1

. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

. នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

---

အင်္ဂုတ္တရနိကာယော

អង្គុត្តរនិកាយ

---

နဝကနိပါတပါဠိ

នវកនិបាតបាឡី

---

၁. ပဌမပဏ္ဏာသကံ

១. បឋមបណ្ណាសកៈ

---

၁. သမ္ဗောဓိဝဂ္ဂေါ

១. សម្ពោធិវគ្គ

---

၁. သမ္ဗောဓိသုတ္တံ

១. សម្ពោធិសូត្រ

---

၁. ဧဝံ [Pg.163] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ကာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယာ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ សួរយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អ្វីជាឧបនិស្ស័យ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង?” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកទាំងឡាយនឹងឆ្លើយតបទៅពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ ដូចម្តេច?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់...។ល។ ភិក្ខុទាំងឡាយបានស្តាប់ពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក។»

---

‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ကာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယာ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ [Pg.164] တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ សួរយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អ្វីជាឧបនិស្ស័យ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង?” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីឆ្លើយតបទៅពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ ပဌမာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ.

”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាឧបនិស្ស័យទី ១ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ ဒုတိယာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ.

”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមានសីល គ្រប់គ្រងដោយការសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខ ប្រកបដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសទាំងឡាយសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាឧបនិស្ស័យទី ២ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပာယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ တတိယာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ.

”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រ នូវកថាដែលជាគ្រឿងខាត់កិលេស ជាទីសប្បាយដល់ការបើកចិត្ត គឺ អប្បិច្ឆកថា សន្តុដ្ឋិកថា បវិវេកកថា អសំសគ្គកថា វីរិយារម្ភកថា សីលកថា សមាធិកថា បញ្ញាកថា វិមុត្តិកថា វិមុត្តិញាណទស្សនកថា។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាឧបនិស្ស័យទី ៣ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ စတုတ္ထီ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ.

”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យសម្រេច ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាឧបនិស្ស័យទី ៤ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ ပဉ္စမီ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ’’.

”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមានបញ្ញា ប្រកបដោយបញ្ញាដែលឃើញការកើតនិងការរលត់ ជាបញ្ញាដ៏ប្រសើរ មុតធ្លុះ អាចធ្លុះធ្លាយទៅដល់ការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាឧបនិស្ស័យទី ៥ ដើម្បីចម្រើនធម៌ទាំងឡាយដែលជាចំណែកនៃសេចក្តីត្រាស់ដឹង។”

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – သီလဝါ ဘဝိဿတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရိဿတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခိဿတိ သိက္ခာပဒေသု.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវការណ៍នេះគឺ៖ នឹងជាអ្នកមានសីល គ្រប់គ្រងដោយការសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខ ប្រកបដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសទាំងឡាយសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပာယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ [Pg.165] အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវការណ៍នេះគឺ៖ នឹងបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រ នូវកថាដែលជាគ្រឿងខាត់កិលេស ជាទីសប្បាយដល់ការបើកចិត្ត គឺ អប្បិច្ឆកថា សន្តុដ្ឋិកថា បវិវេកកថា អសំសគ្គកថា វីរិយារម្ភកថា សីលកថា សមាធិកថា បញ្ញាកថា វិមុត្តិកថា វិមុត្តិញាណទស្សនកថា។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវការណ៍នេះគឺ៖ នឹងជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យសម្រេច ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ပညဝါ ဘဝိဿတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវការណ៍នេះគឺ៖ នឹងជាអ្នកមានបញ្ញា ប្រកបដោយបញ្ញាដែលឃើញការកើតនិងការរលត់ ជាបញ្ញាដ៏ប្រសើរ មុតធ្លុះ អាចធ្លុះធ្លាយទៅដល់ការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។

---

‘‘တေန စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥတ္တရိ ဘာဝေတဗ္ဗာ – အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ, မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ, အာနာပါနဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယ, အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယ. အနိစ္စသညိနော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတိ. အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတံ ပါပုဏာတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះ លុះតាំងនៅក្នុងធម៌ទាំង ៥ នេះហើយ គប្បីចម្រើនធម៌ ៤ យ៉ាងតទៅទៀត គឺ៖ គប្បីចម្រើនអសុភៈ ដើម្បីលះបង់រាគៈ, គប្បីចម្រើនមេត្តា ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទ, គប្បីចម្រើនអានាបានស្សតិ ដើម្បីកាត់ផ្តាច់វិតក្កៈ, គប្បីចម្រើនអនិច្ចសញ្ញា ដើម្បីដកចេញនូវអស្មិមានៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអនិច្ចសញ្ញាមានហើយ អនត្តសញ្ញាតែងតាំងនៅមាំមួន។ អ្នកដែលបានអនត្តសញ្ញា តែងដល់នូវការដកចេញនូវអស្មិមានៈ គឺបានសម្រេចព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ។» ទី ១។

---

၂. နိဿယသုတ္တံ

២. និស្សយសូត្រ

---

၂. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘နိဿယသမ္ပန္နော နိဿယသမ္ပန္နော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ? ‘‘သဒ္ဓံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ အကုသလံ ပဇဟတိ ကုသလံ ဘာဝေတိ, ပဟီနမေဝဿ တံ အကုသလံ ဟောတိ. ဟိရိံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ…ပေ… ဩတ္တပ္ပံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ…ပေ… ဝီရိယံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ…ပေ… ပညံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ အကုသလံ ပဇဟတိ ကုသလံ ဘာဝေတိ, ပဟီနမေဝဿ တံ အကုသလံ ဟောတိ. တံ ဟိဿ ဘိက္ခုနော အကုသလံ ပဟီနံ ဟောတိ သုပ္ပဟီနံ, ယံသ အရိယာယ ပညာယ ဒိသွာ ပဟီနံ’’.

២. គ្រានោះឯង ភិក្ខុមួយរូបបានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ...។ល។ អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា ”អ្នកបរិបូណ៌ដោយទីពឹង (និស្សយសម្បន្នោ)” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទីពឹង ដោយហេតុប៉ុន្មាន?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ ប្រសិនបើភិក្ខុអាស្រ័យសទ្ធា ហើយលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល អកុសលនោះឈ្មោះថា ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុ ប្រសិនបើភិក្ខុអាស្រ័យហិរិ...។ល។ ប្រសិនបើភិក្ខុអាស្រ័យឱត្តប្បៈ...។ល។ ប្រសិនបើភិក្ខុអាស្រ័យវីរិយៈ...។ល។ ប្រសិនបើភិក្ខុអាស្រ័យបញ្ញា ហើយលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល អកុសលនោះឈ្មោះថា ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ។ ព្រោះថា អកុសលដែលភិក្ខុនោះបានឃើញដោយអរិយបញ្ញា ហើយលះបង់ចោល ឈ្មោះថាជាអកុសលដែលភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ លះបង់បានដោយដាច់ស្រឡះហើយ។»

---

‘‘တေန [Pg.166] စ ပန, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဥပနိဿာယ ဝိဟာတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ. ဒုတိယံ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះ លុះតាំងនៅក្នុងធម៌ទាំង ៥ នេះហើយ គប្បីអាស្រ័យធម៌ ៤ យ៉ាង ហើយរស់នៅ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាហើយ ទើបសេព (នូវបច្ច័យ) យ៉ាងមួយ, ពិចារណាហើយ ទើបអត់ធន់ (នូវត្រជាក់ក្តៅជាដើម) យ៉ាងមួយ, ពិចារណាហើយ ទើបជៀសវាង (នូវដំរីសាហាវជាដើម) យ៉ាងមួយ, ពិចារណាហើយ ទើបបន្ទោបង់ (នូវកាមវិតក្កៈជាដើម) យ៉ាងមួយ។ ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទីពឹង យ៉ាងនេះឯង។» ទី ២។

---

၃. မေဃိယသုတ္တံ

៣. មេឃិយសូត្រ

---

၃. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စာလိကာယံ ဝိဟရတိ စာလိကာပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတု’’န္တိ. ‘‘ယဿ ဒါနိ တွံ, မေဃိယ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភ្នំចាលិកា ជិតក្រុងចាលិកា។ សម័យនោះឯង ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ ជាឧបដ្ឋាករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នានឹងចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិជន្តុ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលមេឃិយ ចូរអ្នកសំគាល់កាលដ៏គួរក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ។»

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဇန္တုဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အမ္ဗဝနံ ပါသာဒိကံ ရမဏီယံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပါသာဒိကံ ဝတိဒံ အမ္ဗဝနံ ရမဏီယံ, အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယ. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, အာဂစ္ဆေယျာဟံ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ.

លុះព្រឹកឡើង ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិជន្តុ។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិជន្តុ ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ដើរទៅកាន់ឆ្នេរស្ទឹងគិមិកាឡា។ ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ កាលកំពុងដើរទៅដើរមកដើម្បីសម្រាកស្មង នៅក្បែរឆ្នេរស្ទឹងគិមិកាឡា ក៏បានឃើញព្រៃស្វាយមួយ ជាទីគួរជ្រះថ្លា គួរជាទីរីករាយ។ លុះឃើញហើយ លោកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឱហ្ន៎ ព្រៃស្វាយនេះគួរឲ្យជ្រះថ្លាណាស់ គួរជាទីរីករាយណាស់ ព្រៃស្វាយនេះគួរល្មមដល់កុលបុត្រអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីប្រឹងប្រែង ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែងបាន។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងមកកាន់ព្រៃស្វាយនេះ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែង។»

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. ဇန္တုဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အမ္ဗဝနံ ပါသာဒိကံ ရမဏီယံ. ဒိသွာန မေ ဧတဒဟောသိ – ‘ပါသာဒိကံ ဝတိဒံ အမ္ဗဝနံ ရမဏီယံ. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယ. သစေ [Pg.167] မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, အာဂစ္ဆေယျာဟံ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’တိ. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ. ‘‘အာဂမေဟိ တာဝ, မေဃိယ! ဧကကမှိ တာဝ ယာဝ အညောပိ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

បន្ទាប់មក ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ អង្គុយនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ថ្ងៃនេះ ក្នុងវេលាព្រឹក ខ្ញុំព្រះអង្គស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិជន្តុ។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិជន្តុ ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ដើរទៅកាន់ឆ្នេរស្ទឹងគិមិកាឡា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គកាលកំពុងដើរទៅដើរមកដើម្បីសម្រាកស្មង នៅក្បែរឆ្នេរស្ទឹងគិមិកាឡា ក៏បានឃើញព្រៃស្វាយមួយ ជាទីគួរជ្រះថ្លា គួរជាទីរីករាយ។ លុះឃើញហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ឱហ្ន៎ ព្រៃស្វាយនេះគួរឲ្យជ្រះថ្លាណាស់ គួរជាទីរីករាយណាស់ ព្រៃស្វាយនេះគួរល្មមដល់កុលបុត្រអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីប្រឹងប្រែង ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែងបាន។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងមកកាន់ព្រៃស្វាយនេះ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែង។” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងទៅកាន់ព្រៃស្វាយនោះ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែង។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលមេឃិយ ចូររង់ចាំសិន ព្រោះតថាគតនៅតែម្នាក់ឯងនៅឡើយ ចាំភិក្ខុណាមួយផ្សេងទៀតមកដល់សិន។»

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝတော, ဘန္တေ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, နတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော. မယှံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ. ‘‘အာဂမေဟိ တာဝ, မေဃိယ, ဧကကမှိ တာဝ ယာဝ အညောပိ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគជាគម្រប់ពីរដងទៀតថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គ្មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀតទេ គ្មានការសន្សំកិច្ចដែលបានធ្វើហើយឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកខ្ញុំព្រះអង្គ នៅមានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត មានការសន្សំកិច្ចដែលបានធ្វើហើយ។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងទៅកាន់ព្រៃស្វាយនោះ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែង។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលមេឃិយ ចូររង់ចាំសិន ព្រោះតថាគតនៅតែម្នាក់ឯងនៅឡើយ ចាំភិក្ខុណាមួយផ្សេងទៀតមកដល់សិន។»

---

တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝတော, ဘန္တေ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, နတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော. မယှံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော. သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ. ‘‘ပဓာနန္တိ ခေါ, မေဃိယ, ဝဒမာနံ ကိန္တိ ဝဒေယျာမ! ယဿ ဒါနိ တွံ, မေဃိယ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

ព្រះមេឃិយត្ថេរដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគជាគម្រប់បីដងទៀតថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គ្មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀតទេ គ្មានការសន្សំកិច្ចដែលបានធ្វើហើយឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកខ្ញុំព្រះអង្គ នៅមានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត មានការសន្សំកិច្ចដែលបានធ្វើហើយ។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងទៅកាន់ព្រៃស្វាយនោះ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីប្រឹងប្រែង។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលមេឃិយ កាលបើអ្នកនិយាយអំពីសេចក្តីប្រឹងប្រែង តើតថាគតនឹងនិយាយដូចម្តេចបាន! ម្នាលមេឃិយ ចូរអ្នកសំគាល់កាលដ៏គួរក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ។»

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန တံ အမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ အမ္ဗဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿ တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တဿ ယေဘုယျေန တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! သဒ္ဓါယ စ ဝတမှာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ; အထ စ ပနိမေဟိ တီဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဝိတက္ကေဟိ အနွာသတ္တာ – ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေနာ’’တိ.

គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាមេឃិយៈ ក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចូលទៅកាន់ព្រៃស្វាយនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈានចូលទៅក្នុងព្រៃស្វាយនោះ ហើយគង់នៅក្រោមម្លប់ឈើមួយ ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះអាយស្មាមេឃិយៈ កំពុងគង់នៅក្នុងព្រៃស្វាយនោះ ស្រាប់តែមានអកុសលវិតក្កដ៏លាមក ៣ ប្រការ តែងកើតឡើងគ្របសង្កត់ជាញឹកញយ គឺ កាមវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងកាម) ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងសេចក្តីព្យាបាទ) ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងសេចក្តីបៀតបៀន) ១។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាមេឃិយៈ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ មិនដែលធ្លាប់មានសោះ! យើងទាំងឡាយ ចេញពីផ្ទះ ចូលមកកាន់ផ្នួស ដោយសេចក្តីជំនឿពិតៗ ប៉ុន្តែនៅតែត្រូវអកុសលវិតក្កដ៏លាមកទាំង ៣ ប្រការនេះ តាមរំខានជានិច្ច គឺ កាមវិតក្កៈ ព្យាបាទវិតក្កៈ និងវិហិង្សាវិតក្កៈ»។

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាមេឃិយៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអាយស្មាមេឃិយៈ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ဣဓ [Pg.168] မယှံ, ဘန္တေ, တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တဿ ယေဘုယျေန တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! သဒ္ဓါယ စ ဝတမှာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ; အထ စ ပနိမေဟိ တီဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဝိတက္ကေဟိ အနွာသတ္တာ – ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေနာတိ’’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គ កំពុងនៅក្នុងព្រៃស្វាយនោះ ស្រាប់តែមានអកុសលវិតក្កដ៏លាមក ៣ ប្រការ តែងកើតឡើងគ្របសង្កត់ជាញឹកញយ គឺ កាមវិតក្កៈ ព្យាបាទវិតក្កៈ វិហិង្សាវិតក្កៈ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា

---

‘‘အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ပဌမော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ.

ម្នាលមេឃិយៈ ធម៌ ៥ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចាស់ក្លានៃចេតោវិមុត្តិ ដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា។ ធម៌ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលមេឃិយៈ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ។ ម្នាលមេឃិយៈ នេះជាធម៌ទី ១ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចាស់ក្លានៃចេតោវិមុត្តិ ដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា។

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ဒုတိယော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ.

ម្នាលមេឃិយៈ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមានសីល គ្រប់គ្រងដោយសីលក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសទាំងឡាយសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលមេឃិយៈ នេះជាធម៌ទី ២ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចាស់ក្លានៃចេតោវិមុត្តិ ដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា។

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပာယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ တတိယော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ.

ម្នាលមេឃិយៈ មួយវិញទៀត វាចាណាដែលជាគ្រឿងខាត់កិលេស ជាទីសប្បាយដល់ការបើកចិត្ត គឺសេចក្តីពោលអំពីការចង់បានតិច សេចក្តីពោលអំពីការសន្តោស សេចក្តីពោលអំពីការស្ងាត់កំបាំង សេចក្តីពោលអំពីការមិនច្រឡូកច្រឡំ សេចក្តីពោលអំពីការប្រារព្ធព្យាយាម សេចក្តីពោលអំពីសីល សេចក្តីពោលអំពីសមាធិ សេចក្តីពោលអំពីបញ្ញា សេចក្តីពោលអំពីវិមុត្តិ សេចក្តីពោលអំពីវិមុត្តិញាណទស្សនៈ ភិក្ខុជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវវាចាមានសភាពយ៉ាងនេះ។ ម្នាលមេឃិយៈ នេះជាធម៌ទី ៣ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចាស់ក្លានៃចេតោវិមុត្តិ ដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា។

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ စတုတ္ထော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ.

ម្នាលមេឃិយៈ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យសម្រេច ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ចោលធុរៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ម្នាលមេឃិយៈ នេះជាធម៌ទី ៤ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចាស់ក្លានៃចេតោវិមុត្តិ ដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា។

---

‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ပဉ္စမော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ.

ម្នាលមេឃិយៈ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមានបញ្ញា ប្រកបដោយបញ្ញាដែលឃើញនូវការកើតនិងការរលត់ ជាបញ្ញាដ៏ប្រសើរ អាចទម្លុះធ្លាយកិលេស ឲ្យដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។ ម្នាលមេឃិយៈ នេះជាធម៌ទី ៥ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចាស់ក្លានៃចេតោវិមុត្តិ ដែលមិនទាន់ចាស់ក្លា។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ[Pg.169], မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘သီလဝါ ဘဝိဿတိ…ပေ. … သမာဒါယ သိက္ခိဿတိ သိက္ခာပဒေသု’’’.

ម្នាលមេឃិយៈ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវសេចក្តីនេះថា 'ខ្លួននឹងជាអ្នកមានសីល... សិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ដោយការសមាទាន'។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပာယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ…ပေ… ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’’.

ម្នាលមេឃិយៈ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវសេចក្តីនេះថា 'វាចាណាដែលជាគ្រឿងខាត់កិលេស ជាទីសប្បាយដល់ការបើកចិត្ត គឺសេចក្តីពោលអំពីការចង់បានតិច... សេចក្តីពោលអំពីវិមុត្តិញាណទស្សនៈ ខ្លួននឹងបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវវាចាមានសភាពយ៉ាងនេះ'។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ…ပေ… အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု’’’.

ម្នាលមេឃិយៈ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវសេចក្តីនេះថា 'ខ្លួននឹងជាអ្នកប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម... មិនដាក់ចោលធុរៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ'។

---

‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘ပညဝါ ဘဝိဿတိ…ပေ… သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ’’’.

ម្នាលមេឃិយៈ ភិក្ខុដែលមានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ តែងសង្ឃឹមបាននូវសេចក្តីនេះថា 'ខ្លួននឹងជាអ្នកមានបញ្ញា... ដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ'។

---

‘‘တေန စ ပန, မေဃိယ, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥတ္တရိ ဘာဝေတဗ္ဗာ – အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ, မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ, အာနာပါနဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယ, အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတာယ. အနိစ္စသညိနော, မေဃိယ, အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတိ. အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃာတံ ပါပုဏာတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တတိယံ.

ម្នាលមេឃិយៈ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះលុះតាំងនៅក្នុងធម៌ ៥ យ៉ាងនេះហើយ គប្បីចម្រើនធម៌ ៤ យ៉ាងតទៅទៀត គឺ គប្បីចម្រើនអសុភៈ ដើម្បីលះបង់រាគៈ គប្បីចម្រើនមេត្តា ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទ គប្បីចម្រើនអានាបានស្សតិ ដើម្បីកាត់ផ្តាច់វិតក្កៈ គប្បីចម្រើនអនិច្ចសញ្ញា ដើម្បីដកចេញនូវអស្មិមានៈ។ ម្នាលមេឃិយៈ កាលបើអនិច្ចសញ្ញាមានហើយ អនត្តសញ្ញាតែងតាំងនៅមាំមួន។ អ្នកដែលបានអនត្តសញ្ញា តែងដល់នូវការដកចេញនូវអស្មិមានៈ គឺដល់នូវព្រះនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។

---

၄. နန္ဒကသုတ္တံ

៤. នន្ទកសូត្រ

---

၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ နန္ဒကော ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသိ ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကထာပရိယောသာနံ ဝိဒိတွာ ဥက္ကာသေတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေသိ. ဝိဝရိံသု ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဒွါရံ.

៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះអាយុស្មើនន្ទកៈ កំពុងពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ក្នុងឧបដ្ឋានសាលា។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាសាយណ្ហសម័យ យាងទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏ទ្រង់ឈររង់ចាំការចប់នៃធម៌ទេសនានៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថាធម៌ទេសនាចប់ហើយ ក៏ទ្រង់ក្រហែម ហើយគោះទ្វារ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏បើកទ្វារថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

အထ [Pg.170] ခေါ ဘဂဝါ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒီဃော ခေါ တျာယံ, နန္ဒက, ဓမ္မပရိယာယော ဘိက္ခူနံ ပဋိဘာသိ. အပိ မေ ပိဋ္ဌိ အာဂိလာယတိ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတဿ ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနဿာ’’တိ.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ យាងចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា ហើយគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ លុះគង់ហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលនឹងព្រះអាយុស្មើនន្ទកៈថា 'ម្នាលនន្ទកៈ ធម្មបរិយាយដែលលោកសម្តែងដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ វែងឆ្ងាយណាស់តើ។ តថាគតឈររង់ចាំការចប់នៃធម៌ទេសនានៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ រហូតដល់ចុកខ្នង'។

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ နန္ဒကော သာရဇ္ဇမာနရူပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ ပန မယံ, ဘန္တေ, ဇာနာမ ‘ဘဂဝါ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော’တိ. သစေ ဟိ မယံ, ဘန္တေ, ဇာနေယျာမ ‘ဘဂဝါ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော’တိ, ဧတ္တကမ္ပိ ( ) နော နပ္ပဋိဘာသေယျာ’’တိ.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះអាយុស្មើនន្ទកៈ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកខ្ញុំព្រះអង្គមិនដឹងសោះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើពួកខ្ញុំព្រះអង្គដឹងថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ ពួកខ្ញុំព្រះអង្គច្បាស់ជាមិនសម្តែងធម៌វែងឆ្ងាយដល់ម៉្លេះទេ'។

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ သာရဇ္ဇမာနရူပံ ဝိဒိတွာ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု, သာဓု, နန္ဒက! ဧတံ ခေါ, နန္ဒက, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ, ယံ တုမှေ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒေယျာထ. သန္နိပတိတာနံ ဝေါ, နန္ဒက, ဒွယံ ကရဏီယံ – ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ. သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ, နော စ သီလဝါ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စာ’တိ. ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថាព្រះអាយុស្មើនន្ទកៈ មានសេចក្តីអៀនខ្មាស ទើបត្រាស់នឹងព្រះអាយុស្មើនន្ទកៈថា 'សាធុ សាធុ នន្ទកៈ! ម្នាលនន្ទកៈ ការដែលអ្នកទាំងឡាយជាកុលបុត្រ ចេញចាកផ្ទះ ចូលមកបួសក្នុងផ្នួសដោយជំនឿ ហើយអង្គុយជុំគ្នាពោលធម្មីកថា នេះជាការសមគួរដល់អ្នកទាំងឡាយហើយ។ ម្នាលនន្ទកៈ កាលបើអ្នកទាំងឡាយជួបជុំគ្នា គប្បីធ្វើកិច្ច ២ យ៉ាង គឺ ពោលធម្មីកថា ឬក៏រក្សានូវតុណ្ហីភាពដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលនន្ទកៈ ភិក្ខុខ្លះជាអ្នកមានសទ្ធា តែមិនមានសីល។ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញដោយអង្គនោះឡើយ។ ភិក្ខុនោះគប្បីបំពេញអង្គនោះឲ្យពេញលេញថា ធ្វើដូចម្តេច ហ្ន៎ ឲ្យតថាគតជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង?។ ម្នាលនន្ទកៈ លុះកាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញដោយអង្គនោះហើយ'។

---

‘‘သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ, နော စ လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿာ’တိ. ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ.

ម្នាលនន្ទកៈ ភិក្ខុខ្លះជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល តែមិនបាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុង។ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញដោយអង្គនោះឡើយ។ ភិក្ខុនោះគប្បីបំពេញអង្គនោះឲ្យពេញលេញថា ធ្វើដូចម្តេច ហ្ន៎ ឲ្យតថាគតជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង?។ ម្នាលនន្ទកៈ លុះកាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញដោយអង្គនោះហើយ។

---

‘‘သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. သေယျထာပိ, နန္ဒက, ပါဏကော စတုပ္ပာဒကော အဿ. တဿ ဧကော ပါဒေါ ဩမကော လာမကော. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော အဿ. ဧဝမေဝံ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ. ဧဝံ [Pg.171] သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယာ’’’တိ.

ម្នាលនន្ទកៈ ភិក្ខុខ្លះជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង។ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញដោយអង្គនោះឡើយ។ ម្នាលនន្ទកៈ ប្រៀបដូចជាសត្វជើងបួន តែជើងម្ខាងរបស់វាខ្វិន ឬពិការ យ៉ាងនេះ សត្វនោះឈ្មោះថាជាសត្វមិនពេញលេញដោយជើងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលនន្ទកៈ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង ក៏យ៉ាងនោះឯង ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញដោយអង្គនោះឡើយ។ ភិក្ខុនោះគប្បីបំពេញអង្គនោះឲ្យពេញលេញថា ធ្វើដូចម្តេច ហ្ន៎ ឲ្យតថាគតជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង បាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែងផង?។

---

‘‘ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

ម្នាលនន្ទកៈ លុះកាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង បាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែងផង យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញដោយអង្គនោះហើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគត ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ក៏ទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈ យាងចូលទៅកាន់ព្រះវិហារ។

---

အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဒါနိ, အာဝုသော, ဘဂဝါ စတူဟိ ပဒေဟိ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ, နော စ သီလဝါ. ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စာ’တိ. ယတော စ ခေါ နန္ဒက ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ. သဒ္ဓေါ စ နန္ဒက ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ, နော စ လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ…ပေ… လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ. သေယျထာပိ နန္ဒက ပါဏကော စတုပ္ပာဒကော အဿ, တဿ ဧကော ပါဒေါ ဩမကော လာမကော, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော အဿ. ဧဝမေဝံ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ, လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ, တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စ, လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယာ’တိ. ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတီ’’တိ.

គ្រានោះឯង ព្រះនន្ទកៈដ៏មានអាយុ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់យាងចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកនិយាយថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាតទាំងអស់ ដោយបទទាំង ៤ នេះ រួចទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈ យាងចូលទៅកាន់វិហារហើយថា “ម្នាលនន្ទកៈ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា តែមិនមានសីល។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនបរិបូណ៌ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ភិក្ខុនោះ គួរបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា ‘ធ្វើដូចម្តេច ហ្ន៎ ឱ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង’។ ម្នាលនន្ទកៈ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលនន្ទកៈ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង តែមិនបាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុង... បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនបរិបូណ៌ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលនន្ទកៈ ប្រៀបដូចជាសត្វជើងបួន ជើងមួយរបស់វាខ្វិន ឬខូច វាក៏មិនបរិបូណ៌ដោយអង្គ (គឺជើង) យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលនន្ទកៈ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង តែមិនបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនបរិបូណ៌ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុនោះ គួរបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា ‘ធ្វើដូចម្តេច ហ្ន៎ ឱ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង បាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែងផង’។ ម្នាលនន្ទកៈ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង បាននូវចេតោសមាធិក្នុងខាងក្នុងផង បាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែងផង ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង”»។

---

‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, အာနိသံသာ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ[Pg.172], တထာ တထာ သော သတ္ထု ပိယော စ ဟောတိ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စ. အယံ, အာဝုသော, ပဌမော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អានិសង្សនៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាលនេះ មាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ សម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត ដោយប្រការណាៗ ភិក្ខុនោះ តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីចម្រើនចិត្ត នៃព្រះសាស្តា ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី ១ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាល។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ. အယံ, အာဝုသော, ဒုတိယော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ.

ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម... ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយប្រការណាៗ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវអត្ថផង ដឹងច្បាស់នូវធម៌ផង ក្នុងធម៌នោះ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី ២ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាល។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒံ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. အယံ, အာဝုသော, တတိယော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ.

ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម... ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយប្រការណាៗ ភិក្ខុនោះ តែងចាក់ធ្លុះឃើញនូវសេចក្តីនៃធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅ ដោយបញ្ញា ក្នុងធម៌នោះ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី ៣ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាល។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ နံ သဗြဟ္မစာရီ ဥတ္တရိ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ ပတ္တော ဝါ ပဇ္ဇတိ ဝါ’. အယံ, အာဝုသော, စတုတ္ထော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ.

ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម... ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម... ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយប្រការណាៗ ពួកសព្រហ្មចារីបុគ្គល តែងសរសើរភិក្ខុនោះ ក្រៃលែងឡើងទៅថា ‘លោកដ៏មានអាយុនេះ ពិតជាបានដល់ (នូវអរហត្តផល) ហើយ ឬក៏នឹងបានដល់ជាមិនខាន’ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី ៤ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាល។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တတ္ထ ယေ ခေါ ဘိက္ခူ သေခါ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, တေ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ဝီရိယံ အာရဘန္တိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ [Pg.173] အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ယေ ပန တတ္ထ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာဝိမုတ္တာ, တေ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံယေဝ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. အယံ, အာဝုသော, ပဉ္စမော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စ အာနိသံသာ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដ៏មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត ដោយប្រការណាៗ ក្នុងទីនោះ ពួកភិក្ខុណាដែលជាសេក្ខបុគ្គល នៅមិនទាន់បានសម្រេចអរហត្តផល នៅប្រាថ្នានូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ លុះបានស្តាប់ធម៌នោះហើយ តែងប្រារព្ធព្យាយាម ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីបាននូវធម៌ដែលមិនទាន់បាន ដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលមិនទាន់ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់។ ចំណែកពួកភិក្ខុណា ក្នុងទីនោះ ដែលជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌រស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ ធ្វើរួចហើយ មានដាក់ចុះនូវភារៈហើយ មានសម្រេចប្រយោជន៍ខ្លួនហើយ មានអស់ទៅនូវសំយោជនៈក្នុងភពហើយ រួចចាកទុក្ខហើយព្រោះដឹងច្បាស់ដោយប្រពៃ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ លុះបានស្តាប់ធម៌នោះហើយ តែងជាអ្នកខ្វល់ខ្វាយ ក្នុងការរស់នៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី ៥ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាល។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អានិសង្សនៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល ការសន្ទនាធម៌តាមកាល មាន ៥ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៤។

---

၅. ဗလသုတ္တံ

៥. ពលសូត្រ

---

၅. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂါဟဗလံ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဗလံ? ယေ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ နာလမရိယာ နာလမရိယသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, တျာဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဗလံ.

៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំង (ពលៈ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបញ្ញាកម្លាំង (បញ្ញាពលៈ) ១ វីរិយកម្លាំង (វីរិយពលៈ) ១ អនវជ្ជកម្លាំង (អនវជ្ជពលៈ) ១ សង្គហកម្លាំង (សង្គហពលៈ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបញ្ញាកម្លាំង តើដូចម្តេច? ធម៌ទាំងឡាយណាជាកុសល ដែលគេរាប់ថាជាកុសល ធម៌ទាំងឡាយណាជាអកុសល ដែលគេរាប់ថាជាអកុសល ធម៌ទាំងឡាយណាមានទោស ដែលគេរាប់ថាមានទោស ធម៌ទាំងឡាយណាគ្មានទោស ដែលគេរាប់ថាគ្មានទោស ធម៌ទាំងឡាយណាខ្មៅ ដែលគេរាប់ថាខ្មៅ ធម៌ទាំងឡាយណាស ដែលគេរាប់ថាស ធម៌ទាំងឡាយណាគួរគប់រក ដែលគេរាប់ថាគួរគប់រក ធម៌ទាំងឡាយណាមិនគួរគប់រក ដែលគេរាប់ថាមិនគួរគប់រក ធម៌ទាំងឡាយណាមិនសមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល ដែលគេរាប់ថាមិនសមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល ធម៌ទាំងឡាយណាគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល ដែលគេរាប់ថាគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល ធម៌ទាំងនោះ ភិក្ខុនោះបានឃើញច្បាស់ បានត្រិះរិះដោយបញ្ញាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បញ្ញាកម្លាំង។

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယဗလံ? ယေ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ နာလမရိယာ နာလမရိယသင်္ခါတာ, တေသံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ယေ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, တေသံ ဓမ္မာနံ ပဋိလာဘာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယဗလံ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវីរិយកម្លាំង តើដូចម្តេច? ភិក្ខុបង្កើតឆន្ទៈ ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីល្អ ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ទាំងឡាយណាដែលជាអកុសល ដែលគេរាប់ថាជាអកុសល ធម៌ទាំងឡាយណាមានទោស ដែលគេរាប់ថាមានទោស ធម៌ទាំងឡាយណាខ្មៅ ដែលគេរាប់ថាខ្មៅ ធម៌ទាំងឡាយណាមិនគួរគប់រក ដែលគេរាប់ថាមិនគួរគប់រក ធម៌ទាំងឡាយណាមិនសមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល ដែលគេរាប់ថាមិនសមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល។ ភិក្ខុបង្កើតឆន្ទៈ ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីល្អ ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីបាននូវធម៌ទាំងឡាយណាជាកុសល ដែលគេរាប់ថាជាកុសល ធម៌ទាំងឡាយណាគ្មានទោស ដែលគេរាប់ថាគ្មានទោស ធម៌ទាំងឡាយណាស ដែលគេរាប់ថាស ធម៌ទាំងឡាយណាគួរគប់រក ដែលគេរាប់ថាគួរគប់រក ធម៌ទាំងឡាយណាគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល ដែលគេរាប់ថាគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វីរិយកម្លាំង។

---

‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနဝဇ္ဇဗလံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အနဝဇ္ဇဗလံ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអនវជ្ជកម្លាំង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មដែលមិនមានទោស ប្រកបដោយវចីកម្មដែលមិនមានទោស ប្រកបដោយមនោកម្មដែលមិនមានទោស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អនវជ្ជកម្លាំង។

---

‘‘ကတမဉ္စ[Pg.174], ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါဟဗလံ? စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ – ဒါနံ, ပေယျဝဇ္ဇံ, အတ္ထစရိယာ, သမာနတ္တတာ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဒါနာနံ ယဒိဒံ ဓမ္မဒါနံ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ပေယျဝဇ္ဇာနံ ယဒိဒံ အတ္ထိကဿ ဩဟိတသောတဿ ပုနပ္ပုနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထစရိယာနံ ယဒိဒံ အဿဒ္ဓံ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ နိဝေသေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ, ဒုဿီလံ သီလသမ္ပဒါယ… ပေ… မစ္ဆရိံ စာဂသမ္ပဒါယ…ပေ… ဒုပ္ပညံ ပညာသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ နိဝေသေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, သမာနတ္တတာနံ ယဒိဒံ သောတာပန္နော သောတာပန္နဿ သမာနတ္တော, သကဒါဂါမီ သကဒါဂါမိဿ သမာနတ္တော, အနာဂါမီ အနာဂါမိဿ သမာနတ္တော, အရဟာ အရဟတော သမာနတ္တော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါဟဗလံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសង្គហកម្លាំង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្គហវត្ថុ (ធម៌ជាគ្រឿងសង្គ្រោះ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង គឺ ទាន (ការឲ្យ) ១ បេយ្យវជ្ជៈ (វាចាជាទីស្រឡាញ់) ១ អត្ថចរិយា (ការប្រព្រឹត្តជាប្រយោជន៍) ១ សមានត្តតា (ភាពជាអ្នកមានខ្លួនស្មើ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាការឲ្យទាំងឡាយ ធម្មទាននេះជាចម្បង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាវាចាជាទីស្រឡាញ់ទាំងឡាយ ការសម្តែងធម៌រឿយៗ ដល់បុគ្គលអ្នកចង់ស្តាប់ អ្នកផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ នេះជាចម្បង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាការប្រព្រឹត្តជាប្រយោជន៍ទាំងឡាយ ការដឹកនាំ បញ្ចុះបញ្ចូល ឲ្យបុគ្គលអ្នកមិនមានសទ្ធា តាំងនៅក្នុងសទ្ធាសម្បទា ដឹកនាំ បញ្ចុះបញ្ចូល ឲ្យបុគ្គលអ្នកទ្រុស្តសីល តាំងនៅក្នុងសីលសម្បទា... ដឹកនាំ បញ្ចុះបញ្ចូល ឲ្យបុគ្គលអ្នកកំណាញ់ តាំងនៅក្នុងចាគសម្បទា... ដឹកនាំ បញ្ចុះបញ្ចូល ឲ្យបុគ្គលអ្នកឥតបញ្ញា តាំងនៅក្នុងបញ្ញាសម្បទា នេះជាចម្បង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាភាពជាអ្នកមានខ្លួនស្មើទាំងឡាយ ភាពជាអ្នកមានខ្លួនស្មើរបស់ព្រះសោតាបន្នៈ ជាមួយនឹងព្រះសោតាបន្នៈ ភាពជាអ្នកមានខ្លួនស្មើរបស់ព្រះសកទាគាមី ជាមួយនឹងព្រះសកទាគាមី ភាពជាអ្នកមានខ្លួនស្មើរបស់ព្រះអនាគាមី ជាមួយនឹងព្រះអនាគាមី ភាពជាអ្នកមានខ្លួនស្មើរបស់ព្រះអរហន្ត ជាមួយនឹងព្រះអរហន្ត នេះជាចម្បង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សង្គហកម្លាំង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»。

---

‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ပဉ္စ ဘယာနိ သမတိက္ကန္တော ဟောတိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? အာဇီဝိကဘယံ, အသိလောကဘယံ, ပရိသသာရဇ္ဇဘယံ, မရဏဘယံ, ဒုဂ္ဂတိဘယံ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘နာဟံ အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယာမိ. ကိဿာဟံ အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယိဿာမိ? အတ္ထိ မေ စတ္တာရိ ဗလာနိ – ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂါဟဗလံ. ဒုပ္ပညော ခေါ အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ. ကုသီတော အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ. သာဝဇ္ဇကာယကမ္မန္တဝစီကမ္မန္တမနောကမ္မန္တော အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ. အသင်္ဂါဟကော အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ. နာဟံ အသိလောကဘယဿ ဘာယာမိ…ပေ… နာဟံ ပရိသသာရဇ္ဇဘယဿ ဘာယာမိ…ပေ… နာဟံ မရဏဘယဿ ဘာယာမိ…ပေ… နာဟံ ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယာမိ. ကိဿာဟံ ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယိဿာမိ? အတ္ထိ မေ စတ္တာရိ ဗလာနိ – ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂါဟဗလံ. ဒုပ္ပညော ခေါ ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ. ကုသီတော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ. သာဝဇ္ဇကာယကမ္မန္တဝစီကမ္မန္တမနောကမ္မန္တော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ. အသင်္ဂါဟကော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ သမတိက္ကန္တော ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កដែលប្រកបដោយកម្លាំង ៤ យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកកន្លងផុតនូវភ័យ ៥ យ៉ាង។ ភ័យ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិត ១ ភ័យអំពីការខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ១ ភ័យអំពីការញញើតញញើមក្នុងជំនុំ ១ ភ័យអំពីសេចក្តីស្លាប់ ១ ភ័យអំពីទុគ្គតិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះឯង តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញ មិនខ្លាចភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិតឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាអាត្មាអញ ត្រូវខ្លាចភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិត? ព្រោះអាត្មាអញ មានកម្លាំង ៤ យ៉ាងនេះ គឺ បញ្ញាកម្លាំង ១ វីរិយកម្លាំង ១ អនវជ្ជកម្លាំង (កម្លាំងគឺការងារគ្មានទោស) ១ សង្គហកម្លាំង (កម្លាំងគឺការសង្គ្រោះ) ១។ បុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឯណោះ ទើបខ្លាចភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិត។ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស ទើបខ្លាចភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិត។ បុគ្គលដែលមានកាយកម្ម វចីកម្ម មនោកម្ម ប្រកបដោយទោស ទើបខ្លាចភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិត។ បុគ្គលអ្នកមិនចេះសង្គ្រោះ ទើបខ្លាចភ័យអំពីការចិញ្ចឹមជីវិត។ អាត្មាអញ មិនខ្លាចភ័យអំពីការខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះឡើយ...។ល... អាត្មាអញ មិនខ្លាចភ័យអំពីការញញើតញញើមក្នុងជំនុំឡើយ...។ល... អាត្មាអញ មិនខ្លាចភ័យអំពីសេចក្តីស្លាប់ឡើយ...។ល... អាត្មាអញ មិនខ្លាចភ័យអំពីទុគ្គតិឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាអាត្មាអញ ត្រូវខ្លាចភ័យអំពីទុគ្គតិ? ព្រោះអាត្មាអញ មានកម្លាំង ៤ យ៉ាងនេះ គឺ បញ្ញាកម្លាំង ១ វីរិយកម្លាំង ១ អនវជ្ជកម្លាំង ១ សង្គហកម្លាំង ១។ បុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឯណោះ ទើបខ្លាចភ័យអំពីទុគ្គតិ។ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស ទើបខ្លាចភ័យអំពីទុគ្គតិ។ បុគ្គលដែលមានកាយកម្ម វចីកម្ម មនោកម្ម ប្រកបដោយទោស ទើបខ្លាចភ័យអំពីទុគ្គតិ។ បុគ្គលអ្នកមិនចេះសង្គ្រោះ ទើបខ្លាចភ័យអំពីទុគ្គតិ“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កដែលប្រកបដោយកម្លាំង ៤ យ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកកន្លងផុតនូវភ័យ ៥ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៥។

---

၆. သေဝနာသုတ္တံ

៦. សេវនាសូត្រ

---

၆. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ…ပေ… အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –

៦. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមក...។ល... ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖

---

‘‘ပုဂ္ဂလောပိ[Pg.175], အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ. စီဝရမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ပိဏ္ဍပါတောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ. သေနာသနမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ. ဂါမနိဂမောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ. ဇနပဒပဒေသောပိ အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ បុគ្គលគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចីវរក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ចីវរគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន មិនគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បិណ្ឌបាតក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ បិណ្ឌបាតគួរឆាន់ក៏មាន មិនគួរឆាន់ក៏មាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេនាសនៈក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ សេនាសនៈគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន មិនគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ស្រុកនិងនិគមក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ស្រុកនិងនិគមគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រទេសនិងជនបទក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ប្រទេសនិងជនបទគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន។

---

‘‘‘ပုဂ္ဂလောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ ကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ; ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော န ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော ရတ္တိဘာဂံ ဝါ ဒိဝသဘာဂံ ဝါ သင်္ခါပိ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ နာနုဗန္ဓိတဗ္ဗော.

“ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ បុគ្គលគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន” ដូច្នេះ ពាក្យនោះខ្ញុំបានពោលហើយ។ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី បានជាពោលយ៉ាងនេះ? ក្នុងបុគ្គលទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកបុគ្គលនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ ម្យ៉ាងទៀត បរិក្ខារសម្រាប់ជីវិតដែលអ្នកបួសគប្បីស្វែងរក គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយនោះ អាត្មាអញរកបានដោយលំបាក មួយសោត ផលនៃសមណធម៌ដែលអាត្មាអញបានចេញចាកផ្ទះ មកបួសក្នុងផ្នួស ដើម្បីប្រយោជន៍ណោះ ផលនៃសមណធម៌នោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញលេញដោយការចម្រើនឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ គប្បីពិចារណាដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះហើយ មិនបាច់លាឡើយ គប្បីចៀសចេញទៅ ក្នុងវេលាយប់ក្តី ក្នុងវេលាថ្ងៃក្តី មិនគួរដើរតាមឡើយ។

---

‘‘တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ အပ္ပကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ; ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော န ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော သင်္ခါပိ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ နာနုဗန္ဓိတဗ္ဗော.

“ក្នុងបុគ្គលទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកបុគ្គលនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ ប៉ុន្តែបរិក្ខារសម្រាប់ជីវិតដែលអ្នកបួសគប្បីស្វែងរក គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយនោះ អាត្មាអញរកបានដោយមិនលំបាកឡើយ តែថា ផលនៃសមណធម៌ដែលអាត្មាអញបានចេញចាកផ្ទះ មកបួសក្នុងផ្នួស ដើម្បីប្រយោជន៍ណោះ ផលនៃសមណធម៌នោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញលេញដោយការចម្រើនឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ គប្បីពិចារណាហើយ មិនបាច់លាឡើយ គប្បីចៀសចេញទៅ មិនគួរដើរតាមឡើយ។

---

‘‘တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ; ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ ကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ; ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော သင်္ခါပိ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗော န ပက္ကမိတဗ္ဗံ.

“ក្នុងបុគ្គលទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកបុគ្គលនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង ប៉ុន្តែបរិក្ខារសម្រាប់ជីវិតដែលអ្នកបួសគប្បីស្វែងរក គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយនោះ អាត្មាអញរកបានដោយលំបាក តែថា ផលនៃសមណធម៌ដែលអាត្មាអញបានចេញចាកផ្ទះ មកបួសក្នុងផ្នួស ដើម្បីប្រយោជន៍ណោះ ផលនៃសមណធម៌នោះ រមែងដល់នូវសេចក្តីពេញលេញដោយការចម្រើនឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ គប្បីពិចារណាហើយ គប្បីដើរតាមបុគ្គលនោះជានិច្ច មិនគួរចៀសចេញទៅឡើយ។

---

‘‘တတ္ထ [Pg.176] ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ; ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ အပ္ပကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ; ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော ယာဝဇီဝံ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗော န ပက္ကမိတဗ္ဗံ အပိ ပနုဇ္ဇမာနေန. ‘ပုဂ္ဂလောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“ក្នុងបុគ្គលទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកបុគ្គលនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង ម្យ៉ាងទៀត បរិក្ខារសម្រាប់ជីវិតដែលអ្នកបួសគប្បីស្វែងរក គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយនោះ អាត្មាអញរកបានដោយមិនលំបាកឡើយ មួយសោត ផលនៃសមណធម៌ដែលអាត្មាអញបានចេញចាកផ្ទះ មកបួសក្នុងផ្នួស ដើម្បីប្រយោជន៍ណោះ ផលនៃសមណធម៌នោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញលេញដោយការចម្រើនឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ គប្បីដើរតាមបុគ្គលនោះអស់មួយជីវិត មិនគួរចៀសចេញទៅឡើយ សូម្បីតែបុគ្គលនោះបណ្តេញចេញ ក៏មិនត្រូវចៀសចេញដែរ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលហើយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ បុគ្គលគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន“ ដូច្នេះ គឺខ្ញុំពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

---

‘‘‘စီဝရမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ စီဝရံ – ‘ဣဒံ ခေါ မေ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ စီဝရံ န သေဝိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယံ ဇညာ စီဝရံ – ‘ဣဒံ ခေါ မေ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ စီဝရံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စီဝရမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

““ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចីវរក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ចីវរគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន មិនគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន” ដូច្នេះ ពាក្យនោះខ្ញុំបានពោលហើយ។ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី បានជាពោលយ៉ាងនេះ? ក្នុងចីវរទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវចីវរណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញប្រើប្រាស់ចីវរនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ“ ចីវរមានសភាពយ៉ាងនេះ មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ។ ក្នុងចីវរទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវចីវរណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញប្រើប្រាស់ចីវរនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង“ ចីវរមានសភាពយ៉ាងនេះ គួរប្រើប្រាស់ចុះ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលហើយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចីវរក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ចីវរគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន មិនគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន“ ដូច្នេះ គឺខ្ញុំពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

---

‘‘‘ပိဏ္ဍပါတောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ပိဏ္ဍပါတံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပိဏ္ဍပါတံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော န သေဝိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဇညာ ပိဏ္ဍပါတံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပိဏ္ဍပါတံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ပိဏ္ဍပါတောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

““ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បិណ្ឌបាតក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ បិណ្ឌបាតគួរឆាន់ក៏មាន មិនគួរឆាន់ក៏មាន” ដូច្នេះ ពាក្យនោះខ្ញុំបានពោលហើយ។ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី បានជាពោលយ៉ាងនេះ? ក្នុងបិណ្ឌបាតទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបិណ្ឌបាតណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញឆាន់បិណ្ឌបាតនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ“ បិណ្ឌបាតមានសភាពយ៉ាងនេះ មិនគួរឆាន់ឡើយ។ ក្នុងបិណ្ឌបាតទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបិណ្ឌបាតណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញឆាន់បិណ្ឌបាតនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង“ បិណ្ឌបាតមានសភាពយ៉ាងនេះ គួរឆាន់ចុះ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលហើយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បិណ្ឌបាតក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ បិណ្ឌបាតគួរឆាន់ក៏មាន មិនគួរឆាន់ក៏មាន“ ដូច្នេះ គឺខ្ញុំពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

---

‘‘‘သေနာသနမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ သေနာသနံ – ‘‘ဣဒံ ခေါ မေ သေနာသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ သေနာသနံ န သေဝိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ယံ ဇညာ သေနာသနံ – ‘ဣဒံ ခေါ မေ သေနာသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ[Pg.177], ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ သေနာသနံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘သေနာသနမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

““ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេនាសនៈក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ សេនាសនៈគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន មិនគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន” ដូច្នេះ ពាក្យនោះខ្ញុំបានពោលហើយ។ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី បានជាពោលយ៉ាងនេះ? ក្នុងសេនាសនៈទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវសេនាសនៈណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញប្រើប្រាស់សេនាសនៈនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ“ សេនាសនៈមានសភាពយ៉ាងនេះ មិនគួរប្រើប្រាស់ឡើយ។ ក្នុងសេនាសនៈទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវសេនាសនៈណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញប្រើប្រាស់សេនាសនៈនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង“ សេនាសនៈមានសភាពយ៉ាងនេះ គួរប្រើប្រាស់ចុះ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលហើយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេនាសនៈក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ សេនាសនៈគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន មិនគួរប្រើប្រាស់ក៏មាន“ ដូច្នេះ គឺខ្ញុំពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

---

‘‘‘ဂါမနိဂမောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဂါမနိဂမံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ဂါမနိဂမံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဂါမနိဂမော န သေဝိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဇညာ ဂါမနိဂမံ – ‘ဣမံ ခေါ, မေ ဂါမနိဂမံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဂါမနိဂမော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ဂါမနိဂမောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

““ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ស្រុកនិងនិគមក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ស្រុកនិងនិគមគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន” ដូច្នេះ ពាក្យនោះខ្ញុំបានពោលហើយ។ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី បានជាពោលយ៉ាងនេះ? ក្នុងស្រុកនិងនិគមទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវស្រុកឬនិគមណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកស្រុកឬនិគមនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ“ ស្រុកឬនិគមមានសភាពយ៉ាងនេះ មិនគួរគប់រកឡើយ។ ក្នុងស្រុកនិងនិគមទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវស្រុកឬនិគមណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកស្រុកឬនិគមនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង“ ស្រុកឬនិគមមានសភាពយ៉ាងនេះ គួរគប់រកចុះ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលហើយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ស្រុកនិងនិគមក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ស្រុកនិងនិគមគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន“ ដូច្នេះ គឺខ្ញុំពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

---

‘‘‘ဇနပဒပဒေသောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဇနပဒပဒေသံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ဇနပဒပဒေသံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဇနပဒပဒေသော န သေဝိတဗ္ဗော. တတ္ထ ယံ ဇညာ ဇနပဒပဒေသံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ဇနပဒပဒေသံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဇနပဒပဒေသော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ဇနပဒပဒေသောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဆဋ္ဌံ.

““ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រទេសនិងជនបទក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ប្រទេសនិងជនបទគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន” ដូច្នេះ ពាក្យនោះខ្ញុំបានពោលហើយ។ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី បានជាពោលយ៉ាងនេះ? ក្នុងប្រទេសនិងជនបទទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវប្រទេសឬជនបទណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកប្រទេសឬជនបទនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ“ ប្រទេសឬជនបទមានសភាពយ៉ាងនេះ មិនគួរគប់រកឡើយ។ ក្នុងប្រទេសនិងជនបទទាំងនោះ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវប្រទេសឬជនបទណាមួយយ៉ាងនេះថា ”កាលបើអាត្មាអញគប់រកប្រទេសឬជនបទនេះ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង“ ប្រទេសឬជនបទមានសភាពយ៉ាងនេះ គួរគប់រកចុះ។ ពាក្យដែលខ្ញុំពោលហើយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រទេសនិងជនបទក៏ដោយ គប្បីដឹងថាមាន ២ យ៉ាង គឺ ប្រទេសនិងជនបទគួរគប់រកក៏មាន មិនគួរគប់រកក៏មាន“ ដូច្នេះ គឺខ្ញុំពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។ ចប់ ទី៦។

---

၇. သုတဝါသုတ္တံ

៧. សុទវាសូត្រ

---

၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ သုတဝါ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုတဝါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង សុតវាបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសុតវាបរិព្វាជក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ ဣဓေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိရိဗ္ဗဇေ. တတြ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယော သော, သုတဝါ [Pg.178], ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ပဉ္စ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော’တိ. ကစ္စိ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတ’’န္တိ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងសម័យមួយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង នាភ្នំគិរិវ្រជ ថា “ម្នាលសុតវា ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់ហើយ រួចផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងនូវហេតុ ៥ យ៉ាងឡើយ គឺ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសម្លាប់សត្វមានជីវិតដោយចេតនាឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ដោយអាការៈជាចោរឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសេពមេថុនធម្មឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងនិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងប្រើប្រាស់កាមដែលសន្សំទុក ដូចកាលនៅជាគ្រហស្ថពីមុនឡើយ ១”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ដោយប្រពៃ បានទទួលដោយប្រពៃ បានធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយប្រពៃ បានទ្រទ្រង់ទុកដោយប្រពៃហើយឬ?»

---

‘‘တဂ္ဃ တေ ဧတံ, သုတဝါ, သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ. ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သုတဝါ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဆန္ဒာဂတိံ ဂန္တုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဒေါသာဂတိံ ဂန္တုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မောဟာဂတိံ ဂန္တုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဘယာဂတိံ ဂန္တုံ’. ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သုတဝါ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’’န္တိ. သတ္တမံ.

«ម្នាលសុតវា សេចក្តីនោះ អ្នកបានស្តាប់ដោយប្រពៃ បានទទួលដោយប្រពៃ បានធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយប្រពៃ បានទ្រទ្រង់ទុកដោយប្រពៃ ពិតមែនហើយ។ ម្នាលសុតវា ទាំងកាលពីមុន ទាំងក្នុងពេលឥឡូវនេះ តថាគតតែងពោលយ៉ាងនេះថា “ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់ហើយ រួចផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងនូវហេតុ ៩ យ៉ាងឡើយ គឺ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសម្លាប់សត្វមានជីវិតដោយចេតនាឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ដោយអាការៈជាចោរឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសេពមេថុនធម្មឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងនិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងប្រើប្រាស់កាមដែលសន្សំទុក ដូចកាលនៅជាគ្រហស្ថពីមុនឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងលុះក្នុងឆន្ទាគតិឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងលុះក្នុងទោសាគតិឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងលុះក្នុងមោហាគតិឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងលុះក្នុងភយាគតិឡើយ ១”។ ម្នាលសុតវា ទាំងកាលពីមុន ទាំងក្នុងពេលឥឡូវនេះ តថាគតតែងពោលយ៉ាងនេះថា “ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់ហើយ រួចផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងនូវហេតុទាំង ៩ យ៉ាងនេះឡើយ”។» (ចប់ ទី៧)

---

၈. သဇ္ဈသုတ္တံ

៨. សជ្ឈសូត្រ

---

၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. အထ ခေါ သဇ္ဈော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ [Pg.179] နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သဇ္ဈော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង សជ្ឈបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសជ្ឈបរិព្វាជក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ ဣဓေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိရိဗ္ဗဇေ. တတြ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယော သော, သဇ္ဈ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ပဉ္စ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော’တိ. ကစ္စိ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတ’’န္တိ?

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងសម័យមួយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង នាភ្នំគិរិវ្រជ ថា ‘ម្នាលសជ្ឈ ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់ហើយ រួចផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងនូវហេតុ ៥ យ៉ាងឡើយ គឺ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសម្លាប់សត្វមានជីវិតដោយចេតនាឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ដោយអាការៈជាចោរឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសេពមេថុនធម្មឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងនិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងប្រើប្រាស់កាមដែលសន្សំទុក ដូចកាលនៅជាគ្រហស្ថពីមុនឡើយ ១’។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ដោយប្រពៃ បានទទួលដោយប្រពៃ បានធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយប្រពៃ បានទ្រទ្រង់ទុកដោយប្រពៃហើយឬ?”»

---

‘‘တဂ္ဃ တေ ဧတံ, သဇ္ဈ, သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ. ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သဇ္ဈ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ…ပေ… အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပစ္စက္ခာတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သံဃံ ပစ္စက္ခာတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတုံ’. ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သဇ္ဈ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

«“ម្នាលសជ្ឈ សេចក្តីនោះ អ្នកបានស្តាប់ដោយប្រពៃ បានទទួលដោយប្រពៃ បានធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយប្រពៃ បានទ្រទ្រង់ទុកដោយប្រពៃ ពិតមែនហើយ។ ម្នាលសជ្ឈ ទាំងកាលពីមុន ទាំងក្នុងពេលឥឡូវនេះ តថាគតតែងពោលយ៉ាងនេះថា ‘ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់ហើយ រួចផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងនូវហេតុ ៩ យ៉ាងឡើយ គឺ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងសម្លាប់សត្វមានជីវិតដោយចេតនាឡើយ ១... ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងប្រើប្រាស់កាមដែលសន្សំទុក ដូចកាលនៅជាគ្រហស្ថពីមុនឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងពោលបដិសេធព្រះពុទ្ធឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងពោលបដិសេធព្រះធម៌ឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងពោលបដិសេធព្រះសង្ឃឡើយ ១ ភិក្ខុអ្នកខីណាសព មិនអាចនឹងពោលបដិសេធសិក្ខាឡើយ ១’។ ម្នាលសជ្ឈ ទាំងកាលពីមុន ទាំងក្នុងពេលឥឡូវនេះ តថាគតតែងពោលយ៉ាងនេះថា ‘ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់ហើយ រួចផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនអាចនឹងប្រព្រឹត្តកន្លងនូវហេតុទាំង ៩ យ៉ាងនេះឡើយ’។” (ចប់ ទី៨)

---

၉. ပုဂ္ဂလသုတ္တံ

៩. បុគ្គលសូត្រ

---

၉. ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ နဝ? အရဟာ, အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, အနာဂါမီ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော[Pg.180], သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, ပုထုဇ္ဇနော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ. နဝမံ.

៩. «“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៩ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៩ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ព្រះអរហន្ត ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចអរហត្តផល ១ ព្រះអនាគាមី ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផល ១ ព្រះសកទាកាមី ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសកទាកាមិផល ១ ព្រះសោតាបន្ន ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល ១ បុថុជ្ជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៩ ពួកនេះឯង មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។” (ចប់ ទី៩)»

---

၁၀. အာဟုနေယျသုတ္တံ

១០. អាហុណេយ្យសូត្រ

---

၁၀. ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ အာဟုနေယျာ ပါဟုနေယျာ ဒက္ခိဏေယျာ အဉ္ဇလိကရဏီယာ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေ နဝ? အရဟာ, အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, အနာဂါမီ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, ဂေါတြဘူ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ပုဂ္ဂလာ အာဟုနေယျာ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ. ဒသမံ.

១០. «“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៩ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងត้อนទទួល គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរលើសលុបនៃលោក។ បុគ្គល ៩ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ព្រះអរហន្ត ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចអរហត្តផល ១ ព្រះអនាគាមី ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផល ១ ព្រះសកទាកាមី ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសកទាកាមិផល ១ ព្រះសោតាបន្ន ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល ១ គោត្រភូ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៩ ពួកនេះឯង ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរលើសលុបនៃលោក។” (ចប់ ទី១០)»

---

သမ္ဗောဓိဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

សម្ពោធិវគ្គ ទី១ ចប់។

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

သမ္ဗောဓိ နိဿယော စေဝ, မေဃိယ နန္ဒကံ ဗလံ;

သေဝနာ သုတဝါ သဇ္ဈော, ပုဂ္ဂလော အာဟုနေယျေန စာတိ.

សម្ពោធិសូត្រ ១ និស្សយសូត្រ ១ មេឃិយសូត្រ ១ នន្ទកសូត្រ ១ ពលសូត្រ ១ សេវនាសូត្រ ១ សុតវាសូត្រ ១ សជ្ឈសូត្រ ១ បុគ្គលសូត្រ ១ និងអាហុណេយ្យសូត្រ ១។

---

၂. သီဟနာဒဝဂ္ဂေါ

២. សីហនាទវគ្គ

---

၁. သီဟနာဒသုတ္တံ

១. សីហនាទសូត្រ

---

၁၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝုတ္ထော မေ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ ဝဿာဝါသော. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမိတု’’န္တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ မံ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တော အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ [Pg.181] တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန သာရိပုတ္တံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တဿ ဘိက္ခုနော ပစ္စဿောသိ.

១១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបាននៅចាំវស្សាក្នុងក្រុងសាវត្ថីរួចហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នានឹងចៀសចេញទៅកាន់ចារិកក្នុងជនបទ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកចូរដឹងកាលដ៏សមគួរក្នុងពេលនេះចុះ។» គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។ លុះព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ភិក្ខុមួយរូប ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានប៉ះទង្គិចខ្ញុំព្រះអង្គ ហើយមិនបានសុំខមាទោស ក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិកបាត់ទៅ។» គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុមួយរូបមកថា «ម្នាលភិក្ខុ អ្នកចូរមកនេះ ចូរទៅហៅសារីបុត្តតាមពាក្យតថាគតថា “ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ព្រះសាស្ត្រាទ្រង់ត្រាស់ហៅអ្នក”។» ភិក្ខុនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» ហើយក៏ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយនឹងព្រះសារីបុត្តមានអាយុ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ព្រះសាស្ត្រាទ្រង់ត្រាស់ហៅអ្នក។» ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ទទួលពាក្យភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងហ្នឹងហើយ។»

---

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေ အာဟိဏ္ဍန္တိ – ‘‘အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော! ဣဒါနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော သမ္မုခါ သီဟနာဒံ နဒိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ တေ, သာရိပုတ္တ, အညတရော သဗြဟ္မစာရီ ခီယနဓမ္မံ အာပန္နော – ‘အာယသ္မာ မံ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တော အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇစာရိကံ ပက္ကန္တော’’’တိ.

សម័យនោះឯង ព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ និងព្រះអានន្ទមានអាយុ កាន់យកកូនសោ ហើយដើរទៅកាន់វិហារទាំងឡាយ ដោយពោលយ៉ាងនេះថា «សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ និមន្តមក! សូមលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ និមន្តមក! ឥឡូវនេះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ នឹងបន្លឺសីហនាទ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ!» គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងសាសនានេះ មានសព្រហ្មចារីបុគ្គលមួយរូប ដល់នូវការតិះដៀលចំពោះអ្នកថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានប៉ះទង្គិចខ្ញុំព្រះអង្គ ហើយមិនបានសុំខមាទោស ក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិកបាត់ទៅ”។»

---

‘‘ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយទេ បុគ្គលនោះឯង ទើបប៉ះទង្គិចសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនបានសុំខមាទោស រួចចៀសចេញទៅកាន់ចារិក។»

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပထဝိယံ သုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ အသုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ ဂူထဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ မုတ္တဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ ခေဠဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ လောဟိတဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, န စ တေန ပထဝီ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပထဝီသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដូចជាផែនដី ដែលគេបោះចោលនូវរបស់ស្អាតខ្លះ របស់មិនស្អាតខ្លះ លាមកខ្លះ ទឹកនោមខ្លះ ទឹកមាត់ខ្លះ ខ្ទុះខ្លះ ឈាមខ្លះ តែផែនដីនោះ ក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ មិនអៀនខ្មាស ឬមិនខ្ពើមរអើម ដោយរបស់នោះឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយផែនដី ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយទេ បុគ្គលនោះឯង ទើបប៉ះទង្គិចសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនបានសុំខមាទោស រួចចៀសចេញទៅកាន់ចារិក។”»

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အာပသ္မိံ သုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ အသုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, န စ တေန အာပေါ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အာပေါသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန [Pg.182] အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាទឹក តែងលាងជម្រះនូវរបស់ស្អាតខ្លះ របស់មិនស្អាតខ្លះ លាមកខ្លះ ទឹកនោមខ្លះ ទឹកមាត់ខ្លះ ខ្ទុះខ្លះ ឈាមខ្លះ ក៏ប៉ុន្តែទឹកនោះ មិនចេះនឿយណាយ មិនចេះខ្មាសអៀន ឬមិនចេះខ្ពើមរអើម ដោយសាររបស់នោះឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយទឹក មានចិត្តធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, တေဇော သုစိမ္ပိ ဍဟတိ အသုစိမ္ပိ ဍဟတိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ဍဟတိ, န စ တေန တေဇော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တေဇောသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាភ្លើង តែងដុតបំផ្លាញនូវរបស់ស្អាតខ្លះ របស់មិនស្អាតខ្លះ លាមកខ្លះ ទឹកនោមខ្លះ ទឹកមាត់ខ្លះ ខ្ទុះខ្លះ ឈាមខ្លះ ក៏ប៉ុន្តែភ្លើងនោះ មិនចេះនឿយណាយ មិនចេះខ្មាសអៀន ឬមិនចេះខ្ពើមរអើម ដោយសាររបស់នោះឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយភ្លើង មានចិត្តធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဝါယော သုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ အသုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, န စ တေန ဝါယော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဝါယောသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាខ្យល់ តែងបក់ផាត់ទៅលើរបស់ស្អាតខ្លះ របស់មិនស្អាតខ្លះ លាមកខ្លះ ទឹកនោមខ្លះ ទឹកមាត់ខ្លះ ខ្ទុះខ្លះ ឈាមខ្លះ ក៏ប៉ុន្តែខ្យល់នោះ មិនចេះនឿយណាយ មិនចេះខ្មាសអៀន ឬមិនចេះខ្ពើមរអើម ដោយសាររបស់នោះឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយខ្យល់ មានចិត្តធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ရဇောဟရဏံ သုစိမ္ပိ ပုဉ္ဆတိ အသုစိမ္ပိ ပုဉ္ဆတိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ပုဉ္ဆတိ, န စ တေန ရဇောဟရဏံ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ရဇောဟရဏသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាសំពត់ជូតធូលី តែងជូតសម្អាតនូវរបស់ស្អាតខ្លះ របស់មិនស្អាតខ្លះ លាមកខ្លះ ទឹកនោមខ្លះ ទឹកមាត់ខ្លះ ខ្ទុះខ្លះ ឈាមខ្លះ ក៏ប៉ុន្តែសំពត់ជូតធូលីនោះ មិនចេះនឿយណាយ មិនចេះខ្មាសអៀន ឬមិនចេះខ្ពើមរអើម ដោយសាររបស់នោះឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយសំពត់ជូតធូលី មានចិត្តធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, စဏ္ဍာလကုမာရကော ဝါ စဏ္ဍာလကုမာရိကာ ဝါ ကဠောပိဟတ္ထော နန္တကဝါသီ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပဝိသန္တော နီစစိတ္တံယေဝ ဥပဋ္ဌပေတွာ ပဝိသတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, စဏ္ဍာလကုမာရကစဏ္ဍာလကုမာရိကာသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ [Pg.183] အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាក្មេងប្រុសចណ្ឌាល ឬក្មេងស្រីចណ្ឌាល កាលកាន់ក្អម ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ចាស់ដាច់ដោច កាលចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម តែងតម្កល់ទុកតែចិត្តបន្ទាបខ្លួនចូលទៅយ៉ាងណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយក្មេងប្រុសចណ្ឌាល និងក្មេងស្រីចណ្ឌាល មានចិត្តធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဥသဘော ဆိန္နဝိသာဏော သူရတော သုဒန္တော သုဝိနီတော ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ အနွာဟိဏ္ဍန္တော န ကိဉ္စိ ဟိံသတိ ပါဒေန ဝါ ဝိသာဏေန ဝါ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဥသဘဆိန္နဝိသာဏသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាគោឧសភៈដ៏ស្លូតបូត ដែលគេកាត់ស្នែងចេញហើយ ជាសត្វដែលគេបង្ហាត់ល្អហើយ ប្រដៅល្អហើយ កាលដើរទៅពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីផ្លូវបែកជាបួនមួយទៅផ្លូវបែកជាបួនមួយ មិនដែលបៀតបៀនដល់អ្នកណាមួយ ដោយជើង ឬដោយស្នែងឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏មានចិត្តស្មើដោយគោឧសភៈដែលគេកាត់ស្នែងចេញហើយ មានចិត្តធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ រស់នៅយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနကဇာတိကော သီသံနှာတော အဟိကုဏပေန ဝါ ကုက္ကုရကုဏပေန ဝါ မနုဿကုဏပေန ဝါ ကဏ္ဌေ အာသတ္တေန အဋ္ဋီယေယျ ဟရာယေယျ ဇိဂုစ္ဆေယျ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမိနာ ပူတိကာယေန အဋ္ဋီယာမိ ဟရာယာမိ ဇိဂုစ္ဆာမိ. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាស្រ្តី ឬបុរស ដែលនៅក្មេង ជំទង់ ចូលចិត្តតុបតែងខ្លួន ងូតទឹកកក់ក្បាលស្អាតហើយ បើមានខ្មោចពស់ក្តី ខ្មោចឆ្កែក្តី ខ្មោចមនុស្សក្តី មកចងព្យួរនៅក តែងនឿយណាយ ខ្មាសអៀន ខ្ពើមរអើមយ៉ាងណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏នឿយណាយ ខ្មាសអៀន ខ្ពើមរអើម នូវកាយដ៏ស្អុយនេះ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပုရိသော မေဒကထာလိကံ ပရိဟရေယျ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ; ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ကာယံ ပရိဟရာမိ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ. ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျာ’’တိ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឧបមាដូចជាបុរសដែលទ្រទ្រង់នូវឆ្នាំងខ្លាញ់ ដែលមានប្រហោងធំប្រហោងតូច ហូរហៀរចេញខាងលើ ស្រក់ចុះខាងក្រោមយ៉ាងណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ទ្រទ្រង់នូវកាយនេះ ដែលមានប្រហោងធំប្រហោងតូច ហូរហៀរចេញខាងលើ ស្រក់ចុះខាងក្រោម យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនបានតម្កល់កាយគតាសតិទុកក្នុងកាយឡើយ ភិក្ខុនោះឯង តែងប៉ះទង្គិចនូវសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយក្នុងសាសនានេះ ហើយមិនព្រមខមាទោស រួចក៏ចៀសចេញទៅកាន់ចារិក»។

---

အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယော အဟံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တံ, ဘိက္ခု, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယော တွံ သာရိပုတ္တံ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခိ. ယတော စ ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ [Pg.184] ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဍ္ဎိဟေသာ, ဘိက္ခု, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ.

