Tipiṭaka Translation

. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

. Homenaje a Él, el Bendito, el Noble, el plenamente Despierto por Sí mismo.

องฺคุตฺตรนิกาโย

Aṅguttara Nikāya

อฏฺฐกนิปาตปาฬิ

Aṭṭhakanipātapāḷi (Libro de los Ochos)

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ (Los primeros cincuenta)

๑. เมตฺตาวคฺโค

1. Mettāvaggo (Capítulo sobre el Amor Benevolente)

๑. เมตฺตาสุตฺตํ

1. Mettāsuttaṃ (Discurso sobre el Amor Benevolente)

๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

1. Esto he oído: en una ocasión, el Bendito residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí, el Bendito se dirigió a los monjes diciendo: "¡Monjes!". "Señor", respondieron aquellos monjes al Bendito. El Bendito dijo lo siguiente:

‘‘เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย อฏฺฐานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม อฏฺฐ? สุขํ สุปติ, สุขํ ปฏิพุชฺฌติ, น ปาปกํ สุปินํ ปสฺสติ, มนุสฺสานํ ปิโย โหติ, อมนุสฺสานํ ปิโย โหติ, เทวตา รกฺขนฺติ, นาสฺส อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ, อุตฺตรึ อปฺปฏิวิชฺฌนฺโต พฺรหฺมโลกูปโค โหติ. เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย อิเม อฏฺฐานิสํสา ปาฏิกงฺขา’’ติ.

"Monjes, cuando la liberación de la mente a través del amor benevolente (mettā) ha sido frecuentada, desarrollada, practicada repetidamente, convertida en un vehículo, establecida como una base, consolidada, fortalecida y bien emprendida, se pueden esperar ocho beneficios. ¿Cuáles son estos ocho? Uno duerme plácidamente, se despierta plácidamente, no tiene pesadillas, es querido por los seres humanos, es querido por los seres no humanos, las deidades lo protegen, ni el fuego, ni el veneno, ni las armas pueden dañarlo y, si no logra una realización superior (el Arhatado), renace en el mundo de Brahmā. Monjes, cuando la liberación de la mente a través del amor benevolente ha sido frecuentada, desarrollada, practicada repetidamente, convertida en un vehículo, establecida como una base, consolidada, fortalecida y bien emprendida, se pueden esperar estos ocho beneficios".

‘‘โย [Pg.2] จ เมตฺตํ ภาวยติ, อปฺปมาณํ ปฏิสฺสโต ;

ตนู สํโยชนา โหนฺติ, ปสฺสโต อุปธิกฺขยํ.

"Aquel que cultiva con atención un amor benevolente infinito, al ver el fin de los fundamentos de la existencia, sus grilletes se vuelven tenues."

‘‘เอกมฺปิ เจ ปาณมทุฏฺฐจิตฺโต,เมตฺตายติ กุสลี เตน โหติ;

สพฺเพ จ ปาเณ มนสานุกมฺปี,ปหูตมริโย ปกโรติ ปุญฺญํ.

"Si con mente libre de odio ama a un solo ser vivo, por ello se vuelve meritorio; pero el noble que posee compasión en su mente por todos los seres, genera un mérito abundante."

‘‘เย สตฺตสณฺฑํ ปถวึ วิเชตฺวา,ราชิสโย ยชมานา อนุปริยคา;

อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ,สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ นิรคฺคฬํ.

"Aquellos reyes sabios que, habiendo conquistado la tierra poblada de seres, han gobernado ofreciendo sacrificios y actos de generosidad tales como el Assamedha, Purisamedha, Sammāpāsa, Vājapeyya y Niraggaḷa,"

‘‘เมตฺตสฺส จิตฺตสฺส สุภาวิตสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณาว สพฺเพ,ยถา น อคฺฆนฺติ กลมฺปิ โสฬสึ.

"no alcanzan ni una decimosexta parte del valor de una mente bien cultivada en amor benevolente, así como la luz de todas las estrellas juntas no alcanza ni una decimosexta parte del brillo de la luna."

‘‘โย น หนฺติ น ฆาเตติ, น ชินาติ น ชาปเย;

เมตฺตํโส สพฺพภูตานํ, เวรํ ตสฺส น เกนจี’’ติ. ปฐมํ;

"Aquel que no mata ni hace matar, que no vence ni causa la derrota, que tiene una parte de amor benevolente para todos los seres vivos, no tiene enemistad con nadie. Primero (Discurso)."

๒. ปญฺญาสุตฺตํ

2. Paññāsuttaṃ (Discurso sobre la Sabiduría)

๒. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม เหตุ ปฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

2. "Monjes, existen estas ocho causas y ocho condiciones que conducen a la obtención de la sabiduría fundamental de la vida santa que aún no se ha obtenido, y a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud una vez obtenida. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, un monje reside dependiendo de un maestro o de un compañero de vida santa en posición de instructor, hacia quien tiene un profundo sentido de vergüenza y temor moral, afecto y respeto. Esta, monjes, es la primera causa y la primera condición que conduce a la obtención de la sabiduría... y a su plenitud una vez obtenida."

‘‘โส ตํ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมํ คารโว [Pg.3] จ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย เหตุ ทุติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

"Residiendo en dependencia de ese maestro o instructor, se acerca a ellos de vez en cuando para preguntar e interrogar: 'Señor, ¿cómo es esto? ¿Cuál es el significado de esto?'. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos de la enseñanza que causan incertidumbre. Esta, monjes, es la segunda causa y la segunda condición..."

‘‘โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย เหตุ ตติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

"Habiendo escuchado esa enseñanza, logra un doble retiro: el retiro del cuerpo y el retiro de la mente. Esta, monjes, es la tercera causa y la tercera condición..."

‘‘สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ เหตุ จตุตฺโถ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

"Es virtuoso, vive restringido por la disciplina del Pātimokkha, poseedor de buena conducta y propiedad en sus visitas, viendo peligro incluso en las faltas más pequeñas; habiendo asumido los preceptos, se entrena en ellos. Esta, monjes, es la cuarta causa y la cuarta condición..."

‘‘พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม เหตุ ปญฺจโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

"Es muy instruido, retiene lo escuchado y acumula lo escuchado. Aquellas enseñanzas que son bellas al principio, bellas en el medio y bellas al final, que declaran la vida santa en su sentido y expresión, totalmente perfecta y pura; tales enseñanzas han sido por él muy escuchadas, retenidas, dominadas verbalmente, examinadas mentalmente y bien penetradas con la visión de la sabiduría. Esta, monjes, es la quinta causa y la quinta condición..."

‘‘อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ เหตุ ฉฏฺโฐ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

"Vive con la energía emprendida para abandonar los estados insanos y para alcanzar los estados sanos; es firme, de esfuerzo vigoroso y no descuida sus deberes respecto a los estados sanos. Esta, monjes, es la sexta causa y la sexta condición..."

‘‘สงฺฆคโต [Pg.4] โข ปน อนานากถิโก โหติ อติรจฺฉานกถิโก. สามํ วา ธมฺมํ ภาสติ ปรํ วา อชฺเฌสติ อริยํ วา ตุณฺหีภาวํ นาติมญฺญติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม เหตุ สตฺตโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

"Además, cuando está entre la comunidad, no se involucra en conversaciones mundanas o triviales. Él mismo habla de la enseñanza o invita a otro a hacerlo, y no menosprecia el noble silencio. Esta, monjes, es la séptima causa y la séptima condición que conduce a la obtención de la sabiduría fundamental de la vida santa que aún no se ha obtenido, y a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud una vez obtenida."

‘‘ปญฺจสุ โข ปน อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา, อิติ เวทนาย สมุทโย, อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม; อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม เหตุ อฏฺฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

«Además, [el monje] reside observando el surgimiento y la desaparición de los cinco agregados del apego: “Así es la forma, así es el surgimiento de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación, así es el surgimiento de la sensación, así es la desaparición de la sensación; así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el surgimiento de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia”. Monjes, esta es la octava causa y la octava condición que conduce a obtener la sabiduría que es el inicio de la vida santa si aún no se ha obtenido, y si ya se ha obtenido, conduce a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud».

‘‘ตเมนํ สพฺรหฺมจารี เอวํ สมฺภาเวนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«Sus compañeros en la vida santa lo elogian así: “Este venerable ciertamente reside dependiendo del Maestro o de algún compañero en la vida santa que ocupa la posición de maestro, ante quien tiene un intenso sentido de vergüenza y temor moral, amor y respeto. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto”. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘ตํ โข ปนายมายสฺมา สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส โก อตฺโถติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(1) Ciertamente, este venerable, mientras reside dependiendo del Maestro o de algún compañero en la vida santa que ocupa la posición de maestro, ante quien tiene un intenso sentido de vergüenza y temor moral, amor y respeto, se acerca a ellos de vez en cuando y les pregunta e indaga: ‘Venerable señor, ¿cómo es esto? ¿Cuál es el significado de esto?’. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos doctrinales que causan duda. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘ตํ โข ปนายมายสฺมา ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(2) Ciertamente, habiendo escuchado esa enseñanza, este venerable logra la doble reclusión: la reclusión corporal y la reclusión mental. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘สีลวา [Pg.5] โข ปนายมายสฺมา ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(3) Además, este venerable es virtuoso; reside restringido por el código de conducta (Pātimokkha), es perfecto en conducta y lugar de frecuentación, ve peligro incluso en las faltas más leves y, habiendo asumido las reglas de entrenamiento, se entrena en ellas. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘พหุสฺสุโต โข ปนายมายสฺมา สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(4) Además, este venerable es muy instruido, retiene lo que ha escuchado y acumula lo que ha escuchado. Aquellas enseñanzas que son bellas al inicio, bellas en el medio y bellas al final, que expresan el significado y la letra, y proclaman la vida santa totalmente completa y pura; tales enseñanzas han sido muy escuchadas por él, retenidas, practicadas verbalmente, examinadas mentalmente y bien penetradas por su visión. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘อารทฺธวีริโย โข ปนายมายสฺมา วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(5) Además, este venerable reside con energía persistente para abandonar los estados perjudiciales y para emprender los estados beneficiosos; es firme, de esfuerzo sólido y no descuida su deber en los estados beneficiosos. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘สงฺฆคโต โข ปนายมายสฺมา อนานากถิโก โหติ อติรจฺฉานกถิโก. สามํ วา ธมฺมํ ภาสติ ปรํ วา อชฺเฌสติ อริยํ วา ตุณฺหีภาวํ นาติมญฺญติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(6) Además, cuando este venerable se encuentra en medio de la Sangha, no se involucra en conversaciones diversas ni en charlas mundanas. O bien expone la enseñanza por sí mismo, o invita a otro a hacerlo, y no desprecia el noble silencio. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘‘ปญฺจสุ โข ปนายมายสฺมา อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา…เป… อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโมติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«“(7) Además, este venerable reside observando el surgimiento y la desaparición de los cinco agregados del apego: así es la forma, así es el surgimiento de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el surgimiento de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual».

‘‘อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทุติยํ.

«Monjes, estas son las ocho causas y las ocho condiciones que conducen a obtener la sabiduría que es el inicio de la vida santa si aún no se ha obtenido, y si ya se ha obtenido, conduce a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud». [Fin del] segundo [discurso].

๓. ปฐมอปฺปิยสุตฺตํ

3. Primer Discurso sobre lo que no es Querido

๓. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.6], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปิยปสํสี จ โหติ, ปิยครหี จ, ลาภกาโม จ, สกฺการกาโม จ, อหิริโก จ, อโนตฺตปฺปี จ, ปาปิจฺโฉ จ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

3. «Monjes, poseyendo ocho cualidades, un monje es no querido, desagradable, no respetado y no estimado por sus compañeros en la vida santa. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, monjes, un monje elogia a quienes no son queridos y critica a quienes son queridos; es codicioso de ganancias, codicioso de honores, no tiene vergüenza moral ni temor moral, tiene deseos malvados y tiene una visión errónea. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es no querido, desagradable, no respetado y no estimado por sus compañeros en la vida santa».

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อปฺปิยปสํสี จ โหติ, น ปิยครหี จ, น ลาภกาโม จ, น สกฺการกาโม จ, หิรีมา จ โหติ, โอตฺตปฺปี จ, อปฺปิจฺโฉ จ, สมฺมาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ตติยํ.

«Monjes, poseyendo ocho cualidades, un monje es querido, agradable, respetado y estimado por sus compañeros en la vida santa. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, monjes, un monje no elogia a quienes no son queridos ni critica a quienes son queridos; no es codicioso de ganancias ni de honores, tiene vergüenza moral y temor moral, tiene pocos deseos y tiene una visión correcta. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es querido, agradable, respetado y estimado por sus compañeros en la vida santa». Esto es lo que dijo el Bienaventurado. [Fin del] tercer [discurso].

๔. ทุติยอปฺปิยสุตฺตํ

4. Segundo Discurso sobre lo que no es Querido

๔. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภกาโม จ โหติ, สกฺการกาโม จ, อนวญฺญตฺติกาโม จ, อกาลญฺญู จ, อมตฺตญฺญู จ, อสุจิ จ, พหุภาณี จ, อกฺโกสกปริภาสโก จ สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

4. “Monjes, un monje que posee ocho cualidades es desagradable para sus compañeros de vida santa, poco placentero, no es respetado ni es estimado. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, un monje desea ganancias, desea honores, desea no ser menospreciado, no conoce el momento oportuno, no conoce la moderación, es impuro, habla demasiado y es alguien que insulta y reprende a sus compañeros de vida santa. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es desagradable para sus compañeros de vida santa, poco placentero, no es respetado ni es estimado”.

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ลาภกาโม จ โหติ, น สกฺการกาโม จ, น อนวญฺญตฺติกาโม จ, กาลญฺญู จ, มตฺตญฺญู จ, สุจิ จ, น พหุภาณี จ, อนกฺโกสกปริภาสโก จ สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. จตุตฺถํ.

“Monjes, un monje que posee ocho cualidades es querido por sus compañeros de vida santa, placentero, respetado y estimado. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, un monje no desea ganancias, no desea honores, no desea no ser menospreciado, conoce el momento oportuno, conoce la moderación, es puro, no habla demasiado y no insulta ni reprende a sus compañeros de vida santa. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es querido por sus compañeros de vida santa, placentero, respetado y estimado”. Cuarto sutta.

๕. ปฐมโลกธมฺมสุตฺตํ

5. Paṭhamalokadhammasutta - Primer discurso sobre las condiciones mundanas.

๕. ‘‘อฏฺฐิเม[Pg.7], ภิกฺขเว, โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. กตเม อฏฺฐ? ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อิเม อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตตี’’ติ.

5. “Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas. ¿Cuáles ocho? La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas”.

‘‘ลาโภ อลาโภ จ ยสายโส จ,นินฺทา ปสํสา จ สุขํ ทุขญฺจ;

เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา,อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา.

“La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor; estas condiciones que surgen entre los hombres son impermanentes, no eternas y están sujetas al cambio”.

‘‘เอเต จ ญตฺวา สติมา สุเมโธ,อเวกฺขติ วิปริณามธมฺเม;

อิฏฺฐสฺส ธมฺมา น มเถนฺติ จิตฺตํ,อนิฏฺฐโต โน ปฏิฆาตเมติ.

“El sabio, dotado de atención, comprendiendo esto, observa estas condiciones sujetas al cambio; las cosas deseables no perturban su mente, ni ante las indeseables siente aversión”.

‘‘ตสฺสานุโรธา อถ วา วิโรธา,วิธูปิตา อตฺถงฺคตา น สนฺติ;

ปทญฺจ ญตฺวา วิรชํ อโสกํ,สมฺมปฺปชานาติ ภวสฺส ปารคู’’ติ. ปญฺจมํ;

“Para él, la complacencia y la resistencia han sido destruidas y eliminadas, ya no existen. Habiendo conocido el estado libre de mácula y de pesar, aquel que ha llegado a la otra orilla de la existencia comprende correctamente” . Quinto sutta.

๖. ทุติยโลกธมฺมสุตฺตํ

6. Dutiyalokadhammasutta - Segundo discurso sobre las condiciones mundanas.

๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. กตเม อฏฺฐ? ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อิเม อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ.

6. “Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas. ¿Cuáles ocho? La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas”.

‘‘อสฺสุตวโต, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภปิ อลาโภปิ ยโสปิ อยโสปิ นินฺทาปิ ปสํสาปิ สุขมฺปิ ทุกฺขมฺปิ. สุตวโตปิ, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภปิ อลาโภปิ ยโสปิ อยโสปิ นินฺทาปิ ปสํสาปิ สุขมฺปิ ทุกฺขมฺปิ. ตตฺร, ภิกฺขเว, โก วิเสโส โก [Pg.8] อธิปฺปยาโส กึ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ วต, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ.

“Monjes, al hombre común que carece de instrucción le surgen la ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. Monjes, al instruido discípulo noble también le surgen la ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. En este caso, monjes, ¿cuál es la distinción, cuál es la diferencia, cuál es el factor especial entre el instruido discípulo noble y el hombre común que carece de instrucción?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, tienen al Bienaventurado como guía y al Bienaventurado como refugio. ¡Sería excelente, Señor, que el significado de estas palabras fuera aclarado por el propio Bienaventurado! Habiendo escuchado al Bienaventurado, los monjes lo recordarán”.

‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อสฺสุตวโต, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภ. โส น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ ลาโภ; โส จ โข อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. อุปฺปชฺชติ อลาโภ…เป… อุปฺปชฺชติ ยโส… อุปฺปชฺชติ อยโส… อุปฺปชฺชติ นินฺทา… อุปฺปชฺชติ ปสํสา… อุปฺปชฺชติ สุขํ… อุปฺปชฺชติ ทุกฺขํ. โส น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺนํ โข เม อิทํ ทุกฺขํ; ตญฺจ โข อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺม’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ’’.

“En ese caso, monjes, escuchad y prestad mucha atención; hablaré”. “Sí, Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: “Monjes, al hombre común falto de instrucción le surge la ganancia. Él no reflexiona así: ‘Me ha surgido esta ganancia, pero ella es impermanente, está ligada al sufrimiento y sujeta al cambio’. No comprende las cosas como realmente son. Le surge la pérdida... (pe)... la fama... la oscuridad... la censura... la alabanza... el placer... el dolor. Él no reflexiona así: ‘Me ha surgido este dolor, pero él es impermanente, está ligado al sufrimiento y sujeto al cambio’. No comprende las cosas como realmente son”.

‘‘ตสฺส ลาโภปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อลาโภปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ยโสปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อยโสปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, นินฺทาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ปสํสาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, สุขมฺปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ทุกฺขมฺปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ. โส อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนุรุชฺฌติ, อลาเภ ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ยสํ อนุรุชฺฌติ, อยเส ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ปสํสํ อนุรุชฺฌติ, นินฺทาย ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ สุขํ อนุรุชฺฌติ, ทุกฺเข ปฏิวิรุชฺฌติ. โส เอวํ อนุโรธวิโรธสมาปนฺโน น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ. ‘น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ’’.

“En él, tanto la ganancia como la pérdida se apoderan de su mente y permanecen en ella; también la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor se apoderan de su mente y permanecen en ella. Él se deleita en la ganancia surgida y se aflige por la pérdida; se deleita en la fama surgida y se aflige por la oscuridad; se deleita en la alabanza surgida y se aflige por la censura; se deleita en el placer surgido y se aflige por el dolor. Estando así atrapado en la complacencia y la resistencia, no se libera del nacimiento, de la vejez, de la muerte, de las penas, de los lamentos, de los dolores, de las aflicciones ni de las desesperaciones. Digo que no se libera del sufrimiento”.

‘‘สุตวโต จ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ ลาโภ; โส จ โข อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อุปฺปชฺชติ อลาโภ…เป… อุปฺปชฺชติ ยโส… อุปฺปชฺชติ อยโส… อุปฺปชฺชติ นินฺทา… อุปฺปชฺชติ ปสํสา… อุปฺปชฺชติ สุขํ… อุปฺปชฺชติ ทุกฺขํ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺนํ โข เม อิทํ ทุกฺขํ; ตญฺจ โข อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺม’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ’’.

“Pero monjes, al instruido discípulo noble le surge la ganancia. Él reflexiona así: ‘Me ha surgido esta ganancia, pero ella es impermanente, está ligada al sufrimiento y sujeta al cambio’. Comprende las cosas como realmente son. Le surge la pérdida... (pe)... la fama... la oscuridad... la censura... la alabanza... el placer... el dolor. Él reflexiona así: ‘Me ha surgido este dolor, pero él es impermanente, está ligado al sufrimiento y sujeto al cambio’. Comprende las cosas como realmente son”.

‘‘ตสฺส [Pg.9] ลาโภปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อลาโภปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ยโสปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อยโสปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, นินฺทาปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ปสํสาปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, สุขมฺปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ทุกฺขมฺปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ. โส อุปฺปนฺนํ ลาภํ นานุรุชฺฌติ, อลาเภ นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ยสํ นานุรุชฺฌติ, อยเส นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ปสํสํ นานุรุชฺฌติ, นินฺทาย นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ สุขํ นานุรุชฺฌติ, ทุกฺเข นปฺปฏิวิรุชฺฌติ. โส เอวํ อนุโรธวิโรธวิปฺปหีโน ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ. ‘ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ.

Para ese noble discípulo, ni la ganancia surgida se apodera de su mente y persiste, ni la pérdida se apodera de su mente y persiste, ni la fama se apodera de su mente y persiste, ni la oscuridad se apodera de su mente y persiste, ni la crítica se apodera de su mente y persiste, ni el elogio se apodera de su mente y persiste, ni el placer se apodera de su mente y persiste, ni el dolor se apodera de su mente y persiste. Él no se deleita en la ganancia surgida ni se irrita ante la pérdida; no se deleita en la fama surgida ni se irrita ante la oscuridad; no se deleita en el elogio surgido ni se irrita ante la crítica; no se deleita en el placer surgido ni se irrita ante el dolor. Habiendo abandonado así tanto la complacencia como la aversión, se libera del nacimiento, de la vejez, de la muerte, de las penas, de los lamentos, de los dolores, de las aflicciones y de las angustias. ‘Se libera del sufrimiento’, digo yo. Esta es, monjes, la distinción, este es el esfuerzo superior y esta es la diferencia entre el instruido noble discípulo y el no instruido hombre común.

‘‘ลาโภ อลาโภ จ ยสายโส จ,นินฺทา ปสํสา จ สุขํ ทุขญฺจ;

เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา,อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา.

La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la crítica y el elogio, el placer y el dolor; estas ocho condiciones entre los hombres son impermanentes, no eternas y están sujetas al cambio.

‘‘เอเต จ ญตฺวา สติมา สุเมโธ,อเวกฺขติ วิปริณามธมฺเม;

อิฏฺฐสฺส ธมฺมา น มเถนฺติ จิตฺตํ,อนิฏฺฐโต โน ปฏิฆาตเมติ.

Habiendo conocido esto, el sabio dotado de atención plena observa estas condiciones sujetas al cambio; las cosas deseables no agitan su mente, ni siente aversión ante lo indeseable.

‘‘ตสฺสานุโรธา อถ วา วิโรธา,วิธูปิตา อตฺถงฺคตา น สนฺติ;

ปทญฺจ ญตฺวา วิรชํ อโสกํ,สมฺมปฺปชานาติ ภวสฺส ปารคู’’ติ. ฉฏฺฐํ;

En él, tanto la complacencia como la aversión han sido eliminadas, se han desvanecido y ya no existen. Habiendo conocido el estado libre de mácula y sin pesar, aquel que ha llegado a la otra orilla de la existencia lo comprende todo correctamente.

๗. เทวทตฺตวิปตฺติสุตฺตํ

7. Discurso sobre la Ruina de Devadatta

๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ[Pg.10], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’’.

7. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rajagaha, en el Monte del Buitre, poco después de que Devadatta se hubiera marchado. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes en relación a Devadatta: ‘Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propia ruina. Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre la ruina ajena. Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio éxito. Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre el éxito ajeno. Monjes, Devadatta, vencido por ocho cualidades no virtuosas con su mente totalmente abrumada, está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable’.

‘‘กตเมหิ อฏฺฐหิ? ลาเภน หิ, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อลาเภน, ภิกฺขเว…เป… ยเสน, ภิกฺขเว… อยเสน, ภิกฺขเว… สกฺกาเรน, ภิกฺขเว… อสกฺกาเรน, ภิกฺขเว… ปาปิจฺฉตาย, ภิกฺขเว… ปาปมิตฺตตาย, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ.

‘¿Cuáles son las ocho? Monjes, Devadatta, vencido por la ganancia con su mente abrumada, está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable. Monjes, vencido por la pérdida... por la fama... por la oscuridad... por el honor... por la falta de honor... por los malos deseos... por las malas amistades, con su mente abrumada, Devadatta está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable. Monjes, por estar vencido por estas ocho cualidades no virtuosas y con su mente abrumada, Devadatta está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable’.

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ … อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

‘Es bueno, monjes, que un monje viva superando una y otra vez la ganancia surgida; que viva superando una y otra vez la pérdida surgida... la fama surgida... la oscuridad surgida... el honor surgido... la falta de honor surgida... los malos deseos surgidos... las malas amistades surgidas’.

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย?

‘¿Y por qué razón, monjes, debería un monje vivir superando una y otra vez la ganancia surgida, la pérdida surgida... la fama surgida... la oscuridad surgida... el honor surgido... la falta de honor surgida... los malos deseos surgidos y las malas amistades surgidas?’

‘‘ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ … อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

‘Porque, monjes, para quien vive sin superar la ganancia surgida, podrían surgir los taints y la fiebre de la angustia; pero para quien vive superando la ganancia surgida, tales taints y fiebre de la angustia no surgen. Para quien vive sin superar la pérdida surgida... la fama... la oscuridad... el honor... la falta de honor... los malos deseos... las malas amistades surgidas, podrían surgir los taints y la fiebre de la angustia; pero para quien vive superando las malas amistades surgidas, tales taints y fiebre de la angustia no surgen. Por esta razón, monjes, un monje debe vivir superando una y otra vez la ganancia surgida, la pérdida surgida... la fama... la oscuridad... el honor... la falta de honor... los malos deseos... y las malas amistades surgidas’.

‘‘ตสฺมาติห[Pg.11], ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสาม, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ.

‘Por lo tanto, monjes, así es como deben entrenarse: “Viviremos superando una y otra vez la ganancia surgida, superando una y otra vez la pérdida surgida... la fama surgida... la oscuridad surgida... el honor surgido... la falta de honor surgida... los malos deseos surgidos... y las malas amistades surgidas”. Así, monjes, es como deben entrenarse’.

๘. อุตฺตรวิปตฺติสุตฺตํ

8. Discurso sobre la Ruina de Uttara

๘. เอกํ สมยํ อายสฺมา อุตฺตโร มหิสวตฺถุสฺมึ วิหรติ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ. ตตฺร โข อายสฺมา อุตฺตโร ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’ติ.

8. En una ocasión, el venerable Uttara residía en Mahisavatthu, en el Monte Sankheyyaka, en el Bosque de Vatajalika. Allí, el venerable Uttara se dirigió a los monjes: ‘Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propia ruina. Es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre la ruina ajena. Es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio éxito. Es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el éxito ajeno’.

เตน โข ปน สมเยน เวสฺสวโณ มหาราชา อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณํ ทิสํ คจฺฉติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสิ โข เวสฺสวโณ มหาราชา อายสฺมโต อุตฺตรสฺส มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส – ‘‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’ติ.

En aquel tiempo, el gran rey Vessavaṇa viajaba del norte hacia el sur por cierto asunto. El gran rey Vessavaṇa escuchó al venerable Uttara mientras enseñaba el Dhamma a los monjes en el monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de la región de Mahisavatthu, diciendo: “Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el fracaso de los demás. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio éxito. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el éxito de los demás”.

อถ โข เวสฺสวณฺโณ มหาราชา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ อนฺตรหิโต เทเวสุ ตาวตึเสสุ ปาตุรโหสิ. อถ โข เวสฺสวณฺโณ มหาราชา เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ยคฺเฆ มาริส, ชาเนยฺยาสิ! เอโส อายสฺมา อุตฺตโร มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ[Pg.12]. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’’ติ.

Entonces el gran rey Vessavaṇa —tal como un hombre fuerte podría extender su brazo contraído o contraer su brazo extendido— desapareció del monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de Mahisavatthu, y apareció entre los devas de Tāvatiṃsa. Acto seguido, el gran rey Vessavaṇa se acercó a Sakka, el señor de los devas, y le dijo: “¡Señor, debería saberlo! El venerable Uttara está enseñando el Dhamma a los monjes en el monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de Mahisavatthu, de esta manera: ‘Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el fracaso de otros... sobre su propio éxito... sobre el éxito de otros’”.

อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ เทเวสุ ตาวตึเสสุ อนฺตรหิโต มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ อายสฺมโต อุตฺตรสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท เยนายสฺมา อุตฺตโร เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ เอตทโวจ –

Entonces Sakka, el señor de los devas —tal como un hombre fuerte podría extender su brazo contraído o contraer su brazo extendido— desapareció de entre los devas de Tāvatiṃsa y apareció ante el venerable Uttara en el monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de Mahisavatthu. Entonces Sakka, el señor de los devas, se acercó al venerable Uttara, lo saludó respetuosamente y se mantuvo a un lado. Una vez allí, Sakka, el señor de los devas, le dijo al venerable Uttara:

‘‘สจฺจํ กิร, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ, สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’’ ติ? ‘‘เอวํ, เทวานมินฺทา’’ติ. ‘‘กึ ปนิทํ, ภนฺเต, อายสฺมโต อุตฺตรสฺส สกํ ปฏิภานํ, อุทาหุ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ? ‘‘เตน หิ, เทวานมินฺท, อุปมํ เต กริสฺสามิ. อุปมาย มิเธกจฺเจ วิญฺญู ปุริสา ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาน’’นฺติ.

“Venerable señor, ¿es verdad que el venerable Uttara enseñó el Dhamma a los monjes diciendo: ‘Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso, sobre el fracaso de otros... sobre su propio éxito... sobre el éxito de otros’?”. “Así es, señor de los devas”. “Pero venerable señor, ¿es esto una inspiración propia del venerable Uttara o son palabras del Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado?”. “Entonces, señor de los devas, te pondré un símil. Mediante un símil, algunos hombres sabios en este mundo comprenden el significado de lo que se dice”.

‘‘เสยฺยถาปิ, เทวานมินฺท, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร มหาธญฺญราสิ. ตโต มหาชนกาโย ธญฺญํ อาหเรยฺย – กาเชหิปิ ปิฏเกหิปิ อุจฺฉงฺเคหิปิ อญฺชลีหิปิ. โย นุ โข, เทวานมินฺท, ตํ มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ ปุจฺเฉยฺย – ‘กุโต อิมํ ธญฺญํ อาหรถา’ติ, กถํ พฺยากรมาโน นุ โข, เทวานมินฺท, โส มหาชนกาโย สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺยา’’ติ? ‘‘‘อมุมฺหา มหาธญฺญราสิมฺหา อาหรามา’ติ โข, ภนฺเต, โส มหาชนกาโย สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมวํ โข, เทวานมินฺท, ยํ กิญฺจิ สุภาสิตํ สพฺพํ ตํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ตโต อุปาทายุปาทาย มยํ จญฺเญ จ ภณามา’’ติ.

“Imagina, señor de los devas, que cerca de una aldea o un pueblo hay un gran montón de grano. De allí, una gran multitud de personas se lleva el grano con pértigas, cestas, en sus faldas o en sus manos. Si alguien se acercara a esa multitud y preguntara: ‘¿De dónde traen este grano?’, ¿cómo responderían correctamente esas personas?”. “Venerable señor, responderían: ‘Lo traemos de aquel gran montón de grano’”. “Del mismo modo, señor de los devas, todo lo que está bien dicho es palabra de aquel Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. Basándonos en ello, tanto nosotros como otros hablamos”.

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ อายสฺมตา อุตฺตเรน – ‘ยํ กิญฺจิ สุภาสิตํ สพฺพํ ตํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส[Pg.13]. ตโต อุปาทายุปาทาย มยํ จญฺเญ จ ภณามา’ติ. เอกมิทํ, ภนฺเต อุตฺตร, สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร โข ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

“¡Es maravilloso, venerable señor! ¡Es asombroso! Qué bien ha sido dicho esto por el venerable Uttara: ‘Todo lo que está bien dicho es palabra de aquel Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. Basándonos en ello, tanto nosotros como otros hablamos’. En una ocasión, venerable Uttara, el Bienaventurado residía en Rajagaha, en la montaña de Gijjhakūṭa, poco después de que Devadatta se hubiera marchado. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes acerca de Devadatta:”

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? ลาเภน หิ, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ; อลาเภน, ภิกฺขเว…เป… ยเสน, ภิกฺขเว … อยเสน, ภิกฺขเว… สกฺกาเรน, ภิกฺขเว… อสกฺกาเรน, ภิกฺขเว… ปาปิจฺฉตาย, ภิกฺขเว… ปาปมิตฺตตาย, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ.

“Monjes, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso. Monjes, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el fracaso de otros... sobre su propio éxito... sobre el éxito de otros. Monjes, Devadatta, abrumado y con la mente dominada por ocho cualidades perjudiciales, está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable. ¿Cuáles ocho? Por la ganancia, monjes, Devadatta está abrumado y con la mente dominada... por la falta de ganancia... por la fama... por la falta de fama... por el honor... por el deshonor... por los malos deseos... por las malas amistades. Monjes, por estas ocho cualidades perjudiciales Devadatta está abrumado y con la mente dominada, destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable”.

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

“Monjes, es bueno que un monje viva superando una y otra vez la ganancia que surge; que viva superando la falta de ganancia que surge... la fama que surge... la falta de fama que surge... el honor que surge... el deshonor que surge... los malos deseos que surgen... las malas amistades que surgen”.

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย?

“¿Y con qué propósito, monjes, debería un monje vivir superando una y otra vez la ganancia que surge; superando la falta de ganancia que surge... la fama... la falta de fama... el honor... el deshonor... los malos deseos... las malas amistades que surgen?”

‘‘ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส [Pg.14] เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ … อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

«Monjes, para aquel que vive sin conquistar la ganancia que ha surgido, surgirían los efluvios, la angustia y el tormento; pero para aquel que vive habiendo conquistado la ganancia surgida, tales efluvios, angustia y tormento no surgen. Monjes, para aquel que vive sin conquistar la pérdida que ha surgido... la fama... la falta de fama... el honor... la falta de honor... los malos deseos... la mala amistad, surgirían los efluvios, la angustia y el tormento; pero para aquel que vive habiendo conquistado la mala amistad surgida, tales efluvios, angustia y tormento no surgen. Monjes, considerando este beneficio, un monje debe vivir conquistando repetidamente la ganancia surgida; la pérdida... la fama... la falta de fama... el honor... la falta de honor... los malos deseos... conquistando repetidamente la mala amistad surgida».

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสาม, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสามาติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ.

«Por lo tanto, monjes, así deben entrenarse: “Viviremos habiendo conquistado repetidamente la ganancia que ha surgido; habiendo conquistado repetidamente la pérdida... la fama... la falta de fama... el honor... la falta de honor... los malos deseos... habiendo conquistado repetidamente la mala amistad que ha surgido”. Así es, monjes, como deben entrenarse».

‘‘เอตฺตาวตา, ภนฺเต อุตฺตร, มนุสฺเสสุ จตสฺโส ปริสา – ภิกฺขู, ภิกฺขุนิโย, อุปาสกา, อุปาสิกาโย. นายํ ธมฺมปริยาโย กิสฺมิญฺจิ อุปฏฺฐิโต. อุคฺคณฺหตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. ปริยาปุณาตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. ธาเรตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. อตฺถสํหิโต อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย อาทิพฺรหฺมจริยโก’’ติ. อฏฺฐมํ.

«Venerable Uttara, hasta este punto, entre los seres humanos existen estas cuatro asambleas: monjes, monjas, laicos y laicas. Sin embargo, esta exposición del Dhamma no se ha establecido en ninguna de las asambleas. Que el venerable Uttara aprenda esta exposición del Dhamma. Que el venerable Uttara domine esta exposición del Dhamma. Que el venerable Uttara memorice esta exposición del Dhamma. Venerable, esta exposición del Dhamma es beneficiosa y constituye el fundamento de la vida santa». Octavo [discurso].

๙. นนฺทสุตฺตํ

9. Discurso sobre Nanda

๙. ‘‘‘กุลปุตฺโต’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘พลวา’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘ปาสาทิโก’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘ติพฺพราโค’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. กิมญฺญตฺร, ภิกฺขเว, นนฺโท อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, เยหิ นนฺโท สกฺโกติ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ! ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โหติ. สเจ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ปุรตฺถิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท ปุรตฺถิมํ ทิสํ อาโลเกติ – ‘เอวํ เม ปุรตฺถิมํ ทิสํ อาโลกยโต นาภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี’ติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ.

9. «Monjes, si alguien dijera de Nanda que es “un joven de buena familia”, hablaría correctamente. Monjes, si alguien dijera de Nanda que es “fuerte”, hablaría correctamente. Monjes, si alguien dijera de Nanda que es “sereno”, hablaría correctamente. Monjes, si alguien dijera de Nanda que tiene “pasiones intensas”, hablaría correctamente. ¿De qué otra manera, monjes, sino por el hecho de que Nanda protege las puertas de sus facultades, conoce la moderación en la comida, está dedicado a la vigilancia y posee atención plena y clara comprensión, podría Nanda practicar la vida santa de manera completa y pura? En esto, monjes, consiste la protección de las puertas de las facultades de Nanda: si Nanda debe mirar hacia la dirección del este, habiéndolo considerado plenamente con su mente, mira hacia el este pensando: “Mientras miro así hacia el este, los estados malvados y perjudiciales de la codicia y el abatimiento no me invadirán”. De este modo, él es claramente consciente en esa acción».

‘‘สเจ[Pg.15], ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ปจฺฉิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ…เป… อุตฺตรา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ… ทกฺขิณา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ… อุทฺธํ อุลฺโลเกตพฺพา โหติ… อโธ โอโลเกตพฺพา โหติ… อนุทิสา อนุวิโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท อนุทิสํ อนุวิโลเกติ – ‘เอวํ เม อนุทิสํ อนุวิโลกยโต นาภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี’ติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โหติ.

«Si, monjes, Nanda debe mirar hacia el oeste... hacia el norte... hacia el sur... si debe mirar hacia arriba... hacia abajo... hacia las direcciones intermedias, habiéndolo considerado plenamente con su mente, mira hacia la dirección intermedia pensando: “Mientras miro así hacia la dirección intermedia, los estados malvados y perjudiciales de la codicia y el abatimiento no me invadirán”. De este modo, él es claramente consciente en esa acción. Esto, monjes, es lo que constituye la protección de las puertas de las facultades de Nanda».

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส โภชเน มตฺตญฺญุตาย โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺโท ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส โภชเน มตฺตญฺญุตาย โหติ.

«En esto, monjes, consiste la moderación de Nanda en la comida: Aquí, monjes, Nanda consume su alimento reflexionando sabiamente: “No para la diversión, ni para la embriaguez, ni para el embellecimiento, ni para el adorno, sino solo para el mantenimiento y la preservación de este cuerpo, para el cese de las molestias y para el apoyo de la vida santa, pensando: De este modo eliminaré el sentimiento antiguo y no daré lugar a un sentimiento nuevo; así tendré sustento, estaré libre de faltas y viviré en bienestar”. Esto, monjes, es lo que constituye la moderación de Nanda en la comida».

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ชาคริยานุโยคสฺมึ โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺโท ทิวสํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา ปฐมํ ยามํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปติ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา; รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปจฺจุฏฺฐาย จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ชาคริยานุโยคสฺมึ โหติ.

«En esto, monjes, consiste la dedicación de Nanda a la vigilancia: Aquí, monjes, durante el día, Nanda purifica su mente de los estados obstructores mientras camina y se sienta. Durante la primera vigilia de la noche, purifica su mente de los estados obstructores mientras camina y se sienta. Durante la vigilia media de la noche, se acuesta sobre su costado derecho en la postura del león, colocando un pie sobre el otro, con atención plena y clara comprensión, manteniendo en su mente la idea de levantarse. Durante la última vigilia de la noche, tras levantarse temprano, purifica su mente de los estados obstructores mientras camina y se sienta. Esto, monjes, es lo que constituye la dedicación de Nanda a la vigilancia».

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส สติสมฺปชญฺญสฺมึ โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา สญฺญา…เป… วิทิตา วิตกฺกา…เป… อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส สติสมฺปชญฺญสฺมึ โหติ.

«En esto, monjes, consiste la atención plena y la clara comprensión de Nanda: Aquí, monjes, para Nanda, las sensaciones surgen con plena conciencia, persisten con plena conciencia y desaparecen con plena conciencia; las percepciones... los pensamientos surgen con plena conciencia, persisten con plena conciencia y desaparecen con plena conciencia. Esto, monjes, es lo que constituye la atención plena y la clara comprensión de Nanda».

‘‘กิมญฺญตฺร, ภิกฺขเว, นนฺโท อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, เยหิ นนฺโท สกฺโกติ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จริตุ’’นฺติ! นวมํ.

«¿De qué otra manera, monjes, sino por el hecho de que Nanda protege las puertas de sus facultades, conoce la moderación en la comida, está dedicado a la vigilancia y posee atención plena y clara comprensión, podría Nanda practicar la vida santa de manera completa y pura?». Noveno [discurso].

๑๐. การณฺฑวสุตฺตํ

10. Discurso sobre los Desechos

๑๐. เอกํ [Pg.16] สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ.

10. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Campā, a orillas del estanque Gaggarā. En aquel tiempo, unos monjes acusaban a otro monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado por los monjes de la ofensa, evadía una pregunta con otra, desviaba la conversación hacia asuntos externos y manifestaba enojo, odio y resentimiento.

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘นิทฺธมเถตํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ; นิทฺธมเถตํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ. อปเนยฺเยโส, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล. กึ โว เตน ปรปุตฺเตน วิโสธิเตน ! อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสี’’ติ!

Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: 'Monjes, expulsad a este individuo; monjes, expulsad a este individuo. Este individuo, monjes, debe ser removido. ¿De qué os sirve este hijo ajeno, aunque se purifique? Monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สมฺปนฺเน ยวกรเณ ยวทูสี ชาเยถ ยวปลาโป ยวการณฺฑโวติ. ตสฺส ตาทิสํเยว มูลํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ; ตาทิสํเยว นาฬํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ; ตาทิสํเยว ปตฺตํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ – ยาวสฺส สีสํ น นิพฺพตฺตติ. ยโต จ ขฺวสฺส สีสํ นิพฺพตฺตติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘ยวทูสีวายํ ยวปลาโป ยวการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา สมูลํ อุปฺปาเฏตฺวา พหิทฺธา ยวกรณสฺส ฉฑฺเฑนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ยเว ทูเสสีติ!

'Monjes, es como si en un campo de cebada próspero brotara un corruptor de cebada, paja de cebada, basura de cebada. Sus raíces serían exactamente como las de la otra cebada buena; su tallo sería exactamente como el de la otra cebada buena; sus hojas serían exactamente como las de la otra cebada buena, mientras no brote la espiga. Pero cuando brota la espiga, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de cebada, paja de cebada, basura de cebada». Conociéndolo así, lo arrancan de raíz y lo arrojan fuera del campo de cebada. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a la otra cebada buena'.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส [Pg.17] ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ.

'Exactamente de la misma manera, monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหโต ธญฺญราสิสฺส ผุณมานสฺส ตตฺถ ยานิ ตานิ ธญฺญานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ เอกมนฺตํ ปุญฺชํ โหติ, ยานิ ปน ตานิ ธญฺญานิ ทุพฺพลานิ ปลาปานิ ตานิ วาโต เอกมนฺตํ อปวหติ. ตเมนํ สามิกา สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา ภิยฺโยโสมตฺตาย อปสมฺมชฺชนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ธญฺเญ ทูเสสีติ! เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ.

'Monjes, es como si, al aventar un gran montón de grano, los granos que son firmes y sustanciosos formaran un montón a un lado, mientras que el viento arrastrara hacia otro lado los granos que son débiles y son paja. Los dueños, tomando una escoba, los barren aún más lejos. ¿Por qué razón? Para que no corrompan al otro grano bueno. Exactamente de la misma manera, monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส อุทปานปนาฬิยตฺถิโก ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย วนํ ปวิเสยฺย. โส ยํ ยเทว รุกฺขํ กุฐาริปาเสน อาโกเฏยฺย ตตฺถ ยานิ ตานิ รุกฺขานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ กุฐาริปาเสน อาโกฏิตานิ กกฺขฬํ ปฏินทนฺติ; ยานิ ปน ตานิ รุกฺขานิ อนฺโตปูตีนิ อวสฺสุตานิ กสมฺพุชาตานิ ตานิ กุฐาริปาเสน อาโกฏิตานิ ททฺทรํ ปฏินทนฺติ. ตเมนํ มูเล ฉินฺทติ, มูเล ฉินฺทิตฺวา อคฺเค ฉินฺทติ, อคฺเค ฉินฺทิตฺวา อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธติ, อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา อุทปานปนาฬึ โยเชติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ [Pg.18] ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสี’’ติ.

'Monjes, es como si un hombre que necesitara un canal para un pozo entrara en el bosque llevando un hacha afilada. Él golpearía cada árbol con el lomo del hacha; aquellos árboles que son firmes y tienen duramen, al ser golpeados con el lomo del hacha, emiten un sonido sólido. Pero aquellos árboles que están podridos por dentro, húmedos y llenos de basura, al ser golpeados con el lomo del hacha, emiten un sonido hueco. Entonces lo corta por la raíz, lo corta por la copa, limpia bien su interior y, habiéndolo limpiado, lo emplea como canal para el pozo. Exactamente de la misma manera, monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'.

‘‘สํวาสายํ วิชานาถ, ปาปิจฺโฉ โกธโน อิติ;

มกฺขี ถมฺภี ปฬาสี จ, อิสฺสุกี มจฺฉรี สโฐ.

'Mediante la convivencia podéis llegar a conocer esto: «Este es de malos deseos, irascible, ingrato, obstinado, denigrador, envidioso, tacaño y astuto»'.

‘‘สนฺตวาโจ ชนวติ, สมโณ วิย ภาสติ;

รโห กโรติ กรณํ, ปาปทิฏฺฐิ อนาทโร.

'Habla con suavidad entre la gente, habla como si fuera un asceta; pero en privado comete malas acciones, es de visión errónea y falto de respeto'.

‘‘สํสปฺปี จ มุสาวาที, ตํ วิทิตฺวา ยถาตถํ;

สพฺเพ สมคฺคา หุตฺวาน, อภินิพฺพชฺชยาถ นํ.

'Es shifty y mentiroso; habiéndolo conocido tal como es, todos unidos en armonía, expulsadlo'.

‘‘การณฺฑวํ นิทฺธมถ, กสมฺพุํ อปกสฺสถ ;

ตโต ปลาเป วาเหถ, อสฺสมเณ สมณมานิเน.

'Expulsad a la basura, eliminad la inmundicia; luego echad a la paja, a los que no son ascetas pero se consideran ascetas'.

‘‘นิทฺธมิตฺวาน ปาปิจฺเฉ, ปาปอาจารโคจเร;

สุทฺธาสุทฺเธหิ สํวาสํ, กปฺปยวฺโห ปติสฺสตา;

ตโต สมคฺคา นิปกา, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถา’’ติ. ทสมํ;

'Habiendo expulsado a los de malos deseos y de conducta y ámbito perversos, convivid con los puros, siendo vosotros mismos puros y atentos a la instrucción. Entonces, unidos y sabios, pondréis fin al sufrimiento'. [Décimo discurso].

เมตฺตาวคฺโค ปฐโม.

El primer capítulo: El capítulo sobre el amor benevolente (Mettāvaggo) ha terminado.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen (uddāna) de este capítulo es:

เมตฺตํ ปญฺญา จ ทฺเว ปิยา, ทฺเว โลกา ทฺเว วิปตฺติโย;

เทวทตฺโต จ อุตฺตโร, นนฺโท การณฺฑเวน จาติ.

Amor benevolente, sabiduría, los dos sobre lo querido, los dos sobre el mundo, los dos sobre el fracaso, Devadatta, Uttara, Nanda y el de la basura.

๒. มหาวคฺโค

2. El Gran Capítulo (Mahāvaggo)

๑. เวรญฺชสุตฺตํ

1. Discurso en Verañjā (Verañjasutta)

๑๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวรญฺชายํ วิหรติ นเฬรุปุจิมนฺทมูเล. อถ โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา [Pg.19] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

11. Así lo he oído. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Verañjā, al pie del árbol de nim de Naḷeru. Entonces el brahmán de Verañjā se acercó a donde estaba el Bienaventurado y, al llegar, intercambió saludos cordiales con él. Tras concluir una conversación amable y memorable, se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el brahmán de Verañjā dijo al Bienaventurado esto:

‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘น สมโณ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตตี’ติ. ตยิทํ, โภ โคตม, ตเถว. น หิ ภวํ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตติ. ตยิทํ, โภ โคตม, น สมฺปนฺนเมวา’’ติ. ‘‘นาหํ ตํ, พฺราหฺมณ, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ยมหํ อภิวาเทยฺยํ วา ปจฺจุฏฺเฐยฺยํ วา อาสเนน วา นิมนฺเตยฺยํ. ยญฺหิ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต อภิวาเทยฺย วา ปจฺจุฏฺเฐยฺย วา อาสเนน วา นิมนฺเตยฺย, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’’ติ.

«He oído esto, honorable Gotama: “El asceta Gotama no rinde homenaje, ni se levanta para recibir, ni invita a tomar asiento a los brahmanes ancianos, mayores, de edad avanzada, que han recorrido un largo camino en la vida y han llegado al final de sus días”. Y esto es exactamente así, honorable Gotama. Pues usted no rinde homenaje, ni se levanta para recibir, ni invita a tomar asiento a los brahmanes ancianos, mayores, de edad avanzada, que han recorrido un largo camino y han llegado al final de sus días. Esto, honorable Gotama, no es en absoluto apropiado». «Brahmin, no veo a nadie en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación de ascetas y brahmanes, con sus devas y humanos, a quien yo deba rendir homenaje, o ante quien deba levantarme, o a quien deba invitar a tomar asiento. Pues si el Tathāgata rindiera homenaje, se levantara para recibir o invitara a tomar asiento a alguien, la cabeza de esa persona se desprendería y caería».

‘‘อรสรูโป ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อรสรูโป สมโณ โคตโม’ติ. เย เต, พฺราหฺมณ, รูปรสา สทฺทรสา คนฺธรสา รสรสา โผฏฺฐพฺพรสา, เต ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อรสรูโป สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama carece de gusto!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama carece de gusto”. Pues aquellos gustos por las formas, los sonidos, los olores, los sabores y los contactos tangibles han sido abandonados por el Tathāgata, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que carezco de gusto, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘นิพฺโภโค ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘นิพฺโภโค สมโณ โคตโม’ติ. เย เต, พฺราหฺมณ, รูปโภคา สทฺทโภคา คนฺธโภคา รสโภคา โผฏฺฐพฺพโภคา, เต ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘นิพฺโภโค สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama carece de goces!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama carece de goces”. Pues aquellos goces de las formas, los sonidos, los olores, los sabores y los contactos tangibles han sido abandonados por el Tathāgata, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que carezco de goces, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘อกิริยวาโท [Pg.20] ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อกิริยํ วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama enseña la no-acción!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama enseña la no-acción”. Pues yo enseña la no-realización de la mala conducta corporal, verbal y mental; enseño la no-realización de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que enseño la no-acción, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘อุจฺเฉทวาโท ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อุจฺเฉทํ วทามิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อุจฺเฉทํ วทามิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama enseña la aniquilación!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama enseña la aniquilación”. Pues yo enseño la aniquilación de la codicia, el odio y el engaño; enseño la aniquilación de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que enseño la aniquilación, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘เชคุจฺฉี ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, ชิคุจฺฉามิ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; ชิคุจฺฉามิ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama es alguien que siente repugnancia!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama es alguien que siente repugnancia”. Pues yo siento repugnancia por la mala conducta corporal, verbal y mental; siento repugnancia por la práctica de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que siento repugnancia, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘เวนยิโก ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama es un destructor!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama es un destructor”. Pues yo enseño el Dhamma para la destrucción de la codicia, el odio y el engaño; enseño el Dhamma para la destrucción de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que soy un destructor, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘ตปสฺสี ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม’ติ. ตปนียาหํ[Pg.21], พฺราหฺมณ, ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วทามิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ยสฺส โข, พฺราหฺมณ, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘ตปสฺสี’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, พฺราหฺมณ, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«¡El honorable Gotama es un asceta (que quema)!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama es un asceta”. Pues yo declaro que los estados perjudiciales y no saludables —la mala conducta corporal, verbal y mental— son cosas que deben ser quemadas. Aquel para quien estos estados perjudiciales y no saludables han sido abandonados, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro, a él lo llamo un “asceta”. El Tathāgata ha abandonado estos estados... En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que soy un asceta, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘อปคพฺโภ ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม’ติ. ยสฺส โข, พฺราหฺมณ, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘อปคพฺโภ’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, พฺราหฺมณ, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสิ.

«¡El honorable Gotama está libre de renacimiento!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama está libre de renacimiento”. Aquel para quien el descanso en un útero y la producción de una existencia futura han sido abandonados, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro, a él lo llamo “libre de renacimiento”. El Tathāgata ha abandonado el descanso en un útero y la producción de una existencia futura... En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que estoy libre de renacimiento, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres».

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ อฏฺฐ วา ทส วา ทฺวาทส วา. ตานาสฺสุ กุกฺกุฏิยา สมฺมา อธิสยิตานิ สมฺมา ปริเสทิตานิ สมฺมา ปริภาวิตานิ. โย นุ โข เตสํ กุกฺกุฏจฺฉาปกานํ ปฐมตรํ ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺเชยฺย, กินฺติ สฺวาสฺส วจนีโย – ‘เชฏฺโฐ วา กนิฏฺโฐ วา’’’ติ? ‘‘เชฏฺโฐ ติสฺส, โภ โคตม, วจนีโย. โส หิ เนสํ, โภ โคตม, เชฏฺโฐ โหตี’’ติ.

«Supongamos, brahmán, que una gallina tiene ocho, diez o doce huevos, y que han sido bien incubados, bien calentados y bien acondicionados por la gallina. De entre esos polluelos, ¿cómo debería llamarse a aquel que, tras romper el cascarón con la punta de las uñas de sus patas o con el pico, fuera el primero en salir sano y salvo: el mayor o el menor?». «Debería llamarse el mayor, venerable Gotama, pues él es el mayor de entre ellos».

‘‘เอวเมวํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, อวิชฺชาคตาย ปชาย อณฺฑภูตาย ปริโยนทฺธาย อวิชฺชณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา เอโกว โลเก อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, เชฏฺโฐ เสฏฺโฐ โลกสฺส. อารทฺธํ โข ปน เม, พฺราหฺมณ, วีริยํ อโหสิ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ.

«Del mismo modo, brahmán, entre los seres sumergidos en la ignorancia, nacidos de un huevo y envueltos por el cascarón de la ignorancia, yo solo he roto dicho cascarón y he alcanzado el despertar pleno y perfecto, insuperable en el mundo. Ciertamente, brahmán, yo soy el mayor y el más excelente del mundo. Mi energía fue infatigable, mi atención plena se estableció firme, mi cuerpo estuvo calmado y sereno, y mi mente concentrada y unificada».

‘‘โส [Pg.22] โข อหํ, พฺราหฺมณ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรามิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทมิ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ.

«Así pues, brahmán, alejado de los placeres sensoriales y de los estados perjudiciales, alcancé y permanecí en el primer jhana, que surge del retiro y está acompañado de la aplicación inicial, la aplicación sostenida, el gozo y la felicidad. Con el cese de la aplicación inicial y sostenida, mediante la tranquilidad interior y la unificación de la mente, alcancé y permanecí en el segundo jhana, nacido de la concentración, libre de aplicación inicial y sostenida, con gozo y felicidad. Con el desapasionamiento del gozo, permanecí ecuánime, con atención plena y clara comprensión, experimentando en el cuerpo la felicidad que los nobles describen como: ‘Ecuánime y atento, vive feliz’, y así alcancé y permanecí en el tercer jhana. Con el abandono del placer y del dolor, y habiendo desaparecido previamente la alegría y la pena, alcancé y permanecí en el cuarto jhana, que no es doloroso ni placentero, y posee la pureza de la atención plena gracias a la ecuanimidad».

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ.

«Con la mente así concentrada, pura, diáfana, sin mácula, libre de imperfecciones, maleable, lista para actuar, firme e imperturbable, dirigí mi mente al conocimiento del recuerdo de mis vidas pasadas. Recordé mis diversas existencias anteriores, a saber: una vida, dos vidas, tres, cuatro, cinco, diez, veinte, treinta, cuarenta, cincuenta, cien vidas, mil vidas, cien mil vidas, durante muchos eones de contracción del mundo, muchos eones de expansión y muchos eones de contracción y expansión: ‘En tal lugar tuve tal nombre, tal linaje, tal apariencia, tal alimento, tal experiencia de placer y dolor, y tal límite de vida. Al morir allí, renací en tal otro lugar; allí también tuve tal nombre, tal linaje, tal apariencia, tal alimento, tal experiencia de placer y dolor, y tal límite de vida. Al morir allí, renací aquí’. Así recordé mis diversas vidas pasadas con sus modos y detalles».

‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา ปฐเม ยาเม ปฐมา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน, ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ปฐมา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา.

«Esta fue la primera ciencia que alcancé en la primera vigilia de la noche; la ignorancia fue destruida y surgió la ciencia; la oscuridad fue disipada y surgió la luz, tal como sucede a quien mora diligente, fervoroso y resuelto. Este fue, brahmán, mi primer rompimiento del cascarón, como el de un polluelo que sale de su huevo».

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสามิ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต [Pg.23] สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานามิ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, อริยานํ อุปวาทกา, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา, มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนาติ. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา, วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา, มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา, อริยานํ อนุปวาทกา, สมฺมาทิฏฺฐิกา, สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสามิ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานามิ.

«Con la mente así concentrada, pura, diáfana, sin mácula, libre de imperfecciones, maleable, lista para actuar, firme e imperturbable, dirigí mi mente al conocimiento del paso de los seres de una vida a otra. Con el ojo divino, puro y sobrehumano, vi a los seres morir y renacer: inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados, y comprendí cómo los seres transmigran según sus acciones: ‘Estos seres, ciertamente, que poseían una conducta corporal, verbal y mental incorrecta, que difamaban a los nobles, que sostenían visiones erróneas y actuaban bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Pero estos otros seres, que poseían una conducta corporal, verbal y mental correcta, que no difamaban a los nobles, que sostenían visiones correctas y actuaban bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un buen destino, en el mundo celestial’. Así, con el ojo divino, puro y sobrehumano, vi a los seres morir y renacer según sus acciones».

‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา มชฺฌิเม ยาเม ทุติยา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน, ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ทุติยา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา.

«Esta fue la segunda ciencia que alcancé en la vigilia media de la noche; la ignorancia fue destruida y surgió la ciencia; la oscuridad fue disipada y surgió la luz, tal como sucede a quien mora diligente, fervoroso y resuelto. Este fue, brahmán, mi segundo rompimiento del cascarón, como el de un polluelo que sale de su huevo».

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ. ตสฺส เม เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ. วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ อโหสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ อพฺภญฺญาสึ.

«Con la mente así concentrada, pura, diáfana, sin mácula, libre de imperfecciones, maleable, lista para actuar, firme e imperturbable, dirigí mi mente al conocimiento de la destrucción de los influjos mentales. Comprendí tal como es: ‘Esto es el sufrimiento’, ‘Este es el origen del sufrimiento’, ‘Este es el cese del sufrimiento’ y ‘Este es el sendero que conduce al cese del sufrimiento’. Comprendí tal como es: ‘Estos son los influjos’, ‘Este es el origen de los influjos’, ‘Este es el cese de los influjos’ y ‘Este es el sendero que conduce al cese de los influjos’. Al conocer y ver de este modo, mi mente se liberó del influjo del deseo sensorial, del influjo del devenir y del influjo de la ignorancia. En la liberación, surgió el conocimiento: ‘¡Está liberada!’. Y comprendí: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más devenir en este estado’».

‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม ตติยา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน[Pg.24], ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ตติยา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา’’ติ.

«Ciertamente, bracmán, en la tercera vigilia de la noche, alcancé este tercer conocimiento; la ignorancia fue destruida y el conocimiento surgió; la oscuridad fue disipada y la luz apareció, tal como le sucede a quien vive diligente, ardiente y resuelto. Esta, bracmán, fue mi tercera eclosión, como la de un polluelo al romper el cascarón de su huevo».

เอวํ วุตฺเต เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เชฏฺโฐ ภวํ โคตโม, เสฏฺโฐ ภวํ โคตโม. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปฐมํ.

Dicho esto, el bracmán Verañja se dirigió al Bienaventurado: «El señor Gotama es el mayor, el señor Gotama es el más excelente. ¡Excelente, señor Gotama, excelente! Es como si, señor Gotama, alguien enderezara lo que estaba volcado, revelara lo que estaba oculto, mostrara el camino al extraviado o sostuviera una lámpara de aceite en la oscuridad para que quienes tienen vista vean las formas; de la misma manera, el señor Gotama ha manifestado el Dhamma de múltiples formas. Me acojo al señor Gotama como mi refugio, al Dhamma y a la comunidad de monjes. Que el señor Gotama me acepte como un seguidor laico que ha buscado refugio desde hoy y por el resto de su vida». El primero.

๒. สีหสุตฺตํ

2. Discurso a Sīha

๑๒. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ.

12. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala con el techo puntiagudo. En aquel tiempo, muchos destacados y renombrados Licchavis, reunidos y sentados en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, las virtudes del Dhamma y las virtudes del Saṅgha.

เตน โข ปน สมเยน สีโห เสนาปติ นิคณฺฐสาวโก ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยํนูนาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

En aquel tiempo, el general Sīha, un discípulo de los Nigaṇṭhas, se encontraba sentado en esa asamblea. Entonces, al general Sīha se le ocurrió este pensamiento: «Sin duda, ese Bienaventurado debe ser un Arahant, un Samyaksambuddha, pues todos estos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, del Dhamma y del Saṅgha. ¿Qué tal si me acercara a ver a ese Bienaventurado, el Arahant, el Samyaksambuddha?». Entonces el general Sīha se dirigió a donde estaba el Nigaṇṭha Nāṭaputta y, al llegar, le dijo: «Señor, deseo ir a ver al asceta Gotama».

‘‘กึ [Pg.25] ปน ตฺวํ, สีห, กิริยวาโท สมาโน อกิริยวาทํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสสิ? สมโณ หิ, สีห, โคตโม อกิริยวาโท, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’ติ. อถ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส โย อโหสิ คมิยาภิสงฺขาโร ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ.

«¿Por qué tú, Sīha, siendo alguien que sostiene la doctrina de la acción (kiriyavāda), irías a ver al asceta Gotama, quien sostiene la doctrina de la no-acción (akiriyavāda)? Pues el asceta Gotama, Sīha, sostiene la doctrina de la no-acción, enseña el Dhamma para la no-acción y con ello instruye a sus discípulos». Entonces, el impulso que el general Sīha había tenido de ir a ver al Bienaventurado se apaciguó.

ทุติยมฺปิ โข สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส…เป… ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ทุติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยํนูนาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

Por segunda vez, muchos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha... del Dhamma... del Saṅgha. Por segunda vez, al general Sīha se le ocurrió este pensamiento: «Sin duda ese Bienaventurado debe ser un Arahant, un Samyaksambuddha, pues todos estos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, del Dhamma y del Saṅgha. ¿Qué tal si me acercara a ver a ese Bienaventurado, el Arahant, el Samyaksambuddha?». Entonces el general Sīha se dirigió a donde estaba el Nigaṇṭha Nāṭaputta y, al llegar, le dijo: «Señor, deseo ir a ver al asceta Gotama».

‘‘กึ ปน ตฺวํ, สีห, กิริยวาโท สมาโน อกิริยวาทํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสสิ? สมโณ หิ, สีห, โคตโม อกิริยวาโท อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส โย อโหสิ คมิยาภิสงฺขาโร ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ.

«¿Por qué tú, Sīha, siendo alguien que sostiene la doctrina de la acción, irías a ver al asceta Gotama, quien sostiene la doctrina de la no-acción? Pues el asceta Gotama, Sīha, sostiene la doctrina de la no-acción, enseña el Dhamma para la no-acción y con ello instruye a sus discípulos». Por segunda vez, el impulso que el general Sīha había tenido de ir a ver al Bienaventurado se apaciguó.

ตติยมฺปิ โข สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส…เป… ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ตติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. กึ หิเม กริสฺสนฺติ นิคณฺฐา [Pg.26] อปโลกิตา วา อนปโลกิตา วา? ยํนูนาหํ อนปโลเกตฺวาว นิคณฺเฐ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ.

Por tercera vez, muchos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha... del Dhamma... del Saṅgha. Por tercera vez, al general Sīha se le ocurrió este pensamiento: «Sin duda ese Bienaventurado debe ser un Arahant, un Samyaksambuddha, pues todos estos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, del Dhamma y del Saṅgha. ¿Qué pueden importarme estos Nigaṇṭhas, ya sea que les pida permiso o no? ¿Qué tal si, sin consultar a los Nigaṇṭhas, me acerco a ver a ese Bienaventurado, el Arahant, el Samyaksambuddha?».

อถ โข สีโห เสนาปติ ปญฺจมตฺเตหิ รถสเตหิ ทิวาทิวสฺส เวสาลิยา นิยฺยาสิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ, ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อคมาสิ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Entonces el general Sīha, con unos quinientos carros, salió de Vesālī a pleno día para ver al Bienaventurado. Fue en carro hasta donde el terreno lo permitía, luego descendió y continuó a pie. El general Sīha se acercó a donde estaba el Bienaventurado y, tras saludarlo con respeto, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el general Sīha le dijo al Bienaventurado:

‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ. เย เต, ภนฺเต, เอวมาหํสุ – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ, กจฺจิ เต, ภนฺเต, ภควโต วุตฺตวาทิโน น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ, ภนฺเต, ภควนฺต’’นฺติ.

«Señor, he oído decir esto: “El asceta Gotama sostiene la doctrina de la no-acción, enseña el Dhamma para la no-acción y con ello instruye a sus discípulos”. Señor, aquellos que dicen eso, ¿están repitiendo lo que el Bienaventurado ha dicho y no lo acusan falsamente con algo que no es verdad? ¿Exponen su enseñanza de acuerdo con el Dhamma sin que su declaración dé lugar a críticas justificables? Pues nosotros, señor, no deseamos calumniar al Bienaventurado».

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la inacción; enseña el Dhamma para la inacción y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la acción; enseña el Dhamma para la acción y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la aniquilación; enseña el Dhamma para la aniquilación y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien que detesta; enseña el Dhamma para el aborrecimiento y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ[Pg.27], สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un destructor; enseña el Dhamma para la destrucción y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un asceta fervoroso; enseña el Dhamma para el fervor y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es uno libre de renacimiento; enseña el Dhamma para la ausencia de renacimiento y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un consolador; enseña el Dhamma para el consuelo y con ello instruye a sus discípulos’”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อกิริยํ วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la inacción; enseña el Dhamma para la inacción y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño la no ejecución de la mala conducta corporal, de la mala conducta verbal y de la mala conducta mental; enseño la no ejecución de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, กิริยํ วทามิ กายสุจริตสฺส วจีสุจริตสฺส มโนสุจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ กิริยํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la acción; enseña el Dhamma para la acción y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño la ejecución de la buena conducta corporal, de la buena conducta verbal y de la buena conducta mental; enseño la ejecución de los diversos estados saludables y beneficiosos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อุจฺเฉทํ วทามิ ราคสฺส โทสสฺส [Pg.28] โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อุจฺเฉทํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la aniquilación; enseña el Dhamma para la aniquilación y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño la aniquilación de la codicia, del odio y de la delusión; enseño la aniquilación de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, ชิคุจฺฉามิ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; ชิคุจฺฉามิ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien que detesta; enseña el Dhamma para el aborrecimiento y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, detesto la mala conducta corporal, la mala conducta verbal y la mala conducta mental; detesto la adquisición de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un destructor; enseña el Dhamma para la destrucción y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño el Dhamma para la eliminación de la codicia, del odio y de la delusión; enseño el Dhamma para la eliminación de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? ตปนียาหํ, สีห, ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วทามิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ยสฺส โข, สีห, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘ตปสฺสี’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, สีห, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un asceta fervoroso; enseña el Dhamma para el fervor y con ello instruye a sus discípulos’? Yo declaro, Sīha, que los estados perjudiciales y dañinos son ‘quemantes’, a saber, la mala conducta corporal, la mala conducta verbal y la mala conducta mental. Aquel en quien estos estados perjudiciales y dañinos que causan remordimiento han sido abandonados, cortados de raíz, vueltos como el tocón de una palmera, eliminados y hechos de tal naturaleza que no vuelvan a surgir en el futuro, a ese yo lo llamo ‘fervoroso’. En el Tathāgata, Sīha, estos estados que causan remordimiento han sido abandonados, cortados de raíz, vueltos como el tocón de una palmera, eliminados y hechos de tal naturaleza que no vuelvan a surgir en el futuro. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”.

‘‘กตโม [Pg.29] จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? ยสฺส โข, สีห, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘อปคพฺโภ’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, สีห, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es la manera, Sīha, por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien sin renacimiento (apagabbho), enseña la doctrina para el cese del renacimiento y con ella guía a sus discípulos’? Sīha, a aquel que ha abandonado, desarraigado, eliminado como un tocón de palma y extinguido por completo la concepción en una matriz y la producción de una existencia futura, de modo que no están sujetas a surgir de nuevo, a ese yo lo llamo ‘alguien sin renacimiento’. Sīha, para el Tathāgata, la concepción en una matriz y la producción de una existencia futura han sido abandonadas, desarraigadas, eliminadas como un tocón de palma, extinguidas por completo y ya no están sujetas a surgir en el futuro. Esta es, Sīha, la manera por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien sin renacimiento, enseña la doctrina para el cese del renacimiento y con ella guía a sus discípulos’”.

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อสฺสาสโก ปรเมน อสฺสาเสน, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสมิ, เตน จ สาวเก วิเนมิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

“¿Y cuál es la manera, Sīha, por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un consolador (assāsako), enseña la doctrina para el consuelo y con ella guía a sus discípulos’? Pues yo soy, Sīha, un consolador mediante el consuelo supremo (el Sendero); enseño la doctrina para el consuelo y con ella guío a mis discípulos. Esta es, Sīha, la manera por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un consolador, enseña la doctrina para el consuelo y con ella guía a sus discípulos’”.

เอวํ วุตฺเต สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

Habiéndose dicho esto, el general Sīha dijo al Bienaventurado: “¡Excelente, venerable señor! ¡Excelente, venerable señor! ... Que el Bienaventurado me acepte como un seguidor laico (upāsaka) que ha tomado refugio en él desde hoy y de por vida”.

‘‘อนุวิจฺจการํ โข, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’’ติ. ‘‘อิมินาปาหํ, ภนฺเต, ภควโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ, ยํ มํ ภควา เอวมาห – ‘อนุวิจฺจการํ โข, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’ติ. มญฺหิ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยา สาวกํ ลภิตฺวา เกวลกปฺปํ เวสาลึ ปฏากํ ปริหเรยฺยุํ – ‘สีโห อมฺหากํ เสนาปติ สาวกตฺตํ อุปคโต’ติ. อถ จ ปน ภควา เอวมาห – ‘อนุวิจฺจการํ, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’ติ. เอสาหํ, ภนฺเต, ทุติยมฺปิ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

“Sīha, actúa después de una cuidadosa investigación. Para personas ilustres como tú, es conveniente actuar tras una cuidadosa investigación”. Al oír esto, Sīha dijo: “Venerable señor, con estas palabras del Bienaventurado me siento aún más satisfecho y complacido: ‘Sīha, actúa tras una cuidadosa investigación...’. Pues, venerable señor, si otros maestros de distintas escuelas me hubieran ganado como discípulo, me habrían paseado por todo Vesālī con estandartes proclamando: ‘El general Sīha se ha convertido en nuestro discípulo’. Sin embargo, el Bienaventurado me dice: ‘Sīha, actúa tras una cuidadosa investigación...’. Venerable señor, por segunda vez tomo refugio en el Bienaventurado, en el Dhamma y en la Sangha de monjes. Que el Bienaventurado me acepte como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy y de por vida”.

‘‘ทีฆรตฺตํ [Pg.30] โข เต, สีห, นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ, เยน เนสํ อุปคตานํ ปิณฺฑกํ ทาตพฺพํ มญฺเญยฺยาสี’’ติ. ‘‘อิมินาปาหํ, ภนฺเต, ภควโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ, ยํ มํ ภควา เอวมาห – ‘ทีฆรตฺตํ โข เต, สีห, นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ, เยน เนสํ อุปคตานํ ปิณฺฑกํ ทาตพฺพํ มญฺเญยฺยาสี’ติ. สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘สมโณ โคตโม เอวมาห – มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, มยฺหเมว สาวกานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, น อญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, น อญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ, อถ จ ปน มํ ภควา นิคณฺเฐสุปิ ทาเน สมาทเปติ. อปิ จ, ภนฺเต, มยเมตฺถ กาลํ ชานิสฺสาม. เอสาหํ, ภนฺเต, ตติยมฺปิ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

“Sīha, durante mucho tiempo tu familia ha sido como un pozo para los Nigaṇṭhas (ascetas jainas); por ello, considera que debes darles limosna cuando se acerquen a tu casa”. Sīha respondió: “Venerable señor, con esto me siento aún más satisfecho y complacido. Pues, venerable señor, he oído decir: ‘El asceta Gotama afirma que solo a él se le deben dar ofrendas y no a otros, que solo a sus discípulos se les debe dar y no a los discípulos de otros; que solo lo dado a él tiene gran fruto y no lo dado a otros...’. Sin embargo, el Bienaventurado me insta a dar limosna incluso a los Nigaṇṭhas. En esto, venerable señor, sabremos discernir el momento oportuno. Venerable señor, por tercera vez tomo refugio en el Bienaventurado, en el Dhamma y en la Sangha. Que el Bienaventurado me acepte como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy y de por vida”.

อถ โข ภควา สีหสฺส เสนาปติสฺส อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ, กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ สีหํ เสนาปตึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ สีหสฺส เสนาปติสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

Entonces el Bienaventurado impartió al general Sīha la enseñanza gradual, a saber: el discurso sobre la generosidad (dānakathaṃ), el discurso sobre la moralidad (sīlakathaṃ), el discurso sobre los reinos celestiales (saggakathaṃ); y explicó el peligro, la bajeza y la impureza de los placeres sensoriales, así como los beneficios de la renuncia (nekkhamme). Cuando el Bienaventurado supo que la mente del general Sīha estaba preparada, dócil, libre de obstáculos, elevada y llena de fe, le expuso aquella enseñanza de los Buddhas que es única: el sufrimiento (dukkha), su origen (samudaya), su cese (nirodha) y el sendero (magga). Así como un paño limpio y sin manchas absorbe perfectamente el tinte, del mismo modo, en ese mismo asiento, surgió en el general Sīha el ojo de la doctrina (dhammacakkhu), puro y libre de manchas: “Todo lo que está sujeto a surgir, está sujeto a cesar”.

อถ โข สีโห เสนาปติ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

Entonces el general Sīha, habiendo visto el Dhamma, alcanzado el Dhamma, conocido el Dhamma y penetrado en el Dhamma, habiendo cruzado la duda y abandonado la incertidumbre, habiendo alcanzado plena confianza y volviéndose independiente de otros en la enseñanza del Maestro, dijo al Bienaventurado: “Venerable señor, que el Bienaventurado junto con la Sangha de monjes acepten mañana mi comida”. El Bienaventurado aceptó mediante el silencio.

อถ โข สีโห เสนาปติ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข สีโห เสนาปติ อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส[Pg.31], ปวตฺตมํสํ ชานาหี’’ติ. อถ โข สีโห เสนาปติ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต! นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

Entonces, el general Sīha, comprendiendo la aceptación del Bienaventurado, se levantó de su asiento, le rindió homenaje, le rodeó por la derecha y se marchó. Luego, el general Sīha llamó a uno de sus hombres y le dijo: “Ve, buen hombre, y busca carne ya disponible (pavatta-maṃsa)”. Al transcurrir la noche, en su propia casa, el general Sīha mandó preparar exquisitos manjares y alimentos, y envió aviso al Bienaventurado: “Es la hora, venerable señor, la comida está lista”.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน สีหสฺส เสนาปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นิคณฺฐา เวสาลิยํ รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ – ‘‘อชฺช สีเหน เสนาปตินา ถูลํ ปสุํ วธิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส ภตฺตํ กตํ. ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺสกตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจกมฺม’’นฺติ.

Entonces, por la mañana, el Bienaventurado se vistió, tomó su cuenco y su manto, y se dirigió a la casa del general Sīha. Al llegar, se sentó en el lugar preparado junto con la Sangha de monjes. En aquel momento, numerosos Nigaṇṭhas recorrían las calles y plazas de Vesālī con los brazos en alto, clamando: “Hoy el general Sīha ha matado un animal robusto para ofrecer una comida al asceta Gotama. El asceta Gotama come a sabiendas esa carne preparada específicamente para él, incurriendo así en la culpa de la matanza”.

อถ โข อญฺญตโร ปุริโส เยน สีโห เสนาปติ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สีหสฺส เสนาปติสฺส อุปกณฺณเก อาโรเจสิ – ‘‘ยคฺเฆ, ภนฺเต, ชาเนยฺยาสิ! เอเต สมฺพหุลา นิคณฺฐา เวสาลิยํ รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ – ‘อชฺช สีเหน เสนาปตินา ถูลํ ปสุํ วธิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส ภตฺตํ กตํ. ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺสกตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจกมฺม’นฺติ. อลํ อยฺโย ทีฆรตฺตญฺหิ เต อายสฺมนฺโต อวณฺณกามา พุทฺธสฺส อวณฺณกามา ธมฺมสฺส อวณฺณกามา สงฺฆสฺส. น จ ปเนเต อายสฺมนฺโต ชิริทนฺติ ตํ ภควนฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขิตุํ; น จ มยํ ชีวิตเหตุปิ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปยฺยามา’’ติ.

Entonces, cierto hombre se acercó a donde estaba el general Sīha; habiéndose acercado, le susurró al oído al general Sīha: «¡Sepa usted, señor! Estos numerosos Nigaṇṭhas andan por Vesālī de calle en calle, de cruce en cruce, con los brazos en alto, clamando: "Hoy el general Sīha ha matado a un animal grande y ha preparado comida para el asceta Gotama. El asceta Gotama, sabiendo que la carne fue preparada especialmente para él, la consume; él incurre en esa acción [de matar]"». [Sīha dijo:] «Basta, buen hombre. Durante mucho tiempo esos venerables han deseado desprestigiar al Buda, al Dhamma y al Saṅgha. Esos venerables no cesan de calumniar al Bienaventurado con palabras inexistentes, vacías, falsas e irreales; pues nosotros, ni siquiera por causa de la propia vida, privaríamos intencionalmente a un ser vivo de la existencia».

อถ โข สีโห เสนาปติ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สีหํ เสนาปตึ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. ทุติยํ.

Entonces, el general Sīha sirvió y satisfizo con sus propias manos al Saṅgha de monjes encabezado por el Buda con exquisita comida sólida y blanda. Una vez que el Bienaventurado hubo terminado de comer y retiró su mano del cuenco, el general Sīha se sentó a un lado. Mientras el general Sīha estaba sentado allí, el Bienaventurado lo instruyó, exhortó, animó y deleitó con una charla sobre el Dhamma, tras lo cual se levantó de su asiento y se marchó. Segundo [discurso].

๓. อสฺสาชานียสุตฺตํ

3. Discurso sobre el Caballo de Pura Sangre

๑๓. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.32], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ. ยสฺสํ ทิสายํ อญฺเญปิ ภทฺทา อสฺสาชานียา ชายนฺติ, ตสฺสํ ทิสายํ ชาโต โหติ. ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ – อลฺลํ วา สุกฺขํ วา – ตํ สกฺกจฺจํเยว ปริภุญฺชติ อวิกิรนฺโต. เชคุจฺฉี โหติ อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา อภินิสีทิตุํ วา อภินิปชฺชิตุํ วา. โสรโต โหติ สุขสํวาโส, น จ อญฺเญ อสฺเส อุพฺเพเชตา. ยานิ โข ปนสฺส โหนฺติ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิมฺเหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ, ตานิ ยถาภูตํ สารถิสฺส อาวิกตฺตา โหติ. เตสมสฺส สารถิ อภินิมฺมทนาย วายมติ. วาหี โข ปน โหติ. ‘กามญฺเญ อสฺสา วหนฺตุ วา มา วา, อหเมตฺถ วหิสฺสามี’ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. คจฺฉนฺโต โข ปน อุชุมคฺเคเนว คจฺฉติ. ถามวา โหติ ยาว ชีวิตมรณปริยาทานา ถามํ อุปทํเสตา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ.

13. «Monjes, un noble caballo de pura sangre del rey que posee ocho cualidades es digno del rey, es una posesión del rey y es contado como un atributo del rey. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el noble caballo de pura sangre del rey es de buen linaje por ambos lados, tanto por la madre como por el padre. Nace en aquella región donde también nacen otros nobles caballos de pura sangre. Sea cual sea el alimento que le den —fresco o seco— lo consume con cuidado, sin desparramarlo. Siente repugnancia al sentarse o echarse sobre su propia orina o excremento. Es dócil y de convivencia placentera, y no atemoriza a los demás caballos. Cualquier astucia, engaño, doblez o torpeza que posea, la manifiesta tal como es ante el auriga; entonces, el auriga se esfuerza por corregir esos defectos. Es capaz de llevar cargas. Piensa: "Que otros caballos lleven la carga o no, yo la llevaré aquí". Al andar, avanza por el camino recto. Posee fortaleza hasta el final de su vida por la muerte, mostrando su vigor. Monjes, un noble caballo de pura sangre del rey que posee estas ocho cualidades es digno del rey, es una posesión del rey y es contado como un atributo del rey».

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ – ลูขํ วา ปณีตํ วา – ตํ สกฺกจฺจํเยว ปริภุญฺชติ อวิหญฺญมาโน. เชคุจฺฉี โหติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; เชคุจฺฉี โหติ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. โสรโต โหติ สุขสํวาโส, น อญฺเญ ภิกฺขู อุพฺเพเชตา. ยานิ โข ปนสฺส โหนฺติ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิมฺเหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ, ตานิ ยถาภูตํ อาวิกตฺตา โหติ สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ. เตสมสฺส สตฺถา วา วิญฺญู วา สพฺรหฺมจารี อภินิมฺมทนาย วายมติ. สิกฺขิตา โข ปน โหติ. ‘กามญฺเญ [Pg.33] ภิกฺขู สิกฺขนฺตุ วา มา วา, อหเมตฺถ สิกฺขิสฺสามี’ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. คจฺฉนฺโต โข ปน อุชุมคฺเคเนว คจฺฉติ; ตตฺรายํ อุชุมคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อารทฺธวีริโย วิหรติ – ‘กามํ ตโจ จ นฺหารุ จ อฏฺฐิ จ อวสิสฺสตุ, สรีเร อุปสุสฺสตุ มํสโลหิตํ; ยํ ตํ ปุริสถาเมน ปุริสวีริเยน ปุริสปรกฺกเมน ปตฺตพฺพํ, น ตํ อปาปุณิตฺวา วีริยสฺส สณฺฐานํ ภวิสฺสตี’ติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ตติยํ.

«Del mismo modo, monjes, el monje que posee ocho cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de regalos, digno de saludo reverente, un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el monje es virtuoso, vive restringido por el código de conducta monástica, es perfecto en su comportamiento y lugares de frecuentación, ve peligro incluso en las faltas más leves y, habiéndolos aceptado, se entrena en los preceptos. Sea cual sea el alimento que le den —tosco o refinado— lo consume con atención, sin afligirse. Siente repugnancia por la mala conducta corporal, verbal y mental; siente repugnancia por incurrir en diversos estados malvados y perjudiciales. Es dócil y de convivencia placentera, y no atemoriza a los demás monjes. Cualquier astucia, engaño, doblez o torpeza que posea, la manifiesta tal como es ante el Maestro o ante los compañeros sabios en la vida santa; entonces, el Maestro o los compañeros sabios se esfuerzan por corregir esos defectos. Es disciplinado en el entrenamiento. Piensa: "Que otros monjes se entrenen o no, yo me entrenaré aquí". Al andar, avanza por el camino recto; y este es el camino recto, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración. Vive con una energía persistente, pensando: "Que queden solo la piel, los tendones y los huesos, que se sequen la carne y la sangre en mi cuerpo; no cejaré en mi esfuerzo hasta haber alcanzado lo que se logra mediante la fuerza humana, el vigor humano y la perseverancia humana". Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo». Tercero.

๔. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ

4. Discurso sobre el Caballo Defectuoso

๑๔. ‘‘อฏฺฐ จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ อฏฺฐ จ อสฺสโทเส, อฏฺฐ จ ปุริสขฬุงฺเก อฏฺฐ จ ปุริสโทเส. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

14. «Monjes, enseñaré ocho tipos de caballos defectuosos y ocho defectos de los caballos, así como ocho tipos de hombres defectuosos y ocho defectos de los hombres. Escuchen y presten mucha atención; hablaré». «Sí, señor», respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente:

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อสฺสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ อสฺสโทสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉโต ปฏิกฺกมติ, ปิฏฺฐิโต รถํ ปวตฺเตติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อสฺสโทโส.

«¿Y cuáles son, monjes, los ocho caballos defectuosos y los ocho defectos de los caballos? Aquí, monjes, cierto caballo defectuoso, cuando se le dice "¡ve!" y es aguijoneado e instado por el auriga, retrocede hacia atrás y hace girar el carro hacia atrás. Monjes, existe este tipo de caballo defectuoso en este mundo. Este es, monjes, el primer defecto de un caballo».

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉา ลงฺฆติ, กุพฺพรํ หนติ, ติทณฺฑํ ภญฺชติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อสฺสโทโส.

«Además, monjes, otro caballo defectuoso, cuando se le dice "¡ve!" y es aguijoneado e instado por el auriga, corcea hacia atrás, golpea el borde del carro y rompe el soporte triple. Monjes, existe este tipo de caballo defectuoso en este mundo. Este es, monjes, el segundo defecto de un caballo».

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา รถีสาย สตฺถึ อุสฺสชฺชิตฺวา รถีสํเยว อชฺโฌมทฺทติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย อสฺสโทโส.

«Además, monjes, otro caballo defectuoso, cuando se le dice "¡ve!" y es aguijoneado e instado por el auriga, apoya su muslo contra el timón del carro y pisotea el timón mismo. Monjes, existe este tipo de caballo defectuoso en este mundo. Este es, monjes, el tercer defecto de un caballo».

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อุมฺมคฺคํ คณฺหติ, อุพฺพฏุมํ รถํ กโรติ. เอวรูโปปิ[Pg.34], ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ อสฺสโทโส.

“Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, toma el camino equivocado y desvía el carro. Esta, monjes, es la cuarta falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ลงฺฆติ ปุริมกายํ ปคฺคณฺหติ ปุริเม ปาเท. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อสฺสโทโส.

“Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, salta levantando la parte delantera de su cuerpo y alza sus patas delanteras. Esta, monjes, es la quinta falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อนาทิยิตฺวา สารถึ อนาทิยิตฺวา ปโตทลฏฺฐึ ทนฺเตหิ มุขาธานํ วิธํสิตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ อสฺสโทโส.

“Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, sin prestar atención al auriga ni al aguijón, destroza con sus dientes el bocado y se va por donde le place. Esta, monjes, es la sexta falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา เนว อภิกฺกมติ โน ปฏิกฺกมติ ตตฺเถว ขีลฏฺฐายี ฐิโต โหติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม อสฺสโทโส.

“Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, ni avanza ni retrocede, permaneciendo allí mismo inmóvil como un poste. Esta, monjes, es la séptima falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปุริเม จ ปาเท สํหริตฺวา ปจฺฉิเม จ ปาเท สํหริตฺวา ตตฺเถว จตฺตาโร ปาเท อภินิสีทติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม อสฺสโทโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อสฺสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ อสฺสโทสา.

“Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, encogiendo tanto las patas delanteras como las traseras, se tumba allí mismo sobre sus cuatro patas. Esta, monjes, es la octava falta de un caballo. Estas, monjes, son las ocho clases de caballos rebeldes y las ocho faltas de los caballos”.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุริสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ ปุริสโทสา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน ‘น สรามี’ติ อสติยา นิพฺเพเฐติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉโต ปฏิกฺกมติ, ปิฏฺฐิโต รถํ วตฺเตติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุริสโทโส.

“¿Y cuáles, monjes, son los ocho hombres rebeldes y las ocho faltas de los hombres? Aquí, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, se defiende alegando falta de memoria: ‘No lo recuerdo’. Monjes, así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, retrocede y hace girar el carro hacia atrás; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Monjes, hay ciertos hombres rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza. Esta, monjes, es la primera falta de un hombre”.

‘‘ปุน [Pg.35] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน โจทกํเยว ปฏิปฺผรติ – ‘กึ นุ โข ตุยฺหํ พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส ภณิเตน! ตฺวมฺปิ นาม ภณิตพฺพํ มญฺญสี’ติ! เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉา ลงฺฆติ, กุพฺพรํ หนติ, ติทณฺฑํ ภญฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุริสโทโส.

“Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, arremete contra su propio acusador diciendo: ‘¿Qué importa lo que digas tú, necio e ignorante? ¡Incluso tú crees que debes hablar!’. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, salta hacia atrás, golpea el armazón del carro y rompe el triple madero; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la segunda falta de un hombre”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน โจทกสฺเสว ปจฺจาโรเปติ – ‘ตฺวํ โขสิ อิตฺถนฺนามํ อาปตฺตึ อาปนฺโน, ตฺวํ ตาว ปฐมํ ปฏิกโรหี’ติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา รถีสาย สตฺถึ อุสฺสชฺชิตฺวา รถีสํเยว อชฺโฌมทฺทติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุริสโทโส.

“Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, devuelve la acusación al mismo acusador diciendo: ‘Tú mismo has cometido tal ofensa, ¡corrígete tú primero!’. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, empuja el eje del carro con su muslo y pisotea el eje mismo; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la tercera falta de un hombre”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อุมฺมคฺคํ คณฺหติ, อุพฺพฏุมํ รถํ กโรติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุริสโทโส.

“Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, evade una pregunta con otra, desvía la conversación hacia temas externos y manifiesta enojo, odio y resentimiento. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, toma el camino equivocado y desvía el carro; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la cuarta falta de un hombre”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน สงฺฆมชฺเฌ พาหุวิกฺเขปํ กโรติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ลงฺฆติ, ปุริมกายํ ปคฺคณฺหติ ปุริเม ปาเท; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ปุริสโทโส.

“Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, hace gestos violentos con sus brazos en medio de la Sangha. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, salta levantando la parte delantera de su cuerpo y alza sus patas delanteras; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la quinta falta de un hombre”.

‘‘ปุน [Pg.36] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อนาทิยิตฺวา สงฺฆํ อนาทิยิตฺวา โจทกํ สาปตฺติโกว เยน กามํ ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อนาทิยิตฺวา สารถึ อนาทิยิตฺวา ปโตทลฏฺฐึ ทนฺเตหิ มุขาธานํ วิธํสิตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ ปุริสโทโส.

“Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, sin prestar atención a la Sangha ni al acusador, se marcha a donde le place manteniendo aún su ofensa. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, sin prestar atención al auriga ni al aguijón, destroza con sus dientes el bocado y se va por donde le place; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la sexta falta de un hombre”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน ‘เนวาหํ อาปนฺโนมฺหิ, น ปนาหํ อาปนฺโนมฺหี’ติ โส ตุณฺหีภาเวน สงฺฆํ วิเหเฐติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา เนว อภิกฺกมติ โน ปฏิกฺกมติ ตตฺเถว ขีลฏฺฐายี ฐิโต โหติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ปุริสโทโส.

“Además, monjes, unos monjes acusan a otro monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado por los monjes de una ofensa, pensando: ‘No he cometido ninguna ofensa, de ninguna manera he cometido ninguna ofensa’, acosa a la comunidad con su silencio. Del mismo modo que, monjes, ese caballo indómito, al decirle ‘¡ve!’, siendo aguijoneado y estimulado por el auriga, ni avanza ni retrocede, sino que permanece allí mismo inmóvil como un poste; de la misma manera, monjes, describo a este individuo. Tal tipo de persona, monjes, es un hombre indómito en este mundo. Este, monjes, es el séptimo defecto de un hombre.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน เอวมาห – ‘กึ นุ โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อติพาฬฺหํ มยิ พฺยาวฏา ยาว อิทานาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’ติ. โส สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา เอวมาห – ‘อิทานิ โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหถา’ติ? เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปุริเม จ ปาเท สํหริตฺวา ปจฺฉิเม จ ปาเท สํหริตฺวา ตตฺเถว จตฺตาโร ปาเท อภินิสีทติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม ปุริสโทโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุริสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ ปุริสโทสา’’ติ. จตุตฺถํ.

“Además, monjes, unos monjes acusan a otro monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado por los monjes de una ofensa, dice así: ‘¿Por qué están ustedes, venerables, tan empeñados conmigo? Ahora mismo renunciaré al entrenamiento y volveré a la vida inferior [laica]’. Él, habiendo renunciado al entrenamiento y vuelto a la vida inferior, dice así: ‘¿Están ahora satisfechos, venerables?’. Del mismo modo que, monjes, ese caballo indómito, al decirle ‘¡ve!’, siendo aguijoneado y estimulado por el auriga, encoge sus patas delanteras y traseras y se agacha allí mismo sobre sus cuatro patas; de la misma manera, monjes, describo a este individuo. Tal tipo de persona, monjes, es un hombre indómito en este mundo. Este, monjes, es el octavo defecto de un hombre. Estos son, monjes, los ocho hombres indómitos y los ocho defectos de un hombre.”