គ្រានោះឯង ភិក្ខុនោះក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង រួចក្រាបក្បាលចុះទាបទៀបព្រះបាទទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោសកំហុសបានគ្របសង្កត់លើខ្ញុំព្រះអង្គ តាមសេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ តាមសេចក្តីវង្វេង តាមសេចក្តីមិនឈាសវៃ ដែលខ្ញុំព្រះអង្គបានចោទប្រកាន់បង្កាច់បង្ខូចព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ដោយពាក្យមិនពិត ឥតប្រយោជន៍ កុហក មិនមែនជាការពិត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទទួលដឹងនូវទោសកំហុសរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដោយសេចក្តីជាទោសកំហុស ដើម្បីសេចក្តីសង្រួមតទៅ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ ពិតមែនហើយ ទោសកំហុសបានគ្របសង្កត់លើអ្នក តាមសេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ តាមសេចក្តីវង្វេង តាមសេចក្តីមិនឈ្លាសវៃ ដែលអ្នកបានចោទប្រកាន់បង្កាច់បង្ខូចសារីបុត្ត ដោយពាក្យមិនពិត ឥតប្រយោជន៍ កុហក មិនមែនជាការពិត។ ម្នាលភិក្ខុ កាលណាអ្នកឃើញទោសកំហុស ដោយសេចក្តីជាទោសកំហុស ហើយធ្វើការកែខៃតាមធម៌ ពួកតថាគតក៏ទទួលដឹងនូវទោសកំហុសនោះរបស់អ្នក។ ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយៈ សេចក្តីចម្រើនរមែងមានដល់បុគ្គលណា ដែលឃើញទោសកំហុស ដោយសេចក្តីជាទោសកំហុស ហើយកែខៃតាមធម៌ និងសង្រួមតទៅ»។

---

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ခမ, သာရိပုတ္တ, ဣမဿ မောဃပုရိသဿ, ပုရာ တဿ တတ္ထေဝ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလတီ’’တိ. ‘‘ခမာမဟံ, ဘန္တေ, တဿ အာယသ္မတော သစေ မံ သော အာယသ္မာ ဧဝမာဟ – ‘ခမတု စ မေ သော အာယသ္မာ’’’တိ. ပဌမံ.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា៖ «ម្នាលសារីបុត្ត ចូរអ្នកអត់ទោសឱ្យមោឃបុរសនេះចុះ មុននឹងក្បាលរបស់គេធ្លាយជាប្រាំពីរភាគក្នុងទីនេះឯង»។ ព្រះសារីបុត្តក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គអត់ទោសឱ្យលោកដ៏មានអាយុនោះ ប្រសិនបើលោកដ៏មានអាយុនោះ ពោលនឹងខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា "សូមលោកដ៏មានអាយុ អត់ទោសឱ្យខ្ញុំផងចុះ"»។ ចប់ សូត្រទី១។

---

၂. သဥပါဒိသေသသုတ္တံ

២. សឧបាទិសេសសូត្រ

---

၁၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ, ယံနူနာဟံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

១២. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ។ លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ការដើរទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី នៅព្រលឹមពេកណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយ»។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយនឹងពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។

---

တေန ခေါ ပန သမယေန တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကရောတိ, သဗ္ဗော သော အပရိမုတ္တော နိရယာ အပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ အပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ အပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိ နပ္ပဋိက္ကောသိ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ – ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ [Pg.185] ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

សម័យនោះឯង កាលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា សន្ទនាគ្នា ក៏កើតមានអន្តរាកថាយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលណាមួយដែលមានសឧបាទិសេសៈ ធ្វើមរណកាលទៅ បុគ្គលទាំងអស់នោះ មិនរួចផុតចាកនរក មិនរួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន មិនរួចផុតចាកបេត្តវិស័យ មិនរួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាតឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ មិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ នូវពាក្យដែលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះពោលឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈចៀសចេញទៅ ដោយគិតថា៖ «អាត្មាអញ នឹងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃពាក្យដែលពួកគេពោលនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ»។ លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ; ယံနူနာဟံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျ’န္တိ. အထ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကရောတိ, သဗ္ဗော သော အပရိမုတ္တော နိရယာ အပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ အပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ အပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ’တိ. အထ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ – ‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမီ’’’တိ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងថ្ងៃនេះ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ខ្ញុំព្រះអង្គស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ការដើរទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី នៅព្រលឹមពេកណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយនឹងពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ សម័យនោះឯង កាលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា សន្ទនាគ្នា ក៏កើតមានអន្តរាកថាយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលណាមួយដែលមានសឧបាទិសេសៈ ធ្វើមរណកាលទៅ បុគ្គលទាំងអស់នោះ មិនរួចផុតចាកនរក មិនរួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន មិនរួចផុតចាកបេត្តវិស័យ មិនរួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាតឡើយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ នូវពាក្យដែលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះពោលឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈចៀសចេញទៅ ដោយគិតថា "អាត្មាអញ នឹងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃពាក្យដែលពួកគេពោលនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ"»។

---

‘‘ကေ စ, သာရိပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ, ကေ စ သဥပါဒိသေသံ ဝါ ‘သဥပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ, အနုပါဒိသေသံ ဝါ ‘အနုပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ’’!

«ម្នាលសារីបុត្ត ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតីរ្ថិយទាំងនោះ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ តើពួកគេជាអ្វី នឹងដឹងនូវបុគ្គលដែលមានសឧបាទិសេសៈថា "ជាបុគ្គលមានសឧបាទិសេសៈ" ឬដឹងនូវបុគ្គលដែលគ្មានសឧបាទិសេសៈថា "ជាបុគ្គលគ្មានសឧបាទិសេសៈ" នោះ!»

---

‘‘နဝယိမေ, သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလာ သဥပါဒိသေသာ ကာလံ ကုရုမာနာ ပရိမုတ္တာ နိရယာ ပရိမုတ္တာ တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တာ ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တာ အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ. ကတမေ နဝ? ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ. အယံ, သာရိပုတ္တ, ပဌမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ ပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ [Pg.186] ပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ.

«ម្នាលសារីបុត្ត បុគ្គល ៩ ពួកនេះ កាលធ្វើមរណកាលទៅ ទាំងនៅមានឧបាទិសេស តែងរួចផុតចាកនរក រួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន រួចផុតចាកបេត្តិវិស័យ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។ បុគ្គល ៩ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីល ធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសមាធិ តែធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងបញ្ញា។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង តែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយី។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាបុគ្គលទី ១ ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក រួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន រួចផុតចាកបេត្តិវិស័យ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។»

---

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ…ပေ… အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ…ပေ… သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ…ပေ… ဥဒ္ဓံသောတော ဟောတိ အကနိဋ္ဌဂါမီ. အယံ, သာရိပုတ္တ, ပဉ္စမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ ပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ.

«ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីល ធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសមាធិ តែធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងបញ្ញា។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង តែងជាឧបហច្ចបរិនិព្វាយី។បេ។ ជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី។បេ។ ជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី។បេ។ ជាឧទ្ធំសោតអកនិដ្ឋគាមី។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាបុគ្គលទី ៥ ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក រួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន រួចផុតចាកបេត្តិវិស័យ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។»

---

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ, သာရိပုတ္တ, ဆဋ္ဌော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ…ပေ… ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ.

«ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីល តែធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងសមាធិ ធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងបញ្ញា។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ យ៉ាង និងព្រោះស្រាលស្តើងនៃរាគៈ ទោសៈ មោហៈ តែងជាសកទាគាមី មកកាន់លោកនេះតែម្តងទៀត រួចហើយក៏ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាបុគ្គលទី ៦ ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក។បេ។ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។»

---

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဧကဗီဇီ ဟောတိ, ဧကံယေဝ မာနုသကံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ, သာရိပုတ္တ, သတ္တမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ…ပေ… ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ.

«ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីល តែធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងសមាធិ ធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងបញ្ញា。 បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ យ៉ាង តែងជាឯកពីជិ គឺកើតក្នុងភពមនុស្សតែម្តងទៀត រួចហើយក៏ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាបុគ្គលទី ៧ ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក។បេ。 រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។»

---

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ကောလံကောလော ဟောတိ, ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ, သာရိပုတ္တ, အဋ္ဌမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ…ပေ… ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ.

«ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីល តែធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងសមាធិ ធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងបញ្ញា។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ យ៉ាង តែងជាកោលំកោលៈ គឺអន្ទោលទៅកាន់ត្រកូល ២ ឬ ៣ រួចហើយក៏ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាបុគ្គលទី ៨ ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក។បេ។ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។»

---

‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ. သော တိဏ္ဏံ [Pg.187] သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သတ္တက္ခတ္တုပရမော ဟောတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ. အယံ, သာရိပုတ္တ, နဝမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ ပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ.

«ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីល តែធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងសមាធិ ធ្វើល្មមប្រមាណក្នុងបញ្ញា។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ យ៉ាង តែងជាសត្តក្ខត្តុបរមៈ គឺអន្ទោលទៅក្នុងទេវលោក និងមនុស្សលោក ៧ ដងជាយ៉ាងច្រើន រួចហើយក៏ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាបុគ្គលទី ៩ ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក រួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន រួចផុតចាកបេត្តិវិស័យ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។»

---

‘‘ကေ စ, သာရိပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ, ကေ စ သဥပါဒိသေသံ ဝါ ‘သဥပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ, အနုပါဒိသေသံ ဝါ ‘အနုပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ! ဣမေ ခေါ, သာရိပုတ္တ, နဝ ပုဂ္ဂလာ သဥပါဒိသေသာ ကာလံ ကုရုမာနာ ပရိမုတ္တာ နိရယာ ပရိမုတ္တာ တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တာ ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တာ အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ. န တာဝါယံ, သာရိပုတ္တ, ဓမ္မပရိယာယော ပဋိဘာသိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. တံ ကိဿ ဟေတု? မာယိမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ပမာဒံ အာဟရိံသူတိ. အပိ စ မယာ, သာရိပုတ္တ, ဓမ္မပရိယာယော ပဉှာဓိပ္ပာယေန ဘာသိတော’’တိ. ဒုတိယံ.

«ម្នាលសារីបុត្ត ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ ល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃទាំងនោះ តើជាអ្វី ហើយពួកគេនឹងដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសថា 'ជាបុគ្គលមានឧបាទិសេស' ឬដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសថា 'ជាបុគ្គលគ្មានឧបាទិសេស' ដូចម្តេចបាន! ម្នាលសារីបុត្ត បុគ្គល ៩ ពួកនេះឯង ដែលនៅមានឧបាទិសេស កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងរួចផុតចាកនរក រួចផុតចាកកំណើតតិរច្ឆាន រួចផុតចាកបេត្តិវិស័យ រួចផុតចាកអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត។ ម្នាលសារីបុត្ត ធម៌បរិយាយនេះ តថាគតមិនទាន់បានសម្តែងដល់ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកាទាំងឡាយនៅឡើយទេ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះខ្លាចក្រែងជនទាំងនោះ បានស្តាប់ធម៌បរិយាយនេះហើយ នាំគ្នាលុះក្នុងសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលសារីបុត្ត តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ធម៌បរិយាយនេះ តថាគតបានសម្តែងហើយ ព្រោះតែបំណងនៃសំណួររបស់អ្នកប៉ុណ្ណោះ»។ ទីពីរ។

---

၃. ကောဋ္ဌိကသုတ္တံ

៣. «កោដ្ឋិកសូត្រ»

---

၁၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

១៣. «គ្រានោះ ព្រះមហាកោដ្ឋិកដ៏មានអាយុ បានចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមហាកោដ្ឋិកដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានសួរព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុដូច្នេះថា៖ «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលក្នុងបរលោកវិញ"?» ព្រះសារីបុត្តតបថា៖ «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលជាសុខ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលជាទុក្ខវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលជាសុខ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលជាទុក្ខវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ [Pg.188] ပနာဝုသော, သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលជាទុក្ខ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលជាសុខវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»。

---

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលកាលបើចាស់ទុំហើយ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលកាលមិនទាន់ចាស់ទុំវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលកាលមិនទាន់ចាស់ទុំ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលកាលបើចាស់ទុំហើយវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលច្រើន សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលតិចតួចវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលតិចតួច សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលច្រើនវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រស្ថធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលត្រូវទទួលផល សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលមិនត្រូវទទួលផលវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា "កម្មណាដែលមិនត្រូវទទួលផល សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលវិញ"?» «ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ»។

---

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលក្នុងបរលោកវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលក្នុងបរលោក សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលក្នុងបច្ចុប្បន្នវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ [Pg.189] နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលជាសុខ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលជាទុក្ខវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលជាទុក្ខ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលជាសុខវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលកាលបើចាស់ទុំហើយ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលកាលមិនទាន់ចាស់ទុំវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលកាលមិនទាន់ចាស់ទុំ សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលកាលបើចាស់ទុំហើយវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលច្រើន សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលតិចតួចវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផលតិចតួច សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលច្រើនវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ.

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលត្រូវទទួលផល សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលមិនត្រូវទទួលផលវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។»

---

‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ. အထ ကိမတ္ထံ စရဟာဝုသော, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ?

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍នេះឬថា 'កម្មណាដែលមិនត្រូវទទួលផល សូមឲ្យកម្មនោះរបស់ខ្ញុំ ទៅជាកម្មដែលត្រូវទទួលផលវិញ'?" លោកក៏ឆ្លើយតបថា "ម្នាលអាវុសោ មិនមែនដូច្នោះទេ"។ ម្នាលអាវុសោ បើដូច្នោះ ចុះការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើដើម្បីប្រយោជន៍អ្វី?»

---

‘‘ယံ ခွဿ, အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ, တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ. (‘‘ကိံ ပနဿာဝုသော, အညာတံ [Pg.190] အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ, ယဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ?) ‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ခွဿ, အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ. တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. အယံ ‘ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ခွဿ, အာဝုသော…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ခွဿ, အာဝုသော…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ခွဿ, အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ. တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ. ဣဒံ ခွဿ, အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ. တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ. တတိယံ.

«ម្នាលអាវុសោ ធម៌ណាដែលបុគ្គលមិនទាន់ដឹង មិនទាន់ឃើញ មិនទាន់ដល់ មិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ មិនទាន់ត្រាស់ដឹង ពិតមែនតែបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ដើម្បីដល់ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវធម៌នោះ។» («ម្នាលអាវុសោ ចុះធម៌ណាដែលបុគ្គលមិនទាន់ដឹង មិនទាន់ឃើញ មិនទាន់ដល់ មិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ មិនទាន់ត្រាស់ដឹង ដែលបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ដើម្បីដល់ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវធម៌នោះ?» ) «ម្នាលអាវុសោ ធម៌ថា "នេះជាទុក្ខ" នេះឯង ដែលបុគ្គលមិនទាន់ដឹង មិនទាន់ឃើញ មិនទាន់ដល់ មិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ មិនទាន់ត្រាស់ដឹង។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ដើម្បីដល់ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវធម៌នោះ។ ម្នាលអាវុសោ ធម៌ថា "នេះជាទុក្ខសមុទ័យ" នេះឯង...។ប។ ម្នាលអាវុសោ ធម៌ថា "នេះជាទុក្ខនិរោធ" នេះឯង...។ប។ ម្នាលអាវុសោ ធម៌ថា "នេះជាទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទា" នេះឯង ដែលបុគ្គលមិនទាន់ដឹង មិនទាន់ឃើញ មិនទាន់ដល់ មិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ មិនទាន់ត្រាស់ដឹង។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ដើម្បីដល់ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវធម៌នោះ។ ម្នាលអាវុសោ ធម៌នេះឯង ដែលបុគ្គលមិនទាន់ដឹង មិនទាន់ឃើញ មិនទាន់ដល់ មិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ មិនទាន់ត្រាស់ដឹង។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ដើម្បីដល់ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹងនូវធម៌នោះ។» សូត្រទី៣ ចប់។

---

၄. သမိဒ္ဓိသုတ္တံ

៤. សមិទ្ធិសូត្រ

---

၁၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိမာရမ္မဏာ, သမိဒ္ဓိ, ပုရိသဿ သင်္ကပ္ပဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ? ‘‘နာမရူပါရမ္မဏာ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကွ နာနတ္တံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ? ‘‘ဓာတူသု, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမုဒယာ’’တိ? ‘‘ဖဿသမုဒယာ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမောသရဏာ’’တိ? ‘‘ဝေဒနာသမောသရဏာ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံပမုခါ’’တိ? ‘‘သမာဓိပ္ပမုခါ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံအဓိပတေယျာ’’တိ? ‘‘သတာဓိပတေယျာ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဥတ္တရာ’’တိ? ‘‘ပညုတ္တရာ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသာရာ’’တိ? ‘‘ဝိမုတ္တိသာရာ, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဩဂဓာ’’တိ? ‘‘အမတောဂဓာ, ဘန္တေ’’တိ.

១៤. គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ចូលទៅរកព្រះអាយស្មាសារីបុត្ត លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអាយស្មាសារីបុត្ត រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះអាយស្មាសារីបុត្ត បានពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរថា៖ «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះ និងសេចក្តីត្រិះរិះត្រូវ) របស់បុរស កើតឡើងព្រោះមានអ្វីជាអារម្មណ៍?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មាននាមរូបជាអារម្មណ៍។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ ដល់នូវភាពប្លែកគ្នា (ផ្សេងៗគ្នា) ក្នុងធម៌ណា?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងធាតុទាំងឡាយ។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាហេតុឲ្យកើតឡើង?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានផស្សៈជាហេតុឲ្យកើតឡើង។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាទីប្រជុំចុះ?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានវេទនាជាទីប្រជុំចុះ។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាប្រធាន?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានសមាធិជាប្រធាន។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាធំ?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានសតិជាធំ។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាក្រៃលែង?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានបញ្ញាជាក្រៃលែង។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាខ្លឹម?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានវិមុត្តិជាខ្លឹម។» «ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ ចុះស៊ប់ក្នុងធម៌ណា?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចុះស៊ប់ក្នុងអមតមហានិព្វាន។»

---

‘‘‘ကိမာရမ္မဏာ, သမိဒ္ဓိ, ပုရိသဿ သင်္ကပ္ပဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နာမရူပါရမ္မဏာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကွ နာနတ္တံ ဂစ္ဆန္တီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဓာတူသု, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမုဒယာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဖဿသမုဒယာ, ဘန္တေ’တိ [Pg.191] ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမောသရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဝေဒနာသမောသရဏာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံပမုခါ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘သမာဓိပ္ပမုခါ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံအဓိပတေယျာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘သတာဓိပတေယျာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဥတ္တရာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ပညုတ္တရာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသာရာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဝိမုတ္တိသာရာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဩဂဓာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အမတောဂဓာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ. သာဓု သာဓု, သမိဒ္ဓိ! သာဓု ခေါ တွံ, သမိဒ္ဓိ, ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေသိ, တေန စ မာ မညီ’’တိ. စတုတ္ထံ.

«ម្នាលសមិទ្ធិ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈរបស់បុរស កើតឡើងព្រោះមានអ្វីជាអារម្មណ៍?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មាននាមរូបជាអារម្មណ៍"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ ដល់នូវភាពប្លែកគ្នា ក្នុងធម៌ណា?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងធាតុទាំងឡាយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាហេតុឲ្យកើតឡើង?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានផស្សៈជាហេតុឲ្យកើតឡើង"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាទីប្រជុំចុះ?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានវេទនាជាទីប្រជុំចុះ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាប្រធាន?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានសមាធិជាប្រធាន"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាធំ?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានសតិជាធំ"。 កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាក្រៃលែង?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានបញ្ញាជាក្រៃលែង"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ មានអ្វីជាខ្លឹម?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន មានវិមុត្តិជាខ្លឹម"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលសមិទ្ធិ ចុះសង្កប្បវិតក្កៈទាំងនោះ ចុះស៊ប់ក្នុងធម៌ណា?" អ្នកក៏បានឆ្លើយថា "បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចុះស៊ប់ក្នុងអមតមហានិព្វាន"។ សាធុ សាធុ ម្នាលសមិទ្ធិ! ម្នាលសមិទ្ធិ អ្នកឆ្លើយនូវសំណួរដែលខ្ញុំសួរហើយៗ បានយ៉ាងល្អណាស់ ប៉ុន្តែអ្នកកុំអាងការឆ្លើយសំណួរបាននោះ ហើយមានចិត្តប្រកាន់ខ្លួនឡើយ។» សូត្រទី៤ ចប់។

---

၅. ဂဏ္ဍသုတ္တံ

៥. គណ្ឌសូត្រ

---

၁၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဏ္ဍော အနေကဝဿဂဏိကော. တဿဿု ဂဏ္ဍဿ နဝ ဝဏမုခါနိ နဝ အဘေဒနမုခါနိ. တတော ယံ ကိဉ္စိ ပဂ္ဃရေယျ – အသုစိယေဝ ပဂ္ဃရေယျ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပဂ္ဃရေယျ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပဂ္ဃရေယျ; ယံ ကိဉ္စိ ပသဝေယျ – အသုစိယေဝ ပသဝေယျ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပသဝေယျ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပသဝေယျ.

១៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបូសដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំ។ បូសនោះ មានមាត់ដំបៅប្រាំបួន មានមាត់ដែលមិនទាន់ធ្លាយប្រាំបួន។ វត្ថុណាមួយដែលហូរចេញពីមាត់បូសនោះ តែងតែជាវត្ថុមិនស្អាត តែងតែជាវត្ថុមានក្លិនស្អុយ តែងតែជាវត្ថុគួរខ្ពើមរអើម វត្ថុណាមួយដែលជ្រាបចេញពីមាត់បូសនោះ តែងតែជាវត្ថុមិនស្អាត តែងតែជាវត្ថុមានក្លិនស្អុយ តែងតែជាវត្ថុគួរខ្ពើមរអើម។

---

‘‘ဂဏ္ဍောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿေတံ စာတုမဟာဘူတိကဿ ကာယဿ အဓိဝစနံ မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝဿ ဩဒနကုမ္မာသူပစယဿ အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿ. တဿဿု ဂဏ္ဍဿ နဝ ဝဏမုခါနိ နဝ အဘေဒနမုခါနိ. တတော ယံ ကိဉ္စိ ပဂ္ဃရတိ – အသုစိယေဝ ပဂ္ဃရတိ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပဂ္ဃရတိ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပဂ္ဃရတိ; ယံ ကိဉ္စိ ပသဝတိ – အသုစိယေဝ ပသဝတိ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပသဝတိ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပသဝတိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ကာယေ နိဗ္ဗိန္ဒထာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "បូស" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាយនេះ ដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង៤ មានមាតានិងបិតាជាប្រភព ចម្រើនឡើងដោយបាយ និងនំកុម្មាស មានសភាពមិនទៀង ត្រូវលាប និងច្របាច់បំបាត់ក្លិន និងការចុកស្រពន់ មានសភាពបែកធ្លាយ និងខ្ចាត់ខ្ចាយជាធម្មតា។ កាយដែលប្រៀបដូចជាបូសនោះ មានមាត់ដំបៅប្រាំបួន មានមាត់ដែលមិនទាន់ធ្លាយប្រាំបួន។ វត្ថុណាមួយដែលហូរចេញពីមាត់ទាំងនោះ តែងតែជាវត្ថុមិនស្អាត តែងតែជាវត្ថុមានក្លិនស្អុយ តែងតែជាវត្ថុគួរខ្ពើមរអើម វត្ថុណាមួយដែលជ្រាបចេញពីមាត់ទាំងនោះ តែងតែជាវត្ថុមិនស្អាត តែងតែជាវត្ថុមានក្លិនស្អុយ តែងតែជាវត្ថុគួរខ្ពើមរអើម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយ ចូរនឿយណាយក្នុងកាយនេះចុះ។» សូត្រទី៥ ចប់។

---

၆. သညာသုတ္တံ

៦. សញ្ញាសូត្រ

---

၁၆. ‘‘နဝယိမာ, ဘိက္ခဝေ, သညာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောန္တိ မဟာနိသံသာ အမတောဂဓာ အမတပရိယောသာနာ. ကတမာ နဝ[Pg.192]? အသုဘသညာ, မရဏသညာ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတသညာ, အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ သညာ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောန္တိ မဟာနိသံသာ အမတောဂဓာ အမတပရိယောသာနာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

១៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាទាំង ៩ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអមតមហានិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានអមតមហានិព្វានជាទីបំផុត។ សញ្ញាទាំង ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអសុភសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ថាមិនល្អមើល) ១ មរណសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងសេចក្តីស្លាប់) ១ អាហារេបដិកូលសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងអាហារថាគួរខ្ពើម) ១ សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ថាមិនគួរត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង) ១ អនិច្ចសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ថាមិនទៀង) ១ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរបស់មិនទៀងថាជាទុក្ខ) ១ ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរបស់ជាទុក្ខថាមិនមែនខ្លួន) ១ បហានសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងការលះបង់) ១ វិរាគសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងធម៌ប្រាសចាកតម្រេក) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាទាំង ៩ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអមតមហានិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានអមតមហានិព្វានជាទីបំផុត។» សូត្រទី៦ ចប់។

---

၇. ကုလသုတ္တံ

៧. កុលសូត្រ

---

၁၇. ‘‘နဝဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ နာလံ ဥပဂန္တုံ, ဥပဂန္တွာ ဝါ နာလံ နိသီဒိတုံ. ကတမေဟိ နဝဟိ? န မနာပေန ပစ္စုဋ္ဌေန္တိ, န မနာပေန အဘိဝါဒေန္တိ, န မနာပေန အာသနံ ဒေန္တိ, သန္တမဿ ပရိဂုဟန္တိ, ဗဟုကမ္ပိ ထောကံ ဒေန္တိ, ပဏီတမ္ပိ လူခံ ဒေန္တိ, အသက္ကစ္စံ ဒေန္တိ နော သက္ကစ္စံ, န ဥပနိသီဒန္တိ ဓမ္မဿဝနာယ, ဘာသိတမဿ န သုဿူသန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ နာလံ ဥပဂန္တုံ ဥပဂန္တွာ ဝါ နာလံ နိသီဒိတုံ.

១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការ ទោះបីភិក្ខុមិនទាន់បានចូលទៅរក ក៏មិនគួរចូលទៅរក ឬបើបានចូលទៅរកហើយ ក៏មិនគួរអង្គុយនៅឡើយ។ អង្គ ៩ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺជនទាំងឡាយ មិនក្រោកទទួលដោយរីករាយ ១ មិនថ្វាយបង្គំដោយរីករាយ ១ មិនប្រគេនអាសនៈដោយរីករាយ ១ លាក់បំពួននូវទ្រព្យដែលមានប្រាកដ ១ កាលបើមានរបស់ច្រើន តែប្រគេនតិចតួច ១ កាលបើមានរបស់ថ្លៃថ្លា តែប្រគេនរបស់សៅហ្មង ១ ប្រគេនដោយមិនគោរព មិនប្រគេនដោយគោរព ១ មិនចូលទៅអង្គុយជិតដើម្បីស្តាប់ធម៌ ១ មិនផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ដែលភិក្ខុនោះសម្តែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការនេះឯង ទោះបីភិក្ខុមិនទាន់បានចូលទៅរក ក៏មិនគួរចូលទៅរក ឬបើបានចូលទៅរកហើយ ក៏មិនគួរអង្គុយនៅឡើយ។

---

‘‘နဝဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ အလံ ဥပဂန္တုံ, ဥပဂန္တွာ ဝါ အလံ နိသီဒိတုံ. ကတမေဟိ နဝဟိ? မနာပေန ပစ္စုဋ္ဌေန္တိ, မနာပေန အဘိဝါဒေန္တိ, မနာပေန အာသနံ ဒေန္တိ, သန္တမဿ န ပရိဂုဟန္တိ, ဗဟုကမ္ပိ ဗဟုကံ ဒေန္တိ, ပဏီတမ္ပိ ပဏီတံ ဒေန္တိ, သက္ကစ္စံ ဒေန္တိ နော အသက္ကစ္စံ, ဥပနိသီဒန္တိ ဓမ္မဿဝနာယ, ဘာသိတမဿ သုဿူသန္တိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ အလံ ဥပဂန္တုံ, ဥပဂန္တွာ ဝါ အလံ နိသီဒိတု’’န္တိ. သတ္တမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការ ទោះបីភិក្ខុមិនទាន់បានចូលទៅរក ក៏គួរចូលទៅរក ឬបើបានចូលទៅរកហើយ ក៏គួរអង្គុយនៅបាន។ អង្គ ៩ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺជនទាំងឡាយ ក្រោកទទួលដោយរីករាយ ១ ថ្វាយបង្គំដោយរីករាយ ១ ប្រគេនអាសនៈដោយរីករាយ ១ មិនលាក់បំពួននូវទ្រព្យដែលមានប្រាកដ ១ កាលបើមានរបស់ច្រើន ក៏ប្រគេនច្រើន ១ កាលបើមានរបស់ថ្លៃថ្លា ក៏ប្រគេនរបស់ថ្លៃថ្លា ១ ប្រគេនដោយគោរព មិនប្រគេនដោយមិនគោរព ១ ចូលទៅអង្គុយជិតដើម្បីស្តាប់ធម៌ ១ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ដែលភិក្ខុនោះសម្តែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការនេះឯង ទោះបីភិក្ខុមិនទាន់បានចូលទៅរក ក៏គួរចូលទៅរក ឬបើបានចូលទៅរកហើយ ក៏គួរអង្គុយនៅបាន។» សូត្រទី៧ ចប់។

---

၈. နဝင်္ဂုပေါသထသုတ္တံ

៨. នវង្គុបោសថសូត្រ

---

၁၈. ‘‘နဝဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဥပေါသထော ဥပဝုတ္ထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖာရော. ကထံ ဥပဝုတ္ထော စ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဥပေါသထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ နိဟိတဒဏ္ဍာ နိဟိတသတ္ထာ လဇ္ဇီ [Pg.193] ဒယာပန္နာ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပိနော ဝိဟရန္တိ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရာမိ. ဣမိနာပင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ; ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတီ’တိ. ဣမိနာ ပဌမေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ…ပေ. ….

១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាដូច្នេះថា "ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង អស់មួយជីវិត។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង អាត្មាអញ ក៏លះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួងដែរ។ អាត្មាអញ ធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថ ក៏ឈ្មោះថា អាត្មាអញបានរក្សាហើយផង"។ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី១ នេះ...។ប។

---

‘‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ပဟာယ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတာ နီစသေယျံ ကပ္ပေန္တိ – မဉ္စကေ ဝါ တိဏသန္ထာရကေ ဝါ; အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ပဟာယ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော နီစသေယျံ ကပ္ပေမိ – မဉ္စကေ ဝါ တိဏသန္ထာရကေ ဝါ. ဣမိနာပင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ; ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတီ’တိ. ဣမိနာ အဋ္ဌမေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ.

«"ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ តែងសម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់មួយជីវិត។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង អាត្មាអញ ក៏លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ សម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅដែរ។ អាត្មាអញ ធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថ ក៏ឈ្មោះថា អាត្មាអញបានរក្សាហើយផង"។ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី៨ នេះ។

---

‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဣမိနာ နဝမေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧဝံ ဥပဝုတ္ထော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဥပေါသထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖာရော’’တိ. အဋ္ဌမံ.

«អរិយសាវ័កនោះ មានចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទី១ ផ្សាយទៅកាន់ទិសទី២ ក៏ដូចគ្នា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទី៣ ក៏ដូចគ្នា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទី៤ ក៏ដូចគ្នា។ ផ្សាយទៅកាន់ទិសខាងលើ ខាងក្រោម ខាងទទឹង ក្នុងទីទាំងពួង ដោយយកខ្លួនប្រៀបផ្ទឹមនឹងសត្វទាំងឡាយ ផ្សាយទៅកាន់សត្វលោកទាំងមូល ដែលប្រកបដោយមេត្តាចិត្តដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានទុក្ខលំបាកឡើយ។ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី៩ នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៩ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយយ៉ាងនេះ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។» សូត្រទី៨ ចប់។

---

၉. ဒေဝတာသုတ္တံ

៩. ទេវតាសូត្រ

---

၁၉. ‘‘ဣမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ, နော စ ခေါ အဘိဝါဒိမှ. တာ မယံ, ဘန္တေ, အပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယော ပစ္စာနုတာပိနိယော ဟီနံ ကာယံ ဥပပန္နာ’’’တိ.

១៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ទេវតាទាំងឡាយជាច្រើន មានពណ៌ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតាទាំងនោះ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងតថាគតថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលមុន កាលដែលពួកយើងនៅជាមនុស្ស ពួកបព្វជិតបានចូលទៅកាន់ផ្ទះរបស់ពួកយើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះ បានត្រឹមតែក្រោកទទួល ប៉ុន្តែមិនបានថ្វាយបង្គំឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះ មានការងារមិនបានធ្វើឲ្យបរិបូរណ៍ មានសេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងចិត្ត មានសេចក្តីស្តាយក្រោយ ក៏បានមកកើតក្នុងពួកទេវតាដ៏ថោកទាប"។»

---

‘‘အပရာပိ [Pg.194] မံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ အဘိဝါဒိမှ, နော စ တေသံ အာသနံ အဒမှ. တာ မယံ, ဘန္တေ, အပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယော ပစ္စာနုတာပိနိယော ဟီနံ ကာယံ ဥပပန္နာ’’’တိ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានទេវតាជាច្រើនដទៃទៀត ចូលមករកតថាគត ហើយបានពោលពាក្យនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន កាលដែលពួកយើងនៅជាមនុស្ស ពួកបព្វជិតបានចូលមកកាន់ផ្ទះរបស់ពួកយើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះបានក្រោកទទួល បានថ្វាយបង្គំ ប៉ុន្តែមិនបានប្រគេនអាសនៈដល់លោកឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះមានការងារមិនបានបំពេញពេញលេញ មានសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយស្ដាយក្រោយ មានសេចក្ដីសោកសៅជាខាងក្រោយ ក៏បានទៅកើតក្នុងពួកកាយដ៏ថោកទាប”»។

---

‘‘အပရာပိ မံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ အဘိဝါဒိမှ အာသနံ အဒမှ, နော စ ခေါ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သံဝိဘဇိမှ…ပေ… ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သံဝိဘဇိမှ, နော စ ခေါ ဥပနိသီဒိမှ ဓမ္မဿဝနာယ…ပေ… ဥပနိသီဒိမှ ဓမ္မဿဝနာယ, နော စ ခေါ ဩဟိတသောတာ ဓမ္မံ သုဏိမှ…ပေ… ဩဟိတသောတာ စ ဓမ္မံ သုဏိမှ, နော စ ခေါ သုတွာ ဓမ္မံ ဓာရယိမှ…ပေ… သုတွာ စ ဓမ္မံ ဓာရယိမှ, နော စ ခေါ ဓာတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခိမှ…ပေ… ဓာတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခိမှ, နော စ ခေါ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိမှ. တာ မယံ, ဘန္တေ, အပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယော ပစ္စာနုတာပိနိယော ဟီနံ ကာယံ ဥပပန္နာ’’’တိ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានទេវតាជាច្រើនដទៃទៀត ចូលមករកតថាគត ហើយបានពោលពាក្យនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន កាលដែលពួកយើងនៅជាមនុស្ស ពួកបព្វជិតបានចូលមកកាន់ផ្ទះរបស់ពួកយើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះបានក្រោកទទួល បានថ្វាយបង្គំ បានប្រគេនអាសនៈ ប៉ុន្តែមិនបានចែករំលែកតាមកម្លាំង តាមសមត្ថភាពឡើយ... បានចែករំលែកតាមកម្លាំង តាមសមត្ថភាព ប៉ុន្តែមិនបានចូលទៅអង្គុយជិតដើម្បីស្ដាប់ធម៌ឡើយ... បានចូលទៅអង្គុយជិតដើម្បីស្ដាប់ធម៌ ប៉ុន្តែមិនបានផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌ឡើយ... បានផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌ ប៉ុន្តែលុះស្ដាប់ហើយ មិនបានចងចាំធម៌ទុកឡើយ... លុះស្ដាប់ហើយ បានចងចាំធម៌ទុក ប៉ុន្តែមិនបានពិចារណាស្វែងរកសេចក្ដីនៃធម៌ដែលបានចាំទុកនោះឡើយ... បានពិចារណាស្វែងរកសេចក្ដីនៃធម៌ដែលបានចាំទុក ប៉ុន្តែមិនបានដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដី មិនបានដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះមានការងារមិនបានបំពេញពេញលេញ មានសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយស្ដាយក្រោយ មានសេចក្ដីសោកសៅជាខាងក្រោយ ក៏បានទៅកើតក្នុងពួកកាយដ៏ថោកទាប”»។

---

‘‘အပရာပိ မံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ အဘိဝါဒိမှ, အာသနံ အဒမှ, ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သံဝိဘဇိမှ, ဥပနိသီဒိမှ ဓမ္မဿဝနာယ, ဩဟိတသောတာ စ ဓမ္မံ သုဏိမှ, သုတွာ စ ဓမ္မံ ဓာရယိမှ, ဓာတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခိမှ, အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိမှ. တာ မယံ, ဘန္တေ, ပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ အဝိပ္ပဋိသာရိနိယော အပစ္စာနုတာပိနိယော ပဏီတံ ကာယံ ဥပပန္နာ’တိ. ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ သေယျထာပိ တာ ပုရိမိကာ ဒေဝတာ’’တိ. နဝမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានទេវតាជាច្រើនដទៃទៀត ចូលមករកតថាគត ហើយបានពោលពាក្យនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន កាលដែលពួកយើងនៅជាមនុស្ស ពួកបព្វជិតបានចូលមកកាន់ផ្ទះរបស់ពួកយើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះបានក្រោកទទួល បានថ្វាយបង្គំ បានប្រគេនអាសនៈ បានចែករំលែកតាមកម្លាំង តាមសមត្ថភាព បានចូលទៅអង្គុយជិតដើម្បីស្ដាប់ធម៌ បានផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌ លុះស្ដាប់ហើយ បានចងចាំធម៌ទុក បានពិចារណាស្វែងរកសេចក្ដីនៃធម៌ដែលបានចាំទុក បានដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដី បានដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងទាំងនោះមានការងារបានបំពេញពេញលេញ មិនមានសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយស្ដាយក្រោយ មិនមានសេចក្ដីសោកសៅជាខាងក្រោយ ក៏បានទៅកើតក្នុងពួកកាយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នោះគឺគល់ឈើទាំងឡាយ នោះគឺផ្ទះដ៏ស្ងាត់ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយចម្រើនឈានចុះ កុំធ្វេសប្រហែសឡើយ កុំជាអ្នកក្ដៅក្រហាយស្ដាយក្រោយក្នុងកាលជាខាងក្រោយ ដូចជាពួកទេវតាកាលពីមុននោះឡើយ»។ (ចប់) ទីប្រាំបួន។

---

၁၀. ဝေလာမသုတ္တံ

១០. វេលាមសូត្រ

---

၂၀. ဧကံ [Pg.195] သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

២០. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរថា៖

---

‘‘အပိ နု တေ, ဂဟပတိ, ကုလေ ဒါနံ ဒီယတီ’’တိ? ‘‘ဒီယတိ မေ, ဘန္တေ, ကုလေ ဒါနံ; တဉ္စ ခေါ လူခံ ကဏာဇကံ ဗိဠင်္ဂဒုတိယ’’န္တိ. ‘‘လူခဉ္စေပိ, ဂဟပတိ, ဒါနံ ဒေတိ ပဏီတံ ဝါ; တဉ္စ အသက္ကစ္စံ ဒေတိ, အစိတ္တီကတွာ ဒေတိ, အသဟတ္ထာ ဒေတိ, အပဝိဒ္ဓံ ဒေတိ, အနာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ တဿ တဿ ဒါနဿ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တတိ, န ဥဠာရာယ ဘတ္တဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, န ဥဠာရာယ ဝတ္ထဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, န ဥဠာရာယ ယာနဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, န ဥဠာရေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ပုတ္တာတိ ဝါ ဒါရာတိ ဝါ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ, တေပိ န သုဿူသန္တိ န သောတံ ဩဒဟန္တိ န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, ဂဟပတိ, ဟောတိ အသက္ကစ္စံ ကတာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကော’’.

«ម្នាលគហបតី ចុះក្នុងត្រកូលរបស់អ្នក នៅតែមានការឲ្យទានដែរឬទេ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងត្រកូលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ នៅតែមានការឲ្យទានដែរ ប៉ុន្តែទាននោះសៅហ្មង គឺបាយចុងអង្ករ មានទឹកជ្រក់ជាគម្រប់ពីរ»។ «ម្នាលគហបតី បុគ្គលឲ្យទានសៅហ្មងក្ដី ផ្ចិតផ្ចង់ក្ដី ហើយឲ្យទាននោះដោយមិនគោរព មិនធ្វើដោយចិត្តយកចិត្តទុកដាក់ មិនឲ្យដោយដៃខ្លួនឯង ឲ្យដូចជាបោះចោល មិនមានសេចក្ដីយល់ឃើញថាមានផលមកដល់ជាខាងក្រោយ។ ផលនៃទាននោះ កើតឡើងក្នុងទីណាៗ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ មិនបង្អោនទៅដើម្បីបរិភោគភោជនាហារដ៏ថ្លៃថ្លា មិនបង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់ដ៏ថ្លៃថ្លា មិនបង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់យានជំនិះដ៏ថ្លៃថ្លា មិនបង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់កាមគុណទាំង ៥ ដ៏ថ្លៃថ្លាឡើយ។ សូម្បីតែពួកជនណា ដែលជាកូនក្ដី ភរិយក្ដី ទាសក្ដី ជនអ្នកបម្រើក្ដី កម្មករក្ដី របស់បុគ្គលនោះ ជនទាំងនោះក៏មិនចង់ស្ដាប់ មិនផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ មិនតាំងចិត្តដើម្បីដឹងឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ផលនៃកម្មដែលបុគ្គលធ្វើដោយមិនគោរព តែងតែជាយ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘လူခဉ္စေပိ, ဂဟပတိ, ဒါနံ ဒေတိ ပဏီတံ ဝါ; တဉ္စ သက္ကစ္စံ ဒေတိ, စိတ္တီကတွာ ဒေတိ, သဟတ္ထာ ဒေတိ, အနပဝိဒ္ဓံ ဒေတိ, အာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ တဿ တဿ ဒါနဿ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တတိ, ဥဠာရာယ ဘတ္တဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, ဥဠာရာယ ဝတ္ထဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, ဥဠာရာယ ယာနဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, ဥဠာရေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ပုတ္တာတိ ဝါ ဒါရာတိ ဝါ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ, တေပိ သုဿူသန္တိ သောတံ ဩဒဟန္တိ အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, ဂဟပတိ, ဟောတိ သက္ကစ္စံ ကတာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကော.

«ម្នាលគហបតី បុគ្គលឲ្យទានសៅហ្មងក្ដី ផ្ចិតផ្ចង់ក្ដី ហើយឲ្យទាននោះដោយគោរព ធ្វើដោយចិត្តយកចិត្តទុកដាក់ ឲ្យដោយដៃខ្លួនឯង មិនឲ្យដូចជាបោះចោល មានសេចក្ដីយល់ឃើញថាមានផលមកដល់ជាខាងក្រោយ។ ផលនៃទាននោះ កើតឡើងក្នុងទីណាៗ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ តែងបង្អោនទៅដើម្បីបរិភោគភោជនាហារដ៏ថ្លៃថ្លា បង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់ដ៏ថ្លៃថ្លា បង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់យានជំនិះដ៏ថ្លៃថ្លា បង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់កាមគុណទាំង ៥ ដ៏ថ្លៃថ្លា។ សូម្បីតែពួកជនណា ដែលជាកូនក្ដី ភរិយក្ដី ទាសក្ដី ជនអ្នកបម្រើក្ដី កម្មករក្ដី របស់បុគ្គលនោះ ជនទាំងនោះក៏ចង់ស្ដាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ តាំងចិត្តដើម្បីដឹង។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ផលនៃកម្មដែលបុគ្គលធ្វើដោយគោរព តែងតែជាយ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဂဟပတိ, ဝေလာမော နာမ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ. သော ဧဝရူပံ ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ. စတုရာသီတိ သုဝဏ္ဏပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ ရူပိယပူရာနိ[Pg.196], စတုရာသီတိ ရူပိယပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ သုဝဏ္ဏပူရာနိ, စတုရာသီတိ ကံသပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ ဟိရညပူရာနိ, စတုရာသီတိ ဟတ္ထိသဟဿာနိ အဒါသိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပ္ပဋိစ္ဆန္နာနိ, စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ အဒါသိ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပ္ပဋိစ္ဆန္နာနိ, စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ အဒါသိ ဒုကူလသန္ဓနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ, စတုရာသီတိ ကညာသဟဿာနိ အဒါသိ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာယော, စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ အဒါသိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ, စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ အဒါသိ ခေါမသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ ကပ္ပာသိကသုခုမာနံ, ကော ပန ဝါဒေါ အန္နဿ ပါနဿ ခဇ္ဇဿ ဘောဇ္ဇဿ လေယျဿ ပေယျဿ, နဇ္ဇော မညေ ဝိဿန္ဒန္တိ.

«ម្នាលគហបតី កាលពីព្រេងនាយ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះវេលាមៈ។ ព្រាហ្មណ៍នោះបានឲ្យទានដ៏ធំធេងបែបនេះ គឺបានប្រគេនថាសមាស ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលពេញដោយប្រាក់ បានប្រគេនថាសប្រាក់ ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលពេញដោយមាស បានប្រគេនថាសសំរឹទ្ធ ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលពេញដោយរតនៈ៧ប្រការ បានប្រគេនដំរី ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលមានគ្រឿងអលង្ការមាស មានទង់មាស គ្របដណ្ដប់ដោយបណ្តាញមាស បានប្រគេនរថ ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយស្បែកសិង្ហ ព័ទ្ធជុំវិញដោយស្បែកខ្លាធំ ព័ទ្ធជុំវិញដោយស្បែកខ្លារខិន ព័ទ្ធជុំវិញដោយភួយពណ៌លឿងទុំ មានគ្រឿងអលង្ការមាស មានទង់មាស គ្របដណ្ដប់ដោយបណ្តាញមាស បានប្រគេនមេគោទឹកដោះ ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលមានខ្សែចងធ្វើដោយសំពត់សូត្រ មានភាជន៍សំរឹទ្ធសម្រាប់ទ្រទឹកដោះ បានប្រគេននាងកញ្ញា ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលពាក់កុណ្ឌលកែវមណី បានប្រគេនបល្ល័ង្ក ៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់ ដែលក្រាលដោយកម្រាលរោមសត្វមានរោមវែង ក្រាលដោយកម្រាលរោមសត្វពណ៌ស ក្រាលដោយកម្រាលផ្កាចម្រុះ ក្រាលដោយកម្រាលស្បែកសត្វរមាំងដ៏ប្រសើរ មានពិដានខាងលើ មានខ្នើយក្រហមទាំងសងខាង បានប្រគេនសំពត់កោដិសែនកន្លះ (៨ ម៉ឺន ៤ ពាន់កោដិ) ដែលជាសំពត់សំបកឈើដ៏ល្អិត សំពត់សូត្រដ៏ល្អិត សំពត់រោមសត្វដ៏ល្អិត សំពត់កប្បាសដ៏ល្អិត ចំណែកឯបាយ ទឹក បង្អែម ចំណី អាហារលិទ្ធ អាហារផឹក នឹងពោលទៅថ្វី ហូរទៅដូចជាស្ទឹងទាំងឡាយ»។

---

‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ, သော တံ ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါန’န္တိ. န ခေါ ပနေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ. အဟံ တံ ဒါနံ အဒါသိံ မဟာဒါနံ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဂဟပတိ, ဒါနေ န ကောစိ ဒက္ခိဏေယျော အဟောသိ, န တံ ကောစိ ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတိ.

«ម្នាលគហបតី សេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះ គប្បីមានដល់អ្នកថា “ក្នុងសម័យនោះ វេលាមព្រាហ្មណ៍ ដែលបានឲ្យទានដ៏ធំធេងនោះ ប្រហែលជាអ្នកដទៃទេដឹង”។ ម្នាលគហបតី អ្នកមិនគប្បីយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ តថាគតហ្នឹងឯងជាវេលាមព្រាហ្មណ៍។ តថាគតបានឲ្យទានដ៏ធំធេងនោះ។ ម្នាលគហបតី ប៉ុន្តែនៅក្នុងទាននោះ មិនមានបុគ្គលណាជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គលឡើយ មិនមាននរណាម្នាក់ជម្រះទក្ខិណាទាននោះឲ្យបរិសុទ្ធឡើយ»។

---

‘‘ယံ, ဂဟပတိ, ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ, ယော စေကံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နံ ဘောဇေယျ, ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရံ.

«ម្នាលគហបតី ទានដ៏ធំធេងដែលវេលាមព្រាហ្មណ៍បានឲ្យហើយនោះ បើបុគ្គលណាមួយ ញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិម្នាក់ឲ្យបរិភោគ ការឲ្យបរិភោគនេះ មានផលច្រើនជាងទាននោះទៅទៀត»။

---

( ) ‘‘ယော စ သတံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ သကဒါဂါမိံ ဘောဇေယျ, ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရံ.

( ) «បុគ្គលណា ញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះសកទាគាមីម្នាក់ឲ្យបរិភោគ ការញ៉ាំងព្រះសកទាគាមីម្នាក់ឲ្យបរិភោគនេះ មានផលច្រើនជាងការញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគនោះទៅទៀត»။

---

( ) ‘‘ယော စ သတံ သကဒါဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အနာဂါမိံ ဘောဇေယျ…ပေ… ယော စ သတံ အနာဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ [Pg.197] အရဟန္တံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ အရဟန္တာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ … ယော စ သတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဘောဇေယျ, ယော စ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ… ယော စ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘောဇေယျ… ယော စ စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရံ ကာရာပေယျ… ယော စ ပသန္နစိတ္တော ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂစ္ဆေယျ… ယော စ ပသန္နစိတ္တော သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယေယျ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိံ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိံ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိံ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိံ, ယော စ အန္တမသော ဂန္ဓောဟနမတ္တမ္ပိ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေယျ, ( ) ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရံ.

( ) «បុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះសកទាគាមីមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអនាគាមីម្នាក់ឲ្យបរិភោគ... បុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអនាគាមីមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអរហន្តម្នាក់ឲ្យបរិភោគ... បុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអរហន្តមួយរយអង្គឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះបច្ចេកពុទ្ធមួយព្រះអង្គឲ្យបរិភោគ... បុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះបច្ចេកពុទ្ធមួយរយព្រះអង្គឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធឲ្យបរិភោគ... បុគ្គលណា ញ៉ាំងភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធានឲ្យបរិភោគ... បុគ្គលណា សាងវិហារឧទ្ទិសចំពោះសង្ឃដែលមកពីទិសទាំងបួន... បុគ្គលណា មានចិត្តជ្រះថ្លា ដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាសរណៈ... បុគ្គលណា មានចិត្តជ្រះថ្លា សមាទានសិក្ខាបទទាំងឡាយ គឺការវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ការវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ការវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ការវៀរចាកការនិយាយកុហក ការវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្ដីប្រមាទ និងបុគ្គលណា ចម្រើនមេត្តាចិត្ត សូម្បីតែត្រឹមតែហិតក្លិនក្រអូបមួយដង្ហើមដក ការចម្រើនមេត្តាចិត្តនេះ មានផលច្រើនជាងការសមាទានសិក្ខាបទនោះទៅទៀត»។

---

‘‘ယဉ္စ, ဂဟပတိ, ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ, ယော စေကံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ သကဒါဂါမိံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ သကဒါဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အနာဂါမိံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ အနာဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အရဟန္တံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ အရဟန္တာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဘောဇေယျ, ယော စ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ… ယော စ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘောဇေယျ, ယော စ စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရံ ကာရာပေယျ… ယော စ ပသန္နစိတ္တော ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂစ္ဆေယျ, ယော စ ပသန္နစိတ္တော သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယေယျ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိံ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိံ, ယော စ အန္တမသော ဂန္ဓောဟနမတ္တမ္ပိ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေယျ, ယော စ အစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပိ အနိစ္စသညံ ဘာဝေယျ, ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရ’’န္တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលគហបតី ទានដ៏ធំធេងដែលវេលាមព្រាហ្មណ៍បានឲ្យហើយនោះ បើបុគ្គលណាមួយ ញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិម្នាក់ឲ្យបរិភោគ... បើបុគ្គលណា ញ៉ាំងបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះសកទាគាមីម្នាក់ឲ្យបរិភោគ... បើបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះសកទាគាមីមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអនាគាមីម្នាក់ឲ្យបរិភោគ... បើបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអនាគាមីមួយរយនាក់ឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអរហន្តម្នាក់ឲ្យបរិភោគ... បើបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះអរហន្តមួយរយអង្គឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះបច្ចេកពុទ្ធមួយព្រះអង្គឲ្យបរិភោគ... បើបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះបច្ចេកពុទ្ធមួយរយព្រះអង្គឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា ញ៉ាំងព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធឲ្យបរិភោគ... បើបុគ្គលណា ញ៉ាំងភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធានឲ្យបរិភោគ និងបុគ្គលណា សាងវិហារឧទ្ទិសចំពោះសង្ឃដែលមកពីទិសទាំងបួន... បើបុគ្គលណា មានចិត្តជ្រះថ្លា ដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាសរណៈ និងបុគ្គលណា មានចិត្តជ្រះថ្លា សមាទានសិក្ខាបទទាំងឡាយ គឺការវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... ការវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្ដីប្រមាទ និងបុគ្គលណា ចម្រើនមេត្តាចិត្ត សូម្បីតែត្រឹមតែហិតក្លិនក្រអូបមួយដង្ហើមដក និងបុគ្គលណា ចម្រើនអនិច្ចសញ្ញា សូម្បីតែត្រឹមតែមួយផ្ទាត់ម្រាមដៃ ការចម្រើនអនិច្ចសញ្ញានេះ មានផលច្រើនជាងការចម្រើនមេត្តាចិត្តនោះទៅទៀត»។ (ចប់) ទីដប់។

---

သီဟနာဒဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

សីហនាទវគ្គ ទី២ ចប់។

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

နာဒေါ သဥပါဒိသေသော စ, ကောဋ္ဌိကေန သမိဒ္ဓိနာ;

ဂဏ္ဍသညာ ကုလံ မေတ္တာ, ဒေဝတာ ဝေလာမေန စာတိ.

និយាយអំពីសីហនាទសូត្រ ១ សឧបាទិសេសសូត្រ ១ កោដ្ឋិកសូត្រ ១ សមិទ្ធិសូត្រ ១ គណ្ឌសូត្រ ១ សញ្ញាសូត្រ ១ កុលសូត្រ ១ មេត្តាសូត្រ ១ ទេវតាសូត្រ ១ និងវេលាមសូត្រ ១។

---

၃. သတ္တာဝါသဝဂ္ဂေါ

៣. សត្តាវាសវគ្គ

---

၁. တိဌာနသုတ္တံ

១. តិឋានសូត្រ

---

၂၁. ‘‘တီဟိ[Pg.198], ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ဥတ္တရကုရုကာ မနုဿာ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ. ကတမေဟိ တီဟိ? အမမာ, အပရိဂ္ဂဟာ, နိယတာယုကာ, ဝိသေသဂုဏာ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ဥတ္တရကုရုကာ မနုဿာ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ.

២១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកមនុស្សនៅក្នុងឧត្តរករុទ្វីប តែងគ្របសង្កត់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស និងពួកមនុស្សក្នុងជម្ពូទ្វីប ដោយហេតុ ៣ យ៉ាង។ ហេតុ ៣ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺមិនមានសេចក្ដីប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន មិនមានការហួងហែង ១ មានអាយុទៀងទាត់ ១ មានគុណធម៌ដ៏វិសេស ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកមនុស្សនៅក្នុងឧត្តរករុទ្វីប តែងគ្របសង្កត់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស និងពួកមនុស្សក្នុងជម្ពូទ្វីប ដោយហេតុ ៣ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ. ကတမေဟိ တီဟိ? ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស តែងគ្របសង្កត់ (ពោលគឺវិសេសជាង) ពួកមនុស្សក្នុងឧត្តរកុរុទ្វីបផង ពួកមនុស្សក្នុងជម្ពូទ្វីបផង ដោយហេតុ ៣ យ៉ាង។ ហេតុ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺដោយអាយុជាទិព្វ ១ ដោយពណ៌សម្បុរជាទិព្វ ១ ដោយសុខជាទិព្វ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស តែងគ្របសង្កត់ពួកមនុស្សក្នុងឧត្តរកុរុទ្វីបផង ពួកមនុស្សក្នុងជម្ពូទ្វីបផង ដោយហេតុ ៣ យ៉ាងនេះឯង។»

---

‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ဇမ္ဗုဒီပကာ မနုဿာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ. ကတမေဟိ တီဟိ? သူရာ, သတိမန္တော, ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ဇမ္ဗုဒီပကာ မနုဿာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ’’တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកមនុស្សក្នុងជម្ពូទ្វីប តែងគ្របសង្កត់ពួកមនុស្សក្នុងឧត្តរកុរុទ្វីបផង ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សផង ដោយហេតុ ៣ យ៉ាង។ ហេតុ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានសេចក្តីក្លាហាន ១ មានសតិស្មារតី ១ មានការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចរិយវាសៈ) ក្នុងទីនេះ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកមនុស្សក្នុងជម្ពូទ្វីប តែងគ្របសង្កត់ពួកមនុស្សក្នុងឧត្តរកុរុទ្វីបផង ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សផង ដោយហេតុ ៣ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី ១)

---

၂. အဿခဠုင်္ကသုတ္တံ

២. អស្សខឡុង្កសូត្រ

---

၂၂. ‘‘တယော စ, ဘိက္ခဝေ, အဿခဠုင်္ကေ ဒေသေဿာမိ တယော စ ပုရိသခဠုင်္ကေ တယော စ အဿပရဿေ တယော စ ပုရိသပရဿေ တယော စ ဘဒ္ဒေ အဿာဇာနီယေ တယော စ ဘဒ္ဒေ ပုရိသာဇာနီယေ. တံ သုဏာထ.

២២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវសេះកាច ៣ ប្រភេទផង បុគ្គលកាច (បុរសខូច) ៣ ប្រភេទផង សេះល្អល្មម ៣ ប្រភេទផង បុគ្គលល្អល្មម ៣ ប្រភេទផង សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៣ ប្រភេទផង បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៣ ប្រភេទផង។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវធម៌នោះចុះ។»

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿခဠုင်္ကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿခဠုင်္ကာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាច ៣ ប្រភេទ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសេះបរិបូណ៌ដោយល្បឿន តែមិនបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ មិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសេះបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង តែមិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសេះបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសេះកាច ៣ ប្រភេទ។»

---

‘‘ကတမေ [Pg.199] စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသခဠုင်္ကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសខូច (បុគ្គលកាច) ៣ ប្រភេទ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសខូចខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន តែមិនបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ មិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុរសខូចខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង តែមិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុរសខូចខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង។»

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သံသာဒေတိ, နော ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဣဒမဿ န ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុរសខូច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន តែមិនបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ មិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ តែងដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាទុក្ខ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាសេចក្តីរលត់ទុក្ខ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាផ្លូវទៅកាន់សេចក្តីរលត់ទុក្ខ”។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាល្បឿនរបស់ភិក្ខុនោះ។ តែថា កាលបើគេសួរប្រស្នាក្នុងអភិធម្ម ឬក្នុងអភិវិន័យ ភិក្ខុនោះតែងរារែក មិនអាចដោះស្រាយបានឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាការមិនបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុររបស់ភិក្ខុនោះ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះមិនសូវជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាការមិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំរបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសខូច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន តែមិនបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ មិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំ យ៉ាងនេះឯង។»

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុរសខូច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង តែមិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ តែងដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាទុក្ខ”។ប។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាផ្លូវទៅកាន់សេចក្តីរលត់ទុក្ខ”។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាល្បឿនរបស់ភិក្ខុនោះ។ កាលបើគេសួរប្រស្នាក្នុងអភិធម្ម ឬក្នុងអភិវិន័យ ភិក្ខុនោះតែងដោះស្រាយបាន មិនរារែកឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាពណ៌សម្បុររបស់ភិក្ខុនោះ。 តែថា ភិក្ខុនោះមិនសូវជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាការមិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំរបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសខូច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង តែមិនបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំ យ៉ាងនេះឯង។»

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. လာဘီ ခေါ ပန [Pg.200] ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသခဠုင်္ကာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុរសខូច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ តែងដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាទុក្ខ”។ប។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាផ្លូវទៅកាន់សេចក្តីរលត់ទុក្ខ”។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាល្បឿនរបស់ភិក្ខុនោះ។ កាលបើគេសួរប្រស្នាក្នុងអភិធម្ម ឬក្នុងអភិវិន័យ ភិក្ខុនោះតែងដោះស្រាយបាន មិនរារែកឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាពណ៌សម្បុររបស់ភិក្ខុនោះ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាកម្ពស់និងទំហំរបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសខូច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបុរសខូច ៣ ប្រភេទ។»

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿပရဿာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿပရဿော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿပရဿာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះល្អល្មម ៣ ប្រភេទ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះល្អល្មមខ្លះក្នុងលោកនេះ។ប។ ជាសេះបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសេះល្អល្មម ៣ ប្រភេទ។»

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသပရဿာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသပရဿော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលល្អល្មម ៣ ប្រភេទ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលល្អល្មមខ្លះក្នុងលោកនេះ។ប។ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង។»

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသပရဿာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលល្អល្មម... ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ទើបជាឱបបាតិកបុគ្គល ហើយនឹងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាវៈមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាល្បឿនរបស់ភិក្ខុនោះ។ កាលបើគេសួរប្រស្នាក្នុងអភិធម្ម ឬក្នុងអភិវិន័យ ភិក្ខុនោះតែងដោះស្រាយបាន មិនរារែកឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាពណ៌សម្បុររបស់ភិក្ខុនោះ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាកម្ពស់និងទំហំរបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលល្អល្មម ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបុគ្គលល្អល្មម ៣ ប្រភេទ។»

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ အဿာဇာနီယာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒ္ဒေါ အဿာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ အဿာဇာနီယာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៣ ប្រភេទ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ។ប។ ជាសេះបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់andទំហំផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៣ ប្រភេទ។»

---

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ ပုရိသာဇာနီယာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒ္ဒေါ ပုရိသာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៣ ប្រភេទ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ។ប។ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង។»

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒေါ ပုရိသာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ [Pg.201] သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ. အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ. ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ. လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒေါ ပုရိသာဇာနီယော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ ပုရိသာဇာနီယာ’’တိ. ဒုတိယံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ... ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយចូលទៅសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាល្បឿនរបស់ភិក្ខុនោះ។ កាលបើគេសួរប្រស្នាក្នុងអភិធម្ម ឬក្នុងអភិវិន័យ ភិក្ខុនោះតែងដោះស្រាយបាន មិនរារែកឡើយ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាពណ៌សម្បុររបស់ភិក្ខុនោះ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ តថាគតពោលថា គុណធម៌នេះជាកម្ពស់និងទំហំរបស់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់និងទំហំផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៣ ប្រភេទ។» (ចប់ សូត្រទី ២)

---

၃. တဏှာမူလကသုတ္တံ

៣. តណ្ហាមូលកសូត្រ

---

၂၃. ‘‘နဝ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာမူလကေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ? တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော, အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ ကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ’’တိ. တတိယံ.

២៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវធម៌មានតណ្ហាជាឫសគល់ ៩ យ៉ាង ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវធម៌នោះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មានតណ្ហាជាឫសគល់ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺព្រោះអាស្រ័យតណ្ហា ទើបកើតការស្វែងរក (បរិយេសនា) ព្រោះអាស្រ័យការស្វែងរក ទើបកើតការបានមក (លាភៈ) ព្រោះអាស្រ័យការបានមក ទើបកើតការសម្រេចចិត្ត (វិនិច្ឆ័យ) ព្រោះអាស្រ័យការសម្រេចចិត្ត ទើបកើតឆន្ទរាគ (តម្រេកដោយពេញចិត្ត) ព្រោះអាស្រ័យឆន្ទរាគ ទើបកើតការស៊ប់ចិត្ត (អជ្ឈោសានៈ) ព្រោះអាស្រ័យការស៊ប់ចិត្ត ទើបកើតការហួងហែង (បរិគ្គហៈ) ព្រោះអាស្រ័យការហួងហែង ទើបកើតសេចក្តីកំណាញ់ (មច្ឆរិយៈ) ព្រោះអាស្រ័យសេចក្តីកំណាញ់ ទើបកើតការរក្សាការពារ (អារក្ខៈ) ព្រោះតែការរក្សាការពារជាហេតុ ទើបកើតការកាន់ដំបង ការកាន់គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ការឈ្លោះប្រកែក ការទាស់ទែង ការវិវាទ ការពោលពាក្យថា “ឯងៗ” ការញុះញង់ និងការនិយាយកុហក ពោលគឺធម៌អកុសលដ៏លាមកជាច្រើនតែងកើតឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាធម៌មានតណ្ហាជាឫសគល់ ៩ យ៉ាង។» (ចប់ សូត្រទី ៣)

---

၄. သတ္တာဝါသသုတ္တံ

៤. សត្តាវាសសូត្រ

---

၂၄. ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဝါသာ. ကတမေ နဝ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ, ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ, ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. အယံ ပဌမော သတ္တာဝါသော.

២៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីលំនៅរបស់សត្វលោក (សត្តាវាសៈ) នេះមាន ៩ យ៉ាង។ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលមានកាយផ្សេងគ្នា មានសញ្ញាផ្សេងគ្នា ដូចជាពួកមនុស្ស ពួកទេវតាខ្លះ និងពួកវិនិបាតិកអសុរខ្លះ។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ១។

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ. အယံ ဒုတိယော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលមានកាយផ្សេងគ្នា តែមានសញ្ញាដូចគ្នា ដូចជាពួកទេវតាដែលកើតក្នុងជាន់ព្រហ្មកាយិកា ដោយបឋមជ្ឈាន។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ២។

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ. အယံ တတိယော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលមានកាយដូចគ្នា តែមានសញ្ញាផ្សេងគ្នា ដូចជាពួកទេវតាជាន់អាភស្សរៈ។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ៣។

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. အယံ စတုတ္ထော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលមានកាយដូចគ្នា មានសញ្ញាដូចគ្នា ដូចជាពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ៤។

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အသညိနော အပ္ပဋိသံဝေဒိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အသညသတ္တာ. အယံ ပဉ္စမော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលមិនមានសញ្ញា មិនមានការសោយអារម្មណ៍ ដូចជាពួកទេវតាជាន់អសញ្ញសត្វ។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ៥។

---

‘‘သန္တိ[Pg.202], ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ ဆဋ္ဌော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនភព ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា “អាកាសមិនមានទីបំផុត”។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ៦។

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ. အယံ သတ္တမော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនភពដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនភព ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា “វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត”។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ៧។

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ. အယံ အဋ္ဌမော သတ္တာဝါသော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនភពដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនភព ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា “អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន”។ នេះជាសត្តាវាសៈទី ៨។»

---

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ. အယံ နဝမော သတ္တာဝါသော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ သတ္တာဝါသာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយដែលកន្លងផុតនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនភូមិដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅដល់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភូមិ។ នេះជាសត្តាវាសៈទីប្រាំបួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសត្តាវាសៈ ៩ យ៉ាង។» (ចប់ សូត្រទី ៤)។

---

၅. ပညာသုတ္တံ

៥. បញ្ញាសូត្រ

---

၂၅. ‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ.

២៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីពោលពាក្យនេះថា 'ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ'។»

---

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ? ‘ဝီတရာဂံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘ဝီတဒေါသံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘ဝီတမောဟံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အသရာဂဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အသဒေါသဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အသမောဟဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ကာမဘဝါယာ’တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ရူပဘဝါယာ’တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ အရူပဘဝါယာ’တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ. ပဉ္စမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញាតើដូចម្តេច? ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញប្រាសចាករាគៈហើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញប្រាសចាកទោសៈហើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញប្រាសចាកមោហៈហើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់រាគៈវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់ទោសៈវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់មោហៈវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់កាមភពវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់រូបភពវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់អរូបភពវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយបញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីពោលពាក្យនេះថា 'ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ'។» (ចប់ សូត្រទី ៥)។

---

၆. သိလာယူပသုတ္တံ

៦. សិលាយូបសូត្រ

---

၂၆. ဧကံ [Pg.203] သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ စန္ဒိကာပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ စန္ဒိကာပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ( ) – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, အာဝုသော, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ.

២៦. សម័យមួយ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ និងព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ទេវទត្តសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"'។»

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ စန္ဒိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ဧဝဉ္စ ခေါ, အာဝုသော, စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ.

កាលបើព្រះចន្ទិកាបុត្តពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោចន្ទិកាបុត្ត ទេវទត្តមិនមែនសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"' នោះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោចន្ទិកាបុត្ត តាមពិត ទេវទត្តសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះវិញថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"'។»

---

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ စန္ဒိကာပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, အာဝုသော, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ စန္ဒိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ဧဝဉ္စ ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ.

ជាពីរដងផង ព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ទេវទត្តសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"'។» ជាពីរដងផង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោចន្ទិកាបុត្ត ទេវទត្តមិនមែនសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"' នោះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោចន្ទិកាបុត្ត តាមពិត ទេវទត្តសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះវិញថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"'។»

---

တတိယမ္ပိ [Pg.204] ခေါ အာယသ္မာ စန္ဒိကာပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, အာဝုသော, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ စန္ဒိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. ဧဝဉ္စ ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ.

ជាបីដងផង ព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ទេវទត្តសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"'។» ជាបីដងផង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះចន្ទិកាបុត្តមានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោចន្ទិកាបុត្ត ទេវទត្តមិនមែនសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"' នោះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោចន្ទិកាបុត្ត តាមពិត ទេវទត្តសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះវិញថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងកាលណាដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះគួរដើម្បីព្យាករថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ ខ្ញុំដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ"'។»

---

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ? ‘ဝီတရာဂံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘ဝီတဒေါသံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘ဝီတမောဟံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အသရာဂဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အသဒေါသဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အသမောဟဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ကာမဘဝါယာ’တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ရူပဘဝါယာ’တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ; ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ အရူပဘဝါယာ’တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ. ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဘုသာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; အမိဿီကတမေဝဿ စိတ္တံ ဟောတိ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ, ဝယံ စဿာနုပဿတိ.

«ម្នាលអាវុសោ ចិត្តរបស់ភិក្ខុដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត តើដូចម្តេច? ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញប្រាសចាករាគៈហើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញប្រាសចាកទោសៈហើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញប្រាសចាកមោហៈហើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់រាគៈវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត。 ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់ទោសៈវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់មោហៈវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់កាមភពវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់រូបភពវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ភិក្ខុដឹងច្បាស់ថា 'ចិត្តរបស់អាត្មាអញមានសភាវៈមិនត្រឡប់មកកាន់អរូបភពវិញឡើយ' នេះឈ្មោះថា ចិត្តដែលត្រូវបានអប់រំល្អហើយដោយចិត្ត។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុដែលមានចិត្តរួចចាកកិលេសដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ទោះបីរូបទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយចក្ខុវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា មកប៉ះពាល់នឹងចក្ខុទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះមិនលាយឡំដោយអារម្មណ៍ទាំងនោះឡើយ ជាចិត្តតាំងមាំ ដល់នូវសេចក្តីមិនញាប់ញ័រ ហើយតែងតែពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលត់ទៅនៃរូបទាំងនោះ។»

---

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, သိလာယူပေါ သောဠသကုက္ကုကော. တဿဿု အဋ္ဌ ကုက္ကူ ဟေဋ္ဌာ နေမင်္ဂမာ, အဋ္ဌ ကုက္ကူ ဥပရိ နေမဿ. အထ ပုရတ္ထိမာယ စေပိ ဒိသာယ အာဂစ္ဆေယျ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌိ, နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ; အထ ပစ္ဆိမာယ… အထ ဥတ္တရာယ… အထ ဒက္ခိဏာယ စေပိ ဒိသာယ [Pg.205] အာဂစ္ဆေယျ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌိ, နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဂမ္ဘီရတ္တာ, အာဝုသော, နေမဿ, သုနိခါတတ္တာ သိလာယူပဿ. ဧဝမေဝံ ခေါ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဘုသာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; အမိဿီကတမေဝဿ စိတ္တံ ဟောတိ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ, ဝယံ စဿာနုပဿတိ.

«ម្នាលអាវុសោ ប្រៀបដូចជាសសរថ្មដែលមានប្រវែង ១៦ ហត្ថ។ សសរថ្មនោះមាន ៨ ហត្ថកប់ទៅក្នុងដី មាន ៨ ហត្ថនៅខាងលើដី។ ប្រសិនបើមានខ្យល់ព្យុះភ្លៀងដ៏ខ្លាំងក្លាបក់មកពីទិសខាងកើត ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យសសរថ្មនោះកម្រើក ឬញាប់ញ័របានឡើយ ប្រសិនបើបក់មកពីទិសខាងលិច... ពីទិសខាងជើង... ពីទិសខាងត្បូង ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យសសរថ្មនោះកម្រើក ឬញាប់ញ័របានឡើយ។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលអាវុសោ ព្រោះតែរណ្តៅនោះជ្រៅ និងព្រោះតែសសរថ្មនោះត្រូវបានគេកប់យ៉ាងមាំ។ ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងនោះមែនហើយ ភិក្ខុដែលមានចិត្តរួចចាកកិលេសដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ទោះបីរូបទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយចក្ខុវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា មកប៉ះពាល់នឹងចក្ខុទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះមិនលាយឡំដោយអារម្មណ៍ទាំងនោះឡើយ ជាចិត្តតាំងមាំ ដល់នូវសេចក្តីមិនញាប់ញ័រ ហើយតែងតែពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលត់ទៅនៃរូបទាំងនោះ។»

---

‘‘ဘုသာ စေပိ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ; အမိဿီကတမေဝဿ စိတ္တံ ဟောတိ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ, ဝယံ စဿာနုပဿတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

«ទោះបីសំឡេងទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយសោតវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា... ក្លិនទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយកាយវិញ្ញាណ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយជាទីដឹងច្បាស់ដោយមនោវិញ្ញាណ មកប៉ះពាល់នឹងមនោទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះមិនលាយឡំដោយអារម្មណ៍ទាំងនោះឡើយ ជាចិត្តតាំងមាំ ដល់នូវសេចក្តីមិនញាប់ញ័រ ហើយតែងតែពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលត់ទៅនៃធម្មារម្មណ៍ទាំងនោះ។» (ចប់ សូត្រទី ៦)។

---

၇. ပဌမဝေရသုတ္တံ

៧. បឋមវេរភយសូត្រ

---

၂၇. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

២៧. គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា៖

---

‘‘ယတော ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, စတူဟိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ.

«ម្នាលគហបតី ក្នុងកាលណាដែលភ័យនិងពៀរទាំង ៥ ប្រការ របស់អរិយសាវ័កបានរលត់ស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ហើយអរិយសាវ័កនោះប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ ប្រការ ក្នុងកាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា 'អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេត្តិវិស័យអស់ហើយ មានអបាយ ទុគ្គតិ និងវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាវៈមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

---

‘‘ကတမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ? ယံ, ဂဟပတိ, ပါဏာတိပါတီ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ.

«ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ ប្រការដែលរលត់ស្ងប់រម្ងាប់ហើយនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលសម្លាប់សត្វ តែងតែបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ ទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ ព្រោះតែការសម្លាប់សត្វជាហេតុ។ ចំណែកបុគ្គលដែលវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ មិនបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នឡើយ មិនបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកឡើយ មិនទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តឡើយ។ ចំពោះបុគ្គលដែលវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ភ័យនិងពៀរនោះ តែងតែរលត់ស្ងប់រម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះឯង។

---

‘‘ယံ, ဂဟပတိ, အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ… မုသာဝါဒီ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ [Pg.206] ပဋိသံဝေဒေတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ. ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ.

«ម្នាលគហបតី បុគ្គលអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ... អ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ... អ្នកពោលពាក្យកុហក... អ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ ទទួលរងទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ ព្រោះតែការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទនោះជាបច្ច័យ។ ចំណែកបុគ្គលអ្នកវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ មិនបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នឡើយ មិនបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកឡើយ មិនទទួលរងទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តឡើយ។ ភ័យនិងពៀរនោះ តែងរម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះ ចំពោះបុគ្គលអ្នកវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ នេះ តែងរម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះ។»

---

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’’တိ.

«អរិយសាវ័ក ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតី អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធថា ”ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហន្ត ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មង ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះវិជ្ជាចរណសម្បន្ន ព្រោះទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ព្រះសុគត ព្រោះទ្រង់យាងទៅល្អ ព្រះលោកវិទូ ព្រោះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ព្រះអនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ព្រោះទ្រង់ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ព្រះសត្ថា ទេវមនុស្សានំ ព្រោះទ្រង់ជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះពុទ្ធ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះភគវា ព្រោះទ្រង់មានលាភយសសិរីសួស្តីនិងធម៌ចែករំលែក” ដូច្នេះ។»

---

ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ.

«ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ថា ”ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ជាធម៌ឲ្យផលមិនរង់ចាំកាលវេលា ជាធម៌គួរហៅឲ្យចូលមកមើល ជាធម៌គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន” ដូច្នេះ។»

---

သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော; ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ.

«ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃថា ”ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីចេញចាកទុក្ខ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិគួរដល់សេចក្តីគោរព ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ បើរាប់ជាគូនៃបុរស មាន ៤ គូ បើរាប់ជារៀងខ្លួន មាន ៨ បុគ្គល នេះគឺព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាលោកអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងបូជា ជាលោកអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកអំពីចម្ងាយ ជាលោកអ្នកគួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះបរលោក ជាលោកអ្នកដែលសត្វលោកគប្បីធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃសត្វលោក” ដូច្នេះ។»

---

အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

«ជាអ្នកប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលជាទីគាប់ចិត្តនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាសីលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនក្មាស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ មិនត្រូវបានស្ទាបអង្អែលដោយទិដ្ឋិ ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ អរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះ។»

---

‘‘ယတော ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, ဣမေဟိ စ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော; သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ. သတ္တမံ.

«ម្នាលគហបតី ក្នុងកាលណា ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ នេះ របស់អរិយសាវ័ករលត់ទៅហើយផង អរិយសាវ័កនោះជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះផង អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា ”អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេត្តិវិស័យអស់ហើយ មានអបាយទុគ្គតិវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ” ដូច្នេះ។» ចប់ ទីប្រាំពីរ។

---

၈. ဒုတိယဝေရသုတ္တံ

៨. ទុតិយវេរភយសូត្រ

---

၂၈. ‘‘ယတော [Pg.207] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, စတူဟိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော; သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ.

២៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ របស់អរិយសាវ័ករលត់ទៅហើយផង អរិយសាវ័កនោះជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះផង អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា ”អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេត្តិវិស័យអស់ហើយ មានអបាយទុគ្គតិវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ” ដូច្នេះ។»

---

‘‘ကတမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ? ယံ, ဘိက္ခဝေ, ပါဏာတိပါတီ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော…ပေ… ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ.

«ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ ដែលរម្ងាប់ទៅហើយ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកសម្លាប់សត្វ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ ទទួលរងទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ ព្រោះតែការសម្លាប់សត្វនោះជាបច្ច័យ។ ចំណែកបុគ្គលអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... ភ័យនិងពៀរនោះ តែងរម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះ។»

---

‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ. ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ... អ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ ទទួលរងទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ ព្រោះតែការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទនោះជាបច្ច័យ។ ចំណែកបុគ្គលអ្នកវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ មិនបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នឡើយ មិនបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកឡើយ មិនទទួលរងទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តឡើយ។ ភ័យនិងពៀរនោះ តែងរម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះ ចំពោះបុគ្គលអ្នកវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ នេះ តែងរម្ងាប់ទៅយ៉ាងនេះ។»

---

‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ… အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ. ဣမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

«អរិយសាវ័ក ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធថា ”ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហន្ត... ជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះពុទ្ធ ព្រះភគវា” ដូច្នេះ។ ក្នុងព្រះធម៌... ក្នុងព្រះសង្ឃ... ជាអ្នកប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលជាទីគាប់ចិត្តនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាសីលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនក្មាស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ មិនត្រូវបានស្ទាបអង្អែលដោយទិដ្ឋិ ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ អរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះ។»

---

‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, ဣမေဟိ စ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော[Pg.208]; သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ. အဋ္ဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា ភ័យនិងពៀរទាំង ៥ នេះ របស់អរិយសាវ័ករលត់ទៅហើយផង អរិយសាវ័កនោះជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះផង អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា ”អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេត្តិវិស័យអស់ហើយ មានអបាយទុគ្គតិវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ” ដូច្នេះ។» ចប់ ទីប្រាំបី។

---

၉. အာဃာတဝတ္ထုသုတ္တံ

៩. អាឃាតវត្ថុសូត្រ

---

၂၉. ‘‘နဝယိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အာဃာတဝတ္ထူနိ. ကတမာနိ နဝ? ‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရီ’တိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရတီ’တိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ; ‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရီ’တိ …ပေ… ‘အတ္ထံ စရတီ’တိ…ပေ… ‘အတ္ထံ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အာဃာတဝတ္ထူနီ’’တိ. နဝမံ.

២៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃគំនុំ (អាឃាតវត្ថុ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៩ យ៉ាង។ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលចងគំនុំទុកដោយគិតថា ”អ្នកនេះបានធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់អាត្មាអញហើយ” ១ ចងគំនុំទុកដោយគិតថា ”អ្នកនេះកំពុងធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់អាត្មាអញ” ១ ចងគំនុំទុកដោយគិតថា ”អ្នកនេះនឹងធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់អាត្មាអញ” ១ ចងគំនុំទុកដោយគិតថា ”អ្នកនេះបានធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់បុគ្គលជាទីស្រឡាញ់ជាទីគាប់ចិត្តរបស់អាត្មាអញហើយ”... ”កំពុងធ្វើសេចក្តីវិនាស”... ”នឹងធ្វើសេចក្តីវិនាស” ១ ចងគំនុំទុកដោយគិតថា ”អ្នកនេះបានធ្វើប្រយោជន៍ដល់បុគ្គលមិនជាទីស្រឡាញ់មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់អាត្មាអញហើយ”... ”កំពុងធ្វើប្រយោជន៍”... ”នឹងធ្វើប្រយោជន៍” ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃគំនុំទាំង ៩ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទីប្រាំបួន។

---

၁၀. အာဃာတပဋိဝိနယသုတ္တံ

១០. អាឃាតបដិវិនយសូត្រ

---

၃၀. ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာဃာတပဋိဝိနယာ. ကတမေ နဝ? ‘အနတ္ထံ မေ အစရိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ…ပေ… အနတ္ထံ စရတိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ; အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ…ပေ… အတ္ထံ စရတိ…ပေ… ‘အတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အာဃာတပဋိဝိနယာ’’တိ. ဒသမံ.

៣០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងកំចាត់បង់គំនុំ (អាឃាតបដិវិន័យ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៩ យ៉ាង។ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលកំចាត់បង់គំនុំដោយគិតថា ”អ្នកនេះបានធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់អាត្មាអញហើយ ការធ្វើសេចក្តីវិនាសនោះ អាត្មាអញនឹងបានពីបុគ្គលនេះក្នុងរឿងនោះមកពីណា” ១ កំចាត់បង់គំនុំដោយគិតថា ”អ្នកនេះកំពុងធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់អាត្មាអញ ការធ្វើសេចក្តីវិនាសនោះ អាត្មាអញនឹងបានពីបុគ្គលនេះក្នុងរឿងនោះមកពីណា” ១ កំចាត់បង់គំនុំដោយគិតថា ”អ្នកនេះនឹងធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់អាត្មាអញ ការធ្វើសេចក្តីវិនាសនោះ អាត្មាអញនឹងបានពីបុគ្គលនេះក្នុងរឿងនោះមកពីណា” ១ កំចាត់បង់គំនុំដោយគិតថា ”អ្នកនេះបានធ្វើសេចក្តីវិនាសដល់បុគ្គលជាទីស្រឡាញ់ជាទីគាប់ចិត្តរបស់អាត្មាអញហើយ... កំពុងធ្វើសេចក្តីវិនាស... នឹងធ្វើសេចក្តីវិនាស ការធ្វើសេចក្តីវិនាសនោះ អាត្មាអញនឹងបានពីបុគ្គលនេះក្នុងរឿងនោះមកពីណា” ១ កំចាត់បង់គំនុំដោយគិតថា ”អ្នកនេះបានធ្វើប្រយោជន៍ដល់បុគ្គលមិនជាទីស្រឡាញ់មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់អាត្មាអញហើយ... កំពុងធ្វើប្រយោជន៍... នឹងធ្វើប្រយោជន៍ ការធ្វើប្រយោជន៍នោះ អាត្មាអញនឹងបានពីបុគ្គលនេះក្នុងរឿងនោះមកពីណា” ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងកំចាត់បង់គំនុំទាំង ៩ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទីដប់។

---

၁၁. အနုပုဗ္ဗနိရောဓသုတ္တံ

១១. អនុបុព្វនិរោធសូត្រ

---

၃၁. ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗနိရောဓာ. ကတမေ နဝ? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာမသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ; ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ; တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ; စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာသာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ; အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ; ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ; အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ [Pg.209] ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ; နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ; သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗနိရောဓာ’’တိ. ဧကာဒသမံ.

៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់ទៅតាមលំដាប់ (អនុបុព្វនិរោធ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៩ យ៉ាង។ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមសញ្ញា តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលបឋមជ្ឈាន ១ វិតក្កនិងវិចារ តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលទុតិយជ្ឈាន ១ បីតិ តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលតតិយជ្ឈាន ១ អស្សាសៈនិងបស្សាសៈ តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលចតុត្ថជ្ឈាន ១ រូបសញ្ញា តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ១ អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ១ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ១ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ១ សញ្ញានិងវេទនា តែងរលត់ទៅដល់បុគ្គលអ្នកចូលសញ្ញាវេទយិតនិរោធ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់ទៅតាមលំដាប់ទាំង ៩ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទីដប់មួយ។

---

သတ္တာဝါသဝဂ္ဂေါ တတိယော.

ចប់ សត្តាវាសវគ្គ ទី៣។

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

တိဌာနံ ခဠုင်္ကော တဏှာ, သတ္တပညာ သိလာယုပေါ;

ဒွေ ဝေရာ ဒွေ အာဃာတာနိ, အနုပုဗ္ဗနိရောဓေန စာတိ.

និយាយពីឋានៈ ១ សេះខឡុង ១ តណ្ហា ១ សត្តាវាសៈ ១ បញ្ញា ១ សិលាយូបៈ ១ វេរភ័យ ២ អាឃាតវត្ថុ ២ និងអនុបុព្វនិរោធ ១។

---

၄. မဟာဝဂ္ဂေါ

៤. មហាវគ្គ

---

၁. အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသုတ္တံ

១. អនុបុព្វវិហារសូត្រ

---

၃၂. ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ. ကတမေ နဝ? ပဌမံ ဈာနံ, ဒုတိယံ ဈာနံ, တတိယံ ဈာနံ, စတုတ္ထံ ဈာနံ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတနံ, နေဝသညာနာသညာယတနံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ’’တိ. ပဌမံ.

៣២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងនៅតាមលំដាប់ (អនុបុព្វវិហារ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៩ យ៉ាង។ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបឋមជ្ឈាន ១ ទុតិយជ្ឈាន ១ តតិយជ្ឈាន ១ ចតុត្ថជ្ឈាន ១ អាកាសានញ្ចាយតនៈ ១ វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ១ អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ១ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ១ សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងនៅតាមលំដាប់ទាំង ៩ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទីមួយ។

---

၂. အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိသုတ္တံ

២. អនុបុព្វវិហារសមាបត្តិសូត្រ

---

၃၃. ‘‘နဝယိမာ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ…ပေ… ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော? ယတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ယေ စ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ကေ စ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ [Pg.210] ဝိဟရတိ. ဧတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေ စ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវអនុបុព្វវិហារសមាបត្តិ ៩ យ៉ាងនេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវធម៌នោះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុបុព្វវិហារសមាបត្តិ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? កាមទាំងឡាយរលត់ទៅក្នុងទីណា ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់កាមទាំងឡាយហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា ”ព្រះអាយុស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខ កន្លងផុត និងដល់ត្រើយម្ខាងដោយអង្គនោះពិតប្រាកដ”។ បើបុគ្គលណាពោលយ៉ាងនេះថា ”កាមទាំងឡាយរលត់ទៅក្នុងទីណា ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់កាមទាំងឡាយហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ រឿងនោះអាត្មាអញមិនដឹង រឿងនោះអាត្មាអញមិនឃើញឡើយ” បុគ្គលនោះ គប្បីត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលទៅសម្រេចសម្រាន្តនៅបឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់។ កាមទាំងឡាយរលត់ទៅក្នុងបឋមជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់កាមទាំងឡាយហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ” ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា គប្បីត្រេកអរ គប្បីអនុមោទនាចំពោះពាក្យដែលពោលនោះថា ”ពិរោះណាស់” លុះត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះពាក្យដែលពោលនោះថា ”ពិរោះណាស់” ហើយ គប្បីថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ယေ စ ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ကေ စ ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေ စ ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា វិតក្កៈ និងវិចារៈទាំងឡាយរលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃទុតិយជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “វិតក្កៈ និងវិចារៈទាំងឡាយ រលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះរលត់ទៅនៃវិតក្កៈ និងវិចារៈ... បានចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ វិតក្កៈ និងវិចារៈទាំងឡាយ រលត់ទៅក្នុងទុតិយជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ပီတိံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ပီတိံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ပီတိံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា បីតិរលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវបីតិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃតតិយជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “បីតិរលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវបីតិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះប្រាសចាកបីតិផង... បានចូលដល់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ បីតិរលត់ទៅក្នុងតតិយជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវបីតិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ဥပေက္ခာသုခံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ဥပေက္ခာသုခံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ဥပေက္ခာသုခံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ [Pg.211] အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា ឧបេក្ខាសុខរលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវឧបេក្ខាសុខ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃចតុត្ថជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “ឧបេក្ខាសុខរលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវឧបេក្ខាសុខ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង... បានចូលដល់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ឧបេក្ខាសុខរលត់ទៅក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវឧបេក្ខាសុខ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ရူပသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ရူပသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ရူပသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា រូបសញ្ញារលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវរូបសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “រូបសញ្ញារលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវរូបសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងឡាយដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញាទាំងឡាយ ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញាទាំងឡាយ ចូលដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា អាកាសមិនមានទីបំផុត ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ រូបសញ្ញារលត់ទៅក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវរូបសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ Contrast: គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញារលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវអាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវអាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលដល់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ អាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវអាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ [Pg.212] တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញារលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា អ្វីបន្តិចបន្តួចមិនមាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ វិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត。»

---

‘‘ယတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ အာကိဉ္စညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ အာကိဉ္စညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ အာကိဉ္စညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ.

«ក្នុងទីណា អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញារលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន) នោះជាប្រាកដ”。 ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលដល់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ អាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាននេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។»

---

‘‘ယတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ. ‘ကတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ [Pg.213] နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ; ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော’’တိ. ဒုတိယံ.

«ក្នុងទីណា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញារលត់ទៅ ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ តថាគតពោលថា “ព្រះអាយស្មន្តទាំងនោះ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខហើយ ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ដោយអង្គ (នៃសញ្ញាវេទយិតនិរោធ) នោះជាប្រាកដ”។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយពោលយ៉ាងនេះថា “នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងទីណា? ហើយបុគ្គលទាំងឡាយណា រលត់ហើយៗ នូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ? ខ្ញុំមិនដឹងនូវហេតុនោះ ខ្ញុំមិនឃើញនូវហេតុនោះឡើយ” បុគ្គលនោះ គួរត្រូវគេពោលតបយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលដល់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញារលត់ទៅក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធនេះឯង ហើយបុគ្គលទាំងនោះ ក៏រលត់ហើយៗ នូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសញ្ញា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនកុហក មិនមានមាយា ជាប្រាកដ គួរត្រេកអរ គួរអនុមោទនា នូវភាសិតនោះថា “សាធុ” លុះត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតនោះថា “សាធុ” ហើយ គួរថ្វាយបង្គំ ផ្គុំអញ្ជលី ចូលទៅអង្គុយជិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯង គឺអនុបុព្វវិហារសមាបត្តិ ៩ យ៉ាង។» ចប់ ទី២។

---

၃. နိဗ္ဗာနသုခသုတ္တံ

៣. «និព្វានសុខសូត្រ»

---

၃၄. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သုခမိဒံ, အာဝုသော, နိဗ္ဗာနံ. သုခမိဒံ, အာဝုသော, နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ ပနေတ္ထ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, သုခံ ယဒေတ္ထ နတ္ထိ ဝေဒယိတ’’န္တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခွေတ္ထ, အာဝုသော, သုခံ ယဒေတ္ထ နတ္ထိ ဝေဒယိတံ. ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော, ကာမသုခံ.

៣៤. «សម័យមួយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រះនិព្វាននេះជាសុខ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រះនិព្វាននេះជាសុខ”។ កាលបើព្រះសារីបុត្តពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះឧទាយិដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា “ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ក្នុងព្រះនិព្វាននោះ តើមានសុខដូចម្តេចកើត បើការសោយអារម្មណ៍មិនមានក្នុងព្រះនិព្វាននោះសោះ?” ព្រះសារីបុត្តតបថា “ម្នាលអាវុសោ ការមិនមានការសោយអារម្មណ៍ក្នុងព្រះនិព្វាននោះឯង ជាសុខក្នុងព្រះនិព្វាននោះ។ ម្នាលអាវុសោ កាមគុណទាំងឡាយនេះ មាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពជាទីស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម ជាទីតម្រេក, សំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណ... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពជាទីស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម ជាទីតម្រេក ម្នាលអាវុសោ ទាំងនេះឯង គឺកាមគុណ ៥ យ៉ាង។ ម្នាលអាវុសោ សុខ និងសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាមគុណ ៥ យ៉ាងនេះ នេះហៅថា កាមសុខ។»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលដល់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ ប្រសិនបើសញ្ញា និងមនសិការប្រកបដោយកាម កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាសេចក្តីចាក់ដោតដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រៀបដូចជាទុក្ខកើតឡើងដល់បុគ្គលអ្នកមានសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្តីចាក់ដោត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការប្រកបដោយកាមទាំងនោះ តែងកើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាសេចក្តីចាក់ដោតដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីចាក់ដោតណា សេចក្តីចាក់ដោតនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា ជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះឯង គួរដឹងតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ[Pg.214]. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះរំងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ...។ប។ ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយវិតក្កៈទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង...។ប។ ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយបីតិ កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយបីតិទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះលះបង់នូវសុខផង...។ប។ ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយឧបេក្ខា កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយឧបេក្ខាទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង。 ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលកាន់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយកំណត់ថា «អាកាសមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយរូប កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយរូបទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ[Pg.215], အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយកំណត់ថា «វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញាទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយកំណត់ថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចមិនមាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយវិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយវិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញាទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ。 ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ တေ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော. ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើកាលដែលភិក្ខុនោះកំពុងសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា កើតឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ឧបមាដូចជាទុក្ខវេទនាកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាអាពាធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ សញ្ញា និងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញាទាំងនោះ ក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាអាពាធដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោ ក៏អាពាធណាដែលមាន អាពាធនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាជាទុក្ខ។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ. တတိယံ.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ គួរដឹងសេចក្តីនេះតាមបរិយាយនេះចុះថា ព្រះនិព្វានជាសុខ។ តតិយសូត្រ ចប់។

---

၄. ဂါဝီဥပမာသုတ္တံ

៤. គាវីឧបមាសូត្រ

---

၃၅. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.216], ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အခေတ္တညူ အကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ. တဿာ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ. သာ ပုရိမံ ပါဒံ န သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပစ္ဆိမံ ပါဒံ ဥဒ္ဓရေယျ. သာ န စေဝ အဂတပုဗ္ဗံ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျ, န စ အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ တိဏာနိ ခါဒေယျ, န စ အပီတပုဗ္ဗာနိ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ; ယသ္မိံ စဿာ ပဒေသေ ဌိတာယ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ တဉ္စ ပဒေသံ န သောတ္ထိနာ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သာ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အခေတ္တညူ အကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဗာလော အဗျတ္တော အခေတ္တညူ အကုသလော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သော တံ နိမိတ္တံ န အာသေဝတိ န ဘာဝေတိ န ဗဟုလီကရောတိ န သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

៣៥. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាមេគោដែលរស់នៅលើភ្នំ ជាសត្វល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនស្គាល់វាលស្មៅ មិនប្រសប់នឹងដើរទៅមកលើភ្នំដែលមិនរាបស្មើ។ មេគោនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅផង ស៊ីស្មៅដែលមិនធ្លាប់ស៊ីផង ផឹកទឹកដែលមិនធ្លាប់ផឹកផង»។ មេគោនោះមិនទាន់ដាក់ជើងមុខឲ្យល្អស៊ប់នៅឡើយ ក៏លើកជើងក្រោយឡើង។ មេគោនោះមិនអាចទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅផង មិនអាចស៊ីស្មៅដែលមិនធ្លាប់ស៊ីផង មិនអាចផឹកទឹកដែលមិនធ្លាប់ផឹកផង មួយវិញទៀត មេគោនោះធ្លាប់ឈរនៅក្នុងទីកន្លែងណា ហើយមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅផង ស៊ីស្មៅដែលមិនធ្លាប់ស៊ីផង ផឹកទឹកដែលមិនធ្លាប់ផឹកផង» មេគោនោះក៏មិនអាចត្រឡប់មកកាន់ទីកន្លែងនោះវិញដោយសុវត្ថិភាពបានឡើយ។ ដំណើរនោះព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា មេគោដែលរស់នៅលើភ្នំនោះ ជាសត្វល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនស្គាល់វាលស្មៅ មិនប្រសប់នឹងដើរទៅមកលើភ្នំដែលមិនរាបស្មើ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ជាអ្នកល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនស្គាល់វាលស្មៅ មិនប្រសប់ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ភិក្ខុនោះមិនសេពគប់ មិនចម្រើន មិនធ្វើឲ្យរយៗ មិនកាន់យកឲ្យបានល្អនូវនិមិត្តនោះឡើយ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော န သက္ကောတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော န သက္ကောတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု ဥဘတော ဘဋ္ဌော ဥဘတော ပရိဟီနော, သေယျထာပိ သာ ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အခေတ္တညူ အကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ’’’.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ ព្រោះរំងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ គួរតែអាត្មាអញចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិផូរផង់ក្នុងសន្តាន ធ្វើចិត្តឲជាឯកគ្គតា គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ»។ ភិក្ខុនោះមិនអាចដើម្បីចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន... ព្រោះរំងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅបានឡើយ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ»។ ភិក្ខុនោះក៏មិនអាចដើម្បីស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ជាភិក្ខុធ្លាក់ចុះចាកធម៌ទាំងពីរ វិនាសចាកធម៌ទាំងពីរ ឧបមាដូចជាមេគោដែលរស់នៅលើភ្នំ ជាសត្វល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ មិនស្គាល់វាលស្មៅ មិនប្រសប់នឹងដើរទៅមកលើភ្នំដែលមិនរាបស្មើ យ៉ាងនោះឯង។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ခေတ္တညူ ကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ. တဿာ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ. သာ ပုရိမံ ပါဒံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပစ္ဆိမံ ပါဒံ ဥဒ္ဓရေယျ. သာ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ [Pg.217] ခါဒေယျ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ. ယသ္မိံ စဿာ ပဒေသေ ဌိတာယ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ တဉ္စ ပဒေသံ သောတ္ထိနာ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သာ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ခေတ္တညူ ကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ. ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော ခေတ္တညူ ကုသလော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាមេគោដែលរស់នៅលើភ្នំ ជាសត្វមានប្រាជ្ញា ឈ្លាសវៃ ស្គាល់វាលស្មៅ ប្រសប់នឹងដើរទៅមកលើភ្នំដែលមិនរាបស្មើ។ មេគោនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅផង ស៊ីស្មៅដែលមិនធ្លាប់ស៊ីផង ផឹកទឹកដែលមិនធ្លាប់ផឹកផង»។ មេគោនោះដាក់ជើងមុខឲ្យល្អស៊ប់ហើយ ទើបលើកជើងក្រោយឡើង។ មេគោនោះក៏អាចទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅផង អាចស៊ីស្មៅដែលមិនធ្លាប់ស៊ីផង អាចផឹកទឹកដែលមិនធ្លាប់ផឹកផង។ មួយវិញទៀត មេគោនោះធ្លាប់ឈរនៅក្នុងទីកន្លែងណា ហើយមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅផង ស៊ីស្មៅដែលមិនធ្លាប់ស៊ីផង ផឹកទឹកដែលមិនធ្លាប់ផឹកផង» មេគោនោះក៏អាចត្រឡប់មកកាន់ទីកន្លែងនោះវិញដោយសុវត្ថិភាពបាន។ ដំណើរនោះព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា មេគោដែលរស់នៅលើភ្នំនោះ ជាសត្វមានប្រាជ្ញា ឈ្លាសវៃ ស្គាល់វាលស្មៅ ប្រសប់នឹងដើរទៅមកលើភ្នំដែលមិនរាបស្មើ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ឈ្លាសវៃ ស្គាល់វាលស្មៅ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេពគប់ ចម្រើន ធ្វើឲ្យរយៗ កាន់យកឲ្យបានល្អនូវនិមិត្តនោះ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော ဒုတိယံ ဈာနံ အနဘိဟိံသမာနော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ ព្រោះរំងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ គួរតែអាត្មាអញចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិផូរផង់ក្នុងសន្តាន ធ្វើចិត្តឲ្យជាឯកគ្គតា គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ»។ ភិក្ខុនោះមិនធ្វើឲ្យទុតិយជ្ឈានខូចខាតឡើយ ព្រោះរំងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ ហើយចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេពគប់ ចម្រើន ធ្វើឲ្យរយៗ កាន់យកឲ្យបានល្អនូវនិមិត្តនោះ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရေယျံ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေယျံ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီတိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော တတိယံ ဈာနံ အနဘိဟိံသမာနော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយផង មានស្មារតី និងដឹងខ្លួនផង ទទួលរងនូវសុខដោយកាយផង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវតតិយជ្ឈាន ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរថា «បុគ្គលអ្នកមានឧបេក្ខា មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ» ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវតតិយជ្ឈាននោះឡើយ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ... ចូលទៅជិតសម្រេចនូវតតិយជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេព តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យរយៗ តែងអធិដ្ឋាននូវនិមិត្តនោះឲ្យបានល្អ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော စတုတ္ထံ ဈာနံ အနဘိဟိံသမာနော သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង លះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា គ្មានទុក្ខគ្មានសុខ ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវចតុត្ថជ្ឈាននោះឡើយ ព្រោះលះបង់នូវសុខ... ចូលទៅជិតសម្រេចនូវចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេព តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យរយៗ តែងអធិដ្ឋាននូវនិមិត្តនោះឲ្យបានល្អ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော အာကာသာနဉ္စာယတနံ [Pg.218] အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ …ပေ… အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងឡាយដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅជិតសម្រេចនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «អាកាសមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាននោះឡើយ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងឡាយដោយប្រការទាំងពួង... ចូលទៅជិតសម្រេចនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេព តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យរយៗ តែងអធិដ្ឋាននូវនិមិត្តនោះឲ្យបានល្អ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាននោះឡើយ ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រាកនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេព តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យរយៗ តែងអធិដ្ឋាននូវនិមិត្តនោះឲ្យបានល្អ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော အာကိဉ္စညာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន» ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាននោះឡើយ ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន» ហើយសម្រាកនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេព តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យរយៗ តែងអធិដ្ឋាននូវនិមិត្តនោះឲ្យបានល្អ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော နေဝသညာနာသညာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាននោះឡើយ ព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ។ ភិក្ខុនោះតែងសេព តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យរយៗ តែងអធិដ្ឋាននូវនិមិត្តនោះឲ្យបានល្អ។

---

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော သညာဝေဒယိတနိရောဓံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

ភិក្ខុនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវសញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រាកនៅចុះ»។ ភិក្ខុនោះមិនបានប៉ះពាល់នូវសញ្ញាវេទយិតនិរោធនោះឡើយ ព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅជិតសម្រេចនូវសញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រាកនៅ។

---

‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တံ တဒေဝ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ, တဿ မုဒု စိတ္တံ ဟောတိ ကမ္မညံ. မုဒုနာ ကမ္မညေန စိတ္တေန အပ္ပမာဏော သမာဓိ ဟောတိ သုဘာဝိတော. သော အပ္ပမာဏေန သမာဓိနာ သုဘာဝိတေန ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ [Pg.219] အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុចូលផង ចេញផង នូវសមាបត្តិទាំងនោះៗ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងតែទន់ភ្លន់ គួរដល់ការងារ។ កាលបើចិត្តទន់ភ្លន់ គួរដល់ការងារហើយ សមាធិដែលមិនមានប្រមាណ ឈ្មោះថាជាសមាធិដែលភិក្ខុបានចម្រើនល្អហើយ។ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសមាធិមិនមានប្រមាណ ដែលបានចម្រើនល្អហើយយ៉ាងនេះ តែងបង្អោនចិត្តទៅដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយអភិញ្ញា នូវធម៌ណាមួយ ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយអភិញ្ញា ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។

---

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘဝေယျံ, ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ အဿံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော အဿံ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាថា «គួរតែអាត្មាអញ ទទួលរងនូវឥទ្ធិវិធីមានប្រការច្រើន គឺមនុស្សម្នាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន... ផ្សាយអំណាចទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន» ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។

---

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ…ပေ… သတိ သတိ အာယတနေ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាថា «(គួរតែអាត្មាអញ ឮនូវសំឡេងទាំងពីរ គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស...) ដោយទិព្វសោតធាតុ...» ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។

---

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနေယျံ, သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ သဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ သမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាថា «គួរតែអាត្មាអញ កំណត់ដឹងនូវចិត្តនៃសត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបាន គឺចិត្តដែលមានរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានរាគៈ ឬចិត្តដែលប្រាសចាករាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រាសចាករាគៈ ចិត្តដែលមានទោសៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានទោសៈ ឬចិត្តដែលប្រាសចាកទោសៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រាសចាកទោសៈ ចិត្តដែលមានមោហៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានមោហៈ ឬចិត្តដែលប្រាសចាកមោហៈ... ចិត្តរួញរា... ចិត្តរាយមាយ... ចិត្តជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង... ចិត្តគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង... ចិត្តតាំងមាំ... ចិត្តមិនតាំងមាំ... ចិត្តរួចស្រឡះ... ចិត្តមិនទាន់រួចស្រឡះ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់រួចស្រឡះ» ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។

---

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាថា «គួរតែអាត្មាអញ រលឹកនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ» ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។

---

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាថា «គួរតែអាត្មាអញ មើលឃើញនូវសត្វទាំងឡាយ... ដែលយាងទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស...» ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។

---

‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ’’တိ. စတုတ္ထံ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះប្រាថ្នាថា «គួរតែអាត្មាអញ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯងនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយចូលទៅជិតសម្រេចសម្រាកនៅចុះ» ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវភាពជាអ្នកគួរជាបន្ទាល់ក្នុងធម៌នោះៗ ក្នុងកាលដែលមានហេតុជាគ្រឿងតម្រូវ។ (ចប់ សូត្រទី៤)។

---

၅. ဈာနသုတ္တံ

៥. ឈានសូត្រ

---

၃၆. ‘‘ပဌမမ္ပာဟံ[Pg.220], ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; ဒုတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; တတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; စတုတ္ထမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; ဝိညာဏဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; နေဝသညာနာသညာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ; သညာဝေဒယိတနိရောဓမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ.