๕. มลสุตฺตํ

5. Discurso sobre las Manchas

๑๕. ‘‘อฏฺฐิมานิ[Pg.37], ภิกฺขเว, มลานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อสชฺฌายมลา, ภิกฺขเว, มนฺตา; อนุฏฺฐานมลา, ภิกฺขเว, ฆรา; มลํ, ภิกฺขเว, วณฺณสฺส โกสชฺชํ; ปมาโท, ภิกฺขเว, รกฺขโต มลํ; มลํ, ภิกฺขเว, อิตฺถิยา ทุจฺจริตํ; มจฺเฉรํ, ภิกฺขเว, ททโต มลํ; มลา, ภิกฺขเว, ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ; ตโต, ภิกฺขเว, มลา มลตรํ อวิชฺชา ปรมํ มลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มลานี’’ติ.

15. “Monjes, hay estas ocho manchas. ¿Cuáles ocho? La falta de recitación, monjes, es la mancha de los textos sagrados; la falta de esfuerzo, monjes, es la mancha de la vida hogareña; la pereza, monjes, es la mancha de la apariencia física; la negligencia, monjes, es la mancha del que vigila; la mala conducta, monjes, es la mancha de la mujer; la tacañería, monjes, es la mancha del donante; las malas y perjudiciales cualidades, monjes, son manchas tanto en este mundo como en el más allá; pero, monjes, la mancha mayor que todas estas es la ignorancia, la mancha suprema. Estas son, monjes, las ocho manchas.”

‘‘อสชฺฌายมลา มนฺตา, อนุฏฺฐานมลา ฆรา;

มลํ วณฺณสฺส โกสชฺชํ, ปมาโท รกฺขโต มลํ.

“La falta de recitación es la mancha de los textos, la falta de esfuerzo es la mancha del hogar; la pereza es la mancha de la apariencia, la negligencia es la mancha de quien vigila.”

‘‘มลิตฺถิยา ทุจฺจริตํ, มจฺเฉรํ ททโต มลํ;

มลา เว ปาปกา ธมฺมา, อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ;

ตโต มลา มลตรํ, อวิชฺชา ปรมํ มล’’นฺติ. ปญฺจมํ;

“La mala conducta es la mancha de la mujer, la tacañería es la mancha del que da; ciertamente, las malas cualidades son manchas en este mundo y en el más allá. Sin embargo, hay una mancha mayor que estas: la ignorancia es la mancha suprema.”

๖. ทูเตยฺยสุตฺตํ

6. Discurso sobre el Mensajero

๑๖. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ, สาเวตา จ, อุคฺคเหตา จ, ธาเรตา จ, วิญฺญาตา จ, วิญฺญาเปตา จ, กุสโล จ สหิตาสหิตสฺส, โน จ กลหการโก – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต โสตา จ โหติ, สาเวตา จ, อุคฺคเหตา จ, ธาเรตา จ, วิญฺญาตา จ, วิญฺญาเปตา จ, กุสโล จ สหิตาสหิตสฺส, โน จ กลหการโก. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหตี’’ติ.

16. “Monjes, poseyendo ocho cualidades, un monje es digno de ir en una misión como mensajero. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, un monje sabe escuchar, sabe hacerse escuchar, sabe aprender, sabe retener, sabe discernir el significado, sabe dar a conocer el significado, es hábil en lo que es beneficioso y lo que no lo es, y no es un provocador de disputas. Poseyendo estas ocho cualidades, monjes, un monje es digno de ir en una misión como mensajero. Poseyendo ocho cualidades, monjes, Sāriputta es digno de ir en una misión como mensajero. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, Sāriputta sabe escuchar, sabe hacerse escuchar, sabe aprender, sabe retener, sabe discernir, sabe dar a conocer, es hábil en lo que es beneficioso y lo que no lo es, y no es un provocador de disputas. Poseyendo estas ocho cualidades, monjes, Sāriputta es digno de ir en una misión como mensajero.”

‘‘โย เว น พฺยถติ ปตฺวา, ปริสํ อุคฺควาทินึ ;

น จ หาเปติ วจนํ, น จ ฉาเทติ สาสนํ.

“Aquel que ciertamente no se turba al llegar ante una asamblea que habla con dureza, que no pierde el sentido de las palabras ni oculta el mensaje,”

‘‘อสนฺทิทฺธญฺจ [Pg.38] ภณติ, ปุจฺฉิโต น จ กุปฺปติ;

ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ, ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“que habla sin ambigüedad y no se enoja cuando se le pregunta; tal monje es ciertamente digno de ir como mensajero.”

๗. ปฐมพนฺธนสุตฺตํ

7. Primer Discurso sobre las Ataduras

๑๗. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อากาเรหิ อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? รุณฺเณน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; หสิเตน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; ภณิเตน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; อากปฺเปน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; วนภงฺเคน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; คนฺเธน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; รเสน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; ผสฺเสน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหากาเรหิ อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุพทฺธา, เย ผสฺเสน พทฺธา’’ติ. สตฺตมํ.

17. “Monjes, a través de ocho formas una mujer cautiva a un hombre. ¿Cuáles ocho? Por el llanto, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por la risa, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el habla, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por la apariencia y los gestos, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por los obsequios del bosque, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el aroma, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el sabor, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el tacto, monjes, una mujer cautiva a un hombre. A través de estas ocho formas, monjes, una mujer cautiva a un hombre. Aquellos seres, monjes, que están cautivados por el tacto, están verdaderamente bien atados.”

๘. ทุติยพนฺธนสุตฺตํ

8. Segundo Discurso sobre las Ataduras

๑๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อากาเรหิ ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? รุณฺเณน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; หสิเตน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; ภณิเตน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; อากปฺเปน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; วนภงฺเคน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; คนฺเธน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; รเสน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; ผสฺเสน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหากาเรหิ ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุพทฺธา, เย ผสฺเสน พทฺธา’’ติ. อฏฺฐมํ.

18. “Monjes, a través de ocho formas un hombre cautiva a una mujer. ¿Cuáles ocho? Por el llanto, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por la risa, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el habla, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por la apariencia y los gestos, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por los obsequios del bosque, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el aroma, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el sabor, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el tacto, monjes, un hombre cautiva a una mujer. A través de estas ocho formas, monjes, un hombre cautiva a una mujer. Aquellos seres, monjes, que están cautivados por el tacto, están verdaderamente bien atados.”

๙. ปหาราทสุตฺตํ

9. Discurso a Pahārāda

๑๙. เอกํ สมยํ ภควา เวรญฺชายํ วิ หรติ นเฬรุปุจิมนฺทมูเล. อถ โข ปหาราโท อสุรินฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข ปหาราทํ อสุรินฺทํ ภควา เอตทโวจ –

19. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Verañjā, al pie del árbol neem de Naḷeru. Entonces, Pahārāda, el señor de los Asuras, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se mantuvo a un lado. Mientras Pahārāda, el señor de los Asuras, permanecía a un lado, el Bienaventurado le dijo lo siguiente:

‘‘อปิ [Pg.39] ปน, ปหาราท, อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อภิรมนฺติ, ภนฺเต, อสุรา มหาสมุทฺเท’’ติ. ‘‘กติ ปน, ปหาราท, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? มหาสมุทฺโท, ภนฺเต, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Pahārāda, ¿se deleitan los asuras en el gran océano?”. “Se deleitan, Señor, los asuras en el gran océano”. “¿Cuántas son, Pahārāda, las cualidades maravillosas y asombrosas del gran océano por las cuales, al verlas una y otra vez, los asuras se deleitan en él?”. “Hay, Señor, ocho cualidades maravillosas y asombrosas en el gran océano, por las cuales, al verlas una y otra vez, los asuras se deleitan en él. ¿Cuáles son esas ocho? El gran océano, Señor, se inclina gradualmente, desciende gradualmente y se profundiza gradualmente; no hay un precipicio abrupto. Puesto que el gran océano se inclina gradualmente, desciende gradualmente y se profundiza gradualmente, sin un precipicio abrupto; esta es, Señor, la primera cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, Señor, el gran océano es de naturaleza estable y no traspasa sus límites. Puesto que el gran océano es de naturaleza estable y no traspasa sus límites; esta es, Señor, la segunda cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, Señor, el gran océano no tolera un cadáver. Si hay un cadáver en el gran océano, pronto lo lleva a la orilla y lo arroja a tierra firme. Puesto que el gran océano no tolera un cadáver, sino que pronto lo lleva a la orilla y lo arroja a tierra firme; esta es, Señor, la tercera cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, Señor, cualesquiera que sean los grandes ríos —a saber, el Ganges, el Yamuna, el Aciravatī, el Sarabhū y el Mahī— al llegar al gran océano pierden sus nombres y linajes anteriores y son conocidos simplemente como ‘el gran océano’. Puesto que estos grandes ríos, al llegar al gran océano, pierden sus nombres y linajes anteriores para ser llamados simplemente ‘el gran océano’; esta es, Señor, la cuarta cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน [Pg.40] จปรํ, ภนฺเต, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, Señor, aunque todos los ríos del mundo fluyan hacia el gran océano y las lluvias caigan del cielo, no se percibe por ello que el gran océano disminuya ni aumente. Puesto que, a pesar de los ríos que fluyen y las lluvias que caen, no se percibe disminución ni aumento en el gran océano; esta es, Señor, la quinta cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, Señor, el gran océano tiene un solo sabor, el sabor de la sal. Puesto que el gran océano tiene un solo sabor, el de la sal; esta es, Señor, la sexta cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ. อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, Señor, el gran océano posee muchos y diversos tesoros. Estos tesoros son: perlas, gemas, berilo, caracolas, cuarzo, coral, plata, oro, rubíes y piedras preciosas veteadas. Puesto que el gran océano posee estos múltiples y diversos tesoros; esta es, Señor, la séptima cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ทฺวิโยชน… ติโยชน… จตุโยชน… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภนฺเต[Pg.41], มหาสมุทฺเท อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตีติ.

“Además, Señor, el gran océano es la morada de seres inmensos. Estos seres son: el pez Timi, el Timiṅgala, el Timirapiṅgala, los asuras, los nagas y los gandhabbas. En el gran océano hay seres con cuerpos de cien yojanas, de doscientas yojanas, de trescientas yojanas, de cuatrocientas yojanas y hasta de quinientas yojanas. Puesto que el gran océano es la morada de estos grandes seres, con cuerpos que alcanzan desde las cien hasta las quinientas yojanas; esta es, Señor, la octava cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él. Estas son, Señor, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las cuales los asuras se deleitan en el gran océano”.

‘‘อปิ ปน, ภนฺเต, ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อภิรมนฺติ, ปหาราท, ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย’’ติ. ‘‘กติ ปน, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“Pero, Señor, ¿se deleitan los monjes en este Dhamma-Vinaya?”. “Se deleitan, Pahārāda, los monjes en este Dhamma-Vinaya”. “¿Cuántas son, Señor, las cualidades maravillosas y asombrosas de este Dhamma-Vinaya por las cuales los monjes se deleitan en él?”. “Hay, Pahārāda, ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma-Vinaya por las cuales los monjes se deleitan en él. ¿Cuáles son esas ocho? Así como el gran océano, Pahārāda, se inclina, desciende y se profundiza gradualmente sin un precipicio abrupto; del mismo modo, en este Dhamma-Vinaya hay un entrenamiento gradual, una acción gradual y una práctica gradual; no hay una penetración repentina en el conocimiento final. Puesto que en este Dhamma-Vinaya hay un entrenamiento, acción y práctica graduales, y no una penetración repentina en el conocimiento final; esta es, Pahārāda, la primera cualidad maravillosa y asombrosa de este Dhamma-Vinaya por la cual, al verla una y otra vez, los monjes se deleitan en él”.

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, ยํ มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. ยมฺปิ, ปหาราท, มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«Al igual que el gran océano, Pahārāda, tiene una naturaleza estable y no sobrepasa la orilla, de la misma manera, Pahārāda, mis discípulos no transgreden las reglas de entrenamiento que he prescrito para ellos, ni siquiera por causa de su propia vida. El hecho de que mis discípulos no transgredan las reglas de entrenamiento que he prescrito para ellos, ni siquiera por causa de su propia vida, es la segunda cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya».

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ ถลํ อุสฺสาเรติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ.

«Al igual que el gran océano, Pahārāda, no convive con un cadáver muerto, sino que, si hay un cadáver muerto en el gran océano, pronto lo arrastra a la orilla y lo lanza a tierra firme; de la misma manera, Pahārāda, aquel individuo que es inmoral, de mala naturaleza, de conducta impura y sospechosa, de acciones ocultas, que no es un asceta pero se proclama como tal, que no vive la vida pura pero se proclama así, podrido por dentro, rezumante de pasiones y convertido en un desecho, la Sangha no convive con él; reuniéndose prontamente, lo expulsan».

‘‘กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส สนฺนิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา สงฺโฆ จ เตน. ยมฺปิ, ปหาราท, โย โส ปุคฺคโล [Pg.42] ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ; กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส สนฺนิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา สงฺโฆ จ เตน. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«Aunque esté sentado en medio de la Sangha de monjes, está lejos de la Sangha y la Sangha está lejos de él. El hecho de que la Sangha no conviva con aquel individuo que es inmoral, de mala naturaleza, de conducta impura y sospechosa, de acciones ocultas, que no es un asceta pero se proclama como tal, que no vive la vida pura pero se proclama así, podrido por dentro, rezumante de pasiones y convertido en un desecho, sino que, reuniéndose prontamente, lo expulsan, de modo que aunque esté sentado en medio de la Sangha de monjes, está lejos de la Sangha y la Sangha está lejos de él, es la tercera cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya».

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, จตฺตาโรเม วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา, เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ปหาราท, จตฺตาโรเม วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา, เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«Al igual que, Pahārāda, cualesquiera grandes ríos —a saber: el Ganges, el Yamuna, el Aciravati, el Sarabhu y el Mahi—, al llegar al gran océano, abandonan sus nombres y linajes anteriores y son designados simplemente como 'el gran océano'; de la misma manera, Pahārāda, estas cuatro castas —los aristócratas, los brahmanes, los comerciantes y los trabajadores—, habiendo salido del hogar hacia la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata, abandonan sus nombres y linajes anteriores y son designados simplemente como 'ascetas seguidores del hijo del Sakya'. El hecho de que estas cuatro castas, al renunciar a la vida de hogar, abandonen sus nombres y linajes anteriores y sean designados simplemente como 'ascetas seguidores del hijo del Sakya', es la cuarta cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya».

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ปหาราท, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«Al igual que, Pahārāda, todos los ríos del mundo que fluyen hacia el gran océano y todas las corrientes de lluvia que caen del cielo, no hacen que se perciba disminución o plenitud en el gran océano; de la misma manera, Pahārāda, aunque muchos monjes alcancen el parinibbāna en el elemento del Nibbāna sin residuo, no por ello se percibe disminución o plenitud en el elemento del Nibbāna. El hecho de que, aunque muchos monjes alcancen el parinibbāna, no se perciba disminución ni plenitud en el elemento del Nibbāna, es la quinta cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya».

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส, วิมุตฺติรโส. ยมฺปิ ปหาราท[Pg.43], อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส, วิมุตฺติรโส; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«Al igual que el gran océano, Pahārāda, tiene un solo sabor, el sabor de la sal; de la misma manera, Pahārāda, este Dhamma y Vinaya tiene un solo sabor, el sabor de la liberación. El hecho de que este Dhamma y Vinaya tenga un solo sabor, el sabor de la liberación, es la sexta cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya».

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ยมฺปิ, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«Al igual que el gran océano, Pahārāda, posee muchos tesoros, diversos tesoros, y estos son sus tesoros, a saber: perlas, gemas, lapislázuli, conchas, cuarzo, coral, plata, oro, rubíes y esmeraldas; de la misma manera, Pahārāda, este Dhamma y Vinaya posee muchos tesoros, diversos tesoros, y estos son sus tesoros, a saber: los cuatro establecimientos de la atención, los cuatro esfuerzos correctos, las cuatro bases del poder espiritual, las cinco facultades, los cinco poderes, los siete factores de iluminación y el noble camino óctuple. El hecho de que este Dhamma y Vinaya posea estos numerosos y diversos tesoros, como los cuatro establecimientos de la atención hasta el noble camino óctuple, es la séptima cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya».

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ [Pg.44] อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ. นวมํ.

“Al igual que el gran océano, Pahārāda, es la morada de seres gigantescos, y en él se encuentran estos seres: el timi, el timiṅgala, el timirapiṅgala, asuras, nagas y gandhabbas; y existen en el gran océano seres con cuerpos de cien yojanas, de doscientas yojanas, de trescientas yojanas, de cuatrocientas yojanas y de quinientas yojanas; exactamente de la misma manera, Pahārāda, este Dhamma y Disciplina es la morada de grandes seres, y en él se encuentran estos seres: el que ha entrado en la corriente y el que practica para la realización del fruto de la entrada en la corriente, el que retorna una sola vez y el que practica para la realización del fruto del retorno una sola vez, el que no retorna y el que practica para la realización del fruto del no retorno, el arahant y el que practica para el estado de arahant. El hecho de que este Dhamma y Disciplina sea la morada de tales grandes seres... es la octava cualidad maravillosa y asombrosa en este Dhamma y Disciplina, al ver la cual, una y otra vez, los monjes se deleitan en este Dhamma y Disciplina. Estas son, Pahārāda, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma y Disciplina, al ver las cuales, una y otra vez, los monjes se deleitan en este Dhamma y Disciplina”. Noveno [discurso].

๑๐. อุโปสถสุตฺตํ

10. 10. Uposathasutta - Discurso sobre el Día de la Observancia

๒๐. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม, จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ.

20. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Parque del Este, en el palacio de la madre de Migāra. En aquel tiempo, en el día del Uposatha, el Bienaventurado estaba sentado rodeado por la comunidad de monjes. Entonces, el venerable Ānanda, cuando la noche ya había avanzado y transcurrido la primera vigilia, se levantó de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro, se inclinó con las manos en saludo hacia el Bienaventurado y le dijo: “Señor, la noche ha avanzado, la primera vigilia ha pasado y la comunidad de monjes ha estado sentada por mucho tiempo. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”.

เอวํ วุตฺเต ภควา ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม, จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม, อุทฺธสฺตํ อรุณํ, นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’ติ.

Cuando se dijo esto, el Bienaventurado permaneció en silencio. Por segunda vez, el venerable Ānanda, cuando la noche ya había avanzado y transcurrido la vigilia media, se levantó de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro, se inclinó con las manos en saludo hacia el Bienaventurado y le dijo: “Señor, la noche ha avanzado, la vigilia media ha pasado y la comunidad de monjes ha estado sentada por mucho tiempo. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. Por segunda vez, el Bienaventurado permaneció en silencio. Por tercera vez, el venerable Ānanda, cuando la noche ya había avanzado, transcurrida la última vigilia, al despuntar el alba y cuando la noche mostraba un rostro radiante, se levantó de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro, se inclinó con las manos en saludo hacia el Bienaventurado y le dijo: “Señor, la noche ha avanzado, la última vigilia ha pasado, el alba ha despuntado y la noche tiene un rostro radiante; la comunidad de monjes ha estado sentada por mucho tiempo. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. [El Bienaventurado respondió:] “Ānanda, la asamblea no es pura”.

อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘กํ นุ โข ภควา ปุคฺคลํ สนฺธาย เอวมาห – ‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’’ติ? อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สพฺพาวนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ. อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อสุจึ สงฺกสฺสรสมาจารํ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตํ อสฺสมณํ สมณปฏิญฺญํ อพฺรหฺมจารึ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญํ อนฺโตปูตึ อวสฺสุตํ กสมฺพุชาตํ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺนํ; ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เยน โส ปุคฺคโล เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ปุคฺคลํ [Pg.45] เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ.

Entonces, al venerable Mahāmoggallāna se le ocurrió: “¿A qué persona se refiere el Bienaventurado cuando dice: ‘Ānanda, la asamblea no es pura’?”. Acto seguido, el venerable Mahāmoggallāna examinó mentalmente a toda la comunidad de monjes, penetrando sus mentes con la suya. El venerable Mahāmoggallāna vio a aquel individuo de conducta inmoral, de mala naturaleza, impuro, de comportamiento sospechoso, de acciones ocultas, que no era un asceta pero afirmaba serlo, que no llevaba una vida santa pero afirmaba llevarla, podrido por dentro, rezumando impurezas y lleno de inmundicia, sentado en medio de la comunidad de monjes. Al verlo, se levantó de su asiento, se acercó a aquel individuo y le dijo: “Levántate, amigo, has sido visto por el Bienaventurado. No tienes comunión con los monjes”.

เอวํ วุตฺเต โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ทุติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ตติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ.

Ante estas palabras, aquel individuo permaneció en silencio. Por segunda vez, el venerable Mahāmoggallāna le dijo: “Levántate, amigo, has sido visto por el Bienaventurado. No tienes comunión con los monjes”. Por segunda vez, aquel individuo permaneció en silencio. Por tercera vez, el venerable Mahāmoggallāna le dijo: “Levántate, amigo, has sido visto por el Bienaventurado. No tienes comunión con los monjes”. Por tercera vez, aquel individuo permaneció en silencio.

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ พาหายํ คเหตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐกา นิกฺขาเมตฺวา สูจิฆฏิกํ ทตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขามิโต โส, ภนฺเต, ปุคฺคโล มยา. ปริสุทฺธา ปริสา. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, โมคฺคลฺลาน! ยาว พาหา คหณาปิ นาม โส โมฆปุริโส อาคมิสฺสตี’’ติ!

Entonces, el venerable Mahāmoggallāna tomó a aquel individuo por el brazo, lo sacó fuera del portal de la entrada y echó el cerrojo. Luego se acercó al Bienaventurado y le dijo: “Señor, he expulsado a ese individuo. La asamblea es pura. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. [El Bienaventurado dijo:] “¡Es asombroso, Moggallāna, es prodigioso, Moggallāna, cómo ese hombre vano esperó hasta que incluso fuera tomado por el brazo!”.

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ตุมฺเหว ทานิ, ภิกฺขเว, อุโปสถํ กเรยฺยาถ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถ. น ทานาหํ, ภิกฺขเว, อชฺชตคฺเค อุโปสถํ กริสฺสามิ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ. อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส ยํ ตถาคโต อปริสุทฺธาย ปริสาย ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺย’’.

Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, de ahora en adelante realizad vosotros mismos el Uposatha y recitad el Pātimokkha. Monjes, desde hoy en adelante yo no realizaré el Uposatha ni recitaré el Pātimokkha. Es imposible, monjes, no puede ocurrir que un Tathāgata recite el Pātimokkha ante una asamblea que no es pura”.

‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? มหาสมุทฺโท, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ…เป… (ยถา ปุริเม ตถา วิตฺถาเรตพฺโพ).

“Monjes, existen en el gran océano ocho cualidades maravillosas y asombrosas, al ver las cuales los asuras se deleitan en el gran océano. ¿Cuáles son esas ocho? El gran océano, monjes, se inclina gradualmente, se profundiza gradualmente, tiene una pendiente gradual; no hay una caída abrupta como un precipicio. El hecho de que el gran océano... se incline, profundice y tenga una pendiente gradual, y no sea un precipicio abrupto; esta es, monjes, la primera cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano, al ver la cual los asuras se deleitan en el gran océano... (debe expandirse como en el discurso anterior).”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา[Pg.46]. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Además, monjes, el gran océano es la morada de seres inmensos. Estos son los seres que allí habitan: Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgalo, asuras, nāgas y gandhabbas. En el gran océano habitan seres con cuerpos de cien yojanas... (etc.)... e incluso de quinientas yojanas. El hecho de que el gran océano sea la morada de seres inmensos —tales como Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgalo, asuras, nāgas y gandhabbas, y que allí habiten seres con cuerpos de cien yojanas... e incluso de quinientas yojanas— es, monjes, la octava cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano, por la cual, habiéndola visto repetidamente, los asuras se deleitan en el gran océano. Estas son, monjes, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas del gran océano, por las cuales, habiéndolas visto repetidamente, los asuras se deleitan en él.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ. ทสมํ.

“Del mismo modo, monjes, hay ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma y Vinaya, por las cuales, habiéndolas visto repetidamente, los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya. ¿Cuáles son las ocho? Así como, monjes, el gran océano se inclina gradualmente, se profundiza gradualmente y tiene una pendiente gradual, sin tener una caída abrupta; del mismo modo, monjes, en este Dhamma y Vinaya hay un entrenamiento gradual, una práctica gradual y un progreso gradual, sin que haya una penetración súbita en el conocimiento final. El hecho de que en este Dhamma y Vinaya haya un entrenamiento gradual, una práctica gradual y un progreso gradual, sin una penetración súbita en el conocimiento final, es, monjes, la primera cualidad maravillosa y asombrosa en este Dhamma y Vinaya, por la cual, habiéndola visto repetidamente, los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya... (etc.)... Así como, monjes, el gran océano es la morada de seres inmensos —tales como Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgalo, asuras, nāgas y gandhabbas, y allí habitan seres con cuerpos de cien yojanas... e incluso de quinientas yojanas—; del mismo modo, monjes, este Dhamma y Vinaya es la morada de seres inmensos. Estos son los seres que lo habitan: el que ha entrado en la corriente (sotāpanno), el que practica para la realización del fruto de la entrada en la corriente... (etc.)... el arahant y el que practica para el estado de arahant. El hecho de que este Dhamma y Vinaya sea la morada de tales seres inmensos... es, monjes, la octava cualidad maravillosa y asombrosa en este Dhamma y Vinaya, por la cual, habiéndola visto repetidamente, los monjes se deleitan en él. Estas son, monjes, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma y Vinaya, por las cuales, habiéndolas visto repetidamente, los monjes se deleitan en él”. Décimo discurso.

มหาวคฺโค ทุติโย.

Fin del segundo Mahāvaggo (Gran Capítulo).

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de los temas es el siguiente:

เวรญฺโช [Pg.47] สีโห อาชญฺญํ, ขฬุงฺเกน มลานิ จ;

ทูเตยฺยํ ทฺเว จ พนฺธนา, ปหาราโท อุโปสโถติ.

Verañja, Sīha, Ājañña, Khaḷuṅka y Malāni; Dūteyya, los dos discursos sobre Bandhanā, Pahārāda y Uposatha.

๓. คหปติวคฺโค

3. Capítulo de los Padres de Familia (Gahapativaggo)

๑. ปฐมอุคฺคสุตฺตํ

1. Primer discurso sobre Ugga

๒๑. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

21. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la Gran Sala del Techo Puntiagudo. Estando allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, considerad a Ugga, el padre de familia de Vesālī, como alguien dotado de ocho cualidades maravillosas y asombrosas”. Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata se levantó de su asiento y entró en su monasterio.

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ –

Entonces, cierto monje, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, se dirigió a la casa del padre de familia Ugga de Vesālī. Al llegar, se sentó en el asiento preparado. Entonces, el padre de familia Ugga de Vesālī se acercó a aquel monje; habiéndose acercado, saludó al monje y se sentó a un lado. Mientras el padre de familia Ugga de Vesālī estaba sentado a un lado, aquel monje le dijo lo siguiente:

‘‘อฏฺฐหิ โข ตฺวํ, คหปติ, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเม เต, คหปติ, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เยหิ ตฺวํ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ? ‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, ชานามิ – กตเมหิ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโตติ. อปิ จ, ภนฺเต, เย เม อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, ตํ สุโณหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, คหปตี’’ติ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เอตทโวจ – ‘‘ยทาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ปฐมํ ทูรโตว อทฺทสํ; สห ทสฺสเนเนว เม, ภนฺเต[Pg.48], ภควโต จิตฺตํ ปสีทิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ’’.

“Padre de familia, el Bienaventurado ha declarado que estás dotado de ocho cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son esas ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las cuales el Bienaventurado te ha declarado así?”. “Venerable señor, no sé exactamente cuáles son las ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las que el Bienaventurado me declaró de tal modo. No obstante, venerable señor, escuche y preste mucha atención a las ocho cualidades maravillosas y asombrosas que poseo; yo hablaré”. “Así sea, padre de familia”, respondió aquel monje al padre de familia Ugga de Vesālī. El padre de familia Ugga de Vesālī dijo lo siguiente: “Venerable señor, cuando vi al Bienaventurado por primera vez, aun desde lejos, en el mismo instante de verlo, mi mente se llenó de fe en el Bienaventurado. Esta es, venerable señor, la primera cualidad maravillosa y asombrosa que poseo”.

‘‘โส โข อหํ, ภนฺเต, ปสนฺนจิตฺโต ภควนฺตํ ปยิรุปาสึ. ตสฺส เม ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา มํ ภควา อญฺญาสิ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ โข เม ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’นฺติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ตตฺเถว พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ อคมาสึ, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ จ สิกฺขาปทานิ สมาทิยึ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

“Venerable señor, con la mente llena de fe, serví al Bienaventurado. Para mí, el Bienaventurado impartió una enseñanza gradual, a saber: una plática sobre la generosidad, sobre la virtud moral y sobre los reinos celestiales; mostró el peligro, la degradación y la impureza de los placeres de los sentidos, y los beneficios de la renuncia. Cuando el Bienaventurado supo que mi mente estaba preparada, era dócil, estaba libre de obstáculos, elevada y llena de confianza, entonces me mostró la enseñanza del Dhamma propia de los Budas: el sufrimiento, su origen, su cesación y el camino. Tal como una tela limpia y libre de manchas aceptaría perfectamente el tinte, así mismo, en ese mismo asiento, surgió en mí el ojo del Dhamma, puro y sin mácula: ‘Todo lo que tiene la naturaleza de surgir, tiene la naturaleza de cesar’. Entonces, venerable señor, habiendo visto el Dhamma, alcanzado el Dhamma, conocido el Dhamma y penetrado en el Dhamma, habiendo cruzado la duda y abandonado la incertidumbre, habiendo alcanzado la plena confianza y no dependiendo de otro en la enseñanza del Maestro, allí mismo tomé refugio en el Buda, en el Dhamma y en la Saṅgha, y asumí los preceptos de entrenamiento con el celibato como el quinto. Esta es, venerable señor, la segunda cualidad maravillosa y asombrosa que poseo”.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, จตสฺโส โกมาริโย ปชาปติโย อเหสุํ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เยน ตา ปชาปติโย เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ตา ปชาปติโย เอตทวจํ – ‘มยา โข, ภคินิโย, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ สิกฺขาปทานิ สมาทินฺนานิ. ยา อิจฺฉติ สา อิเธว โภเค จ ภุญฺชตุ ปุญฺญานิ จ กโรตุ, สกานิ วา ญาติกุลานิ คจฺฉตุ. โหติ วา ปน ปุริสาธิปฺปาโย, กสฺส โว ทมฺมี’ติ? เอวํ วุตฺเต สา, ภนฺเต, เชฏฺฐา ปชาปติ มํ เอตทโวจ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส มํ, อยฺยปุตฺต, ปุริสสฺส เทหี’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, ตํ ปุริสํ ปกฺโกสาเปตฺวา วาเมน หตฺเถน ปชาปตึ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ภิงฺคารํ คเหตฺวา ตสฺส ปุริสสฺส โอโณเชสึ. โกมารึ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ทารํ ปริจฺจชนฺโต นาภิชานามิ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺตํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

“Señor, yo tenía cuatro esposas jóvenes. Entonces, señor, me acerqué a ellas y les dije: ‘Hermanas, he asumido los preceptos de entrenamiento con el celibato como el quinto. Aquella que lo desee, que se quede aquí mismo y disfrute de las riquezas y haga méritos, o que regrese con su propia familia. O si desea otro hombre, ¿a quién se la entregaré?’. Ante esto, señor, la esposa mayor me dijo: ‘Señor, entrégueme a tal hombre’. Entonces, señor, habiendo mandado llamar a ese hombre, tomé a mi esposa con la mano izquierda y, sosteniendo la jarra de agua con la mano derecha, se la entregué a aquel hombre. Señor, al renunciar a mi joven esposa, no recuerdo que mi mente sufriera alteración alguna. Esta es la tercera cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.”

‘‘สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. เต จ โข อปฺปฏิวิภตฺตา สีลวนฺเตหิ กลฺยาณธมฺเมหิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

“En mi familia, señor, existen riquezas. Pero estas se comparten sin distinción con los virtuosos de buen carácter. Esta es la cuarta cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.”

‘‘ยํ [Pg.49] โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภิกฺขุํ ปยิรุปาสามิ; สกฺกจฺจํเยว ปยิรุปาสามิ, โน อสกฺกจฺจํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

“Señor, siempre que visito a un monje, lo hago con sumo respeto y nunca con falta de consideración. Esta es la quinta cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.”

‘‘โส เจ, ภนฺเต, เม อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ; สกฺกจฺจํเยว สุโณมิ, โน อสกฺกจฺจํ. โน เจ เม โส อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ, อหมสฺส ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

“Si ese venerable me enseña el Dhamma, señor, lo escucho con sumo respeto y nunca con falta de consideración. Si ese venerable no me enseña el Dhamma, entonces soy yo quien le enseña el Dhamma a él. Esta es la sexta cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.”

‘‘อนจฺฉริยํ โข ปน มํ, ภนฺเต, เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘สฺวากฺขาโต, คหปติ, ภควตา ธมฺโม’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตา เทวตา เอวํ วทามิ – ‘วเทยฺยาถ วา เอวํ โข ตุมฺเห เทวตา โน วา วเทยฺยาถ, อถ โข สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม’ติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อุนฺนตึ – ‘มํ วา เทวตา อุปสงฺกมนฺติ, อหํ วา เทวตาหิ สทฺธึ สลฺลปามี’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

“Señor, no me resulta asombroso que las deidades se me acerquen y me digan: ‘Padre de familia, el Dhamma ha sido bien expuesto por el Bienaventurado’. Cuando me dicen esto, señor, les respondo: ‘Ya sea que ustedes, deidades, lo digan o no, el Dhamma ha sido ciertamente bien expuesto por el Bienaventurado’. Pero, señor, no recuerdo sentir ninguna vanidad por el hecho de que las deidades se me acerquen o de que yo hable con ellas. Esta es la séptima cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.”

‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ, นาหํ เตสํ กิญฺจิ อตฺตนิ อปฺปหีนํ สมนุปสฺสามิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. อิเม โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ. น จ โข อหํ ชานามิ – กตเมหิ จาหํ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ.

“Señor, de estos cinco grilletes inferiores enseñados por el Bienaventurado, no veo ninguno que no haya sido abandonado en mí. Esta es la octava cualidad asombrosa y maravillosa que poseo. Estas son, señor, las ocho cualidades asombrosas y maravillosas que poseo. Sin embargo, no sé cuáles son exactamente las ocho cualidades asombrosas y maravillosas por las que el Bienaventurado me ha declarado dotado.”

อถ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ยาวตโก อโหสิ อุคฺเคน คหปตินา เวสาลิเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

Entonces, aquel monje, habiendo recibido la limosna en la casa del padre de familia Ugga de Vesali, se levantó de su asiento y se marchó. Después de la comida, al regresar de su ronda de limosnas, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el monje relató al Bienaventurado toda la conversación que había tenido con el padre de familia Ugga de Vesali.

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! ยถา ตํ อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, อิเมเหว โข, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ [Pg.50] ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก มยา พฺยากโต. อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ ธาเรหี’’ติ. ปฐมํ.

“—¡Bien, bien, monje! Tal como el padre de familia Ugga de Vesali ha declarado correctamente, yo también lo he declarado dotado precisamente de estas ocho cualidades asombrosas y maravillosas. Monje, ten por cierto que el padre de familia Ugga de Vesali posee estas ocho cualidades asombrosas y maravillosas”. —Primero.

๒. ทุติยอุคฺคสุตฺตํ

2. Segundo discurso sobre Ugga

๒๒. เอกํ สมยํ ภควา วชฺชีสุ วิหรติ หตฺถิคาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

22. En una ocasi3n, el Bienaventurado resid#a entre los vajjis en Hatthig#ma. All#, el Bienaventurado se dirigi3 a los monjes: ‘Monjes, considerad a Ugga, el amo de casa de Hatthig#ma, como alguien que posee ocho cualidades maravillosas y asombrosas’. Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata se levant3 de su asiento y entr3 en el monasterio.

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐหิ โข ตฺวํ, คหปติ, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเม เต, คหปติ, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เยหิ ตฺวํ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ?

Entonces, cierto monje, habi9ndose vestido por la ma#ana y tomando su cuenco y sus mantos, se dirigi3 a la casa de Ugga, el amo de casa de Hatthig#ma; al llegar, se sent3 en el asiento preparado. Entonces, Ugga el amo de casa se acerc3 a aquel monje; habi9ndose acercado y saludado al monje, se sent3 a un lado. Mientras Ugga estaba sentado a un lado, el monje le dijo: ‘Amo de casa, el Bienaventurado ha declarado que t# posees ocho cualidades maravillosas y asombrosas. !Cu#les son esas ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las cuales el Bienaventurado te ha distinguido?’.

‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, ชานามิ – กตเมหิ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโตติ. อปิ จ, ภนฺเต, เย เม อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, ตํ สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, คหปตี’’ติ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก เอตทโวจ – ‘‘ยทาหํ, ภนฺเต, นาควเน ปริจรนฺโต ภควนฺตํ ปฐมํ ทูรโตว อทฺทสํ; สห ทสฺสเนเนว เม, ภนฺเต, ภควโต จิตฺตํ ปสีทิ, สุรามโท จ ปหียิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

‘Venerable se#or, no s9 con qu9 ocho cualidades maravillosas y asombrosas el Bienaventurado ha declarado que cuento. Sin embargo, venerable se#or, escuche y preste mucha atenci3n a las ocho cualidades maravillosas y asombrosas que se encuentran en m#; hablar9’. ‘As# sea, amo de casa’, respondi3 aquel monje. Ugga el amo de casa dijo esto: ‘Venerable se#or, cuando estaba divirti9ndome en el bosque de N#ga, vi al Bienaventurado por primera vez desde lejos; tan pronto como lo vi, venerable se#or, mi mente se llen3 de fe en el Bienaventurado y mi embriaguez por el licor desapareci3. Esta, venerable se#or, es la primera cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#.

‘‘โส โข อหํ, ภนฺเต, ปสนฺนจิตฺโต ภควนฺตํ ปยิรุปาสึ. ตสฺส เม ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา มํ ภควา อญฺญาสิ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา [Pg.51] พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ โข เม ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’นฺติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ตตฺเถว พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ อคมาสึ, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ จ สิกฺขาปทานิ สมาทิยึ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

‘Venerable se#or, con la mente llena de fe, serv# al Bienaventurado. El Bienaventurado me imparti3 la ense#anza gradual, es decir: el discurso sobre la generosidad, sobre la virtud, sobre los reinos celestiales; revel3 el peligro, la bajeza y la corrupci3n de los placeres sensuales, y el beneficio de la renuncia. Cuando el Bienaventurado supo que mi mente estaba preparada, era maleable, libre de obst#culos, elevada y llena de fe, entonces revel3 la ense#anza del Dhamma que los Budas descubrieron por s# mismos: el sufrimiento, su origen, su cesaci3n y el camino. Tal como un pa#o limpio y libre de manchas absorber#a bien el tinte, as# tambi9n, en ese mismo asiento, surgi3 en m# el ojo del Dhamma, puro y sin m#cula: "Todo lo que est# sujeto a originarse, est# sujeto a cesar". Entonces, venerable se#or, habiendo visto el Dhamma, alcanzado el Dhamma, conocido el Dhamma y profundizado en el Dhamma, habiendo cruzado la duda y estando libre de incertidumbre, habiendo alcanzado la intrepidez y no dependiendo de nadie m#s en la ense#anza del Maestro, all# mismo tom9 refugio en el Buda, en el Dhamma y en la Sangha, y asum# los cinco preceptos con el celibato como el quinto. Esta, venerable se#or, es la segunda cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#.

‘Venerable se#or, yo ten#a cuatro esposas j3venes. Entonces, venerable se#or, me acerqu9 a ellas y les dije: "Hermanas, he asumido los preceptos con el celibato como el quinto. Aquella que lo desee, puede quedarse aqu# para disfrutar de la riqueza y hacer m9ritos, o puede regresar a la casa de sus propios parientes. O, si desea a otro hombre, !a qui9n se la entregar9?". Al decir esto, la esposa mayor me dijo: "Se#or, entr9game a tal hombre". Entonces, venerable se#or, habiendo mandado llamar a ese hombre, tom9 a mi esposa con la mano izquierda y, con la mano derecha sosteniendo una jarra de agua, la entregu9 a aquel hombre. Sin embargo, venerable se#or, al renunciar a mi joven esposa, no soy consciente de ninguna alteraci3n en mi mente. Esta, venerable se#or, es la tercera cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#.

‘Venerable se#or, en mi familia hay riquezas, y estas son compartidas sin distinci3n con aquellos que son virtuosos y de buen car#cter. Esta, venerable se#or, es la cuarta cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#.

‘‘ยํ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภิกฺขุํ ปยิรุปาสามิ; สกฺกจฺจํเยว ปยิรุปาสามิ, โน อสกฺกจฺจํ. โส เจ เม อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ; สกฺกจฺจํเยว สุโณมิ, โน อสกฺกจฺจํ. โน เจ เม โส อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ, อหมสฺส ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

‘Venerable se#or, cuando sirvo a un monje, lo hago con sumo respeto y no sin 9l. Si ese venerable me ense#a el Dhamma, lo escucho con sumo respeto y no sin 9l. Si ese venerable no me ense#a el Dhamma, yo mismo le ense#o el Dhamma a 9l. Esta, venerable se#or, es la quinta cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#.

‘‘อนจฺฉริยํ [Pg.52] โข ปน, ภนฺเต, สงฺเฆ นิมนฺติเต เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘อสุโก, คหปติ, ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต อสุโก ปญฺญาวิมุตฺโต อสุโก กายสกฺขี อสุโก ทิฏฺฐิปฺปตฺโต อสุโก สทฺธาวิมุตฺโต อสุโก ธมฺมานุสารี อสุโก สทฺธานุสารี อสุโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม อสุโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม’ติ. สงฺฆํ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ปริวิสนฺโต นาภิชานามิ เอวํ จิตฺตํ อุปฺปาเทนฺโต – ‘อิมสฺส วา โถกํ เทมิ อิมสฺส วา พหุก’นฺติ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, สมจิตฺโตว เทมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

Además, venerable señor, no es de extrañar que cuando el Sangha es invitado, las deidades se acerquen y me digan: ‘Padre de familia, tal monje es uno liberado de ambas partes; tal monje es uno liberado por la sabiduría; tal monje es un testigo corporal; tal monje es uno que ha alcanzado la visión; tal monje es uno liberado por la fe; tal monje es un seguidor del Dhamma; tal monje es un seguidor de la fe; tal monje es virtuoso y de buen carácter; tal monje es inmoral y de mal carácter’. Sin embargo, venerable señor, mientras sirvo al Sangha, no recuerdo haber tenido este pensamiento: ‘A este le daré poco, a aquel le daré mucho’. Más bien, venerable señor, doy con una mente equitativa. Esta es, venerable señor, la sexta cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en mí.

‘‘อนจฺฉริยํ โข ปน มํ, ภนฺเต, เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘สฺวากฺขาโต, คหปติ, ภควตา ธมฺโม’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตา เทวตา เอวํ วเทมิ – ‘วเทยฺยาถ วา เอวํ โข ตุมฺเห เทวตา โน วา วเทยฺยาถ, อถ โข สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม’ติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อุนฺนตึ – ‘มํ ตา เทวตา อุปสงฺกมนฺติ, อหํ วา เทวตาหิ สทฺธึ สลฺลปามี’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

Además, venerable señor, no es de extrañar que las deidades se acerquen y me digan: ‘El Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado, padre de familia’. Cuando se dice esto, venerable señor, les respondo a esas deidades: ‘Ya sea que ustedes, deidades, digan esto o no, ciertamente el Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado’. No obstante, venerable señor, no recuerdo haber sentido ninguna exaltación mental a causa de esto, pensando: ‘Las deidades se acercan a mí’ o ‘Yo converso con las deidades’. Esta es, venerable señor, la séptima cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en mí.

‘‘สเจ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภควโต ปฐมตรํ กาลํ กเรยฺยํ, อนจฺฉริยํ โข ปเนตํ ยํ มํ ภควา เอวํ พฺยากเรยฺย – ‘นตฺถิ ตํ สํโยชนํ เยน สํยุตฺโต อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก ปุน อิมํ โลกํ อาคจฺเฉยฺยา’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. อิเม โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ. น จ โข อหํ ชานามิ – กตเมหิ จาหํ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ.

Venerable señor, si yo muriera antes que el Bienaventurado, no sería de extrañar que el Bienaventurado declarara sobre mí: ‘No existe ningún grillete que, al estar atado a él, haga que Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, regrese de nuevo a este mundo’. Esta es, venerable señor, la octava cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en mí. Estas son, venerable señor, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas que se encuentran en mí. Pero no sé con cuáles ocho cualidades maravillosas y asombrosas me ha declarado dotado el Bienaventurado.

‘‘อถ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ยาวตโก อโหสิ อุคฺเคน คหปตินา หตฺถิคามเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

Entonces, aquel monje, habiendo recibido la limosna de comida en la casa de Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, se levantó de su asiento y se marchó. Luego, después de comer, al regresar de su ronda de limosnas, aquel monje se dirigió a donde estaba el Bienaventurado; al llegar, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el monje relató al Bienaventurado toda la conversación que había tenido con Ugga, el padre de familia de Hatthigāma.

‘‘สาธุ [Pg.53] สาธุ, ภิกฺขุ! ยถา ตํ อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, อิเมเหว โข ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก มยา พฺยากโต. อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ ธาเรหี’’ติ. ทุติยํ.

«¡Bien, bien, monje! Tal como Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, lo declararía al declarar correctamente, así es. Ciertamente, monje, con estas mismas ocho cualidades maravillosas y asombrosas he declarado yo que Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, está dotado. Por lo tanto, monje, recuerda a Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, como alguien dotado de estas ocho cualidades maravillosas y asombrosas». Segundo.

๓. ปฐมหตฺถกสุตฺตํ

3. Primer discurso sobre Hatthaka

๒๓. เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถ. กตเมหิ สตฺตหิ? สทฺโธ หิ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; หิรีมา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; โอตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; พหุสฺสุโต, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; จาควา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

23. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Alavi, en el santuario de Aggalava. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «Monjes, considerad a Hatthaka de Alavi como alguien que posee siete cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son estas siete? Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; monjes, Hatthaka de Alavi es virtuoso; monjes, Hatthaka de Alavi tiene vergüenza moral; monjes, Hatthaka de Alavi tiene temor a obrar mal; monjes, Hatthaka de Alavi es muy instruido; monjes, Hatthaka de Alavi es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio. Monjes, considerad a Hatthaka de Alavi como alguien que posee estas siete cualidades maravillosas y asombrosas». El Bienaventurado dijo esto. Habiendo dicho esto, el Sugata se levantó de su asiento y entró en el monasterio.

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข หตฺถกํ อาฬวกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ –

Entonces, cierto monje, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y su manto, se dirigió a la residencia de Hatthaka de Alavi; al llegar, se sentó en el asiento preparado. Entonces, Hatthaka de Alavi se acercó a donde estaba aquel monje; habiéndose acercado y rendido homenaje al monje, se sentó a un lado. Mientras estaba sentado a un lado, aquel monje le dijo a Hatthaka de Alavi:

‘‘สตฺตหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเมหิ สตฺตหิ? ‘สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา…เป… หิริมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก’ติ. อิเมหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ. ‘‘กจฺจิตฺถ, ภนฺเต, น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ? ‘‘น เหตฺถ, อาวุโส, โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ยเทตฺถ น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ.

«Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees siete cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son estas siete? “Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; es virtuoso... (p)... tiene vergüenza moral; tiene temor a obrar mal; es muy instruido; es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio”. Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees estas siete cualidades maravillosas y asombrosas». «Venerable señor, ¿acaso no había ningún laico vestido de blanco presente allí?». «No, amigo, no había ningún laico vestido de blanco presente allí». «Es bueno, venerable señor, que ningún laico vestido de blanco estuviera presente allí».

อถ [Pg.54] โข โส ภิกฺขุ หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Entonces, aquel monje, habiendo recibido comida de limosna en la residencia de Hatthaka de Alavi, se levantó de su asiento y se marchó. Después, tras su comida, de regreso de su ronda de limosna, aquel monje se dirigió a donde estaba el Bienaventurado; al llegar, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, aquel monje le dijo al Bienaventurado:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทึ. อถ โข, ภนฺเต, หตฺถโก อาฬวโก เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภนฺเต, หตฺถกํ อาฬวกํ เอตทวจํ – ‘สตฺตหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเมหิ สตฺตหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา…เป… หิริมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโกติ. อิเมหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’ติ.

«Aquí, venerable señor, habiéndome vestido por la mañana y tomando mi cuenco y mi manto, me dirigí a la residencia de Hatthaka de Alavi; al llegar, me senté en el asiento preparado. Entonces, venerable señor, Hatthaka de Alavi se acercó a donde yo estaba; habiéndose acercado y habiéndome rendido homenaje, se sentó a un lado. A Hatthaka de Alavi, sentado a un lado, le dije: “Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees siete cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son estas siete? Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; es virtuoso... (p)... tiene vergüenza moral; tiene temor a obrar mal; es muy instruido; es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio. Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees estas siete cualidades maravillosas y asombrosas”».

‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, หตฺถโก มํ เอตทโวจ – ‘กจฺจิตฺถ, ภนฺเต, น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’ติ? ‘น เหตฺถ, อาวุโส, โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’ติ. ‘สาธุ, ภนฺเต, ยเทตฺถ น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’’ติ.

«Cuando se dijo esto, venerable señor, Hatthaka me dijo: “Venerable señor, ¿acaso no había ningún laico vestido de blanco presente allí?”. “No, amigo, no había ningún laico vestido de blanco presente allí”. “Es bueno, venerable señor, que ningún laico vestido de blanco estuviera presente allí”».

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! อปฺปิจฺโฉ โส, ภิกฺขุ, กุลปุตฺโต. สนฺเตเยว อตฺตนิ กุสลธมฺเม น อิจฺฉติ ปเรหิ ญายมาเน. เตน หิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมินาปิ อฏฺฐเมน อจฺฉริเยน อพฺภุเตน ธมฺเมน สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรหิ, ยทิทํ อปฺปิจฺฉตายา’’ติ. ตติยํ.

«¡Bien, bien, monje! Ese hijo de buena familia, monje, tiene pocos deseos. No desea que otros conozcan las cualidades meritorias que posee realmente. Por lo tanto, monje, considera a Hatthaka de Alavi como alguien que posee también esta octava cualidad maravillosa y asombrosa, a saber: el tener pocos deseos». Tercero.

๔. ทุติยหตฺถกสุตฺตํ

4. 4. Segundo Discurso sobre Hatthaka

๒๔. เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ปญฺจมตฺเตหิ อุปาสกสเตหิ ปริวุโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข หตฺถกํ อาฬวกํ ภควา [Pg.55] เอตทโวจ – ‘‘มหตี โข ตฺยายํ, หตฺถก, ปริสา. กถํ ปน ตฺวํ, หตฺถก, อิมํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหาสี’’ติ? ‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ จตฺตาริ สงฺคหวตฺถูนิ, เตหาหํ อิมํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหามิ. อหํ, ภนฺเต, ยํ ชานามิ – ‘อยํ ทาเนน สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ ทาเนน สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ เปยฺยวชฺเชน สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ เปยฺยวชฺเชน สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ อตฺถจริยาย สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ อตฺถจริยาย สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ สมานตฺตตาย สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ สมานตฺตตาย สงฺคณฺหามิ. สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. ทลิทฺทสฺส โข โน ตถา โสตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ สาธุ, หตฺถก! โยนิ โข ตฺยายํ, หตฺถก, มหตึ ปริสํ สงฺคเหตุํ. เย หิ เกจิ, หตฺถก, อตีตมทฺธานํ มหตึ ปริสํ สงฺคเหสุํ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคเหสุํ. เยปิ หิ เกจิ, หตฺถก, อนาคตมทฺธานํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหิสฺสนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหิสฺสนฺติ. เยปิ หิ เกจิ, หตฺถก, เอตรหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหนฺตี’’ติ.

24. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Alavi, en el santuario de Aggalava. Entonces, Hatthaka de Alavi, rodeado por unos quinientos seguidores laicos, se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y rendido homenaje al Bienaventurado, se sentó a un lado. A Hatthaka de Alavi, sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Hatthaka, esta asamblea tuya es ciertamente grande. ¿Cómo es, Hatthaka, que logras sostener a esta gran asamblea?». «Venerable señor, mediante las cuatro bases de la concordia enseñadas por el Bienaventurado, sostengo a esta gran asamblea. Venerable señor, cuando sé: “A este se le debe sostener mediante la generosidad”, lo sostengo mediante la generosidad; cuando sé: “A este se le debe sostener mediante el habla afectuosa”, lo sostengo mediante el habla afectuosa; cuando sé: “A este se le debe sostener mediante la conducta beneficiosa”, lo sostengo mediante la conducta beneficiosa; cuando sé: “A este se le debe sostener mediante la imparcialidad”, lo sostengo mediante la imparcialidad. Además, venerable señor, en mi familia hay riquezas. Ellos consideran que las palabras de alguien que no es pobre deben ser escuchadas, mientras que no piensan lo mismo de las de alguien que es pobre». «¡Bien, bien, Hatthaka! Este es el método adecuado, Hatthaka, para sostener a una gran asamblea. Todos aquellos que en el pasado sostuvieron a una gran asamblea, lo hicieron mediante estas mismas cuatro bases de la concordia. Todos aquellos que en el futuro sostendrán a una gran asamblea, lo harán mediante estas mismas cuatro bases de la concordia. Todos aquellos que en el presente sostienen a una gran asamblea, lo hacen mediante estas mismas cuatro bases de la concordia».

อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเต หตฺถเก อาฬวเก ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา, ภิกฺขเว…เป… หิรีมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; อปฺปิจฺโฉ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถา’’ติ. จตุตฺถํ.

Entonces Hatthaka de Alavi, después de haber sido instruido, animado, entusiasmado y regocijado por el Bienaventurado con una plática sobre el Dhamma, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, partió. Poco después de que Hatthaka de Alavi se hubiera ido, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «Monjes, consideren a Hatthaka de Alavi como alguien que posee ocho cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles ocho? Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; es virtuoso; ... tiene vergüenza moral; tiene temor al error; es muy instruido; es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio; y tiene pocos deseos. Monjes, consideren a Hatthaka de Alavi como alguien que posee estas ocho cualidades maravillosas y asombrosas». Así concluyó el cuarto discurso.

๕. มหานามสุตฺตํ

5. 5. Discurso a Mahānāma

๒๕. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.56] ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, อุปาสโก โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก โหตี’’ติ.

25. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en el Monasterio de Nigrodha en Kapilavatthu. Entonces Mahānāma el Sakya se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, Mahānāma el Sakya le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿hasta qué punto se considera a alguien un seguidor laico?». «Mahānāma, cuando alguien ha ido por refugio al Buda, al Dhamma y al Saṅgha, hasta ese punto se considera un seguidor laico».

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ.

«Pero, señor, ¿hasta qué punto es un seguidor laico virtuoso?». «Mahānāma, cuando un seguidor laico se abstiene de destruir la vida, de tomar lo que no le es dado, de la conducta sexual inapropiada, de hablar falsamente y del consumo de alcohol y otras sustancias que causan negligencia; hasta ese punto, Mahānāma, un seguidor laico es virtuoso».

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตนาว สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ ; อตฺตนาว สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนาว จาคสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนาว ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, โน ปรํ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนาว สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, โน ปรํ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนาว สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, โน ปรํ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนาว สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, โน ปรํ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ; อตฺตนาว อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ.

«Pero, señor, ¿hasta qué punto un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás?». «Mahānāma, cuando un seguidor laico posee fe él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la fe; es virtuoso él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la virtud; es generoso él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la generosidad; desea ver a los monjes él mismo, pero no anima a otros a ver a los monjes; desea escuchar el verdadero Dhamma él mismo, pero no anima a otros a escuchar el verdadero Dhamma; retiene en su memoria las enseñanzas escuchadas, pero no anima a otros a retenerlas; examina el significado de las enseñanzas escuchadas, pero no anima a otros a examinar el significado; conociendo el significado y conociendo el texto original, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma mismo, pero no anima a otros a practicar de acuerdo con el Dhamma. Hasta este punto, Mahānāma, un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás».

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, ปรญฺจ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สทฺธมฺมํ [Pg.57] โสตุกาโม โหติ, ปรญฺจ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, ปรญฺจ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, ปรญฺจ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ, อตฺตนา จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ปญฺจมํ.

«Pero, señor, ¿hasta qué punto un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás?». «Mahānāma, cuando un seguidor laico posee fe él mismo y anima a otros a establecerse en la fe; es virtuoso él mismo y anima a otros a establecerse en la virtud; es generoso él mismo y anima a otros a establecerse en la generosidad; desea ver a los monjes él mismo y anima a otros a ver a los monjes; desea escuchar el verdadero Dhamma él mismo y anima a otros a escuchar el verdadero Dhamma; retiene en su memoria las enseñanzas escuchadas y anima a otros a retenerlas; examina el significado de las enseñanzas escuchadas y anima a otros a examinar el significado; conociendo el significado y conociendo el texto original, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma mismo y anima a otros a practicar de acuerdo con el Dhamma. Hasta este punto, Mahānāma, un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás». Así concluyó el quinto discurso.

๖. ชีวกสุตฺตํ

6. 6. Discurso a Jīvaka

๒๖. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกมฺพวเน. อถ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชีวโก โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, อุปาสโก โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; เอตฺตาวตา โข ชีวก, อุปาสโก โหตี’’ติ.

26. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el bosque de mangos de Jīvaka. Entonces Jīvaka Komārabhacca se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, Jīvaka Komārabhacca le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿hasta qué punto se considera a alguien un seguidor laico?». «Jīvaka, cuando alguien ha ido por refugio al Buda, al Dhamma y al Saṅgha, hasta ese punto, Jīvaka, se considera un seguidor laico».

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ.

«Pero, señor, ¿hasta qué punto es un seguidor laico virtuoso?». «Jīvaka, cuando un seguidor laico se abstiene de destruir la vida... se abstiene del consumo de alcohol y otras sustancias que causan negligencia; hasta ese punto, Jīvaka, un seguidor laico es virtuoso».

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตนาว สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ…เป… อตฺตนาว อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ.

«Pero, señor, ¿hasta qué punto un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás?». «Jīvaka, cuando un seguidor laico posee fe él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la fe... conociendo el significado y conociendo el texto original, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma mismo, pero no anima a otros a practicar de acuerdo con el Dhamma. Hasta ese punto, Jīvaka, un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás».

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ จาคสมฺปนฺโน [Pg.58] โหติ, ปรญฺจ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, ปรญฺจ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, ปรญฺจ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, ปรญฺจ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, ปรญฺจ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“¿Hasta qué punto, venerable señor, un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás?”. “Cuando, Jivaka, un seguidor laico posee fe y anima a otros a poseer fe; posee virtud y anima a otros a poseer virtud; posee generosidad y anima a otros a poseer generosidad; desea ver a los monjes y anima a otros a ver a los monjes; desea escuchar el verdadero Dhamma y anima a otros a escuchar el verdadero Dhamma; memoriza las enseñanzas escuchadas y anima a otros a memorizarlas; examina el significado de las enseñanzas escuchadas y anima a otros a examinar su significado; conociendo el significado y conociendo el texto, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma y anima a otros a practicar el Dhamma de acuerdo con el Dhamma. Hasta este punto, Jivaka, un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás”. Sexto.

๗. ปฐมพลสุตฺตํ

7. Primer discurso sobre los poderes

๒๗. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ อฏฺฐ? รุณฺณพลา, ภิกฺขเว, ทารกา, โกธพลา มาตุคามา, อาวุธพลา โจรา, อิสฺสริยพลา ราชาโน, อุชฺฌตฺติพลา พาลา, นิชฺฌตฺติพลา ปณฺฑิตา, ปฏิสงฺขานพลา พหุสฺสุตา, ขนฺติพลา สมณพฺราหฺมณา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ พลานี’’ติ. สตฺตมํ.

27. “Monjes, hay estos ocho poderes. ¿Cuáles ocho? Los niños, monjes, tienen el llanto como poder; las mujeres tienen la ira como poder; los ladrones tienen las armas como poder; los reyes tienen la soberanía como poder; los necios tienen la censura como poder; los sabios tienen el discernimiento de lo que es beneficioso como poder; los muy instruidos tienen la reflexión como poder; los ascetas y brahmanes tienen la paciencia como poder. Estos, monjes, son los ocho poderes”. Séptimo.

๘. ทุติยพลสุตฺตํ

8. Segundo discurso sobre los poderes

๒๘. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กติ นุ โข, สาริปุตฺต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

28. Entonces el venerable Sāriputta se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Mientras el venerable Sāriputta estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: “¿Cuántos son, Sāriputta, los poderes de un monje que ha destruido las impurezas (khīṇāsava), por medio de los cuales reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’?”. “Venerable señor, son ocho los poderes de un monje que ha destruido las impurezas, por medio de los cuales reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”.

‘‘กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

“¿Cuáles son los ocho? Aquí, venerable señor, para un monje que ha destruido las impurezas, todas las formaciones son claramente vistas como impermanentes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta. El hecho de que todas las formaciones sean claramente vistas como impermanentes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta, es un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”.

‘‘ปุน [Pg.59] จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

“Además, venerable señor, para un monje que ha destruido las impurezas, los placeres sensoriales son vistos claramente como un foso de brasas ardientes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta. El hecho de que los placeres sensoriales sean vistos claramente como un foso de brasas ardientes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta, es un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺติภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺติภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

“Además, venerable señor, la mente de un monje que ha destruido las impurezas se inclina hacia el aislamiento (Nibbāna), se dirige hacia el aislamiento, tiende hacia el aislamiento, se establece en el aislamiento, se deleita en la renuncia y está completamente libre de los estados que son base para las impurezas. El hecho de que la mente se incline hacia el aislamiento, se dirija hacia el aislamiento, tienda hacia el aislamiento, se establezca en el aislamiento, se deleite en la renuncia y esté completamente libre de los estados que son base para las impurezas, es también un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

“Además, venerable señor, los cuatro fundamentos de la atención plena han sido desarrollados y bien desarrollados por el monje que ha destruido las impurezas. El hecho de que los cuatro fundamentos de la atención plena hayan sido desarrollados y bien desarrollados, es también un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”.

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา…เป… ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาวิตานิ โหนฺติ สุภาวิตานิ…เป… สตฺต โพชฺฌงฺคา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา…เป… อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

“Además, venerable señor, las cuatro bases del poder psíquico han sido desarrolladas y bien desarrolladas... las cinco facultades espirituales han sido desarrolladas y bien desarrolladas... los siete factores de iluminación han sido desarrollados y bien desarrollados... el noble óctuple sendero ha sido desarrollado y bien desarrollado. El hecho de que el noble óctuple sendero haya sido desarrollado y bien desarrollado, es también un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”.

‘‘อิมานิ โข, ภนฺเต, อฏฺฐ ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. อฏฺฐมํ.

«Venerable señor, estos son los ocho poderes de un monje que ha destruido las impurezas, dotado de los cuales un monje que ha destruido las impurezas declara la destrucción de las impurezas: ‘Mis impurezas han sido destruidas’». Octavo.

๙. อกฺขณสุตฺตํ

9. Discurso sobre los momentos inoportunos

๒๙. ‘‘‘ขณกิจฺโจ [Pg.60] โลโก, ขณกิจฺโจ โลโก’ติ, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ, โน จ โข โส ชานาติ ขณํ วา อกฺขณํ วา. อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต; อยญฺจ ปุคฺคโล นิรยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

29. “Monjes, la persona común que no ha escuchado las enseñanzas dice: ‘¡El mundo tiene una oportunidad para actuar, el mundo tiene una oportunidad para actuar!’, pero no sabe qué es un momento oportuno o inoportuno. Monjes, hay estos ocho momentos inoportunos y desfavorables para vivir la vida santa. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, un Tathāgata aparece en el mundo —un Arahat, un Perfectamente Iluminado, dotado de conocimiento y conducta, un Sugata, conocedor del mundo, el inigualable guía de hombres a ser domados, maestro de dioses y hombres, el Buda, el Bienaventurado— y se enseña el Dhamma que conduce a la paz, que conduce al Nibbāna, que lleva a la iluminación, tal como lo ha dado a conocer el Sugata; pero esta persona ha renacido en el infierno. Este, monjes, es el primer momento inoportuno y desfavorable para vivir la vida santa”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต; อยญฺจ ปุคฺคโล ติรจฺฉานโยนึ อุปปนฺโน โหติ…เป….

“Además, monjes, un Tathāgata aparece en el mundo... maestro de dioses y hombres, el Buda, el Bienaventurado— y se enseña el Dhamma que conduce a la paz, que conduce al Nibbāna, que lleva a la iluminación, tal como lo ha dado a conocer el Sugata; pero esta persona ha renacido en el reino animal...”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล เปตฺติวิสยํ อุปปนฺโน โหติ…เป….

“Además, monjes... esta persona ha renacido en el reino de los espíritus hambrientos (pettivisaya)...”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล อญฺญตรํ ทีฆายุกํ เทวนิกายํ อุปปนฺโน โหติ…เป….

“Además, monjes... esta persona ha renacido en una cierta clase de devas de larga vida (dīghāyuka devanikāya)...”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ อวิญฺญาตาเรสุ มิลกฺเขสุ, ยตฺถ นตฺถิ คติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ…เป… ปญฺจโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

“Además, monjes... esta persona ha nacido en las regiones fronterizas entre bárbaros ignorantes, donde no hay acceso para monjes ni monjas, ni para seguidores o seguidoras laicas... Esta es la quinta ocasión inoportuna y el momento desfavorable para vivir la vida noble”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมา ปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ…เป….

“Además, monjes... esta persona ha nacido en las regiones centrales, pero tiene una visión incorrecta y una perspectiva distorsionada, pensando: ‘No existe lo dado, no existe lo ofrecido, no existe lo sacrificado, no hay fruto ni resultado de las acciones buenas o malas; no existe este mundo, no existe el otro mundo; no existe la madre, no existe el padre; no existen los seres de nacimiento espontáneo; no existen en el mundo ascetas ni brahmanes que hayan seguido el camino correcto y practicado rectamente, y que, habiendo conocido por sí mismos mediante el conocimiento superior este mundo y el otro, los den a conocer’... ”.

‘‘ปุน [Pg.61] จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ทุปฺปญฺโญ ชโฬ เอฬมูโค อปฺปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

“Además, monjes... esta persona ha nacido en las regiones centrales, pero es falto de sabiduría, estúpido, mudo y sordo, e incapaz de discernir el significado de lo que está bien o mal expresado. Esta, monjes, es la séptima ocasión inoportuna y el momento desfavorable para vivir la vida noble”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อนุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. ธมฺโม จ น เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย’’’.

“Además, monjes, el Tathāgata no ha aparecido en el mundo, aquel que es el Arahant, el Perfectamente Iluminado... el Maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bendecido. Y el Dhamma no es enseñado, aquel que conduce a la paz, a la extinción de las impurezas, a la iluminación y que es dado a conocer por el Sugata. Pero esta persona ha nacido en las regiones centrales, es sabio, no es estúpido ni mudo ni sordo, y es capaz de discernir el significado de lo que está bien o mal expresado. Esta, monjes, es la octava ocasión inoportuna y el momento desfavorable para vivir la vida noble. Estas, monjes, son las ocho ocasiones inoportunas y momentos desfavorables para vivir la vida noble”.

‘‘เอโกว โข, ภิกฺขเว, ขโณ จ สมโย จ พฺรหฺมจริยวาสาย. กตโม เอโก? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, เอโกว ขโณ จ สมโย จ พฺรหฺมจริยวาสายา’’ติ.

“Monjes, existe una sola ocasión y un solo momento oportuno para vivir la vida noble. ¿Cuál es ese único momento? Aquí, monjes, el Tathāgata ha aparecido en el mundo, aquel que es el Arahant, el Perfectamente Iluminado, pleno en conocimiento y conducta, el Sugata, conocedor del mundo, el insuperable guía de hombres por domar, Maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bendecido. El Dhamma es enseñado, aquel que conduce a la paz, a la extinción de las impurezas, a la iluminación y que es dado a conocer por el Sugata. Y esta persona ha nacido en las regiones centrales, es sabio, no es estúpido ni mudo ni sordo, y es capaz de discernir el significado de lo que está bien o mal expresado. Esta, monjes, es la única ocasión y el momento oportuno para vivir la vida noble”.

‘‘มนุสฺสลาภํ ลทฺธาน, สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต;

เย ขณํ นาธิคจฺฉนฺติ, อตินาเมนฺติ เต ขณํ.

“Habiendo obtenido el nacimiento humano cuando el verdadero Dhamma ha sido bien proclamado, aquellos que no aprovechan el momento oportuno, dejan que el momento pase en vano”.

‘‘พหู หิ อกฺขณา วุตฺตา, มคฺคสฺส อนฺตรายิกา;

กทาจิ กรหจิ โลเก, อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา.

“Se han descrito muchas ocasiones inoportunas que son obstáculos para el camino; pues solo de vez en cuando aparecen los Tathāgatas en el mundo”.

‘‘ตยิทํ สมฺมุขีภูตํ, ยํ โลกสฺมึ สุทุลฺลภํ;

มนุสฺสปฏิลาโภ จ, สทฺธมฺมสฺส จ เทสนา;

อลํ วายมิตุํ ตตฺถ, อตฺตกาเมน ชนฺตุนา.

“Esto es algo que ocurre ante uno, lo cual es sumamente difícil de obtener en el mundo: obtener el nacimiento humano y que el verdadero Dhamma sea enseñado; por tanto, aquel ser que desee su propio bienestar debería esforzarse en ello”.

‘‘กถํ [Pg.62] วิชญฺญา สทฺธมฺมํ, ขโณ เว มา อุปจฺจคา;

ขณาตีตา หิ โสจนฺติ, นิรยมฺหิ สมปฺปิตา.

“¿Cómo podría uno descuidar el verdadero Dhamma? ¡Que no pase en vano el momento oportuno! Pues quienes dejan pasar el momento, se lamentan al ser entregados al infierno”.

‘‘อิธ เจ นํ วิราเธติ, สทฺธมฺมสฺส นิยามตํ ;

วาณิโชว อตีตตฺโถ, จิรตฺตํ อนุตปิสฺสติ.

“Si aquí uno fracasa en alcanzar la certeza del verdadero Dhamma, al igual que un comerciante que ha perdido su ganancia, se arrepentirá durante mucho tiempo”.

‘‘อวิชฺชานิวุโต โปโส, สทฺธมฺมํ อปราธิโก;

ชาติมรณสํสารํ, จิรํ ปจฺจนุโภสฺสติ.

“El hombre envuelto en la ignorancia, que falla respecto al verdadero Dhamma, experimentará por largo tiempo el ciclo de nacimientos y muertes”.

‘‘เย จ ลทฺธา มนุสฺสตฺตํ, สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต;

อกํสุ สตฺถุ วจนํ, กริสฺสนฺติ กโรนฺติ วา.

“Pero aquellos que, habiendo obtenido la condición humana, cuando el verdadero Dhamma ha sido bien proclamado, han seguido, seguirán o siguen ahora la palabra del Maestro”.

‘‘ขณํ ปจฺจวิทุํ โลเก, พฺรหฺมจริยํ อนุตฺตรํ;

เย มคฺคํ ปฏิปชฺชึสุ, ตถาคตปฺปเวทิตํ.

“Ellos han comprendido el momento oportuno en el mundo para la insuperable vida noble; son aquellos que han practicado el camino proclamado por el Tathāgata”.

‘‘เย สํวรา จกฺขุมตา, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา;

เตสุ คุตฺโต สทา สโต, วิหเร อนวสฺสุโต.

“Aquellos que se mantienen resguardados en las restricciones enseñadas por el de Ojos Claros, el pariente del sol, viviendo siempre vigilantes, atentos y sin impurezas”.

‘‘สพฺเพ อนุสเย เฉตฺวา, มารเธยฺยปรานุเค;

เต เว ปารงฺคตา โลเก, เย ปตฺตา อาสวกฺขย’’นฺติ. นวมํ;

“Habiendo cortado todas las tendencias latentes que siguen el dominio de Mara, ellos ciertamente han cruzado al otro lado en este mundo, aquellos que han alcanzado la destrucción de las impurezas”. (Fin del Noveno Sutta).

๑๐. อนุรุทฺธมหาวิตกฺกสุตฺตํ

10. 10. Anuruddhamahāvitakkasutta: El Discurso sobre los Grandes Pensamientos de Anuruddha.

๓๐. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อนุรุทฺโธ เจตีสุ วิหรติ ปาจีนวํสทาเย. อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส ; สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’’ติ.

30. En una ocasión, el Bendecido residía en el país de los Bhagga, en Sumsumāragira, en el parque de los ciervos del bosque Bhesakaḷā. En ese momento, el venerable Anuruddha residía en el país de los Ceti, en el bosque de bambú Pācīnavaṃsa. Entonces, mientras el venerable Anuruddha estaba en soledad y retiro, surgió en su mente este pensamiento: ‘Este Dhamma es para quien tiene pocos deseos, no para quien tiene muchos deseos; este Dhamma es para quien está satisfecho, no para quien está insatisfecho; este Dhamma es para quien vive en retiro, no para quien disfruta de la compañía; este Dhamma es para quien es esforzado, no para quien es perezoso; este Dhamma es para quien tiene la atención establecida, no para quien es olvidadizo; este Dhamma es para quien está concentrado, no para quien está desconcentrado; este Dhamma es para quien es sabio, no para quien es ignorante’ ”.

อถ [Pg.63] โข ภควา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย; เอวเมวํ – ภคฺเคสุ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อนฺตรหิโต เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. อายสฺมาปิ โข อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ

Entonces, el Bendecido, habiendo conocido con su propia mente el pensamiento en la mente del venerable Anuruddha —tal como un hombre fuerte podría extender su brazo contraído o contraer su brazo extendido—, desapareció del bosque Bhesakaḷā en Sumsumāragira y apareció ante el venerable Anuruddha en el bosque de bambú Pācīnavaṃsa en el país de los Ceti. El Bendecido se sentó en el asiento preparado, y el venerable Anuruddha, tras rendir homenaje al Bendecido, se sentó a un lado”.

นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ ภควา เอตทโวจ –

Mientras el venerable Anuruddha estaba sentado a un lado, el Bendecido le dijo lo siguiente:

‘‘สาธุ สาธุ, อนุรุทฺธ! สาธุ โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, (ยํ ตํ มหาปุริสวิตกฺกํ) วิตกฺเกสิ – ‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส; สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ. เตน หิ ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิมมฺปิ อฏฺฐมํ มหาปุริสวิตกฺกํ วิตกฺเกหิ – ‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’’’ติ.

«¡Bien, bien, Anuruddha! Es excelente, Anuruddha, que hayas tenido estos pensamientos de un gran hombre: “Este Dhamma es para quien tiene pocos deseos, no para quien tiene muchos deseos; este Dhamma es para quien está satisfecho, no para quien está insatisfecho; este Dhamma es para quien vive en soledad, no para quien se deleita en la compañía; este Dhamma es para quien es enérgico, no para quien es perezoso; este Dhamma es para quien tiene la atención establecida, no para quien tiene la atención descuidada; este Dhamma es para quien está concentrado, no para quien está desconcentrado; este Dhamma es para quien es sabio, no para quien carece de sabiduría”. Por lo tanto, Anuruddha, ten también este octavo pensamiento de un gran hombre: “Este Dhamma es para quien se deleita en la no-proliferación, para quien se regocija en la no-proliferación; este Dhamma no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien se regocija en la proliferación mental”».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, apartado de los placeres sensoriales, apartado de los estados inhábiles, entrarás y morarás en el primer jhāna, que se acompaña de la aplicación inicial y sostenida, y posee el gozo y la felicidad nacidos del retiro».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, con el apaciguamiento de la aplicación inicial y sostenida, mediante la tranquilidad interna y la unificación de la mente, entrarás y morarás en el segundo jhāna, que está libre de aplicación inicial y sostenida, y posee el gozo y la felicidad nacidos de la concentración».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหริสฺสสิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวทิสฺสสิ [Pg.64] ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, con el desvanecimiento del gozo, morarás ecuánime, atento y con clara comprensión, y experimentarás la felicidad con el cuerpo, aquello de lo que los Nobles declaran: “Es ecuánime, atento y mora en la felicidad”, entrando y morando así en el tercer jhāna».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, por el abandono del placer y el abandono del dolor, con la previa desaparición de la alegría y la tristeza, entrarás y morarás en el cuarto jhāna, que no es ni doloroso ni placentero, y posee la pureza de la atención por la ecuanimidad».

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas —que pertenecen a la mente superior y son moradas felices en esta misma vida— a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia un cofre lleno de telas de diversos colores le resulta placentero, del mismo modo, el manto hecho de harapos te resultará placentero a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา สาลีนํ โอทโน วิจิตกาฬโก อเนกสูโป อเนกพฺยญฺชโน; เอวเมวํ เต ปิณฺฑิยาโลปโภชนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia el arroz de grano fino, libre de granos negros, servido con muchas salsas y guarniciones le resulta placentero, del mismo modo, la comida de limosna recolectada de casa en casa te resultará placentera a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา กูฏาคารํ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ นิวาตํ ผุสิตคฺคฬํ ปิหิตวาตปานํ; เอวเมวํ เต รุกฺขมูลเสนาสนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia una casa de techado puntiagudo, bien enlucida por dentro y por fuera, protegida del viento, con cerrojos ajustados y ventanas cerradas le resulta placentera, del mismo modo, el asiento al pie de un árbol te resultará placentero a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ[Pg.65], เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา ปลฺลงฺโก โคนกตฺถโต ปฏิกตฺถโต ปฏลิกตฺถโต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรโณ สอุตฺตรจฺฉโท อุภโตโลหิตกูปธาโน; เอวเมวํ เต ติณสนฺถารกสยนาสนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia un diván cubierto con alfombras de lana, mantas blancas, colchas bordadas, pieles finas de antílope, con un dosel encima y almohadas rojas a ambos lados le resulta placentero, del mismo modo, un lecho de paja te resultará placentero a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna».

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นานาเภสชฺชานิ, เสยฺยถิทํ – สปฺปิ นวนีตํ เตลํ มธุ ผาณิตํ; เอวเมวํ เต ปูติมุตฺตเภสชฺชํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. เตน หิ ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อายติกมฺปิ วสฺสาวาสํ อิเธว เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย วิหเรยฺยาสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

«Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia diversas medicinas como mantequilla clarificada, mantequilla fresca, aceite, miel y melaza le resultan placenteras, del mismo modo, la medicina de orina fermentada te resultará placentera a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna. Por lo tanto, Anuruddha, en el futuro deberías pasar el retiro de las lluvias aquí mismo, en el Bosque de Bambú del Este, en el país de los Cetis». «Así sea, Venerable Señor», respondió el venerable Anuruddha al Bienaventurado.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อิมินา โอวาเทน โอวทิตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย อนฺตรหิโต ภคฺเคสุ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย ปาตุรโหสีติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐ โข, ภิกฺขเว, มหาปุริสวิตกฺเก เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺกา? อปฺปิจฺฉสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส; สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺส; นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’’.

Entonces el Bienaventurado, habiendo exhortado al venerable Anuruddha con esta enseñanza, tal como un hombre fuerte extendería su brazo flexionado o flexionaría su brazo extendido, así mismo desapareció del bosque de bambúes de Pācīnavaṃsa en el país de los Cetis y apareció en el parque de los ciervos, en el bosque de Bhesakaḷā, cerca de la montaña de Suṃsumāra en el país de los Bhaggas. El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, les enseñaré los ocho pensamientos de un gran hombre. Escuchen atentamente... ¿Y cuáles son, monjes, los ocho pensamientos de un gran hombre? Este Dhamma, monjes, es para quien tiene pocos deseos, no es para quien tiene muchos deseos; este Dhamma es para quien está satisfecho, no es para quien está insatisfecho; este Dhamma es para quien vive en retiro, no es para quien disfruta de la compañía; este Dhamma es para quien es esforzado, no es para quien es perezoso; este Dhamma es para quien tiene una atención plena establecida, no es para quien tiene una atención plena descuidada; este Dhamma es para quien tiene la mente concentrada, no es para quien tiene la mente dispersa; este Dhamma es para quien posee sabiduría, no es para quien carece de sabiduría; este Dhamma es para quien se deleita en la ausencia de proliferación mental, para quien encuentra placer en la ausencia de proliferación mental, no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien encuentra placer en ella”.

‘‘‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ[Pg.66], ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปิจฺโฉ สมาโน ‘อปฺปิจฺโฉติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, สนฺตุฏฺโฐ สมาโน ‘สนฺตุฏฺโฐติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, ปวิวิตฺโต สมาโน ‘ปวิวิตฺโตติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, อารทฺธวีริโย สมาโน ‘อารทฺธวีริโยติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, อุปฏฺฐิตสฺสติ สมาโน ‘อุปฏฺฐิตสฺสตีติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, สมาหิโต สมาโน ‘สมาหิโตติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, ปญฺญวา สมาโน ‘ปญฺญวาติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, นิปฺปปญฺจาราโม สมาโน ‘นิปฺปปญฺจาราโมติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ. ‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene pocos deseos, no es para quien tiene muchos deseos’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje, teniendo pocos deseos, no desea: ‘Que me conozcan como uno que tiene pocos deseos’. Estando satisfecho, no desea: ‘Que me conozcan como uno que está satisfecho’. Viviendo en retiro, no desea: ‘Que me conozcan como uno que vive en retiro’. Siendo esforzado, no desea: ‘Que me conozcan como uno que es esforzado’. Teniendo una atención plena establecida, no desea: ‘Que me conozcan como uno que tiene la atención plena establecida’. Teniendo la mente concentrada, no desea: ‘Que me conozcan como uno que tiene la mente concentrada’. Poseyendo sabiduría, no desea: ‘Que me conozcan como uno que posee sabiduría’. Deleitándose en la ausencia de proliferación mental, no desea: ‘Que me conozcan como uno que se deleita en la ausencia de proliferación mental’. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene pocos deseos, no es para quien tiene muchos deseos’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. ‘สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien está satisfecho, no es para quien está insatisfecho’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje está satisfecho con cualquier tipo de túnica, comida recibida en limosna, alojamiento y medicinas para cuando está enfermo. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien está satisfecho, no es para quien está insatisfecho’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต ภวนฺติ อุปสงฺกมิตาโร ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย ราชาโน ราชมหามตฺตา ติตฺถิยา ติตฺถิยสาวกา. ตตฺร ภิกฺขุ วิเวกนินฺเนน จิตฺเตน วิเวกโปเณน วิเวกปพฺภาเรน วิเวกฏฺเฐน เนกฺขมฺมาภิรเตน อญฺญทตฺถุ อุยฺโยชนิกปฏิสํยุตฺตํเยว กถํ กตฺตา โหติ. ‘ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien vive en retiro, no es para quien disfruta de la compañía’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, al monje que vive en retiro se le acercan monjes, monjas, seguidores laicos, seguidoras laicas, reyes, ministros reales, ascetas de otras escuelas y sus discípulos. Allí, el monje, con una mente inclinada al retiro, volcada al retiro, dirigida al retiro, establecida en el retiro, y deleitándose en la renuncia, mantiene únicamente una conversación que trata sobre el desprendimiento. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien vive en retiro, no es para quien disfruta de la compañía’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘อารทฺธวีริยสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ‘อารทฺธวีริยสฺสายํ[Pg.67], ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien es esforzado, no es para quien es perezoso’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje vive siendo esforzado para abandonar los estados perjudiciales y para alcanzar los estados beneficiosos; es firme, de gran valor y no descuida la responsabilidad de cultivar los estados beneficiosos. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien es esforzado, no es para quien es perezoso’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต, จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. ‘อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม, มุฏฺฐสฺสติสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene una atención plena establecida, no es para quien tiene una atención plena descuidada’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje posee atención plena, dotado de la más alta atención y discreción; recuerda y rememora lo que se hizo y se dijo hace mucho tiempo. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene una atención plena establecida, no es para quien tiene una atención plena descuidada’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ‘สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene la mente concentrada, no es para quien tiene la mente dispersa’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje, apartado de los placeres de los sentidos... alcanza y permanece en el cuarto jhāna. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene la mente concentrada, no es para quien tiene la mente dispersa’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. ‘ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien posee sabiduría, no es para quien carece de sabiduría’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje es sabio, dotado de la sabiduría que percibe el surgimiento y la cesación, que es noble, penetrante y que conduce correctamente a la completa destrucción del sufrimiento. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien posee sabiduría, no es para quien carece de sabiduría’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

‘‘‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปปญฺจนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ.

“‘Este Dhamma, monjes, es para quien se deleita en la ausencia de proliferación mental, para quien encuentra placer en la ausencia de proliferación mental, no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien encuentra placer en ella’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, la mente del monje se lanza, se regocija, se establece y se libera en la cesación de la proliferación mental. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien se deleita en la ausencia de proliferación mental, para quien encuentra placer en la ausencia de proliferación mental, no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien encuentra placer en ella’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.”

อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อายติกมฺปิ วสฺสาวาสํ ตตฺเถว เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย วิหาสิ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตํ [Pg.68] อโหสีติ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตฺตปฺปตฺโต ตายํ เวลายํ อิมา คาถาโย อภาสิ –

Entonces, el venerable Anuruddha pasó también el siguiente retiro de lluvias allí mismo, en el bosque de bambúes de Pācīnavaṃsadāya, en el país de los Cetis. Permaneciendo allí solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, el venerable Anuruddha no tardó mucho en alcanzar, mediante su propio conocimiento directo, el fin supremo de la vida santa por el cual los hijos de buena familia abandonan rectamente el hogar por la vida sin hogar, realizándolo y morando en él en esta misma vida. Comprendió: 'El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, se ha hecho lo que debía hacerse, no hay nada más que hacer por este estado de existencia'. Y así, el venerable Anuruddha llegó a ser uno de los Arahats. Entonces, habiendo alcanzado el estado de Arahat, el venerable Anuruddha recitó estas estrofas en aquel momento:

‘‘มม สงฺกปฺปมญฺญาย, สตฺถา โลเก อนุตฺตโร;

มโนมเยน กาเยน, อิทฺธิยา อุปสงฺกมิ.

'Conociendo mi pensamiento, el Maestro, inigualable en el mundo, se acercó a mí mediante su poder, con un cuerpo creado por la mente.

‘‘ยถา เม อหุ สงฺกปฺโป, ตโต อุตฺตริ เทสยิ;

นิปฺปปญฺจรโต พุทฺโธ, นิปฺปปญฺจํ อเทสยิ.

Tal como era mi pensamiento, él me enseñó más allá de ello; el Buda, que se deleita en la ausencia de proliferación mental, enseñó el estado libre de tales obstáculos.

‘‘ตสฺสาหํ ธมฺมมญฺญาย, วิหาสึ สาสเน รโต;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสน’’นฺติ. ทสมํ;

Habiendo comprendido su enseñanza, permanecí deleitándome en su instrucción; he alcanzado los tres conocimientos superiores y he cumplido con la enseñanza del Buda'. Décimo sutta.

คหปติวคฺโค ตติโย.

El Capítulo de los Ciudadanos (Gahapativaggo), el tercero.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este capítulo es:

ทฺเว อุคฺคา ทฺเว จ หตฺถกา, มหานาเมน ชีวโก;

ทฺเว พลา อกฺขณา วุตฺตา, อนุรุทฺเธน เต ทสาติ.

Dos suttas sobre Ugga, dos sobre Hatthaka, Mahānāma, Jīvaka, dos sobre los Poderes, los Momentos Inoportunos y Anuruddha; estos son los diez suttas enumerados.

๔. ทานวคฺโค

4. Capítulo de las Ofrendas (Dānavaggo)

๑. ปฐมทานสุตฺตํ

1. Primer Sutta sobre las Ofrendas

๓๑. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, ทานานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อาสชฺช ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘อทาสิ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘ทสฺสติ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ; นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ อทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิมํ เม ทานํ ททโต กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉตี’ติ ทานํ เทติ, จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานานี’’ติ. ปฐมํ.

31. 'Monjes, hay estos ocho tipos de ofrendas. ¿Cuáles son los ocho? Uno da una ofrenda por impulso; uno da por temor; uno da pensando: "Él me dio antes"; uno da pensando: "Él me dará"; uno da pensando: "Dar es bueno"; uno da pensando: "Yo cocino, ellos no cocinan; no es apropiado que yo, que cocino, no dé a quienes no cocinan"; uno da pensando: "Mientras doy esta ofrenda, mi buena reputación se difundirá"; uno da la ofrenda como un adorno y requisito para la mente. Estos son, monjes, los ocho tipos de ofrendas'. Primero.

๒. ทุติยทานสุตฺตํ

2. Segundo Sutta sobre las Ofrendas

๓๒.

32.

‘‘สทฺธา หิริยํ กุสลญฺจ ทานํ,ธมฺมา เอเต สปฺปุริสานุยาตา;

เอตญฺหิ มคฺคํ ทิวิยํ วทนฺติ,เอเตน หิ คจฺฉติ เทวโลก’’นฺติ. ทุติยํ;

'La fe, el sentido de vergüenza moral y la ofrenda meritoria son cualidades seguidas por las personas de bien; a esto llaman el camino divino, pues por este se llega al mundo de los devas'. Segundo.

๓. ทานวตฺถุสุตฺตํ

3. Sutta sobre las Causas de la Ofrenda

๓๓. ‘‘อฏฺฐิมานิ[Pg.69], ภิกฺขเว, ทานวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? ฉนฺทา ทานํ เทติ, โทสา ทานํ เทติ, โมหา ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ, นารหามิ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิมาหํ ทานํ ทตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ, ‘อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ, อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตี’ติ ทานํ เทติ, จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานวตฺถูนี’’ติ. ตติยํ.

33. 'Monjes, hay estas ocho causas para dar una ofrenda. ¿Cuáles son las ocho? Uno da una ofrenda por afecto; uno da por odio; uno da por ignorancia; uno da por temor; uno da pensando: "Mis padres y abuelos solían dar y hacer esto antes, no es apropiado que yo deje decaer la antigua tradición familiar"; uno da pensando: "Habiendo dado esta ofrenda, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaceré en un buen destino, en el mundo celestial"; uno da pensando: "Mientras doy esta ofrenda, mi mente se purifica y surge en mí satisfacción y alegría"; uno da la ofrenda como un adorno y requisito para la mente. Estas son, monjes, las ocho causas para dar una ofrenda'. Tercero.

๔. เขตฺตสุตฺตํ

4. Sutta del Campo

๓๔. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อุนฺนามนินฺนามิ จ โหติ, ปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อูสรญฺจ โหติ, น จ คมฺภีรสิตํ โหติ, น อายสมฺปนฺนํ โหติ, น อปายสมฺปนฺนํ โหติ, น มาติกาสมฺปนฺนํ โหติ, น มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ.

34. 'Monjes, cuando la semilla es sembrada en un campo que posee ocho deficiencias, no produce gran fruto, ni gran deleite, ni gran prosperidad. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, el campo es desigual (con elevaciones y depresiones), tiene piedras y grava, es salitroso, no tiene surcos profundos, no cuenta con entrada de agua, ni con salida de agua, carece de canales y carece de diques. Así, monjes, la semilla sembrada en un campo con estas ocho deficiencias no produce gran fruto, ni gran deleite, ni gran prosperidad.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, มิจฺฉาสงฺกปฺปา, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺตา, มิจฺฉาอาชีวา, มิจฺฉาวายามา, มิจฺฉาสติโน, มิจฺฉาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ.

De la misma manera, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes que poseen ocho deficiencias no produce gran fruto, ni gran beneficio, ni gran esplendor, ni gran difusión. ¿Cómo es que poseen ocho deficiencias? Aquí, monjes, los ascetas y brahmanes tienen visión incorrecta, pensamiento incorrecto, lenguaje incorrecto, acción incorrecta, modo de vida incorrecto, esfuerzo incorrecto, atención incorrecta y concentración incorrecta. Así, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes con estas ocho deficiencias no produce gran fruto, ni gran beneficio, ni gran esplendor, ni gran difusión.

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อนุนฺนามานินฺนามิ จ โหติ, อปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อนูสรญฺจ โหติ, คมฺภีรสิตํ โหติ, อายสมฺปนฺนํ โหติ, อปายสมฺปนฺนํ โหติ, มาติกาสมฺปนฺนํ [Pg.70] โหติ, มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ.

Monjes, la semilla sembrada en un campo que posee ocho excelencias produce gran fruto, gran deleite y gran prosperidad. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, el campo es nivelado, no tiene piedras ni grava, no es salitroso, tiene surcos profundos, cuenta con entrada de agua, cuenta con salida de agua, tiene canales y tiene diques. Así, monjes, la semilla sembrada en un campo con estas ocho excelencias produce gran fruto, gran deleite y gran prosperidad.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สมฺมาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, สมฺมาสงฺกปฺปา, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺตา, สมฺมาอาชีวา, สมฺมาวายามา, สมฺมาสติโน, สมฺมาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผาร’’นฺติ.

De la misma manera, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes que poseen ocho excelencias produce gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran difusión. ¿Cómo es que poseen ocho excelencias? Aquí, monjes, los ascetas y brahmanes tienen visión correcta, pensamiento correcto, lenguaje correcto, acción correcta, modo de vida correcto, esfuerzo correcto, atención correcta y concentración correcta. Así, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes con estas ocho excelencias produce gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran difusión'.

‘‘ยถาปิ เขตฺเต สมฺปนฺเน, ปวุตฺตา พีชสมฺปทา;

เทเว สมฺปาทยนฺตมฺหิ, โหติ ธญฺญสฺส สมฺปทา.

'Así como en un campo excelente, cuando la semilla sembrada es de buena calidad y las lluvias caen adecuadamente, se produce la abundancia del grano;

‘‘อนีติสมฺปทา โหติ, วิรูฬฺหี ภวติ สมฺปทา;

เวปุลฺลสมฺปทา โหติ, ผลํ เว โหติ สมฺปทา.

cuando no hay plagas, hay crecimiento, hay expansión y, ciertamente, hay abundancia en el fruto;

‘‘เอวํ สมฺปนฺนสีเลสุ, ทินฺนา โภชนสมฺปทา;

สมฺปทานํ อุปเนติ, สมฺปนฺนํ หิสฺส ตํ กตํ.

del mismo modo, el alimento excelente ofrecido a quienes poseen una virtud perfecta conduce a la consumación de los méritos, pues tal acto realizado por el hombre de bien es perfecto.

‘‘ตสฺมา สมฺปทมากงฺขี, สมฺปนฺนตฺถูธ ปุคฺคโล;

สมฺปนฺนปญฺเญ เสเวถ, เอวํ อิชฺฌนฺติ สมฺปทา.

Por lo tanto, aquel que en este mundo anhela la perfección de los resultados y posee medios excelentes, debe asociarse con quienes poseen una sabiduría perfecta; de este modo, sus logros se cumplen.

‘‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺเน, ลทฺธา จิตฺตสฺส สมฺปทํ;

กโรติ กมฺมสมฺปทํ, ลภติ จตฺถสมฺปทํ.

Habiendo encontrado la perfección de la mente en alguien dotado de conocimiento y conducta, realiza actos perfectos y obtiene resultados perfectos.

‘‘โลกํ ญตฺวา ยถาภูตํ, ปปฺปุยฺย ทิฏฺฐิสมฺปทํ;

มคฺคสมฺปทมาคมฺม, ยาติ สมฺปนฺนมานโส.

Conociendo el mundo tal como es, alcanzando la perfección de la visión y apoyándose en la perfección del camino, aquel que posee una mente perfecta llega a la meta'.

‘‘โอธุนิตฺวา มลํ สพฺพํ, ปตฺวา นิพฺพานสมฺปทํ;

มุจฺจติ สพฺพทุกฺเขหิ, สา โหติ สพฺพสมฺปทา’’ติ. จตุตฺถํ;

"Sacudiendo toda impureza, alcanzando la plenitud del Nibbāna; uno se libera de todo sufrimiento; esa es la plenitud de todo logro". Cuarto (discurso).

๕. ทานูปปตฺติสุตฺตํ

5. Sutta sobre el renacimiento por medio de la generosidad

๓๕. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, ทานูปปตฺติโย. กตมา อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ [Pg.71] มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. โส ปสฺสติ ขตฺติยมหาสาเล วา พฺราหฺมณมหาสาเล วา คหปติมหาสาเล วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิเต สมงฺคีภูเต ปริจารยมาเน. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

35. "Monjes, existen estos ocho renacimientos por medio de la generosidad. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Ve a nobles acaudalados, a brahmanes acaudalados o a jefes de familia acaudalados provistos, dotados y deleitándose en los cinco placeres de los sentidos. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los nobles acaudalados, de los brahmanes acaudalados o de los jefes de familia acaudalados!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nobles acaudalados, de los brahmanes acaudalados o de los jefes de familia acaudalados. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a su pureza."

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘จาตุมหาราชิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

"Aquí, además, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Oye decir: 'Los dioses de los Cuatro Grandes Reyes son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad'. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a su pureza."

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ตาวตึสา เทวา…เป… ยามา เทวา… ตุสิตา เทวา… นิมฺมานรตี เทวา… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ[Pg.72], ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

"Aquí, además, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Oye decir: 'Los dioses de los Treinta y Tres... los dioses Yāma... los dioses Tusita... los dioses que se deleitan en la creación... los dioses que ejercen poder sobre las creaciones de otros son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad'. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones de otros!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones de otros. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a su pureza."

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘พฺรหฺมกายิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส; วีตราคสฺส, โน สราคสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วีตราคตฺตา. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานูปปตฺติโย’’ติ. ปญฺจมํ.

"Aquí, además, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Oye decir: 'Los dioses del séquito de Brahma son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad'. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los dioses del séquito de Brahma!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses del séquito de Brahma. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral; para quien está libre de pasión, no para quien tiene pasión. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a estar libre de pasión. Estos, monjes, son los ocho renacimientos por medio de la generosidad". Quinto (discurso).

๖. ปุญฺญกิริยวตฺถุสุตฺตํ

6. Sutta sobre las bases de las acciones meritorias

๓๖. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปุญฺญกิริยวตฺถูนิ. กตมานิ ตีณิ? ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ ปริตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ ปริตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนุสฺสโทภคฺยํ อุปปชฺชติ.

36. "Monjes, existen estas tres bases de acciones meritorias. ¿Cuáles tres? La base de acción meritoria consistente en la generosidad, la base de acción meritoria consistente en la virtud y la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Aquí, monjes, alguien realiza en medida mínima la base de acción meritoria consistente en la generosidad, realiza en medida mínima la base de acción meritoria consistente en la virtud, y no logra la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en una condición humana desafortunada."

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ มตฺตโส กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ มตฺตโส กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนุสฺสโสภคฺยํ อุปปชฺชติ.

"Aquí, además, monjes, alguien realiza en medida moderada la base de acción meritoria consistente en la generosidad, realiza en medida moderada la base de acción meritoria consistente en la virtud, y no logra la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en una condición humana afortunada."

‘‘อิธ [Pg.73] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, จาตุมหาราชิเก เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหนฺติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน, ทิพฺเพหิ รูเปหิ, ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ, ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ, ทิพฺเพหิ รเสหิ, ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

"Aquí, además, monjes, alguien realiza en medida superior la base de acción meritoria consistente en la generosidad, realiza en medida superior la base de acción meritoria consistente en la virtud, y no logra la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Allí, monjes, los cuatro grandes reyes, habiendo realizado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo realizado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, superan a los dioses de los Cuatro Grandes Reyes en diez aspectos: en longevidad divina, belleza divina, felicidad divina, fama divina, soberanía divina, y en formas, sonidos, fragancias, sabores y contactos divinos."

“Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Tāvatiṃsa. Allí, monjes, Sakka, el señor de los devas, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Tāvatiṃsa en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.”

“Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas Yāma. Allí, monjes, el joven deva Suyāma, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas Yāma en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.”

“Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Tusita. Allí, monjes, el joven deva Santusita, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Tusita en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.”

‘‘อิธ [Pg.74] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สุนิมฺมิโต เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, นิมฺมานรตีเทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

“Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Nimmānaratī. Allí, monjes, el joven deva Sunimmito, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Nimmānaratī en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, วสวตฺตี เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีเทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน, ทิพฺเพหิ รูเปหิ, ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ, ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ, ทิพฺเพหิ รเสหิ, ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปุญฺญกิริยวตฺถูนี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Paranimmitavasavattī. Allí, monjes, el joven deva Vasavattī, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Paranimmitavasavattī en diez aspectos: en la longevidad divina, en la belleza divina, en la felicidad divina, en la fama divina, en la soberanía divina, en las formas divinas, en los sonidos divinos, en los olores divinos, en los sabores divinos y en los contactos tangibles divinos. Estas son, monjes, las tres bases de acción meritoria.” Sexto (discurso).

๗. สปฺปุริสทานสุตฺตํ

7. Sappurisadānasutta: Discurso sobre la dádiva de la persona íntegra

๓๗. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, สปฺปุริสทานานิ. กตมานิ อฏฺฐ? สุจึ เทติ, ปณีตํ เทติ, กาเลน เทติ, กปฺปิยํ เทติ, วิเจยฺย เทติ, อภิณฺหํ เทติ, ททํ จิตฺตํ ปสาเทติ, ทตฺวา อตฺตมโน โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สปฺปุริสทานานี’’ติ.

37. “Monjes, existen estas ocho dádivas de una persona íntegra. ¿Cuáles son las ocho? Da algo limpio, da algo excelente, da en el momento oportuno, da lo que es permitido, da con discernimiento, da con regularidad, aclara su mente mientras da, y se siente satisfecho después de haber dado. Estas son, monjes, las ocho dádivas de una persona íntegra.”

‘‘สุจึ ปณีตํ กาเลน, กปฺปิยํ ปานโภชนํ;

อภิณฺหํ ททาติ ทานํ, สุเขตฺเตสุ พฺรหฺมจาริสุ.

“Algo limpio, excelente y oportuno; comida y bebida permitidas; da tales dádivas con regularidad en los campos de mérito excelentes, entre aquellos que viven la vida santa.

‘‘เนว วิปฺปฏิสาริสฺส, จชิตฺวา อามิสํ พหุํ;

เอวํ ทินฺนานิ ทานานิ, วณฺณยนฺติ วิปสฺสิโน.

No siente arrepentimiento tras haber renunciado a abundantes bienes materiales; los sabios con visión profunda elogian las dádivas otorgadas de esta manera.

‘‘เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี, สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา;

อพฺยาพชฺฌํ สุขํ โลกํ, ปณฺฑิโต อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ;

Habiendo ofrendado así, el inteligente y fiel, con mente generosa, renace en un mundo feliz y libre de aflicción”. Séptimo (discurso).

๘. สปฺปุริสสุตฺตํ

8. Sappurisasutta: Discurso sobre la persona íntegra

๓๘. ‘‘สปฺปุริโส[Pg.75], ภิกฺขเว, กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ – มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุพฺพเปตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, รญฺโญ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, เทวตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ.

38. “Monjes, una persona íntegra, cuando nace en una familia, lo hace para el bienestar, provecho y felicidad de muchas personas: para el bienestar, provecho y felicidad de sus padres; para el bienestar, provecho y felicidad de su esposa e hijos; para el bienestar, provecho y felicidad de sus sirvientes, trabajadores y empleados; para el bienestar, provecho y felicidad de sus amigos y compañeros; para el bienestar, provecho y felicidad de los parientes fallecidos; para el bienestar, provecho y felicidad del rey; para el bienestar, provecho y felicidad de las divinidades; y para el bienestar, provecho y felicidad de los ascetas y brahmanes.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาเมโฆ สพฺพสสฺสานิ สมฺปาเทนฺโต พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ – มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุพฺพเปตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, รญฺโญ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, เทวตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหตี’’ติ.

“Monjes, al igual que una gran nube de lluvia que hace prosperar todos los cultivos para el bienestar, provecho y felicidad de mucha gente; de la misma manera, monjes, una persona íntegra, cuando nace en una familia, lo hace para el bienestar, provecho y felicidad de muchas personas: para el bienestar, provecho y felicidad de sus padres; para el bienestar, provecho y felicidad de su esposa e hijos; para el bienestar, provecho y felicidad de sus sirvientes, trabajadores y empleados; para el bienestar, provecho y felicidad de sus amigos y compañeros; para el bienestar, provecho y felicidad de los parientes fallecidos; para el bienestar, provecho y felicidad del rey; para el bienestar, provecho y felicidad de las divinidades; y para el bienestar, provecho y felicidad de los ascetas y brahmanes”.

‘‘พหูนํ วต อตฺถาย, สปฺปญฺโญ ฆรมาวสํ;

มาตรํ ปิตรํ ปุพฺเพ, รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต.

“Ciertamente, el sabio que reside en el hogar vive para el bienestar de muchos; diligentemente, noche y día, el sabio honra primero a su padre y a su madre,

‘‘ปูเชติ สหธมฺเมน, ปุพฺเพกตมนุสฺสรํ;

อนาคาเร ปพฺพชิเต, อปเจ พฺรหฺมจารโย.

acorde al Dhamma, recordando los beneficios recibidos en el pasado. También respeta a los que no tienen hogar, a los que han renunciado y a los que viven la vida santa.

‘‘นิวิฏฺฐสทฺโธ ปูเชติ, ญตฺวา ธมฺเม จ เปสโล ;

รญฺโญ หิโต เทวหิโต, ญาตีนํ สขินํ หิโต.

Con fe establecida y conociendo el Dhamma, aquel que ama la virtud rinde homenaje a los sabios. Es beneficioso para el rey, beneficioso para los devas, y beneficioso para sus parientes y amigos.

‘‘สพฺเพสํ โส หิโต โหติ, สทฺธมฺเม สุปฺปติฏฺฐิโต;

วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ, ส โลกํ ภชเต สิว’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

Él es beneficioso para todos, estando bien establecido en el verdadero Dhamma; tras eliminar la mancha de la tacañería, alcanza el mundo de la paz celestial”. Octavo (discurso).

๙. อภิสนฺทสุตฺตํ

9. Abhisandasutta: Discurso sobre el desbordamiento (del mérito)

๓๙. ‘‘อฏฺฐิเม[Pg.76], ภิกฺขเว, ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

39. “Monjes, existen estas ocho corrientes de mérito, corrientes de lo beneficioso, que traen felicidad, conducen al cielo, tienen resultados gozosos y llevan al renacimiento celestial; conducen a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, un noble discípulo ha ido al Buda como refugio. Esta, monjes, es la primera corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุญฺญาภิสนฺโท…เป… สํวตฺตติ.

“Además, monjes, un noble discípulo ha ido al Dhamma como refugio. Esta, monjes, es la segunda corriente de mérito... conduce [a la felicidad].”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

“Además, monjes, un noble discípulo ha ido al Sangha como refugio. Esta, monjes, es la tercera corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad.”

‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ทานานิ มหาทานานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกิยนฺติ น สํกิยิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ. ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ เทติ, อเวรํ เทติ, อพฺยาพชฺฌํ เทติ. อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ ทตฺวา อเวรํ ทตฺวา อพฺยาพชฺฌํ ทตฺวา อปริมาณสฺส อภยสฺส อเวรสฺส อพฺยาพชฺฌสฺส ภาคี โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ทานํ มหาทานํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกิยติ น สํกิยิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

“Monjes, estas cinco dádivas son grandes dones, reconocidos como supremos, de larga duración, tradicionales, antiguos, no adulterados, nunca antes adulterados, que no se adulteran ni se adulterarán, y que no son reprochados por ascetas, brahmanes ni sabios. ¿Cuáles son los cinco? Aquí, monjes, un noble discípulo abandona el matar seres vivos y se abstiene de matar seres vivos. Al abstenerse de matar seres vivos, monjes, el noble discípulo otorga seguridad ilimitada a innumerables seres, otorga ausencia de odio, otorga ausencia de aflicción. Al otorgar seguridad, ausencia de odio y ausencia de aflicción a innumerables seres, él mismo participa de una seguridad, una ausencia de odio y una ausencia de aflicción ilimitadas. Este, monjes, es el primer gran don, reconocido como supremo, de larga duración, tradicional, antiguo, no adulterado, nunca antes adulterado, que no se adulterará y que no es reprochado por ascetas, brahmanes ni sabios. Esta, monjes, es la cuarta corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ…เป… กาเมสุมิจฺฉาจารํ ปหาย กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต [Pg.77] โหติ…เป… มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ เทติ อเวรํ เทติ อพฺยาพชฺฌํ เทติ. อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ ทตฺวา อเวรํ ทตฺวา อพฺยาพชฺฌํ ทตฺวา, อปริมาณสฺส อภยสฺส อเวรสฺส อพฺยาพชฺฌสฺส ภาคี โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ ทานํ มหาทานํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกิยติ น สํกิยิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

“Además, monjes, un noble discípulo, abandonando el tomar lo que no le ha sido dado, se abstiene de tomar lo que no le ha sido dado... abandonando la conducta sexual incorrecta, se abstiene de la conducta sexual incorrecta... abandonando el habla falsa, se abstiene del habla falsa... abandonando el consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas que causan negligencia, se abstiene del consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas que causan negligencia. Al abstenerse del consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas que causan negligencia, monjes, el noble discípulo otorga seguridad ilimitada a innumerables seres, otorga ausencia de odio, otorga ausencia de aflicción. Al otorgar seguridad, ausencia de odio y ausencia de aflicción a innumerables seres, él mismo participa de una seguridad, una ausencia de odio y una ausencia de aflicción ilimitadas. Este, monjes, es el quinto gran don, reconocido como supremo, de larga duración, tradicional, antiguo, no adulterado, nunca antes adulterado, que no se adulterará y que no es reprochado por ascetas, brahmanes ni sabios. Esta, monjes, es la octava corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad. Estas son, monjes, las ocho corrientes de mérito, corrientes de lo beneficioso, que traen felicidad, conducen al cielo, tienen resultados gozosos y llevan al renacimiento celestial; conducen a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad”. Noveno Sutta.

๑๐. ทุจฺจริตวิปากสุตฺตํ

10. Sutta sobre los resultados de la mala conducta.

๔๐. ‘‘ปาณาติปาโต, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส ปาณาติปาตสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อปฺปายุกสํวตฺตนิโก โหติ.

40. “Monjes, el matar seres vivos, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de matar seres vivos para quien nace como ser humano es que conduce a una vida corta.”

‘‘อทินฺนาทานํ, ภิกฺขเว, อาเสวิตํ ภาวิตํ พหุลีกตํ นิรยสํวตฺตนิกํ ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกํ เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกํ. โย สพฺพลหุโส อทินฺนาทานสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส โภคพฺยสนสํวตฺตนิโก โหติ.

“Monjes, el tomar lo que no es dado, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de tomar lo que no es dado para quien nace como ser humano es que conduce a la pérdida de las riquezas.”

‘‘กาเมสุมิจฺฉาจาโร, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส กาเมสุมิจฺฉาจารสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส สปตฺตเวรสํวตฺตนิโก โหติ.

“Monjes, la conducta sexual incorrecta, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de la conducta sexual incorrecta para quien nace como ser humano es que conduce a la enemistad y al odio con sus adversarios.”

‘‘มุสาวาโท[Pg.78], ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส มุสาวาทสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อภูตพฺภกฺขานสํวตฺตนิโก โหติ.

“Monjes, el habla falsa, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla falsa para quien nace como ser humano es que conduce a ser acusado falsamente.”

‘‘ปิสุณา, ภิกฺขเว, วาจา อาเสวิตา ภาวิตา พหุลีกตา นิรยสํวตฺตนิกา ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกา เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกา. โย สพฺพลหุโส ปิสุณาย วาจาย วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส มิตฺเตหิ เภทนสํวตฺตนิโก โหติ.

“Monjes, el habla maliciosa, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla maliciosa para quien nace como ser humano es que conduce a la división de las amistades.”

‘‘ผรุสา, ภิกฺขเว, วาจา อาเสวิตา ภาวิตา พหุลีกตา นิรยสํวตฺตนิกา ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกา เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกา. โย สพฺพลหุโส ผรุสาย วาจาย วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อมนาปสทฺทสํวตฺตนิโก โหติ.

“Monjes, el habla áspera, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla áspera para quien nace como ser humano es que conduce a escuchar sonidos desagradables.”

‘‘สมฺผปฺปลาโป, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส สมฺผปฺปลาปสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อนาเทยฺยวาจาสํวตฺตนิโก โหติ.

“Monjes, el habla vana, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla vana para quien nace como ser humano es que conduce a que sus palabras no sean tomadas en serio por los demás.”

‘‘สุราเมรยปานํ, ภิกฺขเว, อาเสวิตํ ภาวิตํ พหุลีกตํ นิรยสํวตฺตนิกํ ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกํ เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกํ. โย สพฺพลหุโส สุราเมรยปานสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อุมฺมตฺตกสํวตฺตนิโก โหตี’’ติ. ทสมํ.

“Monjes, el consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de beber alcohol para quien nace como ser humano es que conduce a la locura”. Décimo Sutta.

ทานวคฺโค จตุตฺโถ.

El cuarto capítulo, el capítulo sobre las dádivas (Dānavagga), ha terminado.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este capítulo es:

ทฺเว ทานานิ วตฺถุญฺจ, เขตฺตํ ทานูปปตฺติโย;

กิริยํ ทฺเว สปฺปุริสา, อภิสนฺโท วิปาโก จาติ.

Dos sobre las dádivas, y una sobre las bases, sobre el campo, sobre el renacimiento debido a las dádivas; sobre la acción, dos sobre las personas íntegras, sobre las corrientes de mérito y sobre los resultados.

๕. อุโปสถวคฺโค

5. Capítulo sobre el Uposatha (Uposathavagga).

๑. สงฺขิตฺตูโปสถสุตฺตํ

1. Saṅkhittūposathasuttaṃ - Discurso Breve sobre el Uposatha

๔๑. เอวํ [Pg.79] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

41. Así lo he oído. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes diciendo: “¡Monjes!”. “Venerable Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente:

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, ภิกฺขเว, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“Monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia. ¿Y de qué manera, monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia? En esto, monjes, un noble discípulo reflexiona de la siguiente manera: ‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, se abstienen de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, son escrupulosos y compasivos, y viven buscando el bienestar de todos los seres vivos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, me abstendré de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, seré escrupuloso y compasivo, y viviré buscando el bienestar de todos los seres vivos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el primer factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ทุติเยน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el tomar lo que no les pertenece, se abstienen de tomar lo ajeno; aceptan solo lo que se les da, esperan solo lo que se les da y viven con un ser puro y libre de robo. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el tomar lo que no me pertenece, me abstendré de tomar lo ajeno; aceptaré solo lo que se me dé, esperaré solo lo que se me dé y viviré con un ser puro y libre de robo. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el segundo factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจาริโน อาราจาริโน วิรตา เมถุนา คามธมฺมา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ตติเยน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado la conducta no casta, llevan una vida santa, viven alejados y se abstienen de la práctica sexual, que es una costumbre mundana. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado la conducta no casta, llevaré una vida santa, viviré alejado y me abstendré de la práctica sexual, que es una costumbre mundana. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el tercer factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ [Pg.80] อรหนฺโต มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรตา สจฺจวาทิโน สจฺจสนฺธา เถตา ปจฺจยิกา อวิสํวาทโก โลกสฺส. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา จตุตฺเถน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado la falsa palabra, se abstienen de mentir; dicen la verdad, se mantienen unidos a la verdad, son firmes, confiables y no engañan al mundo. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado la falsa palabra, me abstendré de mentir; diré la verdad, me mantendré unido a la verdad, seré firme, confiable y no engañaré al mundo. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el cuarto factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปญฺจเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el licor, el vino y los embriagantes que causan negligencia, se abstienen de ellos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el licor, el vino y los embriagantes que causan negligencia, me abstendré de ellos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el quinto factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ เอกภตฺติโก รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ฉฏฺเฐน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants comen una sola vez al día, se abstienen de comer por la noche y fuera de la hora debida. Yo también, durante este día y esta noche, comeré una sola vez al día, me abstendré de comer por la noche y fuera de la hora debida. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el sexto factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานํ ปหาย นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรตา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานํ ปหาย นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา สตฺตเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el baile, el canto, la música y los espectáculos que son un obstáculo para la virtud, así como el uso de guirnaldas, perfumes, ungüentos, adornos y atavíos, se abstienen de ellos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el baile, el canto, la música y los espectáculos que son un obstáculo para la virtud, así como el uso de guirnaldas, perfumes, ungüentos, adornos y atavíos, me abstendré de ellos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el séptimo factor del que está dotado.”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ[Pg.81]. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’ติ. ปฐมํ.

“‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el uso de asientos y lechos altos y lujosos, se abstienen de ellos; duermen en lechos bajos, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el uso de asientos y lechos altos y lujosos, me abstendré de ellos; dormiré en un lecho bajo, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el octavo factor del que está dotado. Monjes, el Uposatha observado de esta manera, dotado de estos ocho factores, es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia”. Así dijo el Bienaventurado. Primero.

๒. วิตฺถตูโปสถสุตฺตํ

2. Vitthatūposathasuttaṃ - Discurso Detallado sobre el Uposatha

๔๒. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, ภิกฺขเว, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป….

42. “Monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia. ¿Y de qué manera, monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia? En esto, monjes, un noble discípulo reflexiona de la siguiente manera: ‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, se abstienen de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, son escrupulosos y compasivos, y viven buscando el bienestar de todos los seres vivos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, me abstendré de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, seré escrupuloso y compasivos, y viviré buscando el bienestar de todos los seres vivos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el primer factor del que está dotado... [continuación como en el discurso anterior]”

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร.

"Los Arahants, durante toda su vida, habiendo abandonado el uso de lechos altos y grandes, se abstienen de ellos y descansan en lechos bajos, ya sea en un pequeño catre o en un lecho de paja. Yo también, por hoy, durante este día y esta noche, habiendo abandonado los lechos altos y grandes, me abstendré de ellos y haré uso de un lecho bajo, ya sea en un pequeño catre o en un lecho de paja. Con este factor imitaré a los Arahants, y habré observado el Uposatha. Posee así este octavo factor. Monjes, el Uposatha observado de esta manera, dotado de ocho factores, es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran trascendencia."

‘‘กีวมหปฺผโล โหติ กีวมหานิสํโส กีวมหาชุติโก กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส [Pg.82] อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, ภิกฺขเว, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย.

"¿Cuán grande es su fruto, cuán grande su beneficio, cuán grande su esplendor y cuán grande su trascendencia? Monjes, es como si alguien ejerciera la soberanía y el dominio real sobre estos dieciséis grandes reinos abundantes en los siete tipos de joyas, a saber: los Angas, Magadhas, Kasis, Kosalas, Vajjis, Mallas, Cetis, Vangas, Kurus, Pancalas, Macchas, Surasenas, Assakas, Avantis, Gandharas y Kambojas; esto no valdría ni una dieciseisava parte del Uposatha dotado de los ocho factores. ¿Por qué razón? Monjes, la soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial."

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

"Monjes, cincuenta años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Cātumahārājikā. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, quinientos años divinos es la duración de la vida de los dioses Cātumahārājikā. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Cātumahārājikā. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'."

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ วสฺสสตานิ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพํ วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

"Monjes, cien años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Tāvatiṃsa. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Tāvatiṃsa. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Tāvatiṃsa. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'."

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ, ยามานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ทฺเว วสฺสสหสฺสานิ ยามานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

"Monjes, doscientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Yāma. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, dos mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Yāma. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Yāma. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'."

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ จตฺตาริ วสฺสสตานิ, ตุสิตานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ จตฺตาริ วสฺสสหสฺสานิ [Pg.83] ตุสิตานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

"Monjes, cuatrocientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Tusita. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, cuatro mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Tusita. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Tusita. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'."

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ อฏฺฐ วสฺสสตานิ, นิมฺมานรตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ อฏฺฐ วสฺสสหสฺสานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

"Monjes, ochocientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Nimmānaratī. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, ocho mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Nimmānaratī. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Nimmānaratī. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'."

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ โสฬส วสฺสสตานิ, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

"Monjes, mil seiscientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Paranimmitavasavatti. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, dieciséis mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Paranimmitavasavatti. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Paranimmitavasavatti. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'."

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

"No se debe matar a ningún ser vivo, ni tomar lo que no ha sido dado; no se debe decir falsedades, ni se debe ser bebedor de licores embriagantes; uno debe abstenerse de la conducta no casta y de la unión sexual; no se debe comer por la noche ni en el momento inadecuado."

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

"No se deben usar guirnaldas ni aplicarse perfumes; se debe dormir en un catre o sobre una estera extendida en el suelo. Este es, en verdad, el Uposatha de ocho factores, proclamado por el Buda, quien ha llegado al fin del sufrimiento."

‘‘จนฺโท [Pg.84] จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

Tanto la luna como el sol, ambos de bella apariencia, recorren su camino hasta donde alcanzan a iluminar; ellos, que disipan la oscuridad y viajan por el espacio, resplandecen en el cielo iluminando todas las direcciones.

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

Toda la riqueza que existe en ese intervalo —perlas, gemas, el excelente lapislázuli, el oro puro o el oro refinado, aquel que es llamado oro nativo o Haṭaka—,

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.

ni siquiera todas ellas, junto con la luz de la luna y el conjunto de las estrellas, igualan una decimosexta parte del valor del Uposatha que consta de ocho factores.

‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ทุติยํ;

Por lo tanto, la mujer o el hombre virtuoso debe observar el Uposatha dotado de ocho factores; tras realizar acciones meritorias que producen felicidad, sin recibir reproche alguno, alcanzan el reino celestial.

๓. วิสาขาสุตฺตํ

3. Visākhāsutta (Discurso a Visākhā)

๔๓. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต โข, วิสาเข, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, วิสาเข, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ [Pg.85] จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’’’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป….

43. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el monasterio de Pubbārāma, en el palacio de Visākhā, la madre de Migāra. Entonces, Visākhā, la madre de Migāra, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y saludarle respetuosamente, se sentó a un lado. Estando sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo a Visākhā, la madre de Migāra: «Visākhā, el Uposatha que se observa dotado de ocho factores es de gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran expansión. ¿Y cómo, Visākhā, es el Uposatha dotado de ocho factores de tan gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran expansión? En este sentido, Visākhā, un noble discípulo reflexiona de esta manera: “Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado la destrucción de la vida, se abstienen de matar; han dejado de lado la vara y las armas; son escrupulosos y compasivos, viviendo con benevolencia hacia todos los seres vivos. Yo también, por esta noche y este día, abandonando la destrucción de la vida, me abstendré de matar; dejando de lado la vara y las armas, seré escrupuloso y compasivo, viviendo con benevolencia hacia todos los seres vivos. Con este factor imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado”. De esta manera está dotado de este primer factor...»

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร.

«“Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el uso de lechos altos y suntuosos, se abstienen de ellos y duermen en lugares humildes, ya sea en un camastro o en un lecho de paja. Yo también, por esta noche y este día, habiendo abandonado el uso de lechos altos y suntuosos, me abstendré de ellos y dormiré en un lugar humilde, ya sea en un camastro o en un lecho de paja. Con este factor imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado”. De esta manera está dotado de este octavo factor. Así observado, Visākhā, el Uposatha dotado de ocho factores es de gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran expansión.»

‘‘กีวมหปฺผโล โหติ, กีวมหานิสํโส, กีวมหาชุติโก, กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, วิสาเข, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย.

¿Cuán grande es su fruto, cuán grande su beneficio, cuán grande su esplendor y cuán grande su expansión? Visākhā, imagina a alguien que ejerciera la soberanía y el mando sobre estos dieciséis grandes reinos abundantes en joyas preciosas, a saber: los de los Aṅgas, Magadhas, Kāsīs, Kosalas, Vajjīs, Mallas, Cetīs, Vaṅgas, Kurus, Pañcālas, Macchas, Sūrasenas, Assakas, Avantis, Gandhāras y Kambojas; aun así, esto no igualaría ni una decimosexta parte del Uposatha dotado de ocho factores. ¿Por qué razón? Porque, Visākhā, el reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial.

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Cincuenta años humanos, Visākhā, equivalen a un solo día y una noche para los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Quinientos de tales años divinos constituyen la duración de la vida de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Es posible, Visākhā, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Con referencia a esto fue dicho: «El reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial».

‘‘ยํ, วิสาเข, มานุสกํ วสฺสสตํ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ [Pg.86] ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Cien años humanos, Visākhā, equivalen a un solo día y una noche para los dioses de los Treinta y Tres. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Mil de tales años divinos constituyen la duración de la vida de los dioses de los Treinta y Tres. Es posible, Visākhā, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses de los Treinta y Tres. Con referencia a esto fue dicho: «El reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial».

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ…เป… จตฺตาริ วสฺสสตานิ…เป… อฏฺฐ วสฺสสตานิ…เป… โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

Doscientos años humanos... cuatrocientos años humanos... ochocientos años humanos... mil seiscientos años humanos, Visākhā, equivalen a un solo día y una noche para los dioses que ejercen poder sobre las creaciones ajenas. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Dieciséis mil de tales años divinos constituyen la duración de la vida de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones ajenas. Es posible, Visākhā, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones ajenas. Con referencia a esto fue dicho: «El reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial».

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

No se debe matar a ningún ser vivo, ni tomar lo que no es dado; no se debe hablar falsedad ni ingerir bebidas embriagantes; uno debe abstenerse de la conducta no casta, del acto sexual, y no debe comer por la noche en el tiempo fuera de hora.

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

No se deben llevar guirnaldas ni usar perfumes; se debe dormir en un camastro o en el suelo sobre un lecho extendido. Este es el Uposatha de ocho factores, según fue proclamado por el Buddha, quien ha llegado al fin del sufrimiento.

‘‘จนฺโท จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

Tanto la luna como el sol, ambos hermosos de ver, recorren el espacio hasta donde alcanza su luz; disipando la oscuridad, moviéndose por el aire, brillan en el cielo iluminando todas las direcciones.

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

Dentro de ese ámbito donde ellos circulan, cualquier riqueza que exista —perlas, gemas, el fino berilo, el oro de Singī o el oro puro, que es llamado 'jātarūpa' o 'hāṭaka'—,

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส [Pg.87] อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.

no valen ni una decimosexta parte del Uposatha que posee ocho factores; ni tampoco el brillo de la luna ni todas las constelaciones de estrellas.

‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ตติยํ;

Por lo tanto, la mujer o el hombre virtuoso debe observar el Uposatha de ocho factores. Habiendo realizado méritos que traen felicidad, sin ser reprochados, alcanzan la morada celestial. (Fin del tercero).

๔. วาเสฏฺฐสุตฺตํ

4. Vāseṭṭhasutta (Discurso a Vāseṭṭha)

๔๔. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข วาเสฏฺโฐ อุปาสโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วาเสฏฺฐํ อุปาสกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, วาเสฏฺฐ, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ…เป… อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ.

44. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón con techo puntiagudo. Entonces, el seguidor laico Vāseṭṭha se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado respetuosamente al Bienaventurado, se sentó a un lado. Una vez que el seguidor laico Vāseṭṭha estuvo sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: 'Vāseṭṭha, el Uposatha observado con los ocho factores es de gran fruto... (se repite lo anterior)... sin ser reprochados, alcanzan la morada celestial'.

เอวํ วุตฺเต วาเสฏฺโฐ อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปิยา เม, ภนฺเต, ญาติสาโลหิตา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, ปิยานมฺปิ เม อสฺส ญาติสาโลหิตานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, ขตฺติยา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, พฺราหฺมณา…เป… เวสฺสา … สุทฺทา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

Dicho esto, el seguidor laico Vāseṭṭha dijo al Bienaventurado: 'Señor, si mis amados parientes consanguíneos observaran el Uposatha de ocho factores, sería para su bienestar y felicidad por largo tiempo. Señor, si todos los khattiyas (nobles) observaran el Uposatha de ocho factores, también sería para el bienestar y felicidad de todos los khattiyas por largo tiempo. Señor, si todos los brahmanes... los vessas (comerciantes)... los suddas (trabajadores) observaran el Uposatha de ocho factores, también sería para el bienestar y felicidad de todos los suddas por largo tiempo'.

‘‘เอวเมตํ, วาเสฏฺฐ, เอวเมตํ, วาเสฏฺฐ! สพฺเพ เจปิ, วาเสฏฺฐ, ขตฺติยา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณา…เป… เวสฺสา… สุทฺทา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สเทวโก เจปิ, วาเสฏฺฐ, โลโก สมารโก สพฺรหฺมโก สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา สเทวมนุสฺสา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สเทวกสฺสปิสฺส โลกสฺส สมารกสฺส [Pg.88] สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. อิเม เจปิ, วาเสฏฺฐ, มหาสาลา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, อิเมสมฺปิสฺส มหาสาลานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ( ). โก ปน วาโท มนุสฺสภูตสฺสา’’ติ! จตุตฺถํ.

‘Así es, Vāseṭṭha; ¡así es, Vāseṭṭha! Si todos los khattiyas observaran el Uposatha de ocho factores, sería para su bienestar y felicidad por largo tiempo. Si todos los brahmanes... los vessas... los suddas observaran el Uposatha de ocho factores, sería para su bienestar y felicidad por largo tiempo. Vāseṭṭha, si el mundo entero con sus devas, Māras y Brahmās, esta generación con sus ascetas y brahmanes, con sus reyes y su gente, observara el Uposatha de ocho factores, sería para el bienestar y felicidad del mundo entero por largo tiempo. Vāseṭṭha, incluso si estos grandes árboles sāla observaran el Uposatha de ocho factores (si tuvieran conciencia), sería para el bienestar y felicidad de estos grandes árboles sāla por largo tiempo. ¡Cuánto más, entonces, para alguien que es un ser humano!’ (Cuarto sutta).

๕. โพชฺฌสุตฺตํ

5. Bojjhasutta (Discurso a Bojjhā)

๔๕. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข โพชฺฌา อุปาสิกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โพชฺฌํ อุปาสิกํ ภควา เอตทโวจ –

45. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, la seguidora laica Bojjhā se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado respetuosamente al Bienaventurado, se sentó a un lado. Una vez que la seguidora laica Bojjhā estuvo sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo:

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, โพชฺเฌ, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, โพชฺเฌ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, โพชฺเฌ, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป….

‘Bojjhā, el Uposatha observado con los ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran alcance. ¿Y cómo, Bojjhā, el Uposatha observado con los ocho factores es de gran fruto, beneficio, esplendor y alcance? Aquí, Bojjhā, el noble discípulo reflexiona de esta manera: «Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el matar seres vivos, se abstienen de matar seres vivos; han dejado a un lado el bastón, han dejado a un lado el arma; son escrupulosos, llenos de compasión, y viven buscando el bienestar de todos los seres vivos. Hoy, durante esta noche y este día, yo también, habiendo abandonado el matar seres vivos, me abstendré de matar seres vivos; dejaré a un lado el bastón, dejaré a un lado el arma; seré escrupuloso, estaré lleno de compasión y viviré buscando el bienestar de todos los seres vivos. En este factor, imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado». Posee este primer factor...’

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, โพชฺเฌ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร.

«Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado los lechos altos y grandes, se abstienen de usar lechos altos y grandes; usan lechos bajos, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. Hoy, durante esta noche y este día, yo también, habiendo abandonado los lechos altos y grandes, me abstendré de usar lechos altos y grandes; usaré un lecho bajo, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. En este factor, imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado». Posee este octavo factor. Así observado, Bojjhā, el Uposatha con los ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran alcance.

‘‘กีวมหปฺผโล [Pg.89] โหติ, กีวมหานิสํโส, กีวมหาชุติโก, กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, โพชฺเฌ, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, โพชฺเฌ, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย.

¿Y qué tan grande es su fruto, su beneficio, su esplendor y su alcance? Bojjhā, supongamos que alguien ejerciera la soberanía y el reinado sobre estos dieciséis grandes reinos llenos de abundantes y preciosos tesoros, a saber: Aṅga, Magadha, Kāsī, Kosala, Vajjī, Malla, Cetī, Vaṅga, Kuru, Pañcāla, Maccha, Sūrasena, Assaka, Avanti, Gandhāra y Kamboja. Esto no valdría ni una decimosexta parte del Uposatha que posee ocho factores. ¿Por qué razón? Porque, Bojjhā, el reinado humano es miserable comparado con la felicidad celestial.

‘‘ยานิ, โพชฺเฌ, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

“Bojjhe, cincuenta años humanos equivalen a un solo día y una sola noche para los devas Cātumahārājika. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de tales meses forman un año. Quinientos de esos años celestiales constituyen la duración de la vida de los devas Cātumahārājika. Es posible, Bojjhe, que alguna mujer u hombre en este mundo, tras haber observado el uposatha que consta de ocho factores, tras la disolución del cuerpo después de la muerte, renazca en compañía de los devas Cātumahārājika. En referencia a esto, Bojjhe, se dijo: ‘La soberanía humana es miserable comparada con la felicidad celestial’”.

‘‘ยํ, โพชฺเฌ, มานุสกํ วสฺสสตํ…เป… ตานิ, โพชฺเฌ, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ…เป… จตฺตาริ วสฺสสตานิ…เป… อฏฺฐ วสฺสสตานิ…เป… โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

“Bojjhe, cien años humanos... doscientos años humanos... cuatrocientos años humanos... ochocientos años humanos... mil seiscientos años humanos equivalen a un solo día y una sola noche para los devas Paranimmitavasavatti. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de tales meses forman un año. Dieciséis mil de esos años celestiales constituyen la duración de la vida de los devas Paranimmitavasavatti. Es posible, Bojjhe, que alguna mujer u hombre en este mundo, tras haber observado el uposatha que consta de ocho factores, tras la disolución del cuerpo después de la muerte, renazca en compañía de los devas Paranimmitavasavatti. En referencia a esto, Bojjhe, se dijo: ‘La soberanía humana es miserable comparada con la felicidad celestial’”.

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

“No se debe matar a ningún ser vivo ni tomar lo que no ha sido dado. No se debe hablar falsamente ni ser bebedor de licores embriagadores. Uno debe abstenerse del comportamiento no casto y de la actividad sexual. Por la noche, no se debe comer en el momento inapropiado (después del mediodía).”

‘‘มาลํ [Pg.90] น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

“No se deben llevar guirnaldas ni usar perfumes. Se debe dormir en un lecho bajo o en el suelo sobre una estera. Este es el uposatha de ocho factores, proclamado por el Buddha, quien ha llegado al fin del sufrimiento.”

‘‘จนฺโท จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

“Tanto la luna como el sol son bellos de ver; giran iluminando todo cuanto alcanzan. Disipadores de la oscuridad, surcan el firmamento, resplandeciendo en el cielo e iluminando todas las direcciones.”

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

“Cualquier riqueza que exista en ese espacio intermedio —perlas, gemas, el excelente berilo, el oro siṅgī o el oro puro llamado jātarūpa o haṭaka—”

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.

“no alcanzan ni una decimosexta parte del valor del uposatha de ocho factores, así como tampoco toda la luz de la luna y de las huestes de estrellas.”

‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ปญฺจมํ;

“Por lo tanto, la mujer y el hombre virtuosos deben observar el uposatha de ocho factores. Habiendo realizado méritos que traen felicidad, llegan, libres de reproche, al estado celestial.”

๖. อนุรุทฺธสุตฺตํ

6. Anuruddhasutta (Discurso sobre Anuruddha)

๔๖. เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อนุรุทฺโธ ทิวาวิหารํ คโต โหติ ปฏิสลฺลีโน. อถ โข สมฺพหุลา มนาปกายิกา เทวตา เยนายสฺมา อนุรุทฺโธ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข ตา เทวตา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, ยาทิสกํ วณฺณํ อากงฺขาม ตาทิสกํ วณฺณํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สรํ อากงฺขาม [Pg.91] ตาทิสกํ สรํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สุขํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สุขํ ฐานโส ปฏิลภาม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตมา’’ติ.

46. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Kosambī, en el monasterio de Ghosita. En aquel tiempo, el venerable Anuruddha se había retirado a descansar durante el día y permanecía en meditación solitaria. Entonces, numerosas deidades Manāpakāyikā se acercaron al venerable Anuruddha. Tras acercarse, saludaron respetuosamente al venerable Anuruddha y se detuvieron a un lado. De pie a un lado, aquellas deidades dijeron al venerable Anuruddha: ‘Venerable Anuruddha, nosotras somos las deidades llamadas Manāpakāyikā; ejercemos poder y dominio sobre tres cosas. Venerable Anuruddha, cualquier color que deseemos, lo obtenemos al instante; cualquier sonido que deseemos, lo obtenemos al instante; cualquier felicidad que deseemos, la obtenemos al instante. Venerable Anuruddha, nosotras somos las deidades llamadas Manāpakāyikā; ejercemos poder y dominio sobre estas tres cosas’.

อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว นีลา อสฺสุ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา’’ติ. อถ โข ตา เทวตา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว นีลา อเหสุํ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา.

Entonces, al venerable Anuruddha le surgió este pensamiento: ‘¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran azules, con tez azul, vestiduras azules y ornamentos azules!’. Entonces aquellas deidades, conociendo el pensamiento del venerable Anuruddha con su propia mente, se volvieron todas azules, de tez azul, con vestiduras azules y ornamentos azules.”

อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว ปีตา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โลหิตกา อสฺสุ… สพฺพาว โอทาตา อสฺสุ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา’’ติ. อถ โข ตา เทวตา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว โอทาตา อเหสุํ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา.

Luego, al venerable Anuruddha le surgió este pensamiento: ‘¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran amarillas... rojas... blancas, de tez blanca, con vestiduras blancas y ornamentos blancos!’. Entonces aquellas deidades, conociendo el pensamiento del venerable Anuruddha, se volvieron todas blancas, de tez blanca, con vestiduras blancas y ornamentos blancos.”

อถ โข ตา เทวตา เอกา จ คายิ เอกา จ นจฺจิ เอกา จ อจฺฉรํ วาเทสิ. เสยฺยถาปิ นาม ปญฺจงฺคิกสฺส ตูริยสฺส สุวินีตสฺส สุปฺปฏิปตาฬิตสฺส กุสเลหิ สุสมนฺนาหตสฺส สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ; เอวเมวํ ตาสํ เทวตานํ อลงฺการานํ สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปิ.

Entonces, una de aquellas deidades cantó, otra bailó y otra chasqueó los dedos (hizo música manual). Tal como el sonido de una orquesta de cinco instrumentos, bien afinada, bien probada y bien tocada por expertos, es melodioso, cautivador, encantador, deleitable y embriagador; de la misma manera, el sonido de los ornamentos de aquellas deidades era melodioso, cautivador, encantador, deleitable y embriagador. Entonces, el venerable Anuruddha bajó sus facultades sensoriales (retiró la mirada).”

อถ โข ตา เทวตา ‘‘น ขฺวยฺโย อนุรุทฺโธ สาทิยตี’’ติ ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Entonces aquellas deidades, comprendiendo que ‘el venerable Anuruddha no se deleita en esto’, desaparecieron en ese mismo lugar. Luego, al atardecer, el venerable Anuruddha se levantó de su meditación solitaria y se dirigió hacia donde estaba el Bienaventurado. Tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Anuruddha dijo al Bienaventurado:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ทิวาวิหารํ คโต โหมิ ปฏิสลฺลีโน. อถ โข, ภนฺเต, สมฺพหุลา มนาปกายิกา เทวตา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภนฺเต, ตา [Pg.92] เทวตา มํ เอตทโวจุํ – ‘มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, ยาทิสกํ วณฺณํ อากงฺขาม ตาทิสกํ วณฺณํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สรํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สรํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สุขํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สุขํ ฐานโส ปฏิลภาม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตมา’ติ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว นีลา อสฺสุ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา’ติ. อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา มม จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว นีลา อเหสุํ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา.

«Venerable Señor, hoy fui a pasar el día y me encontraba en reclusión solitaria. Entonces, muchas deidades de formas placenteras (Manāpakāyikā) se acercaron a donde yo estaba; al llegar, me saludaron respetuosamente y se quedaron a un lado. Mientras estaban allí, me dijeron: “Venerable Anuruddha, nosotras somos las deidades llamadas ‘de formas placenteras’ y ejercemos soberanía y control sobre tres aspectos. Venerable Anuruddha, obtenemos instantáneamente cualquier color que deseemos; obtenemos instantáneamente cualquier sonido que deseemos; obtenemos instantáneamente cualquier felicidad que deseemos. Venerable Anuruddha, nosotras, las deidades llamadas de formas placenteras, ejercemos soberanía y control sobre estos tres aspectos”. Entonces, Venerable Señor, se me ocurrió este pensamiento: “¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran azules, de color azul, con ropas azules y ornamentos azules!”. Entonces, Venerable Señor, aquellas deidades, conociendo mi pensamiento, se volvieron todas azules, de color azul, con ropas azules y ornamentos azules».

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว ปีตา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โลหิตกา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โอทาตา อสฺสุ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา’ติ. อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา มม จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว โอทาตา อเหสุํ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา.

«Entonces, Venerable Señor, se me ocurrió este pensamiento: “¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran amarillas... [pa] ...ojalá todas se volvieran rojas... [pa] ...ojalá todas estas deidades se volvieran blancas, de color blanco, con ropas blancas y ornamentos blancos!”. Entonces, Venerable Señor, aquellas deidades, conociendo mi pensamiento, se volvieron todas blancas, de color blanco, con ropas blancas y ornamentos blancas».

‘‘อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา เอกา จ คายิ เอกา จ นจฺจิ เอกา จ อจฺฉรํ วาเทสิ. เสยฺยถาปิ นาม ปญฺจงฺคิกสฺส ตูริยสฺส สุวินีตสฺส สุปฺปฏิปตาฬิตสฺส กุสเลหิ สุสมนฺนาหตสฺส สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ; เอวเมวํ ตาสํ เทวตานํ อลงฺการานํ สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปึ.

«Luego, Venerable Señor, de aquellas deidades, una cantó, otra bailó y otra chasqueó los dedos (o batió las palmas). Así como el sonido de una orquesta de cinco instrumentos, bien afinada, bien probada y ejecutada por expertos, es melodioso, encantador, fascinante, agradable y embriagador; del mismo modo era el sonido de los ornamentos de aquellas deidades: melodioso, encantador, fascinante, agradable y embriagador. Entonces, Venerable Señor, yo bajé mis facultades sensoriales».

‘‘อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา ‘น ขฺวยฺโย อนุรุทฺโธ สาทิยตี’ติ ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ?

«Entonces, Venerable Señor, aquellas deidades, pensando: “El venerable Anuruddha no se deleita con esto”, desaparecieron allí mismo. Venerable Señor, ¿con cuántas cualidades debe estar dotada una mujer para que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de las deidades de formas placenteras?».

‘‘อฏฺฐหิ โข, อนุรุทฺธ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, อนุรุทฺธ, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส [Pg.93] โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี.

«Anuruddha, dotada de ocho cualidades, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, Anuruddha, a la mujer a quien sus padres, deseando su bien, buscando su beneficio y compadeciéndose de ella, la entregan a un esposo, ella se levanta antes que él y se acuesta después que él; es solícita en lo que debe hacerse, de conducta placentera y de hablar afectuoso».

‘‘เย เต ภตฺตุ ครุโน โหนฺติ – มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา – เต สกฺกโรติ, ครุํ กโรติ, มาเนติ, ปูเชติ, อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชติ.

«A quienes su esposo respeta —ya sean la madre, el padre, o ascetas y brahmanes— ella los honra, los respeta, los valora y los venera; y cuando llegan de visita, los atiende ofreciéndoles asiento y agua».

‘‘เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ.

«En las labores domésticas del esposo —ya sea trabajar la lana o el algodón— es hábil y diligente; posee el entendimiento necesario para gestionar dichos trabajos, siendo capaz de realizarlos y de organizarlos».

‘‘โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ.

«A los miembros del servicio del esposo —ya sean esclavos, mensajeros o trabajadores— conoce lo que han hecho como hecho y lo que no han hecho como no hecho; conoce la fuerza y la debilidad de los enfermos, y distribuye las raciones de comida, tanto dura como blanda, a cada uno según su parte».

‘‘ยํ ภตฺตุ อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา.

«La riqueza que el esposo trae a casa, ya sea grano, plata u oro, ella la protege y la custodia con esmero; además, no es derrochadora, ni ladrona, ni dada a la bebida, ni destructora de los bienes».

‘‘อุปาสิกา โข ปน โหติ พุทฺธํ สรณํ คตา ธมฺมํ สรณํ คตา สงฺฆํ สรณํ คตา.

«Además, es una seguidora laica (upāsikā) que ha ido por refugio al Buda, ha ido por refugio al Dhamma y ha ido por refugio al Sangha».

‘‘สีลวตี โข ปน โหติ – ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา, อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา, มุสาวาทา ปฏิวิรตา, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา.

«Es virtuosa: se abstiene de destruir la vida, se abstiene de tomar lo que no le es dado, se abstiene de la conducta sexual ilícita, se abstiene de hablar falsamente y se abstiene de consumir bebidas alcohólicas y licores que causan negligencia».

‘‘จาควตี โข ปน โหติ. วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา.

‘‘อิเมหิ โข, อนุรุทฺธ, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

«Dotada de estas ocho cualidades, Anuruddha, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras».

‘‘โย [Pg.94] นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

«Aquel que la mantiene siempre, esforzándose y trabajando con diligencia, a ese esposo que le provee todos sus deseos, la mujer no lo desprecia».

‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

«Una mujer de bien no irrita a su esposo con palabras de envidia; la mujer sabia rinde honores a todos aquellos a quienes su esposo respeta».

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«Siendo diligente y no perezosa, brinda apoyo a los allegados y servidores; actúa para el agrado del esposo y protege la riqueza que él ha acumulado».

‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«La mujer que así se comporta, siguiendo la voluntad de su esposo, renace allí donde habitan las deidades llamadas de formas placenteras».

๗. ทุติยวิสาขาสุตฺตํ

7. Séptimo: Segundo Discurso a Visākhā.

๔๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ –

47. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Monasterio del Este, en el palacio de la madre de Migāra, Visākhā. Entonces Visākhā, la madre de Migāra... [pa] ...estando Visākhā sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo esto:

‘‘อฏฺฐหิ โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี…เป….

«Visākhā, dotada de ocho cualidades, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, Visākhā, a la mujer a quien sus padres, deseando su bien, buscando su beneficio y compadeciéndose de ella, la entregan a un esposo, ella se levanta antes que él y se acuesta después que él; es solícita en lo que debe hacerse, de conducta placentera y de hablar afectuoso... [pa]».

‘‘จาควตี โข ปน โหติ. วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. อิเมหิ โข, วิสาเข, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

«Es generosa: vive en el hogar con el corazón libre de la mancha de la tacañería, es de generosidad liberal, de manos abiertas para dar, se deleita en el desprendimiento, es accesible a las peticiones y disfruta compartiendo y dando limosnas. Dotada de estas ocho cualidades, Visākhā, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras».

‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

“Aquel esposo que siempre la mantiene, esforzado y diligente con empeño constante; a ese hombre que le provee todos sus deseos, la mujer virtuosa nunca lo desprecia.”

‘‘น [Pg.95] จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

“Una esposa de buena conducta no irrita a su marido con palabras de envidia; sabia, rinde homenaje a todos aquellos a quienes su esposo respeta.”

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Siendo diligente y no perezosa, cuidando bien de los allegados, actúa para complacer a su marido y protege la riqueza acumulada por él.”

‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ;

“La mujer que así se comporta, siguiendo la voluntad de su esposo, renace entre los dioses llamados Manāpakāyikā”. (Séptimo discurso).

๘. นกุลมาตาสุตฺตํ

8. Discurso sobre Nakulamātā

๔๘. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. อถ โข นกุลมาตา คหปตานี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา…เป…. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นกุลมาตรํ คหปตานึ ภควา เอตทโวจ –

48. En una ocasión, el Bienaventurado residía en el país de los bhaggas, en Sumsumāragiri, en el parque de los ciervos del bosque Bhesakaḷā. Entonces, la ama de casa Nakulamātā se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... se sentó a un lado. Estando sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo esto a la ama de casa Nakulamātā:

‘‘อฏฺฐหิ โข, นกุลมาเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, นกุลมาเต, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี.

“Nakulamātā, la mujer que posee ocho cualidades, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses Manāpakāyikā. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, Nakulamātā, cuando sus padres, deseando su bienestar y buscando su beneficio, por compasión, la entregan a un esposo, ella se levanta antes que él, se acuesta después que él, es solícita en sus quehaceres, actúa para complacerlo y habla con palabras afectuosas.”

‘‘เย เต ภตฺตุ ครุโน โหนฺติ – มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา – เต สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ, อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชติ.

“A quienes su esposo respeta —ya sea su madre, su padre, o ascetas y brahmanes— ella los honra, los estima, los valora y los venera; y cuando llegan de visita, los atiende ofreciéndoles asiento y agua.”

“En las labores domésticas del esposo —ya sea con lana o con algodón— ella es hábil y no perezosa; dotada de discernimiento sobre los medios para realizarlas, es capaz de ejecutarlas y de organizarlas.”

“De aquellos que forman parte del entorno doméstico del esposo —ya sean sirvientes, mensajeros o trabajadores— conoce lo que han hecho como hecho y lo que no han hecho como no hecho; conoce la salud y la debilidad de los enfermos, y distribuye a cada uno su porción de comida sólida y blanda.”

‘‘ยํ [Pg.96] ภตฺตา อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา.

“La riqueza que el esposo trae —ya sea dinero, grano, plata u oro— ella la guarda con cuidado y protección; en ello no es libertina, ni ladrona, ni dada a la bebida, ni destructora de los bienes.”

‘‘อุปาสิกา โข ปน โหติ พุทฺธํ สรณํ คตา ธมฺมํ สรณํ คตา สงฺฆํ สรณํ คตา.

“Además, es una seguidora laica que ha buscado refugio en el Buda, ha buscado refugio en el Dhamma y ha buscado refugio en el Sangha.”

‘‘สีลวตี โข ปน โหติ – ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา…เป….

“Además, es virtuosa: se abstiene de destruir la vida... se abstiene del licor, el vino y los embriagantes que causan negligencia...”

‘‘จาควตี โข ปน โหติ วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา.

“Además, es generosa: vive en el hogar con una mente libre de la mancha de la tacañería, entregada a la liberalidad, de manos abiertas, deleitándose en el desprendimiento, dispuesta a las peticiones y complacida en dar y compartir.”

‘‘อิเมหิ โข, นกุลมาเต, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

“Nakulamātā, la mujer que posee estas ocho cualidades, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses Manāpakāyikā”. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado.

‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

“Aquel esposo que siempre la mantiene, esforzado y diligente con empeño constante; a ese hombre que le provee todos sus deseos, la mujer virtuosa nunca lo desprecia.”

‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

“Una esposa de buena conducta no irrita a su marido con palabras de envidia; sabia, rinde homenaje a todos aquellos a quienes su esposo respeta.”

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Siendo diligente y no perezosa, cuidando bien de los allegados, actúa para complacer a su marido y protege la riqueza acumulada por él.”

‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

“La mujer que así se comporta, siguiendo la voluntad de su esposo, renace entre los dioses llamados Manāpakāyikā”. (Octavo discurso).

๙. ปฐมอิธโลกิกสุตฺตํ

9. Primer discurso sobre el éxito en este mundo

๔๙. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป…. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ –

49. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el monasterio oriental, en el palacio de Migāramātā Visākhā. Entonces, Visākhā Migāramātā se acercó al Bienaventurado... Estando sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo esto a Visākhā Migāramātā:

‘‘จตูหิ [Pg.97] โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ, สงฺคหิตปริชโน, ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Visākhā, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en este mundo; este mundo es ganado por ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, Visākhā, la mujer organiza bien sus labores, cuida de sus allegados, actúa para complacer a su esposo y protege la riqueza acumulada.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ.

“¿Y cómo, Visākhā, la mujer organiza bien sus labores? Aquí, Visākhā, en las labores domésticas del esposo —ya sea con lana o con algodón— ella es hábil y no perezosa; dotada de discernimiento sobre los medios para realizarlas, es capaz de ejecutarlas y de organizarlas. Así, Visākhā, la mujer organiza bien sus labores.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ.

“¿Y cómo, Visākhā, la mujer cuida de sus allegados? Aquí, Visākhā, de aquellos que forman parte del entorno doméstico del esposo —ya sean sirvientes, mensajeros o trabajadores— conoce lo que han hecho como hecho y lo que no han hecho como no hecho; conoce la salud y la debilidad de los enfermos, y distribuye a cada uno su porción de comida sólida y blanda. Así, Visākhā, la mujer cuida de sus allegados.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยํ ภตฺตุ อมนาปสงฺขาตํ ตํ ชีวิตเหตุปิ น อชฺฌาจรติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ.

“¿Y cómo, Visākhā, la mujer actúa para complacer a su esposo? Aquí, Visākhā, aquello que se considera desagradable para su esposo, ella no lo hace ni siquiera por el bien de su propia vida. Así, Visākhā, la mujer actúa para complacer a su esposo.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยํ ภตฺตา อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ. อิเมหิ โข, วิสาเข, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ.

“¿Y cómo, Visākhā, la mujer protege la riqueza acumulada? Aquí, Visākhā, la riqueza que el esposo trae —ya sea dinero, grano, plata u oro— ella la guarda con cuidado y protección; en ello no es libertina, ni ladrona, ni dada a la bebida, ni destructora de los bienes. Así, Visākhā, la mujer protege la riqueza acumulada. Visākhā, la mujer que posee estas cuatro cualidades practica para la victoria en este mundo; este mundo es ganado por ella.”

‘‘จตูหิ โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปนฺโน โหติ, จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ.

“Visākhā, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en el otro mundo; el otro mundo es ganado por ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, Visākhā, la mujer posee fe, posee virtud, posee generosidad y posee sabiduría.”

‘‘กถญฺจ[Pg.98], วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ.

“¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en fe? Aquí, Visākhā, una mujer tiene fe, confía en el despertar del Tathāgata: ‘Así, de hecho, es el Bienaventurado: digno, perfectamente iluminado por sí mismo, pleno en conocimiento y conducta, el que ha llegado bien, conocedor del mundo, guía supremo para las personas que deben ser domadas, maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado’. De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en fe.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ.

“¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en virtud? Aquí, Visākhā, una mujer se abstiene de destruir la vida... [se abstiene] de las bebidas fermentadas y licores que causan negligencia. De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en virtud.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ.

“¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en generosidad? Aquí, Visākhā, una mujer reside en su hogar con la mente libre de la mancha de la tacañería, con las manos abiertas a la entrega, deleitándose en renunciar, siendo alguien a quien acudir con peticiones, y deleitándose en dar y compartir. De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en generosidad.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญวา โหติ…เป… เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, วิสาเข, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหตี’’ติ.

“¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en sabiduría? Aquí, Visākhā, una mujer posee sabiduría... De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en sabiduría. Poseyendo estas cuatro cualidades, Visākhā, una mujer practica para la victoria en el mundo futuro, y el mundo futuro está asegurado para ella”.

‘‘สุสํวิหิตกมฺมนฺตา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Organiza bien sus tareas, es bondadosa con sus allegados; actúa de manera agradable hacia su esposo y protege la riqueza que él ha acumulado.

‘‘สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

“Plena en fe y virtud, generosa y libre de tacañería; purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el mundo futuro.

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, ยสฺสา วิชฺชนฺติ นาริยา;

ตมฺปิ สีลวตึ อาหุ, ธมฺมฏฺฐํ สจฺจวาทินึ.

“Para la mujer en quien existen estas ocho cualidades, se dice que es virtuosa, establecida en el Dhamma y veraz.

‘‘โสฬสาการสมฺปนฺนา, อฏฺฐงฺคสุสมาคตา;

ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา;

อุปปชฺชติ เทวโลกํ มนาป’’นฺติ. นวมํ;

“Dotada de estos dieciséis aspectos y poseyendo los ocho factores [del Uposatha]; tal seguidora virtuosa renace en los placenteros reinos celestiales”. [Noveno discurso].

๑๐. ทุติยอิธโลกิกสุตฺตํ

10. Segundo discurso sobre [la victoria en] este mundo

๕๐. ‘‘จตูหิ[Pg.99], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ, สงฺคหิตปริชโน, ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

50. “Monjes, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en este mundo, y este mundo está asegurado para ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, monjes, una mujer organiza bien sus tareas, es bondadosa con sus allegados, actúa de manera agradable hacia su esposo y protege la riqueza que él ha acumulado.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer organiza bien sus tareas? Aquí, monjes, una mujer es diestra en las labores internas del hogar de su esposo... de esta manera, monjes, una mujer organiza bien sus tareas.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer es bondadosa con sus allegados? Aquí, monjes, con respecto a los trabajadores y sirvientes de la casa de su esposo... de esta manera, monjes, una mujer es bondadosa con sus allegados.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ยํ ภตฺตุ อมนาปสงฺขาตํ ตํ ชีวิตเหตุปิ น อชฺฌาจรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer actúa de manera agradable hacia su esposo? Aquí, monjes, una mujer, ni siquiera por el bien de su propia vida, hace aquello que se considera desagradable para su esposo. De esta manera, monjes, una mujer actúa de manera agradable hacia su esposo.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ยํ ภตฺตา อาหรติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer protege la riqueza acumulada? Aquí, monjes, con respecto a cualquier riqueza que su esposo traiga... de esta manera, monjes, una mujer protege la riqueza acumulada. Poseyendo estas cuatro cualidades, monjes, una mujer practica para la victoria en este mundo, y este mundo está asegurado para ella.

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปนฺโน โหติ, จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ.

“Monjes, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en el mundo futuro, y el mundo futuro está asegurado para ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, monjes, una mujer es plena en fe, plena en virtud, plena en generosidad y plena en sabiduría.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺโธ โหติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en fe? Aquí, monjes, una mujer posee fe... de esta manera, monjes, una mujer es plena en fe.

‘‘กถญฺจ[Pg.100], ภิกฺขเว, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en virtud? Aquí, monjes, una mujer se abstiene de destruir la vida... de las bebidas fermentadas y licores que causan negligencia. De esta manera, monjes, una mujer es plena en virtud.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en generosidad? Aquí, monjes, una mujer reside en su hogar con la mente libre de la mancha de la tacañería... de esta manera, monjes, una mujer es plena en generosidad.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญวา โหติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหตี’’ติ.

“¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en sabiduría? Aquí, monjes, una mujer posee sabiduría... de esta manera, monjes, una mujer es plena en sabiduría. Poseyendo estas cuatro cualidades, monjes, una mujer practica para la victoria en el mundo futuro, y el mundo futuro está asegurado para ella”.

‘‘สุสํวิหิตกมฺมนฺตา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Organiza bien sus tareas, es bondadosa con sus allegados; actúa de manera agradable hacia su esposo y protege la riqueza que él ha acumulado.

‘‘สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

“Plena en fe y virtud, generosa y libre de tacañería; purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el mundo futuro.

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, ยสฺสา วิชฺชนฺติ นาริยา;

ตมฺปิ สีลวตึ อาหุ, ธมฺมฏฺฐํ สจฺจวาทินึ.

“Para la mujer en quien existen estas ocho cualidades, se dice que es virtuosa, establecida en el Dhamma y veraz.

‘‘โสฬสาการสมฺปนฺนา, อฏฺฐงฺคสุสมาคตา;

ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา, อุปปชฺชติ เทวโลกํ มนาป’’นฺติ. ทสมํ;

“Dotada de estos dieciséis aspectos y poseyendo los ocho factores [del Uposatha]; tal seguidora virtuosa renace en los placenteros reinos celestiales”. [Décimo discurso].

อุโปสถวคฺโค ปญฺจโม.

Quinto capítulo sobre el Uposatha.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este capítulo es el siguiente:

สํขิตฺเต วิตฺถเต วิสาเข, วาเสฏฺโฐ โพชฺฌาย ปญฺจมํ;

อนุรุทฺธํ ปุน วิสาเข, นกุลา อิธโลกิกา ทฺเวติ.

Breve, Extenso, Visākhā, Vāseṭṭha, Bojjhā es el quinto; Anuruddha, de nuevo Visākhā, Nakulā y los dos sobre este mundo.

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

Termina la primera serie de cincuenta.

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

2. La segunda serie de cincuenta.

(๖) ๑. โคตมีวคฺโค

(6) 1. Capítulo sobre Gotamī.

๑. โคตมีสุตฺตํ

1. Discurso sobre Gotamī.

๕๑. เอกํ [Pg.101] สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

51. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Kapilavatthu, en el monasterio de Nigrodha. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y habiendo saludado al Bienaventurado, se detuvo a un lado. Estando de pie a un lado, Mahāpajāpatī Gotamī dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Gotamī. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”.

ทุติยมฺปิ โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. ‘‘ตติยมฺปิ โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

Por segunda vez, Mahāpajāpatī Gotamī dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Gotamī. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. Por tercera vez, Mahāpajāpatī Gotamī dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Gotamī. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”.

อถ โข มหาปชาปตี โคตมี ‘‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

Entonces Mahāpajāpatī Gotamī, pensando: “El Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, saludó al Bienaventurado, lo rodeó por la derecha y se marchó.

อถ โข ภควา กปิลวตฺถุสฺมึ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน เวสาลี เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน เวสาลี ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ[Pg.102]. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เกเส เฉทาเปตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา สมฺพหุลาหิ สากิยานีหิ สทฺธึ เยน เวสาลี เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน เวสาลี มหาวนํ กูฏาคารสาลา เตนุปสงฺกมิ. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ.

Después, habiendo permanecido en Kapilavatthu tanto tiempo como deseó, el Bienaventurado partió en una caminata hacia Vesālī. Viajando por etapas, llegó a Vesālī. Allí, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del Pabellón con Techo de Punta. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī se hizo cortar el cabello, se vistió con mantos de color azafrán y, junto con muchas mujeres del clan Sakya, partió hacia Vesālī. Por etapas, llegó al Gran Bosque, a la sala del Pabellón con Techo de Punta en Vesālī. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī, con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, se detuvo afuera del pórtico de la entrada.

อทฺทสา โข อายสฺมา อานนฺโท มหาปชาปตึ โคตมึ สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขึ ทุมฺมนํ อสฺสุมุขึ รุทมานํ พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตํ. ทิสฺวาน มหาปชาปตึ โคตมึ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ ตฺวํ, โคตมิ, สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา’’ติ? ‘‘ตถา หิ ปน, ภนฺเต อานนฺท, น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘เตน หิ ตฺวํ, โคตมิ, มุหุตฺตํ อิเธว ตาว โหหิ, ยาวาหํ ภควนฺตํ ยาจามิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ.

El venerable Ānanda vio a Mahāpajāpatī Gotamī con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, de pie afuera del pórtico de la entrada. Al verla, le dijo a Mahāpajāpatī Gotamī: “¿Por qué, Gotamī, estás de pie afuera del pórtico de la entrada, con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando?”. “Es porque, venerable Ānanda, el Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Entonces, Gotamī, espera aquí un momento hasta que le pida al Bienaventurado la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอสา, ภนฺเต, มหาปชาปตี โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา – ‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’นฺติ. สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, อานนฺท! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y habiendo saludado al Bienaventurado, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: “Señor, Mahāpajāpatī Gotamī está de pie afuera del pórtico de la entrada, con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, porque el Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata. Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Ānanda. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”.

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, อานนฺท! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

Por segunda vez... por tercera vez el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Ānanda. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”.

อถ [Pg.103] โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ. ยํนูนาหํ อญฺเญนปิ ปริยาเยน ภควนฺตํ ยาเจยฺยํ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภพฺโพ นุ โข, ภนฺเต, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตผลํ วา สจฺฉิกาตุ’’นฺติ? ‘‘ภพฺโพ, อานนฺท, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลมฺปิ สกทาคามิผลมฺปิ อนาคามิผลมฺปิ อรหตฺตผลมฺปิ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ‘‘สเจ, ภนฺเต, ภพฺโพ มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลมฺปิ…เป… อรหตฺตผลมฺปิ สจฺฉิกาตุํ, พหุการา, ภนฺเต, มหาปชาปตี โคตมี ภควโต มาตุจฺฉา อาปาทิกา โปสิกา ขีรสฺส ทายิกา; ภควนฺตํ ชเนตฺติยา กาลงฺกตาย ถญฺญํ ปาเยสิ. สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ.

Entonces el venerable Ānanda pensó: “El Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata. ¿Qué tal si pido al Bienaventurado de otra manera la ordenación de las mujeres en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata?”. Entonces el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: “Señor, ¿es capaz una mujer, habiéndose ordenado de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata, de realizar el fruto de entrar en la corriente, el fruto de quien retorna una vez, el fruto de quien no retorna o el fruto de la santidad?”. “Son capaces, Ānanda”. “Señor, si las mujeres son capaces de realizar el fruto de entrar en la corriente... el fruto de la santidad, y dado que, Señor, Mahāpajāpatī Gotamī ha sido de gran ayuda para el Bienaventurado —siendo su tía materna, su nodriza y quien lo crió dándole leche; pues amamantó al Bienaventurado cuando su madre falleció— sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”.

‘‘สเจ, อานนฺท, มหาปชาปตี โคตมี อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหาติ, สาวสฺสา โหตุ อุปสมฺปทา –

“Si, Ānanda, Mahāpajāpatī Gotamī acepta ocho reglas de respeto, que eso sea para ella su ordenación mayor”.

‘‘วสฺสสตูปสมฺปนฺนาย ภิกฺขุนิยา ตทหูปสมฺปนฺนสฺส ภิกฺขุโน อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กตฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Una monja que haya sido ordenada incluso hace cien años, debe mostrar respeto, levantarse en señal de bienvenida, realizar el saludo con las palmas unidas y rendir los honores correspondientes ante un monje que haya sido ordenado ese mismo día. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘น ภิกฺขุนิยา อภิกฺขุเก อาวาเส วสฺสํ อุปคนฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Una monja no debe pasar el retiro de la época de lluvias en un lugar donde no residan monjes. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘อนฺวฑฺฒมาสํ ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุสงฺฆโต ทฺเว ธมฺมา ปจฺจาสีสิตพฺพา – อุโปสถปุจฺฉกญฺจ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Cada quincena, una monja debe solicitar dos cosas de la comunidad de monjes: la confirmación de la fecha del Uposatha y la visita para recibir la exhortación. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘วสฺสํวุฏฺฐาย ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ตีหิ ฐาเนหิ ปวาเรตพฺพํ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Al finalizar el retiro de lluvias, una monja debe realizar la invitación ante ambas comunidades (de monjes y monjas) basándose en tres aspectos: lo que se haya visto, oído o sospechado. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘ครุธมฺมํ [Pg.104] อชฺฌาปนฺนาย ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ปกฺขมานตฺตํ จริตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Una monja que haya incurrido en una ofensa grave debe cumplir la penitencia de medio mes ante ambas comunidades. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘ทฺเว วสฺสานิ ฉสุ ธมฺเมสุ สิกฺขิตสิกฺขาย สิกฺขมานาย อุภโตสงฺเฆ อุปสมฺปทา ปริเยสิตพฺพา. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Una aspirante que se haya entrenado en los seis principios durante dos años, debe buscar la ordenación completa ante ambas comunidades. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘น เกนจิ ปริยาเยน ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุ อกฺโกสิตพฺโพ ปริภาสิตพฺโพ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

Una monja no debe, bajo ninguna circunstancia, insultar o reprender a un monje. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘อชฺชตคฺเค โอวโฏ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูสุ วจนปโถ, อโนวโฏ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีสุ วจนปโถ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

A partir de hoy, queda prohibido que las monjas amonesten a los monjes, pero no está prohibido que los monjes amonesten a las monjas. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida.

‘‘สเจ, อานนฺท, มหาปชาปตี โคตมี อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหาติ, สาวสฺสา โหตุ อุปสมฺปทา’’ติ.

«Si, Ānanda, Mahāpajāpatī Gotamī acepta estas ocho reglas de respeto, que esa misma aceptación sea su ordenación completa».

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต สนฺติเก อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม อุคฺคเหตฺวา เยน มหาปชาปตี โคตมี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มหาปชาปตึ โคตมึ เอตทโวจ –

Entonces, el venerable Ānanda, tras aprender estos ocho principios fundamentales en presencia del Bienaventurado, se acercó a donde estaba Mahāpajāpatī Gotamī y le dijo:

‘‘สเจ โข ตฺวํ, โคตมิ, อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺเหยฺยาสิ, สาว เต ภวิสฺสติ อุปสมฺปทา –

—Gotamī, si aceptas los ocho principios fundamentales, eso mismo constituirá tu ordenación:

‘‘อชฺชตคฺเค โอวโฏ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูสุ วจนปโถ, อโนวโฏ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีสุ วจนปโถ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. สเจ โข ตฺวํ, โคตมิ, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺเหยฺยาสิ, สาว เต ภวิสฺสติ อุปสมฺปทา’’ติ.

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.105], ภนฺเต อานนฺท, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนกชาติโก สีสํนฺหาโต อุปฺปลมาลํ วา วสฺสิกมาลํ วา อธิมุตฺตกมาลํ วา ลภิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ ปฏิคฺคเหตฺวา อุตฺตมงฺเค สิรสฺมึ ปติฏฺฐาเปยฺย; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต อานนฺท, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหามิ ยาวชีวํ อนติกฺกมนีเย’’ติ.

—Venerable Ānanda, así como una mujer o un hombre joven, a quien le gusta adornarse, tras haberse lavado la cabeza, recibiera una guirnalda de flores de loto, de jazmín o de jazmín de Arabia y, tomándola con ambas manos, la colocara sobre su cabeza, la parte más noble de su cuerpo; del mismo modo, venerable Ānanda, yo acepto estos ocho principios fundamentales, que no deben ser transgredidos durante toda la vida.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิคฺคหิตา, ภนฺเต, มหาปชาปติยา โคตมิยา อฏฺฐ ครุธมฺมา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา’’ติ.

Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Una vez sentado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: —Venerable Señor, Mahāpajāpatī Gotamī ha aceptado los ocho principios fundamentales, los cuales no deben ser transgredidos durante toda la vida.

‘‘สเจ, อานนฺท, นาลภิสฺส มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, จิรฏฺฐิติกํ, อานนฺท, พฺรหฺมจริยํ อภวิสฺส, วสฺสสหสฺสเมว สทฺธมฺโม ติฏฺเฐยฺย. ยโต จ โข, อานนฺท, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, น ทานิ, อานนฺท, พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ ภวิสฺสติ. ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสติ.

—Si las mujeres, Ānanda, no hubieran obtenido la salida del hogar a la vida sin hogar en el Dhamma y la Disciplina proclamados por el Tathāgata, la vida santa, Ānanda, habría durado mucho tiempo; el verdadero Dhamma habría permanecido durante mil años. Pero dado que las mujeres han salido del hogar a la vida sin hogar en el Dhamma y la Disciplina proclamados por el Tathāgata, ahora, Ānanda, la vida santa no durará mucho tiempo. El verdadero Dhamma solo permanecerá ahora durante quinientos años.

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, ยานิ กานิจิ กุลานิ พหุตฺถิกานิ อปฺปปุริสกานิ, ตานิ สุปฺปธํสิยานิ โหนฺติ โจเรหิ กุมฺภตฺเถนเกหิ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ.

—Ānanda, al igual que aquellas familias que tienen muchas mujeres y pocos hombres son fácilmente asaltadas por ladrones; del mismo modo, Ānanda, en cualquier Dhamma y Disciplina en los que las mujeres obtienen la salida del hogar a la vida sin hogar, esa vida santa no perdura por mucho tiempo.

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สมฺปนฺเน สาลิกฺเขตฺเต เสตฏฺฐิกา นาม โรคชาติ นิปตติ, เอวํ ตํ สาลิกฺเขตฺตํ น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ.

—Ānanda, al igual que cuando la plaga llamada óxido blanco cae sobre un campo de arroz floreciente, ese campo de arroz no perdura por mucho tiempo; del mismo modo, Ānanda, en cualquier Dhamma y Disciplina en los que las mujeres obtienen la salida del hogar a la vida sin hogar, esa vida santa no perdura por mucho tiempo.

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สมฺปนฺเน อุจฺฉุกฺเขตฺเต มญฺชิฏฺฐิกา นาม โรคชาติ นิปตติ, เอวํ ตํ อุจฺฉุกฺเขตฺตํ น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ.

—Ānanda, al igual que cuando la enfermedad llamada rojez interna cae sobre un campo de caña de azúcar floreciente, ese campo de caña de azúcar no perdura por mucho tiempo; del mismo modo, Ānanda, en cualquier Dhamma y Disciplina en los que las mujeres obtienen la salida del hogar a la vida sin hogar, esa vida santa no perdura por mucho tiempo.

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.106], อานนฺท, ปุริโส มหโต ตฬากสฺส ปฏิกจฺเจว อาฬึ พนฺเธยฺย ยาวเทว อุทกสฺส อนติกฺกมนาย; เอวเมวํ โข, อานนฺท, มยา ปฏิกจฺเจว ภิกฺขุนีนํ อฏฺฐ ครุธมฺมา ปญฺญตฺตา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา’’ติ. ปฐมํ.

—Ānanda, al igual que un hombre construiría de antemano un dique en un gran estanque para que el agua no se desbordara; del mismo modo, Ānanda, yo he prescrito de antemano los ocho principios fundamentales para las monjas, los cuales no deben ser transgredidos durante toda la vida. (Primero).

๒. โอวาทสุตฺตํ

2. 2. Ovādasutta

๕๒. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ’’ติ?

52. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón con techo puntiagudo. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Una vez sentado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: —¿Con cuántas cualidades, Venerable Señor, debe contar un monje para ser designado como exhortador de las monjas?

‘‘อฏฺฐหิ โข, อานนฺท, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธานนฺท, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อุภยานิ โข ปนสฺส ปาติโมกฺขานิ วิตฺถาเรน สฺวาคตานิ โหนฺติ สุวิภตฺตานิ สุปฺปวตฺตีนิ สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโส อนุพฺยญฺชนโส; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; ปฏิพโล โหติ ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ; เยภุยฺเยน ภิกฺขุนีนํ ปิโย โหติ มนาโป; น โข ปเนตํ ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตาย กาสายวตฺถนิวสนาย ครุธมฺมํ อชฺฌาปนฺนปุพฺโพ โหติ; วีสติวสฺโส วา โหติ อติเรกวีสติวสฺโส วา. อิเมหิ โข, อานนฺท, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ’’ติ. ทุติยํ.

“Ánanda, un monje que posea ocho cualidades debe ser designado como exhortador de monjas. ¿Cuáles ocho? Aquí, Ánanda, un monje es virtuoso... se entrena en los preceptos de entrenamiento; es muy instruido... bien penetrado por la sabiduría; sus dos Pātimokkhas le resultan familiares en detalle, bien analizados, bien dominados y bien determinados según el hilo y las sílabas; es de habla amable, de dicción agradable, poseedor de un lenguaje urbano, claro, sin defectos y capaz de comunicar el significado; es capaz de instruir, animar, entusiasmar y alegrar a la comunidad de monjas con un discurso sobre el Dhamma; por lo general, es querido y apreciado por las monjas; nunca ha cometido una ofensa grave con una monja que se ha ordenado bajo el Bienaventurado vistiendo los hábitos azafrán; y tiene veinte años o más de ordenación. Ánanda, un monje dotado de estas ocho cualidades debe ser designado como exhortador de monjas”.

๓. สํขิตฺตสุตฺตํ

3. Discurso Breve

๕๓. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

53. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón con techo puntiagudo. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y rendir homenaje al Bienaventurado, se detuvo a un lado. De pie a un lado, Mahāpajāpatī Gotamī le dijo esto al Bienaventurado:

‘‘สาธุ [Pg.107] เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอกา วูปกฏฺฐา อปฺปมตฺตา อาตาปินี ปหิตตฺตา วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เย โข ตฺวํ, โคตมิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา สราคาย สํวตฺตนฺติ, โน วิราคาย; สํโยคาย สํวตฺตนฺติ, โน วิสํโยคาย; อาจยาย สํวตฺตนฺติ, โน อปจยาย; มหิจฺฉตาย สํวตฺตนฺติ, โน อปฺปิจฺฉตาย; อสนฺตุฏฺฐิยา สํวตฺตนฺติ, โน สนฺตุฏฺฐิยา; สงฺคณิกาย สํวตฺตนฺติ, โน ปวิเวกาย; โกสชฺชาย สํวตฺตนฺติ, โน วีริยารมฺภาย; ทุพฺภรตาย สํวตฺตนฺติ, โน สุภรตายา’ติ, เอกํเสน, โคตมิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เนโส ธมฺโม, เนโส วินโย, เนตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ.

“Sería bueno, Señor, que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente, para que, tras haberlo escuchado, pudiera morar sola, retirada, diligente, fervorosa y resuelta”. —“Gotamī, respecto a las enseñanzas que pudieras conocer: ‘Estas cosas conducen a la pasión, no al desapasionamiento; a la atadura, no a la liberación; a la acumulación de sufrimientos, no a la disminución; a tener grandes deseos, no a tener pocos deseos; al descontento, no al contento; a la compañía, no a la reclusión; a la pereza, no al esfuerzo; a ser difícil de mantener, no a ser fácil de mantener’; puedes estar segura de esto, Gotamī: ‘Esto no es el Dhamma, esto no es el Vinaya, esta no es la instrucción del Maestro’.

‘‘เย จ โข ตฺวํ, โคตมิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา วิราคาย สํวตฺตนฺติ, โน สราคาย; วิสํโยคาย สํวตฺตนฺติ, โน สํโยคาย; อปจยาย สํวตฺตนฺติ, โน อาจยาย; อปฺปิจฺฉตาย สํวตฺตนฺติ, โน มหิจฺฉตาย; สนฺตุฏฺฐิยา สํวตฺตนฺติ, โน อสนฺตุฏฺฐิยา; ปวิเวกาย สํวตฺตนฺติ, โน สงฺคณิกาย; วีริยารมฺภาย สํวตฺตนฺติ, โน โกสชฺชาย; สุภรตาย สํวตฺตนฺติ, โน ทุพฺภรตายา’ติ, เอกํเสน, โคตมิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เอโส ธมฺโม, เอโส วินโย, เอตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ. ตติยํ.

“Pero respecto a las enseñanzas que pudieras conocer: ‘Estas cosas conducen al desapasionamiento, no a la pasión; a la liberación, no a la atadura; a la disminución de sufrimientos, no a la acumulación; a tener pocos deseos, no a tener grandes deseos; al contento, no al descontento; a la reclusión, no a la compañía; al esfuerzo, no a la pereza; a ser fácil de mantener, no a ser difícil de mantener’; puedes estar segura de esto, Gotamī: ‘Esto es el Dhamma, esto es el Vinaya, esta es la instrucción del Maestro’”. Tercer Discurso.

๔. ทีฆชาณุสุตฺตํ

4. Discurso a Dīghajāṇu

๕๔. เอกํ สมยํ ภควา โกลิเยสุ วิหรติ กกฺกรปตฺตํ นาม โกลิยานํ นิคโม. อถ โข ทีฆชาณุ โกลิยปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ทีฆชาณุ โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ, ภนฺเต, คิหี กามโภคิโน ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสาม, กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภม, มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยาม, ชาตรูปรชตํ สาทยาม. เตสํ โน, ภนฺเต, ภควา อมฺหากํ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ เย อมฺหากํ อสฺสุ ธมฺมา ทิฏฺฐธมฺมหิตาย ทิฏฺฐธมฺมสุขาย, สมฺปรายหิตาย สมฺปรายสุขายา’’ติ.

54. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los koliyas, en una aldea de los koliyas llamada Kakkarapatta. Entonces Dīghajāṇu, el hijo de los koliyas, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y rendir homenaje al Bienaventurado, se sentó a un lado. Sentado a un lado, Dīghajāṇu le dijo al Bienaventurado: “Señor, nosotros somos laicos que disfrutamos de los placeres de los sentidos, vivimos en hogares apretujados por hijos y esposas, disfrutamos del fino sándalo de Kāsī, usamos guirnaldas, perfumes y ungüentos, y aceptamos oro y plata. Que el Bienaventurado, Señor, nos enseñe el Dhamma de tal manera que nos conduzca al bienestar y a la felicidad en esta vida, y al bienestar y a la felicidad en la vida futura”.

‘‘จตฺตาโรเม, พฺยคฺฆปชฺช, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา. กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต [Pg.108] เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิกํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา, ยทิ วณิชฺชาย, ยทิ โครกฺเขน, ยทิ อิสฺสตฺเตน, ยทิ ราชโปริเสน, ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, อุฏฺฐานสมฺปทา.

“Byagghapajja, estas cuatro cosas conducen al bienestar y a la felicidad en esta vida de un hombre de buena familia. ¿Cuáles cuatro? La perfección en la diligencia, la perfección en la protección, la buena amistad y la vida equilibrada. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección en la diligencia? Aquí, Byagghapajja, un hombre de buena familia, sea cual sea el medio por el que se gane la vida —ya sea la agricultura, el comercio, la ganadería, la arquería, el servicio al rey o cualquier otro oficio— es hábil en ello y no es perezoso; posee perspicacia para investigar los medios adecuados y es capaz de actuar y de organizar. Esto, Byagghapajja, se llama perfección en la diligencia.

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา, เสทาวกฺขิตฺตา, ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา. เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม อิเม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ! อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, อารกฺขสมฺปทา.

“¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección en la protección? Aquí, Byagghapajja, un hombre de buena familia posee riquezas obtenidas mediante el esfuerzo y la diligencia, acumuladas con la fuerza de sus brazos, ganadas con el sudor de su frente, justas y obtenidas legalmente. Él las asegura mediante la protección y la vigilancia, pensando: ‘¡Que los reyes no se lleven mis riquezas, ni los ladrones se las lleven, ni el fuego las queme, ni el agua las arrastre, ni los herederos no queridos se las lleven!’. Esto, Byagghapajja, se llama perfección en la protección.

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, ตตฺถ เย เต โหนฺติ – คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน, วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน, สทฺธาสมฺปนฺนา, สีลสมฺปนฺนา, จาคสมฺปนฺนา, ปญฺญาสมฺปนฺนา – เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, กลฺยาณมิตฺตตา.

“¿Y qué es, Byagghapajja, la buena amistad? Aquí, Byagghapajja, en cualquier aldea o pueblo en que resida un hombre de buena familia, él se asocia con aquellos —ya sean jefes de familia o sus hijos, jóvenes o ancianos de conducta madura— que poseen fe, virtud, generosidad y sabiduría; permanece con ellos, conversa con ellos y entabla discusiones con ellos. Emula la perfección de la fe en quienes poseen fe, emula la perfección de la virtud en quienes poseen virtud, emula la perfección de la generosidad en quienes poseen generosidad y emula la perfección de la sabiduría en quienes poseen sabiduría. Esto, Byagghapajja, se llama buena amistad.”

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สมชีวิตา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ ; เอวเมวํ โข, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อปฺปาโย [Pg.109] สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อุทุมฺพรขาทีวายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํวายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สมชีวิตา.

¿Y qué es, Byagghapajja, la vida equilibrada? Aquí, Byagghapajja, un hombre de buena familia, conociendo tanto los ingresos como los gastos de sus riquezas, lleva una vida equilibrada, ni muy excesiva ni muy deficiente, pensando: ‘Así mis ingresos se mantendrán cubriendo mis gastos, y mis gastos no superarán mis ingresos’. Al igual que, Byagghapajja, un pesador o el aprendiz de un pesador, al sostener la balanza, sabe: ‘Por tanto se inclina hacia abajo, o por tanto se eleva’; de la misma manera, Byagghapajja, un hombre de buena familia, conociendo tanto los ingresos como los gastos de sus riquezas, lleva una vida equilibrada, ni muy excesiva ni muy deficiente, pensando: ‘Así mis ingresos se mantendrán cubriendo mis gastos, y mis gastos no superarán mis ingresos’. Si, Byagghapajja, este hombre de buena familia, teniendo pocos ingresos, lleva una vida ostentosa, de él se diría: ‘Este hombre de buena familia consume sus riquezas como quien come higos’. Pero si, Byagghapajja, este hombre de buena familia, teniendo grandes ingresos, lleva una vida miserable, de él se diría: ‘Este hombre de buena familia morirá como alguien que no tiene quien lo ampare’. Sin embargo, Byagghapajja, cuando un hombre de buena familia, conociendo tanto los ingresos como los gastos de sus riquezas, lleva una vida equilibrada, ni muy excesiva ni muy deficiente, pensando: ‘Así mis ingresos se mantendrán cubriendo mis gastos, y mis gastos no superarán mis ingresos’, a esto se le llama, Byagghapajja, vida equilibrada.

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺยคฺฆปชฺช, โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย; เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส ปริหานิเยว ปาฏิกงฺขา, โน วุทฺธิ; เอวเมวํ, พฺยคฺฆปชฺช, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก.

Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de pérdida de las riquezas así obtenidas: ser un libertino con las mujeres, ser un borracho, ser un jugador, y tener malas amistades, malos compañeros y malos allegados. Al igual que, Byagghapajja, en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas de agua, si un hombre cerrara las entradas y abriera las salidas, y la lluvia no cayera adecuadamente, de ese gran estanque, Byagghapajja, solo se esperaría su disminución, no su aumento. De la misma manera, Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de pérdida de las riquezas así obtenidas: ser un libertino con las mujeres, ser un borracho, ser un jugador, y tener malas amistades, malos compañeros y malos allegados.

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺยคฺฆปชฺช, โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต, น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย; เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; เอวเมวํ โข, พฺยคฺฆปชฺช, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต[Pg.110], น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อิเม โข, พฺยคฺฆปชฺช, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย.

Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de aumento de las riquezas así obtenidas: no ser un libertino con las mujeres, no ser un borracho, no ser un jugador, y tener buenas amistades, buenos compañeros y buenos allegados. Al igual que, Byagghapajja, en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas de agua, si un hombre abriera las entradas y cerrara las salidas, y la lluvia cayera adecuadamente, de ese gran estanque, Byagghapajja, solo se esperaría su aumento, no su disminución. De la misma manera, Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de aumento de las riquezas así obtenidas: no ser un libertino con las mujeres, no ser un borracho, no ser un jugador, y tener buenas amistades, buenos compañeros y buenos allegados. Estas cuatro cualidades, Byagghapajja, conducen al beneficio y a la felicidad del hombre de buena familia en esta misma vida.

‘‘จตฺตาโรเม, พฺยคฺฆปชฺช, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขาย. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สทฺธาสมฺปทา.

Byagghapajja, estas cuatro cualidades conducen al beneficio y a la felicidad del hombre de buena familia en la vida futura. ¿Cuáles son las cuatro? La perfección de la fe, la perfección de la virtud, la perfección de la generosidad y la perfección de la sabiduría. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la fe? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia posee fe y confía en el despertar del Tathāgata: ‘Así es el Bienaventurado... maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado’. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la fe.

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สีลสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สีลสมฺปทา.

¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la virtud? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia se abstiene de quitar la vida... se abstiene de las bebidas embriagantes y fermentadas que causan la negligencia. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la virtud.

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, จาคสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, จาคสมฺปทา.

¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la generosidad? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia vive en su hogar con la mente libre de la mancha de la tacañería, siendo generoso, de manos abiertas, deleitándose en desprenderse de lo suyo, dispuesto a las peticiones y complaciéndose en distribuir sus bienes. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la generosidad.

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, ปญฺญาสมฺปทา. อิเม โข, พฺยคฺฆปชฺช, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขายา’’ติ.

¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la sabiduría? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia es sabio y posee la sabiduría que percibe el surgimiento y la cesación de los fenómenos, que es noble, penetrante y conduce correctamente a la completa destrucción del sufrimiento. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la sabiduría. Estas cuatro cualidades, Byagghapajja, conducen al beneficio y a la felicidad del hombre de buena familia en la vida futura.

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

Siendo diligente en sus labores, atento y con capacidad de gestión, lleva una vida equilibrada y protege la riqueza acumulada.

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

Poseedor de fe, dotado de virtud, generoso y libre de egoísmo, purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el más allá.