៣៦. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវបឋមជ្ឈានខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវទុតិយជ្ឈានខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវតតិយជ្ឈានខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវចតុត្ថជ្ឈានខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវសញ្ញាវេទយិតនិរោធខ្លះ។

---

‘‘‘ပဌမမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

ពាក្យដែលតថាគតពោលថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវបឋមជ្ឈាន» ដូច្នេះនេះ តើតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលទៅជិតសម្រេចនូវបឋមជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ។ ធម៌ណាមួយដែលមាននៅក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ គឺរូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ ភិក្ខុនោះតែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយភាពជាធម៌មិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាសរ ជាភ័យ ជាអាពាធ ជាធម៌ដទៃ ជាធម៌ទ្រុឌទ្រោម ជាធម៌សូន្យ ជាធម៌មិនមែនខ្លួន។ ភិក្ខុនោះតែងបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះ។ លុះបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះហើយ តែងបង្អោនចិត្តទៅរកអមតធាតុថា «ធម្មជាតិនេះស្ងប់រម្ងាប់ ធម្មជាតិនេះឧត្តម គឺការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាករាគៈ ការរលត់ គឺព្រះនិព្វាន»។ ភិក្ខុនោះកាលបើឋិតនៅក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ប្រសិនបើមិនបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយទេ ព្រោះតែតម្រេកក្នុងធម៌នោះ ព្រោះតែការត្រេកអរក្នុងធម៌នោះ ភិក្ខុនោះក៏ជាឱបបាតិកបុគ្គល ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោមទាំង ៥ តែងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាវៈមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ [Pg.221] ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘ပဌမမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាខ្មាន់ធ្នូ ឬកូនសិស្សរបស់ខ្មាន់ធ្នូ តែងធ្វើការហ្វឹកហាត់នឹងរូបមនុស្សដែលធ្វើដោយស្មៅក្តី នឹងគំនរដីឥដ្ឋក្តី ក្នុងសម័យតមក គេក៏ក្លាយជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយផង ជាអ្នកបាញ់មិនដែលខុសផង ជាអ្នកទម្លុះទម្លាយនូវរាងកាយដ៏ធំបានផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលទៅជិតសម្រេចនូវបឋមជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ធម៌ណាមួយដែលមាននៅក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ គឺរូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ ភិក្ខុនោះតែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយភាពជាធម៌មិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាសរ ជាភ័យ ជាអាពាធ ជាធម៌ដទៃ ជាធម៌ទ្រុឌទ្រោម ជាធម៌សូន្យ ជាធម៌មិនមែនខ្លួន។ ភិក្ខុនោះតែងបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះ។ លុះបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះហើយ តែងបង្អោនចិត្តទៅរកអមតធាតុថា «ធម្មជាតិនេះស្ងប់រម្ងាប់ ធម្មជាតិនេះឧត្តម គឺការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាករាគៈ ការរលត់ គឺព្រះនិព្វាន»។ ភិក្ខុនោះកាលបើឋិតនៅក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ប្រសិនបើមិនបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយទេ ព្រោះតែតម្រេកក្នុងធម៌នោះ ព្រោះតែការត្រេកអរក្នុងធម៌នោះ ភិក្ខុនោះក៏ជាឱបបាតិកបុគ្គល ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោមទាំង ៥ តែងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាវៈមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវបឋមជ្ឈាន» ដូច្នេះនេះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

---

‘‘ဒုတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ…ပေ… တတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ… ‘စတုတ္ထမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវទុតិយជ្ឈានខ្លះ... ព្រោះអាស្រ័យនូវតតិយជ្ឈានខ្លះ... ព្រោះអាស្រ័យនូវចតុត្ថជ្ឈានខ្លះ“ ដូច្នេះនេះ តើតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ក៏បានចូលទៅដល់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ គឺរូបក្តី វេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី ឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយความเป็นរបស់មិនទៀង (អនិច្ចតោ) ជាទុក្ខ (ទុក្ខតោ) ជាជំងឺ (រោគតោ) ជាបូស (គណ្ឌតោ) ជាសរ (សល្លតោ) ជាភ័យ (អឃតោ) ជាអាពាធ (អាពាធតោ) ជារបស់អ្នកដទៃ (បរតោ) ជារបស់ទ្រុឌទ្រោម (បលោកតោ) ជាសូន្យ (សុញ្ញតោ) ជាអនត្តា (អនត្តតោ)។ ភិក្ខុនោះ តែងបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះ។ លុះបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះហើយ ក៏បង្អោនចិត្តទៅរកអមតធាតុថា ”ធម្មជាតិនេះស្ងប់រម្ងាប់ ធម្មជាតិនេះឧត្តម គឺការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាករាគៈ ការរលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន“។ ភិក្ខុនោះ កាលបើឋិតនៅក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ប្រសិនបើមិនបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយទេ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែតម្រេកក្នុងធម៌នោះ ព្រោះតែការរីករាយក្នុងធម៌នោះ ក៏ជាឱបបាតិកបុគ្គល ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោមទាំង ៥ តែងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។»

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ[Pg.222]; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ, ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘စတုတ္ထမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាខ្មាន់ធ្នូក្តី កូនសិស្សរបស់ខ្មាន់ធ្នូក្តី បានធ្វើការហ្វឹកហាត់លើរូបមនុស្សដែលធ្វើដោយស្មៅ ឬលើគំនរដីឥដ្ឋ ក្នុងសម័យតមក គេក៏ក្លាយជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយផង ជាអ្នកបាញ់មិនដែលខុសផង ជាអ្នកទម្លុះទម្លាយនូវរាងកាយដ៏ធំបានផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ក៏បានចូលទៅដល់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ គឺរូបក្តី វេទនាក្តី... មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវចតុត្ថជ្ឈាន“ ដូច្នេះនេះ គឺតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

---

‘‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន“ ដូច្នេះនេះ តើតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ក៏ចូលទៅដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា ”អាកាសមិនមានទីបំផុត“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាននោះ គឺវេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី ឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយความเป็นរបស់មិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាសរ ជាភ័យ ជាអាពាធ ជារបស់អ្នកដទៃ ជារបស់ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ ភិក្ខុនោះ តែងបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះ។ លុះបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះហើយ ក៏បង្អោនចិត្តទៅរកអមតធាតុថា ”ធម្មជាតិនេះស្ងប់រម្ងាប់ ធម្មជាតិនេះឧត្តម គឺការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាករាគៈ ការរលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន“។ ភិក្ខុនោះ កាលបើឋិតនៅក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ប្រសិនបើមិនបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយទេ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែតម្រេកក្នុងធម៌នោះ ព្រោះតែការរីករាយក្នុងធម៌នោះ ក៏ជាឱបបាតិកបុគ្គល ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោមទាំង ៥ តែងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។»

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាខ្មាន់ធ្នូក្តី កូនសិស្សរបស់ខ្មាន់ធ្នូក្តី បានធ្វើការហ្វឹកហាត់លើរូបមនុស្សដែលធ្វើដោយស្មៅ ឬលើគំនរដីឥដ្ឋ ក្នុងសម័យតមក គេក៏ក្លាយជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយផង ជាអ្នកបាញ់មិនដែលខុសផង ជាអ្នកទម្លុះទម្លាយនូវរាងកាយដ៏ធំបានផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ក៏ចូលទៅដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា ”អាកាសមិនមានទីបំផុត“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាននោះ គឺវេទនាក្តី សញ្ញាក្តី... មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន“ ដូច្នេះនេះ គឺតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

---

‘‘‘ဝိညာဏဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ…ပေ… အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ [Pg.223] ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានខ្លះ... ព្រោះអាស្រ័យនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានខ្លះ“ ដូច្នេះនេះ តើតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ក៏ចូលទៅដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា ”អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាននោះ គឺវេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី ឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយความเป็นរបស់មិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាសរ ជាភ័យ ជាអាពាធ ជារបស់អ្នកដទៃ ជារបស់ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ ភិក្ខុនោះ តែងបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះ។ លុះបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះហើយ ក៏បង្អោនចិត្តទៅរកអមតធាតុថា ”ធម្មជាតិនេះស្ងប់រម្ងាប់ ធម្មជាតិនេះឧត្តម គឺការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាករាគៈ ការរលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន“។ ភិក្ខុនោះ កាលបើឋិតនៅក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ប្រសិនបើមិនបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយទេ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែតម្រេកក្នុងធម៌នោះ ព្រោះតែការរីករាយក្នុងធម៌នោះ ក៏ជាឱបបាតិកបុគ្គល ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោមទាំង ៥ តែងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។»

---

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. ‘အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាខ្មាន់ធ្នូក្តី កូនសិស្សរបស់ខ្មាន់ធ្នូក្តី បានធ្វើការហ្វឹកហាត់លើរូបមនុស្សដែលធ្វើដោយស្មៅ ឬលើគំនរដីឥដ្ឋ ក្នុងសម័យតមក គេក៏ក្លាយជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយផង ជាអ្នកបាញ់មិនដែលខុសផង ជាអ្នកទម្លុះទម្លាយនូវរាងកាយដ៏ធំបានផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ក៏ចូលទៅដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា ”អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាននោះ គឺវេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី ឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយความเป็นរបស់មិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាសរ ជាភ័យ ជាអាពាធ ជារបស់អ្នកដទៃ ជារបស់ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ ភិក្ខុនោះ តែងបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះ។ លុះបង្អោនចិត្តចេញចាកធម៌ទាំងនោះហើយ ក៏បង្អោនចិត្តទៅរកអមតធាតុថា ”ធម្មជាតិនេះស្ងប់រម្ងាប់ ធម្មជាតិនេះឧត្តម គឺការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាករាគៈ ការរលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន“។ ភិក្ខុនោះ កាលបើឋិតនៅក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ប្រសិនបើមិនបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយទេ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែតម្រេកក្នុងធម៌នោះ ព្រោះតែការរីករាយក្នុងធម៌នោះ ក៏ជាឱបបាតិកបុគ្គល ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោមទាំង ៥ តែងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះអាស្រ័យនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន“ ដូច្នេះនេះ គឺតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

---

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝတာ သညာသမာပတ္တိ တာဝတာ အညာပဋိဝေဓော. ယာနိ စ ခေါ ဣမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ ဒွေ အာယတနာနိ – နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ စ သညာဝေဒယိတနိရောဓော စ, ဈာယီဟေတေ[Pg.224], ဘိက္ခဝေ, သမာပတ္တိကုသလေဟိ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလေဟိ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမ္မာ အက္ခာတဗ္ဗာနီတိ ဝဒါမီ’’တိ. ပဉ္စမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចាក់ធ្លុះនូវអរហត្តផល តែងមានបានត្រឹមតែក្នុងសញ្ញាសមាបត្តិប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯអាយតនៈទាំង ២ នេះ គឺនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនសមាបត្តិ ១ និងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ ១ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកមានឈាន ឈ្លាសវៃក្នុងការចូលសមាបត្តិ ឈ្លាសវៃក្នុងការចេញចាកសមាបត្តិ តែងចូលហើយចេញវិញ តថាគតពោលថា អាយតនៈទាំងពីរនេះ គួរតែអ្នកទាំងឡាយពោលសរសើរដោយប្រពៃ។» (ចប់ សូត្រទី៥)

---

၆. အာနန္ဒသုတ္တံ

៦. «អានន្ទសូត្រ»

---

၃၇. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –

៣៧. «សម័យមួយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ“។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា ”ម្នាលអាវុសោ“។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖»

---

‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော အနုဗုဒ္ဓေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. တဒေဝ နာမ စက္ခုံ ဘဝိဿတိ တေ ရူပါ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ. တဒေဝ နာမ သောတံ ဘဝိဿတိ တေ သဒ္ဒါ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ. တဒေဝ နာမ ဃာနံ ဘဝိဿတိ တေ ဂန္ဓာ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ. သာဝ နာမ ဇိဝှာ ဘဝိဿတိ တေ ရသာ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ. သောဝ နာမ ကာယော ဘဝိဿတိ တေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတီ’’တိ.

«ម្នាលអាវុសោ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោ មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ ត្រង់ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ព្រះអង្គដឹង ព្រះអង្គឃើញ បានត្រាស់ដឹងនូវការបានឱកាសក្នុងធម៌ដ៏ចង្អៀត ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីបានសម្រេចនូវអរិយមគ្គ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ គឺថា ចក្ខុនោះឯងក៏មាន រូបទាំងឡាយនោះក៏មាន ប៉ុន្តែបុគ្គលមិនបានដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះឡើយ។ សោតៈនោះឯងក៏មាន សំឡេងទាំងឡាយនោះក៏មាន ប៉ុន្តែបុគ្គលមិនបានដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះឡើយ។ ឃានៈនោះឯងក៏មាន ក្លិនទាំងឡាយនោះក៏មាន ប៉ុន្តែបុគ្គលមិនបានដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះឡើយ។ ជិវ្ហានោះឯងក៏មាន រសទាំងឡាយនោះក៏មាន ប៉ុន្តែបុគ្គលមិនបានដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះឡើយ។ កាយនោះឯងក៏មាន ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយនោះក៏មាន ប៉ុន្តែបុគ្គលមិនបានដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះឡើយ។»

---

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သညီမေဝ နု ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ ဥဒါဟု အသညီ’’တိ? ‘‘သညီမေဝ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ, နော အသညီ’’တိ.

«កាលបើព្រះអានន្ទពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះឧទាយិដ៏មានអាយុ បានសួរព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា ”ម្នាលអាវុសោអានន្ទ បុគ្គលអ្នកមានសញ្ញាឬ ដែលមិនដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះ ឬមួយក៏បុគ្គលអ្នកមិនមានសញ្ញា?“ ព្រះអានន្ទតបថា ”ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលអ្នកមានសញ្ញាឯណោះវិញទេ ដែលមិនដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះ មិនមែនបុគ្គលអ្នកមិនមានសញ្ញានោះទេ។“»

---

‘‘ကိံသညီ ပနာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု, သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ.

«ព្រះឧទាយិសួរថា ”ម្នាលអាវុសោ ចុះបុគ្គលមានសញ្ញាដូចម្តេច ទើបមិនដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះ?“ ព្រះអានន្ទតបថា ”ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ក៏ចូលទៅដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា ”អាកាសមិនមានទីបំផុត“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលដែលមានសញ្ញាយ៉ាងនេះឯង ទើបមិនដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះ។»

---

‘‘ပုန [Pg.225] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ក៏ចូលទៅដល់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា ”វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលដែលមានសញ្ញាយ៉ាងនេះឯង ក៏មិនដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះដែរ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន" ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលទោះបីមានសញ្ញាយ៉ាងនេះ ក៏មិនបានទទួលដឹងនូវអាយតនៈនោះឡើយ»។

---

‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာဝုသော, သမယံ သာကေတေ ဝိဟရာမိ အဉ္ဇနဝနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ, အာဝုသော, ဇဋိလဝါသိကာ ဘိက္ခုနီ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, အာဝုသော, ဇဋိလဝါသိကာ ဘိက္ခုနီ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယာယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သမာဓိ န စာဘိနတော န စာပနတော န စ သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော, ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတော, ဌိတတ္တာ သန္တုသိတော, သန္တုသိတတ္တာ နော ပရိတဿတိ. အယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သမာဓိ ကိံဖလော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’’တိ?

«ម្នាលអាវុសោ សម័យមួយ ខ្ញុំនៅក្នុងព្រៃអញ្ជនវន ជាទីឲ្យអភ័យដល់ម្រឹគ ជិតក្រុងសាកេត។ ម្នាលអាវុសោ គ្រានោះ ភិក្ខុនីឈ្មោះជដិលវាសិកា បានចូលមករកខ្ញុំ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំខ្ញុំ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលអាវុសោ លុះភិក្ខុនីឈ្មោះជដិលវាសិកា ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានសួរខ្ញុំយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន សមាធិណាដែលមិនលំអៀងទៅ មិនបែរចេញទៅ មិនមែនជាសមាធិដែលសង្កត់សង្កិនទប់ទល់ដោយសសង្ខារឡើយ ព្រោះរួចផុតហើយទើបឋិតនៅ ព្រោះឋិតនៅទើបសន្តោស ព្រោះសន្តោសទើបមិនតក់ស្លុត បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន សមាធិនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាមានផលដូចម្តេច?"»។

---

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, သောဟံ, အာဝုသော, ဇဋိလဝါသိကံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယာယံ, ဘဂိနိ, သမာဓိ န စာဘိနတော န စာပနတော န စ သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော, ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတော, ဌိတတ္တာ သန္တုသိတော, သန္တုသိတတ္တာ နော ပရိတဿတိ. အယံ, ဘဂိနိ, သမာဓိ အညာဖလော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’တိ. ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

«ម្នាលអាវុសោ កាលបើភិក្ខុនីនោះសួរយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំក៏បានឆ្លើយតបទៅភិក្ខុនីឈ្មោះជដិលវាសិកានោះវិញយ៉ាងនេះថា "ម្នាលប្អូនស្រី សមាធិណាដែលមិនលំអៀងទៅ មិនបែរចេញទៅ មិនមែនជាសមាធិដែលសង្កត់សង្កិនទប់ទល់ដោយសសង្ខារឡើយ ព្រោះរួចផុតហើយទើបឋិតនៅ ព្រោះឋិតនៅទើបសន្តោស ព្រោះសន្តោសទើបមិនតក់ស្លុត ម្នាលប្អូនស្រី សមាធិនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថាមានអញ្ញាផល"។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលទោះបីមានសញ្ញាយ៉ាងនេះ ក៏មិនបានទទួលដឹងនូវអាយតនៈនោះឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី៦)។

---

၇. လောကာယတိကသုတ္တံ

៧. លោកាយតិកសូត្រ

---

၃၈. အထ ခေါ ဒွေ လောကာယတိကာ ဗြာဟ္မဏာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

៣៨. គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍អ្នកនិយមលោកាយតៈពីរនាក់ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ပူရဏော, ဘော ဂေါတမ, ကဿပေါ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ [Pg.226] စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ အနန္တေန ဉာဏေန အနန္တံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရာမီ’တိ. အယမ္ပိ, ဘော ဂေါတမ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ အနန္တေန ဉာဏေန အနန္တံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရာမီ’တိ. ဣမေသံ, ဘော ဂေါတမ, ဥဘိန္နံ ဉာဏဝါဒါနံ ဥဘိန္နံ အညမညံ ဝိပစ္စနီကဝါဒါနံ ကော သစ္စံ အာဟ ကော မုသာ’’တိ?

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន គ្រូឈ្មោះបូរណៈកស្សបៈ តែងប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសព្វញ្ញូ ជាសព្វទស្សាវី មានញាណទស្សនៈមិនមានសេសសល់ថា "កាលដែលយើងដើរទៅក្តី ឈរក្តី ដេកលក់ក្តី ភ្ញាក់រលឹកក្តី ញាណទស្សនៈតែងប្រាកដជានិច្ចនិរន្តរ៍"។ គាត់ពោលយ៉ាងនេះថា "យើងដឹង ឃើញនូវលោកដែលមិនមានទីបំផុត ដោយញាណមិនមានទីបំផុត ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ"។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចំណែកឯគ្រូឈ្មោះនិគន្ថនាដបុត្តនេះ ក៏ប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសព្វញ្ញូ ជាសព្វទស្សាវី មានញាណទស្សនៈមិនមានសេសសល់ថា "កាលដែលយើងដើរទៅក្តី ឈរក្តី ដេកលក់ក្តី ភ្ញាក់រលឹកក្តី ញាណទស្សនៈតែងប្រាកដជានិច្ចនិរន្តរ៍"។ គាត់ពោលយ៉ាងនេះថា "យើងដឹង ឃើញនូវលោកដែលមិនមានទីបំផុត ដោយញាណមិនមានទីបំផុត ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ"។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ក្នុងបណ្តាគ្រូទាំងពីរនាក់នេះ ដែលជាអ្នកពោលញាណវាទៈ មានវាទៈផ្ទុយគ្នាទៅវិញទៅមក តើនរណាពោលពាក្យពិត នរណាពោលពាក្យកុហក?»។

---

‘‘အလံ, ဗြာဟ္မဏာ! တိဋ္ဌတေတံ – ‘ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဉာဏဝါဒါနံ ဥဘိန္နံ အညမညံ ဝိပစ္စနီကဝါဒါနံ ကော သစ္စံ အာဟ ကော မုသာ’တိ. ဓမ္မံ ဝေါ, ဗြာဟ္မဏာ, ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

«កុំឡើយ ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ! ចូរលើកពាក្យនេះទុកសិនចុះ ដែលថា "ក្នុងបណ្តាគ្រូទាំងពីរនាក់នេះ ដែលជាអ្នកពោលញាណវាទៈ មានវាទៈផ្ទុយគ្នាទៅវិញទៅមក តើនរណាពោលពាក្យពិត នរណាពោលពាក្យកុហក" នោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងធម៌ដល់អ្នករាល់គ្នា ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏာ, စတ္တာရော ပုရိသာ စတုဒ္ဒိသာ ဌိတာ ပရမေန ဇဝေန စ သမန္နာဂတာ ပရမေန စ ပဒဝီတိဟာရေန. တေ ဧဝရူပေန ဇဝေန သမန္နာဂတာ အဿု, သေယျထာပိ နာမ ဒဠှဓမ္မာ ဓနုဂ္ဂဟော သိက္ခိတော ကတဟတ္ထော ကတူပါသနော လဟုကေန အသနေန အပ္ပကသိရေန တိရိယံ တာလစ္ဆာယံ အတိပါတေယျ; ဧဝရူပေန စ ပဒဝီတိဟာရေန, သေယျထာပိ နာမ ပုရတ္ထိမာ သမုဒ္ဒါ ပစ္ဆိမော သမုဒ္ဒေါ အထ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဌိတော ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ပါပုဏိဿာမီ’တိ. သော အညတြေဝ အသိတပီတခါယိတသာယိတာ အညတြ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မာ အညတြ နိဒ္ဒါကိလမထပဋိဝိနောဒနာ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ ဝဿသတံ ဂန္တွာ အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ အန္တရာ ကာလံ ကရေယျ. အထ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ…ပေ… အထ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… အထ ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဌိတော ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ပါပုဏိဿာမီ’တိ. သော အညတြေဝ အသိတပီတခါယိတသာယိတာ အညတြ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မာ အညတြ [Pg.227] နိဒ္ဒါကိလမထပဋိဝိနောဒနာ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ ဝဿသတံ ဂန္တွာ အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ အန္တရာ ကာလံ ကရေယျ. တံ ကိဿ ဟေတု? နာဟံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝရူပါယ သန္ဓာဝနိကာယ လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ. န စာဟံ, ဗြာဟ္မဏာ, အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမိ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសបួននាក់ ឈរនៅក្នុងទិសទាំងបួន ជាអ្នកប្រកបដោយល្បឿនដ៏លើសលុប និងជំហានដ៏វែងដ៏លើសលុប។ បុរសទាំងនោះ ប្រកបដោយល្បឿនយ៉ាងនេះ ដូចជាខ្មាន់ធ្នូដ៏មានកម្លាំង បានរៀនសូត្រ ស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់បង្ហាញថ្វីដៃមកហើយ អាចបាញ់ព្រួញស្រាលឲ្យរំលងស្រមោលដើមត្នោតទទឹងបានដោយងាយ មិនលំបាកឡើយ ហើយប្រកបដោយជំហានយ៉ាងនេះ ដូចជាចម្ងាយពីសមុទ្រខាងកើតទៅសមុទ្រខាងលិច។ គ្រានោះ បុរសដែលឈរក្នុងទិសខាងកើត ពោលយ៉ាងនេះថា "យើងនឹងដើរទៅឲ្យដល់ទីបំផុតនៃលោក"។ បុរសនោះ វៀរលែងតែការស៊ី ការផឹក ការទំពារ ការលិទ្ធ វៀរលែងតែការបន្ទោបង់ឧច្ចារៈបស្សាវៈ វៀរលែងតែការដេកលក់ និងការបំបាត់សេចក្តីនឿយហត់ មានអាយុមួយរយឆ្នាំ រស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ ដើរទៅអស់មួយរយឆ្នាំ ក៏មិនបានដល់ទីបំផុតនៃលោកឡើយ ហើយក៏ធ្វើមរណកាលក្នុងរវាងនោះទៅ។ មួយទៀត បុរសដែលឈរក្នុងទិសខាងលិច... ទិសខាងជើង... ទិសខាងត្បូង ពោលយ៉ាងនេះថា "យើងនឹងដើរទៅឲ្យដល់ទីបំផុតនៃលោក"។ បុរសនោះ វៀរលែងតែការស៊ី ការផឹក ការទំពារ ការលិទ្ធ វៀរលែងតែការបន្ទោបង់ឧច្ចារៈបស្សាវៈ វៀរលែងតែការដេកលក់ និងការបំបាត់សេចក្តីនឿយហត់ មានអាយុមួយរយឆ្នាំ រស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ ដើរទៅអស់មួយរយឆ្នាំ ក៏មិនបានដល់ទីបំផុតនៃលោកឡើយ ហើយក៏ធ្វើមរណកាលក្នុងរវាងនោះទៅ។ នោះព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ តថាគតមិនពោលថា គេអាចដឹង អាចឃើញ អាចដល់នូវទីបំផុតនៃលោក ដោយការរត់ទៅយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ តែតថាគតក៏មិនពោលថា បើមិនទាន់ដល់ទីបំផុតនៃលោកហើយ នឹងអាចធ្វើនូវការរំលត់ទុក្ខបានឡើយ»។

---

‘‘ပဉ္စိမေ, ဗြာဟ္မဏာ, ကာမဂုဏာ အရိယဿ ဝိနယေ လောကောတိ ဝုစ္စတိ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ; သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ; ဣမေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏာ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ အရိယဿ ဝိနယေ လောကောတိ ဝုစ္စတိ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ កាមគុណទាំង ៥ នេះ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល ហៅថា "លោក"។ កាមគុណទាំង ៥ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីជ្រួលជ្រើម។ សំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណ... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីជ្រួលជ្រើម។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ កាមគុណទាំង ៥ នេះឯង ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល ហៅថា "លោក"»។

---

‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ, လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’. တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ. အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា "ភិក្ខុបានមកដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅក្នុងទីបំផុតនៃលោក"។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងពោលចំពោះភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ទោះបីតថាគត ក៏ពោលយ៉ាងនេះដែរថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"»។

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’. တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ. အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុព្រោះរំលត់វិតក្កៈ វិចារៈ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា "ភិក្ខុបានមកដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅក្នុងទីបំផុតនៃលោក"។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងពោលចំពោះភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ទោះបីតថាគត ក៏ពោលយ៉ាងនេះដែរថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"»។

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’. တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ[Pg.228]. အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងឡាយដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អាកាសមិនមានទីបំផុត" ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា "ភិក្ខុបានមកដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅក្នុងទីបំផុតនៃលោក"។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងពោលចំពោះភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ទោះបីតថាគត ក៏ពោលយ៉ាងនេះដែរថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"»។

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’. တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ. အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត" ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន" ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា "ភិក្ខុបានមកដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅក្នុងទីបំផុតនៃលោក"។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងពោលចំពោះភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ទោះបីតថាគត ក៏ពោលយ៉ាងនេះដែរថា "ភិក្ខុនេះ ក៏នៅរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកដែរ ភិក្ខុនេះ ក៏មិនទាន់រួចផុតចាកលោកឡើយ"»។

---

‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’’’န္တိ. သတ္တမံ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញដោយបញ្ញា។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា "ភិក្ខុបានមកដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅក្នុងទីបំផុតនៃលោក ជាអ្នកឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក"»។ (ចប់ សូត្រទី៧)។

---

၈. ဒေဝါသုရသင်္ဂါမသုတ္တံ

៨. ទេវាសុរសង្គ្រាមសូត្រ

---

၃၉. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါမေ အသုရာ ဇိနိံသု, ဒေဝါ ပရာဇယိံသု. ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ အပယိံသုယေဝ ဥတ္တရေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု အသုရာ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ အသုရာ. ယံနူန မယံ ဒုတိယမ္ပိ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေသုံ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာဝ ဇိနိံသု, ဒေဝါ ပရာဇယိံသု. ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ အပယိံသုယေဝ ဥတ္တရေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု အသုရာ’’.

៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ សង្គ្រាមរវាងពួកទេវតានិងពួកអសុរ បានតាំងឡើងហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ពួកអសុរឈ្នះ ពួកទេវតាចាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាដែលចាញ់ហើយ ក៏រត់ទៅកាន់ទិសខាងជើង ចំណែកពួកអសុរក៏ដេញតាមទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកទេវតាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ពួកអសុរនៅតែដេញតាមយើងដដែល បើដូច្នោះ គួរតែយើងធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកអសុរជាលើកទីពីរទៀត"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាក៏បានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកអសុរជាលើកទីពីរទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលើកទីពីរនោះ ពួកអសុរក៏នៅតែឈ្នះដដែល ពួកទេវតាចាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាដែលចាញ់ហើយ ក៏រត់ទៅកាន់ទិសខាងជើង ចំណែកពួកអសុរក៏ដេញតាមទៅ»។

---

အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ အသုရာ. ယံနူန မယံ တတိယမ္ပိ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, [Pg.229] ဒေဝါ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေသုံ. တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာဝ ဇိနိံသု, ဒေဝါ ပရာဇယိံသု. ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဘီတာ ဒေဝပုရံယေဝ ပဝိသိံသု. ဒေဝပုရဂတာနဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ မယံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမ အကရဏီယာ အသုရေဟီ’တိ. အသုရာနမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ ဒေဝါ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရန္တိ အကရဏီယာ အမှေဟီ’တိ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកទេវតាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ពួកអសុរនៅតែដេញតាមយើងដដែល បើដូច្នោះ គួរតែយើងធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកអសុរជាលើកទីបីទៀត"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាក៏បានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកអសុរជាលើកទីបីទៀត。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលើកទីបីនោះ ពួកអសុរក៏នៅតែឈ្នះដដែល ពួកទេវតាចាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាដែលចាញ់ហើយ មានសេចក្តីភ័យខ្លាច ក៏រត់ចូលទៅកាន់ទេវបុរីតែម្តង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពួកទេវតាចូលទៅកាន់ទេវបុរីហើយ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ យើងមានខ្លួនដល់នូវទីដ៏មានសុវត្ថិភាពរួចផុតចាកភ័យហើយ ពួកអសុរមិនអាចធ្វើអ្វីយើងបានឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកពួកអសុរក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះដែរថា "ឥឡូវនេះ ពួកទេវតាមានខ្លួនដល់នូវទីដ៏មានសុវត្ថិភាពរួចផុតចាកភ័យហើយ យើងមិនអាចធ្វើអ្វីពួកគេបានឡើយ"»។

---

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါမေ ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု. ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ အပယိံသုယေဝ ဒက္ခိဏေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု ဒေဝါ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ ဒေဝါ. ယံနူန မယံ ဒုတိယမ္ပိ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေသုံ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု. ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ အပယိံသုယေဝ ဒက္ခိဏေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု ဒေဝါ’’.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ សង្គ្រាមរវាងពួកទេវតានិងពួកអសុរបានប្រកៀកប្រកិតគ្នាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ពួកទេវតាបានឈ្នះ ពួកអសុរបានចាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអសុរដែលចាញ់ហើយ ក៏រត់ភៀសខ្លួនទៅកាន់ទិសខាងត្បូង ចំណែកពួកទេវតាក៏ដេញតាមទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកអសុរមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ពួកទេវតានៅតែដេញតាមយើងដដែល បើដូច្នោះ មានតែយើងធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកទេវតាជាលើកទីពីរទៀត»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអសុរក៏បានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកទេវតាជាលើកទីពីរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលើកទីពីរនោះ ពួកទេវតាក៏ឈ្នះដដែល ពួកអសុរក៏ចាញ់ដដែល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអសុរដែលចាញ់ហើយ ក៏រត់ភៀសខ្លួនទៅកាន់ទិសខាងត្បូង ចំណែកពួកទេវតាក៏ដេញតាមទៅ។

---

အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ ဒေဝါ. ယံနူန မယံ တတိယမ္ပိ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေသုံ. တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု. ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ ဘီတာ အသုရပုရံယေဝ ပဝိသိံသု. အသုရပုရဂတာနဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, အသုရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ မယံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမ အကရဏီယာ ဒေဝေဟီ’တိ. ဒေဝါနမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ အသုရာ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရန္တိ အကရဏီယာ အမှေဟီ’တိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកអសុរមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ពួកទេវតានៅតែដេញតាមយើងដដែល បើដូច្នោះ មានតែយើងធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកទេវតាជាលើកទីបីទៀត»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអសុរក៏បានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកទេវតាជាលើកទីបី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលើកទីបីនោះ ពួកទេវតាក៏ឈ្នះដដែល ពួកអសុរក៏ចាញ់ដដែល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអសុរដែលចាញ់ហើយ ក៏មានសេចក្តីភ័យខ្លាច ហើយបានចូលទៅកាន់អសុរបុរីតែម្តង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលពួកអសុរចូលទៅកាន់អសុរបុរីហើយ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឥឡូវនេះ យើងរស់នៅដោយខ្លួនដ៏ដល់នូវការការពារភ័យហើយ ពួកទេវតាមិនអាចធ្វើអ្វីយើងបានឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីពួកទេវតាក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះដែរថា «ឥឡូវនេះ ពួកអសុររស់នៅដោយខ្លួនដ៏ដល់នូវការការពារភ័យហើយ យើងមិនអាចធ្វើអ្វីពួកវាបានឡើយ»។

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခုဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနာဟံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမိ အကရဏီယော မာရဿာ’တိ[Pg.230]. မာရဿာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပိမတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ ဘိက္ခု ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရတိ အကရဏီယော မယှ’’’န္တိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយបានចូលដល់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះតែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញរស់នៅដោយខ្លួនដ៏ដល់នូវការការពារភ័យហើយ មារមិនអាចធ្វើអ្វីអាត្មាអញបានឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីមារមានចិត្តបាប ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះដែរថា «ឥឡូវនេះ ភិក្ខុរស់នៅដោយខ្លួនដ៏ដល់នូវការការពារភ័យហើយ អាត្មាអញមិនអាចធ្វើអ្វីភិក្ខុនោះបានឡើយ»។

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခုဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနာဟံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမိ အကရဏီယော မာရဿာ’တိ. မာရဿာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပိမတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ ဘိက္ခု ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရတိ, အကရဏီယော မယှ’’’န္တိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុព្រោះរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ... បានចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះតែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញរស់នៅដោយខ្លួនដ៏ដល់នូវការការពារភ័យហើយ មារមិនអាចធ្វើអ្វីអាត្មាអញបានឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីមារមានចិត្តបាប ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះដែរថា «ឥឡូវនេះ ភិក្ខុរស់នៅដោយខ្លួនដ៏ដល់នូវការការពារភ័យហើយ អាត្មាអញមិនអាចធ្វើអ្វីភិក្ខុនោះបានឡើយ»។

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္တမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’’’န္တိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុកន្លងរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់បដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ហើយចូលដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា «អាកាសមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា បានធ្វើឲ្យមារងងឹតភ្នែក គឺកម្ចាត់បង់នូវចក្ខុរបស់មារមិនឲ្យមានទីតាំង ហើយទៅកាន់ទីដែលមារមានចិត្តបាបមើលមិនឃើញ ជាអ្នកឆ្លងផុតតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក។

---

‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္တမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុកន្លងអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា «វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា បានធ្វើឲ្យមារងងឹតភ្នែក គឺកម្ចាត់បង់នូវចក្ខុរបស់មារមិនឲ្យមានទីតាំង ហើយទៅកាន់ទីដែលមារមានចិត្តបាបមើលមិនឃើញ ជាអ្នកឆ្លងផុតតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក។ ចប់ ទីប្រាំបី។

---

၉. နာဂသုတ္တံ

៩. នាគសូត្រ

---

၄၀. ‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဂေါစရပသုတဿ ဟတ္ထီပိ ဟတ္ထိနိယောပိ ဟတ္ထိကလဘာပိ ဟတ္ထိစ္ဆာပါပိ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ တိဏဂ္ဂါနိ ဆိန္ဒန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ. ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဂေါစရပသုတဿ ဟတ္ထီပိ ဟတ္ထိနိယောပိ ဟတ္ထိကလဘာပိ ဟတ္ထိစ္ဆာပါပိ ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂံ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ. ယသ္မိံ[Pg.231], ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဩဂါဟံ ဩတိဏ္ဏဿ ဟတ္ထီပိ ဟတ္ထိနိယောပိ ဟတ္ထိကလဘာပိ ဟတ္ထိစ္ဆာပါပိ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ သောဏ္ဍာယ ဥဒကံ အာလောဠေန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ. ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဩဂါဟာ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ.