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

Estas ocho cualidades para el hombre de fe que busca la vida de hogar, han sido declaradas por aquel cuyo nombre es la Verdad como portadoras de felicidad en ambos mundos.

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. จตุตฺถํ;

Para el beneficio en esta vida y la felicidad en la futura; así para el laico, aumentan la generosidad y el mérito. (Fin del cuarto discurso).

๕. อุชฺชยสุตฺตํ

5. 5. Discurso a Ujjaya

๕๕. อถ [Pg.111] โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ, โภ โคตม, ปวาสํ คนฺตุกามา. เตสํ โน ภวํ โคตโม อมฺหากํ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ – เย อมฺหากํ อสฺสุ ธมฺมา ทิฏฺฐธมฺมหิตาย, ทิฏฺฐธมฺมสุขาย, สมฺปรายหิตาย, สมฺปรายสุขายา’’ติ.

55. En aquella ocasión, el brahmán Ujjaya se acercó al Bienaventurado y, tras intercambiar saludos corteses y amables con él, se sentó a un lado. Una vez sentado, el brahmán Ujjaya le dijo al Bienaventurado: ‘Señor Gotama, nosotros deseamos emprender un viaje. Que el señor Gotama nos enseñe el Dhamma de tal manera que esas enseñanzas nos sirvan para nuestro beneficio y felicidad tanto en esta vida como en la vida futura’.

‘‘จตฺตาโรเม, พฺราหฺมณ, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ, ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา. กตมา จ, พฺราหฺมณ, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิกํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา, ยทิ วณิชฺชาย, ยทิ โครกฺเขน, ยทิ อิสฺสตฺเตน, ยทิ ราชโปริเสน, ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อุฏฺฐานสมฺปทา.

«Bramán, estas cuatro cosas conducen al bienestar y a la felicidad de un hombre de buena familia en esta vida presente. ¿Cuáles son las cuatro? El logro del esfuerzo, el logro de la protección, la buena amistad y la vida equilibrada. ¿Y qué es, bramán, el logro del esfuerzo? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia se gana la vida mediante una ocupación —ya sea la agricultura, el comercio, la cría de ganado, el tiro con arco, el servicio al rey o cualquier otro oficio—; en esa labor es experto y diligente, está dotado de capacidad de discernimiento sobre los medios adecuados, y es capaz de actuar y de organizar por sí mismo. Esto, bramán, se llama el logro del esfuerzo».

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา, พาหาพลปริจิตา, เสทาวกฺขิตฺตา, ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา. เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม อิเม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อารกฺขสมฺปทา.

«¿Y qué es, bramán, el logro de la protección? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia posee riquezas obtenidas mediante el esfuerzo y la energía, acumuladas con la fuerza de sus brazos y el sudor de su frente, riquezas justas y obtenidas legítimamente. Él las asegura mediante la custodia y la protección, pensando: “¿Cómo podría evitar que los reyes confisquen estas riquezas, que los ladrones las roben, que el fuego las queme, que el agua las arrastre o que herederos no deseados se las lleven?”. Esto, bramán, se llama el logro de la protección».

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ ตตฺร เย เต โหนฺติ – คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน, วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน, สทฺธาสมฺปนฺนา, สีลสมฺปนฺนา, จาคสมฺปนฺนา, ปญฺญาสมฺปนฺนา – เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กลฺยาณมิตฺตตา.

«¿Y qué es, bramán, la buena amistad? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia reside en una aldea o un pueblo; allí se asocia con jefes de hogar o hijos de jefes de hogar, ya sean jóvenes con conducta madura o ancianos con conducta madura, que son consumados en la fe, consumados en la virtud, consumados en la generosidad y consumados en la sabiduría. Él permanece con ellos, conversa y entabla diálogos; emula el logro de la fe de quienes poseen fe, emula el logro de la virtud de quienes poseen virtud, emula el logro de la generosidad de quienes poseen generosidad y emula el logro de la sabiduría de quienes poseen sabiduría. Esto, bramán, se llama la buena amistad».

‘‘กตมา [Pg.112] จ, พฺราหฺมณ, สมชีวิตา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อปฺปาโย สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อุทุมฺพรขาทีวายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํวายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ, อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สมชีวิตา.

«¿Y qué es, bramán, la vida equilibrada? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia, conociendo tanto sus ingresos como sus gastos, lleva una vida equilibrada, ni demasiado ostentosa ni demasiado austera, pensando: “De esta manera mis ingresos superarán a mis gastos, y mis gastos no superarán a mis ingresos”. Al igual que un pesador o el aprendiz de un pesador, al sostener la balanza, sabe: “Por tanto se inclina hacia abajo, por tanto se eleva hacia arriba”; de la misma manera, bramán, un hombre de buena familia, conociendo sus ingresos y sus gastos, lleva una vida equilibrada... Si este hombre de buena familia, teniendo pocos ingresos, lleva una vida extravagante, se dirá de él: “Este hombre de buena familia consume sus riquezas como quien come higos”. Pero si teniendo muchos ingresos lleva una vida miserable, se dirá de él: “Este hombre de buena familia morirá como alguien que no tiene quien lo cuide”. Pero cuando un hombre de buena familia... lleva una vida equilibrada... esto, bramán, se llama vida equilibrada».

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺราหฺมณ, โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย; เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส ปริหานิเยว ปาฏิกงฺขา, โน วุทฺธิ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก.

«Bramán, hay cuatro vías de ruina para las riquezas así acumuladas: el libertinaje con las mujeres, la embriaguez con bebidas alcohólicas, la adicción a los juegos de azar, y tener malos amigos, malos compañeros y malos asociados. Al igual que en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas, si un hombre cerrara las entradas y abriera las salidas, y la lluvia no cayera adecuadamente; de esa manera, bramán, se esperaría la disminución de ese gran estanque y no su crecimiento. Del mismo modo, bramán, hay cuatro vías de ruina para las riquezas así acumuladas: el libertinaje con las mujeres, la embriaguez, los juegos de azar y las malas compañías».

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺราหฺมณ, โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต, น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ [Pg.113] ตานิ ปิทเหยฺย; เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต…เป… กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย.

«Bramán, hay cuatro vías de incremento para las riquezas así acumuladas: no ser un libertino con las mujeres, no ser un borracho, no ser un adicto a los juegos de azar, y tener buenos amigos, buenos compañeros y buenos asociados. Al igual que en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas, si un hombre abriera las entradas y cerrara las salidas, y la lluvia cayera adecuadamente; de esa manera, bramán, se esperaría el crecimiento de ese gran estanque y no su disminución. Del mismo modo, bramán, hay cuatro vías de incremento para las riquezas así acumuladas: no entregarse al libertinaje... sino tener buenas compañías. Estas cuatro cosas, bramán, conducen al bienestar y a la felicidad de un hombre de buena familia en esta vida presente».

‘‘จตฺตาโรเม, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺตสฺส ธมฺมา สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขาย. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, พฺราหฺมณ, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สทฺธาสมฺปทา.

«Bramán, estas cuatro cosas conducen al bienestar y a la felicidad de un hombre de buena familia en la vida futura. ¿Cuáles son las cuatro? El logro de la fe, el logro de la virtud, el logro de la generosidad y el logro de la sabiduría. ¿Y qué es, bramán, el logro de la fe? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia posee fe y confía en el despertar del Tathāgata: “Tal es el Bienaventurado... maestro de dioses y humanos, el Despierto, el Bienaventurado”. Esto, bramán, se llama el logro de la fe».

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, สีลสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สีลสมฺปทา.

«¿Y qué es, bramán, el logro de la virtud? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia se abstiene de quitar la vida... se abstiene de consumir bebidas alcohólicas, fermentadas y destiladas que son base para la negligencia. Esto, bramán, se llama el logro de la virtud».

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, จาคสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, จาคสมฺปทา.

“¿Y qué es, oh brāhmana, la perfección en la generosidad? Aquí, brāhmana, un hijo de buena familia reside en el hogar con una mente libre de la mancha de la mezquindad, siendo generoso de manos abiertas, con las manos siempre dispuestas a dar, deleitándose en el desprendimiento, siendo alguien a quien se puede pedir y disfrutando de dar y compartir. Esto, brāhmana, se llama perfección en la generosidad.

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, ปญฺญาสมฺปทา. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขายา’’ติ.

“¿Y qué es, oh brāhmana, la perfección en la sabiduría? Aquí, brāhmana, un hijo de buena familia posee sabiduría... posee plenamente la noble sabiduría que penetra el surgimiento y la desaparición, que conduce rectamente a la completa extinción del sufrimiento. Esto, brāhmana, se llama perfección en la sabiduría. Estas cuatro cualidades, brāhmana, conducen al bienestar y la felicidad de un hijo de buena familia en la vida futura”.

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Diligente en sus deberes, atento y previsor; lleva una vida equilibrada y protege lo que ha acumulado.

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

“Dotado de fe y virtud, generoso y libre de mezquindad; purifica constantemente el camino que conduce a la felicidad en la vida futura.

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

“Estas ocho cualidades para el laico dotado de fe han sido declaradas por Aquel de Nombre Verdadero como portadoras de felicidad en ambos mundos.

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ปญฺจมํ;

“Para el beneficio en esta vida y la felicidad en la futura; así aumentan la generosidad y el mérito del laico”. (Quinto Sutta).

๖. ภยสุตฺตํ

6. Bhayasutta (Discurso sobre el Peligro)

๕๖. ‘‘‘ภย’นฺติ [Pg.114], ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘ทุกฺข’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘โรโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘คณฺโฑ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘สลฺล’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘สงฺโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘ปงฺโก’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘คพฺโภ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ? ยสฺมา จ กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ทุกฺข’นฺติ…เป… ‘โรโค’ติ… ‘คณฺโฑ’ติ… ‘สลฺล’นฺติ… ‘สงฺโค’ติ… ‘ปงฺโก’ติ… ‘คพฺโภ’ติ กามานเมตํ อธิวจนํ? ยสฺมา จ กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ คพฺภา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ คพฺภา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘คพฺโภ’ติ กามานเมตํ อธิวจนํ’’.

56. “‘Peligro’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ‘Sufrimiento’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ‘Enfermedad’, monjes... ‘Absceso’, monjes... ‘Dardo’, monjes... ‘Vínculo’, monjes... ‘Lodo’, monjes... ‘Concepción en la matriz’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ¿Y por qué, monjes, ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales? Porque, monjes, este ser apasionado por el deseo sensual y atado por la codicia y el deseo, no se libera del peligro en esta vida presente ni se libera del peligro en la vida futura; por eso, ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales. ¿Y por qué ‘sufrimiento’... ‘enfermedad’... ‘absceso’... ‘dardo’... ‘vínculo’... ‘lodo’... ‘concepción en la matriz’ es un nombre para los placeres sensuales? Porque, monjes, este ser apasionado por el deseo sensual y atado por la codicia y el deseo, no se libera de la concepción en la matriz en esta vida presente ni se libera de la concepción en la matriz en la vida futura; por eso, ‘concepción en la matriz’ es un nombre para los placeres sensuales”.

‘‘ภยํ ทุกฺขญฺจ โรโค จ, คณฺโฑ สลฺลญฺจ สงฺโค จ;

ปงฺโก คพฺโภ จ อุภยํ, เอเต กามา ปวุจฺจนฺติ;

ยตฺถ สตฺโต ปุถุชฺชโน.

“Peligro, sufrimiento y enfermedad; absceso, dardo y vínculo; lodo y concepción en la matriz: todos estos son llamados placeres sensuales, en los cuales el hombre común está atrapado.

‘‘โอติณฺโณ สาตรูเปน, ปุน คพฺภาย คจฺฉติ;

ยโต จ ภิกฺขุ อาตาปี, สมฺปชญฺญํ น ริจฺจติ.

“Sumergido en lo que parece placentero, se encamina de nuevo hacia la matriz. Pero cuando el monje es ardiente y no descuida la clara comprensión,

‘‘โส อิมํ ปลิปถํ ทุคฺคํ, อติกฺกมฺม ตถาวิโธ;

ปชํ ชาติชรูเปตํ, ผนฺทมานํ อเวกฺขตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“trasciende este difícil camino pantanoso y, siendo así, observa a la humanidad que tiembla, presa del nacimiento y la vejez”. (Sexto Sutta).

๗. ปฐมอาหุเนยฺยสุตฺตํ

7. Paṭhamaāhuneyyasutta (Primer Discurso sobre los Dignos de Ofrendas)

๕๗. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ …เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก[Pg.115]; สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาทสฺสเนน สมนฺนาคโต; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ; ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

57. “Monjes, el monje que posee ocho cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de ser saludado con las manos juntas y es un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el monje es virtuoso... se entrena en los preceptos; es muy instruido... posee una visión bien penetrada; tiene buenos amigos, buenos compañeros y buenos asociados; posee una visión correcta y está dotado de un entendimiento recto; obtiene a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y que proporcionan una morada feliz en esta misma vida; recuerda sus diversas existencias pasadas, a saber: un nacimiento, dos nacimientos... así recuerda sus diversas existencias pasadas con sus modos y detalles; con el ojo divino, purificado y que trasciende la visión humana... conoce a los seres que pasan de una vida a otra según sus acciones; con la destrucción de las impurezas... habiéndolo realizado por sí mismo, entra y permanece en la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo”. (Séptimo Sutta).

๘. ทุติยอาหุเนยฺยสุตฺตํ

8. Dutiyaāhuneyyasutta (Segundo Discurso sobre los Dignos de Ofrendas)

๕๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ …เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อารทฺธวีริโย วิหรติ ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; อารญฺญิโก โหติ ปนฺตเสนาสโน; อรติรติสโห โหติ, อุปฺปนฺนํ อรตึ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหรติ; ภยเภรวสโห โหติ, อุปฺปนฺนํ ภยเภรวํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหรติ; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. อฏฺฐมํ.

58. “Monjes, el monje que posee ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el monje es virtuoso... se entrena en los preceptos; es muy instruido... posee una visión bien penetrada; vive con energía persistente, es firme, de esfuerzo vigoroso y no descuida sus deberes en cuanto a los estados saludables; habita en el bosque, en lugares remotos; soporta el descontento y el deleite, habiendo vencido el descontento cada vez que surge; soporta el miedo y el terror, habiendo vencido el miedo y el terror cada vez que surgen; obtiene a voluntad... los cuatro jhanas...; con la destrucción de las impurezas... habiéndolo realizado por sí mismo, entra y permanece. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo”. (Octavo Sutta).

๙. ปฐมปุคฺคลสุตฺตํ

9. Paṭhamapuggalasutta (Primer Discurso sobre las Personas)

๕๙. ‘‘อฏฺฐิเม ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส? กตเม อฏฺฐ? โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ.

59. “Monjes, estas ocho personas son dignas de ofrendas, dignas de hospitalidad, dignas de dones, dignas de ser saludadas con las manos juntas y son un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? El que ha entrado en la corriente, el que practica para la realización del fruto de la entrada en la corriente; el que retorna una vez, el que practica para la realización del fruto del retorno una vez; el que no retorna, el que practica para la realización del fruto del no retorno; el Arahant y el que practica para el estado de Arahant. Monjes, estas ocho personas son dignas de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo”.

‘‘จตฺตาโร [Pg.116] จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต.

“Hay cuatro que practican y cuatro establecidos en el fruto; esta es la comunidad íntegra, dotada de sabiduría y virtud.

‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ. นวมํ;

“Para los seres humanos que realizan sacrificios y para los seres que buscan el mérito, haciendo actos meritorios que producen resultados mundanos, lo que se ofrece a la comunidad da un gran fruto”. (Noveno Sutta).

๑๐. ทุติยปุคฺคลสุตฺตํ

10. Dutiyapuggalasutta (Segundo Discurso sobre las Personas)

๖๐. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม อฏฺฐ? โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ.

60. “Monjes, hay estas ocho personas que son dignas de ofrendas... [y demás]... el campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles ocho? El que ha entrado en la corriente (sotāpanno), el que practica para la realización del fruto de entrar en la corriente... el Arahat, el que practica para el Arahatado. Estas, monjes, son las ocho personas que son dignas de ofrendas... el campo de mérito insuperable para el mundo”.

‘‘จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ สมุกฺกฏฺโฐ, สตฺตานํ อฏฺฐ ปุคฺคลา.

“Cuatro que practican el camino y cuatro establecidos en el fruto; este Sangha es supremo, compuesto por las ocho personas entre los seres”.

‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, เอตฺถ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ. ทสมํ;

“Para los seres humanos que ofrecen sacrificios, para los seres vivos que buscan mérito, realizando méritos que producen bases para la existencia, lo que se da en este [Sangha] es de gran fruto”. Décimo [sutta].

โคตมีวคฺโค ปฐโม.

El primer vaggo, el de Gotamī, ha concluido.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen del capítulo es el siguiente:

โคตมี โอวาทํ สํขิตฺตํ, ทีฆชาณุ จ อุชฺชโย;

ภยา ทฺเว อาหุเนยฺยา จ, ทฺเว จ อฏฺฐ ปุคฺคลาติ.

Gotamī, la exhortación, el resumen, Dīghajāṇu y Ujjayo; los peligros, dos sobre los dignos de ofrendas, y dos sobre las ocho personas.

(๗) ๒. ภูมิจาลวคฺโค

(7) 2. Capítulo de los terremotos (Bhūmicālavaggo)

๑. อิจฺฉาสุตฺตํ

1. Discurso sobre el deseo (Icchāsuttaṃ)

๖๑. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย[Pg.117], อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

61. “Monjes, hay estas ocho personas que se encuentran presentes en el mundo. ¿Cuáles ocho? En este sentido, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Debido a esa falta de ganancia, se aflige, se fatiga, se lamenta, se golpea el pecho y cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella, pero no la obtiene; se aflige y se lamenta, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, la obtiene. Debido a esa ganancia, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella; la obtiene, pero se embriaga y es negligente, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต อฆฏโต อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ, กิลมติ, ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Al no esforzarse, no aplicarse ni empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Debido a esa falta de ganancia, se aflige, se fatiga, se lamenta, se golpea el pecho y cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella, y no la obtiene; se aflige y se lamenta, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ, ปมชฺชติ, ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ มที จ, ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Sin embargo, aun sin esforzarse, aplicarse ni empeñarse por la ganancia, la obtiene. Debido a esa ganancia, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella; la obtiene, pero se embriaga y es negligente, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Pero debido a esa falta de ganancia, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho ni cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella, y aunque no la obtiene, no se aflige ni se lamenta, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส [Pg.118] อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ, น ปมชฺชติ, น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, la obtiene. Pero debido a esa ganancia, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella; la obtiene, pero no se embriaga ni es negligente, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ, น กิลมติ, น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Al no esforzarse, no aplicarse ni empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Sin embargo, debido a esa falta de ganancia, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho ni cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella; no obtiene la ganancia, pero no se aflige ni se lamenta, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต อฆฏโต อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ, น ปมชฺชติ, น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา ’. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

“Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Sin embargo, aun sin esforzarse, aplicarse ni empeñarse por la ganancia, la obtiene. Pero debido a esa ganancia, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella; la obtiene, pero no se embriaga ni es negligente, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’. Estas, monjes, son las ocho personas que se encuentran presentes en el mundo”. Primero [sutta].

๒. อลํสุตฺตํ

2. Discurso sobre la suficiencia (Alaṃsuttaṃ)

๖๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก [Pg.119] สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ.

62. “Monjes, un monje que posee seis cualidades es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas seis? Aquí, monjes, un monje es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; posee un habla excelente y una elocución excelente, dotado de un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas seis cualidades, un monje es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás.”

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ.

“Monjes, un monje que posee cinco cualidades es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas cinco? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; sin embargo, posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; posee un habla excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas cinco cualidades, un monje es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás.”

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ.

“Monjes, un monje que posee cuatro cualidades es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas cuatro? Aquí, monjes, un monje es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; y habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; pero no posee un habla excelente ni una elocución excelente con un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; ni instruye, incita, inspira ni regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas cuatro cualidades, un monje es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás.”

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; น จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

“Monjes, un monje que posee cuatro cualidades es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio. ¿Cuáles son estas cuatro? Aquí, monjes, un monje es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; pero no es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; ni habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; sin embargo, posee un habla excelente y una elocución excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; e instruye... (abreviado)... a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas cuatro cualidades, un monje es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio.”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ [Pg.120] ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

“Monjes, un monje que posee tres cualidades es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas tres? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; y habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; pero no posee un habla excelente ni una elocución excelente con un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; ni instruye, incita, inspira ni regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas tres cualidades, un monje es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás.”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

“Monjes, un monje que posee tres cualidades es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio. ¿Cuáles son estas tres? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; pero no es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; ni habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; sin embargo, posee un habla excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas tres cualidades, un monje es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio.”

‘‘ทฺวีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

“Monjes, un monje que posee dos cualidades es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas dos? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; no posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; pero es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; y habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; no posee un habla excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; ni instruye... (abreviado)... a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas dos cualidades, un monje es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás.”

‘‘ทฺวีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว[Pg.121], ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน’’ติ. ทุติยํ.

“Monjes, un monje que posee dos cualidades es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio. ¿Cuáles son estas dos? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; no posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; no es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; ni habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; sin embargo, posee un habla excelente y una elocución excelente, dotado de un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas dos cualidades, un monje es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio”. Segundo (discurso).

๓. สํขิตฺตสุตฺตํ

3. Discurso Breve

๖๓. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เอวเมวํ ปนิเธกจฺเจ โมฆปุริสา มมญฺเญว อชฺเฌสนฺติ. ธมฺเม จ ภาสิเต มมญฺเญว อนุพนฺธิตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ. ‘‘เทเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ, เทเสตุ สุคโต สํขิตฺเตน ธมฺมํ. อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาเนยฺยํ, อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส ทายาโท อสฺส’’นฺติ. ‘‘ตสฺมาติห เต, ภิกฺขุ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อชฺฌตฺตํ เม จิตฺตํ ฐิตํ ภวิสฺสติ สุสณฺฐิตํ, น จ อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสนฺตี’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ’’.

63. Entonces, un cierto monje se acercó al Bendito, se postró ante él y, habiéndose sentado a un lado, le dijo: 'Señor, por favor, que el Bendito me enseñe el Dhamma brevemente, para que, habiendo escuchado la enseñanza del Bendito, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y con la mente resuelta'. [El Buda respondió:] 'Exactamente así es como algunos hombres insensatos simplemente me lo piden; y cuando se ha impartido la enseñanza, piensan que solo deben seguirme'. [El monje insistió:] 'Señor, que el Bendito me enseñe el Dhamma brevemente, que el Sugata me enseñe el Dhamma brevemente. Quizás pueda comprender el significado de lo que el Bendito ha dicho, quizás pueda ser un heredero de lo que el Bendito ha enseñado'. [El Buda dijo:] 'Por lo tanto, monje, así es como debes entrenarte: "Mi mente estará establecida internamente, bien establecida, y los estados perjudiciales y no saludables que surjan no permanecerán apoderándose de mi mente". Así es como debes entrenarte, monje'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อชฺฌตฺตํ จิตฺตํ ฐิตํ โหติ สุสณฺฐิตํ, น จ อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เมตฺตา เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

'Monje, cuando tu mente esté establecida internamente, bien establecida, y los estados perjudiciales y no saludables que surjan no permanezcan apoderándose de tu mente, entonces, monje, así debes entrenarte: "Mi liberación de la mente a través del amor universal (mettā) será desarrollada, cultivada, convertida en un vehículo, convertida en una base, bien establecida, consolidada y perfectamente emprendida". Así es como debes entrenarte, monje'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกมฺปิ สวิจารํ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกมฺปิ วิจารมตฺตํ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกมฺปิ อวิจารํ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y cultivada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido (vitakka-vicāra), debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría (pīti), debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'.

‘‘ยโต โข, เต ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กรุณา เม เจโตวิมุตฺติ… มุทิตา เม เจโตวิมุตฺติ… อุเปกฺขา เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ [Pg.122] พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, así debes entrenarte: "Mi liberación de la mente a través de la compasión (karuṇā)... a través de la alegría altruista (muditā)... a través de la ecuanimidad (upekkhā) será desarrollada, cultivada, convertida en un vehículo, convertida en una base, bien establecida, consolidada y perfectamente emprendida". Así es como debes entrenarte, monje'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría, debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กาเย กายานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, así debes entrenarte: "Viviré contemplando el cuerpo en el cuerpo (kāyānupassī), ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo". Así es como debes entrenarte, monje'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y cultivada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría, debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ; จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ; ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, así debes entrenarte: "Viviré contemplando las sensaciones en las sensaciones, ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo"; "viviré contemplando la mente en la mente, ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo"; "viviré contemplando los fenómenos en los fenómenos, ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo". Así es como debes entrenarte, monje'.

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, เยน เยเนว คคฺฆสิ ผาสุํเยว คคฺฆสิ, ยตฺถ ยตฺถ ฐสฺสสิ ผาสุํเยว ฐสฺสสิ, ยตฺถ ยตฺถ นิสีทิสฺสสิ ผาสุํเยว นิสีทิสฺสสิ, ยตฺถ ยตฺถ เสยฺยํ กปฺเปสฺสสิ ผาสุํเยว เสยฺยํ กปฺเปสฺสสี’’ติ.

'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, dondequiera que vayas, irás con bienestar; dondequiera que estés de pie, estarás con bienestar; dondequiera que te sientes, te sentarás con bienestar; dondequiera que te acuestes, te acostarás con bienestar'.

อถ [Pg.123] โข โส ภิกฺขุ ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปน โส ภิกฺขุ อรหตํ อโหสีติ. ตติยํ.

Entonces ese monje, habiendo sido así instruido por el Bendito, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bendito y, tras circunvalarlo respetuosamente, se marchó. Poco después, aquel monje, viviendo solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, realizó por sí mismo mediante el conocimiento superior y alcanzó en esta misma vida la meta suprema de la vida santa, por la cual los hijos de buena familia abandonan correctamente el hogar para llevar una vida sin hogar. Comprendió: "El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay nada más para este estado". Y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. (Tercero).

๔. คยาสีสสุตฺตํ

4. Gayāsīsasutta

๖๔. เอกํ สมยํ ภควา คยายํ วิหรติ คยาสีเส. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ‘‘ปุพฺพาหํ, ภิกฺขเว, สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน โอภาสญฺเญว โข สญฺชานามิ, โน จ รูปานิ ปสฺสามิ’’.

64. En una ocasión el Bendito residía en Gayā, en la colina de Gayāsīsa. Allí el Bendito se dirigió a los monjes: "Monjes, antes de mi iluminación, cuando aún era un Bodhisatta no plenamente iluminado, percibía la luz, pero no veía las formas".

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

"Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: 'Si pudiera percibir la luz y también ver las formas, mi conocimiento y visión serían mucho más puros'".

‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ; โน จ โข ตาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ.

“Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz y vi las formas; pero no me detuve con aquellas deidades, ni conversé con ellas, ni entablé diálogo alguno.”

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

“Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: ‘Si yo percibiera la luz y viera las formas, y además me detuviera con aquellas deidades, conversara con ellas y entablara diálogo, entonces mi conocimiento y visión serían aún más puros’.”

‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายาติ.

“Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz, vi las formas, me detuve con aquellas deidades, conversé con ellas y entablé diálogo; pero aún no conocía a esas deidades: de qué reino de deidades provenían.”

‘‘ตสฺส [Pg.124] มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

“Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: ‘Si yo percibiera la luz y viera las formas, me detuviera con aquellas deidades, conversara con ellas, entablara diálogo y además conociera a esas deidades —de qué reino de deidades provienen—, entonces mi conocimiento y visión serían aún más puros’.”

‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ…เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ …เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ…เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ ยทิ วา เม อิมาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ.

“Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz, vi las formas, me detuve con aquellas deidades, conversé con ellas, entablé diálogo y conocí a esas deidades: ‘Estas deidades pertenecen a tal o cual reino de deidades’; pero aún no conocía de esas deidades: ‘Estas deidades, por el resultado de tal acción, han fallecido de aquí y han renacido allí’... y conocí: ‘Estas deidades, por el resultado de tal acción, han fallecido de aquí y han renacido allí’; pero aún no conocía de esas deidades: ‘Estas deidades tienen tal alimento y tal experiencia de placer y dolor’... y conocí: ‘Estas deidades tienen tal alimento y tal experiencia de placer y dolor’; pero aún no conocía de esas deidades: ‘Estas deidades tienen una vida tan larga y una permanencia tan duradera’... y conocí: ‘Estas deidades tienen una vida tan larga y una permanencia tan duradera’; pero aún no conocía si anteriormente yo había vivido junto con esas deidades o si no había vivido junto con ellas antes.”

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ ยทิ วา เม อิมาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

“Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: ‘Si yo percibiera la luz y viera las formas, me detuviera con aquellas deidades, conversara con ellas, entablara diálogo, conociera su reino, conociera por qué karma renacieron allí, conociera su alimento y sus experiencias de placer y dolor, conociera la duración de sus vidas, y además conociera si anteriormente yo había vivido junto con ellas o no; entonces mi conocimiento y visión serían aún más puros’.”

‘‘โส [Pg.125] โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ ยทิ วา เม เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ.

“Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz, vi las formas, me detuve con aquellas deidades, conversé con ellas, entablé diálogo, conocí su reino, conocí por qué karma renacieron allí, conocí su alimento y sus experiencias de placer y dolor, conocí la duración de sus vidas, y conocí si anteriormente yo había vivido junto con aquellas deidades o si no había vivido junto con ellas antes.”

‘‘ยาวกีวญฺจ เม, ภิกฺขเว, เอวํ อฏฺฐปริวฏฺฏํ อธิเทวญาณทสฺสนํ น สุวิสุทฺธํ อโหสิ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, ‘สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ โข เม, ภิกฺขเว, เอวํ อฏฺฐปริวฏฺฏํ อธิเทวญาณทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ อโหสิ, อถาหํ, ภิกฺขเว, ‘สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ; ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ; อกุปฺปา เม เจโตวิมุตฺติ ; อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’ติ. จตุตฺถํ.

“Monjes, mientras este conocimiento y visión de los seres superiores, en sus ocho aspectos, no estuvo completamente purificado en mí, no declaré haber alcanzado la insuperable y perfecta iluminación en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Pero cuando, monjes, este conocimiento y visión de los seres superiores, en sus ocho aspectos, estuvo completamente purificado en mí, entonces declaré haber alcanzado la insuperable y perfecta iluminación en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Surgió en mí el conocimiento y la visión: ‘Inquebrantable es mi liberación mental; este es mi último nacimiento, ya no habrá más existencia renovada’.”

๕. อภิภายตนสุตฺตํ

5. Sutta sobre las Esferas de Dominio

๖๕. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, อภิภายตนานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปฐมํ อภิภายตนํ.

65. “Monjes, existen estas ocho esferas de dominio. ¿Cuáles son las ocho? Uno, percibiendo formas internamente, ve formas externas que son limitadas, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la primera esfera de dominio.”

‘‘อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ทุติยํ อภิภายตนํ.

“Uno, percibiendo formas internamente, ve formas externas que son inconmensurables, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la segunda esfera de dominio.”

‘‘อชฺฌตฺตํ [Pg.126] อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ตติยํ อภิภายตนํ.

“Uno, sin percibir formas internamente, ve formas externas que son limitadas, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la tercera esfera de dominio.”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ จตุตฺถํ อภิภายตนํ.

“Uno, sin percibir formas internamente, ve formas externas que son inconmensurables, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la cuarta esfera de dominio.”

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปญฺจมํ อภิภายตนํ.

«No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas azules, de color azul, con apariencia azul y con resplandor azul. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la quinta base de superación».

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ฉฏฺฐํ อภิภายตนํ.

«No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas amarillas, de color amarillo, con apariencia amarilla y con resplandor amarillo. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la sexta base de superación».

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ สตฺตมํ อภิภายตนํ.

«No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas rojas, de color rojo, con apariencia roja y con resplandor rojo. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la séptima base de superación».

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ อฏฺฐมํ อภิภายตนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อภิภายตนานี’’ติ. ปญฺจมํ.

«No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas blancas, de color blanco, con apariencia blanca y con resplandor blanco. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la octava base de superación. Estas son, monjes, las ocho bases de superación». Quinto.

๖. วิโมกฺขสุตฺตํ

6. Discurso sobre las Liberaciones

๖๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, วิโมกฺขา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ปฐโม วิโมกฺโข.

66. «Monjes, hay estas ocho liberaciones. ¿Cuáles son las ocho? Teniendo forma, uno ve formas. Esta es la primera liberación».

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี, พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ทุติโย วิโมกฺโข.

«Sin percibir la forma internamente, uno ve formas externamente. Esta es la segunda liberación».

‘‘สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ. อยํ ตติโย วิโมกฺโข.

«Uno está resuelto únicamente en lo bello. Esta es la tercera liberación».

‘‘สพฺพโส [Pg.127] รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ วิโมกฺโข.

«Trascendiendo por completo las percepciones de la forma, con la desaparición de las percepciones de la resistencia y no prestando atención a las percepciones de la diversidad, pensando: ‘el espacio es infinito’, uno entra y permanece en la esfera del espacio infinito. Esta es la cuarta liberación».

‘‘สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปญฺจโม วิโมกฺโข.

«Trascendiendo por completo la esfera del espacio infinito, pensando: ‘la conciencia es infinita’, uno entra y permanece en la esfera de la conciencia infinita. Esta es la quinta liberación».

‘‘สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข.

«Trascendiendo por completo la esfera de la conciencia infinita, pensando: ‘no hay nada’, uno entra y permanece en la esfera de la nada. Esta es la sexta liberación».

‘‘สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข.

«Trascendiendo por completo la esfera de la nada, uno entra y permanece en la esfera de ni percepción ni no-percepción. Esta es la séptima liberación».

‘‘สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ อฏฺฐโม วิโมกฺโข. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ วิโมกฺขา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«Trascendiendo por completo la esfera de ni percepción ni no-percepción, uno entra y permanece en el cese de la percepción y el sentimiento. Esta es la octava liberación. Estas son, monjes, las ocho liberaciones». Sexto.

๗. อนริยโวหารสุตฺตํ

7. Discurso sobre las formas de expresión no nobles

๖๗. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อนริยโวหารา. กตเม อฏฺฐ? อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต สุตวาทิตา, อมุเต มุตวาทิตา, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา, ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, สุเต อสุตวาทิตา, มุเต อมุตวาทิตา, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อนริยโวหารา’’ติ. สตฺตมํ.

67. «Monjes, hay estas ocho formas de expresión no nobles. ¿Cuáles son las ocho? Decir que se ha visto lo que no se ha visto, decir que se ha oído lo que no se ha oído, decir que se ha percibido lo que no se ha percibido, decir que se ha conocido lo que no se ha conocido, decir que no se ha visto lo que se ha visto, decir que no se ha oído lo que se ha oído, decir que no se ha percibido lo que se ha percibido, decir que no se ha conocido lo que se ha conocido. Estas son, monjes, las ocho formas de expresión no nobles». Séptimo.

๘. อริยโวหารสุตฺตํ

8. Discurso sobre las formas de expresión nobles

๖๘. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อริยโวหารา. กตเม อฏฺฐ? อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต อสุตวาทิตา, อมุเต อมุตวาทิตา, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา, ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, สุเต สุตวาทิตา, มุเต มุตวาทิตา, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อริยโวหารา’’ติ. อฏฺฐมํ.

68. «Monjes, hay estas ocho formas de expresión nobles. ¿Cuáles son las ocho? Decir que no se ha visto lo que no se ha visto, decir que no se ha oído lo que no se ha oído, decir que no se ha percibido lo que no se ha percibido, decir que no se ha conocido lo que no se ha conocido, decir que se ha visto lo que se ha visto, decir que se ha oído lo que se ha oído, decir que se ha percibido lo que se ha percibido, decir que se ha conocido lo que se ha conocido. Estas son, monjes, las ocho formas de expresión nobles». Octavo.

๙. ปริสาสุตฺตํ

9. Discurso sobre las asambleas

๖๙. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา อฏฺฐ? ขตฺติยปริสา, พฺราหฺมณปริสา, คหปติปริสา, สมณปริสา, จาตุมหาราชิกปริสา, ตาวตึสปริสา, มารปริสา, พฺรหฺมปริสา. อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อเนกสตํ [Pg.128] ขตฺติยปริสํ อุปสงฺกมิตา. ตตฺรปิ มยา สนฺนิสินฺนปุพฺพญฺเจว สลฺลปิตปุพฺพญฺจ สากจฺฉา จ สมาปนฺนปุพฺพา. ตตฺถ ยาทิสโก เตสํ วณฺโณ โหติ ตาทิสโก มยฺหํ วณฺโณ โหติ, ยาทิสโก เตสํ สโร โหติ ตาทิสโก มยฺหํ สโร โหติ. ธมฺมิยา จ กถาย สนฺทสฺเสมิ สมาทเปมิ สมุตฺเตเชมิ สมฺปหํเสมิ. ภาสมานญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ ภาสติ เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อนฺตรธายามิ. อนฺตรหิตญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ อนฺตรหิโต เทโว วา มนุสฺโส วา’’’ติ.

69. «Monjes, hay estas ocho asambleas. ¿Cuáles son las ocho? La asamblea de nobles, la asamblea de brahmanes, la asamblea de jefes de hogar, la asamblea de ascetas, la asamblea de los Cuatro Grandes Reyes, la asamblea de los treinta y tres dioses, la asamblea de Mara y la asamblea de Brahma. Monjes, recuerdo haber asistido a cientos de asambleas de nobles. Allí, me he sentado con ellos, he conversado con ellos y he entablado discusiones con ellos. En ese lugar, tal como era su apariencia, así era la mía; tal como era su voz, así era la mía. Y los instruía, instaba, animaba y regocijaba con un discurso sobre el Dhamma. Mientras yo hablaba, ellos no me reconocían, preguntándose: ‘¿Quién será este que habla, un dios o un humano?’. Tras haberlos instruido, instado, animado y regocijado con el discurso sobre el Dhamma, yo desaparecía. Y cuando desaparecía, tampoco me reconocían, preguntándose: ‘¿Quién será este que ha desaparecido, un dios o un humano?’».

‘‘อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อเนกสตํ พฺราหฺมณปริสํ…เป… คหปติปริสํ… สมณปริสํ… จาตุมหาราชิกปริสํ… ตาวตึสปริสํ… มารปริสํ… พฺรหฺมปริสํ อุปสงฺกมิตา. ตตฺรปิ มยา สนฺนิสินฺนปุพฺพญฺเจว สลฺลปิตปุพฺพญฺจ สากจฺฉา จ สมาปนฺนปุพฺพา. ตตฺถ ยาทิสโก เตสํ วณฺโณ โหติ ตาทิสโก มยฺหํ วณฺโณ โหติ, ยาทิสโก เตสํ สโร โหติ ตาทิสโก มยฺหํ สโร โหติ. ธมฺมิยา จ กถาย สนฺทสฺเสมิ สมาทเปมิ สมุตฺเตเชมิ สมฺปหํเสมิ. ภาสมานญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ ภาสติ เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อนฺตรธายามิ. อนฺตรหิตญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ อนฺตรหิโต เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปริสา’’ติ. นวมํ.

«Monjes, recuerdo haber asistido a cientos de asambleas de brahmanes... de jefes de hogar... de ascetas... de los Cuatro Grandes Reyes... de los treinta y tres dioses... de Mara... de Brahma. Allí, me he sentado con ellos, he conversado con ellos y he entablado discusiones con ellos. En ese lugar, tal como era su apariencia, así era la mía; tal como era su voz, así era la mía. Y los instruía, instaba, animaba y regocijaba con un discurso sobre el Dhamma. Mientras yo hablaba, ellos no me reconocían... [y al desaparecer tampoco me reconocían]. Estas son, monjes, las ocho asambleas». Noveno.

๑๐. ภูมิจาลสุตฺตํ

10. Discurso sobre el terremoto

๗๐. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหาหิ, อานนฺท, นิสีทนํ. เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา นิสีทนํ อาทาย ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิ.

70. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del Pabellón de Techo Puntiagudo. Entonces, habiéndose vestido por la mañana, el Bienaventurado tomó su cuenco y su manto exterior y entró en Vesālī para pedir limosna. Después de haber recorrido Vesālī en busca de limosna y de haber regresado de su ronda tras la comida, se dirigió al venerable Ānanda: «Ānanda, toma el asiento de piel. Iremos al santuario de Cāpāla para pasar el descanso del día». «Así sea, Señor», respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado, tomó el asiento y siguió al Bienaventurado paso a paso desde atrás.

อถ [Pg.129] โข ภควา เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี, รมณียํ อุเทนํ เจติยํ, รมณียํ โคตมกํ เจติยํ, รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ, รมณียํ พหุปุตฺตกํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ, รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อากงฺขมาโน โส, อานนฺท, กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ. เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ, ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต.

Entonces, el Bienaventurado se dirigió hacia el santuario Cāpāla; habiendo llegado, se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: «Ānanda, Vesālī es encantadora; encantador es el santuario Udena, encantador es el santuario Gotamaka, encantador es el santuario Sattamba, encantador es el santuario Bahuputtaka, encantador es el santuario Sārandada y encantador es el santuario Cāpāla. Ānanda, en quienquiera que las cuatro bases del poder psíquico (iddhipādā) hayan sido desarrolladas, practicadas con frecuencia, convertidas en un vehículo, establecidas como fundamento, consolidadas, cultivadas y emprendidas correctamente; si así lo deseara, Ānanda, tal persona podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón. En el Tathāgata, Ānanda, las cuatro bases del poder psíquico han sido desarrolladas, practicadas con frecuencia, convertidas en un vehículo, establecidas como fundamento, consolidadas, cultivadas y emprendidas correctamente. Si así lo deseara, Ānanda, el Tathāgata podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón». Sin embargo, a pesar de que el Bienaventurado dio una señal tan clara y una indicación tan evidente, el venerable Ānanda no fue capaz de comprenderlo; no le suplicó al Bienaventurado: «Que el Bienaventurado permanezca, Señor, por un eón; que el Sugata permanezca por un eón, para el bienestar de muchos, para la felicidad de muchos, por compasión por el mundo, y para el beneficio, bienestar y felicidad de dioses y seres humanos», como si su mente estuviera bajo la influencia de Māra.

ทุติยมฺปิ โข ภควา…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี, รมณียํ อุเทนํ เจติยํ, รมณียํ โคตมกํ เจติยํ, รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ, รมณียํ พหุปุตฺตกํ เจติยํ, รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ, รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อากงฺขมาโน โส, อานนฺท, กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ. เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ, ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต.

Por segunda vez... y por tercera vez, el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: «Ānanda, Vesālī es encantadora; encantador es el santuario Udena, encantador es el santuario Gotamaka, encantador es el santuario Sattamba, encantador es el santuario Bahuputtaka, encantador es el santuario Sārandada y encantador es el santuario Cāpāla. Ānanda, en quienquiera que las cuatro bases del poder psíquico hayan sido desarrolladas, practicadas con frecuencia, convertidas en un vehículo, establecidas como fundamento, consolidadas, cultivadas y emprendidas correctamente; si así lo deseara, Ānanda, tal persona podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón. En el Tathāgata, Ānanda, las cuatro bases del poder psíquico han sido desarrolladas... [repetir como arriba]... Si así lo deseara, Ānanda, el Tathāgata podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón». Sin embargo, a pesar de que el Bienaventurado dio una señal tan clara y una indicación tan evidente, el venerable Ānanda no fue capaz de comprenderlo; no le suplicó al Bienaventurado: «Que el Bienaventurado permanezca, Señor, por un eón; que el Sugata permanezca por un eón, para el bienestar de muchos, para la felicidad de muchos, por compasión por el mundo, y para el beneficio, bienestar y felicidad de dioses y seres humanos», como si su mente estuviera bajo la influencia de Māra.

อถ [Pg.130] โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อานนฺท, ยสฺส ทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ภควโต อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ. อถ โข มาโร ปาปิมา อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Entonces el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: «Ve ahora, Ānanda, haz lo que consideres oportuno en este momento». «Así sea, Señor», respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado; se levantó de su asiento, le rindió homenaje, giró a su derecha en señal de respeto y se sentó no muy lejos, al pie de un árbol. Entonces Māra, el Malvado, poco después de que el venerable Ānanda se hubiera retirado, se acercó al Bienaventurado y le dijo:

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขู น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ, ภนฺเต, ภิกฺขู ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ.

«Señor, que el Bienaventurado entre ahora en el Parinibbāna; que el Sugata entre ahora en el Parinibbāna. Ahora es el momento para el Parinibbāna del Bienaventurado. Pues estas palabras, Señor, fueron pronunciadas por el Bienaventurado: 'No entraré en el Parinibbāna, Malvado, hasta que mis monjes discípulos no sean expertos, disciplinados, seguros de sí mismos, hayan alcanzado la paz frente a las ataduras, sean eruditos, preservadores del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, que practiquen correctamente y vivan conforme al Dhamma; hasta que no puedan aprender la doctrina de su propio maestro para explicarla, enseñarla, proclamarla, establecerla, revelarla, analizarla y exponerla con claridad; y hasta que no puedan refutar correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñar la doctrina con maravillosas demostraciones'. Ahora, Señor, los monjes discípulos del Bienaventurado son expertos, disciplinados, seguros de sí mismos, han alcanzado la paz frente a las ataduras, son eruditos, preservadores del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, practican correctamente y viven conforme al Dhamma; habiendo aprendido la doctrina de su propio maestro, la explican, enseñan, proclaman, establecen, revelan, analizan y exponen con claridad; y refutan correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñan la doctrina con maravillosas demostraciones.»

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขุนิโย น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ…เป… ยาว เม อุปาสกา น สาวกา ภวิสฺสนฺติ…เป… ยาว เม อุปาสิกา น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ, อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ, ภนฺเต, อุปาสิกา ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา [Pg.131] ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ, อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ.

«Señor, que el Bienaventurado entre ahora en el Parinibbāna; que el Sugata entre ahora en el Parinibbāna. Ahora es el momento para el Parinibbāna del Bienaventurado. Pues estas palabras, Señor, fueron pronunciadas por el Bienaventurado: 'No entraré en el Parinibbāna, Malvado, hasta que mis monjas discípulas... hasta que mis laicos discípulos... hasta que mis laicas discípulas no sean expertas, disciplinadas, seguras de sí mismas, hayan alcanzado la paz frente a las ataduras, sean eruditas, preservadoras del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, que practiquen correctamente y vivan conforme al Dhamma; hasta que no puedan aprender la doctrina de su propio maestro para explicarla, enseñarla, proclamarla, establecerla, revelarla, analizarla y exponerla con claridad; y hasta que no puedan refutar correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñar la doctrina con maravillosas demostraciones'. Ahora, Señor, las laicas discípulas del Bienaventurado son expertas, disciplinadas, seguras de sí mismas, han alcanzado la paz frente a las ataduras, son eruditas, preservadoras del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, practican correctamente y viven conforme al Dhamma; habiendo aprendido la doctrina de su propio maestro, la explican, enseñan, proclaman, establecen, revelan, analizan y exponen con claridad; y refutan correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñan la doctrina con maravillosas demostraciones.»

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อิทํ พฺรหฺมจริยํ น อิทฺธญฺเจว ภวิสฺสติ ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ, ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิต’นฺติ. เอตรหิ, ภนฺเต, ภควโต พฺรหฺมจริยํ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ, ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ.

“Señor, que el Bienaventurado alcance ahora el parinibbana, que el Sugata alcance ahora el parinibbana. Ahora es el momento para el parinibbana del Bienaventurado. Ciertamente, Señor, estas palabras fueron dichas por el Bienaventurado: ‘Maligno, no alcanzaré el parinibbana hasta que esta vida santa mía no sea exitosa, próspera, extendida, conocida por muchos, difundida y bien proclamada tanto por dioses como por humanos’. En la actualidad, Señor, la vida santa del Bienaventurado es exitosa, próspera, extendida, conocida por muchos, difundida y bien proclamada tanto por dioses como por humanos”.

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต’’ติ. ‘‘อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ, ปาปิม, โหหิ. นจิรํ ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ. อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ.

“Señor, que el Bienaventurado alcance ahora el parinibbana, que el Sugata alcance ahora el parinibbana. Ahora es el momento para el parinibbana del Bienaventurado”. “Mantente tranquilo, Maligno. No pasará mucho tiempo hasta el parinibbana del Tathagata. Transcurridos tres meses desde hoy, el Tathagata alcanzará el parinibbana”.

อถ โข ภควา จาปาเล เจติเย สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชิ. โอสฺสฏฺเฐ จ ภควตา อายุสงฺขาเร มหาภูมิจาโล อโหสิ ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Entonces el Bienaventurado, en el santuario Cāpāla, atento y con plena conciencia, renunció al principio vital (āyusaṅkhāra). Al renunciar el Bienaventurado al principio vital, ocurrió un gran terremoto, terrible y escalofriante, y los tambores celestiales resonaron. Entonces el Bienaventurado, comprendiendo el significado de esto, en aquel momento profirió esta exclamación (udāna):

‘‘ตุลมตุลญฺจ สมฺภวํ, ภวสงฺขารมวสฺสชิ มุนิ;

อชฺฌตฺตรโต สมาหิโต, อภินฺทิ กวจมิวตฺตสมฺภว’’นฺติ.

“El sabio renunció a lo medible y a lo inconmensurable, al proceso de la existencia que condiciona el renacimiento; deleitándose internamente y concentrado, rompió su propio origen como un guerrero rompe su cota de malla”.

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘มหา วตายํ ภูมิจาโล; สุมหา วตายํ ภูมิจาโล ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. โก นุ โข เหตุ, โก ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ?

Entonces, el venerable Ānanda pensó: “¡Qué asombroso es este terremoto! ¡Qué extraordinario es este gran terremoto, terrible y escalofriante! Y los tambores celestiales han resonado. ¿Cuál será la causa, cuál será el motivo para la aparición de un terremoto tan grande?”.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มหา วตายํ, ภนฺเต, ภูมิจาโล[Pg.132]; สุมหา วตายํ, ภนฺเต, ภูมิจาโล ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ?

Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: “Señor, ¡qué asombroso es este terremoto! ¡Qué extraordinario es este gran terremoto, terrible y escalofriante! Y los tambores celestiales han resonado. ¿Cuál es, Señor, la causa, cuál es el motivo para la aparición de un terremoto tan grande?”.

‘‘อฏฺฐิเม, อานนฺท, เหตู, อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. กตเม อฏฺฐ? อยํ, อานนฺท, มหาปถวี อุทเก ปติฏฺฐิตา; อุทกํ วาเต ปติฏฺฐิตํ; วาโต อากาสฏฺโฐ โหติ. โส, อานนฺท, สมโย ยํ มหาวาตา วายนฺติ; มหาวาตา วายนฺตา อุทกํ กมฺเปนฺติ; อุทกํ กมฺปิตํ ปถวึ กมฺเปติ. อยํ, อานนฺท, ปฐโม เหตุ, ปฐโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

“Ananda, hay ocho causas y ocho motivos para la aparición de un gran terremoto. ¿Cuáles son esos ocho? Esta gran tierra, Ananda, descansa sobre el agua; el agua descansa sobre el viento; el viento descansa sobre el espacio. Llega un momento, Ananda, en que soplan grandes vientos; al soplar los grandes vientos, agitan el agua; al agitarse el agua, se agita la tierra. Esta es, Ananda, la primera causa y el primer motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวตา วา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. ตสฺส ปริตฺตา ปถวีสญฺญา ภาวิตา โหติ, อปฺปมาณา อาโปสญฺญา. โส อิมํ ปถวึ กมฺเปติ สงฺกมฺเปติ สมฺปกมฺเปติ สมฺปเวเธติ. อยํ, อานนฺท, ทุติโย เหตุ, ทุติโย ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

Además, Ananda, un asceta o un brahmán que posee poderes psíquicos y ha alcanzado el dominio de la mente, o bien una deidad de gran poder y majestad, desarrolla una percepción limitada de la tierra y una percepción ilimitada del elemento agua. Él hace que esta tierra se mueva, se sacuda, tiemble y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la segunda causa y el segundo motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา โพธิสตฺโต ตุสิตา กายา จวิตฺวา สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ตติโย เหตุ; ตติโย ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

Además, Ananda, cuando el Bodhisatta, tras fallecer en el reino de Tusita, desciende al vientre de su madre atento y con plena conciencia, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la tercera causa y el tercer motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา โพธิสตฺโต สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมา นิกฺขมติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, จตุตฺโถ เหตุ, จตุตฺโถ ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

Además, Ananda, cuando el Bodhisatta nace del vientre de su madre atento y con plena conciencia, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la cuarta causa y el cuarto motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ปญฺจโม เหตุ, ปญฺจโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

Además, Ananda, cuando el Tathagata alcanza el supremo y perfecto despertar, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la quinta causa y el quinto motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ฉฏฺโฐ เหตุ, ฉฏฺโฐ ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

Además, Ananda, cuando el Tathagata pone en movimiento la suprema rueda del Dhamma, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la sexta causa y el sexto motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน [Pg.133] จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชฺชติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, สตฺตโม เหตุ, สตฺตโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

Además, Ananda, cuando el Tathagata, atento y con plena conciencia, renuncia al principio vital, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la séptima causa y el séptimo motivo para la aparición de un gran terremoto.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, อฏฺฐโม เหตุ, อฏฺฐโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. อิเม โข, อานนฺท, อฏฺฐ เหตู, อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ. ทสมํ.

Además, Ananda, cuando el Tathagata alcanza el parinibbana final mediante el elemento del Nibbāna sin restos de combustible (anupādisesa), entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la octava causa y el octavo motivo para la aparición de un gran terremoto. Estas son, Ananda, las ocho causas y los ocho motivos para la aparición de un gran terremoto”. Décimo.

ภูมิจาลวคฺโค ทุติโย.

Segundo capítulo sobre los terremotos.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen del capítulo es el siguiente:

อิจฺฉา อลญฺจ สํขิตฺตํ, คยา อภิภุนา สห;

วิโมกฺโข ทฺเว จ โวหารา, ปริสา ภูมิจาเลนาติ.

Deseo, capacidad y breve; Gayā junto con el vencedor; liberación, los dos discursos; la asamblea y el terremoto.

(๘) ๓. ยมกวคฺโค

(8) 3. Capítulo de los Pares (Yamakavagga)

๑. ปฐมสทฺธาสุตฺตํ

1. Primer discurso sobre la fe

๗๑. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

71. “Monjes, un monje posee fe, pero no es virtuoso. De este modo, está incompleto respecto a ese factor. Por lo tanto, debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría poseer fe y también ser virtuoso?’. Pero cuando, monjes, un monje posee fe y también es virtuoso, de este modo está completo respecto a ese factor”.

‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ พหุสฺสุโต. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ พหุสฺสุโต จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

“Monjes, un monje posee fe y es virtuoso, pero no posee gran conocimiento. De este modo, está incompleto respecto a ese factor. Por lo tanto, debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría poseer fe, ser virtuoso y también poseer gran conocimiento?’. Pero cuando, monjes, un monje posee fe, es virtuoso y posee gran conocimiento, de este modo está completo respecto a ese factor”.

‘‘สทฺโธ [Pg.134] จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ พหุสฺสุโต จ, โน จ ธมฺมกถิโก…เป… ธมฺมกถิโก จ, โน จ ปริสาวจโร…เป… ปริสาวจโร จ, โน จ วิสารโท ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ…เป… วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, โน จ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี…เป… จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โน จ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสยฺยํ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อสฺสํ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’’นฺติ.

«Monjes, un monje posee fe y virtud, y es muy instruido, pero no es un orador del Dhamma... o bien es un orador del Dhamma, pero no frecuenta las asambleas... o bien frecuenta las asambleas, pero no enseña el Dhamma a la asamblea con confianza... o bien enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, pero no obtiene a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida... o bien obtiene a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida, pero no reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; de esta manera, él es incompleto respecto a ese factor. Él debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría yo tener fe, ser virtuoso, ser muy instruido, ser un orador del Dhamma, frecuentar las asambleas, enseñar el Dhamma a la asamblea con confianza, obtener a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida, y residir habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos?’».

‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมนฺตปาสาทิโก จ โหติ สพฺพาการปริปูโร จา’’ติ. ปฐมํ.

«Pero cuando, monjes, un monje posee fe, es virtuoso, es muy instruido, es un orador del Dhamma, frecuenta las asambleas, enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, obtiene a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida, y reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; entonces, de esta manera, él es completo respecto a ese factor. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es completamente inspirador y perfecto en todos sus aspectos». Primero.

๒. ทุติยสทฺธาสุตฺตํ

2. Segundo discurso sobre la fe

๗๒. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

72. «Monjes, un monje posee fe, pero no posee virtud. De esta manera, él es incompleto respecto a ese factor. Él debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría yo poseer fe y también poseer virtud?’. Pero cuando, monjes, un monje posee fe y también posee virtud, entonces, de esta manera, él es completo respecto a ese factor».

‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ พหุสฺสุโต…เป… พหุสฺสุโต จ, โน จ ธมฺมกถิโก…เป… ธมฺมกถิโก จ, โน จ ปริสาวจโร…เป… ปริสาวจโร จ, โน จ วิสารโท ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ [Pg.135] …เป… วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, โน จ เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ…เป… เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, โน จ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสยฺยํ, เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหเรยฺยํ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’’นฺติ.

«Monjes, un monje posee fe y es virtuoso, pero no es muy instruido... o bien es muy instruido, pero no es un orador del Dhamma... o bien es un orador del Dhamma, pero no frecuenta las asambleas... o bien frecuenta las asambleas, pero no enseña el Dhamma a la asamblea con confianza... o bien enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, pero no reside habiendo alcanzado con su propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales... o bien reside habiendo alcanzado con su propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales, pero no reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; de esta manera, él es incompleto respecto a ese factor. Él debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría yo tener fe, ser virtuoso, ser muy instruido, ser un orador del Dhamma, frecuentar las asambleas, enseñar el Dhamma a la asamblea con confianza, residir habiendo alcanzado con mi propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales, y residir habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos?’».

‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ. เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต จ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, อาสวานญฺจ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมนฺตปาสาทิโก จ โหติ สพฺพาการปริปูโร จา’’ติ. ทุติยํ.

«Pero cuando, monjes, un monje posee fe, es virtuoso, es muy instruido, es un orador del Dhamma, frecuenta las asambleas, enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, reside habiendo alcanzado con su propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales, y reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; entonces, de esta manera, él es completo respecto a ese factor. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es completamente inspirador y perfecto en todos sus aspectos». Segundo.

๓. ปฐมมรณสฺสติสุตฺตํ

3. Primer discurso sobre el recuerdo de la muerte

๗๓. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. ภาเวถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ’’นฺติ.

73. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Nātika, en la casa de ladrillo. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «¡Monjes!». «Señor», respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: «Monjes, el recuerdo de la muerte, cuando se cultiva y se practica con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio; se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal. Monjes, cultiven el recuerdo de la muerte».

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ[Pg.136], ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Cuando se dijo esto, cierto monje dijo al Bienaventurado: «Señor, yo cultivo el recuerdo de la muerte». «¿Y de qué manera, monje, cultivas el recuerdo de la muerte?». «Aquí, Señor, pienso así: ‘¡Oh, si pudiera vivir tan solo un día y una noche! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería realizado por mí’. De esta manera, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Entonces, otro monje dijo también al Bienaventurado: «Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte». «¿Y de qué manera, monje, cultivas el recuerdo de la muerte?». «Aquí, Señor, pienso así: ‘¡Oh, si pudiera vivir tan solo un día! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería realizado por mí’. De esta manera, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ อุปฑฺฒทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Entonces, otro monje dijo también al Bienaventurado: «Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte». «¿Y de qué manera, monje, cultivas el recuerdo de la muerte?». «Aquí, Señor, pienso así: ‘¡Oh, si pudiera vivir tan solo medio día! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería realizado por mí’. De esta manera, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer una comida de limosna, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อุปฑฺฒปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer la mitad de una comida de limosna, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต [Pg.137] สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar un solo bocado de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte».

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ, ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma inhalar y exhalar, o exhalar e inhalar, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte».

เอวํ วุตฺเต ภควา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ยฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ; โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ อุปฑฺฒทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ; โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อุปฑฺฒปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ [Pg.138] ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขู ปมตฺตา วิหรนฺติ, ทนฺธํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย’’’.

Cuando se dijo esto, el Bienaventurado se dirigió a aquellos monjes: «Aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera una noche y un día...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera un día...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera medio día...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer una comida de limosna...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer la mitad de una comida de limosna...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado, mucho en verdad sería realizado por mí!”; de estos se dice, monjes: “Son monjes que viven de forma negligente, que desarrollan la recordación de la muerte con lentitud para la destrucción de los taints”».

‘‘โย จ ขฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ, ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขู อปฺปมตฺตา วิหรนฺติ, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย’’’.

«Pero aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar un solo bocado de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; mucho en verdad sería realizado por mí!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma inhalar y exhalar, o exhalar e inhalar, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; mucho en verdad sería realizado por mí!”; de estos se dice, monjes: “Son monjes que viven diligentemente, que desarrollan la recordación de la muerte de manera aguda para la destrucción de los taints”».

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อปฺปมตฺตา วิหริสฺสาม, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาวยิสฺสาม อาสวานํ ขยายา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ตติยํ.

«Por lo tanto, monjes, así deben entrenarse: “Viviremos diligentemente, desarrollaremos la recordación de la muerte de manera aguda para la destrucción de los taints”. Así es, monjes, como deben entrenarse». Esto es lo que dijo el Bienaventurado. El tercer sutta.

๔. ทุติยมรณสฺสติสุตฺตํ

4. Segundo discurso sobre la recordación de la muerte (Dutiyamaraṇassatisutta)

๗๔. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ …เป… มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา.

74. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Nātika, en la casa de ladrillos. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: ... «Monjes, la recordación de la muerte, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, produce grandes frutos y grandes beneficios; se sumerge en lo Inmortal y tiene a lo Inmortal como su culminación».

‘‘กถํ ภาวิตา จ, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ กถํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวเส นิกฺขนฺเต รตฺติยา ปติหิตาย อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ[Pg.139], มนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ, อมนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ.

“Monjes, ¿de qué manera se cultiva y se practica con frecuencia el recuerdo de la muerte para que sea de gran fruto, de gran beneficio, se sumerja en lo Inmortal y culmine en lo Inmortal? En este sentido, monjes, cuando el día ha pasado y la noche ha llegado, un monje reflexiona de esta manera: ‘Muchas son las causas de mi muerte: una serpiente podría morderme, un escorpión podría picarme o un ciempiés podría picarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí. O podría tropezar y caer, o la comida que he ingerido podría sentarme mal, o mi bilis podría alterarse, o mi flema podría alterarse, o vientos internos cortantes como dagas podrían alterarse; o bien seres humanos podrían atacarme, o seres no-humanos podrían atacarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí’. Monjes, ese monje debe reflexionar así: ‘¿Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante la noche?’.”

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

“Monjes, si al reflexionar el monje reconoce: ‘Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante la noche’, entonces, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

“Monjes, así como alguien cuyas ropas o cabeza estuvieran en llamas aplicaría un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para extinguir el fuego de sus ropas o de su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.”

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

“Pero si al reflexionar, monjes, el monje reconoce: ‘No existen en mí estados perjudiciales ni no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante la noche’, entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados saludables.”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รตฺติยา นิกฺขนฺตาย ทิวเส ปติหิเต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ, มนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ, อมนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ.

“Asimismo, monjes, cuando la noche ha pasado y el día ha llegado, un monje reflexiona de esta manera: ‘Muchas son las causas de mi muerte: una serpiente podría morderme, un escorpión podría picarme o un ciempiés podría picarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí. O podría tropezar y caer, o la comida que he ingerido podría sentarme mal, o mi bilis podría alterarse, o mi flema podría alterarse, o vientos internos cortantes como dagas podrían alterarse; o bien seres humanos podrían atacarme, o seres no-humanos podrían atacarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí’. Monjes, ese monje debe reflexionar así: ‘¿Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante el día?’.”

‘‘สเจ[Pg.140], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

“Monjes, si al reflexionar el monje reconoce: ‘Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante el día’, entonces, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.”

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ ภาวิตา โข, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ เอวํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. จตุตฺถํ.

“Pero si al reflexionar, monjes, el monje reconoce: ‘No existen en mí estados perjudiciales ni no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante el día’, entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados saludables. Monjes, de esta manera cultivado y de esta manera practicado con frecuencia, el recuerdo de la muerte es de gran fruto, de gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmine en lo Inmortal”. Esto es lo que el Bendito dijo. Cuarto discurso.

๕. ปฐมสมฺปทาสุตฺตํ

5. Primer Discurso sobre las Perfecciones.

๗๕. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา อฏฺฐ? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา, สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สมฺปทา’’ติ.

75. “Monjes, existen estas ocho perfecciones. ¿Cuáles ocho? La perfección del esfuerzo, la perfección de la protección, la buena amistad, la vida equilibrada, la perfección de la fe, la perfección de la virtud, la perfección de la generosidad y la perfección de la sabiduría. Estas, monjes, son las ocho perfecciones”.

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Aquel que es diligente en sus labores, vigilante y organizado, lleva una vida equilibrada y protege lo que ha acumulado.”

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

“Dotado de fe y virtud, generoso y libre de avaricia, purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el más allá.”

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

“Estos ocho principios han sido declarados por Aquel cuyo nombre es Verdad para el laico fiel que busca la vida de hogar; ellos conducen a la felicidad en ambos mundos.”

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ปญฺจมํ;

“Para el beneficio en esta vida presente y para la felicidad en la vida futura. De este modo, para un laico, la generosidad y el mérito se incrementan”. Quinto discurso.

๖. ทุติยสมฺปทาสุตฺตํ

6. Segundo Discurso sobre las Perfecciones.

๗๖. ‘‘อฏฺฐิมา[Pg.141], ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา อฏฺฐ? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา, สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิตํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา ยทิ วณิชฺชาย ยทิ โครกฺเขน ยทิ อิสฺสตฺเตน ยทิ ราชโปริเสน ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุนฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุฏฺฐานสมฺปทา.

76. “Monjes, existen estas ocho perfecciones (sampadā). ¿Cuáles son las ocho? La perfección del esfuerzo (uṭṭhānasampadā), la perfección de la protección (ārakkhasampadā), la buena amistad (kalyāṇamittatā), la vida equilibrada (samajīvitā), la perfección de la fe (saddhāsampadā), la perfección de la virtud (sīlasampadā), la perfección de la generosidad (cāgasampadā) y la perfección de la sabiduría (paññāsampadā). ¿Y qué es, monjes, la perfección del esfuerzo? Aquí, monjes, un hijo de buena familia se gana la vida mediante un oficio —ya sea la agricultura, el comercio, la cría de ganado, la arquería, el servicio al rey o cualquier otra artesanía—; en ese trabajo es diestro, no es perezoso, posee capacidad de discernimiento sobre los medios para realizarlo, y es capaz de actuar y de organizar por sí mismo. A esto se llama, monjes, la perfección del esfuerzo.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา เสทาวกฺขิตฺตา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อารกฺขสมฺปทา.

“¿Y qué es, monjes, la perfección de la protección? Aquí, monjes, un hijo de buena familia posee riquezas obtenidas mediante su esfuerzo y energía, acumuladas por la fuerza de sus brazos, ganadas con el sudor de su frente, legítimas y justamente adquiridas. Él las protege y salvaguarda pensando: '¿Cómo puedo hacer para que los gobernantes no se lleven mis bienes, ni los ladrones los roben, ni el fuego los queme, ni el agua los arrastre, ni los herederos no deseados se apoderen de ellos?'. A esto se llama, monjes, la perfección de la protección.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, ตตฺถ เย เต โหนฺติ คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน สทฺธาสมฺปนฺนา สีลสมฺปนฺนา จาคสมฺปนฺนา ปญฺญาสมฺปนฺนา, เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณมิตฺตตา.

“¿Y qué es, monjes, la buena amistad? Aquí, monjes, un hijo de buena familia, en cualquier aldea o pueblo en que resida, se asocia con jefes de hogar o hijos de jefes de hogar —ya sean jóvenes de conducta madura o ancianos de conducta madura— que poseen fe, virtud, generosidad y sabiduría. Conversa con ellos y entabla diálogos; emula la perfección de la fe de quienes poseen fe, emula la perfección de la virtud de quienes poseen virtud, emula la perfección de la generosidad de quienes poseen generosidad y emula la perfección de la sabiduría de quienes poseen sabiduría. A esto se llama, monjes, la buena amistad.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมชีวิตา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต [Pg.142] อปฺปาโย สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร ‘อุทุมฺพรขาที วายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํ วายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมชีวิตา.

“¿Y qué es, monjes, la vida equilibrada? Aquí, monjes, un hijo de buena familia, conociendo tanto sus ingresos como sus gastos, lleva una vida equilibrada, ni excesiva ni precaria, pensando: 'De esta manera mis ingresos superarán a mis gastos, y mis gastos no superarán a mis ingresos'. Tal como un pesador o su aprendiz, al sostener la balanza, sabe: 'Por tanto se inclina hacia abajo, por tanto se eleva'; de la misma manera, monjes, el hijo de buena familia, conociendo sus ingresos y sus gastos, mantiene una vida equilibrada. Monjes, si este hijo de buena familia, teniendo pocos ingresos, lleva una vida ostentosa, habrá quienes digan: 'Este hijo de buena familia consume sus bienes como quien come higos silvestres (sacudiendo la rama para que caigan muchos y desperdiciando)'. Pero si, teniendo muchos ingresos, lleva una vida mísera, habrá quienes digan: 'Este hijo de buena familia morirá como alguien que no tiene quien lo suceda (sin haber disfrutado de lo suyo)'. Por lo tanto, monjes, cuando el hijo de buena familia, conociendo sus ingresos y gastos, lleva una vida equilibrada, ni excesiva ni precaria, a esto se llama, monjes, vida equilibrada.”

‘‘กตมา จ ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทา.

“¿Y qué es, monjes, la perfección de la fe? Aquí, monjes, un hijo de buena familia tiene fe y confía en el despertar del Tathāgata: 'Por tal razón, el Bienaventurado es digno, plenamente despierto... maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado'. A esto se llama, monjes, la perfección de la fe.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา.

“¿Y qué es, monjes, la perfección de la virtud? Aquí, monjes, un hijo de buena familia se abstiene de quitar la vida... se abstiene de consumir bebidas alcohólicas y licores que causan negligencia. A esto se llama, monjes, la perfección de la virtud.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทา.

“¿Y qué es, monjes, la perfección de la generosidad? Aquí, monjes, un hijo de buena familia vive en su hogar con una mente libre de la mancha de la tacañería... dispuesto a las peticiones, deleitándose en dar y compartir. A esto se llama, monjes, la perfección de la generosidad.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สมฺปทา’’ติ.

“¿Y qué es, monjes, la perfección de la sabiduría? Aquí, monjes, un hijo de buena familia posee sabiduría... que conduce correctamente a la extinción del sufrimiento. A esto se llama, monjes, la perfección de la sabiduría. Estas, monjes, son las ocho perfecciones.”

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

“Diligente en sus obligaciones, atento y organizado; lleva una vida equilibrada y protege lo que ha acumulado.”

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

“Dotado de fe y virtud, generoso y libre de tacañería; siempre purifica el camino que conduce al bienestar en la vida futura.”

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

“Estas ocho cualidades para el hombre de fe que busca la vida de hogar, han sido enseñadas por aquel cuyo nombre es Verdad (el Buda), como portadoras de felicidad en ambos mundos.”

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“Para el beneficio en esta vida y la felicidad en la otra; de esta manera, para los laicos, la generosidad y el mérito aumentan”. (Sexto sutta).

๗. อิจฺฉาสุตฺตํ

7. Icchāsutta (Discurso sobre el Deseo)

๗๗. ตตฺร [Pg.143] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขโว’’ติ! ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

77. En aquella ocasión, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: “¡Amigos monjes!”. “¡Amigo!”, respondieron aquellos monjes al venerable Sāriputta. El venerable Sāriputta dijo esto:

‘‘อฏฺฐิเม, อาวุโส, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม อฏฺฐ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

“Amigos, existen estas ocho personas que se encuentran presentes en el mundo. ¿Cuáles ocho? Aquí, amigos, a un monje que vive en reclusión, con una vida desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se aplica y se esmera por obtener ganancias. A pesar de esforzarse, aplicarse y esmerarse, las ganancias no le surgen. Debido a esa falta de ganancias, se aflige, se agota, se lamenta, se golpea el pecho llorando y cae en una gran confusión. De este monje se dice, amigos: 'Vive deseando ganancias, se esfuerza, se aplica y se esmera por ellas, pero no las obtiene; está afligido y lamentándose, y se ha desviado del buen Dhamma'.”

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se empeña y persevera por obtener ganancias. Al esforzarse, empeñarse y perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, se esfuerza, se empeña y persevera por ellas; obtiene ganancias, pero es vanidoso, negligente y se ha desviado del Verdadero Dhamma”».

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Al no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, no surgen las ganancias para él. Debido a esa falta de ganancias, se aflige, se fatiga, se lamenta, se golpea el pecho llorando y cae en la confusión. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; no obtiene ganancias, se aflige, se lamenta y se ha desviado del Verdadero Dhamma”».

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น [Pg.144] ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Sin embargo, a pesar de no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; obtiene ganancias, pero es vanidoso, negligente y se ha desviado del Verdadero Dhamma”».

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย, ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se empeña y persevera por obtener ganancias. Al esforzarse, empeñarse y perseverar, no surgen las ganancias para él. Debido a esa falta de ganancias, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho llorando ni cae en la confusión. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, se esfuerza, se empeña y persevera por ellas; no obtiene ganancias, pero no se aflige ni se lamenta, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”».

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย, ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ น ปมชฺชติ น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se empeña y persevera por obtener ganancias. Al esforzarse, empeñarse y perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, se esfuerza, se empeña y persevera por ellas; obtiene ganancias, no es vanidoso ni negligente, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”».

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย, ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Al no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, no surgen las ganancias para él. Debido a esa falta de ganancias, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho llorando ni cae en la confusión. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; no obtiene ganancias, no se aflige ni se lamenta, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”».

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย, ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ น ปมชฺชติ น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’. อิเม โข, อาวุโส, อฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ.

«Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Sin embargo, a pesar de no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; obtiene ganancias, no es vanidoso ni negligente, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”. Estos son, amigos, ocho tipos de personas que se encuentran presentes en el mundo». El séptimo [discurso].

๘. อลํสุตฺตํ

8. Discurso sobre lo Suficiente

๗๘. ตตฺร [Pg.145] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ฉหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ.

78. En aquella ocasión, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: «... Amigos, un monje poseedor de seis cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás. ¿Cuáles son esas seis? En este caso, amigos, un monje es rápido en discernir las cualidades saludables; es capaz de retener en su memoria las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma; posee un habla bondadosa y una elocución amable, dotada de un lenguaje cortés, claro, sin tacha y capaz de comunicar el significado; y es alguien que instruye, exhorta, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Amigos, un monje que posee estas seis cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás».

‘‘ปญฺจหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ.

«Amigos, un monje poseedor de cinco cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás. ¿Cuáles son esas cinco? En este caso, amigos, un monje no es rápido en discernir las cualidades saludables; sin embargo, es capaz de retener en su memoria las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma; posee un habla bondadosa... [como se indicó antes]... y es alguien que instruye... a sus compañeros en la vida santa. Amigos, un monje que posee estas cinco cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás».

‘‘จตูหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

Amigos, el monje que posee cuatro cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ±Cuáles cuatro? Aquí, amigos, un monje discierne rápidamente las enseñanzas saludables; tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; y conociendo el significado y conociendo el texto, practica de acuerdo con el Dhamma. Pero no posee un habla excelente... ni instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas cuatro cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros.

‘‘จตูหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ จตูหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… สนฺทสฺสโก [Pg.146] จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

Amigos, el monje que posee cuatro cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ±Cuáles cuatro? Aquí, amigos, un monje discierne rápidamente las enseñanzas saludables y tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas. Pero no examina el significado de las enseñanzas retenidas, ni practica de acuerdo con el Dhamma conociendo el significado y el texto. Sin embargo, posee un habla excelente e instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas cuatro cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio.

‘‘ตีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

Amigos, el monje que posee tres cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ±Cuáles tres? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables; sin embargo, tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; y practica de acuerdo con el Dhamma conociendo el significado y el texto. Pero no posee un habla excelente ni instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas tres cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros.

‘‘ตีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ตีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

Amigos, el monje que posee tres cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ±Cuáles tres? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables; sin embargo, tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas. No examina el significado de las enseñanzas retenidas ni practica de acuerdo con el Dhamma. Pero posee un habla excelente que comunica el significado e instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas tres cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio.

‘‘ทฺวีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

Amigos, el monje que posee dos cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ±Cuáles dos? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables ni tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas. Sin embargo, examina el significado de las enseñanzas retenidas y practica de acuerdo con el Dhamma conociendo el significado y el texto. Pero no posee un habla excelente ni instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas dos cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros.

‘‘ทฺวีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ[Pg.147], โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน’’ติ. อฏฺฐมํ.

Amigos, el monje que posee dos cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ±Cuáles dos? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables, ni retiene las enseñanzas escuchadas, ni examina el significado de las enseñanzas retenidas, ni practica de acuerdo con el Dhamma. Sin embargo, posee un habla excelente y una dicción impecable; posee un lenguaje cortés, claro, fluido y que comunica el significado. Instruye, exhorta, inspira y regocija a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas dos cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. Octavo discurso.

๙. ปริหานสุตฺตํ

9. Discurso sobre la Decadencia

๗๙. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา, สํสคฺคารามตา, ปปญฺจารามตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

79. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la decadencia de un monje en entrenamiento. ±Cuáles ocho? El deleite en las tareas, el deleite en la charla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, el no guardar las puertas de las facultades sensoriales, la falta de moderación en la comida, el deleite en la socialización y el deleite en la proliferación mental. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la decadencia de un monje en entrenamiento.

‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา, อสํสคฺคารามตา, นิปฺปปญฺจารามตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

Monjes, estas ocho cualidades conducen a la no decadencia de un monje en entrenamiento. ±Cuáles ocho? El no deleitarse en las tareas, el no deleitarse en la charla, el no deleitarse en el sueño, el no deleitarse en la compañía, el guardar las puertas de las facultades sensoriales, la moderación en la comida, el no deleitarse en la socialización y el no deleitarse en la proliferación mental. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la no decadencia de un monje en entrenamiento. Noveno discurso.

๑๐. กุสีตารมฺภวตฺถุสุตฺตํ

10. Discurso sobre las Bases de la Pereza y del Esfuerzo

๘๐. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, กุสีตวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตฺตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสติ. กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ กุสีตวตฺถุ.

80. Monjes, existen estas ocho bases de la pereza. ±Cuáles ocho? Aquí, monjes, un monje tiene una tarea por realizar. Él piensa: 'Tengo que realizar una tarea. Al realizarla, mi cuerpo se cansará. Mejor me acuesto'. Él se acuesta y no despierta la energía para alcanzar lo que no se ha alcanzado, para lograr lo que no se ha logrado, para realizar lo que no se ha realizado. Monjes, esta es la primera base de la pereza.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ. กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ กุสีตวตฺถุ.

Además, monjes, un monje ha terminado una tarea. Él piensa: 'He realizado una tarea. Al haberla realizado, mi cuerpo se ha cansado. Mejor me acuesto'. Él se acuesta y no despierta la energía para alcanzar lo que no se ha alcanzado, para lograr lo que no se ha logrado, para realizar lo que no se ha realizado. Monjes, esta es la segunda base de la pereza.

‘‘ปุน [Pg.148] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ กุสีตวตฺถุ.

Además, monjes, un monje tiene que realizar un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Tengo que realizar un viaje. Ciertamente, mientras esté viajando, mi cuerpo se cansará. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la tercera causa de la pereza.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ภิกฺขเว, จตุตฺถํ กุสีตวตฺถุ.

Además, monjes, un monje ha realizado un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, he realizado un viaje. Ciertamente, al haber viajado, mi cuerpo está cansado. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la cuarta causa de la pereza.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย กิลนฺโต อกมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ กุสีตวตฺถุ.

Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está cansado y no es apto para el trabajo. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo... Esta, monjes, es la quinta causa de la pereza.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย ครุโก อกมฺมญฺโญ มาสาจิตํ มญฺเญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐํ กุสีตวตฺถุ.

Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está pesado y no es apto para el trabajo, como si estuviera cargado de legumbres remojadas. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo... Esta, monjes, es la sexta causa de la pereza.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ อตฺถิ กปฺโป นิปชฺชิตุํ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, สตฺตมํ กุสีตวตฺถุ.

Además, monjes, a un monje le surge una leve enfermedad. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, me ha surgido esta leve enfermedad; es apropiado acostarse. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo... Esta, monjes, es la séptima causa de la pereza.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เม กาโย ทุพฺพโล อกมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ[Pg.149]. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐมํ กุสีตวตฺถุ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ กุสีตวตฺถูนิ.

Además, monjes, un monje se ha recuperado de una enfermedad, hace poco que se ha recuperado de esa dolencia. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, me he recuperado de la enfermedad, hace poco que me he recuperado de esa dolencia. Por ello, mi cuerpo está débil y no es apto para el trabajo. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la octava causa de la pereza. Estas, monjes, son las ocho causas de la pereza.

‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, อารมฺภวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตฺตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสติ. กมฺมํ โข มยา กโรนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อารมฺภวตฺถุ.

Monjes, existen estas ocho bases para el inicio del esfuerzo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, un monje tiene una tarea que realizar. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, tendré que realizar una tarea. Mientras esté realizando la tarea, no será fácil prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo de antemano para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado'. Él inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la primera base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ. กมฺมํ โข ปนาหํ กโรนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อารมฺภวตฺถุ.

Además, monjes, un monje ha completado una tarea. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, he realizado la tarea. Mientras realizaba la tarea, no pude prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado'. Él inicia el esfuerzo. Esta, monjes, es la segunda base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อารมฺภวตฺถุ.

Además, monjes, un monje tiene que realizar un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, tendré que realizar un viaje. Mientras esté viajando, no será fácil prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la tercera base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ. มคฺคํ โข ปนาหํ คจฺฉนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อารมฺภวตฺถุ.

Además, monjes, un monje ha realizado un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, he realizado el viaje. Mientras viajaba, no pude prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la cuarta base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย ลหุโก กมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อารมฺภวตฺถุ.

Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está ligero y es apto para el trabajo. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la quinta base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน [Pg.150] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย พลวา กมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐํ อารมฺภวตฺถุ.

Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está fuerte y es apto para el trabajo. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la sexta base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปวฑฺเฒยฺย. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, สตฺตมํ อารมฺภวตฺถุ.

Además, monjes, a un monje le surge una leve enfermedad. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, me ha surgido esta leve enfermedad. Es posible que mi enfermedad empeore. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo de antemano...'. Esta, monjes, es la séptima base para el inicio del esfuerzo.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปจฺจุทาวตฺเตยฺย. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐมํ อารมฺภวตฺถุ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อารมฺภวตฺถูนี’’ติ. ทสมํ.

“Además, monjes, un monje se ha recuperado de una enfermedad, habiéndose restablecido recientemente de su dolencia. Él piensa así: ‘Me he recuperado de la enfermedad, me he restablecido recientemente de mi dolencia. Es posible que mi enfermedad regrese. Por tanto, de antemano, emprenderé un esfuerzo vigoroso para alcanzar lo que no ha sido alcanzado, para lograr lo que no ha sido logrado, para realizar lo que no ha sido realizado’. Entonces, él emprende el esfuerzo para alcanzar lo que no ha sido alcanzado, para lograr lo que no ha sido logrado, para realizar lo que no ha sido realizado. Este, monjes, es el octavo motivo para el esfuerzo. Estos son, monjes, los ocho motivos para el esfuerzo”. Décimo (Sutta).

ยมกวคฺโค ตติโย.

Termina el tercer capítulo: El capítulo de los pares (Yamakavagga).

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen del mismo es el siguiente:

ทฺเว สทฺธา ทฺเว มรณสฺสตี, ทฺเว สมฺปทา อถาปเร;

อิจฺฉา อลํ ปริหานํ, กุสีตารมฺภวตฺถูนีติ.

Dos sobre la fe, dos sobre el recuerdo de la muerte, dos sobre las perfecciones, y después; el deseo, la suficiencia, el declive, y los motivos para la pereza y el esfuerzo.

(๙) ๔. สติวคฺโค

(9) 4. El capítulo sobre la atención plena (Sativagga)

๑. สติสมฺปชญฺญสุตฺตํ

1. Satisampajaññasutta: Discurso sobre la atención plena y la clara comprensión

๘๑. ‘‘สติสมฺปชญฺเญ, ภิกฺขเว, อสติ สติสมฺปชญฺญวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ. หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ อินฺทฺริยสํวโร. อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ [Pg.151] สีลํ. สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ. สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ. ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค. นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ… เผคฺคุปิ… สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สติสมฺปชญฺเญ อสติ สติสมฺปชญฺญวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ; หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนํ.

81. “Monjes, cuando no hay atención plena ni clara comprensión, para quien carece de atención plena y clara comprensión, se destruye el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral. Cuando no hay sentido de vergüenza ni temor moral, para quien carece de sentido de vergüenza y temor moral, se destruye el fundamento de la restricción de los sentidos. Cuando no hay restricción de los sentidos, para quien carece de restricción de los sentidos, se destruye el fundamento de la virtud. Cuando no hay virtud, para quien carece de virtud, se destruye el fundamento de la concentración correcta. Cuando no hay concentración correcta, para quien carece de concentración correcta, se destruye el fundamento del conocimiento y la visión de las cosas tal como son. Cuando no hay conocimiento y visión de las cosas tal como son, para quien carece del conocimiento y la visión de las cosas tal como son, se destruye el fundamento del desencanto y el desapasionamiento. Cuando no hay desencanto ni desapasionamiento, para quien carece de desencanto y desapasionamiento, se destruye el fundamento del conocimiento y la visión de la liberación. Al igual que, monjes, un árbol cuyas ramas y follaje están dañados: su corteza exterior no llega a la plenitud, ni su corteza interior, ni su albura, ni su duramen llegan a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando no hay atención plena ni clara comprensión, para quien carece de atención plena y clara comprensión, se destruye el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral; cuando no hay sentido de vergüenza ni temor moral... (así sucesivamente hasta) el conocimiento y la visión de la liberación”.

‘‘สติสมฺปชญฺเญ, ภิกฺขเว, สติ สติสมฺปชญฺญสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ. หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ อินฺทฺริยสํวโร. อินฺทฺริยสํวเร สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ. สีเล สติ สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ. สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ. ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค. นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ… เผคฺคุปิ… สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สติสมฺปชญฺเญ สติ สติสมฺปชญฺญสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ; หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. ปฐมํ.

“Monjes, cuando hay atención plena y clara comprensión, para quien posee atención plena y clara comprensión, se perfecciona el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral. Cuando hay sentido de vergüenza y temor moral, para quien posee sentido de vergüenza y temor moral, se perfecciona el fundamento de la restricción de los sentidos. Cuando hay restricción de los sentidos, para quien posee restricción de los sentidos, se perfecciona el fundamento de la virtud. Cuando hay virtud, para quien posee virtud, se perfecciona el fundamento de la concentración correcta. Cuando hay concentración correcta, para quien posee concentración correcta, se perfecciona el fundamento del conocimiento y la visión de las cosas tal como son. Cuando hay conocimiento y visión de las cosas tal como son, para quien posee el conocimiento y la visión de las cosas tal como son, se perfecciona el fundamento del desencanto y el desapasionamiento. Cuando hay desencanto y desapasionamiento, para quien posee desencanto y desapasionamiento, se perfecciona el fundamento del conocimiento y la visión de la liberación. Al igual que, monjes, un árbol cuyas ramas y follaje están en plenitud: su corteza exterior llega a la plenitud, y también su corteza interior, su albura y su duramen llegan a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando hay atención plena y clara comprensión, para quien posee atención plena y clara comprensión, se perfecciona el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral; cuando hay sentido de vergüenza y temor moral... (así sucesivamente hasta) el conocimiento y la visión de la liberación”. Primero (Sutta).

๒. ปุณฺณิยสุตฺตํ

2. Puṇṇiyasutta: El discurso a Puṇṇiya

๘๒. อถ โข อายสฺมา ปุณฺณิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ปุณฺณิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อปฺเปกทา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ, อปฺเปกทา น ปฏิภาตี’’ติ? ‘‘สทฺโธ จ, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ โหติ, โน จุปสงฺกมิตา; เนว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. ยโต จ โข[Pg.152], ปุณฺณิย, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ; เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. สทฺโธ จ, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ, โน จ ปยิรุปาสิตา…เป… ปยิรุปาสิตา จ, โน จ ปริปุจฺฉิตา… ปริปุจฺฉิตา จ, โน จ โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ… โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ, โน จ สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรติ… สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ, โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ… ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เนว ตาว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ.

82. Entonces, el venerable Puṇṇiya se acercó al Bendito; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bendito y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Puṇṇiya dijo al Bendito: “Venerable Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual, en ocasiones, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta, y en otras ocasiones no se manifiesta?”. “Puṇṇiya, un monje puede tener fe, pero no se acerca; entonces, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata no se manifiesta. Pero cuando, Puṇṇiya, el monje tiene fe y además se acerca, entonces la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta. Puṇṇiya, un monje puede tener fe y acercarse, pero no asistir regularmente... pero aunque asista regularmente, no hace preguntas... aunque haga preguntas, no escucha el Dhamma con atención... aunque escuche el Dhamma con atención, no retiene el Dhamma escuchado... aunque lo retenga, no investiga el significado de las enseñanzas retenidas... aunque investigue el significado, no practica de acuerdo con el Dhamma tras haber comprendido el significado y el texto. En tales casos, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata todavía no se manifiesta”.

‘‘ยโต จ โข, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ, ปยิรุปาสิตา จ, ปริปุจฺฉิตา จ, โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ, สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. อิเมหิ โข, ปุณฺณิย, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา เอกนฺตปฏิภานา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา โหตี’’ติ. ทุติยํ.

“Pero cuando, Puṇṇiya, un monje tiene fe, se acerca, asiste regularmente, hace preguntas, escucha el Dhamma con atención, retiene el Dhamma escuchado, investiga el significado de las enseñanzas retenidas y practica de acuerdo con el Dhamma tras haber comprendido el significado y el texto; entonces, de ese modo, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta. Poseyendo estas ocho cualidades, Puṇṇiya, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta de manera absoluta”. Segundo (Sutta).

๓. มูลกสุตฺตํ

3. Mūlakasutta: El discurso sobre las raíces

๘๓. ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กึมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, กึสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, กึสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, กึสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, กึปมุขา สพฺเพ ธมฺมา, กึอธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, กึอุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, กึสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา, ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ.

83. “Monjes, si los ascetas errantes de otras escuelas preguntaran así: ‘Amigos, ¿cuál es la raíz de todas las cosas?, ¿cuál es el origen de todas las cosas?, ¿de qué surgen todas las cosas?, ¿dónde convergen todas las cosas?, ¿qué tienen todas las cosas como su dirección principal?, ¿cuál es la autoridad de todas las cosas?, ¿cuál es la culminación de todas las cosas?, ¿cuál es la esencia de todas las cosas?’. Si así se les preguntara, monjes, ¿cómo les responderían a esos ascetas errantes de otras escuelas?”. “Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen al Bendito como su raíz, al Bendito como su guía y al Bendito como su refugio. Sería excelente, Venerable Señor, que el mismo Bendito nos aclare el significado de estas palabras. Habiéndolo escuchado del Bendito, los monjes lo recordarán”.

‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กึมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, กึสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, กึสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, กึสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, กึปมุขา สพฺเพ ธมฺมา[Pg.153], กึอธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, กึอุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, กึสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ – ‘ฉนฺทมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, มนสิการสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, ผสฺสสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, เวทนาสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, สมาธิปฺปมุขา สพฺเพ ธมฺมา, สตาธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, ปญฺญุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, วิมุตฺติสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ. ตติยํ.

«En ese caso, monjes, les enseñaré. Escuchen bien y presten mucha atención, que hablaré». «Así es, Señor», respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: «Monjes, si los ascetas de otras escuelas preguntaran: “Amigos, ¿en qué tienen su raíz todas las cosas? ¿En qué se originan todas las cosas? ¿De qué surgen todas las cosas? ¿En qué convergen todas las cosas? ¿Qué tienen por guía todas las cosas? ¿Qué tienen por soberano todas las cosas? ¿Qué tienen por superior todas las cosas? ¿Qué tienen por esencia todas las cosas?”. Si así se les preguntara, monjes, a aquellos ascetas de otras escuelas deberían responderles de esta manera: “Amigos, todas las cosas tienen su raíz en el deseo (la voluntad de actuar); todas las cosas se originan en la atención; todas las cosas surgen del contacto; todas las cosas convergen en la sensación; todas las cosas tienen la concentración por guía; todas las cosas tienen la atención plena por soberana; todas las cosas tienen la sabiduría por superior; todas las cosas tienen la liberación por esencia”. Si así se les preguntara, monjes, así es como deberían responder a aquellos ascetas de otras escuelas».

๔. โจรสุตฺตํ

4. Discurso sobre el Ladrón

๘๔. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, น จิรฏฺฐิติโก โหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ, อนวเสสํ อาทิยติ, อิตฺถึ หนติ, กุมารึ ทูเสติ, ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ, ราชโกสํ วิลุมฺปติ, อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ, น จ นิธานกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, น จิรฏฺฐิติโก โหติ.

84. «Monjes, un gran ladrón dotado de ocho cualidades perece rápidamente y no dura mucho tiempo. ¿De qué ocho cualidades? Golpea a quien no le ha golpeado (a los inocentes o virtuosos), roba sin dejar nada, mata a una mujer, viola a una doncella, despoja a un renunciante, saquea el tesoro real, comete sus fechorías demasiado cerca (de su propia zona) y no es hábil en guardar lo obtenido (o no lo ofrece a personas dignas). Monjes, dotado de estas ocho cualidades, un gran ladrón perece rápidamente y no dura mucho tiempo».

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, จิรฏฺฐิติโก โหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ, น อนวเสสํ อาทิยติ, น อิตฺถึ หนติ, น กุมารึ ทูเสติ, น ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ, น ราชโกสํ วิลุมฺปติ, น อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ, นิธานกุสโล จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. จตุตฺถํ.

«Monjes, un gran ladrón dotado de ocho cualidades no perece rápidamente y dura mucho tiempo. ¿De qué ocho cualidades? No golpea a quien no le ha golpeado, no roba llevándoselo todo, no mata a una mujer, no viola a una doncella, no despoja a un renunciante, no saquea el tesoro real, no comete sus fechorías demasiado cerca y es hábil en guardar lo obtenido. Monjes, dotado de estas ocho cualidades, un gran ladrón no perece rápidamente y dura mucho tiempo».

๕. สมณสุตฺตํ

5. Discurso sobre el Asceta

๘๕. ‘‘‘สมโณ’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘พฺราหฺมโณ’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘เวทคู’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘ภิสกฺโก’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘นิมฺมโล’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘วิมโล’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘ญาณี’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต [Pg.154] สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘วิมุตฺโต’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ.

85. «“Asceta”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Brahmán”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Conocedor supremo”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Médico”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Puro”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Inmaculado”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Sabio”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Liberado”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado».

‘‘ยํ สมเณน ปตฺตพฺพํ, พฺราหฺมเณน วุสีมตา;

ยํ เวทคุนา ปตฺตพฺพํ, ภิสกฺเกน อนุตฺตรํ.

«Lo que ha de ser alcanzado por un asceta, por un brahmán que ha consumado la vida santa; lo que ha de ser alcanzado por el conocedor de la verdad, por el médico sin par;»

‘‘ยํ นิมฺมเลน ปตฺตพฺพํ, วิมเลน สุจีมตา;

ยํ ญาณินา จ ปตฺตพฺพํ, วิมุตฺเตน อนุตฺตรํ.

«lo que ha de ser alcanzado por el puro, por el inmaculado y limpio; lo que ha de ser alcanzado por el sabio y por el liberado supremo:»

‘‘โสหํ วิชิตสงฺคาโม, มุตฺโต โมเจมิ พนฺธนา;

นาโคมฺหิ ปรมทนฺโต, อเสโข ปรินิพฺพุโต’’ติ. ปญฺจมํ;

«ese soy yo, vencedor de la batalla, liberado, libero a otros de las ataduras; soy un noble elefante perfectamente domado, un adepto que ha alcanzado la paz final».

๖. ยสสุตฺตํ

6. Discurso sobre la Fama

๘๖. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. อสฺโสสุํ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’’ติ.

86. En una ocasión, el Bienaventurado, mientras recorría el país de Kosala con una gran comunidad de monjes, llegó a una aldea brahmánica de los Kosalas llamada Icchānaṅgala. Allí, el Bienaventurado se alojó en el bosque de Icchānaṅgala. Los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala oyeron decir: «Se dice que el asceta Gotama, hijo de los Sakyas, que renunció al mundo desde el clan de los Sakyas, ha llegado a Icchānaṅgala y se encuentra en su bosque. De ese venerable Gotama se ha difundido esta excelente fama: “Él es el Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado... es una bendición ver a tales Arahants”».

อถ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปหุตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐํสุ อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปน เต, นาคิต, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอเต, ภนฺเต, อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ปหุตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา ภควนฺตํเยว อุทฺทิสฺส ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส [Pg.155] นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺยา’’ติ.

Entonces, al final de aquella noche, los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala, llevando abundantes alimentos sólidos y blandos, se dirigieron hacia el bosque de Icchānaṅgala. Al llegar, permanecieron fuera de la entrada haciendo un ruido fuerte y clamoroso. En aquel momento, el venerable Nāgita era el asistente del Bienaventurado. El Bienaventurado se dirigió al venerable Nāgita: «Nāgita, ¿quiénes son esos que hacen ese ruido fuerte y clamoroso? Parecen pescadores que se pelean por los peces». «Señor, son los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala que han traído abundantes alimentos sólidos y blandos, y están fuera de la entrada esperando para ofrecérselos al Bienaventurado y a la comunidad de monjes». «Nāgita, que yo no tenga nada que ver con la fama, ni la fama conmigo. Cualquiera que no pueda obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la soledad, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar; puesto que yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la soledad, esta felicidad de la paz y esta felicidad del despertar, aquel que no la posea podría deleitarse en esa felicidad inmunda (como el estiércol), en la felicidad del letargo, y en la felicidad de las ganancias, los honores y los elogios».

‘‘อธิวาเสตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา. อธิวาเสตุ สุคโต. อธิวาสนกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. เยน เยเนว ทานิ, ภนฺเต, ภควา คมิสฺสติ ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ยถานินฺนํ อุทกานิ ปวตฺตนฺติ; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภนฺเต, ภควโต สีลปญฺญาณ’’นฺติ.

«Que el Bienaventurado acepte ahora, Señor. Que el Sugata acepte. Es ahora, Señor, el momento para que el Bienaventurado acepte. Adondequiera que el Bienaventurado vaya ahora, Señor, hacia allí se inclinarán los brahmanes, los jefes de familia, los habitantes de las ciudades y los del campo. Así como, Señor, cuando cae una lluvia de gruesas gotas, las aguas fluyen hacia las tierras bajas; de la misma manera, Señor, adondequiera que el Bienaventurado vaya ahora, hacia allí se inclinarán los brahmanes, los jefes de familia, los habitantes de las ciudades y los del campo. ¿Por qué razón? Porque tal es, Señor, la virtud y la sabiduría del Bienaventurado».

‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺย.

«Nāgita, que yo no me encuentre con la fama, ni la fama conmigo. Aquel, Nāgita, que no puede obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar; mientras que yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar; aquel que no las obtiene podría disfrutar de esa felicidad impura, de la felicidad de la somnolencia y de la felicidad de las ganancias, los honores y el renombre».

‘‘เทวตาปิ โข, นาคิต, เอกจฺจา นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภินิโย อสฺสุ อกิจฺฉลาภินิโย อกสิรลาภินิโย, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตุมฺหากมฺปิ โข, นาคิต, สงฺคมฺม สมาคมฺม สงฺคณิกวิหารํ อนุยุตฺตานํ วิหรตํ เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ [Pg.156] ปน เม อายสฺมนฺโต สงฺคมฺม สมาคมฺม สงฺคณิกวิหารํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ’’’.

«Nāgita, incluso algunas deidades no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar, las cuales yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Con respecto a ustedes, Nāgita, que viven dedicados a la compañía y a la vida social, pienso: ‘Ciertamente, estos venerables no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar’. Pues yo obtengo estas a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Por eso estos venerables viven dedicados a la compañía y a la vida social».

‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขู ปสฺสามิ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกน สญฺชคฺฆนฺเต สงฺกีฬนฺเต. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ ปน เม อายสฺมนฺโต อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกน สญฺชคฺฆนฺติ สงฺกีฬนฺติ’’’.

«Aquí, Nāgita, veo a monjes riendo y jugando unos con otros, haciéndose cosquillas con los dedos. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ciertamente, estos venerables no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar’. Pues yo obtengo estas a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Por eso estos venerables ríen y juegan unos con otros, haciéndose cosquillas con los dedos».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขู ปสฺสามิ ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺเต วิหรนฺเต. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ ปน เม อายสฺมนฺโต ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ’’’.

«Además, Nāgita, veo aquí a monjes que, habiendo comido hasta saciarse, viven dedicados al placer de dormir, al placer de recostarse y al placer de la somnolencia. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ciertamente, estos venerables no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar’. Pues yo obtengo estas a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Por eso estos venerables, habiendo comido hasta saciarse, viven dedicados al placer de dormir, al placer de recostarse y al placer de la somnolencia».

‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อิมํ อายสฺมนฺตํ อารามิโก วา อุปฏฺฐหิสฺสติ สมณุทฺเทโส วา. ตํ ตมฺหา สมาธิมฺหา จาเวสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน.

«Aquí, Nāgita, veo a un monje que reside cerca de una aldea, sentado en concentración. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora un cuidador del monasterio o un novicio lo interrumpirá y lo hará caer de esa concentración’. Por eso, Nāgita, no me complace que ese monje resida cerca de una aldea».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ ปจลายมานํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อิมํ นิทฺทากิลมถํ ปฏิวิโนเทตฺวา อรญฺญสญฺญํเยว มนสิ กริสฺสติ เอกตฺต’นฺติ. เตนาหํ[Pg.157], นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque, sentado y cabeceando de sueño. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora este venerable, habiendo disipado este cansancio del sueño, prestará atención únicamente a la percepción del bosque, en soledad’. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ อสมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อสมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาทหิสฺสติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque, sentado pero sin estar concentrado. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora este venerable concentrará su mente aún no concentrada, o protegerá su mente ya concentrada’. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจิสฺสติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque, sentado y concentrado. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora este venerable liberará su mente aún no liberada, o protegerá su mente ya liberada’. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ นิกามยมาโน ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานึ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo aquí a un monje que reside cerca de una aldea y que recibe túnicas, comida de limosna, alojamiento y medicinas para el tratamiento de enfermedades. Él, deseando esas ganancias, honores y renombre, descuida la reclusión; descuida los alojamientos remotos en selvas y bosques, y se establece frecuentando aldeas, pueblos y ciudades capitales. Por eso, Nāgita, no me complace que ese monje resida cerca de una aldea».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ ปฏิปณาเมตฺวา น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, น ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque y que recibe túnicas, comida de limosna, alojamiento y medicinas para el tratamiento de enfermedades. Él, rechazando esas ganancias, honores y renombre, no descuida la reclusión ni descuida los alojamientos remotos en selvas y bosques. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque».

‘‘ยสฺมาหํ, นาคิต, สมเย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน น กญฺจิ ปสฺสามิ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา, ผาสุ เม, นาคิต, ตสฺมึ สมเย โหติ อนฺตมโส อุจฺจารปสฺสาวกมฺมายา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«Nāgita, cuando estoy recorriendo un camino largo y no veo a nadie ni adelante ni atrás, en ese momento me siento a gusto, incluso para realizar mis necesidades fisiológicas». Sexto discurso.

๗. ปตฺตนิกุชฺชนสุตฺตํ

7. Pattanikujjanasutta - Sutta sobre volcar el cuenco

๘๗. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.158], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ นิกฺกุชฺเชยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? ภิกฺขูนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขูนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขูนํ อวาสาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ, ภิกฺขู ภิกฺขูหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ นิกฺกุชฺเชยฺย.

87. “Monjes, si la Sangha lo desea, puede volcar el cuenco a un seguidor laico que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Se esfuerza para que los monjes no obtengan ganancias, se esfuerza para el perjuicio de los monjes, se esfuerza para que los monjes no tengan residencia, insulta y vitupera a los monjes, causa divisiones entre los monjes, habla en contra del Buddha, habla en contra del Dhamma y habla en contra de la Sangha. Monjes, si la Sangha lo desea, puede volcar el cuenco a un seguidor laico que posea estas ocho cualidades.”

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ อุกฺกุชฺเชยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น ภิกฺขูนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขูนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขูนํ อวาสาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ, น ภิกฺขู ภิกฺขูหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ อุกฺกุชฺเชยฺยา’’ติ. สตฺตมํ.

“Monjes, si la Sangha lo desea, puede volver el cuenco hacia arriba a un seguidor laico que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? No se esfuerza para que los monjes no obtengan ganancias, no se esfuerza para el perjuicio de los monjes, no se esfuerza para que los monjes no tengan residencia, no insulta ni vitupera a los monjes, no causa divisiones entre los monjes, habla a favor del Buddha, habla a favor del Dhamma y habla a favor de la Sangha. Monjes, si la Sangha lo desea, puede volver el cuenco hacia arriba a un seguidor laico que posea estas ocho cualidades”. Séptimo.

๘. อปฺปสาทปเวทนียสุตฺตํ

8. Appasādapavedanīyasutta - Sutta sobre la declaración de falta de confianza

๘๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา อปฺปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อโคจเร จ นํ ปสฺสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา อปฺปสาทํ ปเวเทยฺยุํ.

88. “Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su falta de confianza hacia un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, se esfuerza para el perjuicio de los laicos, insulta y vitupera a los laicos, causa divisiones entre los laicos, habla en contra del Buddha, habla en contra del Dhamma, habla en contra de la Sangha y lo ven en lugares inapropiados para un monje. Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su falta de confianza hacia un monje que posea estas ocho cualidades.”

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา ปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, น คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ, โคจเร จ นํ ปสฺสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว[Pg.159], อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา ปสาทํ ปเวเทยฺยุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su confianza hacia un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? No se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, no se esfuerza para el perjuicio de los laicos, no insulta ni vitupera a los laicos, no causa divisiones entre los laicos, habla a favor del Buddha, habla a favor del Dhamma, habla a favor de la Sangha y lo ven en lugares apropiados para un monje. Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su confianza hacia un monje que posea estas ocho cualidades”. Octavo.

๙. ปฏิสารณียสุตฺตํ

9. Paṭisāraṇīyasutta - Sutta sobre el acto de reconciliación

๘๙. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ กเรยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมิกญฺจ คิหิปฏิสฺสวํ น สจฺจาเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียํ กมฺมํ กเรยฺย.

89. “Monjes, si la Sangha lo desea, puede realizar el acto de reconciliación contra un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, se esfuerza para el perjuicio de los laicos, insulta y vitupera a los laicos, causa divisiones entre los laicos, habla en contra del Buddha, habla en contra del Dhamma, habla en contra de la Sangha y no cumple con la promesa legítima hecha a los laicos. Monjes, si la Sangha lo desea, puede realizar el acto de reconciliación contra un monje que posea estas ocho cualidades.”

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, น คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมิกญฺจ คิหิปฏิสฺสวํ สจฺจาเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺยา’’ติ. นวมํ.

“Monjes, si la Sangha lo desea, puede revocar el acto de reconciliación de un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? No se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, no se esfuerza para el perjuicio de los laicos, no insulta ni vitupera a los laicos, no causa divisiones entre los laicos, habla a favor del Buddha, habla a favor del Dhamma, habla a favor de la Sangha y cumple con la promesa legítima hecha a los laicos. Monjes, si la Sangha lo desea, puede revocar el acto de reconciliación de un monje que posea estas ocho cualidades”. Noveno.

๑๐. สมฺมาวตฺตนสุตฺตํ

10. Sammāvattanasutta - Sutta sobre la conducta correcta

๙๐. ‘‘ตสฺสปาปิยสิกกมฺมกเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ – น อุปสมฺปาเทตพฺโพ, น นิสฺสโย ทาตพฺโพ, น สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ, น ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติ สาทิตพฺพา, สมฺมเตนปิ ภิกฺขุนิโย น โอวทิตพฺพา, น กาจิ สงฺฆสมฺมุติ สาทิตพฺพา, น กิสฺมิญฺจิ ปจฺเจกฏฺฐาเน ฐเปตพฺโพ, น จ เตน มูเลน วุฏฺฐาเปตพฺโพ. ตสฺสปาปิยสิกกมฺมกเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิเมสุ อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพ’’นฺติ. ทสมํ.

90. “Monjes, un monje a quien se le ha aplicado el acto por conducta decididamente malvada debe comportarse correctamente en ocho aspectos: no debe otorgar la ordenación completa, no debe dar tutela, no debe tener a un novicio atendiéndole, no debe aceptar la designación como instructor de monjas, incluso si fuera designado no debe instruir a las monjas, no debe aceptar ninguna designación formal de la Sangha, no debe ser colocado en ninguna posición de autoridad, y no debe ser readmitido a través de ese mismo procedimiento. Monjes, un monje a quien se le ha aplicado el acto por conducta decididamente malvada debe comportarse correctamente en estos ocho aspectos”. Décimo.

สติวคฺโค จตุตฺโถ.

El cuarto capítulo: Sativagga.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este capítulo es:

สติปุณฺณิยมูเลน[Pg.160], โจรสมเณน ปญฺจมํ;

ยโส ปตฺตปฺปสาเทน, ปฏิสารณียญฺจ วตฺตนนฺติ.

Sati, Puṇṇiya, Mūla, Cora y Samaṇa como el quinto; Yaso, Patta, Pasāda, Paṭisāraṇīya y Vattana.

(๑๐) ๕. สามญฺญวคฺโค

(10) 5. Sāmaññavagga - Capítulo General

๙๑-๑๑๖. อถ โข โพชฺฌา อุปาสิกา, สิรีมา, ปทุมา, สุตนา, มนุชา, อุตฺตรา, มุตฺตา, เขมา, รุจี, จุนฺที, พิมฺพี, สุมนา, มลฺลิกา, ติสฺสา, ติสฺสมาตา, โสณา, โสณาย มาตา, กาณา, กาณมาตา, อุตฺตรา นนฺทมาตา, วิสาขา มิคารมาตา, ขุชฺชุตฺตรา อุปาสิกา, สามาวตี อุปาสิกา, สุปฺปวาสา โกลิยธีตา, สุปฺปิยา อุปาสิกา, นกุลมาตา คหปตานี.

91-116. Así, a la seguidora laica Bojjhā, Sirīmā, Padumā, Sutanā, Manujā, Uttarā, Muttā, Khemā, Rucī, Cundī, Bimbī, Sumanā, la reina Mallikā, Tissā, la madre de Tissa, Soṇā, la madre de Soṇā, Kāṇā, la madre de Kāṇā, Uttarā la madre de Nanda, Visākhā la madre de Migāra, la seguidora laica Khujjuttarā, la seguidora laica Sāmāvatī, Suppavāsā la hija de los Koḷiya, la seguidora laica Suppiyā y Nakulamātā la ama de casa; [a todas ellas el Bienaventurado les enseñó la práctica del Uposatha con sus ocho factores].

สามญฺญวคฺโค ปญฺจโม.

El quinto capítulo: Sāmaññavagga.

ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

El segundo grupo de cincuenta suttras ha concluido.

(๑๑). ราคเปยฺยาลํ

(11). Rāgapeyyāla - Repetición sobre la pasión

๑๑๗. ‘‘ราคสฺส[Pg.161], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

117. “Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? El recto entendimiento, el recto pensamiento, la recta palabra, la recta acción, los rectos medios de vida, el recto esfuerzo, la recta atención y la recta concentración. Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar estas ocho cualidades”.

๑๑๘. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ…เป… โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ…เป… โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ…เป… โอทาตนิภาสานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

118. “Monjes, para el conocimiento superior del deseo, se deben cultivar ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Siendo consciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son limitadas, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo consciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son inconmensurables, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son limitadas, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son inconmensurables, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son azules, de color azul, con apariencia de azul, con brillo azul; …amarillas, de color amarillo… rojas, de color rojo… blancas, de color blanco, con apariencia de blanco, con brillo blanco; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Monjes, para el conocimiento superior del deseo, estas ocho cualidades deben ser cultivadas”.

๑๑๙. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ, อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ, สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

119. “Monjes, para el conocimiento superior del deseo, se deben cultivar ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Poseyendo forma, uno ve formas; siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente; uno se entrega únicamente a lo bello; trascendiendo completamente las percepciones de la forma, con la desaparición de las percepciones de resistencia y no prestando atención a las percepciones de la diversidad, pensando ‘el espacio es infinito’, uno alcanza y mora en la base del espacio infinito; trascendiendo completamente la base del espacio infinito, pensando ‘la conciencia es infinita’, uno alcanza y mora en la base de la conciencia infinita; trascendiendo completamente la base de la conciencia infinita, pensando ‘no hay nada’, uno alcanza y mora en la base de la nada; trascendiendo completamente la base de la nada, uno alcanza y mora en la base de la ni-percepción-ni-no-percepción; trascendiendo completamente la base de la ni-percepción-ni-no-percepción, uno alcanza y mora en el cese de la percepción y la sensación. Monjes, para el conocimiento superior del deseo, estas ocho cualidades deben ser cultivadas”.

๑๒๐-๑๔๖. ‘‘ราคสฺส[Pg.162], ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

120-146. “Monjes, para la comprensión plena del deseo… para su completa destrucción… para su abandono… para su extinción… para su desaparición… para el desapego… para el cese… para la renuncia… para el renunciamiento… estas ocho cualidades deben ser cultivadas”.

๑๔๗-๖๒๖. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส … มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

147-626. “Para el conocimiento superior del odio… del engaño… de la ira… de la hostilidad… del menosprecio… de la insolencia… de la envidia… de la mezquindad… del engaño… de la astucia… de la obstinación… de la rivalidad… del orgullo… de la arrogancia… de la vanidad… de la negligencia; para su comprensión plena… para su completa destrucción… para su abandono… para su extinción… para su desaparición… para el desapego… para el cese… para la renuncia… para el renunciamiento… estas ocho cualidades deben ser cultivadas”.

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

Concluye la serie de repeticiones sobre el deseo.

อฏฺฐกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

Concluye el texto canónico de la Sección de los Ochos (Aṭṭhakanipātapāḷi).