៤០. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា កាលដែលដំរីព្រៃកំពុងស្វែងរកចំណី ស្រាប់តែពួកដំរីឈ្មោលក្តី ដំរីញីក្តី កូនដំរីជំទង់ក្តី កូនដំរីបៅដោះក្តី ដើរទៅខាងមុខៗ ហើយកាត់ផ្តាច់នូវចុងស្មៅទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីព្រៃនោះ តែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ខ្មាសអៀន និងធុញទ្រាន់ ដោយហេតុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា កាលដែលដំរីព្រៃកំពុងស្វែងរកចំណី ស្រាប់តែពួកដំរីឈ្មោលក្តី ដំរីញីក្តី កូនដំរីជំទង់ក្តី កូនដំរីបៅដោះក្តី ស៊ីនូវមែកឈើដែលដំរីព្រៃនោះកាច់ទម្លាក់ចុះមក ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីព្រៃនោះ តែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ខ្មាសអៀន និងធុញទ្រាន់ ដោយហេតុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា កាលដែលដំរីព្រៃចុះទៅកាន់កំពង់ទឹក ស្រាប់តែពួកដំរីឈ្មោលក្តី ដំរីញីក្តី កូនដំរីជំទង់ក្តី កូនដំរីបៅដោះក្តី ដើរទៅខាងមុខៗ ហើយយកប្រមោយកូរទឹកឲ្យល្អក់ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីព្រៃនោះ តែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ខ្មាសអៀន និងធុញទ្រាន់ ដោយហេតុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា កាលដែលដំរីព្រៃឡើងពីកំពង់ទឹក ស្រាប់តែពួកដំរីញីដើរមកបៀតបៀនប៉ះពាល់នឹងរាងកាយរបស់វា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីព្រៃនោះ តែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ខ្មាសអៀន និងធុញទ្រាន់ ដោយហេតុនោះ។

---

‘‘တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ. ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒါမိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒန္တိ, အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝါမိ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ. ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရတိ, အစ္ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒတိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စဿ သာခါဘင်္ဂံ န ခါဒန္တိ, အနာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝတိ, ဩဂါဟာ စဿ ဥတ္တိဏ္ဏဿ န ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ដំរីព្រៃនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញរស់នៅច្របូកច្របល់ដោយពួកដំរីឈ្មោល ដំរីញី កូនដំរីជំទង់ និងកូនដំរីបៅដោះ។ អាត្មាអញត្រូវស៊ីតែស្មៅដែលដាច់ចុងអស់ហើយ ពួកវាសូម្បីតែមែកឈើដែលអាត្មាអញកាច់ទម្លាក់ចុះមក ក៏ដណ្តើមស៊ីអស់ អាត្មាអញត្រូវផឹកតែទឹកល្អក់ កាលដែលអាត្មាអញឡើងពីកំពង់ទឹក ពួកដំរីញីក៏ដើរមកបៀតបៀនប៉ះពាល់នឹងរាងកាយរបស់អាត្មាអញ។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញគេចចេញពីហ្វូង ទៅរស់នៅម្នាក់ឯងវិញ»។ សម័យតមក ដំរីព្រៃនោះក៏គេចចេញពីហ្វូង ទៅរស់នៅម្នាក់ឯង វាក៏បានស៊ីស្មៅដែលមិនទាន់ដាច់ចុង ពួកដំរីដទៃមិនបានដណ្តើមស៊ីមែកឈើដែលវាកាច់ទម្លាក់ឡើយ វាបានផឹកទឹកថ្លាដែលមិនល្អក់ កាលដែលវាឡើងពីកំពង់ទឹក ពួកដំរីញីក៏មិនបានដើរមកបៀតបៀនប៉ះពាល់នឹងរាងកាយរបស់វាឡើយ។

---

‘‘တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာကိဏ္ဏော ဝိဟာသိံ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ, ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒိံ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒိံသု, အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ အပါယိံ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော အဂမံသု. သောဟံ ဧတရဟိ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရာမိ, အစ္ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒါမိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ န ခါဒန္တိ, အနာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝါမိ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ န ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တီ’တိ. သော သောဏ္ဍာယ သာခါဘင်္ဂံ ဘဉ္ဇိတွာ သာခါဘင်္ဂေန ကာယံ ပရိမဇ္ဇိတွာ အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ,.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ដំរីព្រៃនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «កាលពីមុន អាត្មាអញរស់នៅច្របូកច្របល់ដោយពួកដំរីឈ្មោល ដំរីញី កូនដំរីជំទង់ និងកូនដំរីបៅដោះ ធ្លាប់ស៊ីតែស្មៅដែលដាច់ចុងអស់ហើយ ពួកវាធ្លាប់ដណ្តើមស៊ីមែកឈើដែលអាត្មាអញកាច់ទម្លាក់ចុះមក ធ្លាប់ផឹកតែទឹកល្អក់ កាលដែលអាត្មាអញឡើងពីកំពង់ទឹក ពួកដំរីញីក៏ធ្លាប់ដើរមកបៀតបៀនប៉ះពាល់នឹងរាងកាយរបស់អាត្មាអញ។ ឥឡូវនេះ អាត្មាអញគេចចេញពីហ្វូង មករស់នៅម្នាក់ឯង វាក៏បានស៊ីស្មៅដែលមិនទាន់ដាច់ចុង ពួកដំរីដទៃមិនបានដណ្តើមស៊ីមែកឈើដែលវាកាច់ទម្លាក់ឡើយ វាបានផឹកទឹកថ្លាដែលមិនល្អក់ កាលដែលវាឡើងពីកំពង់ទឹក ពួកដំរីញីក៏មិនបានដើរមកបៀតបៀនប៉ះពាល់នឹងរាងកាយរបស់អាត្មាអញឡើយ»។ ដំរីព្រៃនោះ ក៏យកប្រមោយកាច់មែកឈើមកបោសអង្អែលរាងកាយរបស់ខ្លួន មានចិត្តរីករាយ លើកប្រមោយឡើង។

---

‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု အာကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရညာ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ [Pg.232] တိတ္ထိယသာဝကေဟိ, တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခုဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရညာ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ. ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុរស់នៅច្របូកច្របល់ដោយភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងឡាយ ព្រះរាជា មហាមាត្យទាំងឡាយ ពួកតិរ្ថិយ និងសាវករបស់ពួកតិរ្ថិយទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះតែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញរស់នៅច្របូកច្របល់ដោយភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ព្រះរាជា មហាមាត្យ ពួកតិរ្ថិយ និងសាវករបស់ពួកតិរ្ថិយទាំងឡាយ។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញគេចចេញពីហ្វូង ទៅរស់នៅម្នាក់ឯងវិញ»។ ភិក្ខុនោះក៏គប់រកសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃ គល់ឈើ ភ្នំ ជ្រោះ គុហាភ្នំ ព្រៃស្មសាន ព្រៃរបោះ ទីវាលវាល ឬគំនរចំបើង។ ភិក្ខុនោះទៅកាន់ព្រៃក្តី ទៅកាន់គល់ឈើក្តី ទៅកាន់ផ្ទះស្ងាត់ក្តី អង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តាំងស្មារតីឲ្យខ្ជាប់ខ្ជួនចំពោះមុខ។

---

‘‘သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ.

ភិក្ខុនោះលះបង់អភិជ្ឈាក្នុងលោក មានចិត្តប្រាសចាកអភិជ្ឈាសម្រេចសម្រាន្តនៅ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកអភិជ្ឈា លះបង់ព្យាបាទ មានចិត្តមិនព្យាបាទ អនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកព្យាបាទ លះបង់ថីនមិទ្ធៈ មានចិត្តប្រាសចាកថីនមិទ្ធៈ មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងពន្លឺ មានស្មារតីដឹងខ្លួនសម្រេចសម្រាន្តនៅ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកថីនមិទ្ធៈ លះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ជាអ្នកមិនរាយមាយ មានចិត្តស្ងប់រំងាប់ក្នុងសន្តានសម្រេចសម្រាន្តនៅ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ លះបង់វិចិកិច្ឆា ជាអ្នកឆ្លងផុតវិចិកិច្ឆា មិនមានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកវិចិកិច្ឆា។ ភិក្ខុនោះលះបង់នីវរណធម៌ទាំង ៥ នេះ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត ធ្វើបញ្ញាឲ្យទន់ខ្សោយ ហើយស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលដល់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះមានចិត្តត្រេកអរ ប្រមូលប្រមោយទុកដោយស្រួល។ ព្រោះរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ... បានចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះមានចិត្តត្រេកអរ ប្រមូលប្រមោយទុកដោយស្រួល។

---

‘‘သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ. သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ [Pg.233] သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတီ’’တိ. နဝမံ.

ភិក្ខុនោះកន្លងរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់បដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ហើយចូលដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា «អាកាសមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះមានចិត្តត្រេកអរ ប្រមូលប្រមោយទុកដោយស្រួល។ កន្លងអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា «វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយមនសិការថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ... កន្លងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលដល់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុនោះមានចិត្តត្រេកអរ ប្រមូលប្រមោយទុកដោយស្រួល។ ចប់ ទីប្រាំបួន។

---

၁၀. တပုဿသုတ္တံ

១០. តបុស្សសូត្រ

---

၄၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု ဝိဟရတိ ဥရုဝေလကပ္ပံ နာမ မလ္လာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဥရုဝေလကပ္ပံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ဥရုဝေလကပ္ပေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဓေဝ တာဝ တွံ, အာနန္ဒ, ဟောဟိ, ယာဝါဟံ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟာမိ ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.

៤១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនមល្លៈ នាឧរុវេលកប្បនិគម របស់ពួកមល្លក្សត្រ។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់ស្តេចចូលទៅកាន់ឧរុវេលកប្បនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះទ្រង់ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងឧរុវេលកប្បនិគមវិញ ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ទ្រង់ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតហើយ ទើបត្រាស់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអានន្ទ អ្នកចូរនៅទីនេះសិនចុះ ក្នុងខណៈដែលតថាគតចូលទៅកាន់ព្រៃមហាវន ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ»។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលស្នើព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចចូលទៅកាន់ព្រៃមហាវន ហើយគង់សម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។

---

အထ ခေါ တပုဿော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ တပုဿော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –

គ្រានោះឯង តបុស្សគហបតី ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះតបុស្សគហបតី អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបទូលពាក្យនេះ ចំពោះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា៖

---

‘‘မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော ကာမာရာမာ ကာမရတာ ကာမသမ္မုဒိတာ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဂိဟီနံ ကာမဘောဂီနံ ကာမာရာမာနံ ကာမရတာနံ ကာမသမ္မုဒိတာနံ ပပါတော ဝိယ ခါယတိ, ယဒိဒံ နေက္ခမ္မံ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ‘ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒဟရာနံ ဒဟရာနံ ဘိက္ခူနံ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တယိဒံ, ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုနာ ဇနေန ဝိသဘာဂေါ, ယဒိဒံ နေက္ခမ္မ’’န္တိ.

«បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម មានកាមជាទីត្រេកអរ រីករាយក្នុងកាម ស្រស់ស្រាយក្នុងកាម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេក្ខម្មៈ (ការចេញចាកកាម) នេះ តែងប្រាកដដល់យើងខ្ញុំ ដែលជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម មានកាមជាទីត្រេកអរ រីករាយក្នុងកាម ស្រស់ស្រាយក្នុងកាមនោះ ដូចជាជ្រោះចោត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាធ្លាប់បានឮមកថា "ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្មេងៗ តែងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ និងរួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះបានឃើញថា នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេក្ខម្មៈនេះ របស់ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងធម្មវិន័យនេះ តែងខុសប្លែកពីជនជាច្រើនឡើយ»។

---

‘‘အတ္ထိ ခေါ ဧတံ, ဂဟပတိ, ကထာပါဘတံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အာယာမ, ဂဟပတိ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေဿာမ. ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ.

«ម្នាលគហបតី រឿងនេះជាគ្រឿងនាំមកនូវការសន្ទនា ដើម្បីចូលគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគពិតមែន។ មកចុះ គហបតី យើងនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ យើងនឹងក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនេះ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ដោះស្រាយដល់យើងយ៉ាងណា យើងនឹងចងចាំទុកយ៉ាងនោះ»។

---

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တပုဿော ဂဟပတိ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တပုဿေန ဂဟပတိနာ သဒ္ဓိံ [Pg.234] ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

«ព្រះករុណា លោកម្ចាស់» តបុស្សគហបតី ទទួលពាក្យព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះឯង។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ នាំយកតបុស្សគហបតី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ នូវពាក្យនេះថា៖

---

‘‘အယံ, ဘန္တေ, တပုဿော ဂဟပတိ ဧဝမာဟ – ‘မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော ကာမာရာမာ ကာမရတာ ကာမသမ္မုဒိတာ, တေသံ နော ဘန္တေ, အမှာကံ ဂိဟီနံ ကာမဘောဂီနံ ကာမာရာမာနံ ကာမရတာနံ ကာမသမ္မုဒိတာနံ ပပါတော ဝိယ ခါယတိ, ယဒိဒံ နေက္ခမ္မံ’. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ‘ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒဟရာနံ ဒဟရာနံ ဘိက္ခူနံ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တယိဒံ, ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုနာ ဇနေန ဝိသဘာဂေါ ယဒိဒံ နေက္ခမ္မ’’’န္တိ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តបុស្សគហបតីនេះ និយាយយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម មានកាមជាទីត្រេកអរ រីករាយក្នុងកាម ស្រស់ស្រាយក្នុងកាម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេក្ខម្មៈនេះ តែងប្រាកដដល់យើងខ្ញុំ ដែលជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម មានកាមជាទីត្រេកអរ រីករាយក្នុងកាម ស្រស់ស្រាយក្នុងកាមនោះ ដូចជាជ្រោះចោត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាធ្លាប់បានឮមកថា 'ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្មេងៗ តែងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ និងរួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះបានឃើញថា នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេក្ខម្មៈនេះ របស់ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងធម្មវិន័យនេះ តែងខុសប្លែកពីជនជាច្រើនឡើយ' ដូច្នេះ»។

---

‘‘ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ! မယှမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘သာဓု နေက္ခမ္မံ, သာဓု ပဝိဝေကော’တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကာမေသု ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော[Pg.235]. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងហ្នឹងហើយ! ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងហ្នឹងហើយ! ម្នាលអានន្ទ កាលពីមុនការត្រាស់ដឹង កាលតថាគតនៅជាពោធិសត្វ មិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ ក៏ធ្លាប់មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នេក្ខម្មៈ ជាការល្អ ការស្ងាត់កំបាំង ជាការល្អ"។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតឃើញថា "នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់" យ៉ាងនេះហើយ តែចិត្តរបស់តថាគត ក៏មិនទាន់ស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់ហើយក៏ដោយ?"។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា "ព្រោះតថាគតមិនទាន់ឃើញទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ ហើយមិនទាន់បានធ្វើទោសនោះឲ្យច្រើនផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងនេក្ខម្មៈ ហើយមិនទាន់បានសេពអានិសង្សនោះផង។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់ហើយក៏ដោយ"។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា "ប្រសិនបើតថាគតឃើញទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ ហើយធ្វើទោសនោះឲ្យច្រើន សម្រេចអានិសង្សក្នុងនេក្ខម្មៈ ហើយសេពអានិសង្សនោះ ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគត គប្បីស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះបានឃើញថា នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់"។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យក្រោយមក តថាគតបានឃើញទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ ហើយក៏បានធ្វើទោសនោះឲ្យច្រើន បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងនេក្ខម្មៈ ហើយក៏បានសេពអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតឃើញថា "នេក្ខម្មៈនោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់" យ៉ាងនេះហើយ ចិត្តរបស់តថាគត ក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាកកិលេសក្នុងនេក្ខម្មៈពិតមែន។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយបានចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយកាម តែងមកគ្របសង្កត់តថាគត។ ការគ្របសង្កត់នោះ តែងជាទុក្ខដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ដូចជាទុក្ខ គប្បីកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាគ្រឿងចាក់ដោត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយកាម តែងមកគ្របសង្កត់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។ ការគ្របសង្កត់នោះ តែងជាទុក្ខដល់តថាគត»។

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဝိတက္ကေသု ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, အဝိတက္ကေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ဝိတက္ကေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အဝိတက္ကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အဝိတက္ကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ဝိတက္ကေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, အဝိတက္ကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဝိတက္ကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "បើដូច្នោះ គួរតែតថាគត ព្រោះរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ"។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតឃើញថា "ទុតិយជ្ឈាន (ដែលគ្មានវិតក្កៈ) នោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់" យ៉ាងនេះហើយ តែចិត្តរបស់តថាគត ក៏មិនទាន់ស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់ហើយក៏ដោយ?"។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា "ព្រោះតថាគតមិនទាន់ឃើញទោសក្នុងវិតក្កៈទាំងឡាយ ហើយមិនទាន់បានធ្វើទោសនោះឲ្យច្រើនផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈ ហើយមិនទាន់បានសេពអានិសង្សនោះផង។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់ហើយក៏ដោយ"។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា "ប្រសិនបើតថាគតឃើញទោសក្នុងវិតក្កៈទាំងឡាយ ហើយធ្វើទោសនោះឲ្យច្រើន សម្រេចអានិសង្សក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈ ហើយសេពអានិសង្សនោះ ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគត គប្បីស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាកកិលេសក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈ ព្រោះបានឃើញថា ធម៌នោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់"។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យក្រោយមក តថាគតបានឃើញទោសក្នុងវិតក្កៈទាំងឡាយ ហើយក៏បានធ្វើទោសនោះឲ្យច្រើន បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈ ហើយក៏បានសេពអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតឃើញថា "ធម៌នោះជាធម្មជាតិស្ងប់រំងាប់" យ៉ាងនេះហើយ ចិត្តរបស់តថាគត ក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាកកិលេសក្នុងទុតិយជ្ឈានដែលគ្មានវិតក្កៈពិតមែន។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះ ព្រោះរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ... បានចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន... ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ តែងមកគ្របសង្កត់តថាគត។ ការគ្របសង្កត់នោះ តែងជាទុក្ខដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ដូចជាទុក្ខ គប្បីកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាគ្រឿងចាក់ដោត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ តែងមកគ្របសង្កត់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។ ការគ្របសង្កត់នោះ តែងជាទុក្ខដល់តថាគត» Holy.},{

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရေယျံ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေယျံ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီတိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော[Pg.236], ယေန မေ နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ပီတိယာ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, နိပ္ပီတိကေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ပီတိယာ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, နိပ္ပီတိကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ပီတိယာ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, နိပ္ပီတိကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'បើដូច្នោះ តថាគតគួរតែនឿយណាយចាកបីតិ ហើយប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិនិងសម្បជញ្ញៈ និងទទួលសេចក្តីសុខដោយនាមកាយ ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរថា បុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាន ជាអ្នកមានឧបេក្ខា មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ ដូច្នេះ ហើយសម្រាកនៅចុះ'។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតឃើញថាតតិយជ្ឈាននោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ចិត្តរបស់តថាគតក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេស ក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេស ក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ ទោះបីតថាគតឃើញថាតតិយជ្ឈាននោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ?'។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ទោសក្នុងបីតិ តថាគតមិនទាន់បានឃើញច្បាស់ មិនទាន់បានធ្វើឲ្យច្រើនឡើយ ឯអានិសង្សក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ តថាគតក៏មិនទាន់បានសម្រេច មិនទាន់បានសេពគប់ឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាកកិលេស ក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ ទោះបីតថាគតឃើញថាតតិយជ្ឈាននោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ'។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ប្រសិនបើតថាគតឃើញទោសក្នុងបីតិហើយ ធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ ហើយសេពគប់នូវអានិសង្សនោះ ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតនឹងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាកកិលេស ក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ ព្រោះឃើញថាតតិយជ្ឈាននោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយ'។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងបីតិហើយ ក៏បានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ ហើយបានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាកកិលេស ក្នុងតតិយជ្ឈានដែលមិនមានបីតិ ព្រោះឃើញថាតតិយជ្ឈាននោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង... ចូលកាន់តតិយជ្ឈានសម្រាកនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតសម្រាកនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយបីតិ តែងមកគ្របសង្កត់តថាគត។ ការគ្របសង្កត់នោះ តែងជាសេចក្តីចុកស្រពន់ដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាទុក្ខដែលកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្តីចុកស្រពន់ យ៉ាងណាមិញ កាលដែលសញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយបីតិ មកគ្របសង្កត់តថាគត ការគ្របសង្កត់នោះ ក៏ជាសេចក្តីចុកស្រពន់ដល់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဥပေက္ခာသုခေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, အဒုက္ခမသုခေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ဥပေက္ခာသုခေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အဒုက္ခမသုခေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ [Pg.237] ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ဥပေက္ခာသုခေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ အဒုက္ခမသုခေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <បើដូច្នោះ គួរតែតថាគត ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះការរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ហើយចូលទៅកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ>។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតឃើញថា <ចតុត្ថជ្ឈាននេះស្ងប់រម្ងាប់> តែចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខនោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>? ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ព្រោះតថាគតមិនទាន់ឃើញទោសក្នុងឧបេក្ខាសុខ ហើយមិនទាន់ធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ហើយមិនទាន់បានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង។ ហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ប្រសិនបើអាត្មាអញឃើញទោសក្នុងឧបេក្ខាសុខ ហើយធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ហើយសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតនឹងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់>។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងឧបេក្ខាសុខ ហើយបានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ហើយបានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងធម៌ដែលមិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង...ល... ក៏ចូលទៅកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយឧបេក្ខា តែងតែមកគ្របសង្កត់តថាគត។ នោះឯងជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាទុក្ខកើតឡើងដល់បុគ្គលអ្នកមានសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ប៉ុណ្ណោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលសញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយឧបេក្ខាមកគ្របសង្កត់តថាគត នោះឯងក៏ជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အနန္တော အာကာသော’’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ရူပေသု ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ အဗဟုလီကတော, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ရူပေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ရူပေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ [Pg.238] ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <បើដូច្នោះ គួរតែតថាគត ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះការរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ហើយចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា អាកាសមិនមានទីបំផុត ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ>។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតឃើញថា <អាកាសានញ្ចាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់> តែចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈនោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>? ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ព្រោះតថាគតមិនទាន់ឃើញទោសក្នុងរូបទាំងឡាយ ហើយមិនទាន់ធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ហើយមិនទាន់បានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង។ ហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ប្រសិនបើអាត្មាអញឃើញទោសក្នុងរូបទាំងឡាយ ហើយធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ហើយសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតនឹងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់>។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងរូបទាំងឡាយ ហើយបានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ហើយបានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះការរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ក៏ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា <អាកាសមិនមានទីបំផុត> ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយរូប តែងតែមកគ្របសង្កត់តថាគត។ នោះឯងជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាទុក្ខកើតឡើងដល់បុគ្គលអ្នកមានសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ប៉ុណ្ណោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលសញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយរូបមកគ្របសង្កត់តថាគត នោះឯងក៏ជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘အာကာသာနဉ္စာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ အဗဟုလီကတော, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ[Pg.239]; ဧဝမေဝဿ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <បើដូច្នោះ គួរតែតថាគត ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ>។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតឃើញថា <វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់> តែចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈនោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>? ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ព្រោះតថាគតមិនទាន់ឃើញទោសក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ហើយមិនទាន់ធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ហើយមិនទាន់បានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង។ ហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ប្រសិនបើអាត្មាអញឃើញទោសក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ហើយធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ហើយសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតនឹងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់>។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈ ហើយបានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ហើយបានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះ ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ក៏ចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា <វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត> ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកាសានញ្ចាយតនៈ តែងតែមកគ្របសង្កត់តថាគត។ នោះឯងជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាទុក្ខកើតឡើងដល់បុគ្គលអ្នកមានសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ប៉ុណ្ណោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលសញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកាសានញ្ចាយតនៈមកគ្របសង្កត់តថាគត នោះឯងក៏ជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, အာကိဉ္စညာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အာကိဉ္စညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, အာကိဉ္စညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <បើដូច្នោះ គួរតែតថាគត ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ>។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតឃើញថា <អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់> តែចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគត មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>? ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ព្រោះតថាគតមិនទាន់ឃើញទោសក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ហើយមិនទាន់ធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ហើយមិនទាន់បានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង។ ហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅមាំ មិនរួចចាក ក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ទោះបីតថាគតឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់ហើយក៏ដោយ>។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតថា <ប្រសិនបើអាត្មាអញឃើញទោសក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ហើយធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ហើយសេពគប់នូវអានិសង្សនោះផង ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតនឹងស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់>។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ហើយបានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ហើយបានសេពគប់នូវអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅមាំ រួចចាក ក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ព្រោះឃើញថា ធម៌នោះស្ងប់រម្ងាប់។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះ ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ក៏ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា <អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន> ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ តែងតែមកគ្របសង្កត់តថាគត។ នោះឯងជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាទុក្ខកើតឡើងដល់បុគ្គលអ្នកមានសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ប៉ុណ្ណោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលសញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈមកគ្របសង្កត់តថាគត នោះឯងក៏ជាសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ដល់តថាគត យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ [Pg.240] – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘အာကိဉ္စညာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, နေဝသညာနာသညာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ အာကိဉ္စညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, နေဝသညာနာသညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန အာကိဉ္စညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, နေဝသညာနာသညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ; ဧဝမေဝဿ မေ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ. သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော.

«ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”បើដូច្នោះ គួរតែតថាគតកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ“។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតនោះយល់ឃើញថា ”នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់“ ចិត្តរបស់តថាគតក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅស៊ប់ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅស៊ប់ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់?“ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”តថាគតមិនទាន់បានឃើញទោសក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈផង មិនទាន់បានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈផង មិនទាន់បានសេពអានិសង្សនោះឲ្យច្រើនផង។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅស៊ប់ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់“។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”បើប្រសិនជាតថាគតឃើញទោសក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ហើយធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយសេពអានិសង្សនោះផង ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតគប្បីស្ទុះទៅ គប្បីជ្រះថ្លា គប្បីតាំងនៅស៊ប់ គប្បីរួចចាកកិលេសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់“។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ហើយក៏បានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយក៏បានសេពអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា ”នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនេះស្ងប់រម្ងាប់“ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅស៊ប់ រួចចាកកិលេសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ តែងកើតឡើងចំពោះតថាគត។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាសេចក្ដីចុកស្រពន់ដល់តថាគត។ ម្នាលអានន្ទ ឧបមាដូចជាសេចក្ដីទុក្ខកើតឡើងដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្ដីសុខ គ្រាន់តែដើម្បីជាសេចក្ដីចុកស្រពន់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ សញ្ញានិងមនសិការដែលប្រកបដោយអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ តែងកើតឡើងចំពោះតថាគត យ៉ាងនោះឯង។ ការកើតឡើងនោះ តែងជាសេចក្ដីចុកស្រពន់ដល់តថាគត។»

---

‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မေ သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘နေဝသညာနာသညာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော [Pg.241] စ မေ အနာသေဝိတော. တသ္မာ မေ သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ နေဝသညာနာသညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန နေဝသညာနာသညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ. တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော. သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ, ပညာယ စ မေ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခယံ အဂမံသု.

«ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”បើដូច្នោះ គួរតែតថាគតកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ“។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតនោះយល់ឃើញថា ”សញ្ញាវេទយិតនិរោធនេះស្ងប់រម្ងាប់“ ចិត្តរបស់តថាគតក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅស៊ប់ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅស៊ប់ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា សញ្ញាវេទយិតនិរោធនេះស្ងប់រម្ងាប់?“ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”តថាគតមិនទាន់បានឃើញទោសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈផង មិនទាន់បានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង មិនទាន់បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធផង មិនទាន់បានសេពអានិសង្សនោះឲ្យច្រើនផង។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបចិត្តរបស់តថាគតមិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅស៊ប់ មិនរួចចាកកិលេសក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា សញ្ញាវេទយិតនិរោធនេះស្ងប់រម្ងាប់“។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”បើប្រសិនជាតថាគតឃើញទោសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះផង បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសេពអានិសង្សនោះផង ហេតុនេះតែងមានជាប្រាកដ គឺចិត្តរបស់តថាគតគប្បីស្ទុះទៅ គប្បីជ្រះថ្លា គប្បីតាំងនៅស៊ប់ គប្បីរួចចាកកិលេសក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា សញ្ញាវេទយិតនិរោធនេះស្ងប់រម្ងាប់“។ ម្នាលអានន្ទ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញទោសក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយក៏បានធ្វើឲ្យច្រើននូវការឃើញទោសនោះ បានសម្រេចអានិសង្សក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយក៏បានសេពអានិសង្សនោះ។ ម្នាលអានន្ទ កាលដែលតថាគតយល់ឃើញថា ”សញ្ញាវេទយិតនិរោធនេះស្ងប់រម្ងាប់“ ចិត្តរបស់តថាគតក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅស៊ប់ រួចចាកកិលេសក្នុងសញ្ញាវេទយិតនិរោធ។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតនោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈទាំងឡាយរបស់តថាគតក៏អស់ទៅហើយ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា។»

---

‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, အာနန္ဒ, ဣမာ နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော န ဧဝံ အနုလောမပဋိလောမံ သမာပဇ္ဇိမ္ပိ ဝုဋ္ဌဟိမ္ပိ, နေဝ တာဝါဟံ, အာနန္ဒ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဣမာ နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော ဧဝံ အနုလောမပဋိလောမံ သမာပဇ္ဇိမ္ပိ ဝုဋ္ဌဟိမ္ပိ, အထာဟံ, အာနန္ဒ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ စေတောဝိမုတ္တိ, အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលអានន្ទ តថាគតមិនទាន់បានចូលកាន់ មិនទាន់បានចេញចាកអនុបុព្វវិហារសមាបត្តិទាំង ៩ នេះ តាមលំដាប់និងច្រាសលំដាប់យ៉ាងនេះ អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏មិនទាន់ប្ដេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា អស់កាលត្រឹមណោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ លុះកាលណា តថាគតបានចូលកាន់ បានចេញចាកអនុបុព្វវិហារសមាបត្តិទាំង ៩ នេះ តាមលំដាប់និងច្រាសលំដាប់យ៉ាងនេះហើយ ម្នាលអានន្ទ កាលនោះ តថាគតទើបប្ដេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា។ មួយសោត ញាណទស្សនៈក៏កើតឡើងដល់តថាគតថា ”សេចក្ដីរួចផុតនៃចិត្តរបស់តថាគតមិនកម្រើកឡើយ ជាតិកំកំណើតនេះជាទីបំផុតហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីទៀតមិនមានឡើយ“។» (ចប់ សូត្រទី១០)

---

မဟာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

«មហាវគ្គ ទី៤ ចប់។»

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

«ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖»

---

ဒွေ ဝိဟာရာ စ နိဗ္ဗာနံ, ဂါဝီ ဈာနေန ပဉ္စမံ;

အာနန္ဒော ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝေါ, နာဂေန တပုဿေန စာတိ.