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 . นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. . Homenaje a Él, el Bendito, el Noble, el plenamente Despierto por Sí mismo. องฺคุตฺตรนิกาโย Aṅguttara Nikāya อฏฺฐกนิปาตปาฬิ Aṭṭhakanipātapāḷi (Libro de los Ochos) ๑. ปฐมปณฺณาสกํ 1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ (Los primeros cincuenta) ๑. เมตฺตาวคฺโค 1. Mettāvaggo (Capítulo sobre el Amor Benevolente) ๑. เมตฺตาสุตฺตํ 1. Mettāsuttaṃ (Discurso sobre el Amor Benevolente) ๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – 1. Esto he oído: en una ocasión, el Bendito residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí, el Bendito se dirigió a los monjes diciendo: "¡Monjes!". "Señor", respondieron aquellos monjes al Bendito. El Bendito dijo lo siguiente: ‘‘เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย อฏฺฐานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม อฏฺฐ? สุขํ สุปติ, สุขํ ปฏิพุชฺฌติ, น ปาปกํ สุปินํ ปสฺสติ, มนุสฺสานํ ปิโย โหติ, อมนุสฺสานํ ปิโย โหติ, เทวตา รกฺขนฺติ, นาสฺส อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ, อุตฺตรึ อปฺปฏิวิชฺฌนฺโต พฺรหฺมโลกูปโค โหติ. เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย อิเม อฏฺฐานิสํสา ปาฏิกงฺขา’’ติ. "Monjes, cuando la liberación de la mente a través del amor benevolente (mettā) ha sido frecuentada, desarrollada, practicada repetidamente, convertida en un vehículo, establecida como una base, consolidada, fortalecida y bien emprendida, se pueden esperar ocho beneficios. ¿Cuáles son estos ocho? Uno duerme plácidamente, se despierta plácidamente, no tiene pesadillas, es querido por los seres humanos, es querido por los seres no humanos, las deidades lo protegen, ni el fuego, ni el veneno, ni las armas pueden dañarlo y, si no logra una realización superior (el Arhatado), renace en el mundo de Brahmā. Monjes, cuando la liberación de la mente a través del amor benevolente ha sido frecuentada, desarrollada, practicada repetidamente, convertida en un vehículo, establecida como una base, consolidada, fortalecida y bien emprendida, se pueden esperar estos ocho beneficios". ‘‘โย [Pg.2] จ เมตฺตํ ภาวยติ, อปฺปมาณํ ปฏิสฺสโต ; ตนู สํโยชนา โหนฺติ, ปสฺสโต อุปธิกฺขยํ. "Aquel que cultiva con atención un amor benevolente infinito, al ver el fin de los fundamentos de la existencia, sus grilletes se vuelven tenues." ‘‘เอกมฺปิ เจ ปาณมทุฏฺฐจิตฺโต,เมตฺตายติ กุสลี เตน โหติ; สพฺเพ จ ปาเณ มนสานุกมฺปี,ปหูตมริโย ปกโรติ ปุญฺญํ. "Si con mente libre de odio ama a un solo ser vivo, por ello se vuelve meritorio; pero el noble que posee compasión en su mente por todos los seres, genera un mérito abundante." ‘‘เย สตฺตสณฺฑํ ปถวึ วิเชตฺวา,ราชิสโย ยชมานา อนุปริยคา; อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ,สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ นิรคฺคฬํ. "Aquellos reyes sabios que, habiendo conquistado la tierra poblada de seres, han gobernado ofreciendo sacrificios y actos de generosidad tales como el Assamedha, Purisamedha, Sammāpāsa, Vājapeyya y Niraggaḷa," ‘‘เมตฺตสฺส จิตฺตสฺส สุภาวิตสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ; จนฺทปฺปภา ตารคณาว สพฺเพ,ยถา น อคฺฆนฺติ กลมฺปิ โสฬสึ. "no alcanzan ni una decimosexta parte del valor de una mente bien cultivada en amor benevolente, así como la luz de todas las estrellas juntas no alcanza ni una decimosexta parte del brillo de la luna." ‘‘โย น หนฺติ น ฆาเตติ, น ชินาติ น ชาปเย; เมตฺตํโส สพฺพภูตานํ, เวรํ ตสฺส น เกนจี’’ติ. ปฐมํ; "Aquel que no mata ni hace matar, que no vence ni causa la derrota, que tiene una parte de amor benevolente para todos los seres vivos, no tiene enemistad con nadie. Primero (Discurso)." ๒. ปญฺญาสุตฺตํ 2. Paññāsuttaṃ (Discurso sobre la Sabiduría) ๒. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม เหตุ ปฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. 2. "Monjes, existen estas ocho causas y ocho condiciones que conducen a la obtención de la sabiduría fundamental de la vida santa que aún no se ha obtenido, y a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud una vez obtenida. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, un monje reside dependiendo de un maestro o de un compañero de vida santa en posición de instructor, hacia quien tiene un profundo sentido de vergüenza y temor moral, afecto y respeto. Esta, monjes, es la primera causa y la primera condición que conduce a la obtención de la sabiduría... y a su plenitud una vez obtenida." ‘‘โส ตํ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมํ คารโว [Pg.3] จ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย เหตุ ทุติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. "Residiendo en dependencia de ese maestro o instructor, se acerca a ellos de vez en cuando para preguntar e interrogar: 'Señor, ¿cómo es esto? ¿Cuál es el significado de esto?'. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos de la enseñanza que causan incertidumbre. Esta, monjes, es la segunda causa y la segunda condición..." ‘‘โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย เหตุ ตติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. "Habiendo escuchado esa enseñanza, logra un doble retiro: el retiro del cuerpo y el retiro de la mente. Esta, monjes, es la tercera causa y la tercera condición..." ‘‘สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ เหตุ จตุตฺโถ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. "Es virtuoso, vive restringido por la disciplina del Pātimokkha, poseedor de buena conducta y propiedad en sus visitas, viendo peligro incluso en las faltas más pequeñas; habiendo asumido los preceptos, se entrena en ellos. Esta, monjes, es la cuarta causa y la cuarta condición..." ‘‘พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม เหตุ ปญฺจโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. "Es muy instruido, retiene lo escuchado y acumula lo escuchado. Aquellas enseñanzas que son bellas al principio, bellas en el medio y bellas al final, que declaran la vida santa en su sentido y expresión, totalmente perfecta y pura; tales enseñanzas han sido por él muy escuchadas, retenidas, dominadas verbalmente, examinadas mentalmente y bien penetradas con la visión de la sabiduría. Esta, monjes, es la quinta causa y la quinta condición..." ‘‘อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ เหตุ ฉฏฺโฐ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. "Vive con la energía emprendida para abandonar los estados insanos y para alcanzar los estados sanos; es firme, de esfuerzo vigoroso y no descuida sus deberes respecto a los estados sanos. Esta, monjes, es la sexta causa y la sexta condición..." ‘‘สงฺฆคโต [Pg.4] โข ปน อนานากถิโก โหติ อติรจฺฉานกถิโก. สามํ วา ธมฺมํ ภาสติ ปรํ วา อชฺเฌสติ อริยํ วา ตุณฺหีภาวํ นาติมญฺญติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม เหตุ สตฺตโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. "Además, cuando está entre la comunidad, no se involucra en conversaciones mundanas o triviales. Él mismo habla de la enseñanza o invita a otro a hacerlo, y no menosprecia el noble silencio. Esta, monjes, es la séptima causa y la séptima condición que conduce a la obtención de la sabiduría fundamental de la vida santa que aún no se ha obtenido, y a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud una vez obtenida." ‘‘ปญฺจสุ โข ปน อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา, อิติ เวทนาย สมุทโย, อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม; อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม เหตุ อฏฺฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ. «Además, [el monje] reside observando el surgimiento y la desaparición de los cinco agregados del apego: “Así es la forma, así es el surgimiento de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación, así es el surgimiento de la sensación, así es la desaparición de la sensación; así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el surgimiento de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia”. Monjes, esta es la octava causa y la octava condición que conduce a obtener la sabiduría que es el inicio de la vida santa si aún no se ha obtenido, y si ya se ha obtenido, conduce a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud». ‘‘ตเมนํ สพฺรหฺมจารี เอวํ สมฺภาเวนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «Sus compañeros en la vida santa lo elogian así: “Este venerable ciertamente reside dependiendo del Maestro o de algún compañero en la vida santa que ocupa la posición de maestro, ante quien tiene un intenso sentido de vergüenza y temor moral, amor y respeto. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto”. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘ตํ โข ปนายมายสฺมา สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส โก อตฺโถติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(1) Ciertamente, este venerable, mientras reside dependiendo del Maestro o de algún compañero en la vida santa que ocupa la posición de maestro, ante quien tiene un intenso sentido de vergüenza y temor moral, amor y respeto, se acerca a ellos de vez en cuando y les pregunta e indaga: ‘Venerable señor, ¿cómo es esto? ¿Cuál es el significado de esto?’. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos doctrinales que causan duda. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘ตํ โข ปนายมายสฺมา ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(2) Ciertamente, habiendo escuchado esa enseñanza, este venerable logra la doble reclusión: la reclusión corporal y la reclusión mental. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘สีลวา [Pg.5] โข ปนายมายสฺมา ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(3) Además, este venerable es virtuoso; reside restringido por el código de conducta (Pātimokkha), es perfecto en conducta y lugar de frecuentación, ve peligro incluso en las faltas más leves y, habiendo asumido las reglas de entrenamiento, se entrena en ellas. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘พหุสฺสุโต โข ปนายมายสฺมา สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(4) Además, este venerable es muy instruido, retiene lo que ha escuchado y acumula lo que ha escuchado. Aquellas enseñanzas que son bellas al inicio, bellas en el medio y bellas al final, que expresan el significado y la letra, y proclaman la vida santa totalmente completa y pura; tales enseñanzas han sido muy escuchadas por él, retenidas, practicadas verbalmente, examinadas mentalmente y bien penetradas por su visión. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘อารทฺธวีริโย โข ปนายมายสฺมา วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(5) Además, este venerable reside con energía persistente para abandonar los estados perjudiciales y para emprender los estados beneficiosos; es firme, de esfuerzo sólido y no descuida su deber en los estados beneficiosos. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘สงฺฆคโต โข ปนายมายสฺมา อนานากถิโก โหติ อติรจฺฉานกถิโก. สามํ วา ธมฺมํ ภาสติ ปรํ วา อชฺเฌสติ อริยํ วา ตุณฺหีภาวํ นาติมญฺญติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(6) Además, cuando este venerable se encuentra en medio de la Sangha, no se involucra en conversaciones diversas ni en charlas mundanas. O bien expone la enseñanza por sí mismo, o invita a otro a hacerlo, y no desprecia el noble silencio. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘‘ปญฺจสุ โข ปนายมายสฺมา อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา…เป… อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโมติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ. «“(7) Además, este venerable reside observando el surgimiento y la desaparición de los cinco agregados del apego: así es la forma, así es el surgimiento de la forma, así es la desaparición de la forma; así es la sensación... así es la percepción... así son las formaciones... así es la conciencia, así es el surgimiento de la conciencia, así es la desaparición de la conciencia. Ciertamente, este venerable conoce lo que debe ser conocido y ve lo que debe ser visto’. Esta cualidad también conduce a ser amado, a ser respetado, al desarrollo espiritual, a la condición de monje y a la unidad de la vida espiritual». ‘‘อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทุติยํ. «Monjes, estas son las ocho causas y las ocho condiciones que conducen a obtener la sabiduría que es el inicio de la vida santa si aún no se ha obtenido, y si ya se ha obtenido, conduce a su incremento, expansión, desarrollo y plenitud». [Fin del] segundo [discurso]. ๓. ปฐมอปฺปิยสุตฺตํ 3. Primer Discurso sobre lo que no es Querido ๓. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.6], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปิยปสํสี จ โหติ, ปิยครหี จ, ลาภกาโม จ, สกฺการกาโม จ, อหิริโก จ, อโนตฺตปฺปี จ, ปาปิจฺโฉ จ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. 3. «Monjes, poseyendo ocho cualidades, un monje es no querido, desagradable, no respetado y no estimado por sus compañeros en la vida santa. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, monjes, un monje elogia a quienes no son queridos y critica a quienes son queridos; es codicioso de ganancias, codicioso de honores, no tiene vergüenza moral ni temor moral, tiene deseos malvados y tiene una visión errónea. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es no querido, desagradable, no respetado y no estimado por sus compañeros en la vida santa». ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อปฺปิยปสํสี จ โหติ, น ปิยครหี จ, น ลาภกาโม จ, น สกฺการกาโม จ, หิรีมา จ โหติ, โอตฺตปฺปี จ, อปฺปิจฺโฉ จ, สมฺมาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ตติยํ. «Monjes, poseyendo ocho cualidades, un monje es querido, agradable, respetado y estimado por sus compañeros en la vida santa. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, monjes, un monje no elogia a quienes no son queridos ni critica a quienes son queridos; no es codicioso de ganancias ni de honores, tiene vergüenza moral y temor moral, tiene pocos deseos y tiene una visión correcta. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es querido, agradable, respetado y estimado por sus compañeros en la vida santa». Esto es lo que dijo el Bienaventurado. [Fin del] tercer [discurso]. ๔. ทุติยอปฺปิยสุตฺตํ 4. Segundo Discurso sobre lo que no es Querido ๔. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภกาโม จ โหติ, สกฺการกาโม จ, อนวญฺญตฺติกาโม จ, อกาลญฺญู จ, อมตฺตญฺญู จ, อสุจิ จ, พหุภาณี จ, อกฺโกสกปริภาสโก จ สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. 4. “Monjes, un monje que posee ocho cualidades es desagradable para sus compañeros de vida santa, poco placentero, no es respetado ni es estimado. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, un monje desea ganancias, desea honores, desea no ser menospreciado, no conoce el momento oportuno, no conoce la moderación, es impuro, habla demasiado y es alguien que insulta y reprende a sus compañeros de vida santa. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es desagradable para sus compañeros de vida santa, poco placentero, no es respetado ni es estimado”. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ลาภกาโม จ โหติ, น สกฺการกาโม จ, น อนวญฺญตฺติกาโม จ, กาลญฺญู จ, มตฺตญฺญู จ, สุจิ จ, น พหุภาณี จ, อนกฺโกสกปริภาสโก จ สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. จตุตฺถํ. “Monjes, un monje que posee ocho cualidades es querido por sus compañeros de vida santa, placentero, respetado y estimado. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, un monje no desea ganancias, no desea honores, no desea no ser menospreciado, conoce el momento oportuno, conoce la moderación, es puro, no habla demasiado y no insulta ni reprende a sus compañeros de vida santa. Monjes, poseyendo estas ocho cualidades, un monje es querido por sus compañeros de vida santa, placentero, respetado y estimado”. Cuarto sutta. ๕. ปฐมโลกธมฺมสุตฺตํ 5. Paṭhamalokadhammasutta - Primer discurso sobre las condiciones mundanas. ๕. ‘‘อฏฺฐิเม[Pg.7], ภิกฺขเว, โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. กตเม อฏฺฐ? ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อิเม อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตตี’’ติ. 5. “Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas. ¿Cuáles ocho? La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas”. ‘‘ลาโภ อลาโภ จ ยสายโส จ,นินฺทา ปสํสา จ สุขํ ทุขญฺจ; เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา,อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา. “La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor; estas condiciones que surgen entre los hombres son impermanentes, no eternas y están sujetas al cambio”. ‘‘เอเต จ ญตฺวา สติมา สุเมโธ,อเวกฺขติ วิปริณามธมฺเม; อิฏฺฐสฺส ธมฺมา น มเถนฺติ จิตฺตํ,อนิฏฺฐโต โน ปฏิฆาตเมติ. “El sabio, dotado de atención, comprendiendo esto, observa estas condiciones sujetas al cambio; las cosas deseables no perturban su mente, ni ante las indeseables siente aversión”. ‘‘ตสฺสานุโรธา อถ วา วิโรธา,วิธูปิตา อตฺถงฺคตา น สนฺติ; ปทญฺจ ญตฺวา วิรชํ อโสกํ,สมฺมปฺปชานาติ ภวสฺส ปารคู’’ติ. ปญฺจมํ; “Para él, la complacencia y la resistencia han sido destruidas y eliminadas, ya no existen. Habiendo conocido el estado libre de mácula y de pesar, aquel que ha llegado a la otra orilla de la existencia comprende correctamente” . Quinto sutta. ๖. ทุติยโลกธมฺมสุตฺตํ 6. Dutiyalokadhammasutta - Segundo discurso sobre las condiciones mundanas. ๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. กตเม อฏฺฐ? ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อิเม อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. 6. “Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas. ¿Cuáles ocho? La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. Monjes, estas ocho condiciones mundanas giran en torno al mundo, y el mundo gira en torno a estas ocho condiciones mundanas”. ‘‘อสฺสุตวโต, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภปิ อลาโภปิ ยโสปิ อยโสปิ นินฺทาปิ ปสํสาปิ สุขมฺปิ ทุกฺขมฺปิ. สุตวโตปิ, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภปิ อลาโภปิ ยโสปิ อยโสปิ นินฺทาปิ ปสํสาปิ สุขมฺปิ ทุกฺขมฺปิ. ตตฺร, ภิกฺขเว, โก วิเสโส โก [Pg.8] อธิปฺปยาโส กึ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ วต, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. “Monjes, al hombre común que carece de instrucción le surgen la ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. Monjes, al instruido discípulo noble también le surgen la ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor. En este caso, monjes, ¿cuál es la distinción, cuál es la diferencia, cuál es el factor especial entre el instruido discípulo noble y el hombre común que carece de instrucción?”. “Señor, nuestras enseñanzas tienen su raíz en el Bienaventurado, tienen al Bienaventurado como guía y al Bienaventurado como refugio. ¡Sería excelente, Señor, que el significado de estas palabras fuera aclarado por el propio Bienaventurado! Habiendo escuchado al Bienaventurado, los monjes lo recordarán”. ‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อสฺสุตวโต, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภ. โส น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ ลาโภ; โส จ โข อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. อุปฺปชฺชติ อลาโภ…เป… อุปฺปชฺชติ ยโส… อุปฺปชฺชติ อยโส… อุปฺปชฺชติ นินฺทา… อุปฺปชฺชติ ปสํสา… อุปฺปชฺชติ สุขํ… อุปฺปชฺชติ ทุกฺขํ. โส น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺนํ โข เม อิทํ ทุกฺขํ; ตญฺจ โข อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺม’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ’’. “En ese caso, monjes, escuchad y prestad mucha atención; hablaré”. “Sí, Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: “Monjes, al hombre común falto de instrucción le surge la ganancia. Él no reflexiona así: ‘Me ha surgido esta ganancia, pero ella es impermanente, está ligada al sufrimiento y sujeta al cambio’. No comprende las cosas como realmente son. Le surge la pérdida... (pe)... la fama... la oscuridad... la censura... la alabanza... el placer... el dolor. Él no reflexiona así: ‘Me ha surgido este dolor, pero él es impermanente, está ligado al sufrimiento y sujeto al cambio’. No comprende las cosas como realmente son”. ‘‘ตสฺส ลาโภปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อลาโภปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ยโสปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อยโสปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, นินฺทาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ปสํสาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, สุขมฺปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ทุกฺขมฺปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ. โส อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนุรุชฺฌติ, อลาเภ ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ยสํ อนุรุชฺฌติ, อยเส ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ปสํสํ อนุรุชฺฌติ, นินฺทาย ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ สุขํ อนุรุชฺฌติ, ทุกฺเข ปฏิวิรุชฺฌติ. โส เอวํ อนุโรธวิโรธสมาปนฺโน น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ. ‘น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ’’. “En él, tanto la ganancia como la pérdida se apoderan de su mente y permanecen en ella; también la fama y la oscuridad, la censura y la alabanza, el placer y el dolor se apoderan de su mente y permanecen en ella. Él se deleita en la ganancia surgida y se aflige por la pérdida; se deleita en la fama surgida y se aflige por la oscuridad; se deleita en la alabanza surgida y se aflige por la censura; se deleita en el placer surgido y se aflige por el dolor. Estando así atrapado en la complacencia y la resistencia, no se libera del nacimiento, de la vejez, de la muerte, de las penas, de los lamentos, de los dolores, de las aflicciones ni de las desesperaciones. Digo que no se libera del sufrimiento”. ‘‘สุตวโต จ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ ลาโภ; โส จ โข อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อุปฺปชฺชติ อลาโภ…เป… อุปฺปชฺชติ ยโส… อุปฺปชฺชติ อยโส… อุปฺปชฺชติ นินฺทา… อุปฺปชฺชติ ปสํสา… อุปฺปชฺชติ สุขํ… อุปฺปชฺชติ ทุกฺขํ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺนํ โข เม อิทํ ทุกฺขํ; ตญฺจ โข อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺม’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ’’. “Pero monjes, al instruido discípulo noble le surge la ganancia. Él reflexiona así: ‘Me ha surgido esta ganancia, pero ella es impermanente, está ligada al sufrimiento y sujeta al cambio’. Comprende las cosas como realmente son. Le surge la pérdida... (pe)... la fama... la oscuridad... la censura... la alabanza... el placer... el dolor. Él reflexiona así: ‘Me ha surgido este dolor, pero él es impermanente, está ligado al sufrimiento y sujeto al cambio’. Comprende las cosas como realmente son”. ‘‘ตสฺส [Pg.9] ลาโภปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อลาโภปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ยโสปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อยโสปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, นินฺทาปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ปสํสาปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, สุขมฺปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ทุกฺขมฺปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ. โส อุปฺปนฺนํ ลาภํ นานุรุชฺฌติ, อลาเภ นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ยสํ นานุรุชฺฌติ, อยเส นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ปสํสํ นานุรุชฺฌติ, นินฺทาย นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ สุขํ นานุรุชฺฌติ, ทุกฺเข นปฺปฏิวิรุชฺฌติ. โส เอวํ อนุโรธวิโรธวิปฺปหีโน ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ. ‘ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ. Para ese noble discípulo, ni la ganancia surgida se apodera de su mente y persiste, ni la pérdida se apodera de su mente y persiste, ni la fama se apodera de su mente y persiste, ni la oscuridad se apodera de su mente y persiste, ni la crítica se apodera de su mente y persiste, ni el elogio se apodera de su mente y persiste, ni el placer se apodera de su mente y persiste, ni el dolor se apodera de su mente y persiste. Él no se deleita en la ganancia surgida ni se irrita ante la pérdida; no se deleita en la fama surgida ni se irrita ante la oscuridad; no se deleita en el elogio surgido ni se irrita ante la crítica; no se deleita en el placer surgido ni se irrita ante el dolor. Habiendo abandonado así tanto la complacencia como la aversión, se libera del nacimiento, de la vejez, de la muerte, de las penas, de los lamentos, de los dolores, de las aflicciones y de las angustias. ‘Se libera del sufrimiento’, digo yo. Esta es, monjes, la distinción, este es el esfuerzo superior y esta es la diferencia entre el instruido noble discípulo y el no instruido hombre común. ‘‘ลาโภ อลาโภ จ ยสายโส จ,นินฺทา ปสํสา จ สุขํ ทุขญฺจ; เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา,อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา. La ganancia y la pérdida, la fama y la oscuridad, la crítica y el elogio, el placer y el dolor; estas ocho condiciones entre los hombres son impermanentes, no eternas y están sujetas al cambio. ‘‘เอเต จ ญตฺวา สติมา สุเมโธ,อเวกฺขติ วิปริณามธมฺเม; อิฏฺฐสฺส ธมฺมา น มเถนฺติ จิตฺตํ,อนิฏฺฐโต โน ปฏิฆาตเมติ. Habiendo conocido esto, el sabio dotado de atención plena observa estas condiciones sujetas al cambio; las cosas deseables no agitan su mente, ni siente aversión ante lo indeseable. ‘‘ตสฺสานุโรธา อถ วา วิโรธา,วิธูปิตา อตฺถงฺคตา น สนฺติ; ปทญฺจ ญตฺวา วิรชํ อโสกํ,สมฺมปฺปชานาติ ภวสฺส ปารคู’’ติ. ฉฏฺฐํ; En él, tanto la complacencia como la aversión han sido eliminadas, se han desvanecido y ya no existen. Habiendo conocido el estado libre de mácula y sin pesar, aquel que ha llegado a la otra orilla de la existencia lo comprende todo correctamente. ๗. เทวทตฺตวิปตฺติสุตฺตํ 7. Discurso sobre la Ruina de Devadatta ๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ[Pg.10], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’’. 7. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rajagaha, en el Monte del Buitre, poco después de que Devadatta se hubiera marchado. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes en relación a Devadatta: ‘Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propia ruina. Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre la ruina ajena. Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio éxito. Es bueno, monjes, que un monje reflexione de vez en cuando sobre el éxito ajeno. Monjes, Devadatta, vencido por ocho cualidades no virtuosas con su mente totalmente abrumada, está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable’. ‘‘กตเมหิ อฏฺฐหิ? ลาเภน หิ, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อลาเภน, ภิกฺขเว…เป… ยเสน, ภิกฺขเว… อยเสน, ภิกฺขเว… สกฺกาเรน, ภิกฺขเว… อสกฺกาเรน, ภิกฺขเว… ปาปิจฺฉตาย, ภิกฺขเว… ปาปมิตฺตตาย, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. ‘¿Cuáles son las ocho? Monjes, Devadatta, vencido por la ganancia con su mente abrumada, está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable. Monjes, vencido por la pérdida... por la fama... por la oscuridad... por el honor... por la falta de honor... por los malos deseos... por las malas amistades, con su mente abrumada, Devadatta está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable. Monjes, por estar vencido por estas ocho cualidades no virtuosas y con su mente abrumada, Devadatta está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ … อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย. ‘Es bueno, monjes, que un monje viva superando una y otra vez la ganancia surgida; que viva superando una y otra vez la pérdida surgida... la fama surgida... la oscuridad surgida... el honor surgido... la falta de honor surgida... los malos deseos surgidos... las malas amistades surgidas’. ‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย? ‘¿Y por qué razón, monjes, debería un monje vivir superando una y otra vez la ganancia surgida, la pérdida surgida... la fama surgida... la oscuridad surgida... el honor surgido... la falta de honor surgida... los malos deseos surgidos y las malas amistades surgidas?’ ‘‘ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ … อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย. ‘Porque, monjes, para quien vive sin superar la ganancia surgida, podrían surgir los taints y la fiebre de la angustia; pero para quien vive superando la ganancia surgida, tales taints y fiebre de la angustia no surgen. Para quien vive sin superar la pérdida surgida... la fama... la oscuridad... el honor... la falta de honor... los malos deseos... las malas amistades surgidas, podrían surgir los taints y la fiebre de la angustia; pero para quien vive superando las malas amistades surgidas, tales taints y fiebre de la angustia no surgen. Por esta razón, monjes, un monje debe vivir superando una y otra vez la ganancia surgida, la pérdida surgida... la fama... la oscuridad... el honor... la falta de honor... los malos deseos... y las malas amistades surgidas’. ‘‘ตสฺมาติห[Pg.11], ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสาม, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ. ‘Por lo tanto, monjes, así es como deben entrenarse: “Viviremos superando una y otra vez la ganancia surgida, superando una y otra vez la pérdida surgida... la fama surgida... la oscuridad surgida... el honor surgido... la falta de honor surgida... los malos deseos surgidos... y las malas amistades surgidas”. Así, monjes, es como deben entrenarse’. ๘. อุตฺตรวิปตฺติสุตฺตํ 8. Discurso sobre la Ruina de Uttara ๘. เอกํ สมยํ อายสฺมา อุตฺตโร มหิสวตฺถุสฺมึ วิหรติ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ. ตตฺร โข อายสฺมา อุตฺตโร ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’ติ. 8. En una ocasión, el venerable Uttara residía en Mahisavatthu, en el Monte Sankheyyaka, en el Bosque de Vatajalika. Allí, el venerable Uttara se dirigió a los monjes: ‘Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propia ruina. Es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre la ruina ajena. Es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio éxito. Es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el éxito ajeno’. เตน โข ปน สมเยน เวสฺสวโณ มหาราชา อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณํ ทิสํ คจฺฉติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสิ โข เวสฺสวโณ มหาราชา อายสฺมโต อุตฺตรสฺส มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส – ‘‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’ติ. En aquel tiempo, el gran rey Vessavaṇa viajaba del norte hacia el sur por cierto asunto. El gran rey Vessavaṇa escuchó al venerable Uttara mientras enseñaba el Dhamma a los monjes en el monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de la región de Mahisavatthu, diciendo: “Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el fracaso de los demás. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio éxito. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el éxito de los demás”. อถ โข เวสฺสวณฺโณ มหาราชา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ อนฺตรหิโต เทเวสุ ตาวตึเสสุ ปาตุรโหสิ. อถ โข เวสฺสวณฺโณ มหาราชา เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ยคฺเฆ มาริส, ชาเนยฺยาสิ! เอโส อายสฺมา อุตฺตโร มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ[Pg.12]. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’’ติ. Entonces el gran rey Vessavaṇa —tal como un hombre fuerte podría extender su brazo contraído o contraer su brazo extendido— desapareció del monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de Mahisavatthu, y apareció entre los devas de Tāvatiṃsa. Acto seguido, el gran rey Vessavaṇa se acercó a Sakka, el señor de los devas, y le dijo: “¡Señor, debería saberlo! El venerable Uttara está enseñando el Dhamma a los monjes en el monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de Mahisavatthu, de esta manera: ‘Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso. Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el fracaso de otros... sobre su propio éxito... sobre el éxito de otros’”. อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ เทเวสุ ตาวตึเสสุ อนฺตรหิโต มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ อายสฺมโต อุตฺตรสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท เยนายสฺมา อุตฺตโร เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ เอตทโวจ – Entonces Sakka, el señor de los devas —tal como un hombre fuerte podría extender su brazo contraído o contraer su brazo extendido— desapareció de entre los devas de Tāvatiṃsa y apareció ante el venerable Uttara en el monasterio de Vaṭajālikā, en la montaña Saṅkheyyaka de Mahisavatthu. Entonces Sakka, el señor de los devas, se acercó al venerable Uttara, lo saludó respetuosamente y se mantuvo a un lado. Una vez allí, Sakka, el señor de los devas, le dijo al venerable Uttara: ‘‘สจฺจํ กิร, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ, สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’’ ติ? ‘‘เอวํ, เทวานมินฺทา’’ติ. ‘‘กึ ปนิทํ, ภนฺเต, อายสฺมโต อุตฺตรสฺส สกํ ปฏิภานํ, อุทาหุ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ? ‘‘เตน หิ, เทวานมินฺท, อุปมํ เต กริสฺสามิ. อุปมาย มิเธกจฺเจ วิญฺญู ปุริสา ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาน’’นฺติ. “Venerable señor, ¿es verdad que el venerable Uttara enseñó el Dhamma a los monjes diciendo: ‘Amigos, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso, sobre el fracaso de otros... sobre su propio éxito... sobre el éxito de otros’?”. “Así es, señor de los devas”. “Pero venerable señor, ¿es esto una inspiración propia del venerable Uttara o son palabras del Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado?”. “Entonces, señor de los devas, te pondré un símil. Mediante un símil, algunos hombres sabios en este mundo comprenden el significado de lo que se dice”. ‘‘เสยฺยถาปิ, เทวานมินฺท, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร มหาธญฺญราสิ. ตโต มหาชนกาโย ธญฺญํ อาหเรยฺย – กาเชหิปิ ปิฏเกหิปิ อุจฺฉงฺเคหิปิ อญฺชลีหิปิ. โย นุ โข, เทวานมินฺท, ตํ มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ ปุจฺเฉยฺย – ‘กุโต อิมํ ธญฺญํ อาหรถา’ติ, กถํ พฺยากรมาโน นุ โข, เทวานมินฺท, โส มหาชนกาโย สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺยา’’ติ? ‘‘‘อมุมฺหา มหาธญฺญราสิมฺหา อาหรามา’ติ โข, ภนฺเต, โส มหาชนกาโย สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมวํ โข, เทวานมินฺท, ยํ กิญฺจิ สุภาสิตํ สพฺพํ ตํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ตโต อุปาทายุปาทาย มยํ จญฺเญ จ ภณามา’’ติ. “Imagina, señor de los devas, que cerca de una aldea o un pueblo hay un gran montón de grano. De allí, una gran multitud de personas se lleva el grano con pértigas, cestas, en sus faldas o en sus manos. Si alguien se acercara a esa multitud y preguntara: ‘¿De dónde traen este grano?’, ¿cómo responderían correctamente esas personas?”. “Venerable señor, responderían: ‘Lo traemos de aquel gran montón de grano’”. “Del mismo modo, señor de los devas, todo lo que está bien dicho es palabra de aquel Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. Basándonos en ello, tanto nosotros como otros hablamos”. ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ อายสฺมตา อุตฺตเรน – ‘ยํ กิญฺจิ สุภาสิตํ สพฺพํ ตํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส[Pg.13]. ตโต อุปาทายุปาทาย มยํ จญฺเญ จ ภณามา’ติ. เอกมิทํ, ภนฺเต อุตฺตร, สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร โข ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ – “¡Es maravilloso, venerable señor! ¡Es asombroso! Qué bien ha sido dicho esto por el venerable Uttara: ‘Todo lo que está bien dicho es palabra de aquel Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. Basándonos en ello, tanto nosotros como otros hablamos’. En una ocasión, venerable Uttara, el Bienaventurado residía en Rajagaha, en la montaña de Gijjhakūṭa, poco después de que Devadatta se hubiera marchado. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes acerca de Devadatta:” ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? ลาเภน หิ, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ; อลาเภน, ภิกฺขเว…เป… ยเสน, ภิกฺขเว … อยเสน, ภิกฺขเว… สกฺกาเรน, ภิกฺขเว… อสกฺกาเรน, ภิกฺขเว… ปาปิจฺฉตาย, ภิกฺขเว… ปาปมิตฺตตาย, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. “Monjes, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre su propio fracaso. Monjes, es bueno que un monje reflexione de vez en cuando sobre el fracaso de otros... sobre su propio éxito... sobre el éxito de otros. Monjes, Devadatta, abrumado y con la mente dominada por ocho cualidades perjudiciales, está destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable. ¿Cuáles ocho? Por la ganancia, monjes, Devadatta está abrumado y con la mente dominada... por la falta de ganancia... por la fama... por la falta de fama... por el honor... por el deshonor... por los malos deseos... por las malas amistades. Monjes, por estas ocho cualidades perjudiciales Devadatta está abrumado y con la mente dominada, destinado a los estados de privación, al infierno, permaneciendo allí por un eón, siendo incurable”. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย. “Monjes, es bueno que un monje viva superando una y otra vez la ganancia que surge; que viva superando la falta de ganancia que surge... la fama que surge... la falta de fama que surge... el honor que surge... el deshonor que surge... los malos deseos que surgen... las malas amistades que surgen”. ‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย? “¿Y con qué propósito, monjes, debería un monje vivir superando una y otra vez la ganancia que surge; superando la falta de ganancia que surge... la fama... la falta de fama... el honor... el deshonor... los malos deseos... las malas amistades que surgen?” ‘‘ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส [Pg.14] เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ … อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย. «Monjes, para aquel que vive sin conquistar la ganancia que ha surgido, surgirían los efluvios, la angustia y el tormento; pero para aquel que vive habiendo conquistado la ganancia surgida, tales efluvios, angustia y tormento no surgen. Monjes, para aquel que vive sin conquistar la pérdida que ha surgido... la fama... la falta de fama... el honor... la falta de honor... los malos deseos... la mala amistad, surgirían los efluvios, la angustia y el tormento; pero para aquel que vive habiendo conquistado la mala amistad surgida, tales efluvios, angustia y tormento no surgen. Monjes, considerando este beneficio, un monje debe vivir conquistando repetidamente la ganancia surgida; la pérdida... la fama... la falta de fama... el honor... la falta de honor... los malos deseos... conquistando repetidamente la mala amistad surgida». ‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสาม, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสามาติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. «Por lo tanto, monjes, así deben entrenarse: “Viviremos habiendo conquistado repetidamente la ganancia que ha surgido; habiendo conquistado repetidamente la pérdida... la fama... la falta de fama... el honor... la falta de honor... los malos deseos... habiendo conquistado repetidamente la mala amistad que ha surgido”. Así es, monjes, como deben entrenarse». ‘‘เอตฺตาวตา, ภนฺเต อุตฺตร, มนุสฺเสสุ จตสฺโส ปริสา – ภิกฺขู, ภิกฺขุนิโย, อุปาสกา, อุปาสิกาโย. นายํ ธมฺมปริยาโย กิสฺมิญฺจิ อุปฏฺฐิโต. อุคฺคณฺหตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. ปริยาปุณาตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. ธาเรตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. อตฺถสํหิโต อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย อาทิพฺรหฺมจริยโก’’ติ. อฏฺฐมํ. «Venerable Uttara, hasta este punto, entre los seres humanos existen estas cuatro asambleas: monjes, monjas, laicos y laicas. Sin embargo, esta exposición del Dhamma no se ha establecido en ninguna de las asambleas. Que el venerable Uttara aprenda esta exposición del Dhamma. Que el venerable Uttara domine esta exposición del Dhamma. Que el venerable Uttara memorice esta exposición del Dhamma. Venerable, esta exposición del Dhamma es beneficiosa y constituye el fundamento de la vida santa». Octavo [discurso]. ๙. นนฺทสุตฺตํ 9. Discurso sobre Nanda ๙. ‘‘‘กุลปุตฺโต’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘พลวา’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘ปาสาทิโก’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘ติพฺพราโค’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. กิมญฺญตฺร, ภิกฺขเว, นนฺโท อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, เยหิ นนฺโท สกฺโกติ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ! ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โหติ. สเจ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ปุรตฺถิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท ปุรตฺถิมํ ทิสํ อาโลเกติ – ‘เอวํ เม ปุรตฺถิมํ ทิสํ อาโลกยโต นาภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี’ติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. 9. «Monjes, si alguien dijera de Nanda que es “un joven de buena familia”, hablaría correctamente. Monjes, si alguien dijera de Nanda que es “fuerte”, hablaría correctamente. Monjes, si alguien dijera de Nanda que es “sereno”, hablaría correctamente. Monjes, si alguien dijera de Nanda que tiene “pasiones intensas”, hablaría correctamente. ¿De qué otra manera, monjes, sino por el hecho de que Nanda protege las puertas de sus facultades, conoce la moderación en la comida, está dedicado a la vigilancia y posee atención plena y clara comprensión, podría Nanda practicar la vida santa de manera completa y pura? En esto, monjes, consiste la protección de las puertas de las facultades de Nanda: si Nanda debe mirar hacia la dirección del este, habiéndolo considerado plenamente con su mente, mira hacia el este pensando: “Mientras miro así hacia el este, los estados malvados y perjudiciales de la codicia y el abatimiento no me invadirán”. De este modo, él es claramente consciente en esa acción». ‘‘สเจ[Pg.15], ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ปจฺฉิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ…เป… อุตฺตรา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ… ทกฺขิณา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ… อุทฺธํ อุลฺโลเกตพฺพา โหติ… อโธ โอโลเกตพฺพา โหติ… อนุทิสา อนุวิโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท อนุทิสํ อนุวิโลเกติ – ‘เอวํ เม อนุทิสํ อนุวิโลกยโต นาภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี’ติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โหติ. «Si, monjes, Nanda debe mirar hacia el oeste... hacia el norte... hacia el sur... si debe mirar hacia arriba... hacia abajo... hacia las direcciones intermedias, habiéndolo considerado plenamente con su mente, mira hacia la dirección intermedia pensando: “Mientras miro así hacia la dirección intermedia, los estados malvados y perjudiciales de la codicia y el abatimiento no me invadirán”. De este modo, él es claramente consciente en esa acción. Esto, monjes, es lo que constituye la protección de las puertas de las facultades de Nanda». ‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส โภชเน มตฺตญฺญุตาย โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺโท ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส โภชเน มตฺตญฺญุตาย โหติ. «En esto, monjes, consiste la moderación de Nanda en la comida: Aquí, monjes, Nanda consume su alimento reflexionando sabiamente: “No para la diversión, ni para la embriaguez, ni para el embellecimiento, ni para el adorno, sino solo para el mantenimiento y la preservación de este cuerpo, para el cese de las molestias y para el apoyo de la vida santa, pensando: De este modo eliminaré el sentimiento antiguo y no daré lugar a un sentimiento nuevo; así tendré sustento, estaré libre de faltas y viviré en bienestar”. Esto, monjes, es lo que constituye la moderación de Nanda en la comida». ‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ชาคริยานุโยคสฺมึ โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺโท ทิวสํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา ปฐมํ ยามํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปติ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา; รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปจฺจุฏฺฐาย จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ชาคริยานุโยคสฺมึ โหติ. «En esto, monjes, consiste la dedicación de Nanda a la vigilancia: Aquí, monjes, durante el día, Nanda purifica su mente de los estados obstructores mientras camina y se sienta. Durante la primera vigilia de la noche, purifica su mente de los estados obstructores mientras camina y se sienta. Durante la vigilia media de la noche, se acuesta sobre su costado derecho en la postura del león, colocando un pie sobre el otro, con atención plena y clara comprensión, manteniendo en su mente la idea de levantarse. Durante la última vigilia de la noche, tras levantarse temprano, purifica su mente de los estados obstructores mientras camina y se sienta. Esto, monjes, es lo que constituye la dedicación de Nanda a la vigilancia». ‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส สติสมฺปชญฺญสฺมึ โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา สญฺญา…เป… วิทิตา วิตกฺกา…เป… อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส สติสมฺปชญฺญสฺมึ โหติ. «En esto, monjes, consiste la atención plena y la clara comprensión de Nanda: Aquí, monjes, para Nanda, las sensaciones surgen con plena conciencia, persisten con plena conciencia y desaparecen con plena conciencia; las percepciones... los pensamientos surgen con plena conciencia, persisten con plena conciencia y desaparecen con plena conciencia. Esto, monjes, es lo que constituye la atención plena y la clara comprensión de Nanda». ‘‘กิมญฺญตฺร, ภิกฺขเว, นนฺโท อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, เยหิ นนฺโท สกฺโกติ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จริตุ’’นฺติ! นวมํ. «¿De qué otra manera, monjes, sino por el hecho de que Nanda protege las puertas de sus facultades, conoce la moderación en la comida, está dedicado a la vigilancia y posee atención plena y clara comprensión, podría Nanda practicar la vida santa de manera completa y pura?». Noveno [discurso]. ๑๐. การณฺฑวสุตฺตํ 10. Discurso sobre los Desechos ๑๐. เอกํ [Pg.16] สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. 10. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Campā, a orillas del estanque Gaggarā. En aquel tiempo, unos monjes acusaban a otro monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado por los monjes de la ofensa, evadía una pregunta con otra, desviaba la conversación hacia asuntos externos y manifestaba enojo, odio y resentimiento. อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘นิทฺธมเถตํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ; นิทฺธมเถตํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ. อปเนยฺเยโส, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล. กึ โว เตน ปรปุตฺเตน วิโสธิเตน ! อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสี’’ติ! Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: 'Monjes, expulsad a este individuo; monjes, expulsad a este individuo. Este individuo, monjes, debe ser removido. ¿De qué os sirve este hijo ajeno, aunque se purifique? Monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สมฺปนฺเน ยวกรเณ ยวทูสี ชาเยถ ยวปลาโป ยวการณฺฑโวติ. ตสฺส ตาทิสํเยว มูลํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ; ตาทิสํเยว นาฬํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ; ตาทิสํเยว ปตฺตํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ – ยาวสฺส สีสํ น นิพฺพตฺตติ. ยโต จ ขฺวสฺส สีสํ นิพฺพตฺตติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘ยวทูสีวายํ ยวปลาโป ยวการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา สมูลํ อุปฺปาเฏตฺวา พหิทฺธา ยวกรณสฺส ฉฑฺเฑนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ยเว ทูเสสีติ! 'Monjes, es como si en un campo de cebada próspero brotara un corruptor de cebada, paja de cebada, basura de cebada. Sus raíces serían exactamente como las de la otra cebada buena; su tallo sería exactamente como el de la otra cebada buena; sus hojas serían exactamente como las de la otra cebada buena, mientras no brote la espiga. Pero cuando brota la espiga, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de cebada, paja de cebada, basura de cebada». Conociéndolo así, lo arrancan de raíz y lo arrojan fuera del campo de cebada. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a la otra cebada buena'. ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส [Pg.17] ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ. 'Exactamente de la misma manera, monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหโต ธญฺญราสิสฺส ผุณมานสฺส ตตฺถ ยานิ ตานิ ธญฺญานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ เอกมนฺตํ ปุญฺชํ โหติ, ยานิ ปน ตานิ ธญฺญานิ ทุพฺพลานิ ปลาปานิ ตานิ วาโต เอกมนฺตํ อปวหติ. ตเมนํ สามิกา สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา ภิยฺโยโสมตฺตาย อปสมฺมชฺชนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ธญฺเญ ทูเสสีติ! เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ. 'Monjes, es como si, al aventar un gran montón de grano, los granos que son firmes y sustanciosos formaran un montón a un lado, mientras que el viento arrastrara hacia otro lado los granos que son débiles y son paja. Los dueños, tomando una escoba, los barren aún más lejos. ¿Por qué razón? Para que no corrompan al otro grano bueno. Exactamente de la misma manera, monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส อุทปานปนาฬิยตฺถิโก ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย วนํ ปวิเสยฺย. โส ยํ ยเทว รุกฺขํ กุฐาริปาเสน อาโกเฏยฺย ตตฺถ ยานิ ตานิ รุกฺขานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ กุฐาริปาเสน อาโกฏิตานิ กกฺขฬํ ปฏินทนฺติ; ยานิ ปน ตานิ รุกฺขานิ อนฺโตปูตีนิ อวสฺสุตานิ กสมฺพุชาตานิ ตานิ กุฐาริปาเสน อาโกฏิตานิ ททฺทรํ ปฏินทนฺติ. ตเมนํ มูเล ฉินฺทติ, มูเล ฉินฺทิตฺวา อคฺเค ฉินฺทติ, อคฺเค ฉินฺทิตฺวา อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธติ, อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา อุทปานปนาฬึ โยเชติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ [Pg.18] ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสี’’ติ. 'Monjes, es como si un hombre que necesitara un canal para un pozo entrara en el bosque llevando un hacha afilada. Él golpearía cada árbol con el lomo del hacha; aquellos árboles que son firmes y tienen duramen, al ser golpeados con el lomo del hacha, emiten un sonido sólido. Pero aquellos árboles que están podridos por dentro, húmedos y llenos de basura, al ser golpeados con el lomo del hacha, emiten un sonido hueco. Entonces lo corta por la raíz, lo corta por la copa, limpia bien su interior y, habiéndolo limpiado, lo emplea como canal para el pozo. Exactamente de la misma manera, monjes, aquí sucede que el comportamiento de cierto individuo —su ir y venir, su mirar al frente y a los lados, su encoger y extender los miembros, y su portar el manto exterior, el cuenco y los hábitos— es exactamente igual al de otros monjes virtuosos mientras los monjes no ven su ofensa. Pero cuando los monjes ven su ofensa, entonces lo conocen así: «Este es un corruptor de ascetas, paja de asceta, basura de asceta». Conociéndolo de esta manera, lo expulsan fuera de la Orden. ¿Por qué razón? Para que no corrompa a otros monjes virtuosos'. ‘‘สํวาสายํ วิชานาถ, ปาปิจฺโฉ โกธโน อิติ; มกฺขี ถมฺภี ปฬาสี จ, อิสฺสุกี มจฺฉรี สโฐ. 'Mediante la convivencia podéis llegar a conocer esto: «Este es de malos deseos, irascible, ingrato, obstinado, denigrador, envidioso, tacaño y astuto»'. ‘‘สนฺตวาโจ ชนวติ, สมโณ วิย ภาสติ; รโห กโรติ กรณํ, ปาปทิฏฺฐิ อนาทโร. 'Habla con suavidad entre la gente, habla como si fuera un asceta; pero en privado comete malas acciones, es de visión errónea y falto de respeto'. ‘‘สํสปฺปี จ มุสาวาที, ตํ วิทิตฺวา ยถาตถํ; สพฺเพ สมคฺคา หุตฺวาน, อภินิพฺพชฺชยาถ นํ. 'Es shifty y mentiroso; habiéndolo conocido tal como es, todos unidos en armonía, expulsadlo'. ‘‘การณฺฑวํ นิทฺธมถ, กสมฺพุํ อปกสฺสถ ; ตโต ปลาเป วาเหถ, อสฺสมเณ สมณมานิเน. 'Expulsad a la basura, eliminad la inmundicia; luego echad a la paja, a los que no son ascetas pero se consideran ascetas'. ‘‘นิทฺธมิตฺวาน ปาปิจฺเฉ, ปาปอาจารโคจเร; สุทฺธาสุทฺเธหิ สํวาสํ, กปฺปยวฺโห ปติสฺสตา; ตโต สมคฺคา นิปกา, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถา’’ติ. ทสมํ; 'Habiendo expulsado a los de malos deseos y de conducta y ámbito perversos, convivid con los puros, siendo vosotros mismos puros y atentos a la instrucción. Entonces, unidos y sabios, pondréis fin al sufrimiento'. [Décimo discurso]. เมตฺตาวคฺโค ปฐโม. El primer capítulo: El capítulo sobre el amor benevolente (Mettāvaggo) ha terminado. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen (uddāna) de este capítulo es: เมตฺตํ ปญฺญา จ ทฺเว ปิยา, ทฺเว โลกา ทฺเว วิปตฺติโย; เทวทตฺโต จ อุตฺตโร, นนฺโท การณฺฑเวน จาติ. Amor benevolente, sabiduría, los dos sobre lo querido, los dos sobre el mundo, los dos sobre el fracaso, Devadatta, Uttara, Nanda y el de la basura. ๒. มหาวคฺโค 2. El Gran Capítulo (Mahāvaggo) ๑. เวรญฺชสุตฺตํ 1. Discurso en Verañjā (Verañjasutta) ๑๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวรญฺชายํ วิหรติ นเฬรุปุจิมนฺทมูเล. อถ โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา [Pg.19] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – 11. Así lo he oído. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Verañjā, al pie del árbol de nim de Naḷeru. Entonces el brahmán de Verañjā se acercó a donde estaba el Bienaventurado y, al llegar, intercambió saludos cordiales con él. Tras concluir una conversación amable y memorable, se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el brahmán de Verañjā dijo al Bienaventurado esto: ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘น สมโณ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตตี’ติ. ตยิทํ, โภ โคตม, ตเถว. น หิ ภวํ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตติ. ตยิทํ, โภ โคตม, น สมฺปนฺนเมวา’’ติ. ‘‘นาหํ ตํ, พฺราหฺมณ, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ยมหํ อภิวาเทยฺยํ วา ปจฺจุฏฺเฐยฺยํ วา อาสเนน วา นิมนฺเตยฺยํ. ยญฺหิ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต อภิวาเทยฺย วา ปจฺจุฏฺเฐยฺย วา อาสเนน วา นิมนฺเตยฺย, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’’ติ. «He oído esto, honorable Gotama: “El asceta Gotama no rinde homenaje, ni se levanta para recibir, ni invita a tomar asiento a los brahmanes ancianos, mayores, de edad avanzada, que han recorrido un largo camino en la vida y han llegado al final de sus días”. Y esto es exactamente así, honorable Gotama. Pues usted no rinde homenaje, ni se levanta para recibir, ni invita a tomar asiento a los brahmanes ancianos, mayores, de edad avanzada, que han recorrido un largo camino y han llegado al final de sus días. Esto, honorable Gotama, no es en absoluto apropiado». «Brahmin, no veo a nadie en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación de ascetas y brahmanes, con sus devas y humanos, a quien yo deba rendir homenaje, o ante quien deba levantarme, o a quien deba invitar a tomar asiento. Pues si el Tathāgata rindiera homenaje, se levantara para recibir o invitara a tomar asiento a alguien, la cabeza de esa persona se desprendería y caería». ‘‘อรสรูโป ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อรสรูโป สมโณ โคตโม’ติ. เย เต, พฺราหฺมณ, รูปรสา สทฺทรสา คนฺธรสา รสรสา โผฏฺฐพฺพรสา, เต ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อรสรูโป สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama carece de gusto!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama carece de gusto”. Pues aquellos gustos por las formas, los sonidos, los olores, los sabores y los contactos tangibles han sido abandonados por el Tathāgata, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que carezco de gusto, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘นิพฺโภโค ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘นิพฺโภโค สมโณ โคตโม’ติ. เย เต, พฺราหฺมณ, รูปโภคา สทฺทโภคา คนฺธโภคา รสโภคา โผฏฺฐพฺพโภคา, เต ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘นิพฺโภโค สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama carece de goces!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama carece de goces”. Pues aquellos goces de las formas, los sonidos, los olores, los sabores y los contactos tangibles han sido abandonados por el Tathāgata, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que carezco de goces, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘อกิริยวาโท [Pg.20] ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อกิริยํ วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama enseña la no-acción!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama enseña la no-acción”. Pues yo enseña la no-realización de la mala conducta corporal, verbal y mental; enseño la no-realización de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que enseño la no-acción, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘อุจฺเฉทวาโท ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อุจฺเฉทํ วทามิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อุจฺเฉทํ วทามิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama enseña la aniquilación!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama enseña la aniquilación”. Pues yo enseño la aniquilación de la codicia, el odio y el engaño; enseño la aniquilación de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que enseño la aniquilación, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘เชคุจฺฉี ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, ชิคุจฺฉามิ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; ชิคุจฺฉามิ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama es alguien que siente repugnancia!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama es alguien que siente repugnancia”. Pues yo siento repugnancia por la mala conducta corporal, verbal y mental; siento repugnancia por la práctica de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que siento repugnancia, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘เวนยิโก ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama es un destructor!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama es un destructor”. Pues yo enseño el Dhamma para la destrucción de la codicia, el odio y el engaño; enseño el Dhamma para la destrucción de múltiples estados perjudiciales y no saludables. En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que soy un destructor, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘ตปสฺสี ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม’ติ. ตปนียาหํ[Pg.21], พฺราหฺมณ, ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วทามิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ยสฺส โข, พฺราหฺมณ, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘ตปสฺสี’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, พฺราหฺมณ, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ. «¡El honorable Gotama es un asceta (que quema)!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama es un asceta”. Pues yo declaro que los estados perjudiciales y no saludables —la mala conducta corporal, verbal y mental— son cosas que deben ser quemadas. Aquel para quien estos estados perjudiciales y no saludables han sido abandonados, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro, a él lo llamo un “asceta”. El Tathāgata ha abandonado estos estados... En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que soy un asceta, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘อปคพฺโภ ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม’ติ. ยสฺส โข, พฺราหฺมณ, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘อปคพฺโภ’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, พฺราหฺมณ, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสิ. «¡El honorable Gotama está libre de renacimiento!». «Brahmin, existe un modo en que alguien, al hablar con propiedad, podría decir de mí: “El asceta Gotama está libre de renacimiento”. Aquel para quien el descanso en un útero y la producción de una existencia futura han sido abandonados, cortados de raíz, convertidos en algo similar al tocón de una palmera, extinguidos y destinados a no surgir de nuevo en el futuro, a él lo llamo “libre de renacimiento”. El Tathāgata ha abandonado el descanso en un útero y la producción de una existencia futura... En este sentido, Brahmin, se podría decir correctamente de mí que estoy libre de renacimiento, pero ciertamente no en el sentido al que tú te refieres». ‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ อฏฺฐ วา ทส วา ทฺวาทส วา. ตานาสฺสุ กุกฺกุฏิยา สมฺมา อธิสยิตานิ สมฺมา ปริเสทิตานิ สมฺมา ปริภาวิตานิ. โย นุ โข เตสํ กุกฺกุฏจฺฉาปกานํ ปฐมตรํ ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺเชยฺย, กินฺติ สฺวาสฺส วจนีโย – ‘เชฏฺโฐ วา กนิฏฺโฐ วา’’’ติ? ‘‘เชฏฺโฐ ติสฺส, โภ โคตม, วจนีโย. โส หิ เนสํ, โภ โคตม, เชฏฺโฐ โหตี’’ติ. «Supongamos, brahmán, que una gallina tiene ocho, diez o doce huevos, y que han sido bien incubados, bien calentados y bien acondicionados por la gallina. De entre esos polluelos, ¿cómo debería llamarse a aquel que, tras romper el cascarón con la punta de las uñas de sus patas o con el pico, fuera el primero en salir sano y salvo: el mayor o el menor?». «Debería llamarse el mayor, venerable Gotama, pues él es el mayor de entre ellos». ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, อวิชฺชาคตาย ปชาย อณฺฑภูตาย ปริโยนทฺธาย อวิชฺชณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา เอโกว โลเก อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, เชฏฺโฐ เสฏฺโฐ โลกสฺส. อารทฺธํ โข ปน เม, พฺราหฺมณ, วีริยํ อโหสิ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ. «Del mismo modo, brahmán, entre los seres sumergidos en la ignorancia, nacidos de un huevo y envueltos por el cascarón de la ignorancia, yo solo he roto dicho cascarón y he alcanzado el despertar pleno y perfecto, insuperable en el mundo. Ciertamente, brahmán, yo soy el mayor y el más excelente del mundo. Mi energía fue infatigable, mi atención plena se estableció firme, mi cuerpo estuvo calmado y sereno, y mi mente concentrada y unificada». ‘‘โส [Pg.22] โข อหํ, พฺราหฺมณ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรามิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทมิ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. «Así pues, brahmán, alejado de los placeres sensoriales y de los estados perjudiciales, alcancé y permanecí en el primer jhana, que surge del retiro y está acompañado de la aplicación inicial, la aplicación sostenida, el gozo y la felicidad. Con el cese de la aplicación inicial y sostenida, mediante la tranquilidad interior y la unificación de la mente, alcancé y permanecí en el segundo jhana, nacido de la concentración, libre de aplicación inicial y sostenida, con gozo y felicidad. Con el desapasionamiento del gozo, permanecí ecuánime, con atención plena y clara comprensión, experimentando en el cuerpo la felicidad que los nobles describen como: ‘Ecuánime y atento, vive feliz’, y así alcancé y permanecí en el tercer jhana. Con el abandono del placer y del dolor, y habiendo desaparecido previamente la alegría y la pena, alcancé y permanecí en el cuarto jhana, que no es doloroso ni placentero, y posee la pureza de la atención plena gracias a la ecuanimidad». ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ. «Con la mente así concentrada, pura, diáfana, sin mácula, libre de imperfecciones, maleable, lista para actuar, firme e imperturbable, dirigí mi mente al conocimiento del recuerdo de mis vidas pasadas. Recordé mis diversas existencias anteriores, a saber: una vida, dos vidas, tres, cuatro, cinco, diez, veinte, treinta, cuarenta, cincuenta, cien vidas, mil vidas, cien mil vidas, durante muchos eones de contracción del mundo, muchos eones de expansión y muchos eones de contracción y expansión: ‘En tal lugar tuve tal nombre, tal linaje, tal apariencia, tal alimento, tal experiencia de placer y dolor, y tal límite de vida. Al morir allí, renací en tal otro lugar; allí también tuve tal nombre, tal linaje, tal apariencia, tal alimento, tal experiencia de placer y dolor, y tal límite de vida. Al morir allí, renací aquí’. Así recordé mis diversas vidas pasadas con sus modos y detalles». ‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา ปฐเม ยาเม ปฐมา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน, ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ปฐมา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา. «Esta fue la primera ciencia que alcancé en la primera vigilia de la noche; la ignorancia fue destruida y surgió la ciencia; la oscuridad fue disipada y surgió la luz, tal como sucede a quien mora diligente, fervoroso y resuelto. Este fue, brahmán, mi primer rompimiento del cascarón, como el de un polluelo que sale de su huevo». ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสามิ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต [Pg.23] สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานามิ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, อริยานํ อุปวาทกา, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา, มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนาติ. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา, วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา, มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา, อริยานํ อนุปวาทกา, สมฺมาทิฏฺฐิกา, สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสามิ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานามิ. «Con la mente así concentrada, pura, diáfana, sin mácula, libre de imperfecciones, maleable, lista para actuar, firme e imperturbable, dirigí mi mente al conocimiento del paso de los seres de una vida a otra. Con el ojo divino, puro y sobrehumano, vi a los seres morir y renacer: inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados, y comprendí cómo los seres transmigran según sus acciones: ‘Estos seres, ciertamente, que poseían una conducta corporal, verbal y mental incorrecta, que difamaban a los nobles, que sostenían visiones erróneas y actuaban bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Pero estos otros seres, que poseían una conducta corporal, verbal y mental correcta, que no difamaban a los nobles, que sostenían visiones correctas y actuaban bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un buen destino, en el mundo celestial’. Así, con el ojo divino, puro y sobrehumano, vi a los seres morir y renacer según sus acciones». ‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา มชฺฌิเม ยาเม ทุติยา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน, ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ทุติยา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา. «Esta fue la segunda ciencia que alcancé en la vigilia media de la noche; la ignorancia fue destruida y surgió la ciencia; la oscuridad fue disipada y surgió la luz, tal como sucede a quien mora diligente, fervoroso y resuelto. Este fue, brahmán, mi segundo rompimiento del cascarón, como el de un polluelo que sale de su huevo». ‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ. ตสฺส เม เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ. วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ อโหสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ อพฺภญฺญาสึ. «Con la mente así concentrada, pura, diáfana, sin mácula, libre de imperfecciones, maleable, lista para actuar, firme e imperturbable, dirigí mi mente al conocimiento de la destrucción de los influjos mentales. Comprendí tal como es: ‘Esto es el sufrimiento’, ‘Este es el origen del sufrimiento’, ‘Este es el cese del sufrimiento’ y ‘Este es el sendero que conduce al cese del sufrimiento’. Comprendí tal como es: ‘Estos son los influjos’, ‘Este es el origen de los influjos’, ‘Este es el cese de los influjos’ y ‘Este es el sendero que conduce al cese de los influjos’. Al conocer y ver de este modo, mi mente se liberó del influjo del deseo sensorial, del influjo del devenir y del influjo de la ignorancia. En la liberación, surgió el conocimiento: ‘¡Está liberada!’. Y comprendí: ‘El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más devenir en este estado’». ‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม ตติยา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน[Pg.24], ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ตติยา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา’’ติ. «Ciertamente, bracmán, en la tercera vigilia de la noche, alcancé este tercer conocimiento; la ignorancia fue destruida y el conocimiento surgió; la oscuridad fue disipada y la luz apareció, tal como le sucede a quien vive diligente, ardiente y resuelto. Esta, bracmán, fue mi tercera eclosión, como la de un polluelo al romper el cascarón de su huevo». เอวํ วุตฺเต เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เชฏฺโฐ ภวํ โคตโม, เสฏฺโฐ ภวํ โคตโม. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปฐมํ. Dicho esto, el bracmán Verañja se dirigió al Bienaventurado: «El señor Gotama es el mayor, el señor Gotama es el más excelente. ¡Excelente, señor Gotama, excelente! Es como si, señor Gotama, alguien enderezara lo que estaba volcado, revelara lo que estaba oculto, mostrara el camino al extraviado o sostuviera una lámpara de aceite en la oscuridad para que quienes tienen vista vean las formas; de la misma manera, el señor Gotama ha manifestado el Dhamma de múltiples formas. Me acojo al señor Gotama como mi refugio, al Dhamma y a la comunidad de monjes. Que el señor Gotama me acepte como un seguidor laico que ha buscado refugio desde hoy y por el resto de su vida». El primero. ๒. สีหสุตฺตํ 2. Discurso a Sīha ๑๒. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. 12. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala con el techo puntiagudo. En aquel tiempo, muchos destacados y renombrados Licchavis, reunidos y sentados en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, las virtudes del Dhamma y las virtudes del Saṅgha. เตน โข ปน สมเยน สีโห เสนาปติ นิคณฺฐสาวโก ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยํนูนาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. En aquel tiempo, el general Sīha, un discípulo de los Nigaṇṭhas, se encontraba sentado en esa asamblea. Entonces, al general Sīha se le ocurrió este pensamiento: «Sin duda, ese Bienaventurado debe ser un Arahant, un Samyaksambuddha, pues todos estos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, del Dhamma y del Saṅgha. ¿Qué tal si me acercara a ver a ese Bienaventurado, el Arahant, el Samyaksambuddha?». Entonces el general Sīha se dirigió a donde estaba el Nigaṇṭha Nāṭaputta y, al llegar, le dijo: «Señor, deseo ir a ver al asceta Gotama». ‘‘กึ [Pg.25] ปน ตฺวํ, สีห, กิริยวาโท สมาโน อกิริยวาทํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสสิ? สมโณ หิ, สีห, โคตโม อกิริยวาโท, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’ติ. อถ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส โย อโหสิ คมิยาภิสงฺขาโร ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ. «¿Por qué tú, Sīha, siendo alguien que sostiene la doctrina de la acción (kiriyavāda), irías a ver al asceta Gotama, quien sostiene la doctrina de la no-acción (akiriyavāda)? Pues el asceta Gotama, Sīha, sostiene la doctrina de la no-acción, enseña el Dhamma para la no-acción y con ello instruye a sus discípulos». Entonces, el impulso que el general Sīha había tenido de ir a ver al Bienaventurado se apaciguó. ทุติยมฺปิ โข สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส…เป… ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ทุติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยํนูนาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. Por segunda vez, muchos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha... del Dhamma... del Saṅgha. Por segunda vez, al general Sīha se le ocurrió este pensamiento: «Sin duda ese Bienaventurado debe ser un Arahant, un Samyaksambuddha, pues todos estos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, del Dhamma y del Saṅgha. ¿Qué tal si me acercara a ver a ese Bienaventurado, el Arahant, el Samyaksambuddha?». Entonces el general Sīha se dirigió a donde estaba el Nigaṇṭha Nāṭaputta y, al llegar, le dijo: «Señor, deseo ir a ver al asceta Gotama». ‘‘กึ ปน ตฺวํ, สีห, กิริยวาโท สมาโน อกิริยวาทํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสสิ? สมโณ หิ, สีห, โคตโม อกิริยวาโท อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส โย อโหสิ คมิยาภิสงฺขาโร ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ. «¿Por qué tú, Sīha, siendo alguien que sostiene la doctrina de la acción, irías a ver al asceta Gotama, quien sostiene la doctrina de la no-acción? Pues el asceta Gotama, Sīha, sostiene la doctrina de la no-acción, enseña el Dhamma para la no-acción y con ello instruye a sus discípulos». Por segunda vez, el impulso que el general Sīha había tenido de ir a ver al Bienaventurado se apaciguó. ตติยมฺปิ โข สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส…เป… ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ตติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. กึ หิเม กริสฺสนฺติ นิคณฺฐา [Pg.26] อปโลกิตา วา อนปโลกิตา วา? ยํนูนาหํ อนปโลเกตฺวาว นิคณฺเฐ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. Por tercera vez, muchos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha... del Dhamma... del Saṅgha. Por tercera vez, al general Sīha se le ocurrió este pensamiento: «Sin duda ese Bienaventurado debe ser un Arahant, un Samyaksambuddha, pues todos estos destacados y renombrados Licchavis, reunidos en la sala de asambleas, elogiaban de múltiples maneras las virtudes del Buddha, del Dhamma y del Saṅgha. ¿Qué pueden importarme estos Nigaṇṭhas, ya sea que les pida permiso o no? ¿Qué tal si, sin consultar a los Nigaṇṭhas, me acerco a ver a ese Bienaventurado, el Arahant, el Samyaksambuddha?». อถ โข สีโห เสนาปติ ปญฺจมตฺเตหิ รถสเตหิ ทิวาทิวสฺส เวสาลิยา นิยฺยาสิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ, ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อคมาสิ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – Entonces el general Sīha, con unos quinientos carros, salió de Vesālī a pleno día para ver al Bienaventurado. Fue en carro hasta donde el terreno lo permitía, luego descendió y continuó a pie. El general Sīha se acercó a donde estaba el Bienaventurado y, tras saludarlo con respeto, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el general Sīha le dijo al Bienaventurado: ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ. เย เต, ภนฺเต, เอวมาหํสุ – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ, กจฺจิ เต, ภนฺเต, ภควโต วุตฺตวาทิโน น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ, ภนฺเต, ภควนฺต’’นฺติ. «Señor, he oído decir esto: “El asceta Gotama sostiene la doctrina de la no-acción, enseña el Dhamma para la no-acción y con ello instruye a sus discípulos”. Señor, aquellos que dicen eso, ¿están repitiendo lo que el Bienaventurado ha dicho y no lo acusan falsamente con algo que no es verdad? ¿Exponen su enseñanza de acuerdo con el Dhamma sin que su declaración dé lugar a críticas justificables? Pues nosotros, señor, no deseamos calumniar al Bienaventurado». ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la inacción; enseña el Dhamma para la inacción y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la acción; enseña el Dhamma para la acción y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la aniquilación; enseña el Dhamma para la aniquilación y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien que detesta; enseña el Dhamma para el aborrecimiento y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ[Pg.27], สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un destructor; enseña el Dhamma para la destrucción y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un asceta fervoroso; enseña el Dhamma para el fervor y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es uno libre de renacimiento; enseña el Dhamma para la ausencia de renacimiento y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “Existe un sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un consolador; enseña el Dhamma para el consuelo y con ello instruye a sus discípulos’”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อกิริยํ วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la inacción; enseña el Dhamma para la inacción y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño la no ejecución de la mala conducta corporal, de la mala conducta verbal y de la mala conducta mental; enseño la no ejecución de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, กิริยํ วทามิ กายสุจริตสฺส วจีสุจริตสฺส มโนสุจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ กิริยํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la acción; enseña el Dhamma para la acción y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño la ejecución de la buena conducta corporal, de la buena conducta verbal y de la buena conducta mental; enseño la ejecución de los diversos estados saludables y beneficiosos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อุจฺเฉทํ วทามิ ราคสฺส โทสสฺส [Pg.28] โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อุจฺเฉทํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un maestro de la aniquilación; enseña el Dhamma para la aniquilación y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño la aniquilación de la codicia, del odio y de la delusión; enseño la aniquilación de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, ชิคุจฺฉามิ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; ชิคุจฺฉามิ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien que detesta; enseña el Dhamma para el aborrecimiento y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, detesto la mala conducta corporal, la mala conducta verbal y la mala conducta mental; detesto la adquisición de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un destructor; enseña el Dhamma para la destrucción y con ello instruye a sus discípulos’? Pues yo, Sīha, enseño el Dhamma para la eliminación de la codicia, del odio y de la delusión; enseño el Dhamma para la eliminación de los diversos estados perjudiciales y dañinos. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? ตปนียาหํ, สีห, ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วทามิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ยสฺส โข, สีห, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘ตปสฺสี’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, สีห, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es el sentido, Sīha, en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un asceta fervoroso; enseña el Dhamma para el fervor y con ello instruye a sus discípulos’? Yo declaro, Sīha, que los estados perjudiciales y dañinos son ‘quemantes’, a saber, la mala conducta corporal, la mala conducta verbal y la mala conducta mental. Aquel en quien estos estados perjudiciales y dañinos que causan remordimiento han sido abandonados, cortados de raíz, vueltos como el tocón de una palmera, eliminados y hechos de tal naturaleza que no vuelvan a surgir en el futuro, a ese yo lo llamo ‘fervoroso’. En el Tathāgata, Sīha, estos estados que causan remordimiento han sido abandonados, cortados de raíz, vueltos como el tocón de una palmera, eliminados y hechos de tal naturaleza que no vuelvan a surgir en el futuro. Este es, Sīha, el sentido en el cual alguien, al hablar correctamente de mí, podría decir tal cosa”. ‘‘กตโม [Pg.29] จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? ยสฺส โข, สีห, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘อปคพฺโภ’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, สีห, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es la manera, Sīha, por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien sin renacimiento (apagabbho), enseña la doctrina para el cese del renacimiento y con ella guía a sus discípulos’? Sīha, a aquel que ha abandonado, desarraigado, eliminado como un tocón de palma y extinguido por completo la concepción en una matriz y la producción de una existencia futura, de modo que no están sujetas a surgir de nuevo, a ese yo lo llamo ‘alguien sin renacimiento’. Sīha, para el Tathāgata, la concepción en una matriz y la producción de una existencia futura han sido abandonadas, desarraigadas, eliminadas como un tocón de palma, extinguidas por completo y ya no están sujetas a surgir en el futuro. Esta es, Sīha, la manera por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es alguien sin renacimiento, enseña la doctrina para el cese del renacimiento y con ella guía a sus discípulos’”. ‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อสฺสาสโก ปรเมน อสฺสาเสน, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสมิ, เตน จ สาวเก วิเนมิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ. “¿Y cuál es la manera, Sīha, por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un consolador (assāsako), enseña la doctrina para el consuelo y con ella guía a sus discípulos’? Pues yo soy, Sīha, un consolador mediante el consuelo supremo (el Sendero); enseño la doctrina para el consuelo y con ella guío a mis discípulos. Esta es, Sīha, la manera por la cual alguien, hablando con propiedad de mí, podría decir: ‘El asceta Gotama es un consolador, enseña la doctrina para el consuelo y con ella guía a sus discípulos’”. เอวํ วุตฺเต สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. Habiéndose dicho esto, el general Sīha dijo al Bienaventurado: “¡Excelente, venerable señor! ¡Excelente, venerable señor! ... Que el Bienaventurado me acepte como un seguidor laico (upāsaka) que ha tomado refugio en él desde hoy y de por vida”. ‘‘อนุวิจฺจการํ โข, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’’ติ. ‘‘อิมินาปาหํ, ภนฺเต, ภควโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ, ยํ มํ ภควา เอวมาห – ‘อนุวิจฺจการํ โข, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’ติ. มญฺหิ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยา สาวกํ ลภิตฺวา เกวลกปฺปํ เวสาลึ ปฏากํ ปริหเรยฺยุํ – ‘สีโห อมฺหากํ เสนาปติ สาวกตฺตํ อุปคโต’ติ. อถ จ ปน ภควา เอวมาห – ‘อนุวิจฺจการํ, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’ติ. เอสาหํ, ภนฺเต, ทุติยมฺปิ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. “Sīha, actúa después de una cuidadosa investigación. Para personas ilustres como tú, es conveniente actuar tras una cuidadosa investigación”. Al oír esto, Sīha dijo: “Venerable señor, con estas palabras del Bienaventurado me siento aún más satisfecho y complacido: ‘Sīha, actúa tras una cuidadosa investigación...’. Pues, venerable señor, si otros maestros de distintas escuelas me hubieran ganado como discípulo, me habrían paseado por todo Vesālī con estandartes proclamando: ‘El general Sīha se ha convertido en nuestro discípulo’. Sin embargo, el Bienaventurado me dice: ‘Sīha, actúa tras una cuidadosa investigación...’. Venerable señor, por segunda vez tomo refugio en el Bienaventurado, en el Dhamma y en la Sangha de monjes. Que el Bienaventurado me acepte como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy y de por vida”. ‘‘ทีฆรตฺตํ [Pg.30] โข เต, สีห, นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ, เยน เนสํ อุปคตานํ ปิณฺฑกํ ทาตพฺพํ มญฺเญยฺยาสี’’ติ. ‘‘อิมินาปาหํ, ภนฺเต, ภควโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ, ยํ มํ ภควา เอวมาห – ‘ทีฆรตฺตํ โข เต, สีห, นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ, เยน เนสํ อุปคตานํ ปิณฺฑกํ ทาตพฺพํ มญฺเญยฺยาสี’ติ. สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘สมโณ โคตโม เอวมาห – มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, มยฺหเมว สาวกานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, น อญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, น อญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ, อถ จ ปน มํ ภควา นิคณฺเฐสุปิ ทาเน สมาทเปติ. อปิ จ, ภนฺเต, มยเมตฺถ กาลํ ชานิสฺสาม. เอสาหํ, ภนฺเต, ตติยมฺปิ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. “Sīha, durante mucho tiempo tu familia ha sido como un pozo para los Nigaṇṭhas (ascetas jainas); por ello, considera que debes darles limosna cuando se acerquen a tu casa”. Sīha respondió: “Venerable señor, con esto me siento aún más satisfecho y complacido. Pues, venerable señor, he oído decir: ‘El asceta Gotama afirma que solo a él se le deben dar ofrendas y no a otros, que solo a sus discípulos se les debe dar y no a los discípulos de otros; que solo lo dado a él tiene gran fruto y no lo dado a otros...’. Sin embargo, el Bienaventurado me insta a dar limosna incluso a los Nigaṇṭhas. En esto, venerable señor, sabremos discernir el momento oportuno. Venerable señor, por tercera vez tomo refugio en el Bienaventurado, en el Dhamma y en la Sangha. Que el Bienaventurado me acepte como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy y de por vida”. อถ โข ภควา สีหสฺส เสนาปติสฺส อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ, กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ สีหํ เสนาปตึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ สีหสฺส เสนาปติสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ. Entonces el Bienaventurado impartió al general Sīha la enseñanza gradual, a saber: el discurso sobre la generosidad (dānakathaṃ), el discurso sobre la moralidad (sīlakathaṃ), el discurso sobre los reinos celestiales (saggakathaṃ); y explicó el peligro, la bajeza y la impureza de los placeres sensoriales, así como los beneficios de la renuncia (nekkhamme). Cuando el Bienaventurado supo que la mente del general Sīha estaba preparada, dócil, libre de obstáculos, elevada y llena de fe, le expuso aquella enseñanza de los Buddhas que es única: el sufrimiento (dukkha), su origen (samudaya), su cese (nirodha) y el sendero (magga). Así como un paño limpio y sin manchas absorbe perfectamente el tinte, del mismo modo, en ese mismo asiento, surgió en el general Sīha el ojo de la doctrina (dhammacakkhu), puro y libre de manchas: “Todo lo que está sujeto a surgir, está sujeto a cesar”. อถ โข สีโห เสนาปติ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. Entonces el general Sīha, habiendo visto el Dhamma, alcanzado el Dhamma, conocido el Dhamma y penetrado en el Dhamma, habiendo cruzado la duda y abandonado la incertidumbre, habiendo alcanzado plena confianza y volviéndose independiente de otros en la enseñanza del Maestro, dijo al Bienaventurado: “Venerable señor, que el Bienaventurado junto con la Sangha de monjes acepten mañana mi comida”. El Bienaventurado aceptó mediante el silencio. อถ โข สีโห เสนาปติ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข สีโห เสนาปติ อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส[Pg.31], ปวตฺตมํสํ ชานาหี’’ติ. อถ โข สีโห เสนาปติ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต! นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. Entonces, el general Sīha, comprendiendo la aceptación del Bienaventurado, se levantó de su asiento, le rindió homenaje, le rodeó por la derecha y se marchó. Luego, el general Sīha llamó a uno de sus hombres y le dijo: “Ve, buen hombre, y busca carne ya disponible (pavatta-maṃsa)”. Al transcurrir la noche, en su propia casa, el general Sīha mandó preparar exquisitos manjares y alimentos, y envió aviso al Bienaventurado: “Es la hora, venerable señor, la comida está lista”. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน สีหสฺส เสนาปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นิคณฺฐา เวสาลิยํ รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ – ‘‘อชฺช สีเหน เสนาปตินา ถูลํ ปสุํ วธิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส ภตฺตํ กตํ. ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺสกตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจกมฺม’’นฺติ. Entonces, por la mañana, el Bienaventurado se vistió, tomó su cuenco y su manto, y se dirigió a la casa del general Sīha. Al llegar, se sentó en el lugar preparado junto con la Sangha de monjes. En aquel momento, numerosos Nigaṇṭhas recorrían las calles y plazas de Vesālī con los brazos en alto, clamando: “Hoy el general Sīha ha matado un animal robusto para ofrecer una comida al asceta Gotama. El asceta Gotama come a sabiendas esa carne preparada específicamente para él, incurriendo así en la culpa de la matanza”. อถ โข อญฺญตโร ปุริโส เยน สีโห เสนาปติ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สีหสฺส เสนาปติสฺส อุปกณฺณเก อาโรเจสิ – ‘‘ยคฺเฆ, ภนฺเต, ชาเนยฺยาสิ! เอเต สมฺพหุลา นิคณฺฐา เวสาลิยํ รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ – ‘อชฺช สีเหน เสนาปตินา ถูลํ ปสุํ วธิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส ภตฺตํ กตํ. ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺสกตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจกมฺม’นฺติ. อลํ อยฺโย ทีฆรตฺตญฺหิ เต อายสฺมนฺโต อวณฺณกามา พุทฺธสฺส อวณฺณกามา ธมฺมสฺส อวณฺณกามา สงฺฆสฺส. น จ ปเนเต อายสฺมนฺโต ชิริทนฺติ ตํ ภควนฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขิตุํ; น จ มยํ ชีวิตเหตุปิ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปยฺยามา’’ติ. Entonces, cierto hombre se acercó a donde estaba el general Sīha; habiéndose acercado, le susurró al oído al general Sīha: «¡Sepa usted, señor! Estos numerosos Nigaṇṭhas andan por Vesālī de calle en calle, de cruce en cruce, con los brazos en alto, clamando: "Hoy el general Sīha ha matado a un animal grande y ha preparado comida para el asceta Gotama. El asceta Gotama, sabiendo que la carne fue preparada especialmente para él, la consume; él incurre en esa acción [de matar]"». [Sīha dijo:] «Basta, buen hombre. Durante mucho tiempo esos venerables han deseado desprestigiar al Buda, al Dhamma y al Saṅgha. Esos venerables no cesan de calumniar al Bienaventurado con palabras inexistentes, vacías, falsas e irreales; pues nosotros, ni siquiera por causa de la propia vida, privaríamos intencionalmente a un ser vivo de la existencia». อถ โข สีโห เสนาปติ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สีหํ เสนาปตึ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. ทุติยํ. Entonces, el general Sīha sirvió y satisfizo con sus propias manos al Saṅgha de monjes encabezado por el Buda con exquisita comida sólida y blanda. Una vez que el Bienaventurado hubo terminado de comer y retiró su mano del cuenco, el general Sīha se sentó a un lado. Mientras el general Sīha estaba sentado allí, el Bienaventurado lo instruyó, exhortó, animó y deleitó con una charla sobre el Dhamma, tras lo cual se levantó de su asiento y se marchó. Segundo [discurso]. ๓. อสฺสาชานียสุตฺตํ 3. Discurso sobre el Caballo de Pura Sangre ๑๓. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.32], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ. ยสฺสํ ทิสายํ อญฺเญปิ ภทฺทา อสฺสาชานียา ชายนฺติ, ตสฺสํ ทิสายํ ชาโต โหติ. ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ – อลฺลํ วา สุกฺขํ วา – ตํ สกฺกจฺจํเยว ปริภุญฺชติ อวิกิรนฺโต. เชคุจฺฉี โหติ อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา อภินิสีทิตุํ วา อภินิปชฺชิตุํ วา. โสรโต โหติ สุขสํวาโส, น จ อญฺเญ อสฺเส อุพฺเพเชตา. ยานิ โข ปนสฺส โหนฺติ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิมฺเหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ, ตานิ ยถาภูตํ สารถิสฺส อาวิกตฺตา โหติ. เตสมสฺส สารถิ อภินิมฺมทนาย วายมติ. วาหี โข ปน โหติ. ‘กามญฺเญ อสฺสา วหนฺตุ วา มา วา, อหเมตฺถ วหิสฺสามี’ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. คจฺฉนฺโต โข ปน อุชุมคฺเคเนว คจฺฉติ. ถามวา โหติ ยาว ชีวิตมรณปริยาทานา ถามํ อุปทํเสตา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. 13. «Monjes, un noble caballo de pura sangre del rey que posee ocho cualidades es digno del rey, es una posesión del rey y es contado como un atributo del rey. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el noble caballo de pura sangre del rey es de buen linaje por ambos lados, tanto por la madre como por el padre. Nace en aquella región donde también nacen otros nobles caballos de pura sangre. Sea cual sea el alimento que le den —fresco o seco— lo consume con cuidado, sin desparramarlo. Siente repugnancia al sentarse o echarse sobre su propia orina o excremento. Es dócil y de convivencia placentera, y no atemoriza a los demás caballos. Cualquier astucia, engaño, doblez o torpeza que posea, la manifiesta tal como es ante el auriga; entonces, el auriga se esfuerza por corregir esos defectos. Es capaz de llevar cargas. Piensa: "Que otros caballos lleven la carga o no, yo la llevaré aquí". Al andar, avanza por el camino recto. Posee fortaleza hasta el final de su vida por la muerte, mostrando su vigor. Monjes, un noble caballo de pura sangre del rey que posee estas ocho cualidades es digno del rey, es una posesión del rey y es contado como un atributo del rey». ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ – ลูขํ วา ปณีตํ วา – ตํ สกฺกจฺจํเยว ปริภุญฺชติ อวิหญฺญมาโน. เชคุจฺฉี โหติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; เชคุจฺฉี โหติ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. โสรโต โหติ สุขสํวาโส, น อญฺเญ ภิกฺขู อุพฺเพเชตา. ยานิ โข ปนสฺส โหนฺติ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิมฺเหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ, ตานิ ยถาภูตํ อาวิกตฺตา โหติ สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ. เตสมสฺส สตฺถา วา วิญฺญู วา สพฺรหฺมจารี อภินิมฺมทนาย วายมติ. สิกฺขิตา โข ปน โหติ. ‘กามญฺเญ [Pg.33] ภิกฺขู สิกฺขนฺตุ วา มา วา, อหเมตฺถ สิกฺขิสฺสามี’ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. คจฺฉนฺโต โข ปน อุชุมคฺเคเนว คจฺฉติ; ตตฺรายํ อุชุมคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อารทฺธวีริโย วิหรติ – ‘กามํ ตโจ จ นฺหารุ จ อฏฺฐิ จ อวสิสฺสตุ, สรีเร อุปสุสฺสตุ มํสโลหิตํ; ยํ ตํ ปุริสถาเมน ปุริสวีริเยน ปุริสปรกฺกเมน ปตฺตพฺพํ, น ตํ อปาปุณิตฺวา วีริยสฺส สณฺฐานํ ภวิสฺสตี’ติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ตติยํ. «Del mismo modo, monjes, el monje que posee ocho cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de regalos, digno de saludo reverente, un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el monje es virtuoso, vive restringido por el código de conducta monástica, es perfecto en su comportamiento y lugares de frecuentación, ve peligro incluso en las faltas más leves y, habiéndolos aceptado, se entrena en los preceptos. Sea cual sea el alimento que le den —tosco o refinado— lo consume con atención, sin afligirse. Siente repugnancia por la mala conducta corporal, verbal y mental; siente repugnancia por incurrir en diversos estados malvados y perjudiciales. Es dócil y de convivencia placentera, y no atemoriza a los demás monjes. Cualquier astucia, engaño, doblez o torpeza que posea, la manifiesta tal como es ante el Maestro o ante los compañeros sabios en la vida santa; entonces, el Maestro o los compañeros sabios se esfuerzan por corregir esos defectos. Es disciplinado en el entrenamiento. Piensa: "Que otros monjes se entrenen o no, yo me entrenaré aquí". Al andar, avanza por el camino recto; y este es el camino recto, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración. Vive con una energía persistente, pensando: "Que queden solo la piel, los tendones y los huesos, que se sequen la carne y la sangre en mi cuerpo; no cejaré en mi esfuerzo hasta haber alcanzado lo que se logra mediante la fuerza humana, el vigor humano y la perseverancia humana". Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo». Tercero. ๔. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ 4. Discurso sobre el Caballo Defectuoso ๑๔. ‘‘อฏฺฐ จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ อฏฺฐ จ อสฺสโทเส, อฏฺฐ จ ปุริสขฬุงฺเก อฏฺฐ จ ปุริสโทเส. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – 14. «Monjes, enseñaré ocho tipos de caballos defectuosos y ocho defectos de los caballos, así como ocho tipos de hombres defectuosos y ocho defectos de los hombres. Escuchen y presten mucha atención; hablaré». «Sí, señor», respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อสฺสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ อสฺสโทสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉโต ปฏิกฺกมติ, ปิฏฺฐิโต รถํ ปวตฺเตติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อสฺสโทโส. «¿Y cuáles son, monjes, los ocho caballos defectuosos y los ocho defectos de los caballos? Aquí, monjes, cierto caballo defectuoso, cuando se le dice "¡ve!" y es aguijoneado e instado por el auriga, retrocede hacia atrás y hace girar el carro hacia atrás. Monjes, existe este tipo de caballo defectuoso en este mundo. Este es, monjes, el primer defecto de un caballo». ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉา ลงฺฆติ, กุพฺพรํ หนติ, ติทณฺฑํ ภญฺชติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อสฺสโทโส. «Además, monjes, otro caballo defectuoso, cuando se le dice "¡ve!" y es aguijoneado e instado por el auriga, corcea hacia atrás, golpea el borde del carro y rompe el soporte triple. Monjes, existe este tipo de caballo defectuoso en este mundo. Este es, monjes, el segundo defecto de un caballo». ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา รถีสาย สตฺถึ อุสฺสชฺชิตฺวา รถีสํเยว อชฺโฌมทฺทติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย อสฺสโทโส. «Además, monjes, otro caballo defectuoso, cuando se le dice "¡ve!" y es aguijoneado e instado por el auriga, apoya su muslo contra el timón del carro y pisotea el timón mismo. Monjes, existe este tipo de caballo defectuoso en este mundo. Este es, monjes, el tercer defecto de un caballo». ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อุมฺมคฺคํ คณฺหติ, อุพฺพฏุมํ รถํ กโรติ. เอวรูโปปิ[Pg.34], ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ อสฺสโทโส. “Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, toma el camino equivocado y desvía el carro. Esta, monjes, es la cuarta falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ลงฺฆติ ปุริมกายํ ปคฺคณฺหติ ปุริเม ปาเท. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อสฺสโทโส. “Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, salta levantando la parte delantera de su cuerpo y alza sus patas delanteras. Esta, monjes, es la quinta falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อนาทิยิตฺวา สารถึ อนาทิยิตฺวา ปโตทลฏฺฐึ ทนฺเตหิ มุขาธานํ วิธํสิตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ อสฺสโทโส. “Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, sin prestar atención al auriga ni al aguijón, destroza con sus dientes el bocado y se va por donde le place. Esta, monjes, es la sexta falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา เนว อภิกฺกมติ โน ปฏิกฺกมติ ตตฺเถว ขีลฏฺฐายี ฐิโต โหติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม อสฺสโทโส. “Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, ni avanza ni retrocede, permaneciendo allí mismo inmóvil como un poste. Esta, monjes, es la séptima falta de un caballo. Monjes, hay ciertos caballos rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปุริเม จ ปาเท สํหริตฺวา ปจฺฉิเม จ ปาเท สํหริตฺวา ตตฺเถว จตฺตาโร ปาเท อภินิสีทติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม อสฺสโทโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อสฺสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ อสฺสโทสา. “Además, monjes, en este mundo, cierto caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo herido y aguijoneado por el auriga, encogiendo tanto las patas delanteras como las traseras, se tumba allí mismo sobre sus cuatro patas. Esta, monjes, es la octava falta de un caballo. Estas, monjes, son las ocho clases de caballos rebeldes y las ocho faltas de los caballos”. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุริสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ ปุริสโทสา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน ‘น สรามี’ติ อสติยา นิพฺเพเฐติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉโต ปฏิกฺกมติ, ปิฏฺฐิโต รถํ วตฺเตติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุริสโทโส. “¿Y cuáles, monjes, son los ocho hombres rebeldes y las ocho faltas de los hombres? Aquí, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, se defiende alegando falta de memoria: ‘No lo recuerdo’. Monjes, así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, retrocede y hace girar el carro hacia atrás; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Monjes, hay ciertos hombres rebeldes en este mundo que son de esta naturaleza. Esta, monjes, es la primera falta de un hombre”. ‘‘ปุน [Pg.35] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน โจทกํเยว ปฏิปฺผรติ – ‘กึ นุ โข ตุยฺหํ พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส ภณิเตน! ตฺวมฺปิ นาม ภณิตพฺพํ มญฺญสี’ติ! เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉา ลงฺฆติ, กุพฺพรํ หนติ, ติทณฺฑํ ภญฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุริสโทโส. “Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, arremete contra su propio acusador diciendo: ‘¿Qué importa lo que digas tú, necio e ignorante? ¡Incluso tú crees que debes hablar!’. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, salta hacia atrás, golpea el armazón del carro y rompe el triple madero; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la segunda falta de un hombre”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน โจทกสฺเสว ปจฺจาโรเปติ – ‘ตฺวํ โขสิ อิตฺถนฺนามํ อาปตฺตึ อาปนฺโน, ตฺวํ ตาว ปฐมํ ปฏิกโรหี’ติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา รถีสาย สตฺถึ อุสฺสชฺชิตฺวา รถีสํเยว อชฺโฌมทฺทติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุริสโทโส. “Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, devuelve la acusación al mismo acusador diciendo: ‘Tú mismo has cometido tal ofensa, ¡corrígete tú primero!’. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, empuja el eje del carro con su muslo y pisotea el eje mismo; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la tercera falta de un hombre”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อุมฺมคฺคํ คณฺหติ, อุพฺพฏุมํ รถํ กโรติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุริสโทโส. “Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, evade una pregunta con otra, desvía la conversación hacia temas externos y manifiesta enojo, odio y resentimiento. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, toma el camino equivocado y desvía el carro; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la cuarta falta de un hombre”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน สงฺฆมชฺเฌ พาหุวิกฺเขปํ กโรติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ลงฺฆติ, ปุริมกายํ ปคฺคณฺหติ ปุริเม ปาเท; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ปุริสโทโส. “Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, hace gestos violentos con sus brazos en medio de la Sangha. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, salta levantando la parte delantera de su cuerpo y alza sus patas delanteras; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la quinta falta de un hombre”. ‘‘ปุน [Pg.36] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อนาทิยิตฺวา สงฺฆํ อนาทิยิตฺวา โจทกํ สาปตฺติโกว เยน กามํ ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อนาทิยิตฺวา สารถึ อนาทิยิตฺวา ปโตทลฏฺฐึ ทนฺเตหิ มุขาธานํ วิธํสิตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ ปุริสโทโส. “Además, monjes, unos monjes acusan a un monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado de una ofensa por los monjes, sin prestar atención a la Sangha ni al acusador, se marcha a donde le place manteniendo aún su ofensa. Así como ese caballo rebelde, cuando se le dice ‘¡ve!’, siendo aguijoneado por el auriga, sin prestar atención al auriga ni al aguijón, destroza con sus dientes el bocado y se va por donde le place; yo digo, monjes, que esta persona es similar a eso. Esta, monjes, es la sexta falta de un hombre”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน ‘เนวาหํ อาปนฺโนมฺหิ, น ปนาหํ อาปนฺโนมฺหี’ติ โส ตุณฺหีภาเวน สงฺฆํ วิเหเฐติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา เนว อภิกฺกมติ โน ปฏิกฺกมติ ตตฺเถว ขีลฏฺฐายี ฐิโต โหติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ปุริสโทโส. “Además, monjes, unos monjes acusan a otro monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado por los monjes de una ofensa, pensando: ‘No he cometido ninguna ofensa, de ninguna manera he cometido ninguna ofensa’, acosa a la comunidad con su silencio. Del mismo modo que, monjes, ese caballo indómito, al decirle ‘¡ve!’, siendo aguijoneado y estimulado por el auriga, ni avanza ni retrocede, sino que permanece allí mismo inmóvil como un poste; de la misma manera, monjes, describo a este individuo. Tal tipo de persona, monjes, es un hombre indómito en este mundo. Este, monjes, es el séptimo defecto de un hombre.” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน เอวมาห – ‘กึ นุ โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อติพาฬฺหํ มยิ พฺยาวฏา ยาว อิทานาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’ติ. โส สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา เอวมาห – ‘อิทานิ โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหถา’ติ? เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปุริเม จ ปาเท สํหริตฺวา ปจฺฉิเม จ ปาเท สํหริตฺวา ตตฺเถว จตฺตาโร ปาเท อภินิสีทติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม ปุริสโทโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุริสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ ปุริสโทสา’’ติ. จตุตฺถํ. “Además, monjes, unos monjes acusan a otro monje de una ofensa. Ese monje, al ser acusado por los monjes de una ofensa, dice así: ‘¿Por qué están ustedes, venerables, tan empeñados conmigo? Ahora mismo renunciaré al entrenamiento y volveré a la vida inferior [laica]’. Él, habiendo renunciado al entrenamiento y vuelto a la vida inferior, dice así: ‘¿Están ahora satisfechos, venerables?’. Del mismo modo que, monjes, ese caballo indómito, al decirle ‘¡ve!’, siendo aguijoneado y estimulado por el auriga, encoge sus patas delanteras y traseras y se agacha allí mismo sobre sus cuatro patas; de la misma manera, monjes, describo a este individuo. Tal tipo de persona, monjes, es un hombre indómito en este mundo. Este, monjes, es el octavo defecto de un hombre. Estos son, monjes, los ocho hombres indómitos y los ocho defectos de un hombre.” ๕. มลสุตฺตํ 5. Discurso sobre las Manchas ๑๕. ‘‘อฏฺฐิมานิ[Pg.37], ภิกฺขเว, มลานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อสชฺฌายมลา, ภิกฺขเว, มนฺตา; อนุฏฺฐานมลา, ภิกฺขเว, ฆรา; มลํ, ภิกฺขเว, วณฺณสฺส โกสชฺชํ; ปมาโท, ภิกฺขเว, รกฺขโต มลํ; มลํ, ภิกฺขเว, อิตฺถิยา ทุจฺจริตํ; มจฺเฉรํ, ภิกฺขเว, ททโต มลํ; มลา, ภิกฺขเว, ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ; ตโต, ภิกฺขเว, มลา มลตรํ อวิชฺชา ปรมํ มลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มลานี’’ติ. 15. “Monjes, hay estas ocho manchas. ¿Cuáles ocho? La falta de recitación, monjes, es la mancha de los textos sagrados; la falta de esfuerzo, monjes, es la mancha de la vida hogareña; la pereza, monjes, es la mancha de la apariencia física; la negligencia, monjes, es la mancha del que vigila; la mala conducta, monjes, es la mancha de la mujer; la tacañería, monjes, es la mancha del donante; las malas y perjudiciales cualidades, monjes, son manchas tanto en este mundo como en el más allá; pero, monjes, la mancha mayor que todas estas es la ignorancia, la mancha suprema. Estas son, monjes, las ocho manchas.” ‘‘อสชฺฌายมลา มนฺตา, อนุฏฺฐานมลา ฆรา; มลํ วณฺณสฺส โกสชฺชํ, ปมาโท รกฺขโต มลํ. “La falta de recitación es la mancha de los textos, la falta de esfuerzo es la mancha del hogar; la pereza es la mancha de la apariencia, la negligencia es la mancha de quien vigila.” ‘‘มลิตฺถิยา ทุจฺจริตํ, มจฺเฉรํ ททโต มลํ; มลา เว ปาปกา ธมฺมา, อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ; ตโต มลา มลตรํ, อวิชฺชา ปรมํ มล’’นฺติ. ปญฺจมํ; “La mala conducta es la mancha de la mujer, la tacañería es la mancha del que da; ciertamente, las malas cualidades son manchas en este mundo y en el más allá. Sin embargo, hay una mancha mayor que estas: la ignorancia es la mancha suprema.” ๖. ทูเตยฺยสุตฺตํ 6. Discurso sobre el Mensajero ๑๖. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ, สาเวตา จ, อุคฺคเหตา จ, ธาเรตา จ, วิญฺญาตา จ, วิญฺญาเปตา จ, กุสโล จ สหิตาสหิตสฺส, โน จ กลหการโก – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต โสตา จ โหติ, สาเวตา จ, อุคฺคเหตา จ, ธาเรตา จ, วิญฺญาตา จ, วิญฺญาเปตา จ, กุสโล จ สหิตาสหิตสฺส, โน จ กลหการโก. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหตี’’ติ. 16. “Monjes, poseyendo ocho cualidades, un monje es digno de ir en una misión como mensajero. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, un monje sabe escuchar, sabe hacerse escuchar, sabe aprender, sabe retener, sabe discernir el significado, sabe dar a conocer el significado, es hábil en lo que es beneficioso y lo que no lo es, y no es un provocador de disputas. Poseyendo estas ocho cualidades, monjes, un monje es digno de ir en una misión como mensajero. Poseyendo ocho cualidades, monjes, Sāriputta es digno de ir en una misión como mensajero. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, Sāriputta sabe escuchar, sabe hacerse escuchar, sabe aprender, sabe retener, sabe discernir, sabe dar a conocer, es hábil en lo que es beneficioso y lo que no lo es, y no es un provocador de disputas. Poseyendo estas ocho cualidades, monjes, Sāriputta es digno de ir en una misión como mensajero.” ‘‘โย เว น พฺยถติ ปตฺวา, ปริสํ อุคฺควาทินึ ; น จ หาเปติ วจนํ, น จ ฉาเทติ สาสนํ. “Aquel que ciertamente no se turba al llegar ante una asamblea que habla con dureza, que no pierde el sentido de las palabras ni oculta el mensaje,” ‘‘อสนฺทิทฺธญฺจ [Pg.38] ภณติ, ปุจฺฉิโต น จ กุปฺปติ; ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ, ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ; “que habla sin ambigüedad y no se enoja cuando se le pregunta; tal monje es ciertamente digno de ir como mensajero.” ๗. ปฐมพนฺธนสุตฺตํ 7. Primer Discurso sobre las Ataduras ๑๗. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อากาเรหิ อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? รุณฺเณน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; หสิเตน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; ภณิเตน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; อากปฺเปน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; วนภงฺเคน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; คนฺเธน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; รเสน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; ผสฺเสน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหากาเรหิ อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุพทฺธา, เย ผสฺเสน พทฺธา’’ติ. สตฺตมํ. 17. “Monjes, a través de ocho formas una mujer cautiva a un hombre. ¿Cuáles ocho? Por el llanto, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por la risa, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el habla, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por la apariencia y los gestos, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por los obsequios del bosque, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el aroma, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el sabor, monjes, una mujer cautiva a un hombre; por el tacto, monjes, una mujer cautiva a un hombre. A través de estas ocho formas, monjes, una mujer cautiva a un hombre. Aquellos seres, monjes, que están cautivados por el tacto, están verdaderamente bien atados.” ๘. ทุติยพนฺธนสุตฺตํ 8. Segundo Discurso sobre las Ataduras ๑๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อากาเรหิ ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? รุณฺเณน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; หสิเตน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; ภณิเตน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; อากปฺเปน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; วนภงฺเคน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; คนฺเธน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; รเสน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; ผสฺเสน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหากาเรหิ ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุพทฺธา, เย ผสฺเสน พทฺธา’’ติ. อฏฺฐมํ. 18. “Monjes, a través de ocho formas un hombre cautiva a una mujer. ¿Cuáles ocho? Por el llanto, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por la risa, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el habla, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por la apariencia y los gestos, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por los obsequios del bosque, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el aroma, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el sabor, monjes, un hombre cautiva a una mujer; por el tacto, monjes, un hombre cautiva a una mujer. A través de estas ocho formas, monjes, un hombre cautiva a una mujer. Aquellos seres, monjes, que están cautivados por el tacto, están verdaderamente bien atados.” ๙. ปหาราทสุตฺตํ 9. Discurso a Pahārāda ๑๙. เอกํ สมยํ ภควา เวรญฺชายํ วิ หรติ นเฬรุปุจิมนฺทมูเล. อถ โข ปหาราโท อสุรินฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข ปหาราทํ อสุรินฺทํ ภควา เอตทโวจ – 19. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Verañjā, al pie del árbol neem de Naḷeru. Entonces, Pahārāda, el señor de los Asuras, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se mantuvo a un lado. Mientras Pahārāda, el señor de los Asuras, permanecía a un lado, el Bienaventurado le dijo lo siguiente: ‘‘อปิ [Pg.39] ปน, ปหาราท, อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อภิรมนฺติ, ภนฺเต, อสุรา มหาสมุทฺเท’’ติ. ‘‘กติ ปน, ปหาราท, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? มหาสมุทฺโท, ภนฺเต, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Pahārāda, ¿se deleitan los asuras en el gran océano?”. “Se deleitan, Señor, los asuras en el gran océano”. “¿Cuántas son, Pahārāda, las cualidades maravillosas y asombrosas del gran océano por las cuales, al verlas una y otra vez, los asuras se deleitan en él?”. “Hay, Señor, ocho cualidades maravillosas y asombrosas en el gran océano, por las cuales, al verlas una y otra vez, los asuras se deleitan en él. ¿Cuáles son esas ocho? El gran océano, Señor, se inclina gradualmente, desciende gradualmente y se profundiza gradualmente; no hay un precipicio abrupto. Puesto que el gran océano se inclina gradualmente, desciende gradualmente y se profundiza gradualmente, sin un precipicio abrupto; esta es, Señor, la primera cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, Señor, el gran océano es de naturaleza estable y no traspasa sus límites. Puesto que el gran océano es de naturaleza estable y no traspasa sus límites; esta es, Señor, la segunda cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, Señor, el gran océano no tolera un cadáver. Si hay un cadáver en el gran océano, pronto lo lleva a la orilla y lo arroja a tierra firme. Puesto que el gran océano no tolera un cadáver, sino que pronto lo lleva a la orilla y lo arroja a tierra firme; esta es, Señor, la tercera cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, Señor, cualesquiera que sean los grandes ríos —a saber, el Ganges, el Yamuna, el Aciravatī, el Sarabhū y el Mahī— al llegar al gran océano pierden sus nombres y linajes anteriores y son conocidos simplemente como ‘el gran océano’. Puesto que estos grandes ríos, al llegar al gran océano, pierden sus nombres y linajes anteriores para ser llamados simplemente ‘el gran océano’; esta es, Señor, la cuarta cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน [Pg.40] จปรํ, ภนฺเต, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, Señor, aunque todos los ríos del mundo fluyan hacia el gran océano y las lluvias caigan del cielo, no se percibe por ello que el gran océano disminuya ni aumente. Puesto que, a pesar de los ríos que fluyen y las lluvias que caen, no se percibe disminución ni aumento en el gran océano; esta es, Señor, la quinta cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, Señor, el gran océano tiene un solo sabor, el sabor de la sal. Puesto que el gran océano tiene un solo sabor, el de la sal; esta es, Señor, la sexta cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ. อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, Señor, el gran océano posee muchos y diversos tesoros. Estos tesoros son: perlas, gemas, berilo, caracolas, cuarzo, coral, plata, oro, rubíes y piedras preciosas veteadas. Puesto que el gran océano posee estos múltiples y diversos tesoros; esta es, Señor, la séptima cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ทฺวิโยชน… ติโยชน… จตุโยชน… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภนฺเต[Pg.41], มหาสมุทฺเท อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตีติ. “Además, Señor, el gran océano es la morada de seres inmensos. Estos seres son: el pez Timi, el Timiṅgala, el Timirapiṅgala, los asuras, los nagas y los gandhabbas. En el gran océano hay seres con cuerpos de cien yojanas, de doscientas yojanas, de trescientas yojanas, de cuatrocientas yojanas y hasta de quinientas yojanas. Puesto que el gran océano es la morada de estos grandes seres, con cuerpos que alcanzan desde las cien hasta las quinientas yojanas; esta es, Señor, la octava cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano por la cual, al verla una y otra vez, los asuras se deleitan en él. Estas son, Señor, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las cuales los asuras se deleitan en el gran océano”. ‘‘อปิ ปน, ภนฺเต, ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อภิรมนฺติ, ปหาราท, ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย’’ติ. ‘‘กติ ปน, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. “Pero, Señor, ¿se deleitan los monjes en este Dhamma-Vinaya?”. “Se deleitan, Pahārāda, los monjes en este Dhamma-Vinaya”. “¿Cuántas son, Señor, las cualidades maravillosas y asombrosas de este Dhamma-Vinaya por las cuales los monjes se deleitan en él?”. “Hay, Pahārāda, ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma-Vinaya por las cuales los monjes se deleitan en él. ¿Cuáles son esas ocho? Así como el gran océano, Pahārāda, se inclina, desciende y se profundiza gradualmente sin un precipicio abrupto; del mismo modo, en este Dhamma-Vinaya hay un entrenamiento gradual, una acción gradual y una práctica gradual; no hay una penetración repentina en el conocimiento final. Puesto que en este Dhamma-Vinaya hay un entrenamiento, acción y práctica graduales, y no una penetración repentina en el conocimiento final; esta es, Pahārāda, la primera cualidad maravillosa y asombrosa de este Dhamma-Vinaya por la cual, al verla una y otra vez, los monjes se deleitan en él”. ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, ยํ มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. ยมฺปิ, ปหาราท, มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. «Al igual que el gran océano, Pahārāda, tiene una naturaleza estable y no sobrepasa la orilla, de la misma manera, Pahārāda, mis discípulos no transgreden las reglas de entrenamiento que he prescrito para ellos, ni siquiera por causa de su propia vida. El hecho de que mis discípulos no transgredan las reglas de entrenamiento que he prescrito para ellos, ni siquiera por causa de su propia vida, es la segunda cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya». ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ ถลํ อุสฺสาเรติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ. «Al igual que el gran océano, Pahārāda, no convive con un cadáver muerto, sino que, si hay un cadáver muerto en el gran océano, pronto lo arrastra a la orilla y lo lanza a tierra firme; de la misma manera, Pahārāda, aquel individuo que es inmoral, de mala naturaleza, de conducta impura y sospechosa, de acciones ocultas, que no es un asceta pero se proclama como tal, que no vive la vida pura pero se proclama así, podrido por dentro, rezumante de pasiones y convertido en un desecho, la Sangha no convive con él; reuniéndose prontamente, lo expulsan». ‘‘กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส สนฺนิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา สงฺโฆ จ เตน. ยมฺปิ, ปหาราท, โย โส ปุคฺคโล [Pg.42] ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ; กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส สนฺนิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา สงฺโฆ จ เตน. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. «Aunque esté sentado en medio de la Sangha de monjes, está lejos de la Sangha y la Sangha está lejos de él. El hecho de que la Sangha no conviva con aquel individuo que es inmoral, de mala naturaleza, de conducta impura y sospechosa, de acciones ocultas, que no es un asceta pero se proclama como tal, que no vive la vida pura pero se proclama así, podrido por dentro, rezumante de pasiones y convertido en un desecho, sino que, reuniéndose prontamente, lo expulsan, de modo que aunque esté sentado en medio de la Sangha de monjes, está lejos de la Sangha y la Sangha está lejos de él, es la tercera cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya». ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, จตฺตาโรเม วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา, เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ปหาราท, จตฺตาโรเม วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา, เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. «Al igual que, Pahārāda, cualesquiera grandes ríos —a saber: el Ganges, el Yamuna, el Aciravati, el Sarabhu y el Mahi—, al llegar al gran océano, abandonan sus nombres y linajes anteriores y son designados simplemente como 'el gran océano'; de la misma manera, Pahārāda, estas cuatro castas —los aristócratas, los brahmanes, los comerciantes y los trabajadores—, habiendo salido del hogar hacia la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata, abandonan sus nombres y linajes anteriores y son designados simplemente como 'ascetas seguidores del hijo del Sakya'. El hecho de que estas cuatro castas, al renunciar a la vida de hogar, abandonen sus nombres y linajes anteriores y sean designados simplemente como 'ascetas seguidores del hijo del Sakya', es la cuarta cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya». ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ปหาราท, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. «Al igual que, Pahārāda, todos los ríos del mundo que fluyen hacia el gran océano y todas las corrientes de lluvia que caen del cielo, no hacen que se perciba disminución o plenitud en el gran océano; de la misma manera, Pahārāda, aunque muchos monjes alcancen el parinibbāna en el elemento del Nibbāna sin residuo, no por ello se percibe disminución o plenitud en el elemento del Nibbāna. El hecho de que, aunque muchos monjes alcancen el parinibbāna, no se perciba disminución ni plenitud en el elemento del Nibbāna, es la quinta cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya». ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส, วิมุตฺติรโส. ยมฺปิ ปหาราท[Pg.43], อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส, วิมุตฺติรโส; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. «Al igual que el gran océano, Pahārāda, tiene un solo sabor, el sabor de la sal; de la misma manera, Pahārāda, este Dhamma y Vinaya tiene un solo sabor, el sabor de la liberación. El hecho de que este Dhamma y Vinaya tenga un solo sabor, el sabor de la liberación, es la sexta cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya». ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ยมฺปิ, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. «Al igual que el gran océano, Pahārāda, posee muchos tesoros, diversos tesoros, y estos son sus tesoros, a saber: perlas, gemas, lapislázuli, conchas, cuarzo, coral, plata, oro, rubíes y esmeraldas; de la misma manera, Pahārāda, este Dhamma y Vinaya posee muchos tesoros, diversos tesoros, y estos son sus tesoros, a saber: los cuatro establecimientos de la atención, los cuatro esfuerzos correctos, las cuatro bases del poder espiritual, las cinco facultades, los cinco poderes, los siete factores de iluminación y el noble camino óctuple. El hecho de que este Dhamma y Vinaya posea estos numerosos y diversos tesoros, como los cuatro establecimientos de la atención hasta el noble camino óctuple, es la séptima cualidad asombrosa y maravillosa de este Dhamma y Vinaya, al ver la cual los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya». ‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ [Pg.44] อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ. นวมํ. “Al igual que el gran océano, Pahārāda, es la morada de seres gigantescos, y en él se encuentran estos seres: el timi, el timiṅgala, el timirapiṅgala, asuras, nagas y gandhabbas; y existen en el gran océano seres con cuerpos de cien yojanas, de doscientas yojanas, de trescientas yojanas, de cuatrocientas yojanas y de quinientas yojanas; exactamente de la misma manera, Pahārāda, este Dhamma y Disciplina es la morada de grandes seres, y en él se encuentran estos seres: el que ha entrado en la corriente y el que practica para la realización del fruto de la entrada en la corriente, el que retorna una sola vez y el que practica para la realización del fruto del retorno una sola vez, el que no retorna y el que practica para la realización del fruto del no retorno, el arahant y el que practica para el estado de arahant. El hecho de que este Dhamma y Disciplina sea la morada de tales grandes seres... es la octava cualidad maravillosa y asombrosa en este Dhamma y Disciplina, al ver la cual, una y otra vez, los monjes se deleitan en este Dhamma y Disciplina. Estas son, Pahārāda, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma y Disciplina, al ver las cuales, una y otra vez, los monjes se deleitan en este Dhamma y Disciplina”. Noveno [discurso]. ๑๐. อุโปสถสุตฺตํ 10. 10. Uposathasutta - Discurso sobre el Día de la Observancia ๒๐. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม, จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. 20. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Parque del Este, en el palacio de la madre de Migāra. En aquel tiempo, en el día del Uposatha, el Bienaventurado estaba sentado rodeado por la comunidad de monjes. Entonces, el venerable Ānanda, cuando la noche ya había avanzado y transcurrido la primera vigilia, se levantó de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro, se inclinó con las manos en saludo hacia el Bienaventurado y le dijo: “Señor, la noche ha avanzado, la primera vigilia ha pasado y la comunidad de monjes ha estado sentada por mucho tiempo. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. เอวํ วุตฺเต ภควา ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม, จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม, อุทฺธสฺตํ อรุณํ, นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’ติ. Cuando se dijo esto, el Bienaventurado permaneció en silencio. Por segunda vez, el venerable Ānanda, cuando la noche ya había avanzado y transcurrido la vigilia media, se levantó de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro, se inclinó con las manos en saludo hacia el Bienaventurado y le dijo: “Señor, la noche ha avanzado, la vigilia media ha pasado y la comunidad de monjes ha estado sentada por mucho tiempo. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. Por segunda vez, el Bienaventurado permaneció en silencio. Por tercera vez, el venerable Ānanda, cuando la noche ya había avanzado, transcurrida la última vigilia, al despuntar el alba y cuando la noche mostraba un rostro radiante, se levantó de su asiento, arregló su manto superior sobre un hombro, se inclinó con las manos en saludo hacia el Bienaventurado y le dijo: “Señor, la noche ha avanzado, la última vigilia ha pasado, el alba ha despuntado y la noche tiene un rostro radiante; la comunidad de monjes ha estado sentada por mucho tiempo. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. [El Bienaventurado respondió:] “Ānanda, la asamblea no es pura”. อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘กํ นุ โข ภควา ปุคฺคลํ สนฺธาย เอวมาห – ‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’’ติ? อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สพฺพาวนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ. อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อสุจึ สงฺกสฺสรสมาจารํ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตํ อสฺสมณํ สมณปฏิญฺญํ อพฺรหฺมจารึ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญํ อนฺโตปูตึ อวสฺสุตํ กสมฺพุชาตํ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺนํ; ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เยน โส ปุคฺคโล เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ปุคฺคลํ [Pg.45] เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. Entonces, al venerable Mahāmoggallāna se le ocurrió: “¿A qué persona se refiere el Bienaventurado cuando dice: ‘Ānanda, la asamblea no es pura’?”. Acto seguido, el venerable Mahāmoggallāna examinó mentalmente a toda la comunidad de monjes, penetrando sus mentes con la suya. El venerable Mahāmoggallāna vio a aquel individuo de conducta inmoral, de mala naturaleza, impuro, de comportamiento sospechoso, de acciones ocultas, que no era un asceta pero afirmaba serlo, que no llevaba una vida santa pero afirmaba llevarla, podrido por dentro, rezumando impurezas y lleno de inmundicia, sentado en medio de la comunidad de monjes. Al verlo, se levantó de su asiento, se acercó a aquel individuo y le dijo: “Levántate, amigo, has sido visto por el Bienaventurado. No tienes comunión con los monjes”. เอวํ วุตฺเต โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ทุติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ตติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. Ante estas palabras, aquel individuo permaneció en silencio. Por segunda vez, el venerable Mahāmoggallāna le dijo: “Levántate, amigo, has sido visto por el Bienaventurado. No tienes comunión con los monjes”. Por segunda vez, aquel individuo permaneció en silencio. Por tercera vez, el venerable Mahāmoggallāna le dijo: “Levántate, amigo, has sido visto por el Bienaventurado. No tienes comunión con los monjes”. Por tercera vez, aquel individuo permaneció en silencio. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ พาหายํ คเหตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐกา นิกฺขาเมตฺวา สูจิฆฏิกํ ทตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขามิโต โส, ภนฺเต, ปุคฺคโล มยา. ปริสุทฺธา ปริสา. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, โมคฺคลฺลาน! ยาว พาหา คหณาปิ นาม โส โมฆปุริโส อาคมิสฺสตี’’ติ! Entonces, el venerable Mahāmoggallāna tomó a aquel individuo por el brazo, lo sacó fuera del portal de la entrada y echó el cerrojo. Luego se acercó al Bienaventurado y le dijo: “Señor, he expulsado a ese individuo. La asamblea es pura. Que el Bienaventurado, Señor, recite el Pātimokkha a los monjes”. [El Bienaventurado dijo:] “¡Es asombroso, Moggallāna, es prodigioso, Moggallāna, cómo ese hombre vano esperó hasta que incluso fuera tomado por el brazo!”. อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ตุมฺเหว ทานิ, ภิกฺขเว, อุโปสถํ กเรยฺยาถ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถ. น ทานาหํ, ภิกฺขเว, อชฺชตคฺเค อุโปสถํ กริสฺสามิ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ. อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส ยํ ตถาคโต อปริสุทฺธาย ปริสาย ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺย’’. Entonces el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, de ahora en adelante realizad vosotros mismos el Uposatha y recitad el Pātimokkha. Monjes, desde hoy en adelante yo no realizaré el Uposatha ni recitaré el Pātimokkha. Es imposible, monjes, no puede ocurrir que un Tathāgata recite el Pātimokkha ante una asamblea que no es pura”. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? มหาสมุทฺโท, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ…เป… (ยถา ปุริเม ตถา วิตฺถาเรตพฺโพ). “Monjes, existen en el gran océano ocho cualidades maravillosas y asombrosas, al ver las cuales los asuras se deleitan en el gran océano. ¿Cuáles son esas ocho? El gran océano, monjes, se inclina gradualmente, se profundiza gradualmente, tiene una pendiente gradual; no hay una caída abrupta como un precipicio. El hecho de que el gran océano... se incline, profundice y tenga una pendiente gradual, y no sea un precipicio abrupto; esta es, monjes, la primera cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano, al ver la cual los asuras se deleitan en el gran océano... (debe expandirse como en el discurso anterior).” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา[Pg.46]. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. “Además, monjes, el gran océano es la morada de seres inmensos. Estos son los seres que allí habitan: Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgalo, asuras, nāgas y gandhabbas. En el gran océano habitan seres con cuerpos de cien yojanas... (etc.)... e incluso de quinientas yojanas. El hecho de que el gran océano sea la morada de seres inmensos —tales como Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgalo, asuras, nāgas y gandhabbas, y que allí habiten seres con cuerpos de cien yojanas... e incluso de quinientas yojanas— es, monjes, la octava cualidad maravillosa y asombrosa del gran océano, por la cual, habiéndola visto repetidamente, los asuras se deleitan en el gran océano. Estas son, monjes, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas del gran océano, por las cuales, habiéndolas visto repetidamente, los asuras se deleitan en él.” ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ. ทสมํ. “Del mismo modo, monjes, hay ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma y Vinaya, por las cuales, habiéndolas visto repetidamente, los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya. ¿Cuáles son las ocho? Así como, monjes, el gran océano se inclina gradualmente, se profundiza gradualmente y tiene una pendiente gradual, sin tener una caída abrupta; del mismo modo, monjes, en este Dhamma y Vinaya hay un entrenamiento gradual, una práctica gradual y un progreso gradual, sin que haya una penetración súbita en el conocimiento final. El hecho de que en este Dhamma y Vinaya haya un entrenamiento gradual, una práctica gradual y un progreso gradual, sin una penetración súbita en el conocimiento final, es, monjes, la primera cualidad maravillosa y asombrosa en este Dhamma y Vinaya, por la cual, habiéndola visto repetidamente, los monjes se deleitan en este Dhamma y Vinaya... (etc.)... Así como, monjes, el gran océano es la morada de seres inmensos —tales como Timi, Timiṅgala, Timirapiṅgalo, asuras, nāgas y gandhabbas, y allí habitan seres con cuerpos de cien yojanas... e incluso de quinientas yojanas—; del mismo modo, monjes, este Dhamma y Vinaya es la morada de seres inmensos. Estos son los seres que lo habitan: el que ha entrado en la corriente (sotāpanno), el que practica para la realización del fruto de la entrada en la corriente... (etc.)