«និយាយអំពីវិហារធម៌ ២ លើក និព្វានសូត្រ ១ គាវីសូត្រ ១ ឈានសូត្រជាទី ៥ ១ អានន្ទសូត្រ ១ ព្រាហ្មណសូត្រ ១ ទេវសូត្រ ១ នាគសូត្រ ១ និងតបុស្សសូត្រ ១។»

---

၅. သာမညဝဂ္ဂေါ

៥. «សាមញ្ញវគ្គ»

---

၁. သမ္ဗာဓသုတ္တံ

១. «សម្ពាធសូត្រ»

---

၄၂. ဧကံ [Pg.242] သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝုတ္တမိဒံ, အာဝုသော, ပဉ္စာလစဏ္ဍေန ဒေဝပုတ္တေန –

៤២. «សម័យមួយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ គ្រានោះ ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយសំណេះសំណាលជាមួយព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា ”ម្នាលអាវុសោ បញ្ចាលចណ្ឌទេវបុត្រ បានពោលពាក្យនេះទុកថា៖“»

---

‘‘သမ္ဗာဓေ ဂတံ ဩကာသံ, အဝိဒွါ ဘူရိမေဓသော;

ယော ဈာနမဗုဇ္ဈိ ဗုဒ္ဓေါ, ပဋိလီနနိသဘော မုနီ’’တိ.

«”ព្រះពុទ្ធមានប្រាជ្ញាច្រើន ដូចជាផែនដី ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវឈាន ជាមុនីដ៏ប្រសើរ គង់នៅដាច់តែឯកឯង ទ្រង់បានរកឃើញនូវឱកាសក្នុងទីដ៏ចង្អៀត (សម្ពាធ)“។»

---

‘‘ကတမော, အာဝုသော, သမ္ဗာဓော, ကတမော သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ကာမဂုဏာ သမ္ဗာဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ သမ္ဗာဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ.

«”ម្នាលអាវុសោ អ្វីជាទីចង្អៀត (សម្ពាធ) អ្វីជាការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ?“ ”ម្នាលអាវុសោ កាមគុណទាំង ៥ នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងថា ជាទីចង្អៀត។ កាមគុណទាំង ៥ នោះ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីពេញចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរឲ្យត្រេកត្រអាល សំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណ... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីពេញចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរឲ្យត្រេកត្រអាល។ ម្នាលអាវុសោ កាមគុណទាំង ៥ នេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងថា ជាទីចង្អៀត។»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង។ តែក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ តើដូចម្ដេច? គឺសេចក្ដីត្រិះរិះ (វិតក្កៈ) និងសេចក្ដីពិចារណា (វិចារៈ) មិនទាន់រលត់ក្នុងបឋមជ្ឈាននោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ပီတိ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ មួយប្រការទៀត ភិក្ខុព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ... ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង។ តែក្នុងទុតិយជ្ឈាននោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងទុតិយជ្ឈាននោះ តើដូចម្ដេច? គឺសេចក្ដីឆ្អែតកាយឆ្អែតចិត្ត (បីតិ) មិនទាន់រលត់ក្នុងទុតិយជ្ឈាននោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងទុតិយជ្ឈាននោះ។»

---

‘‘ပုန [Pg.243] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ အနိရုဒ္ဓံ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ មួយប្រការទៀត ភិក្ខុព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ... ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង。 តែក្នុងតតិយជ្ឈាននោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងតតិយជ្ឈាននោះ តើដូចម្ដេច? គឺសុខដែលប្រកបដោយឧបេក្ខា មិនទាន់រលត់ក្នុងតតិយជ្ឈាននោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងតតិយជ្ឈាននោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ရူပသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ មួយប្រការទៀត ភិក្ខុព្រោះលះបង់នូវសុខ... ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង។ តែក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ តើដូចម្ដេច? គឺរូបសញ្ញា មិនទាន់រលត់ក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ មួយប្រការទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលកាន់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយយល់ឃើញថា ”អាកាសមិនមានទីបំផុត“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង។ តែក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈនោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈនោះ តើដូចម្ដេច? គឺអាកាសានញ្ចាយតនសញ្ញា មិនទាន់រលត់ក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈនោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងអាកាសានញ្ចាយតនៈនោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ មួយប្រការទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ដោយយល់ឃើញថា ”វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង។ តែក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈនោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈនោះ តើដូចម្ដេច? គឺវិញ្ញាណញ្ចាយតនសញ្ញា មិនទាន់រលត់ក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈនោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈនោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«”ម្នាលអាវុសោ មួយប្រការទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយយល់ឃើញថា ”អ្វីបន្តិចបន្តួចមិនមាន“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ការបានឱកាសក្នុងទីចង្អៀត ដោយបរិយាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង។ តែក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនោះ ក៏នៅមានទីចង្អៀតដែរ។ ចុះទីចង្អៀតក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនោះ តើដូចម្ដេច? គឺអាកិញ្ចញ្ញាយតនសញ្ញា មិនទាន់រលត់ក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនោះឯង នេះជាទីចង្អៀតក្នុងអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန. တတြာပတ္ထိ [Pg.244] သမ္ဗာဓော. ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងថាជាការបានឱកាសក្នុងធម៌ដ៏ចង្អៀត ដោយបរិយាយ។ ក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនោះ ក៏នៅតែមានធម៌ចង្អៀតដែរ។ ចុះធម៌ចង្អៀតក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនោះ តើដូចម្ដេច? សញ្ញាដែលជាប្រធាននៃនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈណាមួយ មិនទាន់រលត់ទៅក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនោះ នេះឯងជាធម៌ចង្អៀតក្នុងនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈនោះ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងថាជាការបានឱកាសក្នុងធម៌ដ៏ចង្អៀត ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី១។

---

၂. ကာယသက္ခီသုတ္တံ

២. កាយសក្ខីសូត្រ

---

၄၃. ‘‘‘ကာယသက္ခီ ကာယသက္ခီ’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန.

៤៣. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “កាយសក្ខី កាយសក្ខី” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា កាយសក្ខី?» «ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះប៉ះពាល់នូវអាយតនៈនោះដោយនាមកាយ ដោយប្រការណាៗ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា កាយសក្ខី ដោយបរិយាយ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះរម្ងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ...។ប។ ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះប៉ះពាល់នូវអាយតនៈនោះដោយនាមកាយ ដោយប្រការណាៗ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា កាយសក្ខី ដោយបរិយាយ។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលកាន់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា “អាកាសមិនមានទីបំផុត” ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះប៉ះពាល់នូវអាយតនៈនោះដោយនាមកាយ ដោយប្រការណាៗ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា កាយសក្ខី ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ဒုတိယံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុនោះប៉ះពាល់នូវអាយតនៈនោះដោយនាមកាយ ដោយប្រការណាៗ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា កាយសក្ខី ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី២។

---

၃. ပညာဝိမုတ္တသုတ္တံ

៣. បញ្ញាវិមុត្តសូត្រ

---

၄၄. ‘‘‘ပညာဝိမုတ္တော [Pg.245] ပညာဝိမုတ္တော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ပညာဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?

៤៤. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “បញ្ញាវិមុត្ត បញ្ញាវិមុត្ត” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា បញ្ញាវិមុត្ត?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ပညာဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងដឹងច្បាស់នូវជ្ឈាននោះដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា បញ្ញាវិមុត្ត ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ပညာဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. တတိယံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា ទាំងដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា បញ្ញាវិមុត្ត ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី៣។

---

၄. ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသုတ္တံ

៤. ឧភតោភាគវិមុត្តសូត្រ

---

၄၅. ‘‘‘ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?

៤៥. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “ឧភតោភាគវិមុត្ត ឧភតោភាគវិមុត្ត” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក。 ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ឧភតោភាគវិមុត្ត?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះប៉ះពាល់នូវអាយតនៈនោះដោយនាមកាយ ដោយប្រការណាៗ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រការនោះៗ ទាំងដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ឧភតោភាគវិមុត្ត ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ភិក្ខុនោះប៉ះពាល់នូវអាយតនៈនោះដោយនាមកាយ ដោយប្រការណាៗ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រការនោះៗ ទាំងដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈនោះដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ឧភតោភាគវិមុត្ត ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី៤។

---

၅. သန္ဒိဋ္ဌိကဓမ္မသုတ္တံ

៥. សន្ទិដ្ឋិកធម៌សូត្រ

---

၄၆. ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?

៤៦. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “សន្ទិដ្ឋិកធម៌ សន្ទិដ្ឋិកធម៌” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា សន្ទិដ្ឋិកធម៌?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ [Pg.246] ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា សន្ទិដ្ឋិកធម៌ ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា សន្ទិដ្ឋិកធម៌ ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី៥។

---

၆. သန္ဒိဋ္ဌိကနိဗ္ဗာနသုတ္တံ

៦. សន្ទិដ្ឋិកនិព្វានសូត្រ

---

၄၇. ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ?

៤៧. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “សន្ទិដ្ឋិកនិព្វាន សន្ទិដ្ឋិកនិព្វាន” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា សន្ទិដ្ឋិកនិព្វាន?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...。ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា សន្ទិដ្ឋិកនិព្វាន ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា សន្ទិដ្ឋិកនិព្វាន ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី៦។

---

၇. နိဗ္ဗာနသုတ္တံ

៧. និព្វានសូត្រ

---

၄၈. ‘‘‘နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. သတ္တမံ.

៤៨. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “និព្វាន និព្វាន” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៧។

---

၈. ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တံ

៨. បរិនិព្វានសូត្រ

---

၄၉. ‘‘‘ပရိနိဗ္ဗာနံ ပရိနိဗ္ဗာန’န္တိ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

៤៩. «ពាក្យថា “បរិនិព្វាន បរិនិព្វាន” ដូច្នេះ...។ប។» ទី៨។

---

၉. တဒင်္ဂနိဗ္ဗာနသုတ္တံ

៩. តទង្គនិព្វានសូត្រ

---

၅၀. ‘‘‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗာနံ တဒင်္ဂနိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. နဝမံ.

៥០. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “តទង្គនិព្វាន តទង្គនិព្វាន” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៩។

---

၁၀. ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနသုတ္တံ

១០. ទិដ្ឋធម្មនិព្វានសូត្រ

---

၅၁. ‘‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ?

៥១. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “ទិដ្ឋធម្មនិព្វាន ទិដ្ឋធម្មនិព្វាន” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ទិដ្ឋធម្មនិព្វាន?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ [Pg.247] …ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပရိယာယေန …ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ទិដ្ឋធម្មនិព្វាន ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ទិដ្ឋធម្មនិព្វាន ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី១០។

---

သာမညဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.

សាមញ្ញវគ្គ ទី៥ ចប់។

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

သမ္ဗာဓော ကာယသက္ခီ ပညာ,ဥဘတောဘာဂေါ သန္ဒိဋ္ဌိကာ ဒွေ;

နိဗ္ဗာနံ ပရိနိဗ္ဗာနံ,တဒင်္ဂဒိဋ္ဌဓမ္မိကေန စာတိ.

និយាយអំពីធម៌ចង្អៀត (សម្ពាធៈ) ១ កាយសក្ខី ១ បញ្ញា (បញ្ញាវិមុត្ត) ១ ឧភតោភាគ (ឧភតោភាគវិមុត្ត) ១ សន្ទិដ្ឋិកធម៌ ២ លើក គឺសន្ទិដ្ឋិកធម៌ និងសន្ទិដ្ឋិកនិព្វាន និព្វាន ១ បរិនិព្វាន ១ តទង្គនិព្វាន ១ និងទិដ្ឋធម្មនិព្វាន ១។

---

ပဌမပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

បឋមបណ្ណាសកៈ ចប់។

---

၂. ဒုတိယပဏ္ဏာသကံ

២. ទុតិយបណ្ណាសកៈ

---

(၆) ၁. ခေမဝဂ္ဂေါ

(៦) ១. ខេមវគ្គ

---

၁. ခေမသုတ္တံ

១. ខេមសូត្រ

---

၅၂. ‘‘‘ခေမံ ခေမ’န္တိ[Pg.248], အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ခေမံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ?

៥២. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “ធម៌ក្សេម ធម៌ក្សេម” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ធម៌ក្សេម?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ခေမံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ធម៌ក្សេម ដោយបរិយាយ...។ប។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ခေမံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ទាំងអាសវៈរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហៅថា ធម៌ក្សេម ដោយនិប្បរិយាយ។» ទី១។

---

၂. ခေမပ္ပတ္တသုတ္တံ

២. ខេមប្បត្តសូត្រ

---

၅၃. ခေမပ္ပတ္တော ခေမပ္ပတ္တောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. ဒုတိယံ.

៥៣. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “អ្នកដល់នូវធម៌ក្សេម អ្នកដល់នូវធម៌ក្សេម” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី២។

---

၃. အမတသုတ္တံ

៣. អមតសូត្រ

---

၅၄. အမတံ အမတန္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. တတိယံ.

៥៤. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “អមតធម៌ អមតធម៌” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៣។

---

၄. အမတပ္ပတ္တသုတ္တံ

៤. អមតប្បត្តសូត្រ

---

၅၅. အမတပ္ပတ္တော အမတပ္ပတ္တောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. စတုတ္ထံ.

៥៥. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “អ្នកដល់នូវអមតធម៌ អ្នកដល់នូវអមតធម៌” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៤។

---

၅. အဘယသုတ္တံ

៥. អភយសូត្រ

---

၅၆. အဘယံ အဘယန္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. ပဉ္စမံ.

៥៦. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “ធម៌មិនមានភ័យ ធម៌មិនមានភ័យ” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៥។

---

၆. အဘယပ္ပတ္တသုတ္တံ

៦. អភយប្បត្តសូត្រ

---

၅၇. အဘယပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. ဆဋ္ဌံ.

៥៧. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “អ្នកដល់នូវធម៌មិនមានភ័យ អ្នកដល់នូវធម៌មិនមានភ័យ” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៦។

---

၇. ပဿဒ္ဓိသုတ္တံ

៧. បស្សទ្ធិសូត្រ

---

၅၈. ပဿဒ္ဓိ ပဿဒ္ဓီတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. သတ္တမံ.

៥៨. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “សេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់ សេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៧។

---

၈. အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓိသုတ္တံ

៨. អនុបុព្វបស្សទ្ធិសូត្រ

---

၅၉. အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓိ [Pg.249] အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓီတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. အဋ္ဌမံ.

៥៩. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “សេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់ទៅតាមលំដាប់ សេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់ទៅតាមលំដាប់” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៨។

---

၉. နိရောဓသုတ္တံ

៩. និរោធសូត្រ

---

၆၀. နိရောဓော နိရောဓောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…. နဝမံ.

៦០. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា “ការរលត់ ការរលត់” ដូច្នេះ តែងមានពោលមក...។ប។» ទី៩។

---

၁၀. အနုပုဗ္ဗနိရောဓသုတ္တံ

១០. អនុបុព្វនិរោធសូត្រ

---

၆၁. ‘‘‘အနုပုဗ္ဗနိရောဓော အနုပုဗ္ဗနိရောဓော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, အနုပုဗ္ဗနိရောဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?

៦១. «ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា 'ការរលត់ទៅតាមលំដាប់ ការរលត់ទៅតាមលំដាប់' ដូច្នេះ តែងតែត្រូវបានពោលឡើង។ ម្នាលអាវុសោ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនូវការរលត់ទៅតាមលំដាប់ ដោយហេតុត្រឹមត្រូវប៉ុន្មានហ្ន៎?»

---

‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, အနုပုဗ္ဗနိရောဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ….

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងថាជាការរលត់ទៅតាមលំដាប់ ដោយបរិយាយ...។»

---

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, အနုပုဗ္ဗနိရောဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ហើយចូលកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្យ៉ាងទៀត អាសវៈទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏អស់រលីងទៅ ព្រោះបានឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលអាវុសោ ត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងថាជាការរលត់ទៅតាមលំដាប់ ដោយនិប្បរិយាយ។» (ចប់ សូត្រទី១០)

---

၁၁. အဘဗ္ဗသုတ္တံ

១១. អភព្វសូត្រ

---

၆၂. ‘‘နဝ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ အပ္ပဟာယ အဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတုံ. ကတမေ နဝ? ရာဂံ, ဒေါသံ, မောဟံ, ကောဓံ, ဥပနာဟံ, မက္ခံ, ပဠာသံ, ဣဿံ, မစ္ဆရိယံ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ဓမ္မေ အပ္ပဟာယ အဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတုံ.

៦២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៩ ប្រការទេ មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។ ធម៌ ៩ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរាគៈ ទោសៈ មោហៈ កោធៈ ឧបនាហៈ មក្ខៈ បឡាសៈ ឥស្សា មច្ឆរិយៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៩ ប្រការនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។»

---

‘‘နဝ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ပဟာယ ဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတုံ. ကတမေ နဝ? ရာဂံ, ဒေါသံ, မောဟံ, ကောဓံ, ဥပနာဟံ, မက္ခံ, ပဠာသံ, ဣဿံ, မစ္ဆရိယံ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ဓမ္မေ ပဟာယ ဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတု’’န္တိ. ဧကာဒသမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៩ ប្រការ ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។ ធម៌ ៩ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរាគៈ ទោសៈ មោហៈ កោធៈ ឧបនាហៈ មក្ខៈ បឡាសៈ ឥស្សា មច្ឆរិយៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៩ ប្រការនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។» (ចប់ សូត្រទី១១)

---

ခေမဝဂ္ဂေါ ပဌမော.

ខេមវគ្គ ទី១ ចប់។

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ခေမော စ အမတဉ္စေဝ, အဘယံ ပဿဒ္ဓိယေန စ;

နိရောဓော အနုပုဗ္ဗော စ, ဓမ္မံ ပဟာယ ဘဗ္ဗေန စာတိ.

សូត្រដែលពោលអំពីធម៌ក្សេម ១ អមតៈ ១ អភ័យ ១ សេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់តាមលំដាប់ ១ ការរលត់ទៅតាមលំដាប់ ១ ការលះបង់ធម៌ ១ និងបុគ្គលដែលគួរ (ដល់ការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល) ១ រួមត្រូវជា ១១ សូត្រ។

---

(၇) ၂. သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေါ

(៧) ២. សតិបដ្ឋានវគ្គ

---

၁. သိက္ခာဒုဗ္ဗလျသုတ္တံ

១. សិក្ខាទុព្វល្យសូត្រ

---

၆၃. ‘‘ပဉ္စိမာနိ[Pg.250], ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ပါဏာတိပါတော, အဒိန္နာဒါနံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, မုသာဝါဒေါ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ.

៦៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលធ្វើឲ្យសិក្ខាធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយ ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺការសម្លាប់សត្វ ១ ការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ ការពោលពាក្យកុហក ១ ការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាថ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលធ្វើឲ្យសិក្ខាធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ ដើម្បីលះបង់ធម៌ដែលធ្វើឲ្យសិក្ខាធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយ ៥ ប្រការនេះ។ សតិបដ្ឋាន ៤ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ... ពិចារណាឃើញវេទនាក្នុងវេទនាទាំងឡាយ... ពិចារណាឃើញចិត្តក្នុងចិត្ត... ពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់ធម៌ដែលធ្វើឲ្យសិក្ខាធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយ ៥ ប្រការនេះ។» (ចប់ សូត្រទី១)

---

၂. နီဝရဏသုတ္တံ

២. នីវរណសូត្រ

---

၆၄. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နီဝရဏာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ နီဝရဏာနိ.

៦៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌រារាំងចិត្ត (នីវរណៈ) ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺកាមច្ឆន្ទនីវរណៈ ១ ព្យាបាទនីវរណៈ ១ ថីនមិទ្ធនីវរណៈ ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចនីវរណៈ ១ វិចិកិច្ឆានីវរណៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នីវរណៈ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဒုတိယံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ ដើម្បីលះបង់នីវរណៈ ៥ ប្រការនេះ។ សតិបដ្ឋាន ៤ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ... ពិចារណាឃើញវេទនាក្នុងវេទនាទាំងឡាយ... ពិចារណាឃើញចិត្តក្នុងចិត្ត... ពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់នីវរណៈ ៥ ប្រការនេះ។» (ចប់ សូត្រទី២)

---

၃. ကာမဂုဏသုတ္တံ

៣. កាមគុណសូត្រ

---

၆၅. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ [Pg.251] ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ.

៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមគុណ ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម ជាទីតម្រេក ១ សំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណ... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម ជាទីតម្រេក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមគុណ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. တတိယံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់កាមគុណ ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៣)

---

၄. ဥပါဒါနက္ခန္ဓသုတ္တံ

៤. ឧបាទានក្ខន្ធសូត្រ

---

၆၆. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ.

៦៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទានក្ខន្ធ ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរូបុបាទានក្ខន្ធ ១ វេទនុបាទានក្ខន្ធ ១ សញ្ញុបាទានក្ខន្ធ ១ សង្ខារុបាទានក្ខន្ធ ១ វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទានក្ខន្ធ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. စတုတ္ထံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់ឧបាទានក្ខន្ធ ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៤)

---

၅. ဩရမ္ဘာဂိယသုတ္တံ

៥. ឱរម្ភាគិយសូត្រ

---

၆၇. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော, ကာမစ္ဆန္ဒော, ဗျာပါဒေါ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ.

៦៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ កាមច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ပဉ္စမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់សំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៥)

---

၆. ဂတိသုတ္တံ

៦. គតិសូត្រ

---

၆၈. ‘‘ပဉ္စိမာ, ဘိက္ခဝေ, ဂတိယော. ကတမာ ပဉ္စ? နိရယော, တိရစ္ဆာနယောနိ, ပေတ္တိဝိသယော, မနုဿာ, ဒေဝါ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဂတိယော.

៦៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គតិ ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺនរក ១ កំណើតតិរច្ឆាន ១ បេត្តិវិស័យ ១ មនុស្ស ១ ទេវតា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គតិ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမာသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဂတီနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់គតិ ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៦)

---

၇. မစ္ဆရိယသုတ္တံ

៧. មច្ឆរិយសូត្រ

---

၆၉. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မစ္ဆရိယာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ.

៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មច្ឆរិយៈ ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺអាវាសមច្ឆរិយៈ ១ កុលមច្ឆរិយៈ ១ លាភមច្ឆរិយៈ ១ វណ្ណមច្ឆរិយៈ ១ ធម្មមច្ឆរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មច្ឆរិយៈ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ [Pg.252] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ မစ္ဆရိယာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. သတ္တမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់មច្ឆរិយៈ ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៧)

---

၈. ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသုတ္တံ

៨. ឧទ្ធម្ភាគិយសូត្រ

---

၇၀. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပရာဂေါ, အရူပရာဂေါ, မာနော, ဥဒ္ဓစ္စံ, အဝိဇ္ဇာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ.

៧០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈចំណែកខាងលើ ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺរូបរាគៈ ១ អរូបរាគៈ ១ មានៈ ១ ឧទ្ធច្ចៈ ១ អវិជ្ជា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈចំណែកខាងលើ ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់សំយោជនៈចំណែកខាងលើ ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៨)

---

၉. စေတောခိလသုတ္တံ

៩. ចេតោខិលសូត្រ

---

၇၁. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတောခိလာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ. ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဌမော စေတောခိလော.

៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដូចជាគោលចាក់ដោតចិត្ត ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងសង្ស័យ ងឿងឆ្ងល់ មិនចុះចិត្តស៊ប់ មិនជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសាស្តា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលសង្ស័យ ងឿងឆ្ងល់ មិនចុះចិត្តស៊ប់ មិនជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសាស្តា ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងមិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុណា មិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន នេះជាចេតោខិលៈទី១។»

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေ ကင်္ခတိ…ပေ… သံဃေ ကင်္ခတိ… သိက္ခာယ ကင်္ခတိ… သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော. ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဉ္စမော စေတောခိလော.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុតែងសង្ស័យក្នុងធម៌... សង្ស័យក្នុងសង្ឃ... សង្ស័យក្នុងសិក្ខា... ជាអ្នកខឹងសម្បារ មិនពេញចិត្ត មានចិត្តខ្ទប់ខ្ទល់ មានចិត្តរឹងត្អឹងចំពោះសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលខឹងសម្បារ មិនពេញចិត្ត មានចិត្តខ្ទប់ខ្ទល់ មានចិត្តរឹងត្អឹងចំពោះសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងមិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុណា មិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន នេះជាចេតោខិលៈទី៥។»

---

‘‘ဣမေသံ, ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတောခိလာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. နဝမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់ចេតោខិលៈ ៥ ប្រការនេះ...។» (ចប់ សូត្រទី៩)

---

၁၀. စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ္တံ

១០. ចេតសោវិនិពន្ធសូត្រ

---

၇၂. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတသောဝိနိဗန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော [Pg.253] အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော. ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဌမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော.

៧២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងចងចិត្ត ៥ ប្រការនេះ។ ៥ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈ មិនទាន់ប្រាសចាកឆន្ទៈ មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្តីស្រឡាញ់ មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្តីស្រេកឃ្លាន មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្តីក្តៅក្រហាយ មិនទាន់ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈ មិនទាន់ប្រាសចាកឆន្ទៈ មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្តីស្រឡាញ់ មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្តីស្រេកឃ្លាន មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្តីក្តៅក្រហាយ មិនទាន់ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងកាមទាំងឡាយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងមិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុណា មិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន នេះជាចេតសោវិនិពន្ធទី១។»

---

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ရူပေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ… ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ … အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ. ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ. ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပာယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဉ္စမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈក្នុងកាយ... មិនទាន់ប្រាសចាករាគៈក្នុងរូប... បរិភោគអាហារឆ្អែតហួសប្រមាណតាមប្រាថ្នា ហើយតែងតែប្រកបខ្លួនក្នុងសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក... ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដោយប្រាថ្នាទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ ដោយគិតថា 'អាត្មាអញនឹងបានកើតជាទេវតា ឬជាទេវបុត្រណាមួយ ដោយសីលនេះ ឬដោយវ័តនេះ ឬដោយតបៈនេះ ឬដោយព្រហ្មចរិយៈនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដោយប្រាថ្នាទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ ដោយគិតថា 'អាត្មាអញនឹងបានកើតជាទេវតា ឬជាទេវបុត្រណាមួយ ដោយសីលនេះ ឬដោយវ័តនេះ ឬដោយតបៈនេះ ឬដោយព្រហ្មចរិយៈនេះ' ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងមិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុណា មិនបង្អោនទៅដើម្បីសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ដើម្បីការប្រកបយុត្តិធម៌ ដើម្បីការធ្វើមិនដាច់ ដើម្បីការតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន នេះជាចេតសោវិនិពន្ធទី៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងចងចិត្ត ៥ ប្រការនេះឯង។»

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ ដើម្បីលះបង់គ្រឿងចងចិត្ត ៥ ប្រការនេះ។ សតិបដ្ឋាន ៤ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ... ពិចារណាឃើញវេទនាក្នុងវេទនាទាំងឡាយ... ពិចារណាឃើញចិត្តក្នុងចិត្ត... ពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគួរចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ នេះឯង ដើម្បីលះបង់គ្រឿងចងចិត្ត ៥ ប្រការនេះ។» (ចប់ សូត្រទី១០)

---

သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.

សតិបដ្ឋានវគ្គ ទី២ ចប់។

---

တဿုဒ္ဒါနံ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

သိက္ခာ နီဝရဏာကာမာ, ခန္ဓာ စ ဩရမ္ဘာဂိယာ ဂတိ;

မစ္ဆေရံ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာ အဋ္ဌမံ, စေတောခိလာ ဝိနိဗန္ဓာတိ.

សូត្រដែលពោលអំពីសិក្ខា ១ នីវរណៈ ១ កាមគុណ ១ ឧបាទានក្ខន្ធ ១ ឱរម្ភាគិយសំយោជនៈ ១ គតិ ១ មច្ឆរិយៈ ១ ឧទ្ធម្ភាគិយសំយោជនៈជាទី៨ ១ ចេតោខិលៈ ១ ចេតសោវិនិពន្ធ ១ (រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ)។

---

(၈) ၃. သမ္မပ္ပဓာနဝဂ္ဂေါ

(៨) ៣. សម្មប្បធានវគ្គ ទី៣

---

၁. သိက္ခသုတ္တံ

១. សិក្ខាសូត្រ

---

၇၃. ‘‘ပဉ္စိမာနိ[Pg.254], ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ပါဏာတိပါတော …ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ.

៧៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយនេះ មាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការសម្លាប់សត្វ...បេ... ការផឹកទឹកស្រវឹង ពោលគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយ មាន ៥ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយ ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនសម្មប្បធាន ៤ យ៉ាង។ សម្មប្បធាន ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីមិនឲ្យអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើត មិនឲ្យកើតឡើងបាន ១ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ ១ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើត ឲ្យកើតឡើង ១ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីភាពស្ថិតស្ថេរ មិនឲ្យសាបសូន្យ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យចម្រើនពេញបរិបូណ៌ នូវកុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយ ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនសម្មប្បធាន ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី១។

---

၇၄-၈၁. (ယထာ သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေ တထာ သမ္မပ္ပဓာနဝသေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ.)

៧៤-៨១. (សេចក្តីពិស្តារ គប្បីសម្តែងដោយអំណាចនៃសម្មប្បធាន ដូចជាសេចក្តីក្នុងសតិបដ្ឋានវគ្គនោះដែរ។)

---

၁၀. စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ္တံ

១០. ចេតោវិនិពន្ធសូត្រ

---

၈၂. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတသောဝိနိဗန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ.

៨២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងចងចិត្តនេះ មាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាកតម្រេកក្នុងកាមទាំងឡាយ...បេ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងចងចិត្ត មាន ៥ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ[Pg.255]. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់គ្រឿងចងចិត្ត ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនសម្មប្បធាន ៤ យ៉ាង។ សម្មប្បធាន ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីមិនឲ្យអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើត មិនឲ្យកើតឡើងបាន ១ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើត ឲ្យកើតឡើង... ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត ទុកចិត្ត ដើម្បីភាពស្ថិតស្ថេរ មិនឲ្យសាបសូន្យ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យចម្រើនពេញបរិបូណ៌ នូវកុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់គ្រឿងចងចិត្ត ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនសម្មប្បធាន ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី១០។

---

သမ္မပ္ပဓာနဝဂ္ဂေါ တတိယော.

សម្មប្បធានវគ្គ ទី៣ ចប់។

---

(၉) ၄. ဣဒ္ဓိပါဒဝဂ္ဂေါ

(៩) ៤. ឥទ្ធិបាទវគ្គ ទី៤

---

၁. သိက္ခသုတ္တံ

១. សិក្ខាសូត្រ

---

၈၃. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ပါဏာတိပါတော…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ.

៨៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយនេះ មាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការសម្លាប់សត្វ...បេ... ការផឹកទឹកស្រវឹង ពោលគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយ មាន ៥ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိ… စိတ္တသမာဓိ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ပဌမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយ ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនឥទ្ធិបាទ ៤ យ៉ាង។ ឥទ្ធិបាទ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយឆន្ទសមាធិ និងបធានសង្ខារ ១ ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយវីរិយសមាធិ... ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយចិត្តសមាធិ... ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយវីមំសាសមាធិ និងបធានសង្ខារ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់ធម៌ជាហេតុធ្វើឲ្យសិក្ខាទន់ខ្សោយ ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនឥទ្ធិបាទ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី១។

---

၈၄-၉၁. (ယထာ သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေ တထာ ဣဒ္ဓိပါဒဝသေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ.)

៨៤-៩១. (សេចក្តីពិស្តារ គប្បីសម្តែងដោយអំណាចនៃឥទ្ធិបាទ ដូចជាសេចក្តីក្នុងសតិបដ្ឋានវគ្គនោះដែរ។)

---

၁၀. စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ္တံ

១០. ចេតោវិនិពន្ធសូត្រ

---

၉၂. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတသောဝိနိဗန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ.

៩២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងចងចិត្តនេះ មាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាកតម្រេកក្នុងកាមទាំងឡាយ...បេ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងចងចិត្ត មាន ៥ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိ… စိတ္တသမာဓိ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. ဒသမံ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់គ្រឿងចងចិត្ត ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនឥទ្ធិបាទ ៤ យ៉ាង។ ឥទ្ធិបាទ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយឆន្ទសមាធិ និងបធានសង្ខារ ១ ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយវីរិយសមាធិ... ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយចិត្តសមាធិ... ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយវីមំសាសមាធិ និងបធានសង្ខារ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីលះបង់គ្រឿងចងចិត្ត ៥ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើនឥទ្ធិបាទ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី១០។

---

ဣဒ္ဓိပါဒဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.

ឥទ្ធិបាទវគ្គ ទី៤ ចប់។

---

ယထေဝ [Pg.256] သတိပဋ္ဌာနာ, ပဓာနာ စတုရောပိ စ;

စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ စ, တထေဝ သမ္ပယောဇယေတိ.

ភិក្ខុគប្បីផ្គុំសតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ និងឥទ្ធិបាទ ៤ នោះ ជាមួយនឹងធម៌មានសិក្ខាទន់ខ្សោយជាដើម យ៉ាងនោះឯង។

---

(၁၀) ၅. ရာဂပေယျာလံ

(១០) ៥. រាគបេយ្យាល

---

၉၃. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ နဝ? အသုဘသညာ, မရဏသညာ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတသညာ, အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ – ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ အဘိညာယ ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ.

៩៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ ធម៌ ៩ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន។ ធម៌ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអសុភសញ្ញា ១ មរណសញ្ញា ១ អាហារេបដិកូលសញ្ញា ១ សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា ១ អនិច្ចសញ្ញា ១ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា ១ ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា ១ បហានសញ្ញា ១ វិរាគសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ ធម៌ ៩ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន»។

---

၉၄. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ. ကတမေ နဝ? ပဌမံ ဈာနံ, ဒုတိယံ ဈာနံ, တတိယံ ဈာနံ, စတုတ္ထံ ဈာနံ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတနံ, နေဝသညာနာသညာယတနံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓော – ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ.

៩៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ ធម៌ ៩ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន។ ធម៌ ៩ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបឋមជ្ឈាន ១ ទុតិយជ្ឈាន ១ តតិយជ្ឈាន ១ ចតុត្ថជ្ឈាន ១ អាកាសានញ្ចាយតនៈ ១ វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ១ អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ១ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ១ សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ ធម៌ ៩ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន»។

---

၉၅-၁၁၂. ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာယ…ပေ… ပရိက္ခယာယ…ပေ… ပဟာနာယ…ပေ… ခယာယ…ပေ… ဝယာယ…ပေ… ဝိရာဂါယ…ပေ… နိရောဓာယ…ပေ… စာဂါယ…ပေ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ…ပေ… ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’.

៩៥-១១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីកំណត់ដឹងនូវរាគៈ...បេ... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់សូន្យ... ដើម្បីវិនាស... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវរាគៈ... ធម៌ ៩ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន»។

---

၁၁၃-၄၃၂. ‘‘ဒေါသဿ…ပေ… မောဟဿ… ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ အဘိညာယ…ပေ… ပရိညာယ… ပရိက္ခယာယ… ပဟာနာယ… ခယာယ… ဝယာယ… ဝိရာဂါယ… နိရောဓာယ … စာဂါယ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ…ပေ… ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ.

១១៣-៤៣២. «ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវទោសៈ...បេ... នូវមោហៈ... នូវកោធៈ... នូវឧបនាហៈ... នូវមក្ខៈ... នូវបឡាសៈ... នូវឥស្សា... នូវមច្ឆរិយៈ... នូវមាយា... នូវសាថេយ្យៈ... នូវថម្ភៈ... នូវសារម្ភៈ... នូវមានៈ... នូវអតិមានៈ... នូវមទៈ... នូវប្បមាទៈ ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់សូន្យ... ដើម្បីវិនាស... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោល... ធម៌ ៩ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន»។

---

ရာဂပေယျာလံ နိဋ္ဌိတံ.

រាគបេយ្យាល ចប់។

---

နဝကနိပါတပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

នវកនិបាតបាឡី ចប់។