... el arahant y el que practica para el estado de arahant. El hecho de que este Dhamma y Vinaya sea la morada de tales seres inmensos... es, monjes, la octava cualidad maravillosa y asombrosa en este Dhamma y Vinaya, por la cual, habiéndola visto repetidamente, los monjes se deleitan en él. Estas son, monjes, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas en este Dhamma y Vinaya, por las cuales, habiéndolas visto repetidamente, los monjes se deleitan en él”. Décimo discurso. มหาวคฺโค ทุติโย. Fin del segundo Mahāvaggo (Gran Capítulo). ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de los temas es el siguiente: เวรญฺโช [Pg.47] สีโห อาชญฺญํ, ขฬุงฺเกน มลานิ จ; ทูเตยฺยํ ทฺเว จ พนฺธนา, ปหาราโท อุโปสโถติ. Verañja, Sīha, Ājañña, Khaḷuṅka y Malāni; Dūteyya, los dos discursos sobre Bandhanā, Pahārāda y Uposatha. ๓. คหปติวคฺโค 3. Capítulo de los Padres de Familia (Gahapativaggo) ๑. ปฐมอุคฺคสุตฺตํ 1. Primer discurso sobre Ugga ๒๑. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ. 21. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la Gran Sala del Techo Puntiagudo. Estando allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, considerad a Ugga, el padre de familia de Vesālī, como alguien dotado de ocho cualidades maravillosas y asombrosas”. Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata se levantó de su asiento y entró en su monasterio. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ – Entonces, cierto monje, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, se dirigió a la casa del padre de familia Ugga de Vesālī. Al llegar, se sentó en el asiento preparado. Entonces, el padre de familia Ugga de Vesālī se acercó a aquel monje; habiéndose acercado, saludó al monje y se sentó a un lado. Mientras el padre de familia Ugga de Vesālī estaba sentado a un lado, aquel monje le dijo lo siguiente: ‘‘อฏฺฐหิ โข ตฺวํ, คหปติ, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเม เต, คหปติ, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เยหิ ตฺวํ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ? ‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, ชานามิ – กตเมหิ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโตติ. อปิ จ, ภนฺเต, เย เม อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, ตํ สุโณหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, คหปตี’’ติ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เอตทโวจ – ‘‘ยทาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ปฐมํ ทูรโตว อทฺทสํ; สห ทสฺสเนเนว เม, ภนฺเต[Pg.48], ภควโต จิตฺตํ ปสีทิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ’’. “Padre de familia, el Bienaventurado ha declarado que estás dotado de ocho cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son esas ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las cuales el Bienaventurado te ha declarado así?”. “Venerable señor, no sé exactamente cuáles son las ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las que el Bienaventurado me declaró de tal modo. No obstante, venerable señor, escuche y preste mucha atención a las ocho cualidades maravillosas y asombrosas que poseo; yo hablaré”. “Así sea, padre de familia”, respondió aquel monje al padre de familia Ugga de Vesālī. El padre de familia Ugga de Vesālī dijo lo siguiente: “Venerable señor, cuando vi al Bienaventurado por primera vez, aun desde lejos, en el mismo instante de verlo, mi mente se llenó de fe en el Bienaventurado. Esta es, venerable señor, la primera cualidad maravillosa y asombrosa que poseo”. ‘‘โส โข อหํ, ภนฺเต, ปสนฺนจิตฺโต ภควนฺตํ ปยิรุปาสึ. ตสฺส เม ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา มํ ภควา อญฺญาสิ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ โข เม ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’นฺติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ตตฺเถว พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ อคมาสึ, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ จ สิกฺขาปทานิ สมาทิยึ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. “Venerable señor, con la mente llena de fe, serví al Bienaventurado. Para mí, el Bienaventurado impartió una enseñanza gradual, a saber: una plática sobre la generosidad, sobre la virtud moral y sobre los reinos celestiales; mostró el peligro, la degradación y la impureza de los placeres de los sentidos, y los beneficios de la renuncia. Cuando el Bienaventurado supo que mi mente estaba preparada, era dócil, estaba libre de obstáculos, elevada y llena de confianza, entonces me mostró la enseñanza del Dhamma propia de los Budas: el sufrimiento, su origen, su cesación y el camino. Tal como una tela limpia y libre de manchas aceptaría perfectamente el tinte, así mismo, en ese mismo asiento, surgió en mí el ojo del Dhamma, puro y sin mácula: ‘Todo lo que tiene la naturaleza de surgir, tiene la naturaleza de cesar’. Entonces, venerable señor, habiendo visto el Dhamma, alcanzado el Dhamma, conocido el Dhamma y penetrado en el Dhamma, habiendo cruzado la duda y abandonado la incertidumbre, habiendo alcanzado la plena confianza y no dependiendo de otro en la enseñanza del Maestro, allí mismo tomé refugio en el Buda, en el Dhamma y en la Saṅgha, y asumí los preceptos de entrenamiento con el celibato como el quinto. Esta es, venerable señor, la segunda cualidad maravillosa y asombrosa que poseo”. ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, จตสฺโส โกมาริโย ปชาปติโย อเหสุํ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เยน ตา ปชาปติโย เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ตา ปชาปติโย เอตทวจํ – ‘มยา โข, ภคินิโย, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ สิกฺขาปทานิ สมาทินฺนานิ. ยา อิจฺฉติ สา อิเธว โภเค จ ภุญฺชตุ ปุญฺญานิ จ กโรตุ, สกานิ วา ญาติกุลานิ คจฺฉตุ. โหติ วา ปน ปุริสาธิปฺปาโย, กสฺส โว ทมฺมี’ติ? เอวํ วุตฺเต สา, ภนฺเต, เชฏฺฐา ปชาปติ มํ เอตทโวจ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส มํ, อยฺยปุตฺต, ปุริสสฺส เทหี’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, ตํ ปุริสํ ปกฺโกสาเปตฺวา วาเมน หตฺเถน ปชาปตึ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ภิงฺคารํ คเหตฺวา ตสฺส ปุริสสฺส โอโณเชสึ. โกมารึ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ทารํ ปริจฺจชนฺโต นาภิชานามิ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺตํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. “Señor, yo tenía cuatro esposas jóvenes. Entonces, señor, me acerqué a ellas y les dije: ‘Hermanas, he asumido los preceptos de entrenamiento con el celibato como el quinto. Aquella que lo desee, que se quede aquí mismo y disfrute de las riquezas y haga méritos, o que regrese con su propia familia. O si desea otro hombre, ¿a quién se la entregaré?’. Ante esto, señor, la esposa mayor me dijo: ‘Señor, entrégueme a tal hombre’. Entonces, señor, habiendo mandado llamar a ese hombre, tomé a mi esposa con la mano izquierda y, sosteniendo la jarra de agua con la mano derecha, se la entregué a aquel hombre. Señor, al renunciar a mi joven esposa, no recuerdo que mi mente sufriera alteración alguna. Esta es la tercera cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.” ‘‘สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. เต จ โข อปฺปฏิวิภตฺตา สีลวนฺเตหิ กลฺยาณธมฺเมหิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. “En mi familia, señor, existen riquezas. Pero estas se comparten sin distinción con los virtuosos de buen carácter. Esta es la cuarta cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.” ‘‘ยํ [Pg.49] โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภิกฺขุํ ปยิรุปาสามิ; สกฺกจฺจํเยว ปยิรุปาสามิ, โน อสกฺกจฺจํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. “Señor, siempre que visito a un monje, lo hago con sumo respeto y nunca con falta de consideración. Esta es la quinta cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.” ‘‘โส เจ, ภนฺเต, เม อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ; สกฺกจฺจํเยว สุโณมิ, โน อสกฺกจฺจํ. โน เจ เม โส อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ, อหมสฺส ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. “Si ese venerable me enseña el Dhamma, señor, lo escucho con sumo respeto y nunca con falta de consideración. Si ese venerable no me enseña el Dhamma, entonces soy yo quien le enseña el Dhamma a él. Esta es la sexta cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.” ‘‘อนจฺฉริยํ โข ปน มํ, ภนฺเต, เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘สฺวากฺขาโต, คหปติ, ภควตา ธมฺโม’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตา เทวตา เอวํ วทามิ – ‘วเทยฺยาถ วา เอวํ โข ตุมฺเห เทวตา โน วา วเทยฺยาถ, อถ โข สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม’ติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อุนฺนตึ – ‘มํ วา เทวตา อุปสงฺกมนฺติ, อหํ วา เทวตาหิ สทฺธึ สลฺลปามี’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. “Señor, no me resulta asombroso que las deidades se me acerquen y me digan: ‘Padre de familia, el Dhamma ha sido bien expuesto por el Bienaventurado’. Cuando me dicen esto, señor, les respondo: ‘Ya sea que ustedes, deidades, lo digan o no, el Dhamma ha sido ciertamente bien expuesto por el Bienaventurado’. Pero, señor, no recuerdo sentir ninguna vanidad por el hecho de que las deidades se me acerquen o de que yo hable con ellas. Esta es la séptima cualidad asombrosa y maravillosa que poseo.” ‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ, นาหํ เตสํ กิญฺจิ อตฺตนิ อปฺปหีนํ สมนุปสฺสามิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. อิเม โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ. น จ โข อหํ ชานามิ – กตเมหิ จาหํ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ. “Señor, de estos cinco grilletes inferiores enseñados por el Bienaventurado, no veo ninguno que no haya sido abandonado en mí. Esta es la octava cualidad asombrosa y maravillosa que poseo. Estas son, señor, las ocho cualidades asombrosas y maravillosas que poseo. Sin embargo, no sé cuáles son exactamente las ocho cualidades asombrosas y maravillosas por las que el Bienaventurado me ha declarado dotado.” อถ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ยาวตโก อโหสิ อุคฺเคน คหปตินา เวสาลิเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. Entonces, aquel monje, habiendo recibido la limosna en la casa del padre de familia Ugga de Vesali, se levantó de su asiento y se marchó. Después de la comida, al regresar de su ronda de limosnas, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el monje relató al Bienaventurado toda la conversación que había tenido con el padre de familia Ugga de Vesali. ‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! ยถา ตํ อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, อิเมเหว โข, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ [Pg.50] ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก มยา พฺยากโต. อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ ธาเรหี’’ติ. ปฐมํ. “—¡Bien, bien, monje! Tal como el padre de familia Ugga de Vesali ha declarado correctamente, yo también lo he declarado dotado precisamente de estas ocho cualidades asombrosas y maravillosas. Monje, ten por cierto que el padre de familia Ugga de Vesali posee estas ocho cualidades asombrosas y maravillosas”. —Primero. ๒. ทุติยอุคฺคสุตฺตํ 2. Segundo discurso sobre Ugga ๒๒. เอกํ สมยํ ภควา วชฺชีสุ วิหรติ หตฺถิคาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ. 22. En una ocasi3n, el Bienaventurado resid#a entre los vajjis en Hatthig#ma. All#, el Bienaventurado se dirigi3 a los monjes: ‘Monjes, considerad a Ugga, el amo de casa de Hatthig#ma, como alguien que posee ocho cualidades maravillosas y asombrosas’. Esto dijo el Bienaventurado. Habiendo dicho esto, el Sugata se levant3 de su asiento y entr3 en el monasterio. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐหิ โข ตฺวํ, คหปติ, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเม เต, คหปติ, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เยหิ ตฺวํ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ? Entonces, cierto monje, habi9ndose vestido por la ma#ana y tomando su cuenco y sus mantos, se dirigi3 a la casa de Ugga, el amo de casa de Hatthig#ma; al llegar, se sent3 en el asiento preparado. Entonces, Ugga el amo de casa se acerc3 a aquel monje; habi9ndose acercado y saludado al monje, se sent3 a un lado. Mientras Ugga estaba sentado a un lado, el monje le dijo: ‘Amo de casa, el Bienaventurado ha declarado que t# posees ocho cualidades maravillosas y asombrosas. !Cu#les son esas ocho cualidades maravillosas y asombrosas por las cuales el Bienaventurado te ha distinguido?’. ‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, ชานามิ – กตเมหิ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโตติ. อปิ จ, ภนฺเต, เย เม อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, ตํ สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, คหปตี’’ติ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก เอตทโวจ – ‘‘ยทาหํ, ภนฺเต, นาควเน ปริจรนฺโต ภควนฺตํ ปฐมํ ทูรโตว อทฺทสํ; สห ทสฺสเนเนว เม, ภนฺเต, ภควโต จิตฺตํ ปสีทิ, สุรามโท จ ปหียิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. ‘Venerable se#or, no s9 con qu9 ocho cualidades maravillosas y asombrosas el Bienaventurado ha declarado que cuento. Sin embargo, venerable se#or, escuche y preste mucha atenci3n a las ocho cualidades maravillosas y asombrosas que se encuentran en m#; hablar9’. ‘As# sea, amo de casa’, respondi3 aquel monje. Ugga el amo de casa dijo esto: ‘Venerable se#or, cuando estaba divirti9ndome en el bosque de N#ga, vi al Bienaventurado por primera vez desde lejos; tan pronto como lo vi, venerable se#or, mi mente se llen3 de fe en el Bienaventurado y mi embriaguez por el licor desapareci3. Esta, venerable se#or, es la primera cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#. ‘‘โส โข อหํ, ภนฺเต, ปสนฺนจิตฺโต ภควนฺตํ ปยิรุปาสึ. ตสฺส เม ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา มํ ภควา อญฺญาสิ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา [Pg.51] พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ โข เม ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’นฺติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ตตฺเถว พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ อคมาสึ, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ จ สิกฺขาปทานิ สมาทิยึ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. ‘Venerable se#or, con la mente llena de fe, serv# al Bienaventurado. El Bienaventurado me imparti3 la ense#anza gradual, es decir: el discurso sobre la generosidad, sobre la virtud, sobre los reinos celestiales; revel3 el peligro, la bajeza y la corrupci3n de los placeres sensuales, y el beneficio de la renuncia. Cuando el Bienaventurado supo que mi mente estaba preparada, era maleable, libre de obst#culos, elevada y llena de fe, entonces revel3 la ense#anza del Dhamma que los Budas descubrieron por s# mismos: el sufrimiento, su origen, su cesaci3n y el camino. Tal como un pa#o limpio y libre de manchas absorber#a bien el tinte, as# tambi9n, en ese mismo asiento, surgi3 en m# el ojo del Dhamma, puro y sin m#cula: "Todo lo que est# sujeto a originarse, est# sujeto a cesar". Entonces, venerable se#or, habiendo visto el Dhamma, alcanzado el Dhamma, conocido el Dhamma y profundizado en el Dhamma, habiendo cruzado la duda y estando libre de incertidumbre, habiendo alcanzado la intrepidez y no dependiendo de nadie m#s en la ense#anza del Maestro, all# mismo tom9 refugio en el Buda, en el Dhamma y en la Sangha, y asum# los cinco preceptos con el celibato como el quinto. Esta, venerable se#or, es la segunda cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#. ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, จตสฺโส โกมาริโย ปชาปติโย อเหสุํ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เยน ตา ปชาปติโย เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ตา ปชาปติโย เอตทวจํ – ‘มยา โข, ภคินิโย, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ สิกฺขาปทานิ สมาทินฺนานิ. ยา อิจฺฉติ สา อิเธว โภเค จ ภุญฺชตุ ปุญฺญานิ จ กโรตุ, สกานิ วา ญาติกุลานิ คจฺฉตุ. โหติ วา ปน ปุริสาธิปฺปาโย, กสฺส โว ทมฺมี’ติ? เอวํ วุตฺเต สา, ภนฺเต, เชฏฺฐา ปชาปติ มํ เอตทโวจ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส มํ, อยฺยปุตฺต, ปุริสสฺส เทหี’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, ตํ ปุริสํ ปกฺโกสาเปตฺวา วาเมน หตฺเถน ปชาปตึ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ภิงฺคารํ คเหตฺวา ตสฺส ปุริสสฺส โอโณเชสึ. โกมารึ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ทารํ ปริจฺจชนฺโต นาภิชานามิ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺตํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. ‘Venerable se#or, yo ten#a cuatro esposas j3venes. Entonces, venerable se#or, me acerqu9 a ellas y les dije: "Hermanas, he asumido los preceptos con el celibato como el quinto. Aquella que lo desee, puede quedarse aqu# para disfrutar de la riqueza y hacer m9ritos, o puede regresar a la casa de sus propios parientes. O, si desea a otro hombre, !a qui9n se la entregar9?". Al decir esto, la esposa mayor me dijo: "Se#or, entr9game a tal hombre". Entonces, venerable se#or, habiendo mandado llamar a ese hombre, tom9 a mi esposa con la mano izquierda y, con la mano derecha sosteniendo una jarra de agua, la entregu9 a aquel hombre. Sin embargo, venerable se#or, al renunciar a mi joven esposa, no soy consciente de ninguna alteraci3n en mi mente. Esta, venerable se#or, es la tercera cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#. ‘‘สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. เต จ โข อปฺปฏิวิภตฺตา สีลวนฺเตหิ กลฺยาณธมฺเมหิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. ‘Venerable se#or, en mi familia hay riquezas, y estas son compartidas sin distinci3n con aquellos que son virtuosos y de buen car#cter. Esta, venerable se#or, es la cuarta cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#. ‘‘ยํ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภิกฺขุํ ปยิรุปาสามิ; สกฺกจฺจํเยว ปยิรุปาสามิ, โน อสกฺกจฺจํ. โส เจ เม อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ; สกฺกจฺจํเยว สุโณมิ, โน อสกฺกจฺจํ. โน เจ เม โส อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ, อหมสฺส ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. ‘Venerable se#or, cuando sirvo a un monje, lo hago con sumo respeto y no sin 9l. Si ese venerable me ense#a el Dhamma, lo escucho con sumo respeto y no sin 9l. Si ese venerable no me ense#a el Dhamma, yo mismo le ense#o el Dhamma a 9l. Esta, venerable se#or, es la quinta cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en m#. ‘‘อนจฺฉริยํ [Pg.52] โข ปน, ภนฺเต, สงฺเฆ นิมนฺติเต เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘อสุโก, คหปติ, ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต อสุโก ปญฺญาวิมุตฺโต อสุโก กายสกฺขี อสุโก ทิฏฺฐิปฺปตฺโต อสุโก สทฺธาวิมุตฺโต อสุโก ธมฺมานุสารี อสุโก สทฺธานุสารี อสุโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม อสุโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม’ติ. สงฺฆํ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ปริวิสนฺโต นาภิชานามิ เอวํ จิตฺตํ อุปฺปาเทนฺโต – ‘อิมสฺส วา โถกํ เทมิ อิมสฺส วา พหุก’นฺติ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, สมจิตฺโตว เทมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. Además, venerable señor, no es de extrañar que cuando el Sangha es invitado, las deidades se acerquen y me digan: ‘Padre de familia, tal monje es uno liberado de ambas partes; tal monje es uno liberado por la sabiduría; tal monje es un testigo corporal; tal monje es uno que ha alcanzado la visión; tal monje es uno liberado por la fe; tal monje es un seguidor del Dhamma; tal monje es un seguidor de la fe; tal monje es virtuoso y de buen carácter; tal monje es inmoral y de mal carácter’. Sin embargo, venerable señor, mientras sirvo al Sangha, no recuerdo haber tenido este pensamiento: ‘A este le daré poco, a aquel le daré mucho’. Más bien, venerable señor, doy con una mente equitativa. Esta es, venerable señor, la sexta cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en mí. ‘‘อนจฺฉริยํ โข ปน มํ, ภนฺเต, เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘สฺวากฺขาโต, คหปติ, ภควตา ธมฺโม’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตา เทวตา เอวํ วเทมิ – ‘วเทยฺยาถ วา เอวํ โข ตุมฺเห เทวตา โน วา วเทยฺยาถ, อถ โข สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม’ติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อุนฺนตึ – ‘มํ ตา เทวตา อุปสงฺกมนฺติ, อหํ วา เทวตาหิ สทฺธึ สลฺลปามี’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. Además, venerable señor, no es de extrañar que las deidades se acerquen y me digan: ‘El Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado, padre de familia’. Cuando se dice esto, venerable señor, les respondo a esas deidades: ‘Ya sea que ustedes, deidades, digan esto o no, ciertamente el Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado’. No obstante, venerable señor, no recuerdo haber sentido ninguna exaltación mental a causa de esto, pensando: ‘Las deidades se acercan a mí’ o ‘Yo converso con las deidades’. Esta es, venerable señor, la séptima cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en mí. ‘‘สเจ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภควโต ปฐมตรํ กาลํ กเรยฺยํ, อนจฺฉริยํ โข ปเนตํ ยํ มํ ภควา เอวํ พฺยากเรยฺย – ‘นตฺถิ ตํ สํโยชนํ เยน สํยุตฺโต อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก ปุน อิมํ โลกํ อาคจฺเฉยฺยา’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. อิเม โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ. น จ โข อหํ ชานามิ – กตเมหิ จาหํ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ. Venerable señor, si yo muriera antes que el Bienaventurado, no sería de extrañar que el Bienaventurado declarara sobre mí: ‘No existe ningún grillete que, al estar atado a él, haga que Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, regrese de nuevo a este mundo’. Esta es, venerable señor, la octava cualidad maravillosa y asombrosa que se encuentra en mí. Estas son, venerable señor, las ocho cualidades maravillosas y asombrosas que se encuentran en mí. Pero no sé con cuáles ocho cualidades maravillosas y asombrosas me ha declarado dotado el Bienaventurado. ‘‘อถ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ยาวตโก อโหสิ อุคฺเคน คหปตินา หตฺถิคามเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ. Entonces, aquel monje, habiendo recibido la limosna de comida en la casa de Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, se levantó de su asiento y se marchó. Luego, después de comer, al regresar de su ronda de limosnas, aquel monje se dirigió a donde estaba el Bienaventurado; al llegar, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el monje relató al Bienaventurado toda la conversación que había tenido con Ugga, el padre de familia de Hatthigāma. ‘‘สาธุ [Pg.53] สาธุ, ภิกฺขุ! ยถา ตํ อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, อิเมเหว โข ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก มยา พฺยากโต. อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ ธาเรหี’’ติ. ทุติยํ. «¡Bien, bien, monje! Tal como Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, lo declararía al declarar correctamente, así es. Ciertamente, monje, con estas mismas ocho cualidades maravillosas y asombrosas he declarado yo que Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, está dotado. Por lo tanto, monje, recuerda a Ugga, el padre de familia de Hatthigāma, como alguien dotado de estas ocho cualidades maravillosas y asombrosas». Segundo. ๓. ปฐมหตฺถกสุตฺตํ 3. Primer discurso sobre Hatthaka ๒๓. เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถ. กตเมหิ สตฺตหิ? สทฺโธ หิ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; หิรีมา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; โอตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; พหุสฺสุโต, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; จาควา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ. 23. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Alavi, en el santuario de Aggalava. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «Monjes, considerad a Hatthaka de Alavi como alguien que posee siete cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son estas siete? Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; monjes, Hatthaka de Alavi es virtuoso; monjes, Hatthaka de Alavi tiene vergüenza moral; monjes, Hatthaka de Alavi tiene temor a obrar mal; monjes, Hatthaka de Alavi es muy instruido; monjes, Hatthaka de Alavi es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio. Monjes, considerad a Hatthaka de Alavi como alguien que posee estas siete cualidades maravillosas y asombrosas». El Bienaventurado dijo esto. Habiendo dicho esto, el Sugata se levantó de su asiento y entró en el monasterio. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข หตฺถกํ อาฬวกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ – Entonces, cierto monje, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y su manto, se dirigió a la residencia de Hatthaka de Alavi; al llegar, se sentó en el asiento preparado. Entonces, Hatthaka de Alavi se acercó a donde estaba aquel monje; habiéndose acercado y rendido homenaje al monje, se sentó a un lado. Mientras estaba sentado a un lado, aquel monje le dijo a Hatthaka de Alavi: ‘‘สตฺตหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเมหิ สตฺตหิ? ‘สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา…เป… หิริมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก’ติ. อิเมหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ. ‘‘กจฺจิตฺถ, ภนฺเต, น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ? ‘‘น เหตฺถ, อาวุโส, โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ยเทตฺถ น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ. «Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees siete cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son estas siete? “Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; es virtuoso... (p)... tiene vergüenza moral; tiene temor a obrar mal; es muy instruido; es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio”. Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees estas siete cualidades maravillosas y asombrosas». «Venerable señor, ¿acaso no había ningún laico vestido de blanco presente allí?». «No, amigo, no había ningún laico vestido de blanco presente allí». «Es bueno, venerable señor, que ningún laico vestido de blanco estuviera presente allí». อถ [Pg.54] โข โส ภิกฺขุ หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – Entonces, aquel monje, habiendo recibido comida de limosna en la residencia de Hatthaka de Alavi, se levantó de su asiento y se marchó. Después, tras su comida, de regreso de su ronda de limosna, aquel monje se dirigió a donde estaba el Bienaventurado; al llegar, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, aquel monje le dijo al Bienaventurado: ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทึ. อถ โข, ภนฺเต, หตฺถโก อาฬวโก เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภนฺเต, หตฺถกํ อาฬวกํ เอตทวจํ – ‘สตฺตหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเมหิ สตฺตหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา…เป… หิริมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโกติ. อิเมหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’ติ. «Aquí, venerable señor, habiéndome vestido por la mañana y tomando mi cuenco y mi manto, me dirigí a la residencia de Hatthaka de Alavi; al llegar, me senté en el asiento preparado. Entonces, venerable señor, Hatthaka de Alavi se acercó a donde yo estaba; habiéndose acercado y habiéndome rendido homenaje, se sentó a un lado. A Hatthaka de Alavi, sentado a un lado, le dije: “Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees siete cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles son estas siete? Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; es virtuoso... (p)... tiene vergüenza moral; tiene temor a obrar mal; es muy instruido; es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio. Amigo, el Bienaventurado ha declarado que posees estas siete cualidades maravillosas y asombrosas”». ‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, หตฺถโก มํ เอตทโวจ – ‘กจฺจิตฺถ, ภนฺเต, น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’ติ? ‘น เหตฺถ, อาวุโส, โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’ติ. ‘สาธุ, ภนฺเต, ยเทตฺถ น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’’ติ. «Cuando se dijo esto, venerable señor, Hatthaka me dijo: “Venerable señor, ¿acaso no había ningún laico vestido de blanco presente allí?”. “No, amigo, no había ningún laico vestido de blanco presente allí”. “Es bueno, venerable señor, que ningún laico vestido de blanco estuviera presente allí”». ‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! อปฺปิจฺโฉ โส, ภิกฺขุ, กุลปุตฺโต. สนฺเตเยว อตฺตนิ กุสลธมฺเม น อิจฺฉติ ปเรหิ ญายมาเน. เตน หิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมินาปิ อฏฺฐเมน อจฺฉริเยน อพฺภุเตน ธมฺเมน สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรหิ, ยทิทํ อปฺปิจฺฉตายา’’ติ. ตติยํ. «¡Bien, bien, monje! Ese hijo de buena familia, monje, tiene pocos deseos. No desea que otros conozcan las cualidades meritorias que posee realmente. Por lo tanto, monje, considera a Hatthaka de Alavi como alguien que posee también esta octava cualidad maravillosa y asombrosa, a saber: el tener pocos deseos». Tercero. ๔. ทุติยหตฺถกสุตฺตํ 4. 4. Segundo Discurso sobre Hatthaka ๒๔. เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ปญฺจมตฺเตหิ อุปาสกสเตหิ ปริวุโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข หตฺถกํ อาฬวกํ ภควา [Pg.55] เอตทโวจ – ‘‘มหตี โข ตฺยายํ, หตฺถก, ปริสา. กถํ ปน ตฺวํ, หตฺถก, อิมํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหาสี’’ติ? ‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ จตฺตาริ สงฺคหวตฺถูนิ, เตหาหํ อิมํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหามิ. อหํ, ภนฺเต, ยํ ชานามิ – ‘อยํ ทาเนน สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ ทาเนน สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ เปยฺยวชฺเชน สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ เปยฺยวชฺเชน สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ อตฺถจริยาย สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ อตฺถจริยาย สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ สมานตฺตตาย สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ สมานตฺตตาย สงฺคณฺหามิ. สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. ทลิทฺทสฺส โข โน ตถา โสตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ สาธุ, หตฺถก! โยนิ โข ตฺยายํ, หตฺถก, มหตึ ปริสํ สงฺคเหตุํ. เย หิ เกจิ, หตฺถก, อตีตมทฺธานํ มหตึ ปริสํ สงฺคเหสุํ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคเหสุํ. เยปิ หิ เกจิ, หตฺถก, อนาคตมทฺธานํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหิสฺสนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหิสฺสนฺติ. เยปิ หิ เกจิ, หตฺถก, เอตรหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหนฺตี’’ติ. 24. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Alavi, en el santuario de Aggalava. Entonces, Hatthaka de Alavi, rodeado por unos quinientos seguidores laicos, se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y rendido homenaje al Bienaventurado, se sentó a un lado. A Hatthaka de Alavi, sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Hatthaka, esta asamblea tuya es ciertamente grande. ¿Cómo es, Hatthaka, que logras sostener a esta gran asamblea?». «Venerable señor, mediante las cuatro bases de la concordia enseñadas por el Bienaventurado, sostengo a esta gran asamblea. Venerable señor, cuando sé: “A este se le debe sostener mediante la generosidad”, lo sostengo mediante la generosidad; cuando sé: “A este se le debe sostener mediante el habla afectuosa”, lo sostengo mediante el habla afectuosa; cuando sé: “A este se le debe sostener mediante la conducta beneficiosa”, lo sostengo mediante la conducta beneficiosa; cuando sé: “A este se le debe sostener mediante la imparcialidad”, lo sostengo mediante la imparcialidad. Además, venerable señor, en mi familia hay riquezas. Ellos consideran que las palabras de alguien que no es pobre deben ser escuchadas, mientras que no piensan lo mismo de las de alguien que es pobre». «¡Bien, bien, Hatthaka! Este es el método adecuado, Hatthaka, para sostener a una gran asamblea. Todos aquellos que en el pasado sostuvieron a una gran asamblea, lo hicieron mediante estas mismas cuatro bases de la concordia. Todos aquellos que en el futuro sostendrán a una gran asamblea, lo harán mediante estas mismas cuatro bases de la concordia. Todos aquellos que en el presente sostienen a una gran asamblea, lo hacen mediante estas mismas cuatro bases de la concordia». อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเต หตฺถเก อาฬวเก ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา, ภิกฺขเว…เป… หิรีมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; อปฺปิจฺโฉ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถา’’ติ. จตุตฺถํ. Entonces Hatthaka de Alavi, después de haber sido instruido, animado, entusiasmado y regocijado por el Bienaventurado con una plática sobre el Dhamma, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, partió. Poco después de que Hatthaka de Alavi se hubiera ido, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «Monjes, consideren a Hatthaka de Alavi como alguien que posee ocho cualidades maravillosas y asombrosas. ¿Cuáles ocho? Monjes, Hatthaka de Alavi tiene fe; es virtuoso; ... tiene vergüenza moral; tiene temor al error; es muy instruido; es generoso; monjes, Hatthaka de Alavi es sabio; y tiene pocos deseos. Monjes, consideren a Hatthaka de Alavi como alguien que posee estas ocho cualidades maravillosas y asombrosas». Así concluyó el cuarto discurso. ๕. มหานามสุตฺตํ 5. 5. Discurso a Mahānāma ๒๕. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.56] ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, อุปาสโก โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก โหตี’’ติ. 25. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en el Monasterio de Nigrodha en Kapilavatthu. Entonces Mahānāma el Sakya se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, Mahānāma el Sakya le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿hasta qué punto se considera a alguien un seguidor laico?». «Mahānāma, cuando alguien ha ido por refugio al Buda, al Dhamma y al Saṅgha, hasta ese punto se considera un seguidor laico». ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ. «Pero, señor, ¿hasta qué punto es un seguidor laico virtuoso?». «Mahānāma, cuando un seguidor laico se abstiene de destruir la vida, de tomar lo que no le es dado, de la conducta sexual inapropiada, de hablar falsamente y del consumo de alcohol y otras sustancias que causan negligencia; hasta ese punto, Mahānāma, un seguidor laico es virtuoso». ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตนาว สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ ; อตฺตนาว สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนาว จาคสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนาว ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, โน ปรํ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนาว สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, โน ปรํ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนาว สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, โน ปรํ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนาว สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, โน ปรํ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ; อตฺตนาว อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ. «Pero, señor, ¿hasta qué punto un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás?». «Mahānāma, cuando un seguidor laico posee fe él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la fe; es virtuoso él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la virtud; es generoso él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la generosidad; desea ver a los monjes él mismo, pero no anima a otros a ver a los monjes; desea escuchar el verdadero Dhamma él mismo, pero no anima a otros a escuchar el verdadero Dhamma; retiene en su memoria las enseñanzas escuchadas, pero no anima a otros a retenerlas; examina el significado de las enseñanzas escuchadas, pero no anima a otros a examinar el significado; conociendo el significado y conociendo el texto original, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma mismo, pero no anima a otros a practicar de acuerdo con el Dhamma. Hasta este punto, Mahānāma, un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás». ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, ปรญฺจ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สทฺธมฺมํ [Pg.57] โสตุกาโม โหติ, ปรญฺจ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, ปรญฺจ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, ปรญฺจ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ, อตฺตนา จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ปญฺจมํ. «Pero, señor, ¿hasta qué punto un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás?». «Mahānāma, cuando un seguidor laico posee fe él mismo y anima a otros a establecerse en la fe; es virtuoso él mismo y anima a otros a establecerse en la virtud; es generoso él mismo y anima a otros a establecerse en la generosidad; desea ver a los monjes él mismo y anima a otros a ver a los monjes; desea escuchar el verdadero Dhamma él mismo y anima a otros a escuchar el verdadero Dhamma; retiene en su memoria las enseñanzas escuchadas y anima a otros a retenerlas; examina el significado de las enseñanzas escuchadas y anima a otros a examinar el significado; conociendo el significado y conociendo el texto original, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma mismo y anima a otros a practicar de acuerdo con el Dhamma. Hasta este punto, Mahānāma, un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás». Así concluyó el quinto discurso. ๖. ชีวกสุตฺตํ 6. 6. Discurso a Jīvaka ๒๖. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกมฺพวเน. อถ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชีวโก โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, อุปาสโก โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; เอตฺตาวตา โข ชีวก, อุปาสโก โหตี’’ติ. 26. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en el bosque de mangos de Jīvaka. Entonces Jīvaka Komārabhacca se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, Jīvaka Komārabhacca le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿hasta qué punto se considera a alguien un seguidor laico?». «Jīvaka, cuando alguien ha ido por refugio al Buda, al Dhamma y al Saṅgha, hasta ese punto, Jīvaka, se considera un seguidor laico». ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ. «Pero, señor, ¿hasta qué punto es un seguidor laico virtuoso?». «Jīvaka, cuando un seguidor laico se abstiene de destruir la vida... se abstiene del consumo de alcohol y otras sustancias que causan negligencia; hasta ese punto, Jīvaka, un seguidor laico es virtuoso». ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตนาว สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ…เป… อตฺตนาว อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ. «Pero, señor, ¿hasta qué punto un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás?». «Jīvaka, cuando un seguidor laico posee fe él mismo, pero no anima a otros a establecerse en la fe... conociendo el significado y conociendo el texto original, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma mismo, pero no anima a otros a practicar de acuerdo con el Dhamma. Hasta ese punto, Jīvaka, un seguidor laico practica para su propio beneficio, pero no para el beneficio de los demás». ‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ จาคสมฺปนฺโน [Pg.58] โหติ, ปรญฺจ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, ปรญฺจ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, ปรญฺจ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, ปรญฺจ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, ปรญฺจ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ฉฏฺฐํ. “¿Hasta qué punto, venerable señor, un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás?”. “Cuando, Jivaka, un seguidor laico posee fe y anima a otros a poseer fe; posee virtud y anima a otros a poseer virtud; posee generosidad y anima a otros a poseer generosidad; desea ver a los monjes y anima a otros a ver a los monjes; desea escuchar el verdadero Dhamma y anima a otros a escuchar el verdadero Dhamma; memoriza las enseñanzas escuchadas y anima a otros a memorizarlas; examina el significado de las enseñanzas escuchadas y anima a otros a examinar su significado; conociendo el significado y conociendo el texto, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma y anima a otros a practicar el Dhamma de acuerdo con el Dhamma. Hasta este punto, Jivaka, un seguidor laico practica tanto para su propio beneficio como para el beneficio de los demás”. Sexto. ๗. ปฐมพลสุตฺตํ 7. Primer discurso sobre los poderes ๒๗. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ อฏฺฐ? รุณฺณพลา, ภิกฺขเว, ทารกา, โกธพลา มาตุคามา, อาวุธพลา โจรา, อิสฺสริยพลา ราชาโน, อุชฺฌตฺติพลา พาลา, นิชฺฌตฺติพลา ปณฺฑิตา, ปฏิสงฺขานพลา พหุสฺสุตา, ขนฺติพลา สมณพฺราหฺมณา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ พลานี’’ติ. สตฺตมํ. 27. “Monjes, hay estos ocho poderes. ¿Cuáles ocho? Los niños, monjes, tienen el llanto como poder; las mujeres tienen la ira como poder; los ladrones tienen las armas como poder; los reyes tienen la soberanía como poder; los necios tienen la censura como poder; los sabios tienen el discernimiento de lo que es beneficioso como poder; los muy instruidos tienen la reflexión como poder; los ascetas y brahmanes tienen la paciencia como poder. Estos, monjes, son los ocho poderes”. Séptimo. ๘. ทุติยพลสุตฺตํ 8. Segundo discurso sobre los poderes ๒๘. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กติ นุ โข, สาริปุตฺต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. 28. Entonces el venerable Sāriputta se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Mientras el venerable Sāriputta estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: “¿Cuántos son, Sāriputta, los poderes de un monje que ha destruido las impurezas (khīṇāsava), por medio de los cuales reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’?”. “Venerable señor, son ocho los poderes de un monje que ha destruido las impurezas, por medio de los cuales reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”. ‘‘กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. “¿Cuáles son los ocho? Aquí, venerable señor, para un monje que ha destruido las impurezas, todas las formaciones son claramente vistas como impermanentes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta. El hecho de que todas las formaciones sean claramente vistas como impermanentes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta, es un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”. ‘‘ปุน [Pg.59] จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. “Además, venerable señor, para un monje que ha destruido las impurezas, los placeres sensoriales son vistos claramente como un foso de brasas ardientes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta. El hecho de que los placeres sensoriales sean vistos claramente como un foso de brasas ardientes, tal como realmente son, mediante la sabiduría correcta, es un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺติภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺติภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. “Además, venerable señor, la mente de un monje que ha destruido las impurezas se inclina hacia el aislamiento (Nibbāna), se dirige hacia el aislamiento, tiende hacia el aislamiento, se establece en el aislamiento, se deleita en la renuncia y está completamente libre de los estados que son base para las impurezas. El hecho de que la mente se incline hacia el aislamiento, se dirija hacia el aislamiento, tienda hacia el aislamiento, se establezca en el aislamiento, se deleite en la renuncia y esté completamente libre de los estados que son base para las impurezas, es también un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. “Además, venerable señor, los cuatro fundamentos de la atención plena han sido desarrollados y bien desarrollados por el monje que ha destruido las impurezas. El hecho de que los cuatro fundamentos de la atención plena hayan sido desarrollados y bien desarrollados, es también un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”. ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา…เป… ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาวิตานิ โหนฺติ สุภาวิตานิ…เป… สตฺต โพชฺฌงฺคา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา…เป… อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. “Además, venerable señor, las cuatro bases del poder psíquico han sido desarrolladas y bien desarrolladas... las cinco facultades espirituales han sido desarrolladas y bien desarrolladas... los siete factores de iluminación han sido desarrollados y bien desarrollados... el noble óctuple sendero ha sido desarrollado y bien desarrollado. El hecho de que el noble óctuple sendero haya sido desarrollado y bien desarrollado, es también un poder del monje que ha destruido las impurezas, basándose en el cual reconoce la destrucción de las impurezas diciendo: ‘Mis impurezas han sido destruidas’”. ‘‘อิมานิ โข, ภนฺเต, อฏฺฐ ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. อฏฺฐมํ. «Venerable señor, estos son los ocho poderes de un monje que ha destruido las impurezas, dotado de los cuales un monje que ha destruido las impurezas declara la destrucción de las impurezas: ‘Mis impurezas han sido destruidas’». Octavo. ๙. อกฺขณสุตฺตํ 9. Discurso sobre los momentos inoportunos ๒๙. ‘‘‘ขณกิจฺโจ [Pg.60] โลโก, ขณกิจฺโจ โลโก’ติ, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ, โน จ โข โส ชานาติ ขณํ วา อกฺขณํ วา. อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต; อยญฺจ ปุคฺคโล นิรยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. 29. “Monjes, la persona común que no ha escuchado las enseñanzas dice: ‘¡El mundo tiene una oportunidad para actuar, el mundo tiene una oportunidad para actuar!’, pero no sabe qué es un momento oportuno o inoportuno. Monjes, hay estos ocho momentos inoportunos y desfavorables para vivir la vida santa. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, un Tathāgata aparece en el mundo —un Arahat, un Perfectamente Iluminado, dotado de conocimiento y conducta, un Sugata, conocedor del mundo, el inigualable guía de hombres a ser domados, maestro de dioses y hombres, el Buda, el Bienaventurado— y se enseña el Dhamma que conduce a la paz, que conduce al Nibbāna, que lleva a la iluminación, tal como lo ha dado a conocer el Sugata; pero esta persona ha renacido en el infierno. Este, monjes, es el primer momento inoportuno y desfavorable para vivir la vida santa”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต; อยญฺจ ปุคฺคโล ติรจฺฉานโยนึ อุปปนฺโน โหติ…เป…. “Además, monjes, un Tathāgata aparece en el mundo... maestro de dioses y hombres, el Buda, el Bienaventurado— y se enseña el Dhamma que conduce a la paz, que conduce al Nibbāna, que lleva a la iluminación, tal como lo ha dado a conocer el Sugata; pero esta persona ha renacido en el reino animal...” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล เปตฺติวิสยํ อุปปนฺโน โหติ…เป…. “Además, monjes... esta persona ha renacido en el reino de los espíritus hambrientos (pettivisaya)...”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล อญฺญตรํ ทีฆายุกํ เทวนิกายํ อุปปนฺโน โหติ…เป…. “Además, monjes... esta persona ha renacido en una cierta clase de devas de larga vida (dīghāyuka devanikāya)...”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ อวิญฺญาตาเรสุ มิลกฺเขสุ, ยตฺถ นตฺถิ คติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ…เป… ปญฺจโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. “Además, monjes... esta persona ha nacido en las regiones fronterizas entre bárbaros ignorantes, donde no hay acceso para monjes ni monjas, ni para seguidores o seguidoras laicas... Esta es la quinta ocasión inoportuna y el momento desfavorable para vivir la vida noble”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมา ปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ…เป…. “Además, monjes... esta persona ha nacido en las regiones centrales, pero tiene una visión incorrecta y una perspectiva distorsionada, pensando: ‘No existe lo dado, no existe lo ofrecido, no existe lo sacrificado, no hay fruto ni resultado de las acciones buenas o malas; no existe este mundo, no existe el otro mundo; no existe la madre, no existe el padre; no existen los seres de nacimiento espontáneo; no existen en el mundo ascetas ni brahmanes que hayan seguido el camino correcto y practicado rectamente, y que, habiendo conocido por sí mismos mediante el conocimiento superior este mundo y el otro, los den a conocer’... ”. ‘‘ปุน [Pg.61] จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ทุปฺปญฺโญ ชโฬ เอฬมูโค อปฺปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. “Además, monjes... esta persona ha nacido en las regiones centrales, pero es falto de sabiduría, estúpido, mudo y sordo, e incapaz de discernir el significado de lo que está bien o mal expresado. Esta, monjes, es la séptima ocasión inoportuna y el momento desfavorable para vivir la vida noble”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อนุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. ธมฺโม จ น เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย’’’. “Además, monjes, el Tathāgata no ha aparecido en el mundo, aquel que es el Arahant, el Perfectamente Iluminado... el Maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bendecido. Y el Dhamma no es enseñado, aquel que conduce a la paz, a la extinción de las impurezas, a la iluminación y que es dado a conocer por el Sugata. Pero esta persona ha nacido en las regiones centrales, es sabio, no es estúpido ni mudo ni sordo, y es capaz de discernir el significado de lo que está bien o mal expresado. Esta, monjes, es la octava ocasión inoportuna y el momento desfavorable para vivir la vida noble. Estas, monjes, son las ocho ocasiones inoportunas y momentos desfavorables para vivir la vida noble”. ‘‘เอโกว โข, ภิกฺขเว, ขโณ จ สมโย จ พฺรหฺมจริยวาสาย. กตโม เอโก? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, เอโกว ขโณ จ สมโย จ พฺรหฺมจริยวาสายา’’ติ. “Monjes, existe una sola ocasión y un solo momento oportuno para vivir la vida noble. ¿Cuál es ese único momento? Aquí, monjes, el Tathāgata ha aparecido en el mundo, aquel que es el Arahant, el Perfectamente Iluminado, pleno en conocimiento y conducta, el Sugata, conocedor del mundo, el insuperable guía de hombres por domar, Maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bendecido. El Dhamma es enseñado, aquel que conduce a la paz, a la extinción de las impurezas, a la iluminación y que es dado a conocer por el Sugata. Y esta persona ha nacido en las regiones centrales, es sabio, no es estúpido ni mudo ni sordo, y es capaz de discernir el significado de lo que está bien o mal expresado. Esta, monjes, es la única ocasión y el momento oportuno para vivir la vida noble”. ‘‘มนุสฺสลาภํ ลทฺธาน, สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต; เย ขณํ นาธิคจฺฉนฺติ, อตินาเมนฺติ เต ขณํ. “Habiendo obtenido el nacimiento humano cuando el verdadero Dhamma ha sido bien proclamado, aquellos que no aprovechan el momento oportuno, dejan que el momento pase en vano”. ‘‘พหู หิ อกฺขณา วุตฺตา, มคฺคสฺส อนฺตรายิกา; กทาจิ กรหจิ โลเก, อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา. “Se han descrito muchas ocasiones inoportunas que son obstáculos para el camino; pues solo de vez en cuando aparecen los Tathāgatas en el mundo”. ‘‘ตยิทํ สมฺมุขีภูตํ, ยํ โลกสฺมึ สุทุลฺลภํ; มนุสฺสปฏิลาโภ จ, สทฺธมฺมสฺส จ เทสนา; อลํ วายมิตุํ ตตฺถ, อตฺตกาเมน ชนฺตุนา. “Esto es algo que ocurre ante uno, lo cual es sumamente difícil de obtener en el mundo: obtener el nacimiento humano y que el verdadero Dhamma sea enseñado; por tanto, aquel ser que desee su propio bienestar debería esforzarse en ello”. ‘‘กถํ [Pg.62] วิชญฺญา สทฺธมฺมํ, ขโณ เว มา อุปจฺจคา; ขณาตีตา หิ โสจนฺติ, นิรยมฺหิ สมปฺปิตา. “¿Cómo podría uno descuidar el verdadero Dhamma? ¡Que no pase en vano el momento oportuno! Pues quienes dejan pasar el momento, se lamentan al ser entregados al infierno”. ‘‘อิธ เจ นํ วิราเธติ, สทฺธมฺมสฺส นิยามตํ ; วาณิโชว อตีตตฺโถ, จิรตฺตํ อนุตปิสฺสติ. “Si aquí uno fracasa en alcanzar la certeza del verdadero Dhamma, al igual que un comerciante que ha perdido su ganancia, se arrepentirá durante mucho tiempo”. ‘‘อวิชฺชานิวุโต โปโส, สทฺธมฺมํ อปราธิโก; ชาติมรณสํสารํ, จิรํ ปจฺจนุโภสฺสติ. “El hombre envuelto en la ignorancia, que falla respecto al verdadero Dhamma, experimentará por largo tiempo el ciclo de nacimientos y muertes”. ‘‘เย จ ลทฺธา มนุสฺสตฺตํ, สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต; อกํสุ สตฺถุ วจนํ, กริสฺสนฺติ กโรนฺติ วา. “Pero aquellos que, habiendo obtenido la condición humana, cuando el verdadero Dhamma ha sido bien proclamado, han seguido, seguirán o siguen ahora la palabra del Maestro”. ‘‘ขณํ ปจฺจวิทุํ โลเก, พฺรหฺมจริยํ อนุตฺตรํ; เย มคฺคํ ปฏิปชฺชึสุ, ตถาคตปฺปเวทิตํ. “Ellos han comprendido el momento oportuno en el mundo para la insuperable vida noble; son aquellos que han practicado el camino proclamado por el Tathāgata”. ‘‘เย สํวรา จกฺขุมตา, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา; เตสุ คุตฺโต สทา สโต, วิหเร อนวสฺสุโต. “Aquellos que se mantienen resguardados en las restricciones enseñadas por el de Ojos Claros, el pariente del sol, viviendo siempre vigilantes, atentos y sin impurezas”. ‘‘สพฺเพ อนุสเย เฉตฺวา, มารเธยฺยปรานุเค; เต เว ปารงฺคตา โลเก, เย ปตฺตา อาสวกฺขย’’นฺติ. นวมํ; “Habiendo cortado todas las tendencias latentes que siguen el dominio de Mara, ellos ciertamente han cruzado al otro lado en este mundo, aquellos que han alcanzado la destrucción de las impurezas”. (Fin del Noveno Sutta). ๑๐. อนุรุทฺธมหาวิตกฺกสุตฺตํ 10. 10. Anuruddhamahāvitakkasutta: El Discurso sobre los Grandes Pensamientos de Anuruddha. ๓๐. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อนุรุทฺโธ เจตีสุ วิหรติ ปาจีนวํสทาเย. อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส ; สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’’ติ. 30. En una ocasión, el Bendecido residía en el país de los Bhagga, en Sumsumāragira, en el parque de los ciervos del bosque Bhesakaḷā. En ese momento, el venerable Anuruddha residía en el país de los Ceti, en el bosque de bambú Pācīnavaṃsa. Entonces, mientras el venerable Anuruddha estaba en soledad y retiro, surgió en su mente este pensamiento: ‘Este Dhamma es para quien tiene pocos deseos, no para quien tiene muchos deseos; este Dhamma es para quien está satisfecho, no para quien está insatisfecho; este Dhamma es para quien vive en retiro, no para quien disfruta de la compañía; este Dhamma es para quien es esforzado, no para quien es perezoso; este Dhamma es para quien tiene la atención establecida, no para quien es olvidadizo; este Dhamma es para quien está concentrado, no para quien está desconcentrado; este Dhamma es para quien es sabio, no para quien es ignorante’ ”. อถ [Pg.63] โข ภควา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย; เอวเมวํ – ภคฺเคสุ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อนฺตรหิโต เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. อายสฺมาปิ โข อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ Entonces, el Bendecido, habiendo conocido con su propia mente el pensamiento en la mente del venerable Anuruddha —tal como un hombre fuerte podría extender su brazo contraído o contraer su brazo extendido—, desapareció del bosque Bhesakaḷā en Sumsumāragira y apareció ante el venerable Anuruddha en el bosque de bambú Pācīnavaṃsa en el país de los Ceti. El Bendecido se sentó en el asiento preparado, y el venerable Anuruddha, tras rendir homenaje al Bendecido, se sentó a un lado”. นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ ภควา เอตทโวจ – Mientras el venerable Anuruddha estaba sentado a un lado, el Bendecido le dijo lo siguiente: ‘‘สาธุ สาธุ, อนุรุทฺธ! สาธุ โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, (ยํ ตํ มหาปุริสวิตกฺกํ) วิตกฺเกสิ – ‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส; สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ. เตน หิ ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิมมฺปิ อฏฺฐมํ มหาปุริสวิตกฺกํ วิตกฺเกหิ – ‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’’’ติ. «¡Bien, bien, Anuruddha! Es excelente, Anuruddha, que hayas tenido estos pensamientos de un gran hombre: “Este Dhamma es para quien tiene pocos deseos, no para quien tiene muchos deseos; este Dhamma es para quien está satisfecho, no para quien está insatisfecho; este Dhamma es para quien vive en soledad, no para quien se deleita en la compañía; este Dhamma es para quien es enérgico, no para quien es perezoso; este Dhamma es para quien tiene la atención establecida, no para quien tiene la atención descuidada; este Dhamma es para quien está concentrado, no para quien está desconcentrado; este Dhamma es para quien es sabio, no para quien carece de sabiduría”. Por lo tanto, Anuruddha, ten también este octavo pensamiento de un gran hombre: “Este Dhamma es para quien se deleita en la no-proliferación, para quien se regocija en la no-proliferación; este Dhamma no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien se regocija en la proliferación mental”». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, apartado de los placeres sensoriales, apartado de los estados inhábiles, entrarás y morarás en el primer jhāna, que se acompaña de la aplicación inicial y sostenida, y posee el gozo y la felicidad nacidos del retiro». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, con el apaciguamiento de la aplicación inicial y sostenida, mediante la tranquilidad interna y la unificación de la mente, entrarás y morarás en el segundo jhāna, que está libre de aplicación inicial y sostenida, y posee el gozo y la felicidad nacidos de la concentración». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหริสฺสสิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวทิสฺสสิ [Pg.64] ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, con el desvanecimiento del gozo, morarás ecuánime, atento y con clara comprensión, y experimentarás la felicidad con el cuerpo, aquello de lo que los Nobles declaran: “Es ecuánime, atento y mora en la felicidad”, entrando y morando así en el tercer jhāna». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre, entonces, siempre que lo desees, por el abandono del placer y el abandono del dolor, con la previa desaparición de la alegría y la tristeza, entrarás y morarás en el cuarto jhāna, que no es ni doloroso ni placentero, y posee la pureza de la atención por la ecuanimidad». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นานารตฺตานํ ทุสฺสานํ ทุสฺสกรณฺฑโก ปูโร; เอวเมวํ เต ปํสุกูลจีวรํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas —que pertenecen a la mente superior y son moradas felices en esta misma vida— a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia un cofre lleno de telas de diversos colores le resulta placentero, del mismo modo, el manto hecho de harapos te resultará placentero a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา สาลีนํ โอทโน วิจิตกาฬโก อเนกสูโป อเนกพฺยญฺชโน; เอวเมวํ เต ปิณฺฑิยาโลปโภชนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia el arroz de grano fino, libre de granos negros, servido con muchas salsas y guarniciones le resulta placentero, del mismo modo, la comida de limosna recolectada de casa en casa te resultará placentera a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา กูฏาคารํ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ นิวาตํ ผุสิตคฺคฬํ ปิหิตวาตปานํ; เอวเมวํ เต รุกฺขมูลเสนาสนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia una casa de techado puntiagudo, bien enlucida por dentro y por fuera, protegida del viento, con cerrojos ajustados y ventanas cerradas le resulta placentera, del mismo modo, el asiento al pie de un árbol te resultará placentero a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ[Pg.65], เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา ปลฺลงฺโก โคนกตฺถโต ปฏิกตฺถโต ปฏลิกตฺถโต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรโณ สอุตฺตรจฺฉโท อุภโตโลหิตกูปธาโน; เอวเมวํ เต ติณสนฺถารกสยนาสนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia un diván cubierto con alfombras de lana, mantas blancas, colchas bordadas, pieles finas de antílope, con un dosel encima y almohadas rojas a ambos lados le resulta placentero, del mismo modo, un lecho de paja te resultará placentero a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna». ‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นานาเภสชฺชานิ, เสยฺยถิทํ – สปฺปิ นวนีตํ เตลํ มธุ ผาณิตํ; เอวเมวํ เต ปูติมุตฺตเภสชฺชํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. เตน หิ ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อายติกมฺปิ วสฺสาวาสํ อิเธว เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย วิหเรยฺยาสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. «Anuruddha, cuando reflexiones sobre estos ocho pensamientos de un gran hombre y logres estos cuatro jhānas a tu voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, entonces, así como para un cabeza de familia o el hijo de un cabeza de familia diversas medicinas como mantequilla clarificada, mantequilla fresca, aceite, miel y melaza le resultan placenteras, del mismo modo, la medicina de orina fermentada te resultará placentera a ti que moras satisfecho, sirviendo para tu deleite, para la ausencia de anhelo, para una vida placentera y para la entrada en el Nibbāna. Por lo tanto, Anuruddha, en el futuro deberías pasar el retiro de las lluvias aquí mismo, en el Bosque de Bambú del Este, en el país de los Cetis». «Así sea, Venerable Señor», respondió el venerable Anuruddha al Bienaventurado. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อิมินา โอวาเทน โอวทิตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย อนฺตรหิโต ภคฺเคสุ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย ปาตุรโหสีติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐ โข, ภิกฺขเว, มหาปุริสวิตกฺเก เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺกา? อปฺปิจฺฉสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส; สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺส; นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’’. Entonces el Bienaventurado, habiendo exhortado al venerable Anuruddha con esta enseñanza, tal como un hombre fuerte extendería su brazo flexionado o flexionaría su brazo extendido, así mismo desapareció del bosque de bambúes de Pācīnavaṃsa en el país de los Cetis y apareció en el parque de los ciervos, en el bosque de Bhesakaḷā, cerca de la montaña de Suṃsumāra en el país de los Bhaggas. El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: “Monjes, les enseñaré los ocho pensamientos de un gran hombre. Escuchen atentamente... ¿Y cuáles son, monjes, los ocho pensamientos de un gran hombre? Este Dhamma, monjes, es para quien tiene pocos deseos, no es para quien tiene muchos deseos; este Dhamma es para quien está satisfecho, no es para quien está insatisfecho; este Dhamma es para quien vive en retiro, no es para quien disfruta de la compañía; este Dhamma es para quien es esforzado, no es para quien es perezoso; este Dhamma es para quien tiene una atención plena establecida, no es para quien tiene una atención plena descuidada; este Dhamma es para quien tiene la mente concentrada, no es para quien tiene la mente dispersa; este Dhamma es para quien posee sabiduría, no es para quien carece de sabiduría; este Dhamma es para quien se deleita en la ausencia de proliferación mental, para quien encuentra placer en la ausencia de proliferación mental, no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien encuentra placer en ella”. ‘‘‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ[Pg.66], ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปิจฺโฉ สมาโน ‘อปฺปิจฺโฉติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, สนฺตุฏฺโฐ สมาโน ‘สนฺตุฏฺโฐติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, ปวิวิตฺโต สมาโน ‘ปวิวิตฺโตติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, อารทฺธวีริโย สมาโน ‘อารทฺธวีริโยติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, อุปฏฺฐิตสฺสติ สมาโน ‘อุปฏฺฐิตสฺสตีติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, สมาหิโต สมาโน ‘สมาหิโตติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, ปญฺญวา สมาโน ‘ปญฺญวาติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, นิปฺปปญฺจาราโม สมาโน ‘นิปฺปปญฺจาราโมติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ. ‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene pocos deseos, no es para quien tiene muchos deseos’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje, teniendo pocos deseos, no desea: ‘Que me conozcan como uno que tiene pocos deseos’. Estando satisfecho, no desea: ‘Que me conozcan como uno que está satisfecho’. Viviendo en retiro, no desea: ‘Que me conozcan como uno que vive en retiro’. Siendo esforzado, no desea: ‘Que me conozcan como uno que es esforzado’. Teniendo una atención plena establecida, no desea: ‘Que me conozcan como uno que tiene la atención plena establecida’. Teniendo la mente concentrada, no desea: ‘Que me conozcan como uno que tiene la mente concentrada’. Poseyendo sabiduría, no desea: ‘Que me conozcan como uno que posee sabiduría’. Deleitándose en la ausencia de proliferación mental, no desea: ‘Que me conozcan como uno que se deleita en la ausencia de proliferación mental’. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene pocos deseos, no es para quien tiene muchos deseos’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. ‘สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien está satisfecho, no es para quien está insatisfecho’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje está satisfecho con cualquier tipo de túnica, comida recibida en limosna, alojamiento y medicinas para cuando está enfermo. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien está satisfecho, no es para quien está insatisfecho’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต ภวนฺติ อุปสงฺกมิตาโร ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย ราชาโน ราชมหามตฺตา ติตฺถิยา ติตฺถิยสาวกา. ตตฺร ภิกฺขุ วิเวกนินฺเนน จิตฺเตน วิเวกโปเณน วิเวกปพฺภาเรน วิเวกฏฺเฐน เนกฺขมฺมาภิรเตน อญฺญทตฺถุ อุยฺโยชนิกปฏิสํยุตฺตํเยว กถํ กตฺตา โหติ. ‘ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien vive en retiro, no es para quien disfruta de la compañía’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, al monje que vive en retiro se le acercan monjes, monjas, seguidores laicos, seguidoras laicas, reyes, ministros reales, ascetas de otras escuelas y sus discípulos. Allí, el monje, con una mente inclinada al retiro, volcada al retiro, dirigida al retiro, establecida en el retiro, y deleitándose en la renuncia, mantiene únicamente una conversación que trata sobre el desprendimiento. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien vive en retiro, no es para quien disfruta de la compañía’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘อารทฺธวีริยสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ‘อารทฺธวีริยสฺสายํ[Pg.67], ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien es esforzado, no es para quien es perezoso’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje vive siendo esforzado para abandonar los estados perjudiciales y para alcanzar los estados beneficiosos; es firme, de gran valor y no descuida la responsabilidad de cultivar los estados beneficiosos. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien es esforzado, no es para quien es perezoso’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต, จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. ‘อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม, มุฏฺฐสฺสติสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene una atención plena establecida, no es para quien tiene una atención plena descuidada’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje posee atención plena, dotado de la más alta atención y discreción; recuerda y rememora lo que se hizo y se dijo hace mucho tiempo. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene una atención plena establecida, no es para quien tiene una atención plena descuidada’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ‘สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene la mente concentrada, no es para quien tiene la mente dispersa’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje, apartado de los placeres de los sentidos... alcanza y permanece en el cuarto jhāna. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien tiene la mente concentrada, no es para quien tiene la mente dispersa’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. ‘ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien posee sabiduría, no es para quien carece de sabiduría’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, un monje es sabio, dotado de la sabiduría que percibe el surgimiento y la cesación, que es noble, penetrante y que conduce correctamente a la completa destrucción del sufrimiento. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien posee sabiduría, no es para quien carece de sabiduría’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” ‘‘‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปปญฺจนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ. “‘Este Dhamma, monjes, es para quien se deleita en la ausencia de proliferación mental, para quien encuentra placer en la ausencia de proliferación mental, no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien encuentra placer en ella’. Así se ha dicho. ¿Y con referencia a qué se ha dicho esto? Aquí, monjes, la mente del monje se lanza, se regocija, se establece y se libera en la cesación de la proliferación mental. ‘Este Dhamma, monjes, es para quien se deleita en la ausencia de proliferación mental, para quien encuentra placer en la ausencia de proliferación mental, no es para quien se deleita en la proliferación mental ni para quien encuentra placer en ella’. Lo que se ha dicho, se ha dicho con referencia a esto.” อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อายติกมฺปิ วสฺสาวาสํ ตตฺเถว เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย วิหาสิ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตํ [Pg.68] อโหสีติ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตฺตปฺปตฺโต ตายํ เวลายํ อิมา คาถาโย อภาสิ – Entonces, el venerable Anuruddha pasó también el siguiente retiro de lluvias allí mismo, en el bosque de bambúes de Pācīnavaṃsadāya, en el país de los Cetis. Permaneciendo allí solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, el venerable Anuruddha no tardó mucho en alcanzar, mediante su propio conocimiento directo, el fin supremo de la vida santa por el cual los hijos de buena familia abandonan rectamente el hogar por la vida sin hogar, realizándolo y morando en él en esta misma vida. Comprendió: 'El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, se ha hecho lo que debía hacerse, no hay nada más que hacer por este estado de existencia'. Y así, el venerable Anuruddha llegó a ser uno de los Arahats. Entonces, habiendo alcanzado el estado de Arahat, el venerable Anuruddha recitó estas estrofas en aquel momento: ‘‘มม สงฺกปฺปมญฺญาย, สตฺถา โลเก อนุตฺตโร; มโนมเยน กาเยน, อิทฺธิยา อุปสงฺกมิ. 'Conociendo mi pensamiento, el Maestro, inigualable en el mundo, se acercó a mí mediante su poder, con un cuerpo creado por la mente. ‘‘ยถา เม อหุ สงฺกปฺโป, ตโต อุตฺตริ เทสยิ; นิปฺปปญฺจรโต พุทฺโธ, นิปฺปปญฺจํ อเทสยิ. Tal como era mi pensamiento, él me enseñó más allá de ello; el Buda, que se deleita en la ausencia de proliferación mental, enseñó el estado libre de tales obstáculos. ‘‘ตสฺสาหํ ธมฺมมญฺญาย, วิหาสึ สาสเน รโต; ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสน’’นฺติ. ทสมํ; Habiendo comprendido su enseñanza, permanecí deleitándome en su instrucción; he alcanzado los tres conocimientos superiores y he cumplido con la enseñanza del Buda'. Décimo sutta. คหปติวคฺโค ตติโย. El Capítulo de los Ciudadanos (Gahapativaggo), el tercero. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este capítulo es: ทฺเว อุคฺคา ทฺเว จ หตฺถกา, มหานาเมน ชีวโก; ทฺเว พลา อกฺขณา วุตฺตา, อนุรุทฺเธน เต ทสาติ. Dos suttas sobre Ugga, dos sobre Hatthaka, Mahānāma, Jīvaka, dos sobre los Poderes, los Momentos Inoportunos y Anuruddha; estos son los diez suttas enumerados. ๔. ทานวคฺโค 4. Capítulo de las Ofrendas (Dānavaggo) ๑. ปฐมทานสุตฺตํ 1. Primer Sutta sobre las Ofrendas ๓๑. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, ทานานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อาสชฺช ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘อทาสิ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘ทสฺสติ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ; นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ อทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิมํ เม ทานํ ททโต กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉตี’ติ ทานํ เทติ, จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานานี’’ติ. ปฐมํ. 31. 'Monjes, hay estos ocho tipos de ofrendas. ¿Cuáles son los ocho? Uno da una ofrenda por impulso; uno da por temor; uno da pensando: "Él me dio antes"; uno da pensando: "Él me dará"; uno da pensando: "Dar es bueno"; uno da pensando: "Yo cocino, ellos no cocinan; no es apropiado que yo, que cocino, no dé a quienes no cocinan"; uno da pensando: "Mientras doy esta ofrenda, mi buena reputación se difundirá"; uno da la ofrenda como un adorno y requisito para la mente. Estos son, monjes, los ocho tipos de ofrendas'. Primero. ๒. ทุติยทานสุตฺตํ 2. Segundo Sutta sobre las Ofrendas ๓๒. 32. ‘‘สทฺธา หิริยํ กุสลญฺจ ทานํ,ธมฺมา เอเต สปฺปุริสานุยาตา; เอตญฺหิ มคฺคํ ทิวิยํ วทนฺติ,เอเตน หิ คจฺฉติ เทวโลก’’นฺติ. ทุติยํ; 'La fe, el sentido de vergüenza moral y la ofrenda meritoria son cualidades seguidas por las personas de bien; a esto llaman el camino divino, pues por este se llega al mundo de los devas'. Segundo. ๓. ทานวตฺถุสุตฺตํ 3. Sutta sobre las Causas de la Ofrenda ๓๓. ‘‘อฏฺฐิมานิ[Pg.69], ภิกฺขเว, ทานวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? ฉนฺทา ทานํ เทติ, โทสา ทานํ เทติ, โมหา ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ, นารหามิ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิมาหํ ทานํ ทตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ, ‘อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ, อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตี’ติ ทานํ เทติ, จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานวตฺถูนี’’ติ. ตติยํ. 33. 'Monjes, hay estas ocho causas para dar una ofrenda. ¿Cuáles son las ocho? Uno da una ofrenda por afecto; uno da por odio; uno da por ignorancia; uno da por temor; uno da pensando: "Mis padres y abuelos solían dar y hacer esto antes, no es apropiado que yo deje decaer la antigua tradición familiar"; uno da pensando: "Habiendo dado esta ofrenda, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renaceré en un buen destino, en el mundo celestial"; uno da pensando: "Mientras doy esta ofrenda, mi mente se purifica y surge en mí satisfacción y alegría"; uno da la ofrenda como un adorno y requisito para la mente. Estas son, monjes, las ocho causas para dar una ofrenda'. Tercero. ๔. เขตฺตสุตฺตํ 4. Sutta del Campo ๓๔. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อุนฺนามนินฺนามิ จ โหติ, ปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อูสรญฺจ โหติ, น จ คมฺภีรสิตํ โหติ, น อายสมฺปนฺนํ โหติ, น อปายสมฺปนฺนํ โหติ, น มาติกาสมฺปนฺนํ โหติ, น มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ. 34. 'Monjes, cuando la semilla es sembrada en un campo que posee ocho deficiencias, no produce gran fruto, ni gran deleite, ni gran prosperidad. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, el campo es desigual (con elevaciones y depresiones), tiene piedras y grava, es salitroso, no tiene surcos profundos, no cuenta con entrada de agua, ni con salida de agua, carece de canales y carece de diques. Así, monjes, la semilla sembrada en un campo con estas ocho deficiencias no produce gran fruto, ni gran deleite, ni gran prosperidad. ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, มิจฺฉาสงฺกปฺปา, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺตา, มิจฺฉาอาชีวา, มิจฺฉาวายามา, มิจฺฉาสติโน, มิจฺฉาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ. De la misma manera, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes que poseen ocho deficiencias no produce gran fruto, ni gran beneficio, ni gran esplendor, ni gran difusión. ¿Cómo es que poseen ocho deficiencias? Aquí, monjes, los ascetas y brahmanes tienen visión incorrecta, pensamiento incorrecto, lenguaje incorrecto, acción incorrecta, modo de vida incorrecto, esfuerzo incorrecto, atención incorrecta y concentración incorrecta. Así, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes con estas ocho deficiencias no produce gran fruto, ni gran beneficio, ni gran esplendor, ni gran difusión. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อนุนฺนามานินฺนามิ จ โหติ, อปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อนูสรญฺจ โหติ, คมฺภีรสิตํ โหติ, อายสมฺปนฺนํ โหติ, อปายสมฺปนฺนํ โหติ, มาติกาสมฺปนฺนํ [Pg.70] โหติ, มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ. Monjes, la semilla sembrada en un campo que posee ocho excelencias produce gran fruto, gran deleite y gran prosperidad. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, el campo es nivelado, no tiene piedras ni grava, no es salitroso, tiene surcos profundos, cuenta con entrada de agua, cuenta con salida de agua, tiene canales y tiene diques. Así, monjes, la semilla sembrada en un campo con estas ocho excelencias produce gran fruto, gran deleite y gran prosperidad. ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สมฺมาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, สมฺมาสงฺกปฺปา, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺตา, สมฺมาอาชีวา, สมฺมาวายามา, สมฺมาสติโน, สมฺมาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผาร’’นฺติ. De la misma manera, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes que poseen ocho excelencias produce gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran difusión. ¿Cómo es que poseen ocho excelencias? Aquí, monjes, los ascetas y brahmanes tienen visión correcta, pensamiento correcto, lenguaje correcto, acción correcta, modo de vida correcto, esfuerzo correcto, atención correcta y concentración correcta. Así, monjes, una ofrenda dada a ascetas y brahmanes con estas ocho excelencias produce gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran difusión'. ‘‘ยถาปิ เขตฺเต สมฺปนฺเน, ปวุตฺตา พีชสมฺปทา; เทเว สมฺปาทยนฺตมฺหิ, โหติ ธญฺญสฺส สมฺปทา. 'Así como en un campo excelente, cuando la semilla sembrada es de buena calidad y las lluvias caen adecuadamente, se produce la abundancia del grano; ‘‘อนีติสมฺปทา โหติ, วิรูฬฺหี ภวติ สมฺปทา; เวปุลฺลสมฺปทา โหติ, ผลํ เว โหติ สมฺปทา. cuando no hay plagas, hay crecimiento, hay expansión y, ciertamente, hay abundancia en el fruto; ‘‘เอวํ สมฺปนฺนสีเลสุ, ทินฺนา โภชนสมฺปทา; สมฺปทานํ อุปเนติ, สมฺปนฺนํ หิสฺส ตํ กตํ. del mismo modo, el alimento excelente ofrecido a quienes poseen una virtud perfecta conduce a la consumación de los méritos, pues tal acto realizado por el hombre de bien es perfecto. ‘‘ตสฺมา สมฺปทมากงฺขี, สมฺปนฺนตฺถูธ ปุคฺคโล; สมฺปนฺนปญฺเญ เสเวถ, เอวํ อิชฺฌนฺติ สมฺปทา. Por lo tanto, aquel que en este mundo anhela la perfección de los resultados y posee medios excelentes, debe asociarse con quienes poseen una sabiduría perfecta; de este modo, sus logros se cumplen. ‘‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺเน, ลทฺธา จิตฺตสฺส สมฺปทํ; กโรติ กมฺมสมฺปทํ, ลภติ จตฺถสมฺปทํ. Habiendo encontrado la perfección de la mente en alguien dotado de conocimiento y conducta, realiza actos perfectos y obtiene resultados perfectos. ‘‘โลกํ ญตฺวา ยถาภูตํ, ปปฺปุยฺย ทิฏฺฐิสมฺปทํ; มคฺคสมฺปทมาคมฺม, ยาติ สมฺปนฺนมานโส. Conociendo el mundo tal como es, alcanzando la perfección de la visión y apoyándose en la perfección del camino, aquel que posee una mente perfecta llega a la meta'. ‘‘โอธุนิตฺวา มลํ สพฺพํ, ปตฺวา นิพฺพานสมฺปทํ; มุจฺจติ สพฺพทุกฺเขหิ, สา โหติ สพฺพสมฺปทา’’ติ. จตุตฺถํ; "Sacudiendo toda impureza, alcanzando la plenitud del Nibbāna; uno se libera de todo sufrimiento; esa es la plenitud de todo logro". Cuarto (discurso). ๕. ทานูปปตฺติสุตฺตํ 5. Sutta sobre el renacimiento por medio de la generosidad ๓๕. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, ทานูปปตฺติโย. กตมา อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ [Pg.71] มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. โส ปสฺสติ ขตฺติยมหาสาเล วา พฺราหฺมณมหาสาเล วา คหปติมหาสาเล วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิเต สมงฺคีภูเต ปริจารยมาเน. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา. 35. "Monjes, existen estos ocho renacimientos por medio de la generosidad. ¿Cuáles ocho? Aquí, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Ve a nobles acaudalados, a brahmanes acaudalados o a jefes de familia acaudalados provistos, dotados y deleitándose en los cinco placeres de los sentidos. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los nobles acaudalados, de los brahmanes acaudalados o de los jefes de familia acaudalados!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los nobles acaudalados, de los brahmanes acaudalados o de los jefes de familia acaudalados. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a su pureza." ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘จาตุมหาราชิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา. "Aquí, además, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Oye decir: 'Los dioses de los Cuatro Grandes Reyes son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad'. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a su pureza." ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ตาวตึสา เทวา…เป… ยามา เทวา… ตุสิตา เทวา… นิมฺมานรตี เทวา… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ[Pg.72], ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา. "Aquí, además, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Oye decir: 'Los dioses de los Treinta y Tres... los dioses Yāma... los dioses Tusita... los dioses que se deleitan en la creación... los dioses que ejercen poder sobre las creaciones de otros son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad'. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones de otros!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones de otros. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a su pureza." ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘พฺรหฺมกายิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส; วีตราคสฺส, โน สราคสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วีตราคตฺตา. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานูปปตฺติโย’’ติ. ปญฺจมํ. "Aquí, además, monjes, cierta persona ofrece una dádiva a un asceta o a un brahmán: comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, fragancias, ungüentos, lecho, refugio y lámparas. Él anhela aquello que da. Oye decir: 'Los dioses del séquito de Brahma son longevos, hermosos y poseen mucha felicidad'. Entonces piensa: '¡Oh, ojalá que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, pudiera renacer en compañía de los dioses del séquito de Brahma!'. Él fija su mente en eso, establece su mente en eso, cultiva su mente en eso. Esa mente suya, liberada hacia lo inferior y no cultivada hacia lo superior, conduce al renacimiento allí. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses del séquito de Brahma. Esto, ciertamente, lo digo para quien es virtuoso, no para quien es inmoral; para quien está libre de pasión, no para quien tiene pasión. Monjes, el anhelo del corazón de quien es virtuoso se cumple debido a estar libre de pasión. Estos, monjes, son los ocho renacimientos por medio de la generosidad". Quinto (discurso). ๖. ปุญฺญกิริยวตฺถุสุตฺตํ 6. Sutta sobre las bases de las acciones meritorias ๓๖. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปุญฺญกิริยวตฺถูนิ. กตมานิ ตีณิ? ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ ปริตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ ปริตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนุสฺสโทภคฺยํ อุปปชฺชติ. 36. "Monjes, existen estas tres bases de acciones meritorias. ¿Cuáles tres? La base de acción meritoria consistente en la generosidad, la base de acción meritoria consistente en la virtud y la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Aquí, monjes, alguien realiza en medida mínima la base de acción meritoria consistente en la generosidad, realiza en medida mínima la base de acción meritoria consistente en la virtud, y no logra la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en una condición humana desafortunada." ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ มตฺตโส กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ มตฺตโส กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนุสฺสโสภคฺยํ อุปปชฺชติ. "Aquí, además, monjes, alguien realiza en medida moderada la base de acción meritoria consistente en la generosidad, realiza en medida moderada la base de acción meritoria consistente en la virtud, y no logra la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en una condición humana afortunada." ‘‘อิธ [Pg.73] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, จาตุมหาราชิเก เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหนฺติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน, ทิพฺเพหิ รูเปหิ, ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ, ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ, ทิพฺเพหิ รเสหิ, ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. "Aquí, además, monjes, alguien realiza en medida superior la base de acción meritoria consistente en la generosidad, realiza en medida superior la base de acción meritoria consistente en la virtud, y no logra la base de acción meritoria consistente en el cultivo mental. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Allí, monjes, los cuatro grandes reyes, habiendo realizado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo realizado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, superan a los dioses de los Cuatro Grandes Reyes en diez aspectos: en longevidad divina, belleza divina, felicidad divina, fama divina, soberanía divina, y en formas, sonidos, fragancias, sabores y contactos divinos." ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สกฺโก เทวานมินฺโท ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา ตาวตึเส เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. “Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Tāvatiṃsa. Allí, monjes, Sakka, el señor de los devas, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Tāvatiṃsa en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.” ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สุยาโม เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ยาเม เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. “Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas Yāma. Allí, monjes, el joven deva Suyāma, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas Yāma en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.” ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สนฺตุสิโต เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ตุสิเต เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. “Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Tusita. Allí, monjes, el joven deva Santusita, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Tusita en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.” ‘‘อิธ [Pg.74] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สุนิมฺมิโต เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, นิมฺมานรตีเทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. “Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Nimmānaratī. Allí, monjes, el joven deva Sunimmito, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Nimmānaratī en diez aspectos: en la longevidad divina… (abreviatura)… en los contactos tangibles divinos.” ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, วสวตฺตี เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีเทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน, ทิพฺเพหิ รูเปหิ, ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ, ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ, ทิพฺเพหิ รเสหิ, ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปุญฺญกิริยวตฺถูนี’’ติ. ฉฏฺฐํ. “Sin embargo, monjes, en este mundo hay cierta persona que ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la generosidad y ha practicado en grado sumo la base de acción meritoria consistente en la virtud, pero no llega a realizar la base de acción meritoria consistente en el desarrollo mental. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renace en compañía de los devas de Paranimmitavasavattī. Allí, monjes, el joven deva Vasavattī, habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la generosidad y habiendo practicado extraordinariamente la base de acción meritoria consistente en la virtud, supera a los devas de Paranimmitavasavattī en diez aspectos: en la longevidad divina, en la belleza divina, en la felicidad divina, en la fama divina, en la soberanía divina, en las formas divinas, en los sonidos divinos, en los olores divinos, en los sabores divinos y en los contactos tangibles divinos. Estas son, monjes, las tres bases de acción meritoria.” Sexto (discurso). ๗. สปฺปุริสทานสุตฺตํ 7. Sappurisadānasutta: Discurso sobre la dádiva de la persona íntegra ๓๗. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, สปฺปุริสทานานิ. กตมานิ อฏฺฐ? สุจึ เทติ, ปณีตํ เทติ, กาเลน เทติ, กปฺปิยํ เทติ, วิเจยฺย เทติ, อภิณฺหํ เทติ, ททํ จิตฺตํ ปสาเทติ, ทตฺวา อตฺตมโน โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สปฺปุริสทานานี’’ติ. 37. “Monjes, existen estas ocho dádivas de una persona íntegra. ¿Cuáles son las ocho? Da algo limpio, da algo excelente, da en el momento oportuno, da lo que es permitido, da con discernimiento, da con regularidad, aclara su mente mientras da, y se siente satisfecho después de haber dado. Estas son, monjes, las ocho dádivas de una persona íntegra.” ‘‘สุจึ ปณีตํ กาเลน, กปฺปิยํ ปานโภชนํ; อภิณฺหํ ททาติ ทานํ, สุเขตฺเตสุ พฺรหฺมจาริสุ. “Algo limpio, excelente y oportuno; comida y bebida permitidas; da tales dádivas con regularidad en los campos de mérito excelentes, entre aquellos que viven la vida santa. ‘‘เนว วิปฺปฏิสาริสฺส, จชิตฺวา อามิสํ พหุํ; เอวํ ทินฺนานิ ทานานิ, วณฺณยนฺติ วิปสฺสิโน. No siente arrepentimiento tras haber renunciado a abundantes bienes materiales; los sabios con visión profunda elogian las dádivas otorgadas de esta manera. ‘‘เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี, สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา; อพฺยาพชฺฌํ สุขํ โลกํ, ปณฺฑิโต อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ; Habiendo ofrendado así, el inteligente y fiel, con mente generosa, renace en un mundo feliz y libre de aflicción”. Séptimo (discurso). ๘. สปฺปุริสสุตฺตํ 8. Sappurisasutta: Discurso sobre la persona íntegra ๓๘. ‘‘สปฺปุริโส[Pg.75], ภิกฺขเว, กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ – มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุพฺพเปตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, รญฺโญ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, เทวตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ. 38. “Monjes, una persona íntegra, cuando nace en una familia, lo hace para el bienestar, provecho y felicidad de muchas personas: para el bienestar, provecho y felicidad de sus padres; para el bienestar, provecho y felicidad de su esposa e hijos; para el bienestar, provecho y felicidad de sus sirvientes, trabajadores y empleados; para el bienestar, provecho y felicidad de sus amigos y compañeros; para el bienestar, provecho y felicidad de los parientes fallecidos; para el bienestar, provecho y felicidad del rey; para el bienestar, provecho y felicidad de las divinidades; y para el bienestar, provecho y felicidad de los ascetas y brahmanes. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาเมโฆ สพฺพสสฺสานิ สมฺปาเทนฺโต พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ – มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุพฺพเปตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, รญฺโญ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, เทวตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหตี’’ติ. “Monjes, al igual que una gran nube de lluvia que hace prosperar todos los cultivos para el bienestar, provecho y felicidad de mucha gente; de la misma manera, monjes, una persona íntegra, cuando nace en una familia, lo hace para el bienestar, provecho y felicidad de muchas personas: para el bienestar, provecho y felicidad de sus padres; para el bienestar, provecho y felicidad de su esposa e hijos; para el bienestar, provecho y felicidad de sus sirvientes, trabajadores y empleados; para el bienestar, provecho y felicidad de sus amigos y compañeros; para el bienestar, provecho y felicidad de los parientes fallecidos; para el bienestar, provecho y felicidad del rey; para el bienestar, provecho y felicidad de las divinidades; y para el bienestar, provecho y felicidad de los ascetas y brahmanes”. ‘‘พหูนํ วต อตฺถาย, สปฺปญฺโญ ฆรมาวสํ; มาตรํ ปิตรํ ปุพฺเพ, รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต. “Ciertamente, el sabio que reside en el hogar vive para el bienestar de muchos; diligentemente, noche y día, el sabio honra primero a su padre y a su madre, ‘‘ปูเชติ สหธมฺเมน, ปุพฺเพกตมนุสฺสรํ; อนาคาเร ปพฺพชิเต, อปเจ พฺรหฺมจารโย. acorde al Dhamma, recordando los beneficios recibidos en el pasado. También respeta a los que no tienen hogar, a los que han renunciado y a los que viven la vida santa. ‘‘นิวิฏฺฐสทฺโธ ปูเชติ, ญตฺวา ธมฺเม จ เปสโล ; รญฺโญ หิโต เทวหิโต, ญาตีนํ สขินํ หิโต. Con fe establecida y conociendo el Dhamma, aquel que ama la virtud rinde homenaje a los sabios. Es beneficioso para el rey, beneficioso para los devas, y beneficioso para sus parientes y amigos. ‘‘สพฺเพสํ โส หิโต โหติ, สทฺธมฺเม สุปฺปติฏฺฐิโต; วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ, ส โลกํ ภชเต สิว’’นฺติ. อฏฺฐมํ; Él es beneficioso para todos, estando bien establecido en el verdadero Dhamma; tras eliminar la mancha de la tacañería, alcanza el mundo de la paz celestial”. Octavo (discurso). ๙. อภิสนฺทสุตฺตํ 9. Abhisandasutta: Discurso sobre el desbordamiento (del mérito) ๓๙. ‘‘อฏฺฐิเม[Pg.76], ภิกฺขเว, ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. 39. “Monjes, existen estas ocho corrientes de mérito, corrientes de lo beneficioso, que traen felicidad, conducen al cielo, tienen resultados gozosos y llevan al renacimiento celestial; conducen a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, monjes, un noble discípulo ha ido al Buda como refugio. Esta, monjes, es la primera corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad.” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุญฺญาภิสนฺโท…เป… สํวตฺตติ. “Además, monjes, un noble discípulo ha ido al Dhamma como refugio. Esta, monjes, es la segunda corriente de mérito... conduce [a la felicidad].” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. “Además, monjes, un noble discípulo ha ido al Sangha como refugio. Esta, monjes, es la tercera corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad.” ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ทานานิ มหาทานานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกิยนฺติ น สํกิยิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ. ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ เทติ, อเวรํ เทติ, อพฺยาพชฺฌํ เทติ. อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ ทตฺวา อเวรํ ทตฺวา อพฺยาพชฺฌํ ทตฺวา อปริมาณสฺส อภยสฺส อเวรสฺส อพฺยาพชฺฌสฺส ภาคี โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ทานํ มหาทานํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกิยติ น สํกิยิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. “Monjes, estas cinco dádivas son grandes dones, reconocidos como supremos, de larga duración, tradicionales, antiguos, no adulterados, nunca antes adulterados, que no se adulteran ni se adulterarán, y que no son reprochados por ascetas, brahmanes ni sabios. ¿Cuáles son los cinco? Aquí, monjes, un noble discípulo abandona el matar seres vivos y se abstiene de matar seres vivos. Al abstenerse de matar seres vivos, monjes, el noble discípulo otorga seguridad ilimitada a innumerables seres, otorga ausencia de odio, otorga ausencia de aflicción. Al otorgar seguridad, ausencia de odio y ausencia de aflicción a innumerables seres, él mismo participa de una seguridad, una ausencia de odio y una ausencia de aflicción ilimitadas. Este, monjes, es el primer gran don, reconocido como supremo, de larga duración, tradicional, antiguo, no adulterado, nunca antes adulterado, que no se adulterará y que no es reprochado por ascetas, brahmanes ni sabios. Esta, monjes, es la cuarta corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad.” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ…เป… กาเมสุมิจฺฉาจารํ ปหาย กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต [Pg.77] โหติ…เป… มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ เทติ อเวรํ เทติ อพฺยาพชฺฌํ เทติ. อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ ทตฺวา อเวรํ ทตฺวา อพฺยาพชฺฌํ ทตฺวา, อปริมาณสฺส อภยสฺส อเวรสฺส อพฺยาพชฺฌสฺส ภาคี โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ ทานํ มหาทานํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกิยติ น สํกิยิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ. “Además, monjes, un noble discípulo, abandonando el tomar lo que no le ha sido dado, se abstiene de tomar lo que no le ha sido dado... abandonando la conducta sexual incorrecta, se abstiene de la conducta sexual incorrecta... abandonando el habla falsa, se abstiene del habla falsa... abandonando el consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas que causan negligencia, se abstiene del consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas que causan negligencia. Al abstenerse del consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas que causan negligencia, monjes, el noble discípulo otorga seguridad ilimitada a innumerables seres, otorga ausencia de odio, otorga ausencia de aflicción. Al otorgar seguridad, ausencia de odio y ausencia de aflicción a innumerables seres, él mismo participa de una seguridad, una ausencia de odio y una ausencia de aflicción ilimitadas. Este, monjes, es el quinto gran don, reconocido como supremo, de larga duración, tradicional, antiguo, no adulterado, nunca antes adulterado, que no se adulterará y que no es reprochado por ascetas, brahmanes ni sabios. Esta, monjes, es la octava corriente de mérito, corriente de lo beneficioso, que trae felicidad, conduce al cielo, tiene resultados gozosos y lleva al renacimiento celestial; conduce a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad. Estas son, monjes, las ocho corrientes de mérito, corrientes de lo beneficioso, que traen felicidad, conducen al cielo, tienen resultados gozosos y llevan al renacimiento celestial; conducen a lo deseado, a lo agradable, a lo placentero, al bienestar y a la felicidad”. Noveno Sutta. ๑๐. ทุจฺจริตวิปากสุตฺตํ 10. Sutta sobre los resultados de la mala conducta. ๔๐. ‘‘ปาณาติปาโต, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส ปาณาติปาตสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อปฺปายุกสํวตฺตนิโก โหติ. 40. “Monjes, el matar seres vivos, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de matar seres vivos para quien nace como ser humano es que conduce a una vida corta.” ‘‘อทินฺนาทานํ, ภิกฺขเว, อาเสวิตํ ภาวิตํ พหุลีกตํ นิรยสํวตฺตนิกํ ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกํ เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกํ. โย สพฺพลหุโส อทินฺนาทานสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส โภคพฺยสนสํวตฺตนิโก โหติ. “Monjes, el tomar lo que no es dado, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de tomar lo que no es dado para quien nace como ser humano es que conduce a la pérdida de las riquezas.” ‘‘กาเมสุมิจฺฉาจาโร, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส กาเมสุมิจฺฉาจารสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส สปตฺตเวรสํวตฺตนิโก โหติ. “Monjes, la conducta sexual incorrecta, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de la conducta sexual incorrecta para quien nace como ser humano es que conduce a la enemistad y al odio con sus adversarios.” ‘‘มุสาวาโท[Pg.78], ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส มุสาวาทสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อภูตพฺภกฺขานสํวตฺตนิโก โหติ. “Monjes, el habla falsa, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla falsa para quien nace como ser humano es que conduce a ser acusado falsamente.” ‘‘ปิสุณา, ภิกฺขเว, วาจา อาเสวิตา ภาวิตา พหุลีกตา นิรยสํวตฺตนิกา ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกา เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกา. โย สพฺพลหุโส ปิสุณาย วาจาย วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส มิตฺเตหิ เภทนสํวตฺตนิโก โหติ. “Monjes, el habla maliciosa, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla maliciosa para quien nace como ser humano es que conduce a la división de las amistades.” ‘‘ผรุสา, ภิกฺขเว, วาจา อาเสวิตา ภาวิตา พหุลีกตา นิรยสํวตฺตนิกา ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกา เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกา. โย สพฺพลหุโส ผรุสาย วาจาย วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อมนาปสทฺทสํวตฺตนิโก โหติ. “Monjes, el habla áspera, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla áspera para quien nace como ser humano es que conduce a escuchar sonidos desagradables.” ‘‘สมฺผปฺปลาโป, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส สมฺผปฺปลาปสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อนาเทยฺยวาจาสํวตฺตนิโก โหติ. “Monjes, el habla vana, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve del habla vana para quien nace como ser humano es que conduce a que sus palabras no sean tomadas en serio por los demás.” ‘‘สุราเมรยปานํ, ภิกฺขเว, อาเสวิตํ ภาวิตํ พหุลีกตํ นิรยสํวตฺตนิกํ ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกํ เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกํ. โย สพฺพลหุโส สุราเมรยปานสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อุมฺมตฺตกสํวตฺตนิโก โหตี’’ติ. ทสมํ. “Monjes, el consumo de bebidas alcohólicas fermentadas y destiladas, cuando se practica, se cultiva y se frecuenta, conduce al infierno, conduce al reino animal o conduce al reino de los espíritus hambrientos. El resultado más leve de beber alcohol para quien nace como ser humano es que conduce a la locura”. Décimo Sutta. ทานวคฺโค จตุตฺโถ. El cuarto capítulo, el capítulo sobre las dádivas (Dānavagga), ha terminado. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este capítulo es: ทฺเว ทานานิ วตฺถุญฺจ, เขตฺตํ ทานูปปตฺติโย; กิริยํ ทฺเว สปฺปุริสา, อภิสนฺโท วิปาโก จาติ. Dos sobre las dádivas, y una sobre las bases, sobre el campo, sobre el renacimiento debido a las dádivas; sobre la acción, dos sobre las personas íntegras, sobre las corrientes de mérito y sobre los resultados. ๕. อุโปสถวคฺโค 5. Capítulo sobre el Uposatha (Uposathavagga). ๑. สงฺขิตฺตูโปสถสุตฺตํ 1. Saṅkhittūposathasuttaṃ - Discurso Breve sobre el Uposatha ๔๑. เอวํ [Pg.79] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – 41. Así lo he oído. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes diciendo: “¡Monjes!”. “Venerable Señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, ภิกฺขเว, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “Monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia. ¿Y de qué manera, monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia? En esto, monjes, un noble discípulo reflexiona de la siguiente manera: ‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, se abstienen de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, son escrupulosos y compasivos, y viven buscando el bienestar de todos los seres vivos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, me abstendré de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, seré escrupuloso y compasivo, y viviré buscando el bienestar de todos los seres vivos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el primer factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ทุติเยน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el tomar lo que no les pertenece, se abstienen de tomar lo ajeno; aceptan solo lo que se les da, esperan solo lo que se les da y viven con un ser puro y libre de robo. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el tomar lo que no me pertenece, me abstendré de tomar lo ajeno; aceptaré solo lo que se me dé, esperaré solo lo que se me dé y viviré con un ser puro y libre de robo. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el segundo factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจาริโน อาราจาริโน วิรตา เมถุนา คามธมฺมา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ตติเยน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado la conducta no casta, llevan una vida santa, viven alejados y se abstienen de la práctica sexual, que es una costumbre mundana. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado la conducta no casta, llevaré una vida santa, viviré alejado y me abstendré de la práctica sexual, que es una costumbre mundana. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el tercer factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ [Pg.80] อรหนฺโต มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรตา สจฺจวาทิโน สจฺจสนฺธา เถตา ปจฺจยิกา อวิสํวาทโก โลกสฺส. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา จตุตฺเถน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado la falsa palabra, se abstienen de mentir; dicen la verdad, se mantienen unidos a la verdad, son firmes, confiables y no engañan al mundo. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado la falsa palabra, me abstendré de mentir; diré la verdad, me mantendré unido a la verdad, seré firme, confiable y no engañaré al mundo. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el cuarto factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปญฺจเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el licor, el vino y los embriagantes que causan negligencia, se abstienen de ellos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el licor, el vino y los embriagantes que causan negligencia, me abstendré de ellos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el quinto factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ เอกภตฺติโก รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ฉฏฺเฐน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “‘Durante toda su vida, los Arahants comen una sola vez al día, se abstienen de comer por la noche y fuera de la hora debida. Yo también, durante este día y esta noche, comeré una sola vez al día, me abstendré de comer por la noche y fuera de la hora debida. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el sexto factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานํ ปหาย นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรตา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานํ ปหาย นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา สตฺตเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. “‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el baile, el canto, la música y los espectáculos que son un obstáculo para la virtud, así como el uso de guirnaldas, perfumes, ungüentos, adornos y atavíos, se abstienen de ellos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el baile, el canto, la música y los espectáculos que son un obstáculo para la virtud, así como el uso de guirnaldas, perfumes, ungüentos, adornos y atavíos, me abstendré de ellos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el séptimo factor del que está dotado.” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ[Pg.81]. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’ติ. ปฐมํ. “‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el uso de asientos y lechos altos y lujosos, se abstienen de ellos; duermen en lechos bajos, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el uso de asientos y lechos altos y lujosos, me abstendré de ellos; dormiré en un lecho bajo, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el octavo factor del que está dotado. Monjes, el Uposatha observado de esta manera, dotado de estos ocho factores, es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia”. Así dijo el Bienaventurado. Primero. ๒. วิตฺถตูโปสถสุตฺตํ 2. Vitthatūposathasuttaṃ - Discurso Detallado sobre el Uposatha ๔๒. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, ภิกฺขเว, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป…. 42. “Monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia. ¿Y de qué manera, monjes, el Uposatha observado con sus ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran influencia? En esto, monjes, un noble discípulo reflexiona de la siguiente manera: ‘Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, se abstienen de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, son escrupulosos y compasivos, y viven buscando el bienestar de todos los seres vivos. Yo también, durante este día y esta noche, habiendo abandonado el acto de quitar la vida, me abstendré de matar; habiendo dejado de lado el bastón y las armas, seré escrupuloso y compasivos, y viviré buscando el bienestar de todos los seres vivos. Mediante este factor, imito a los Arahants y estaré observando el Uposatha’. Este es el primer factor del que está dotado... [continuación como en el discurso anterior]” ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. "Los Arahants, durante toda su vida, habiendo abandonado el uso de lechos altos y grandes, se abstienen de ellos y descansan en lechos bajos, ya sea en un pequeño catre o en un lecho de paja. Yo también, por hoy, durante este día y esta noche, habiendo abandonado los lechos altos y grandes, me abstendré de ellos y haré uso de un lecho bajo, ya sea en un pequeño catre o en un lecho de paja. Con este factor imitaré a los Arahants, y habré observado el Uposatha. Posee así este octavo factor. Monjes, el Uposatha observado de esta manera, dotado de ocho factores, es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran trascendencia." ‘‘กีวมหปฺผโล โหติ กีวมหานิสํโส กีวมหาชุติโก กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส [Pg.82] อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, ภิกฺขเว, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย. "¿Cuán grande es su fruto, cuán grande su beneficio, cuán grande su esplendor y cuán grande su trascendencia? Monjes, es como si alguien ejerciera la soberanía y el dominio real sobre estos dieciséis grandes reinos abundantes en los siete tipos de joyas, a saber: los Angas, Magadhas, Kasis, Kosalas, Vajjis, Mallas, Cetis, Vangas, Kurus, Pancalas, Macchas, Surasenas, Assakas, Avantis, Gandharas y Kambojas; esto no valdría ni una dieciseisava parte del Uposatha dotado de los ocho factores. ¿Por qué razón? Monjes, la soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial." ‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. "Monjes, cincuenta años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Cātumahārājikā. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, quinientos años divinos es la duración de la vida de los dioses Cātumahārājikā. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Cātumahārājikā. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'." ‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ วสฺสสตานิ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพํ วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. "Monjes, cien años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Tāvatiṃsa. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Tāvatiṃsa. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Tāvatiṃsa. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'." ‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ, ยามานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ทฺเว วสฺสสหสฺสานิ ยามานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. "Monjes, doscientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Yāma. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, dos mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Yāma. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Yāma. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'." ‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ จตฺตาริ วสฺสสตานิ, ตุสิตานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ จตฺตาริ วสฺสสหสฺสานิ [Pg.83] ตุสิตานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. "Monjes, cuatrocientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Tusita. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, cuatro mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Tusita. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Tusita. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'." ‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ อฏฺฐ วสฺสสตานิ, นิมฺมานรตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ อฏฺฐ วสฺสสหสฺสานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. "Monjes, ochocientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Nimmānaratī. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, ocho mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Nimmānaratī. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Nimmānaratī. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'." ‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ โสฬส วสฺสสตานิ, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ. "Monjes, mil seiscientos años humanos equivalen a un solo día y una noche de los dioses Paranimmitavasavatti. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Por ese cómputo anual, dieciséis mil años divinos es la duración de la vida de los dioses Paranimmitavasavatti. Es posible, monjes, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de los ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses Paranimmitavasavatti. Con referencia a esto fue dicho: 'La soberanía humana es insignificante en comparación con la felicidad celestial'." ‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา; อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ. "No se debe matar a ningún ser vivo, ni tomar lo que no ha sido dado; no se debe decir falsedades, ni se debe ser bebedor de licores embriagantes; uno debe abstenerse de la conducta no casta y de la unión sexual; no se debe comer por la noche ni en el momento inadecuado." ‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต; เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ. "No se deben usar guirnaldas ni aplicarse perfumes; se debe dormir en un catre o sobre una estera extendida en el suelo. Este es, en verdad, el Uposatha de ocho factores, proclamado por el Buda, quien ha llegado al fin del sufrimiento." ‘‘จนฺโท [Pg.84] จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา; ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา. Tanto la luna como el sol, ambos de bella apariencia, recorren su camino hasta donde alcanzan a iluminar; ellos, que disipan la oscuridad y viajan por el espacio, resplandecen en el cielo iluminando todas las direcciones. ‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ; สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ. Toda la riqueza que existe en ese intervalo —perlas, gemas, el excelente lapislázuli, el oro puro o el oro refinado, aquel que es llamado oro nativo o Haṭaka—, ‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ; จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ. ni siquiera todas ellas, junto con la luz de la luna y el conjunto de las estrellas, igualan una decimosexta parte del valor del Uposatha que consta de ocho factores. ‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ; ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ทุติยํ; Por lo tanto, la mujer o el hombre virtuoso debe observar el Uposatha dotado de ocho factores; tras realizar acciones meritorias que producen felicidad, sin recibir reproche alguno, alcanzan el reino celestial. ๓. วิสาขาสุตฺตํ 3. Visākhāsutta (Discurso a Visākhā) ๔๓. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต โข, วิสาเข, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, วิสาเข, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ [Pg.85] จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’’’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป…. 43. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el monasterio de Pubbārāma, en el palacio de Visākhā, la madre de Migāra. Entonces, Visākhā, la madre de Migāra, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y saludarle respetuosamente, se sentó a un lado. Estando sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo a Visākhā, la madre de Migāra: «Visākhā, el Uposatha que se observa dotado de ocho factores es de gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran expansión. ¿Y cómo, Visākhā, es el Uposatha dotado de ocho factores de tan gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran expansión? En este sentido, Visākhā, un noble discípulo reflexiona de esta manera: “Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado la destrucción de la vida, se abstienen de matar; han dejado de lado la vara y las armas; son escrupulosos y compasivos, viviendo con benevolencia hacia todos los seres vivos. Yo también, por esta noche y este día, abandonando la destrucción de la vida, me abstendré de matar; dejando de lado la vara y las armas, seré escrupuloso y compasivo, viviendo con benevolencia hacia todos los seres vivos. Con este factor imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado”. De esta manera está dotado de este primer factor...» ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. «“Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el uso de lechos altos y suntuosos, se abstienen de ellos y duermen en lugares humildes, ya sea en un camastro o en un lecho de paja. Yo también, por esta noche y este día, habiendo abandonado el uso de lechos altos y suntuosos, me abstendré de ellos y dormiré en un lugar humilde, ya sea en un camastro o en un lecho de paja. Con este factor imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado”. De esta manera está dotado de este octavo factor. Así observado, Visākhā, el Uposatha dotado de ocho factores es de gran fruto, gran beneficio, gran esplendor y gran expansión.» ‘‘กีวมหปฺผโล โหติ, กีวมหานิสํโส, กีวมหาชุติโก, กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, วิสาเข, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย. ¿Cuán grande es su fruto, cuán grande su beneficio, cuán grande su esplendor y cuán grande su expansión? Visākhā, imagina a alguien que ejerciera la soberanía y el mando sobre estos dieciséis grandes reinos abundantes en joyas preciosas, a saber: los de los Aṅgas, Magadhas, Kāsīs, Kosalas, Vajjīs, Mallas, Cetīs, Vaṅgas, Kurus, Pañcālas, Macchas, Sūrasenas, Assakas, Avantis, Gandhāras y Kambojas; aun así, esto no igualaría ni una decimosexta parte del Uposatha dotado de ocho factores. ¿Por qué razón? Porque, Visākhā, el reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial. ‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. Cincuenta años humanos, Visākhā, equivalen a un solo día y una noche para los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Quinientos de tales años divinos constituyen la duración de la vida de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Es posible, Visākhā, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses de los Cuatro Grandes Reyes. Con referencia a esto fue dicho: «El reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial». ‘‘ยํ, วิสาเข, มานุสกํ วสฺสสตํ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ [Pg.86] ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. Cien años humanos, Visākhā, equivalen a un solo día y una noche para los dioses de los Treinta y Tres. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Mil de tales años divinos constituyen la duración de la vida de los dioses de los Treinta y Tres. Es posible, Visākhā, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses de los Treinta y Tres. Con referencia a esto fue dicho: «El reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial». ‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ…เป… จตฺตาริ วสฺสสตานิ…เป… อฏฺฐ วสฺสสตานิ…เป… โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ. Doscientos años humanos... cuatrocientos años humanos... ochocientos años humanos... mil seiscientos años humanos, Visākhā, equivalen a un solo día y una noche para los dioses que ejercen poder sobre las creaciones ajenas. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de esos meses forman un año. Dieciséis mil de tales años divinos constituyen la duración de la vida de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones ajenas. Es posible, Visākhā, que alguna mujer u hombre, habiendo observado el Uposatha dotado de ocho factores, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de los dioses que ejercen poder sobre las creaciones ajenas. Con referencia a esto fue dicho: «El reinado humano es insignificante comparado con la felicidad celestial». ‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา; อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ. No se debe matar a ningún ser vivo, ni tomar lo que no es dado; no se debe hablar falsedad ni ingerir bebidas embriagantes; uno debe abstenerse de la conducta no casta, del acto sexual, y no debe comer por la noche en el tiempo fuera de hora. ‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต; เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ. No se deben llevar guirnaldas ni usar perfumes; se debe dormir en un camastro o en el suelo sobre un lecho extendido. Este es el Uposatha de ocho factores, según fue proclamado por el Buddha, quien ha llegado al fin del sufrimiento. ‘‘จนฺโท จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา; ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา. Tanto la luna como el sol, ambos hermosos de ver, recorren el espacio hasta donde alcanza su luz; disipando la oscuridad, moviéndose por el aire, brillan en el cielo iluminando todas las direcciones. ‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ; สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ. Dentro de ese ámbito donde ellos circulan, cualquier riqueza que exista —perlas, gemas, el fino berilo, el oro de Singī o el oro puro, que es llamado 'jātarūpa' o 'hāṭaka'—, ‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส [Pg.87] อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ; จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ. no valen ni una decimosexta parte del Uposatha que posee ocho factores; ni tampoco el brillo de la luna ni todas las constelaciones de estrellas. ‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ; ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ตติยํ; Por lo tanto, la mujer o el hombre virtuoso debe observar el Uposatha de ocho factores. Habiendo realizado méritos que traen felicidad, sin ser reprochados, alcanzan la morada celestial. (Fin del tercero). ๔. วาเสฏฺฐสุตฺตํ 4. Vāseṭṭhasutta (Discurso a Vāseṭṭha) ๔๔. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข วาเสฏฺโฐ อุปาสโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วาเสฏฺฐํ อุปาสกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, วาเสฏฺฐ, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ…เป… อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. 44. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón con techo puntiagudo. Entonces, el seguidor laico Vāseṭṭha se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado respetuosamente al Bienaventurado, se sentó a un lado. Una vez que el seguidor laico Vāseṭṭha estuvo sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: 'Vāseṭṭha, el Uposatha observado con los ocho factores es de gran fruto... (se repite lo anterior)... sin ser reprochados, alcanzan la morada celestial'. เอวํ วุตฺเต วาเสฏฺโฐ อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปิยา เม, ภนฺเต, ญาติสาโลหิตา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, ปิยานมฺปิ เม อสฺส ญาติสาโลหิตานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, ขตฺติยา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, พฺราหฺมณา…เป… เวสฺสา … สุทฺทา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. Dicho esto, el seguidor laico Vāseṭṭha dijo al Bienaventurado: 'Señor, si mis amados parientes consanguíneos observaran el Uposatha de ocho factores, sería para su bienestar y felicidad por largo tiempo. Señor, si todos los khattiyas (nobles) observaran el Uposatha de ocho factores, también sería para el bienestar y felicidad de todos los khattiyas por largo tiempo. Señor, si todos los brahmanes... los vessas (comerciantes)... los suddas (trabajadores) observaran el Uposatha de ocho factores, también sería para el bienestar y felicidad de todos los suddas por largo tiempo'. ‘‘เอวเมตํ, วาเสฏฺฐ, เอวเมตํ, วาเสฏฺฐ! สพฺเพ เจปิ, วาเสฏฺฐ, ขตฺติยา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณา…เป… เวสฺสา… สุทฺทา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สเทวโก เจปิ, วาเสฏฺฐ, โลโก สมารโก สพฺรหฺมโก สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา สเทวมนุสฺสา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สเทวกสฺสปิสฺส โลกสฺส สมารกสฺส [Pg.88] สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. อิเม เจปิ, วาเสฏฺฐ, มหาสาลา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, อิเมสมฺปิสฺส มหาสาลานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ( ). โก ปน วาโท มนุสฺสภูตสฺสา’’ติ! จตุตฺถํ. ‘Así es, Vāseṭṭha; ¡así es, Vāseṭṭha! Si todos los khattiyas observaran el Uposatha de ocho factores, sería para su bienestar y felicidad por largo tiempo. Si todos los brahmanes... los vessas... los suddas observaran el Uposatha de ocho factores, sería para su bienestar y felicidad por largo tiempo. Vāseṭṭha, si el mundo entero con sus devas, Māras y Brahmās, esta generación con sus ascetas y brahmanes, con sus reyes y su gente, observara el Uposatha de ocho factores, sería para el bienestar y felicidad del mundo entero por largo tiempo. Vāseṭṭha, incluso si estos grandes árboles sāla observaran el Uposatha de ocho factores (si tuvieran conciencia), sería para el bienestar y felicidad de estos grandes árboles sāla por largo tiempo. ¡Cuánto más, entonces, para alguien que es un ser humano!’ (Cuarto sutta). ๕. โพชฺฌสุตฺตํ 5. Bojjhasutta (Discurso a Bojjhā) ๔๕. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข โพชฺฌา อุปาสิกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โพชฺฌํ อุปาสิกํ ภควา เอตทโวจ – 45. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, la seguidora laica Bojjhā se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado respetuosamente al Bienaventurado, se sentó a un lado. Una vez que la seguidora laica Bojjhā estuvo sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo: ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, โพชฺเฌ, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, โพชฺเฌ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, โพชฺเฌ, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป…. ‘Bojjhā, el Uposatha observado con los ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran alcance. ¿Y cómo, Bojjhā, el Uposatha observado con los ocho factores es de gran fruto, beneficio, esplendor y alcance? Aquí, Bojjhā, el noble discípulo reflexiona de esta manera: «Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado el matar seres vivos, se abstienen de matar seres vivos; han dejado a un lado el bastón, han dejado a un lado el arma; son escrupulosos, llenos de compasión, y viven buscando el bienestar de todos los seres vivos. Hoy, durante esta noche y este día, yo también, habiendo abandonado el matar seres vivos, me abstendré de matar seres vivos; dejaré a un lado el bastón, dejaré a un lado el arma; seré escrupuloso, estaré lleno de compasión y viviré buscando el bienestar de todos los seres vivos. En este factor, imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado». Posee este primer factor...’ ‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, โพชฺเฌ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. «Durante toda su vida, los Arahants, habiendo abandonado los lechos altos y grandes, se abstienen de usar lechos altos y grandes; usan lechos bajos, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. Hoy, durante esta noche y este día, yo también, habiendo abandonado los lechos altos y grandes, me abstendré de usar lechos altos y grandes; usaré un lecho bajo, ya sea en un camastro pequeño o en un lecho de paja. En este factor, imitaré a los Arahants, y mi Uposatha será observado». Posee este octavo factor. Así observado, Bojjhā, el Uposatha con los ocho factores es de gran fruto, de gran beneficio, de gran esplendor y de gran alcance. ‘‘กีวมหปฺผโล [Pg.89] โหติ, กีวมหานิสํโส, กีวมหาชุติโก, กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, โพชฺเฌ, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, โพชฺเฌ, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย. ¿Y qué tan grande es su fruto, su beneficio, su esplendor y su alcance? Bojjhā, supongamos que alguien ejerciera la soberanía y el reinado sobre estos dieciséis grandes reinos llenos de abundantes y preciosos tesoros, a saber: Aṅga, Magadha, Kāsī, Kosala, Vajjī, Malla, Cetī, Vaṅga, Kuru, Pañcāla, Maccha, Sūrasena, Assaka, Avanti, Gandhāra y Kamboja. Esto no valdría ni una decimosexta parte del Uposatha que posee ocho factores. ¿Por qué razón? Porque, Bojjhā, el reinado humano es miserable comparado con la felicidad celestial. ‘‘ยานิ, โพชฺเฌ, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’. “Bojjhe, cincuenta años humanos equivalen a un solo día y una sola noche para los devas Cātumahārājika. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de tales meses forman un año. Quinientos de esos años celestiales constituyen la duración de la vida de los devas Cātumahārājika. Es posible, Bojjhe, que alguna mujer u hombre en este mundo, tras haber observado el uposatha que consta de ocho factores, tras la disolución del cuerpo después de la muerte, renazca en compañía de los devas Cātumahārājika. En referencia a esto, Bojjhe, se dijo: ‘La soberanía humana es miserable comparada con la felicidad celestial’”. ‘‘ยํ, โพชฺเฌ, มานุสกํ วสฺสสตํ…เป… ตานิ, โพชฺเฌ, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ…เป… จตฺตาริ วสฺสสตานิ…เป… อฏฺฐ วสฺสสตานิ…เป… โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ. “Bojjhe, cien años humanos... doscientos años humanos... cuatrocientos años humanos... ochocientos años humanos... mil seiscientos años humanos equivalen a un solo día y una sola noche para los devas Paranimmitavasavatti. Treinta de esas noches forman un mes. Doce de tales meses forman un año. Dieciséis mil de esos años celestiales constituyen la duración de la vida de los devas Paranimmitavasavatti. Es posible, Bojjhe, que alguna mujer u hombre en este mundo, tras haber observado el uposatha que consta de ocho factores, tras la disolución del cuerpo después de la muerte, renazca en compañía de los devas Paranimmitavasavatti. En referencia a esto, Bojjhe, se dijo: ‘La soberanía humana es miserable comparada con la felicidad celestial’”. ‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา; อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ. “No se debe matar a ningún ser vivo ni tomar lo que no ha sido dado. No se debe hablar falsamente ni ser bebedor de licores embriagadores. Uno debe abstenerse del comportamiento no casto y de la actividad sexual. Por la noche, no se debe comer en el momento inapropiado (después del mediodía).” ‘‘มาลํ [Pg.90] น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต; เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ. “No se deben llevar guirnaldas ni usar perfumes. Se debe dormir en un lecho bajo o en el suelo sobre una estera. Este es el uposatha de ocho factores, proclamado por el Buddha, quien ha llegado al fin del sufrimiento.” ‘‘จนฺโท จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา; ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา. “Tanto la luna como el sol son bellos de ver; giran iluminando todo cuanto alcanzan. Disipadores de la oscuridad, surcan el firmamento, resplandeciendo en el cielo e iluminando todas las direcciones.” ‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ; สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ. “Cualquier riqueza que exista en ese espacio intermedio —perlas, gemas, el excelente berilo, el oro siṅgī o el oro puro llamado jātarūpa o haṭaka—” ‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ; จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ. “no alcanzan ni una decimosexta parte del valor del uposatha de ocho factores, así como tampoco toda la luz de la luna y de las huestes de estrellas.” ‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ; ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ปญฺจมํ; “Por lo tanto, la mujer y el hombre virtuosos deben observar el uposatha de ocho factores. Habiendo realizado méritos que traen felicidad, llegan, libres de reproche, al estado celestial.” ๖. อนุรุทฺธสุตฺตํ 6. Anuruddhasutta (Discurso sobre Anuruddha) ๔๖. เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อนุรุทฺโธ ทิวาวิหารํ คโต โหติ ปฏิสลฺลีโน. อถ โข สมฺพหุลา มนาปกายิกา เทวตา เยนายสฺมา อนุรุทฺโธ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข ตา เทวตา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, ยาทิสกํ วณฺณํ อากงฺขาม ตาทิสกํ วณฺณํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สรํ อากงฺขาม [Pg.91] ตาทิสกํ สรํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สุขํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สุขํ ฐานโส ปฏิลภาม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตมา’’ติ. 46. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Kosambī, en el monasterio de Ghosita. En aquel tiempo, el venerable Anuruddha se había retirado a descansar durante el día y permanecía en meditación solitaria. Entonces, numerosas deidades Manāpakāyikā se acercaron al venerable Anuruddha. Tras acercarse, saludaron respetuosamente al venerable Anuruddha y se detuvieron a un lado. De pie a un lado, aquellas deidades dijeron al venerable Anuruddha: ‘Venerable Anuruddha, nosotras somos las deidades llamadas Manāpakāyikā; ejercemos poder y dominio sobre tres cosas. Venerable Anuruddha, cualquier color que deseemos, lo obtenemos al instante; cualquier sonido que deseemos, lo obtenemos al instante; cualquier felicidad que deseemos, la obtenemos al instante. Venerable Anuruddha, nosotras somos las deidades llamadas Manāpakāyikā; ejercemos poder y dominio sobre estas tres cosas’. อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว นีลา อสฺสุ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา’’ติ. อถ โข ตา เทวตา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว นีลา อเหสุํ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา. Entonces, al venerable Anuruddha le surgió este pensamiento: ‘¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran azules, con tez azul, vestiduras azules y ornamentos azules!’. Entonces aquellas deidades, conociendo el pensamiento del venerable Anuruddha con su propia mente, se volvieron todas azules, de tez azul, con vestiduras azules y ornamentos azules.” อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว ปีตา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โลหิตกา อสฺสุ… สพฺพาว โอทาตา อสฺสุ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา’’ติ. อถ โข ตา เทวตา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว โอทาตา อเหสุํ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา. Luego, al venerable Anuruddha le surgió este pensamiento: ‘¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran amarillas... rojas... blancas, de tez blanca, con vestiduras blancas y ornamentos blancos!’. Entonces aquellas deidades, conociendo el pensamiento del venerable Anuruddha, se volvieron todas blancas, de tez blanca, con vestiduras blancas y ornamentos blancos.” อถ โข ตา เทวตา เอกา จ คายิ เอกา จ นจฺจิ เอกา จ อจฺฉรํ วาเทสิ. เสยฺยถาปิ นาม ปญฺจงฺคิกสฺส ตูริยสฺส สุวินีตสฺส สุปฺปฏิปตาฬิตสฺส กุสเลหิ สุสมนฺนาหตสฺส สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ; เอวเมวํ ตาสํ เทวตานํ อลงฺการานํ สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปิ. Entonces, una de aquellas deidades cantó, otra bailó y otra chasqueó los dedos (hizo música manual). Tal como el sonido de una orquesta de cinco instrumentos, bien afinada, bien probada y bien tocada por expertos, es melodioso, cautivador, encantador, deleitable y embriagador; de la misma manera, el sonido de los ornamentos de aquellas deidades era melodioso, cautivador, encantador, deleitable y embriagador. Entonces, el venerable Anuruddha bajó sus facultades sensoriales (retiró la mirada).” อถ โข ตา เทวตา ‘‘น ขฺวยฺโย อนุรุทฺโธ สาทิยตี’’ติ ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ เอตทโวจ – Entonces aquellas deidades, comprendiendo que ‘el venerable Anuruddha no se deleita en esto’, desaparecieron en ese mismo lugar. Luego, al atardecer, el venerable Anuruddha se levantó de su meditación solitaria y se dirigió hacia donde estaba el Bienaventurado. Tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Anuruddha dijo al Bienaventurado: ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ทิวาวิหารํ คโต โหมิ ปฏิสลฺลีโน. อถ โข, ภนฺเต, สมฺพหุลา มนาปกายิกา เทวตา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภนฺเต, ตา [Pg.92] เทวตา มํ เอตทโวจุํ – ‘มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, ยาทิสกํ วณฺณํ อากงฺขาม ตาทิสกํ วณฺณํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สรํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สรํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สุขํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สุขํ ฐานโส ปฏิลภาม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตมา’ติ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว นีลา อสฺสุ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา’ติ. อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา มม จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว นีลา อเหสุํ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา. «Venerable Señor, hoy fui a pasar el día y me encontraba en reclusión solitaria. Entonces, muchas deidades de formas placenteras (Manāpakāyikā) se acercaron a donde yo estaba; al llegar, me saludaron respetuosamente y se quedaron a un lado. Mientras estaban allí, me dijeron: “Venerable Anuruddha, nosotras somos las deidades llamadas ‘de formas placenteras’ y ejercemos soberanía y control sobre tres aspectos. Venerable Anuruddha, obtenemos instantáneamente cualquier color que deseemos; obtenemos instantáneamente cualquier sonido que deseemos; obtenemos instantáneamente cualquier felicidad que deseemos. Venerable Anuruddha, nosotras, las deidades llamadas de formas placenteras, ejercemos soberanía y control sobre estos tres aspectos”. Entonces, Venerable Señor, se me ocurrió este pensamiento: “¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran azules, de color azul, con ropas azules y ornamentos azules!”. Entonces, Venerable Señor, aquellas deidades, conociendo mi pensamiento, se volvieron todas azules, de color azul, con ropas azules y ornamentos azules». ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว ปีตา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โลหิตกา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โอทาตา อสฺสุ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา’ติ. อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา มม จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว โอทาตา อเหสุํ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา. «Entonces, Venerable Señor, se me ocurrió este pensamiento: “¡Oh, ojalá todas estas deidades se volvieran amarillas... [pa] ...ojalá todas se volvieran rojas... [pa] ...ojalá todas estas deidades se volvieran blancas, de color blanco, con ropas blancas y ornamentos blancos!”. Entonces, Venerable Señor, aquellas deidades, conociendo mi pensamiento, se volvieron todas blancas, de color blanco, con ropas blancas y ornamentos blancas». ‘‘อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา เอกา จ คายิ เอกา จ นจฺจิ เอกา จ อจฺฉรํ วาเทสิ. เสยฺยถาปิ นาม ปญฺจงฺคิกสฺส ตูริยสฺส สุวินีตสฺส สุปฺปฏิปตาฬิตสฺส กุสเลหิ สุสมนฺนาหตสฺส สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ; เอวเมวํ ตาสํ เทวตานํ อลงฺการานํ สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปึ. «Luego, Venerable Señor, de aquellas deidades, una cantó, otra bailó y otra chasqueó los dedos (o batió las palmas). Así como el sonido de una orquesta de cinco instrumentos, bien afinada, bien probada y ejecutada por expertos, es melodioso, encantador, fascinante, agradable y embriagador; del mismo modo era el sonido de los ornamentos de aquellas deidades: melodioso, encantador, fascinante, agradable y embriagador. Entonces, Venerable Señor, yo bajé mis facultades sensoriales». ‘‘อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา ‘น ขฺวยฺโย อนุรุทฺโธ สาทิยตี’ติ ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ? «Entonces, Venerable Señor, aquellas deidades, pensando: “El venerable Anuruddha no se deleita con esto”, desaparecieron allí mismo. Venerable Señor, ¿con cuántas cualidades debe estar dotada una mujer para que, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renazca en compañía de las deidades de formas placenteras?». ‘‘อฏฺฐหิ โข, อนุรุทฺธ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, อนุรุทฺธ, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส [Pg.93] โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี. «Anuruddha, dotada de ocho cualidades, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, Anuruddha, a la mujer a quien sus padres, deseando su bien, buscando su beneficio y compadeciéndose de ella, la entregan a un esposo, ella se levanta antes que él y se acuesta después que él; es solícita en lo que debe hacerse, de conducta placentera y de hablar afectuoso». ‘‘เย เต ภตฺตุ ครุโน โหนฺติ – มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา – เต สกฺกโรติ, ครุํ กโรติ, มาเนติ, ปูเชติ, อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชติ. «A quienes su esposo respeta —ya sean la madre, el padre, o ascetas y brahmanes— ella los honra, los respeta, los valora y los venera; y cuando llegan de visita, los atiende ofreciéndoles asiento y agua». ‘‘เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. «En las labores domésticas del esposo —ya sea trabajar la lana o el algodón— es hábil y diligente; posee el entendimiento necesario para gestionar dichos trabajos, siendo capaz de realizarlos y de organizarlos». ‘‘โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ. «A los miembros del servicio del esposo —ya sean esclavos, mensajeros o trabajadores— conoce lo que han hecho como hecho y lo que no han hecho como no hecho; conoce la fuerza y la debilidad de los enfermos, y distribuye las raciones de comida, tanto dura como blanda, a cada uno según su parte». ‘‘ยํ ภตฺตุ อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา. «La riqueza que el esposo trae a casa, ya sea grano, plata u oro, ella la protege y la custodia con esmero; además, no es derrochadora, ni ladrona, ni dada a la bebida, ni destructora de los bienes». ‘‘อุปาสิกา โข ปน โหติ พุทฺธํ สรณํ คตา ธมฺมํ สรณํ คตา สงฺฆํ สรณํ คตา. «Además, es una seguidora laica (upāsikā) que ha ido por refugio al Buda, ha ido por refugio al Dhamma y ha ido por refugio al Sangha». ‘‘สีลวตี โข ปน โหติ – ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา, อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา, มุสาวาทา ปฏิวิรตา, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา. «Es virtuosa: se abstiene de destruir la vida, se abstiene de tomar lo que no le es dado, se abstiene de la conducta sexual ilícita, se abstiene de hablar falsamente y se abstiene de consumir bebidas alcohólicas y licores que causan negligencia». ‘‘จาควตี โข ปน โหติ. วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. «Es generosa: vive en el hogar con el corazón libre de la mancha de la tacañería, es de generosidad liberal, de manos abiertas para dar, se deleita en el desprendimiento, es accesible a las peticiones y disfruta compartiendo y dando limosnas». ‘‘อิเมหิ โข, อนุรุทฺธ, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ. «Dotada de estas ocho cualidades, Anuruddha, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras». ‘‘โย [Pg.94] นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก; ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ. «Aquel que la mantiene siempre, esforzándose y trabajando con diligencia, a ese esposo que le provee todos sus deseos, la mujer no lo desprecia». ‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย; ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา. «Una mujer de bien no irrita a su esposo con palabras de envidia; la mujer sabia rinde honores a todos aquellos a quienes su esposo respeta». ‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา; ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. «Siendo diligente y no perezosa, brinda apoyo a los allegados y servidores; actúa para el agrado del esposo y protege la riqueza que él ha acumulado». ‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา; มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ; «La mujer que así se comporta, siguiendo la voluntad de su esposo, renace allí donde habitan las deidades llamadas de formas placenteras». ๗. ทุติยวิสาขาสุตฺตํ 7. Séptimo: Segundo Discurso a Visākhā. ๔๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – 47. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Monasterio del Este, en el palacio de la madre de Migāra, Visākhā. Entonces Visākhā, la madre de Migāra... [pa] ...estando Visākhā sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo esto: ‘‘อฏฺฐหิ โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี…เป…. «Visākhā, dotada de ocho cualidades, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras. ¿Cuáles son esas ocho? Aquí, Visākhā, a la mujer a quien sus padres, deseando su bien, buscando su beneficio y compadeciéndose de ella, la entregan a un esposo, ella se levanta antes que él y se acuesta después que él; es solícita en lo que debe hacerse, de conducta placentera y de hablar afectuoso... [pa]». ‘‘จาควตี โข ปน โหติ. วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. อิเมหิ โข, วิสาเข, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ. «Es generosa: vive en el hogar con el corazón libre de la mancha de la tacañería, es de generosidad liberal, de manos abiertas para dar, se deleita en el desprendimiento, es accesible a las peticiones y disfruta compartiendo y dando limosnas. Dotada de estas ocho cualidades, Visākhā, una mujer, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de las deidades de formas placenteras». ‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก; ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ. “Aquel esposo que siempre la mantiene, esforzado y diligente con empeño constante; a ese hombre que le provee todos sus deseos, la mujer virtuosa nunca lo desprecia.” ‘‘น [Pg.95] จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย; ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา. “Una esposa de buena conducta no irrita a su marido con palabras de envidia; sabia, rinde homenaje a todos aquellos a quienes su esposo respeta.” ‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา; ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Siendo diligente y no perezosa, cuidando bien de los allegados, actúa para complacer a su marido y protege la riqueza acumulada por él.” ‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา; มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ; “La mujer que así se comporta, siguiendo la voluntad de su esposo, renace entre los dioses llamados Manāpakāyikā”. (Séptimo discurso). ๘. นกุลมาตาสุตฺตํ 8. Discurso sobre Nakulamātā ๔๘. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. อถ โข นกุลมาตา คหปตานี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา…เป…. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นกุลมาตรํ คหปตานึ ภควา เอตทโวจ – 48. En una ocasión, el Bienaventurado residía en el país de los bhaggas, en Sumsumāragiri, en el parque de los ciervos del bosque Bhesakaḷā. Entonces, la ama de casa Nakulamātā se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado... se sentó a un lado. Estando sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo esto a la ama de casa Nakulamātā: ‘‘อฏฺฐหิ โข, นกุลมาเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, นกุลมาเต, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี. “Nakulamātā, la mujer que posee ocho cualidades, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses Manāpakāyikā. ¿Cuáles son estas ocho? Aquí, Nakulamātā, cuando sus padres, deseando su bienestar y buscando su beneficio, por compasión, la entregan a un esposo, ella se levanta antes que él, se acuesta después que él, es solícita en sus quehaceres, actúa para complacerlo y habla con palabras afectuosas.” ‘‘เย เต ภตฺตุ ครุโน โหนฺติ – มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา – เต สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ, อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชติ. “A quienes su esposo respeta —ya sea su madre, su padre, o ascetas y brahmanes— ella los honra, los estima, los valora y los venera; y cuando llegan de visita, los atiende ofreciéndoles asiento y agua.” ‘‘เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. “En las labores domésticas del esposo —ya sea con lana o con algodón— ella es hábil y no perezosa; dotada de discernimiento sobre los medios para realizarlas, es capaz de ejecutarlas y de organizarlas.” ‘‘โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ. “De aquellos que forman parte del entorno doméstico del esposo —ya sean sirvientes, mensajeros o trabajadores— conoce lo que han hecho como hecho y lo que no han hecho como no hecho; conoce la salud y la debilidad de los enfermos, y distribuye a cada uno su porción de comida sólida y blanda.” ‘‘ยํ [Pg.96] ภตฺตา อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา. “La riqueza que el esposo trae —ya sea dinero, grano, plata u oro— ella la guarda con cuidado y protección; en ello no es libertina, ni ladrona, ni dada a la bebida, ni destructora de los bienes.” ‘‘อุปาสิกา โข ปน โหติ พุทฺธํ สรณํ คตา ธมฺมํ สรณํ คตา สงฺฆํ สรณํ คตา. “Además, es una seguidora laica que ha buscado refugio en el Buda, ha buscado refugio en el Dhamma y ha buscado refugio en el Sangha.” ‘‘สีลวตี โข ปน โหติ – ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา…เป…. “Además, es virtuosa: se abstiene de destruir la vida... se abstiene del licor, el vino y los embriagantes que causan negligencia...” ‘‘จาควตี โข ปน โหติ วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. “Además, es generosa: vive en el hogar con una mente libre de la mancha de la tacañería, entregada a la liberalidad, de manos abiertas, deleitándose en el desprendimiento, dispuesta a las peticiones y complacida en dar y compartir.” ‘‘อิเมหิ โข, นกุลมาเต, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ. “Nakulamātā, la mujer que posee estas ocho cualidades, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en compañía de los dioses Manāpakāyikā”. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado. ‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก; ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ. “Aquel esposo que siempre la mantiene, esforzado y diligente con empeño constante; a ese hombre que le provee todos sus deseos, la mujer virtuosa nunca lo desprecia.” ‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย; ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา. “Una esposa de buena conducta no irrita a su marido con palabras de envidia; sabia, rinde homenaje a todos aquellos a quienes su esposo respeta.” ‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา; ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Siendo diligente y no perezosa, cuidando bien de los allegados, actúa para complacer a su marido y protege la riqueza acumulada por él.” ‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา; มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. อฏฺฐมํ; “La mujer que así se comporta, siguiendo la voluntad de su esposo, renace entre los dioses llamados Manāpakāyikā”. (Octavo discurso). ๙. ปฐมอิธโลกิกสุตฺตํ 9. Primer discurso sobre el éxito en este mundo ๔๙. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป…. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – 49. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el monasterio oriental, en el palacio de Migāramātā Visākhā. Entonces, Visākhā Migāramātā se acercó al Bienaventurado... Estando sentada a un lado, el Bienaventurado le dijo esto a Visākhā Migāramātā: ‘‘จตูหิ [Pg.97] โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ, สงฺคหิตปริชโน, ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Visākhā, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en este mundo; este mundo es ganado por ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, Visākhā, la mujer organiza bien sus labores, cuida de sus allegados, actúa para complacer a su esposo y protege la riqueza acumulada.” ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ. “¿Y cómo, Visākhā, la mujer organiza bien sus labores? Aquí, Visākhā, en las labores domésticas del esposo —ya sea con lana o con algodón— ella es hábil y no perezosa; dotada de discernimiento sobre los medios para realizarlas, es capaz de ejecutarlas y de organizarlas. Así, Visākhā, la mujer organiza bien sus labores.” ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ. “¿Y cómo, Visākhā, la mujer cuida de sus allegados? Aquí, Visākhā, de aquellos que forman parte del entorno doméstico del esposo —ya sean sirvientes, mensajeros o trabajadores— conoce lo que han hecho como hecho y lo que no han hecho como no hecho; conoce la salud y la debilidad de los enfermos, y distribuye a cada uno su porción de comida sólida y blanda. Así, Visākhā, la mujer cuida de sus allegados.” ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยํ ภตฺตุ อมนาปสงฺขาตํ ตํ ชีวิตเหตุปิ น อชฺฌาจรติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ. “¿Y cómo, Visākhā, la mujer actúa para complacer a su esposo? Aquí, Visākhā, aquello que se considera desagradable para su esposo, ella no lo hace ni siquiera por el bien de su propia vida. Así, Visākhā, la mujer actúa para complacer a su esposo.” ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยํ ภตฺตา อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ. อิเมหิ โข, วิสาเข, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. “¿Y cómo, Visākhā, la mujer protege la riqueza acumulada? Aquí, Visākhā, la riqueza que el esposo trae —ya sea dinero, grano, plata u oro— ella la guarda con cuidado y protección; en ello no es libertina, ni ladrona, ni dada a la bebida, ni destructora de los bienes. Así, Visākhā, la mujer protege la riqueza acumulada. Visākhā, la mujer que posee estas cuatro cualidades practica para la victoria en este mundo; este mundo es ganado por ella.” ‘‘จตูหิ โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปนฺโน โหติ, จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. “Visākhā, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en el otro mundo; el otro mundo es ganado por ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, Visākhā, la mujer posee fe, posee virtud, posee generosidad y posee sabiduría.” ‘‘กถญฺจ[Pg.98], วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ. “¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en fe? Aquí, Visākhā, una mujer tiene fe, confía en el despertar del Tathāgata: ‘Así, de hecho, es el Bienaventurado: digno, perfectamente iluminado por sí mismo, pleno en conocimiento y conducta, el que ha llegado bien, conocedor del mundo, guía supremo para las personas que deben ser domadas, maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado’. De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en fe. ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ. “¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en virtud? Aquí, Visākhā, una mujer se abstiene de destruir la vida... [se abstiene] de las bebidas fermentadas y licores que causan negligencia. De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en virtud. ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ. “¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en generosidad? Aquí, Visākhā, una mujer reside en su hogar con la mente libre de la mancha de la tacañería, con las manos abiertas a la entrega, deleitándose en renunciar, siendo alguien a quien acudir con peticiones, y deleitándose en dar y compartir. De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en generosidad. ‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญวา โหติ…เป… เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, วิสาเข, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหตี’’ติ. “¿Y cómo, Visākhā, una mujer es plena en sabiduría? Aquí, Visākhā, una mujer posee sabiduría... De esta manera, Visākhā, una mujer es plena en sabiduría. Poseyendo estas cuatro cualidades, Visākhā, una mujer practica para la victoria en el mundo futuro, y el mundo futuro está asegurado para ella”. ‘‘สุสํวิหิตกมฺมนฺตา, สงฺคหิตปริชฺชนา; ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Organiza bien sus tareas, es bondadosa con sus allegados; actúa de manera agradable hacia su esposo y protege la riqueza que él ha acumulado. ‘‘สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา; นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ. “Plena en fe y virtud, generosa y libre de tacañería; purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el mundo futuro. ‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, ยสฺสา วิชฺชนฺติ นาริยา; ตมฺปิ สีลวตึ อาหุ, ธมฺมฏฺฐํ สจฺจวาทินึ. “Para la mujer en quien existen estas ocho cualidades, se dice que es virtuosa, establecida en el Dhamma y veraz. ‘‘โสฬสาการสมฺปนฺนา, อฏฺฐงฺคสุสมาคตา; ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา; อุปปชฺชติ เทวโลกํ มนาป’’นฺติ. นวมํ; “Dotada de estos dieciséis aspectos y poseyendo los ocho factores [del Uposatha]; tal seguidora virtuosa renace en los placenteros reinos celestiales”. [Noveno discurso]. ๑๐. ทุติยอิธโลกิกสุตฺตํ 10. Segundo discurso sobre [la victoria en] este mundo ๕๐. ‘‘จตูหิ[Pg.99], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ, สงฺคหิตปริชโน, ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. 50. “Monjes, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en este mundo, y este mundo está asegurado para ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, monjes, una mujer organiza bien sus tareas, es bondadosa con sus allegados, actúa de manera agradable hacia su esposo y protege la riqueza que él ha acumulado. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer organiza bien sus tareas? Aquí, monjes, una mujer es diestra en las labores internas del hogar de su esposo... de esta manera, monjes, una mujer organiza bien sus tareas. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer es bondadosa con sus allegados? Aquí, monjes, con respecto a los trabajadores y sirvientes de la casa de su esposo... de esta manera, monjes, una mujer es bondadosa con sus allegados. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ยํ ภตฺตุ อมนาปสงฺขาตํ ตํ ชีวิตเหตุปิ น อชฺฌาจรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer actúa de manera agradable hacia su esposo? Aquí, monjes, una mujer, ni siquiera por el bien de su propia vida, hace aquello que se considera desagradable para su esposo. De esta manera, monjes, una mujer actúa de manera agradable hacia su esposo. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ยํ ภตฺตา อาหรติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer protege la riqueza acumulada? Aquí, monjes, con respecto a cualquier riqueza que su esposo traiga... de esta manera, monjes, una mujer protege la riqueza acumulada. Poseyendo estas cuatro cualidades, monjes, una mujer practica para la victoria en este mundo, y este mundo está asegurado para ella. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปนฺโน โหติ, จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. “Monjes, la mujer que posee cuatro cualidades practica para la victoria en el mundo futuro, y el mundo futuro está asegurado para ella. ¿Cuáles son las cuatro? Aquí, monjes, una mujer es plena en fe, plena en virtud, plena en generosidad y plena en sabiduría. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺโธ โหติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en fe? Aquí, monjes, una mujer posee fe... de esta manera, monjes, una mujer es plena en fe. ‘‘กถญฺจ[Pg.100], ภิกฺขเว, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en virtud? Aquí, monjes, una mujer se abstiene de destruir la vida... de las bebidas fermentadas y licores que causan negligencia. De esta manera, monjes, una mujer es plena en virtud. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en generosidad? Aquí, monjes, una mujer reside en su hogar con la mente libre de la mancha de la tacañería... de esta manera, monjes, una mujer es plena en generosidad. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญวา โหติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหตี’’ติ. “¿Y cómo, monjes, una mujer es plena en sabiduría? Aquí, monjes, una mujer posee sabiduría... de esta manera, monjes, una mujer es plena en sabiduría. Poseyendo estas cuatro cualidades, monjes, una mujer practica para la victoria en el mundo futuro, y el mundo futuro está asegurado para ella”. ‘‘สุสํวิหิตกมฺมนฺตา, สงฺคหิตปริชฺชนา; ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Organiza bien sus tareas, es bondadosa con sus allegados; actúa de manera agradable hacia su esposo y protege la riqueza que él ha acumulado. ‘‘สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา; นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ. “Plena en fe y virtud, generosa y libre de tacañería; purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el mundo futuro. ‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, ยสฺสา วิชฺชนฺติ นาริยา; ตมฺปิ สีลวตึ อาหุ, ธมฺมฏฺฐํ สจฺจวาทินึ. “Para la mujer en quien existen estas ocho cualidades, se dice que es virtuosa, establecida en el Dhamma y veraz. ‘‘โสฬสาการสมฺปนฺนา, อฏฺฐงฺคสุสมาคตา; ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา, อุปปชฺชติ เทวโลกํ มนาป’’นฺติ. ทสมํ; “Dotada de estos dieciséis aspectos y poseyendo los ocho factores [del Uposatha]; tal seguidora virtuosa renace en los placenteros reinos celestiales”. [Décimo discurso]. อุโปสถวคฺโค ปญฺจโม. Quinto capítulo sobre el Uposatha. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este capítulo es el siguiente: สํขิตฺเต วิตฺถเต วิสาเข, วาเสฏฺโฐ โพชฺฌาย ปญฺจมํ; อนุรุทฺธํ ปุน วิสาเข, นกุลา อิธโลกิกา ทฺเวติ. Breve, Extenso, Visākhā, Vāseṭṭha, Bojjhā es el quinto; Anuruddha, de nuevo Visākhā, Nakulā y los dos sobre este mundo. ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ. Termina la primera serie de cincuenta. ๒. ทุติยปณฺณาสกํ 2. La segunda serie de cincuenta. (๖) ๑. โคตมีวคฺโค (6) 1. Capítulo sobre Gotamī. ๑. โคตมีสุตฺตํ 1. Discurso sobre Gotamī. ๕๑. เอกํ [Pg.101] สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. 51. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Kapilavatthu, en el monasterio de Nigrodha. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y habiendo saludado al Bienaventurado, se detuvo a un lado. Estando de pie a un lado, Mahāpajāpatī Gotamī dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Gotamī. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. ทุติยมฺปิ โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. ‘‘ตติยมฺปิ โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. Por segunda vez, Mahāpajāpatī Gotamī dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Gotamī. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. Por tercera vez, Mahāpajāpatī Gotamī dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Gotamī. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี ‘‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī, pensando: “El Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, saludó al Bienaventurado, lo rodeó por la derecha y se marchó. อถ โข ภควา กปิลวตฺถุสฺมึ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน เวสาลี เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน เวสาลี ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ[Pg.102]. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เกเส เฉทาเปตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา สมฺพหุลาหิ สากิยานีหิ สทฺธึ เยน เวสาลี เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน เวสาลี มหาวนํ กูฏาคารสาลา เตนุปสงฺกมิ. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ. Después, habiendo permanecido en Kapilavatthu tanto tiempo como deseó, el Bienaventurado partió en una caminata hacia Vesālī. Viajando por etapas, llegó a Vesālī. Allí, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del Pabellón con Techo de Punta. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī se hizo cortar el cabello, se vistió con mantos de color azafrán y, junto con muchas mujeres del clan Sakya, partió hacia Vesālī. Por etapas, llegó al Gran Bosque, a la sala del Pabellón con Techo de Punta en Vesālī. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī, con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, se detuvo afuera del pórtico de la entrada. อทฺทสา โข อายสฺมา อานนฺโท มหาปชาปตึ โคตมึ สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขึ ทุมฺมนํ อสฺสุมุขึ รุทมานํ พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตํ. ทิสฺวาน มหาปชาปตึ โคตมึ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ ตฺวํ, โคตมิ, สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา’’ติ? ‘‘ตถา หิ ปน, ภนฺเต อานนฺท, น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘เตน หิ ตฺวํ, โคตมิ, มุหุตฺตํ อิเธว ตาว โหหิ, ยาวาหํ ภควนฺตํ ยาจามิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. El venerable Ānanda vio a Mahāpajāpatī Gotamī con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, de pie afuera del pórtico de la entrada. Al verla, le dijo a Mahāpajāpatī Gotamī: “¿Por qué, Gotamī, estás de pie afuera del pórtico de la entrada, con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando?”. “Es porque, venerable Ānanda, el Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Entonces, Gotamī, espera aquí un momento hasta que le pida al Bienaventurado la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอสา, ภนฺเต, มหาปชาปตี โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา – ‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’นฺติ. สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, อานนฺท! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado y habiendo saludado al Bienaventurado, se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: “Señor, Mahāpajāpatī Gotamī está de pie afuera del pórtico de la entrada, con los pies hinchados, el cuerpo cubierto de polvo, afligida, triste, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, porque el Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata. Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Ānanda. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, อานนฺท! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. Por segunda vez... por tercera vez el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: “Sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. “Basta, Ānanda. No desees la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. อถ [Pg.103] โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ. ยํนูนาหํ อญฺเญนปิ ปริยาเยน ภควนฺตํ ยาเจยฺยํ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภพฺโพ นุ โข, ภนฺเต, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตผลํ วา สจฺฉิกาตุ’’นฺติ? ‘‘ภพฺโพ, อานนฺท, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลมฺปิ สกทาคามิผลมฺปิ อนาคามิผลมฺปิ อรหตฺตผลมฺปิ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ‘‘สเจ, ภนฺเต, ภพฺโพ มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลมฺปิ…เป… อรหตฺตผลมฺปิ สจฺฉิกาตุํ, พหุการา, ภนฺเต, มหาปชาปตี โคตมี ภควโต มาตุจฺฉา อาปาทิกา โปสิกา ขีรสฺส ทายิกา; ภควนฺตํ ชเนตฺติยา กาลงฺกตาย ถญฺญํ ปาเยสิ. สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. Entonces el venerable Ānanda pensó: “El Bienaventurado no permite la ordenación de las mujeres de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata. ¿Qué tal si pido al Bienaventurado de otra manera la ordenación de las mujeres en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata?”. Entonces el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: “Señor, ¿es capaz una mujer, habiéndose ordenado de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata, de realizar el fruto de entrar en la corriente, el fruto de quien retorna una vez, el fruto de quien no retorna o el fruto de la santidad?”. “Son capaces, Ānanda”. “Señor, si las mujeres son capaces de realizar el fruto de entrar en la corriente... el fruto de la santidad, y dado que, Señor, Mahāpajāpatī Gotamī ha sido de gran ayuda para el Bienaventurado —siendo su tía materna, su nodriza y quien lo crió dándole leche; pues amamantó al Bienaventurado cuando su madre falleció— sería bueno, Señor, que las mujeres pudieran recibir la ordenación de la vida hogareña a la vida sin hogar en el Dhamma y Vinaya proclamados por el Tathāgata”. ‘‘สเจ, อานนฺท, มหาปชาปตี โคตมี อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหาติ, สาวสฺสา โหตุ อุปสมฺปทา – “Si, Ānanda, Mahāpajāpatī Gotamī acepta ocho reglas de respeto, que eso sea para ella su ordenación mayor”. ‘‘วสฺสสตูปสมฺปนฺนาย ภิกฺขุนิยา ตทหูปสมฺปนฺนสฺส ภิกฺขุโน อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กตฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Una monja que haya sido ordenada incluso hace cien años, debe mostrar respeto, levantarse en señal de bienvenida, realizar el saludo con las palmas unidas y rendir los honores correspondientes ante un monje que haya sido ordenado ese mismo día. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘น ภิกฺขุนิยา อภิกฺขุเก อาวาเส วสฺสํ อุปคนฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Una monja no debe pasar el retiro de la época de lluvias en un lugar donde no residan monjes. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘อนฺวฑฺฒมาสํ ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุสงฺฆโต ทฺเว ธมฺมา ปจฺจาสีสิตพฺพา – อุโปสถปุจฺฉกญฺจ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Cada quincena, una monja debe solicitar dos cosas de la comunidad de monjes: la confirmación de la fecha del Uposatha y la visita para recibir la exhortación. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘วสฺสํวุฏฺฐาย ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ตีหิ ฐาเนหิ ปวาเรตพฺพํ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Al finalizar el retiro de lluvias, una monja debe realizar la invitación ante ambas comunidades (de monjes y monjas) basándose en tres aspectos: lo que se haya visto, oído o sospechado. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘ครุธมฺมํ [Pg.104] อชฺฌาปนฺนาย ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ปกฺขมานตฺตํ จริตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Una monja que haya incurrido en una ofensa grave debe cumplir la penitencia de medio mes ante ambas comunidades. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘ทฺเว วสฺสานิ ฉสุ ธมฺเมสุ สิกฺขิตสิกฺขาย สิกฺขมานาย อุภโตสงฺเฆ อุปสมฺปทา ปริเยสิตพฺพา. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Una aspirante que se haya entrenado en los seis principios durante dos años, debe buscar la ordenación completa ante ambas comunidades. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘น เกนจิ ปริยาเยน ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุ อกฺโกสิตพฺโพ ปริภาสิตพฺโพ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. Una monja no debe, bajo ninguna circunstancia, insultar o reprender a un monje. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘อชฺชตคฺเค โอวโฏ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูสุ วจนปโถ, อโนวโฏ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีสุ วจนปโถ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. A partir de hoy, queda prohibido que las monjas amonesten a los monjes, pero no está prohibido que los monjes amonesten a las monjas. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. ‘‘สเจ, อานนฺท, มหาปชาปตี โคตมี อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหาติ, สาวสฺสา โหตุ อุปสมฺปทา’’ติ. «Si, Ānanda, Mahāpajāpatī Gotamī acepta estas ocho reglas de respeto, que esa misma aceptación sea su ordenación completa». อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต สนฺติเก อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม อุคฺคเหตฺวา เยน มหาปชาปตี โคตมี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มหาปชาปตึ โคตมึ เอตทโวจ – Entonces, el venerable Ānanda, tras aprender estos ocho principios fundamentales en presencia del Bienaventurado, se acercó a donde estaba Mahāpajāpatī Gotamī y le dijo: ‘‘สเจ โข ตฺวํ, โคตมิ, อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺเหยฺยาสิ, สาว เต ภวิสฺสติ อุปสมฺปทา – —Gotamī, si aceptas los ocho principios fundamentales, eso mismo constituirá tu ordenación: ‘‘วสฺสสตูปสมฺปนฺนาย ภิกฺขุนิยา ตทหูปสมฺปนฺนสฺส ภิกฺขุโน อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กตฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย…เป…. Una monja que haya sido ordenada incluso hace cien años, debe mostrar respeto, levantarse en señal de bienvenida, realizar el saludo con las palmas unidas y rendir los honores correspondientes ante un monje que haya sido ordenado ese mismo día. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida... ‘‘อชฺชตคฺเค โอวโฏ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูสุ วจนปโถ, อโนวโฏ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีสุ วจนปโถ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. สเจ โข ตฺวํ, โคตมิ, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺเหยฺยาสิ, สาว เต ภวิสฺสติ อุปสมฺปทา’’ติ. A partir de hoy, queda prohibido que las monjas amonesten a los monjes, pero no está prohibido que los monjes amonesten a las monjas. Este principio debe ser respetado, valorado, honrado y venerado, y no debe ser transgredido durante toda la vida. Gotamī, si aceptas estos ocho principios fundamentales, eso mismo constituirá tu ordenación. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.105], ภนฺเต อานนฺท, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนกชาติโก สีสํนฺหาโต อุปฺปลมาลํ วา วสฺสิกมาลํ วา อธิมุตฺตกมาลํ วา ลภิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ ปฏิคฺคเหตฺวา อุตฺตมงฺเค สิรสฺมึ ปติฏฺฐาเปยฺย; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต อานนฺท, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหามิ ยาวชีวํ อนติกฺกมนีเย’’ติ. —Venerable Ānanda, así como una mujer o un hombre joven, a quien le gusta adornarse, tras haberse lavado la cabeza, recibiera una guirnalda de flores de loto, de jazmín o de jazmín de Arabia y, tomándola con ambas manos, la colocara sobre su cabeza, la parte más noble de su cuerpo; del mismo modo, venerable Ānanda, yo acepto estos ocho principios fundamentales, que no deben ser transgredidos durante toda la vida. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิคฺคหิตา, ภนฺเต, มหาปชาปติยา โคตมิยา อฏฺฐ ครุธมฺมา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา’’ติ. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Una vez sentado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: —Venerable Señor, Mahāpajāpatī Gotamī ha aceptado los ocho principios fundamentales, los cuales no deben ser transgredidos durante toda la vida. ‘‘สเจ, อานนฺท, นาลภิสฺส มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, จิรฏฺฐิติกํ, อานนฺท, พฺรหฺมจริยํ อภวิสฺส, วสฺสสหสฺสเมว สทฺธมฺโม ติฏฺเฐยฺย. ยโต จ โข, อานนฺท, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, น ทานิ, อานนฺท, พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ ภวิสฺสติ. ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสติ. —Si las mujeres, Ānanda, no hubieran obtenido la salida del hogar a la vida sin hogar en el Dhamma y la Disciplina proclamados por el Tathāgata, la vida santa, Ānanda, habría durado mucho tiempo; el verdadero Dhamma habría permanecido durante mil años. Pero dado que las mujeres han salido del hogar a la vida sin hogar en el Dhamma y la Disciplina proclamados por el Tathāgata, ahora, Ānanda, la vida santa no durará mucho tiempo. El verdadero Dhamma solo permanecerá ahora durante quinientos años. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, ยานิ กานิจิ กุลานิ พหุตฺถิกานิ อปฺปปุริสกานิ, ตานิ สุปฺปธํสิยานิ โหนฺติ โจเรหิ กุมฺภตฺเถนเกหิ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ. —Ānanda, al igual que aquellas familias que tienen muchas mujeres y pocos hombres son fácilmente asaltadas por ladrones; del mismo modo, Ānanda, en cualquier Dhamma y Disciplina en los que las mujeres obtienen la salida del hogar a la vida sin hogar, esa vida santa no perdura por mucho tiempo. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สมฺปนฺเน สาลิกฺเขตฺเต เสตฏฺฐิกา นาม โรคชาติ นิปตติ, เอวํ ตํ สาลิกฺเขตฺตํ น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ. —Ānanda, al igual que cuando la plaga llamada óxido blanco cae sobre un campo de arroz floreciente, ese campo de arroz no perdura por mucho tiempo; del mismo modo, Ānanda, en cualquier Dhamma y Disciplina en los que las mujeres obtienen la salida del hogar a la vida sin hogar, esa vida santa no perdura por mucho tiempo. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สมฺปนฺเน อุจฺฉุกฺเขตฺเต มญฺชิฏฺฐิกา นาม โรคชาติ นิปตติ, เอวํ ตํ อุจฺฉุกฺเขตฺตํ น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ. —Ānanda, al igual que cuando la enfermedad llamada rojez interna cae sobre un campo de caña de azúcar floreciente, ese campo de caña de azúcar no perdura por mucho tiempo; del mismo modo, Ānanda, en cualquier Dhamma y Disciplina en los que las mujeres obtienen la salida del hogar a la vida sin hogar, esa vida santa no perdura por mucho tiempo. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.106], อานนฺท, ปุริโส มหโต ตฬากสฺส ปฏิกจฺเจว อาฬึ พนฺเธยฺย ยาวเทว อุทกสฺส อนติกฺกมนาย; เอวเมวํ โข, อานนฺท, มยา ปฏิกจฺเจว ภิกฺขุนีนํ อฏฺฐ ครุธมฺมา ปญฺญตฺตา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา’’ติ. ปฐมํ. —Ānanda, al igual que un hombre construiría de antemano un dique en un gran estanque para que el agua no se desbordara; del mismo modo, Ānanda, yo he prescrito de antemano los ocho principios fundamentales para las monjas, los cuales no deben ser transgredidos durante toda la vida. (Primero). ๒. โอวาทสุตฺตํ 2. 2. Ovādasutta ๕๒. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ’’ติ? 52. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón con techo puntiagudo. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Una vez sentado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: —¿Con cuántas cualidades, Venerable Señor, debe contar un monje para ser designado como exhortador de las monjas? ‘‘อฏฺฐหิ โข, อานนฺท, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธานนฺท, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อุภยานิ โข ปนสฺส ปาติโมกฺขานิ วิตฺถาเรน สฺวาคตานิ โหนฺติ สุวิภตฺตานิ สุปฺปวตฺตีนิ สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโส อนุพฺยญฺชนโส; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; ปฏิพโล โหติ ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ; เยภุยฺเยน ภิกฺขุนีนํ ปิโย โหติ มนาโป; น โข ปเนตํ ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตาย กาสายวตฺถนิวสนาย ครุธมฺมํ อชฺฌาปนฺนปุพฺโพ โหติ; วีสติวสฺโส วา โหติ อติเรกวีสติวสฺโส วา. อิเมหิ โข, อานนฺท, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ’’ติ. ทุติยํ. “Ánanda, un monje que posea ocho cualidades debe ser designado como exhortador de monjas. ¿Cuáles ocho? Aquí, Ánanda, un monje es virtuoso... se entrena en los preceptos de entrenamiento; es muy instruido... bien penetrado por la sabiduría; sus dos Pātimokkhas le resultan familiares en detalle, bien analizados, bien dominados y bien determinados según el hilo y las sílabas; es de habla amable, de dicción agradable, poseedor de un lenguaje urbano, claro, sin defectos y capaz de comunicar el significado; es capaz de instruir, animar, entusiasmar y alegrar a la comunidad de monjas con un discurso sobre el Dhamma; por lo general, es querido y apreciado por las monjas; nunca ha cometido una ofensa grave con una monja que se ha ordenado bajo el Bienaventurado vistiendo los hábitos azafrán; y tiene veinte años o más de ordenación. Ánanda, un monje dotado de estas ocho cualidades debe ser designado como exhortador de monjas”. ๓. สํขิตฺตสุตฺตํ 3. Discurso Breve ๕๓. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – 53. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del pabellón con techo puntiagudo. Entonces Mahāpajāpatī Gotamī se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y rendir homenaje al Bienaventurado, se detuvo a un lado. De pie a un lado, Mahāpajāpatī Gotamī le dijo esto al Bienaventurado: ‘‘สาธุ [Pg.107] เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอกา วูปกฏฺฐา อปฺปมตฺตา อาตาปินี ปหิตตฺตา วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เย โข ตฺวํ, โคตมิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา สราคาย สํวตฺตนฺติ, โน วิราคาย; สํโยคาย สํวตฺตนฺติ, โน วิสํโยคาย; อาจยาย สํวตฺตนฺติ, โน อปจยาย; มหิจฺฉตาย สํวตฺตนฺติ, โน อปฺปิจฺฉตาย; อสนฺตุฏฺฐิยา สํวตฺตนฺติ, โน สนฺตุฏฺฐิยา; สงฺคณิกาย สํวตฺตนฺติ, โน ปวิเวกาย; โกสชฺชาย สํวตฺตนฺติ, โน วีริยารมฺภาย; ทุพฺภรตาย สํวตฺตนฺติ, โน สุภรตายา’ติ, เอกํเสน, โคตมิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เนโส ธมฺโม, เนโส วินโย, เนตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ. “Sería bueno, Señor, que el Bienaventurado me enseñara el Dhamma brevemente, para que, tras haberlo escuchado, pudiera morar sola, retirada, diligente, fervorosa y resuelta”. —“Gotamī, respecto a las enseñanzas que pudieras conocer: ‘Estas cosas conducen a la pasión, no al desapasionamiento; a la atadura, no a la liberación; a la acumulación de sufrimientos, no a la disminución; a tener grandes deseos, no a tener pocos deseos; al descontento, no al contento; a la compañía, no a la reclusión; a la pereza, no al esfuerzo; a ser difícil de mantener, no a ser fácil de mantener’; puedes estar segura de esto, Gotamī: ‘Esto no es el Dhamma, esto no es el Vinaya, esta no es la instrucción del Maestro’. ‘‘เย จ โข ตฺวํ, โคตมิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา วิราคาย สํวตฺตนฺติ, โน สราคาย; วิสํโยคาย สํวตฺตนฺติ, โน สํโยคาย; อปจยาย สํวตฺตนฺติ, โน อาจยาย; อปฺปิจฺฉตาย สํวตฺตนฺติ, โน มหิจฺฉตาย; สนฺตุฏฺฐิยา สํวตฺตนฺติ, โน อสนฺตุฏฺฐิยา; ปวิเวกาย สํวตฺตนฺติ, โน สงฺคณิกาย; วีริยารมฺภาย สํวตฺตนฺติ, โน โกสชฺชาย; สุภรตาย สํวตฺตนฺติ, โน ทุพฺภรตายา’ติ, เอกํเสน, โคตมิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เอโส ธมฺโม, เอโส วินโย, เอตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ. ตติยํ. “Pero respecto a las enseñanzas que pudieras conocer: ‘Estas cosas conducen al desapasionamiento, no a la pasión; a la liberación, no a la atadura; a la disminución de sufrimientos, no a la acumulación; a tener pocos deseos, no a tener grandes deseos; al contento, no al descontento; a la reclusión, no a la compañía; al esfuerzo, no a la pereza; a ser fácil de mantener, no a ser difícil de mantener’; puedes estar segura de esto, Gotamī: ‘Esto es el Dhamma, esto es el Vinaya, esta es la instrucción del Maestro’”. Tercer Discurso. ๔. ทีฆชาณุสุตฺตํ 4. Discurso a Dīghajāṇu ๕๔. เอกํ สมยํ ภควา โกลิเยสุ วิหรติ กกฺกรปตฺตํ นาม โกลิยานํ นิคโม. อถ โข ทีฆชาณุ โกลิยปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ทีฆชาณุ โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ, ภนฺเต, คิหี กามโภคิโน ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสาม, กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภม, มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยาม, ชาตรูปรชตํ สาทยาม. เตสํ โน, ภนฺเต, ภควา อมฺหากํ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ เย อมฺหากํ อสฺสุ ธมฺมา ทิฏฺฐธมฺมหิตาย ทิฏฺฐธมฺมสุขาย, สมฺปรายหิตาย สมฺปรายสุขายา’’ติ. 54. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los koliyas, en una aldea de los koliyas llamada Kakkarapatta. Entonces Dīghajāṇu, el hijo de los koliyas, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse y rendir homenaje al Bienaventurado, se sentó a un lado. Sentado a un lado, Dīghajāṇu le dijo al Bienaventurado: “Señor, nosotros somos laicos que disfrutamos de los placeres de los sentidos, vivimos en hogares apretujados por hijos y esposas, disfrutamos del fino sándalo de Kāsī, usamos guirnaldas, perfumes y ungüentos, y aceptamos oro y plata. Que el Bienaventurado, Señor, nos enseñe el Dhamma de tal manera que nos conduzca al bienestar y a la felicidad en esta vida, y al bienestar y a la felicidad en la vida futura”. ‘‘จตฺตาโรเม, พฺยคฺฆปชฺช, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา. กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต [Pg.108] เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิกํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา, ยทิ วณิชฺชาย, ยทิ โครกฺเขน, ยทิ อิสฺสตฺเตน, ยทิ ราชโปริเสน, ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, อุฏฺฐานสมฺปทา. “Byagghapajja, estas cuatro cosas conducen al bienestar y a la felicidad en esta vida de un hombre de buena familia. ¿Cuáles cuatro? La perfección en la diligencia, la perfección en la protección, la buena amistad y la vida equilibrada. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección en la diligencia? Aquí, Byagghapajja, un hombre de buena familia, sea cual sea el medio por el que se gane la vida —ya sea la agricultura, el comercio, la ganadería, la arquería, el servicio al rey o cualquier otro oficio— es hábil en ello y no es perezoso; posee perspicacia para investigar los medios adecuados y es capaz de actuar y de organizar. Esto, Byagghapajja, se llama perfección en la diligencia. ‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา, เสทาวกฺขิตฺตา, ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา. เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม อิเม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ! อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, อารกฺขสมฺปทา. “¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección en la protección? Aquí, Byagghapajja, un hombre de buena familia posee riquezas obtenidas mediante el esfuerzo y la diligencia, acumuladas con la fuerza de sus brazos, ganadas con el sudor de su frente, justas y obtenidas legalmente. Él las asegura mediante la protección y la vigilancia, pensando: ‘¡Que los reyes no se lleven mis riquezas, ni los ladrones se las lleven, ni el fuego las queme, ni el agua las arrastre, ni los herederos no queridos se las lleven!’. Esto, Byagghapajja, se llama perfección en la protección. ‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, ตตฺถ เย เต โหนฺติ – คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน, วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน, สทฺธาสมฺปนฺนา, สีลสมฺปนฺนา, จาคสมฺปนฺนา, ปญฺญาสมฺปนฺนา – เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, กลฺยาณมิตฺตตา. “¿Y qué es, Byagghapajja, la buena amistad? Aquí, Byagghapajja, en cualquier aldea o pueblo en que resida un hombre de buena familia, él se asocia con aquellos —ya sean jefes de familia o sus hijos, jóvenes o ancianos de conducta madura— que poseen fe, virtud, generosidad y sabiduría; permanece con ellos, conversa con ellos y entabla discusiones con ellos. Emula la perfección de la fe en quienes poseen fe, emula la perfección de la virtud en quienes poseen virtud, emula la perfección de la generosidad en quienes poseen generosidad y emula la perfección de la sabiduría en quienes poseen sabiduría. Esto, Byagghapajja, se llama buena amistad.” ‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สมชีวิตา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ ; เอวเมวํ โข, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อปฺปาโย [Pg.109] สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อุทุมฺพรขาทีวายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํวายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สมชีวิตา. ¿Y qué es, Byagghapajja, la vida equilibrada? Aquí, Byagghapajja, un hombre de buena familia, conociendo tanto los ingresos como los gastos de sus riquezas, lleva una vida equilibrada, ni muy excesiva ni muy deficiente, pensando: ‘Así mis ingresos se mantendrán cubriendo mis gastos, y mis gastos no superarán mis ingresos’. Al igual que, Byagghapajja, un pesador o el aprendiz de un pesador, al sostener la balanza, sabe: ‘Por tanto se inclina hacia abajo, o por tanto se eleva’; de la misma manera, Byagghapajja, un hombre de buena familia, conociendo tanto los ingresos como los gastos de sus riquezas, lleva una vida equilibrada, ni muy excesiva ni muy deficiente, pensando: ‘Así mis ingresos se mantendrán cubriendo mis gastos, y mis gastos no superarán mis ingresos’. Si, Byagghapajja, este hombre de buena familia, teniendo pocos ingresos, lleva una vida ostentosa, de él se diría: ‘Este hombre de buena familia consume sus riquezas como quien come higos’. Pero si, Byagghapajja, este hombre de buena familia, teniendo grandes ingresos, lleva una vida miserable, de él se diría: ‘Este hombre de buena familia morirá como alguien que no tiene quien lo ampare’. Sin embargo, Byagghapajja, cuando un hombre de buena familia, conociendo tanto los ingresos como los gastos de sus riquezas, lleva una vida equilibrada, ni muy excesiva ni muy deficiente, pensando: ‘Así mis ingresos se mantendrán cubriendo mis gastos, y mis gastos no superarán mis ingresos’, a esto se le llama, Byagghapajja, vida equilibrada. ‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺยคฺฆปชฺช, โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย; เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส ปริหานิเยว ปาฏิกงฺขา, โน วุทฺธิ; เอวเมวํ, พฺยคฺฆปชฺช, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de pérdida de las riquezas así obtenidas: ser un libertino con las mujeres, ser un borracho, ser un jugador, y tener malas amistades, malos compañeros y malos allegados. Al igual que, Byagghapajja, en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas de agua, si un hombre cerrara las entradas y abriera las salidas, y la lluvia no cayera adecuadamente, de ese gran estanque, Byagghapajja, solo se esperaría su disminución, no su aumento. De la misma manera, Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de pérdida de las riquezas así obtenidas: ser un libertino con las mujeres, ser un borracho, ser un jugador, y tener malas amistades, malos compañeros y malos allegados. ‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺยคฺฆปชฺช, โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต, น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย; เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; เอวเมวํ โข, พฺยคฺฆปชฺช, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต[Pg.110], น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อิเม โข, พฺยคฺฆปชฺช, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de aumento de las riquezas así obtenidas: no ser un libertino con las mujeres, no ser un borracho, no ser un jugador, y tener buenas amistades, buenos compañeros y buenos allegados. Al igual que, Byagghapajja, en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas de agua, si un hombre abriera las entradas y cerrara las salidas, y la lluvia cayera adecuadamente, de ese gran estanque, Byagghapajja, solo se esperaría su aumento, no su disminución. De la misma manera, Byagghapajja, existen estas cuatro fuentes de aumento de las riquezas así obtenidas: no ser un libertino con las mujeres, no ser un borracho, no ser un jugador, y tener buenas amistades, buenos compañeros y buenos allegados. Estas cuatro cualidades, Byagghapajja, conducen al beneficio y a la felicidad del hombre de buena familia en esta misma vida. ‘‘จตฺตาโรเม, พฺยคฺฆปชฺช, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขาย. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สทฺธาสมฺปทา. Byagghapajja, estas cuatro cualidades conducen al beneficio y a la felicidad del hombre de buena familia en la vida futura. ¿Cuáles son las cuatro? La perfección de la fe, la perfección de la virtud, la perfección de la generosidad y la perfección de la sabiduría. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la fe? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia posee fe y confía en el despertar del Tathāgata: ‘Así es el Bienaventurado... maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado’. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la fe. ‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สีลสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สีลสมฺปทา. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la virtud? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia se abstiene de quitar la vida... se abstiene de las bebidas embriagantes y fermentadas que causan la negligencia. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la virtud. ‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, จาคสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, จาคสมฺปทา. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la generosidad? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia vive en su hogar con la mente libre de la mancha de la tacañería, siendo generoso, de manos abiertas, deleitándose en desprenderse de lo suyo, dispuesto a las peticiones y complaciéndose en distribuir sus bienes. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la generosidad. ‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, ปญฺญาสมฺปทา. อิเม โข, พฺยคฺฆปชฺช, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขายา’’ติ. ¿Y qué es, Byagghapajja, la perfección de la sabiduría? Aquí, Byagghapajja, el hombre de buena familia es sabio y posee la sabiduría que percibe el surgimiento y la cesación de los fenómenos, que es noble, penetrante y conduce correctamente a la completa destrucción del sufrimiento. A esto, Byagghapajja, se le llama la perfección de la sabiduría. Estas cuatro cualidades, Byagghapajja, conducen al beneficio y a la felicidad del hombre de buena familia en la vida futura. ‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา; สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. Siendo diligente en sus labores, atento y con capacidad de gestión, lleva una vida equilibrada y protege la riqueza acumulada. ‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร; นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ. Poseedor de fe, dotado de virtud, generoso y libre de egoísmo, purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el más allá. ‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน; อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา. Estas ocho cualidades para el hombre de fe que busca la vida de hogar, han sido declaradas por aquel cuyo nombre es la Verdad como portadoras de felicidad en ambos mundos. ‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ; เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. จตุตฺถํ; Para el beneficio en esta vida y la felicidad en la futura; así para el laico, aumentan la generosidad y el mérito. (Fin del cuarto discurso). ๕. อุชฺชยสุตฺตํ 5. 5. Discurso a Ujjaya ๕๕. อถ [Pg.111] โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ, โภ โคตม, ปวาสํ คนฺตุกามา. เตสํ โน ภวํ โคตโม อมฺหากํ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ – เย อมฺหากํ อสฺสุ ธมฺมา ทิฏฺฐธมฺมหิตาย, ทิฏฺฐธมฺมสุขาย, สมฺปรายหิตาย, สมฺปรายสุขายา’’ติ. 55. En aquella ocasión, el brahmán Ujjaya se acercó al Bienaventurado y, tras intercambiar saludos corteses y amables con él, se sentó a un lado. Una vez sentado, el brahmán Ujjaya le dijo al Bienaventurado: ‘Señor Gotama, nosotros deseamos emprender un viaje. Que el señor Gotama nos enseñe el Dhamma de tal manera que esas enseñanzas nos sirvan para nuestro beneficio y felicidad tanto en esta vida como en la vida futura’. ‘‘จตฺตาโรเม, พฺราหฺมณ, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ, ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา. กตมา จ, พฺราหฺมณ, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิกํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา, ยทิ วณิชฺชาย, ยทิ โครกฺเขน, ยทิ อิสฺสตฺเตน, ยทิ ราชโปริเสน, ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อุฏฺฐานสมฺปทา. «Bramán, estas cuatro cosas conducen al bienestar y a la felicidad de un hombre de buena familia en esta vida presente. ¿Cuáles son las cuatro? El logro del esfuerzo, el logro de la protección, la buena amistad y la vida equilibrada. ¿Y qué es, bramán, el logro del esfuerzo? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia se gana la vida mediante una ocupación —ya sea la agricultura, el comercio, la cría de ganado, el tiro con arco, el servicio al rey o cualquier otro oficio—; en esa labor es experto y diligente, está dotado de capacidad de discernimiento sobre los medios adecuados, y es capaz de actuar y de organizar por sí mismo. Esto, bramán, se llama el logro del esfuerzo». ‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา, พาหาพลปริจิตา, เสทาวกฺขิตฺตา, ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา. เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม อิเม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อารกฺขสมฺปทา. «¿Y qué es, bramán, el logro de la protección? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia posee riquezas obtenidas mediante el esfuerzo y la energía, acumuladas con la fuerza de sus brazos y el sudor de su frente, riquezas justas y obtenidas legítimamente. Él las asegura mediante la custodia y la protección, pensando: “¿Cómo podría evitar que los reyes confisquen estas riquezas, que los ladrones las roben, que el fuego las queme, que el agua las arrastre o que herederos no deseados se las lleven?”. Esto, bramán, se llama el logro de la protección». ‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ ตตฺร เย เต โหนฺติ – คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน, วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน, สทฺธาสมฺปนฺนา, สีลสมฺปนฺนา, จาคสมฺปนฺนา, ปญฺญาสมฺปนฺนา – เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กลฺยาณมิตฺตตา. «¿Y qué es, bramán, la buena amistad? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia reside en una aldea o un pueblo; allí se asocia con jefes de hogar o hijos de jefes de hogar, ya sean jóvenes con conducta madura o ancianos con conducta madura, que son consumados en la fe, consumados en la virtud, consumados en la generosidad y consumados en la sabiduría. Él permanece con ellos, conversa y entabla diálogos; emula el logro de la fe de quienes poseen fe, emula el logro de la virtud de quienes poseen virtud, emula el logro de la generosidad de quienes poseen generosidad y emula el logro de la sabiduría de quienes poseen sabiduría. Esto, bramán, se llama la buena amistad». ‘‘กตมา [Pg.112] จ, พฺราหฺมณ, สมชีวิตา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อปฺปาโย สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อุทุมฺพรขาทีวายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํวายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ, อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สมชีวิตา. «¿Y qué es, bramán, la vida equilibrada? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia, conociendo tanto sus ingresos como sus gastos, lleva una vida equilibrada, ni demasiado ostentosa ni demasiado austera, pensando: “De esta manera mis ingresos superarán a mis gastos, y mis gastos no superarán a mis ingresos”. Al igual que un pesador o el aprendiz de un pesador, al sostener la balanza, sabe: “Por tanto se inclina hacia abajo, por tanto se eleva hacia arriba”; de la misma manera, bramán, un hombre de buena familia, conociendo sus ingresos y sus gastos, lleva una vida equilibrada... Si este hombre de buena familia, teniendo pocos ingresos, lleva una vida extravagante, se dirá de él: “Este hombre de buena familia consume sus riquezas como quien come higos”. Pero si teniendo muchos ingresos lleva una vida miserable, se dirá de él: “Este hombre de buena familia morirá como alguien que no tiene quien lo cuide”. Pero cuando un hombre de buena familia... lleva una vida equilibrada... esto, bramán, se llama vida equilibrada». ‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺราหฺมณ, โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย; เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส ปริหานิเยว ปาฏิกงฺขา, โน วุทฺธิ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. «Bramán, hay cuatro vías de ruina para las riquezas así acumuladas: el libertinaje con las mujeres, la embriaguez con bebidas alcohólicas, la adicción a los juegos de azar, y tener malos amigos, malos compañeros y malos asociados. Al igual que en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas, si un hombre cerrara las entradas y abriera las salidas, y la lluvia no cayera adecuadamente; de esa manera, bramán, se esperaría la disminución de ese gran estanque y no su crecimiento. Del mismo modo, bramán, hay cuatro vías de ruina para las riquezas así acumuladas: el libertinaje con las mujeres, la embriaguez, los juegos de azar y las malas compañías». ‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺราหฺมณ, โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต, น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ [Pg.113] ตานิ ปิทเหยฺย; เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต…เป… กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. «Bramán, hay cuatro vías de incremento para las riquezas así acumuladas: no ser un libertino con las mujeres, no ser un borracho, no ser un adicto a los juegos de azar, y tener buenos amigos, buenos compañeros y buenos asociados. Al igual que en un gran estanque que tiene cuatro entradas de agua y cuatro salidas, si un hombre abriera las entradas y cerrara las salidas, y la lluvia cayera adecuadamente; de esa manera, bramán, se esperaría el crecimiento de ese gran estanque y no su disminución. Del mismo modo, bramán, hay cuatro vías de incremento para las riquezas así acumuladas: no entregarse al libertinaje... sino tener buenas compañías. Estas cuatro cosas, bramán, conducen al bienestar y a la felicidad de un hombre de buena familia en esta vida presente». ‘‘จตฺตาโรเม, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺตสฺส ธมฺมา สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขาย. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, พฺราหฺมณ, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สทฺธาสมฺปทา. «Bramán, estas cuatro cosas conducen al bienestar y a la felicidad de un hombre de buena familia en la vida futura. ¿Cuáles son las cuatro? El logro de la fe, el logro de la virtud, el logro de la generosidad y el logro de la sabiduría. ¿Y qué es, bramán, el logro de la fe? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia posee fe y confía en el despertar del Tathāgata: “Tal es el Bienaventurado... maestro de dioses y humanos, el Despierto, el Bienaventurado”. Esto, bramán, se llama el logro de la fe». ‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, สีลสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สีลสมฺปทา. «¿Y qué es, bramán, el logro de la virtud? En este mundo, bramán, un hombre de buena familia se abstiene de quitar la vida... se abstiene de consumir bebidas alcohólicas, fermentadas y destiladas que son base para la negligencia. Esto, bramán, se llama el logro de la virtud». ‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, จาคสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, จาคสมฺปทา. “¿Y qué es, oh brāhmana, la perfección en la generosidad? Aquí, brāhmana, un hijo de buena familia reside en el hogar con una mente libre de la mancha de la mezquindad, siendo generoso de manos abiertas, con las manos siempre dispuestas a dar, deleitándose en el desprendimiento, siendo alguien a quien se puede pedir y disfrutando de dar y compartir. Esto, brāhmana, se llama perfección en la generosidad. ‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, ปญฺญาสมฺปทา. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขายา’’ติ. “¿Y qué es, oh brāhmana, la perfección en la sabiduría? Aquí, brāhmana, un hijo de buena familia posee sabiduría... posee plenamente la noble sabiduría que penetra el surgimiento y la desaparición, que conduce rectamente a la completa extinción del sufrimiento. Esto, brāhmana, se llama perfección en la sabiduría. Estas cuatro cualidades, brāhmana, conducen al bienestar y la felicidad de un hijo de buena familia en la vida futura”. ‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา; สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Diligente en sus deberes, atento y previsor; lleva una vida equilibrada y protege lo que ha acumulado. ‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร; นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ. “Dotado de fe y virtud, generoso y libre de mezquindad; purifica constantemente el camino que conduce a la felicidad en la vida futura. ‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน; อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา. “Estas ocho cualidades para el laico dotado de fe han sido declaradas por Aquel de Nombre Verdadero como portadoras de felicidad en ambos mundos. ‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ; เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ปญฺจมํ; “Para el beneficio en esta vida y la felicidad en la futura; así aumentan la generosidad y el mérito del laico”. (Quinto Sutta). ๖. ภยสุตฺตํ 6. Bhayasutta (Discurso sobre el Peligro) ๕๖. ‘‘‘ภย’นฺติ [Pg.114], ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘ทุกฺข’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘โรโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘คณฺโฑ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘สลฺล’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘สงฺโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘ปงฺโก’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘คพฺโภ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ? ยสฺมา จ กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ทุกฺข’นฺติ…เป… ‘โรโค’ติ… ‘คณฺโฑ’ติ… ‘สลฺล’นฺติ… ‘สงฺโค’ติ… ‘ปงฺโก’ติ… ‘คพฺโภ’ติ กามานเมตํ อธิวจนํ? ยสฺมา จ กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ คพฺภา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ คพฺภา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘คพฺโภ’ติ กามานเมตํ อธิวจนํ’’. 56. “‘Peligro’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ‘Sufrimiento’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ‘Enfermedad’, monjes... ‘Absceso’, monjes... ‘Dardo’, monjes... ‘Vínculo’, monjes... ‘Lodo’, monjes... ‘Concepción en la matriz’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ¿Y por qué, monjes, ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales? Porque, monjes, este ser apasionado por el deseo sensual y atado por la codicia y el deseo, no se libera del peligro en esta vida presente ni se libera del peligro en la vida futura; por eso, ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales. ¿Y por qué ‘sufrimiento’... ‘enfermedad’... ‘absceso’... ‘dardo’... ‘vínculo’... ‘lodo’... ‘concepción en la matriz’ es un nombre para los placeres sensuales? Porque, monjes, este ser apasionado por el deseo sensual y atado por la codicia y el deseo, no se libera de la concepción en la matriz en esta vida presente ni se libera de la concepción en la matriz en la vida futura; por eso, ‘concepción en la matriz’ es un nombre para los placeres sensuales”. ‘‘ภยํ ทุกฺขญฺจ โรโค จ, คณฺโฑ สลฺลญฺจ สงฺโค จ; ปงฺโก คพฺโภ จ อุภยํ, เอเต กามา ปวุจฺจนฺติ; ยตฺถ สตฺโต ปุถุชฺชโน. “Peligro, sufrimiento y enfermedad; absceso, dardo y vínculo; lodo y concepción en la matriz: todos estos son llamados placeres sensuales, en los cuales el hombre común está atrapado. ‘‘โอติณฺโณ สาตรูเปน, ปุน คพฺภาย คจฺฉติ; ยโต จ ภิกฺขุ อาตาปี, สมฺปชญฺญํ น ริจฺจติ. “Sumergido en lo que parece placentero, se encamina de nuevo hacia la matriz. Pero cuando el monje es ardiente y no descuida la clara comprensión, ‘‘โส อิมํ ปลิปถํ ทุคฺคํ, อติกฺกมฺม ตถาวิโธ; ปชํ ชาติชรูเปตํ, ผนฺทมานํ อเวกฺขตี’’ติ. ฉฏฺฐํ; “trasciende este difícil camino pantanoso y, siendo así, observa a la humanidad que tiembla, presa del nacimiento y la vejez”. (Sexto Sutta). ๗. ปฐมอาหุเนยฺยสุตฺตํ 7. Paṭhamaāhuneyyasutta (Primer Discurso sobre los Dignos de Ofrendas) ๕๗. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ …เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก[Pg.115]; สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาทสฺสเนน สมนฺนาคโต; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ; ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ. 57. “Monjes, el monje que posee ocho cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de ser saludado con las manos juntas y es un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el monje es virtuoso... se entrena en los preceptos; es muy instruido... posee una visión bien penetrada; tiene buenos amigos, buenos compañeros y buenos asociados; posee una visión correcta y está dotado de un entendimiento recto; obtiene a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y que proporcionan una morada feliz en esta misma vida; recuerda sus diversas existencias pasadas, a saber: un nacimiento, dos nacimientos... así recuerda sus diversas existencias pasadas con sus modos y detalles; con el ojo divino, purificado y que trasciende la visión humana... conoce a los seres que pasan de una vida a otra según sus acciones; con la destrucción de las impurezas... habiéndolo realizado por sí mismo, entra y permanece en la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo”. (Séptimo Sutta). ๘. ทุติยอาหุเนยฺยสุตฺตํ 8. Dutiyaāhuneyyasutta (Segundo Discurso sobre los Dignos de Ofrendas) ๕๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ …เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อารทฺธวีริโย วิหรติ ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; อารญฺญิโก โหติ ปนฺตเสนาสโน; อรติรติสโห โหติ, อุปฺปนฺนํ อรตึ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหรติ; ภยเภรวสโห โหติ, อุปฺปนฺนํ ภยเภรวํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหรติ; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. อฏฺฐมํ. 58. “Monjes, el monje que posee ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, el monje es virtuoso... se entrena en los preceptos; es muy instruido... posee una visión bien penetrada; vive con energía persistente, es firme, de esfuerzo vigoroso y no descuida sus deberes en cuanto a los estados saludables; habita en el bosque, en lugares remotos; soporta el descontento y el deleite, habiendo vencido el descontento cada vez que surge; soporta el miedo y el terror, habiendo vencido el miedo y el terror cada vez que surgen; obtiene a voluntad... los cuatro jhanas...; con la destrucción de las impurezas... habiéndolo realizado por sí mismo, entra y permanece. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es digno de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo”. (Octavo Sutta). ๙. ปฐมปุคฺคลสุตฺตํ 9. Paṭhamapuggalasutta (Primer Discurso sobre las Personas) ๕๙. ‘‘อฏฺฐิเม ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส? กตเม อฏฺฐ? โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. 59. “Monjes, estas ocho personas son dignas de ofrendas, dignas de hospitalidad, dignas de dones, dignas de ser saludadas con las manos juntas y son un campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles son las ocho? El que ha entrado en la corriente, el que practica para la realización del fruto de la entrada en la corriente; el que retorna una vez, el que practica para la realización del fruto del retorno una vez; el que no retorna, el que practica para la realización del fruto del no retorno; el Arahant y el que practica para el estado de Arahant. Monjes, estas ocho personas son dignas de ofrendas... un campo de mérito insuperable para el mundo”. ‘‘จตฺตาโร [Pg.116] จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา; เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต. “Hay cuatro que practican y cuatro establecidos en el fruto; esta es la comunidad íntegra, dotada de sabiduría y virtud. ‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ; กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ. นวมํ; “Para los seres humanos que realizan sacrificios y para los seres que buscan el mérito, haciendo actos meritorios que producen resultados mundanos, lo que se ofrece a la comunidad da un gran fruto”. (Noveno Sutta). ๑๐. ทุติยปุคฺคลสุตฺตํ 10. Dutiyapuggalasutta (Segundo Discurso sobre las Personas) ๖๐. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม อฏฺฐ? โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. 60. “Monjes, hay estas ocho personas que son dignas de ofrendas... [y demás]... el campo de mérito insuperable para el mundo. ¿Cuáles ocho? El que ha entrado en la corriente (sotāpanno), el que practica para la realización del fruto de entrar en la corriente... el Arahat, el que practica para el Arahatado. Estas, monjes, son las ocho personas que son dignas de ofrendas... el campo de mérito insuperable para el mundo”. ‘‘จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา; เอส สงฺโฆ สมุกฺกฏฺโฐ, สตฺตานํ อฏฺฐ ปุคฺคลา. “Cuatro que practican el camino y cuatro establecidos en el fruto; este Sangha es supremo, compuesto por las ocho personas entre los seres”. ‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ; กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, เอตฺถ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ. ทสมํ; “Para los seres humanos que ofrecen sacrificios, para los seres vivos que buscan mérito, realizando méritos que producen bases para la existencia, lo que se da en este [Sangha] es de gran fruto”. Décimo [sutta]. โคตมีวคฺโค ปฐโม. El primer vaggo, el de Gotamī, ha concluido. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen del capítulo es el siguiente: โคตมี โอวาทํ สํขิตฺตํ, ทีฆชาณุ จ อุชฺชโย; ภยา ทฺเว อาหุเนยฺยา จ, ทฺเว จ อฏฺฐ ปุคฺคลาติ. Gotamī, la exhortación, el resumen, Dīghajāṇu y Ujjayo; los peligros, dos sobre los dignos de ofrendas, y dos sobre las ocho personas. (๗) ๒. ภูมิจาลวคฺโค (7) 2. Capítulo de los terremotos (Bhūmicālavaggo) ๑. อิจฺฉาสุตฺตํ 1. Discurso sobre el deseo (Icchāsuttaṃ) ๖๑. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย[Pg.117], อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. 61. “Monjes, hay estas ocho personas que se encuentran presentes en el mundo. ¿Cuáles ocho? En este sentido, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Debido a esa falta de ganancia, se aflige, se fatiga, se lamenta, se golpea el pecho y cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella, pero no la obtiene; se aflige y se lamenta, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, la obtiene. Debido a esa ganancia, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella; la obtiene, pero se embriaga y es negligente, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต อฆฏโต อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ, กิลมติ, ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Al no esforzarse, no aplicarse ni empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Debido a esa falta de ganancia, se aflige, se fatiga, se lamenta, se golpea el pecho y cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella, y no la obtiene; se aflige y se lamenta, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ, ปมชฺชติ, ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ มที จ, ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Sin embargo, aun sin esforzarse, aplicarse ni empeñarse por la ganancia, la obtiene. Debido a esa ganancia, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella; la obtiene, pero se embriaga y es negligente, y se ha desviado del Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Pero debido a esa falta de ganancia, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho ni cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella, y aunque no la obtiene, no se aflige ni se lamenta, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส [Pg.118] อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ, น ปมชฺชติ, น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él se esfuerza, se aplica y se empeña por obtener ganancia. Al esforzarse, aplicarse y empeñarse por la ganancia, la obtiene. Pero debido a esa ganancia, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, se esfuerza, se aplica y se empeña por ella; la obtiene, pero no se embriaga ni es negligente, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ, น กิลมติ, น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Al no esforzarse, no aplicarse ni empeñarse por la ganancia, no la obtiene. Sin embargo, debido a esa falta de ganancia, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho ni cae en la confusión. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella; no obtiene la ganancia, pero no se aflige ni se lamenta, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’. ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต อฆฏโต อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ, น ปมชฺชติ, น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา ’. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ. “Por otro lado, monjes, a un monje que vive recluido y con una vida independiente le surge el deseo de ganancia. Él no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por obtener ganancia. Sin embargo, aun sin esforzarse, aplicarse ni empeñarse por la ganancia, la obtiene. Pero debido a esa ganancia, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este se dice, monjes: ‘El monje vive con deseo de ganancia, no se esfuerza, no se aplica ni se empeña por ella; la obtiene, pero no se embriaga ni es negligente, y permanece firme en el Verdadero Dhamma’. Estas, monjes, son las ocho personas que se encuentran presentes en el mundo”. Primero [sutta]. ๒. อลํสุตฺตํ 2. Discurso sobre la suficiencia (Alaṃsuttaṃ) ๖๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก [Pg.119] สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. 62. “Monjes, un monje que posee seis cualidades es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas seis? Aquí, monjes, un monje es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; posee un habla excelente y una elocución excelente, dotado de un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas seis cualidades, un monje es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás.” ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. “Monjes, un monje que posee cinco cualidades es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas cinco? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; sin embargo, posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; posee un habla excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas cinco cualidades, un monje es capaz de obrar tanto por su propio beneficio como por el beneficio de los demás.” ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. “Monjes, un monje que posee cuatro cualidades es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas cuatro? Aquí, monjes, un monje es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; y habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; pero no posee un habla excelente ni una elocución excelente con un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; ni instruye, incita, inspira ni regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas cuatro cualidades, un monje es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás.” ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; น จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. “Monjes, un monje que posee cuatro cualidades es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio. ¿Cuáles son estas cuatro? Aquí, monjes, un monje es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; pero no es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; ni habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; sin embargo, posee un habla excelente y una elocución excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; e instruye... (abreviado)... a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas cuatro cualidades, un monje es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio.” ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ [Pg.120] ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. “Monjes, un monje que posee tres cualidades es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas tres? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; y habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; pero no posee un habla excelente ni una elocución excelente con un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; ni instruye, incita, inspira ni regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas tres cualidades, un monje es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás.” ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. “Monjes, un monje que posee tres cualidades es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio. ¿Cuáles son estas tres? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; pero no es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; ni habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; sin embargo, posee un habla excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas tres cualidades, un monje es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio.” ‘‘ทฺวีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. “Monjes, un monje que posee dos cualidades es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás. ¿Cuáles son estas dos? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; no posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; pero es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; y habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; no posee un habla excelente... (abreviado)... capaz de comunicar el significado; ni instruye... (abreviado)... a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas dos cualidades, un monje es capaz de obrar por su propio beneficio, pero no por el beneficio de los demás.” ‘‘ทฺวีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว[Pg.121], ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน’’ติ. ทุติยํ. “Monjes, un monje que posee dos cualidades es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio. ¿Cuáles son estas dos? Aquí, monjes, un monje no es rápido en discernir los estados beneficiosos; no posee la cualidad de retener las enseñanzas escuchadas; no es un examinador del significado de las enseñanzas retenidas; ni habiendo comprendido el significado y el texto, practica de acuerdo con el Dhamma; sin embargo, posee un habla excelente y una elocución excelente, dotado de un lenguaje cortés, claro, impecable y capaz de comunicar el significado; e instruye, incita, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Monjes, poseyendo estas dos cualidades, un monje es capaz de obrar por el beneficio de los demás, pero no por el suyo propio”. Segundo (discurso). ๓. สํขิตฺตสุตฺตํ 3. Discurso Breve ๖๓. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เอวเมวํ ปนิเธกจฺเจ โมฆปุริสา มมญฺเญว อชฺเฌสนฺติ. ธมฺเม จ ภาสิเต มมญฺเญว อนุพนฺธิตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ. ‘‘เทเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ, เทเสตุ สุคโต สํขิตฺเตน ธมฺมํ. อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาเนยฺยํ, อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส ทายาโท อสฺส’’นฺติ. ‘‘ตสฺมาติห เต, ภิกฺขุ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อชฺฌตฺตํ เม จิตฺตํ ฐิตํ ภวิสฺสติ สุสณฺฐิตํ, น จ อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสนฺตี’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ’’. 63. Entonces, un cierto monje se acercó al Bendito, se postró ante él y, habiéndose sentado a un lado, le dijo: 'Señor, por favor, que el Bendito me enseñe el Dhamma brevemente, para que, habiendo escuchado la enseñanza del Bendito, pueda vivir solo, retirado, diligente, ardiente y con la mente resuelta'. [El Buda respondió:] 'Exactamente así es como algunos hombres insensatos simplemente me lo piden; y cuando se ha impartido la enseñanza, piensan que solo deben seguirme'. [El monje insistió:] 'Señor, que el Bendito me enseñe el Dhamma brevemente, que el Sugata me enseñe el Dhamma brevemente. Quizás pueda comprender el significado de lo que el Bendito ha dicho, quizás pueda ser un heredero de lo que el Bendito ha enseñado'. [El Buda dijo:] 'Por lo tanto, monje, así es como debes entrenarte: "Mi mente estará establecida internamente, bien establecida, y los estados perjudiciales y no saludables que surjan no permanecerán apoderándose de mi mente". Así es como debes entrenarte, monje'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อชฺฌตฺตํ จิตฺตํ ฐิตํ โหติ สุสณฺฐิตํ, น จ อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เมตฺตา เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ. 'Monje, cuando tu mente esté establecida internamente, bien establecida, y los estados perjudiciales y no saludables que surjan no permanezcan apoderándose de tu mente, entonces, monje, así debes entrenarte: "Mi liberación de la mente a través del amor universal (mettā) será desarrollada, cultivada, convertida en un vehículo, convertida en una base, bien establecida, consolidada y perfectamente emprendida". Así es como debes entrenarte, monje'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกมฺปิ สวิจารํ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกมฺปิ วิจารมตฺตํ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกมฺปิ อวิจารํ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y cultivada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido (vitakka-vicāra), debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría (pīti), debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'. ‘‘ยโต โข, เต ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กรุณา เม เจโตวิมุตฺติ… มุทิตา เม เจโตวิมุตฺติ… อุเปกฺขา เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ [Pg.122] พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, así debes entrenarte: "Mi liberación de la mente a través de la compasión (karuṇā)... a través de la alegría altruista (muditā)... a través de la ecuanimidad (upekkhā) será desarrollada, cultivada, convertida en un vehículo, convertida en una base, bien establecida, consolidada y perfectamente emprendida". Así es como debes entrenarte, monje'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría, debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กาเย กายานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, así debes entrenarte: "Viviré contemplando el cuerpo en el cuerpo (kāyānupassī), ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo". Así es como debes entrenarte, monje'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y cultivada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría, debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ; จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ; ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, así debes entrenarte: "Viviré contemplando las sensaciones en las sensaciones, ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo"; "viviré contemplando la mente en la mente, ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo"; "viviré contemplando los fenómenos en los fenómenos, ardiente, con clara comprensión y atención plena, habiendo eliminado la codicia y el pesar respecto al mundo". Así es como debes entrenarte, monje'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y cultivada, entonces, monje, debes desarrollar esta concentración con pensamiento aplicado y sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado pero con pensamiento sostenido, debes desarrollarla sin pensamiento aplicado ni sostenido; debes desarrollarla con alegría, debes desarrollarla sin alegría, debes desarrollarla acompañada de felicidad, debes desarrollarla acompañada de ecuanimidad'. ‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, เยน เยเนว คคฺฆสิ ผาสุํเยว คคฺฆสิ, ยตฺถ ยตฺถ ฐสฺสสิ ผาสุํเยว ฐสฺสสิ, ยตฺถ ยตฺถ นิสีทิสฺสสิ ผาสุํเยว นิสีทิสฺสสิ, ยตฺถ ยตฺถ เสยฺยํ กปฺเปสฺสสิ ผาสุํเยว เสยฺยํ กปฺเปสฺสสี’’ติ. 'Monje, cuando esta concentración haya sido así desarrollada y bien desarrollada, entonces, monje, dondequiera que vayas, irás con bienestar; dondequiera que estés de pie, estarás con bienestar; dondequiera que te sientes, te sentarás con bienestar; dondequiera que te acuestes, te acostarás con bienestar'. อถ [Pg.123] โข โส ภิกฺขุ ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปน โส ภิกฺขุ อรหตํ อโหสีติ. ตติยํ. Entonces ese monje, habiendo sido así instruido por el Bendito, se levantó de su asiento, rindió homenaje al Bendito y, tras circunvalarlo respetuosamente, se marchó. Poco después, aquel monje, viviendo solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, realizó por sí mismo mediante el conocimiento superior y alcanzó en esta misma vida la meta suprema de la vida santa, por la cual los hijos de buena familia abandonan correctamente el hogar para llevar una vida sin hogar. Comprendió: "El nacimiento se ha agotado, la vida santa ha sido vivida, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay nada más para este estado". Y aquel monje se convirtió en uno de los Arahants. (Tercero). ๔. คยาสีสสุตฺตํ 4. Gayāsīsasutta ๖๔. เอกํ สมยํ ภควา คยายํ วิหรติ คยาสีเส. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ‘‘ปุพฺพาหํ, ภิกฺขเว, สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน โอภาสญฺเญว โข สญฺชานามิ, โน จ รูปานิ ปสฺสามิ’’. 64. En una ocasión el Bendito residía en Gayā, en la colina de Gayāsīsa. Allí el Bendito se dirigió a los monjes: "Monjes, antes de mi iluminación, cuando aún era un Bodhisatta no plenamente iluminado, percibía la luz, pero no veía las formas". ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ. "Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: 'Si pudiera percibir la luz y también ver las formas, mi conocimiento y visión serían mucho más puros'". ‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ; โน จ โข ตาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ. “Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz y vi las formas; pero no me detuve con aquellas deidades, ni conversé con ellas, ni entablé diálogo alguno.” ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ. “Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: ‘Si yo percibiera la luz y viera las formas, y además me detuviera con aquellas deidades, conversara con ellas y entablara diálogo, entonces mi conocimiento y visión serían aún más puros’.” ‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายาติ. “Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz, vi las formas, me detuve con aquellas deidades, conversé con ellas y entablé diálogo; pero aún no conocía a esas deidades: de qué reino de deidades provenían.” ‘‘ตสฺส [Pg.124] มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ. “Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: ‘Si yo percibiera la luz y viera las formas, me detuviera con aquellas deidades, conversara con ellas, entablara diálogo y además conociera a esas deidades —de qué reino de deidades provienen—, entonces mi conocimiento y visión serían aún más puros’.” ‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ…เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ …เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ…เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ ยทิ วา เม อิมาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ. “Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz, vi las formas, me detuve con aquellas deidades, conversé con ellas, entablé diálogo y conocí a esas deidades: ‘Estas deidades pertenecen a tal o cual reino de deidades’; pero aún no conocía de esas deidades: ‘Estas deidades, por el resultado de tal acción, han fallecido de aquí y han renacido allí’... y conocí: ‘Estas deidades, por el resultado de tal acción, han fallecido de aquí y han renacido allí’; pero aún no conocía de esas deidades: ‘Estas deidades tienen tal alimento y tal experiencia de placer y dolor’... y conocí: ‘Estas deidades tienen tal alimento y tal experiencia de placer y dolor’; pero aún no conocía de esas deidades: ‘Estas deidades tienen una vida tan larga y una permanencia tan duradera’... y conocí: ‘Estas deidades tienen una vida tan larga y una permanencia tan duradera’; pero aún no conocía si anteriormente yo había vivido junto con esas deidades o si no había vivido junto con ellas antes.” ‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ ยทิ วา เม อิมาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ. “Entonces, monjes, se me ocurrió este pensamiento: ‘Si yo percibiera la luz y viera las formas, me detuviera con aquellas deidades, conversara con ellas, entablara diálogo, conociera su reino, conociera por qué karma renacieron allí, conociera su alimento y sus experiencias de placer y dolor, conociera la duración de sus vidas, y además conociera si anteriormente yo había vivido junto con ellas o no; entonces mi conocimiento y visión serían aún más puros’.” ‘‘โส [Pg.125] โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ ยทิ วา เม เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ. “Ciertamente, monjes, tiempo después, permaneciendo diligente, ardiente y resuelto, percibí la luz, vi las formas, me detuve con aquellas deidades, conversé con ellas, entablé diálogo, conocí su reino, conocí por qué karma renacieron allí, conocí su alimento y sus experiencias de placer y dolor, conocí la duración de sus vidas, y conocí si anteriormente yo había vivido junto con aquellas deidades o si no había vivido junto con ellas antes.” ‘‘ยาวกีวญฺจ เม, ภิกฺขเว, เอวํ อฏฺฐปริวฏฺฏํ อธิเทวญาณทสฺสนํ น สุวิสุทฺธํ อโหสิ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, ‘สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ โข เม, ภิกฺขเว, เอวํ อฏฺฐปริวฏฺฏํ อธิเทวญาณทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ อโหสิ, อถาหํ, ภิกฺขเว, ‘สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ; ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ; อกุปฺปา เม เจโตวิมุตฺติ ; อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’ติ. จตุตฺถํ. “Monjes, mientras este conocimiento y visión de los seres superiores, en sus ocho aspectos, no estuvo completamente purificado en mí, no declaré haber alcanzado la insuperable y perfecta iluminación en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Pero cuando, monjes, este conocimiento y visión de los seres superiores, en sus ocho aspectos, estuvo completamente purificado en mí, entonces declaré haber alcanzado la insuperable y perfecta iluminación en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus devas y humanos. Surgió en mí el conocimiento y la visión: ‘Inquebrantable es mi liberación mental; este es mi último nacimiento, ya no habrá más existencia renovada’.” ๕. อภิภายตนสุตฺตํ 5. Sutta sobre las Esferas de Dominio ๖๕. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, อภิภายตนานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปฐมํ อภิภายตนํ. 65. “Monjes, existen estas ocho esferas de dominio. ¿Cuáles son las ocho? Uno, percibiendo formas internamente, ve formas externas que son limitadas, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la primera esfera de dominio.” ‘‘อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ทุติยํ อภิภายตนํ. “Uno, percibiendo formas internamente, ve formas externas que son inconmensurables, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la segunda esfera de dominio.” ‘‘อชฺฌตฺตํ [Pg.126] อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ตติยํ อภิภายตนํ. “Uno, sin percibir formas internamente, ve formas externas que son limitadas, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la tercera esfera de dominio.” ‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ จตุตฺถํ อภิภายตนํ. “Uno, sin percibir formas internamente, ve formas externas que son inconmensurables, bellas o feas. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas dominado, las conozco, las veo’, tal es su percepción. Esta es la cuarta esfera de dominio.” ‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปญฺจมํ อภิภายตนํ. «No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas azules, de color azul, con apariencia azul y con resplandor azul. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la quinta base de superación». ‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ฉฏฺฐํ อภิภายตนํ. «No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas amarillas, de color amarillo, con apariencia amarilla y con resplandor amarillo. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la sexta base de superación». ‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ สตฺตมํ อภิภายตนํ. «No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas rojas, de color rojo, con apariencia roja y con resplandor rojo. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la séptima base de superación». ‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ อฏฺฐมํ อภิภายตนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อภิภายตนานี’’ติ. ปญฺจมํ. «No percibiendo internamente la forma, uno ve externamente formas blancas, de color blanco, con apariencia blanca y con resplandor blanco. Siendo consciente de: ‘Habiéndolas superado, las conozco, las veo’, así es su percepción. Esta es la octava base de superación. Estas son, monjes, las ocho bases de superación». Quinto. ๖. วิโมกฺขสุตฺตํ 6. Discurso sobre las Liberaciones ๖๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, วิโมกฺขา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ปฐโม วิโมกฺโข. 66. «Monjes, hay estas ocho liberaciones. ¿Cuáles son las ocho? Teniendo forma, uno ve formas. Esta es la primera liberación». ‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี, พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ทุติโย วิโมกฺโข. «Sin percibir la forma internamente, uno ve formas externamente. Esta es la segunda liberación». ‘‘สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ. อยํ ตติโย วิโมกฺโข. «Uno está resuelto únicamente en lo bello. Esta es la tercera liberación». ‘‘สพฺพโส [Pg.127] รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ วิโมกฺโข. «Trascendiendo por completo las percepciones de la forma, con la desaparición de las percepciones de la resistencia y no prestando atención a las percepciones de la diversidad, pensando: ‘el espacio es infinito’, uno entra y permanece en la esfera del espacio infinito. Esta es la cuarta liberación». ‘‘สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปญฺจโม วิโมกฺโข. «Trascendiendo por completo la esfera del espacio infinito, pensando: ‘la conciencia es infinita’, uno entra y permanece en la esfera de la conciencia infinita. Esta es la quinta liberación». ‘‘สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข. «Trascendiendo por completo la esfera de la conciencia infinita, pensando: ‘no hay nada’, uno entra y permanece en la esfera de la nada. Esta es la sexta liberación». ‘‘สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข. «Trascendiendo por completo la esfera de la nada, uno entra y permanece en la esfera de ni percepción ni no-percepción. Esta es la séptima liberación». ‘‘สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ อฏฺฐโม วิโมกฺโข. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ วิโมกฺขา’’ติ. ฉฏฺฐํ. «Trascendiendo por completo la esfera de ni percepción ni no-percepción, uno entra y permanece en el cese de la percepción y el sentimiento. Esta es la octava liberación. Estas son, monjes, las ocho liberaciones». Sexto. ๗. อนริยโวหารสุตฺตํ 7. Discurso sobre las formas de expresión no nobles ๖๗. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อนริยโวหารา. กตเม อฏฺฐ? อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต สุตวาทิตา, อมุเต มุตวาทิตา, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา, ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, สุเต อสุตวาทิตา, มุเต อมุตวาทิตา, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อนริยโวหารา’’ติ. สตฺตมํ. 67. «Monjes, hay estas ocho formas de expresión no nobles. ¿Cuáles son las ocho? Decir que se ha visto lo que no se ha visto, decir que se ha oído lo que no se ha oído, decir que se ha percibido lo que no se ha percibido, decir que se ha conocido lo que no se ha conocido, decir que no se ha visto lo que se ha visto, decir que no se ha oído lo que se ha oído, decir que no se ha percibido lo que se ha percibido, decir que no se ha conocido lo que se ha conocido. Estas son, monjes, las ocho formas de expresión no nobles». Séptimo. ๘. อริยโวหารสุตฺตํ 8. Discurso sobre las formas de expresión nobles ๖๘. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อริยโวหารา. กตเม อฏฺฐ? อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต อสุตวาทิตา, อมุเต อมุตวาทิตา, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา, ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, สุเต สุตวาทิตา, มุเต มุตวาทิตา, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อริยโวหารา’’ติ. อฏฺฐมํ. 68. «Monjes, hay estas ocho formas de expresión nobles. ¿Cuáles son las ocho? Decir que no se ha visto lo que no se ha visto, decir que no se ha oído lo que no se ha oído, decir que no se ha percibido lo que no se ha percibido, decir que no se ha conocido lo que no se ha conocido, decir que se ha visto lo que se ha visto, decir que se ha oído lo que se ha oído, decir que se ha percibido lo que se ha percibido, decir que se ha conocido lo que se ha conocido. Estas son, monjes, las ocho formas de expresión nobles». Octavo. ๙. ปริสาสุตฺตํ 9. Discurso sobre las asambleas ๖๙. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา อฏฺฐ? ขตฺติยปริสา, พฺราหฺมณปริสา, คหปติปริสา, สมณปริสา, จาตุมหาราชิกปริสา, ตาวตึสปริสา, มารปริสา, พฺรหฺมปริสา. อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อเนกสตํ [Pg.128] ขตฺติยปริสํ อุปสงฺกมิตา. ตตฺรปิ มยา สนฺนิสินฺนปุพฺพญฺเจว สลฺลปิตปุพฺพญฺจ สากจฺฉา จ สมาปนฺนปุพฺพา. ตตฺถ ยาทิสโก เตสํ วณฺโณ โหติ ตาทิสโก มยฺหํ วณฺโณ โหติ, ยาทิสโก เตสํ สโร โหติ ตาทิสโก มยฺหํ สโร โหติ. ธมฺมิยา จ กถาย สนฺทสฺเสมิ สมาทเปมิ สมุตฺเตเชมิ สมฺปหํเสมิ. ภาสมานญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ ภาสติ เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อนฺตรธายามิ. อนฺตรหิตญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ อนฺตรหิโต เทโว วา มนุสฺโส วา’’’ติ. 69. «Monjes, hay estas ocho asambleas. ¿Cuáles son las ocho? La asamblea de nobles, la asamblea de brahmanes, la asamblea de jefes de hogar, la asamblea de ascetas, la asamblea de los Cuatro Grandes Reyes, la asamblea de los treinta y tres dioses, la asamblea de Mara y la asamblea de Brahma. Monjes, recuerdo haber asistido a cientos de asambleas de nobles. Allí, me he sentado con ellos, he conversado con ellos y he entablado discusiones con ellos. En ese lugar, tal como era su apariencia, así era la mía; tal como era su voz, así era la mía. Y los instruía, instaba, animaba y regocijaba con un discurso sobre el Dhamma. Mientras yo hablaba, ellos no me reconocían, preguntándose: ‘¿Quién será este que habla, un dios o un humano?’. Tras haberlos instruido, instado, animado y regocijado con el discurso sobre el Dhamma, yo desaparecía. Y cuando desaparecía, tampoco me reconocían, preguntándose: ‘¿Quién será este que ha desaparecido, un dios o un humano?’». ‘‘อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อเนกสตํ พฺราหฺมณปริสํ…เป… คหปติปริสํ… สมณปริสํ… จาตุมหาราชิกปริสํ… ตาวตึสปริสํ… มารปริสํ… พฺรหฺมปริสํ อุปสงฺกมิตา. ตตฺรปิ มยา สนฺนิสินฺนปุพฺพญฺเจว สลฺลปิตปุพฺพญฺจ สากจฺฉา จ สมาปนฺนปุพฺพา. ตตฺถ ยาทิสโก เตสํ วณฺโณ โหติ ตาทิสโก มยฺหํ วณฺโณ โหติ, ยาทิสโก เตสํ สโร โหติ ตาทิสโก มยฺหํ สโร โหติ. ธมฺมิยา จ กถาย สนฺทสฺเสมิ สมาทเปมิ สมุตฺเตเชมิ สมฺปหํเสมิ. ภาสมานญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ ภาสติ เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อนฺตรธายามิ. อนฺตรหิตญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ อนฺตรหิโต เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปริสา’’ติ. นวมํ. «Monjes, recuerdo haber asistido a cientos de asambleas de brahmanes... de jefes de hogar... de ascetas... de los Cuatro Grandes Reyes... de los treinta y tres dioses... de Mara... de Brahma. Allí, me he sentado con ellos, he conversado con ellos y he entablado discusiones con ellos. En ese lugar, tal como era su apariencia, así era la mía; tal como era su voz, así era la mía. Y los instruía, instaba, animaba y regocijaba con un discurso sobre el Dhamma. Mientras yo hablaba, ellos no me reconocían... [y al desaparecer tampoco me reconocían]. Estas son, monjes, las ocho asambleas». Noveno. ๑๐. ภูมิจาลสุตฺตํ 10. Discurso sobre el terremoto ๗๐. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหาหิ, อานนฺท, นิสีทนํ. เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา นิสีทนํ อาทาย ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิ. 70. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Vesālī, en el Gran Bosque, en la sala del Pabellón de Techo Puntiagudo. Entonces, habiéndose vestido por la mañana, el Bienaventurado tomó su cuenco y su manto exterior y entró en Vesālī para pedir limosna. Después de haber recorrido Vesālī en busca de limosna y de haber regresado de su ronda tras la comida, se dirigió al venerable Ānanda: «Ānanda, toma el asiento de piel. Iremos al santuario de Cāpāla para pasar el descanso del día». «Así sea, Señor», respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado, tomó el asiento y siguió al Bienaventurado paso a paso desde atrás. อถ [Pg.129] โข ภควา เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี, รมณียํ อุเทนํ เจติยํ, รมณียํ โคตมกํ เจติยํ, รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ, รมณียํ พหุปุตฺตกํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ, รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อากงฺขมาโน โส, อานนฺท, กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ. เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ, ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต. Entonces, el Bienaventurado se dirigió hacia el santuario Cāpāla; habiendo llegado, se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: «Ānanda, Vesālī es encantadora; encantador es el santuario Udena, encantador es el santuario Gotamaka, encantador es el santuario Sattamba, encantador es el santuario Bahuputtaka, encantador es el santuario Sārandada y encantador es el santuario Cāpāla. Ānanda, en quienquiera que las cuatro bases del poder psíquico (iddhipādā) hayan sido desarrolladas, practicadas con frecuencia, convertidas en un vehículo, establecidas como fundamento, consolidadas, cultivadas y emprendidas correctamente; si así lo deseara, Ānanda, tal persona podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón. En el Tathāgata, Ānanda, las cuatro bases del poder psíquico han sido desarrolladas, practicadas con frecuencia, convertidas en un vehículo, establecidas como fundamento, consolidadas, cultivadas y emprendidas correctamente. Si así lo deseara, Ānanda, el Tathāgata podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón». Sin embargo, a pesar de que el Bienaventurado dio una señal tan clara y una indicación tan evidente, el venerable Ānanda no fue capaz de comprenderlo; no le suplicó al Bienaventurado: «Que el Bienaventurado permanezca, Señor, por un eón; que el Sugata permanezca por un eón, para el bienestar de muchos, para la felicidad de muchos, por compasión por el mundo, y para el beneficio, bienestar y felicidad de dioses y seres humanos», como si su mente estuviera bajo la influencia de Māra. ทุติยมฺปิ โข ภควา…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี, รมณียํ อุเทนํ เจติยํ, รมณียํ โคตมกํ เจติยํ, รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ, รมณียํ พหุปุตฺตกํ เจติยํ, รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ, รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อากงฺขมาโน โส, อานนฺท, กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ. เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ, ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต. Por segunda vez... y por tercera vez, el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: «Ānanda, Vesālī es encantadora; encantador es el santuario Udena, encantador es el santuario Gotamaka, encantador es el santuario Sattamba, encantador es el santuario Bahuputtaka, encantador es el santuario Sārandada y encantador es el santuario Cāpāla. Ānanda, en quienquiera que las cuatro bases del poder psíquico hayan sido desarrolladas, practicadas con frecuencia, convertidas en un vehículo, establecidas como fundamento, consolidadas, cultivadas y emprendidas correctamente; si así lo deseara, Ānanda, tal persona podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón. En el Tathāgata, Ānanda, las cuatro bases del poder psíquico han sido desarrolladas... [repetir como arriba]... Si así lo deseara, Ānanda, el Tathāgata podría permanecer por un eón o por lo que resta de un eón». Sin embargo, a pesar de que el Bienaventurado dio una señal tan clara y una indicación tan evidente, el venerable Ānanda no fue capaz de comprenderlo; no le suplicó al Bienaventurado: «Que el Bienaventurado permanezca, Señor, por un eón; que el Sugata permanezca por un eón, para el bienestar de muchos, para la felicidad de muchos, por compasión por el mundo, y para el beneficio, bienestar y felicidad de dioses y seres humanos», como si su mente estuviera bajo la influencia de Māra. อถ [Pg.130] โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อานนฺท, ยสฺส ทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ภควโต อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ. อถ โข มาโร ปาปิมา อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท ภควนฺตํ เอตทโวจ – Entonces el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: «Ve ahora, Ānanda, haz lo que consideres oportuno en este momento». «Así sea, Señor», respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado; se levantó de su asiento, le rindió homenaje, giró a su derecha en señal de respeto y se sentó no muy lejos, al pie de un árbol. Entonces Māra, el Malvado, poco después de que el venerable Ānanda se hubiera retirado, se acercó al Bienaventurado y le dijo: ‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขู น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ, ภนฺเต, ภิกฺขู ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. «Señor, que el Bienaventurado entre ahora en el Parinibbāna; que el Sugata entre ahora en el Parinibbāna. Ahora es el momento para el Parinibbāna del Bienaventurado. Pues estas palabras, Señor, fueron pronunciadas por el Bienaventurado: 'No entraré en el Parinibbāna, Malvado, hasta que mis monjes discípulos no sean expertos, disciplinados, seguros de sí mismos, hayan alcanzado la paz frente a las ataduras, sean eruditos, preservadores del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, que practiquen correctamente y vivan conforme al Dhamma; hasta que no puedan aprender la doctrina de su propio maestro para explicarla, enseñarla, proclamarla, establecerla, revelarla, analizarla y exponerla con claridad; y hasta que no puedan refutar correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñar la doctrina con maravillosas demostraciones'. Ahora, Señor, los monjes discípulos del Bienaventurado son expertos, disciplinados, seguros de sí mismos, han alcanzado la paz frente a las ataduras, son eruditos, preservadores del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, practican correctamente y viven conforme al Dhamma; habiendo aprendido la doctrina de su propio maestro, la explican, enseñan, proclaman, establecen, revelan, analizan y exponen con claridad; y refutan correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñan la doctrina con maravillosas demostraciones.» ‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขุนิโย น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ…เป… ยาว เม อุปาสกา น สาวกา ภวิสฺสนฺติ…เป… ยาว เม อุปาสิกา น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ, อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ, ภนฺเต, อุปาสิกา ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา [Pg.131] ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ, อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. «Señor, que el Bienaventurado entre ahora en el Parinibbāna; que el Sugata entre ahora en el Parinibbāna. Ahora es el momento para el Parinibbāna del Bienaventurado. Pues estas palabras, Señor, fueron pronunciadas por el Bienaventurado: 'No entraré en el Parinibbāna, Malvado, hasta que mis monjas discípulas... hasta que mis laicos discípulos... hasta que mis laicas discípulas no sean expertas, disciplinadas, seguras de sí mismas, hayan alcanzado la paz frente a las ataduras, sean eruditas, preservadoras del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, que practiquen correctamente y vivan conforme al Dhamma; hasta que no puedan aprender la doctrina de su propio maestro para explicarla, enseñarla, proclamarla, establecerla, revelarla, analizarla y exponerla con claridad; y hasta que no puedan refutar correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñar la doctrina con maravillosas demostraciones'. Ahora, Señor, las laicas discípulas del Bienaventurado son expertas, disciplinadas, seguras de sí mismas, han alcanzado la paz frente a las ataduras, son eruditas, preservadoras del Dhamma, practicantes de la doctrina de acuerdo con el Dhamma, practican correctamente y viven conforme al Dhamma; habiendo aprendido la doctrina de su propio maestro, la explican, enseñan, proclaman, establecen, revelan, analizan y exponen con claridad; y refutan correctamente cualquier doctrina ajena que surja, mediante argumentos fundamentados, y enseñan la doctrina con maravillosas demostraciones.» ‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อิทํ พฺรหฺมจริยํ น อิทฺธญฺเจว ภวิสฺสติ ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ, ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิต’นฺติ. เอตรหิ, ภนฺเต, ภควโต พฺรหฺมจริยํ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ, ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. “Señor, que el Bienaventurado alcance ahora el parinibbana, que el Sugata alcance ahora el parinibbana. Ahora es el momento para el parinibbana del Bienaventurado. Ciertamente, Señor, estas palabras fueron dichas por el Bienaventurado: ‘Maligno, no alcanzaré el parinibbana hasta que esta vida santa mía no sea exitosa, próspera, extendida, conocida por muchos, difundida y bien proclamada tanto por dioses como por humanos’. En la actualidad, Señor, la vida santa del Bienaventurado es exitosa, próspera, extendida, conocida por muchos, difundida y bien proclamada tanto por dioses como por humanos”. ‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต’’ติ. ‘‘อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ, ปาปิม, โหหิ. นจิรํ ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ. อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ. “Señor, que el Bienaventurado alcance ahora el parinibbana, que el Sugata alcance ahora el parinibbana. Ahora es el momento para el parinibbana del Bienaventurado”. “Mantente tranquilo, Maligno. No pasará mucho tiempo hasta el parinibbana del Tathagata. Transcurridos tres meses desde hoy, el Tathagata alcanzará el parinibbana”. อถ โข ภควา จาปาเล เจติเย สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชิ. โอสฺสฏฺเฐ จ ภควตา อายุสงฺขาเร มหาภูมิจาโล อโหสิ ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ – Entonces el Bienaventurado, en el santuario Cāpāla, atento y con plena conciencia, renunció al principio vital (āyusaṅkhāra). Al renunciar el Bienaventurado al principio vital, ocurrió un gran terremoto, terrible y escalofriante, y los tambores celestiales resonaron. Entonces el Bienaventurado, comprendiendo el significado de esto, en aquel momento profirió esta exclamación (udāna): ‘‘ตุลมตุลญฺจ สมฺภวํ, ภวสงฺขารมวสฺสชิ มุนิ; อชฺฌตฺตรโต สมาหิโต, อภินฺทิ กวจมิวตฺตสมฺภว’’นฺติ. “El sabio renunció a lo medible y a lo inconmensurable, al proceso de la existencia que condiciona el renacimiento; deleitándose internamente y concentrado, rompió su propio origen como un guerrero rompe su cota de malla”. อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘มหา วตายํ ภูมิจาโล; สุมหา วตายํ ภูมิจาโล ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. โก นุ โข เหตุ, โก ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ? Entonces, el venerable Ānanda pensó: “¡Qué asombroso es este terremoto! ¡Qué extraordinario es este gran terremoto, terrible y escalofriante! Y los tambores celestiales han resonado. ¿Cuál será la causa, cuál será el motivo para la aparición de un terremoto tan grande?”. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มหา วตายํ, ภนฺเต, ภูมิจาโล[Pg.132]; สุมหา วตายํ, ภนฺเต, ภูมิจาโล ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ? Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: “Señor, ¡qué asombroso es este terremoto! ¡Qué extraordinario es este gran terremoto, terrible y escalofriante! Y los tambores celestiales han resonado. ¿Cuál es, Señor, la causa, cuál es el motivo para la aparición de un terremoto tan grande?”. ‘‘อฏฺฐิเม, อานนฺท, เหตู, อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. กตเม อฏฺฐ? อยํ, อานนฺท, มหาปถวี อุทเก ปติฏฺฐิตา; อุทกํ วาเต ปติฏฺฐิตํ; วาโต อากาสฏฺโฐ โหติ. โส, อานนฺท, สมโย ยํ มหาวาตา วายนฺติ; มหาวาตา วายนฺตา อุทกํ กมฺเปนฺติ; อุทกํ กมฺปิตํ ปถวึ กมฺเปติ. อยํ, อานนฺท, ปฐโม เหตุ, ปฐโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. “Ananda, hay ocho causas y ocho motivos para la aparición de un gran terremoto. ¿Cuáles son esos ocho? Esta gran tierra, Ananda, descansa sobre el agua; el agua descansa sobre el viento; el viento descansa sobre el espacio. Llega un momento, Ananda, en que soplan grandes vientos; al soplar los grandes vientos, agitan el agua; al agitarse el agua, se agita la tierra. Esta es, Ananda, la primera causa y el primer motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวตา วา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. ตสฺส ปริตฺตา ปถวีสญฺญา ภาวิตา โหติ, อปฺปมาณา อาโปสญฺญา. โส อิมํ ปถวึ กมฺเปติ สงฺกมฺเปติ สมฺปกมฺเปติ สมฺปเวเธติ. อยํ, อานนฺท, ทุติโย เหตุ, ทุติโย ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. Además, Ananda, un asceta o un brahmán que posee poderes psíquicos y ha alcanzado el dominio de la mente, o bien una deidad de gran poder y majestad, desarrolla una percepción limitada de la tierra y una percepción ilimitada del elemento agua. Él hace que esta tierra se mueva, se sacuda, tiemble y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la segunda causa y el segundo motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา โพธิสตฺโต ตุสิตา กายา จวิตฺวา สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ตติโย เหตุ; ตติโย ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. Además, Ananda, cuando el Bodhisatta, tras fallecer en el reino de Tusita, desciende al vientre de su madre atento y con plena conciencia, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la tercera causa y el tercer motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา โพธิสตฺโต สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมา นิกฺขมติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, จตุตฺโถ เหตุ, จตุตฺโถ ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. Además, Ananda, cuando el Bodhisatta nace del vientre de su madre atento y con plena conciencia, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la cuarta causa y el cuarto motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ปญฺจโม เหตุ, ปญฺจโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. Además, Ananda, cuando el Tathagata alcanza el supremo y perfecto despertar, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la quinta causa y el quinto motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ฉฏฺโฐ เหตุ, ฉฏฺโฐ ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. Además, Ananda, cuando el Tathagata pone en movimiento la suprema rueda del Dhamma, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la sexta causa y el sexto motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน [Pg.133] จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชฺชติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, สตฺตโม เหตุ, สตฺตโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. Además, Ananda, cuando el Tathagata, atento y con plena conciencia, renuncia al principio vital, entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la séptima causa y el séptimo motivo para la aparición de un gran terremoto. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, อฏฺฐโม เหตุ, อฏฺฐโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. อิเม โข, อานนฺท, อฏฺฐ เหตู, อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ. ทสมํ. Además, Ananda, cuando el Tathagata alcanza el parinibbana final mediante el elemento del Nibbāna sin restos de combustible (anupādisesa), entonces esta tierra se mueve, se sacuda, tiembla y se estremezca violentamente. Esta es, Ananda, la octava causa y el octavo motivo para la aparición de un gran terremoto. Estas son, Ananda, las ocho causas y los ocho motivos para la aparición de un gran terremoto”. Décimo. ภูมิจาลวคฺโค ทุติโย. Segundo capítulo sobre los terremotos. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen del capítulo es el siguiente: อิจฺฉา อลญฺจ สํขิตฺตํ, คยา อภิภุนา สห; วิโมกฺโข ทฺเว จ โวหารา, ปริสา ภูมิจาเลนาติ. Deseo, capacidad y breve; Gayā junto con el vencedor; liberación, los dos discursos; la asamblea y el terremoto. (๘) ๓. ยมกวคฺโค (8) 3. Capítulo de los Pares (Yamakavagga) ๑. ปฐมสทฺธาสุตฺตํ 1. Primer discurso sobre la fe ๗๑. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. 71. “Monjes, un monje posee fe, pero no es virtuoso. De este modo, está incompleto respecto a ese factor. Por lo tanto, debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría poseer fe y también ser virtuoso?’. Pero cuando, monjes, un monje posee fe y también es virtuoso, de este modo está completo respecto a ese factor”. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ พหุสฺสุโต. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ พหุสฺสุโต จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. “Monjes, un monje posee fe y es virtuoso, pero no posee gran conocimiento. De este modo, está incompleto respecto a ese factor. Por lo tanto, debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría poseer fe, ser virtuoso y también poseer gran conocimiento?’. Pero cuando, monjes, un monje posee fe, es virtuoso y posee gran conocimiento, de este modo está completo respecto a ese factor”. ‘‘สทฺโธ [Pg.134] จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ พหุสฺสุโต จ, โน จ ธมฺมกถิโก…เป… ธมฺมกถิโก จ, โน จ ปริสาวจโร…เป… ปริสาวจโร จ, โน จ วิสารโท ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ…เป… วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, โน จ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี…เป… จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โน จ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสยฺยํ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อสฺสํ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’’นฺติ. «Monjes, un monje posee fe y virtud, y es muy instruido, pero no es un orador del Dhamma... o bien es un orador del Dhamma, pero no frecuenta las asambleas... o bien frecuenta las asambleas, pero no enseña el Dhamma a la asamblea con confianza... o bien enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, pero no obtiene a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida... o bien obtiene a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida, pero no reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; de esta manera, él es incompleto respecto a ese factor. Él debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría yo tener fe, ser virtuoso, ser muy instruido, ser un orador del Dhamma, frecuentar las asambleas, enseñar el Dhamma a la asamblea con confianza, obtener a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida, y residir habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos?’». ‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมนฺตปาสาทิโก จ โหติ สพฺพาการปริปูโร จา’’ติ. ปฐมํ. «Pero cuando, monjes, un monje posee fe, es virtuoso, es muy instruido, es un orador del Dhamma, frecuenta las asambleas, enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, obtiene a voluntad, sin dificultad ni fatiga, los cuatro jhanas que pertenecen a la mente superior y proporcionan una morada feliz en esta misma vida, y reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; entonces, de esta manera, él es completo respecto a ese factor. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es completamente inspirador y perfecto en todos sus aspectos». Primero. ๒. ทุติยสทฺธาสุตฺตํ 2. Segundo discurso sobre la fe ๗๒. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. 72. «Monjes, un monje posee fe, pero no posee virtud. De esta manera, él es incompleto respecto a ese factor. Él debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría yo poseer fe y también poseer virtud?’. Pero cuando, monjes, un monje posee fe y también posee virtud, entonces, de esta manera, él es completo respecto a ese factor». ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ พหุสฺสุโต…เป… พหุสฺสุโต จ, โน จ ธมฺมกถิโก…เป… ธมฺมกถิโก จ, โน จ ปริสาวจโร…เป… ปริสาวจโร จ, โน จ วิสารโท ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ [Pg.135] …เป… วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, โน จ เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ…เป… เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, โน จ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสยฺยํ, เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหเรยฺยํ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’’นฺติ. «Monjes, un monje posee fe y es virtuoso, pero no es muy instruido... o bien es muy instruido, pero no es un orador del Dhamma... o bien es un orador del Dhamma, pero no frecuenta las asambleas... o bien frecuenta las asambleas, pero no enseña el Dhamma a la asamblea con confianza... o bien enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, pero no reside habiendo alcanzado con su propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales... o bien reside habiendo alcanzado con su propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales, pero no reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; de esta manera, él es incompleto respecto a ese factor. Él debe completar ese factor pensando: ‘¿Cómo podría yo tener fe, ser virtuoso, ser muy instruido, ser un orador del Dhamma, frecuentar las asambleas, enseñar el Dhamma a la asamblea con confianza, residir habiendo alcanzado con mi propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales, y residir habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos?’». ‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ. เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต จ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, อาสวานญฺจ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมนฺตปาสาทิโก จ โหติ สพฺพาการปริปูโร จา’’ติ. ทุติยํ. «Pero cuando, monjes, un monje posee fe, es virtuoso, es muy instruido, es un orador del Dhamma, frecuenta las asambleas, enseña el Dhamma a la asamblea con confianza, reside habiendo alcanzado con su propio cuerpo aquellas liberaciones pacíficas que trascienden las formas, los estados inmateriales, y reside habiendo alcanzado por sí mismo, mediante el conocimiento directo y la realización en esta misma vida, la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de influjos debido a la destrucción de los mismos; entonces, de esta manera, él es completo respecto a ese factor. Monjes, el monje que posee estas ocho cualidades es completamente inspirador y perfecto en todos sus aspectos». Segundo. ๓. ปฐมมรณสฺสติสุตฺตํ 3. Primer discurso sobre el recuerdo de la muerte ๗๓. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. ภาเวถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ’’นฺติ. 73. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Nātika, en la casa de ladrillo. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: «¡Monjes!». «Señor», respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: «Monjes, el recuerdo de la muerte, cuando se cultiva y se practica con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio; se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal. Monjes, cultiven el recuerdo de la muerte». เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ[Pg.136], ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Cuando se dijo esto, cierto monje dijo al Bienaventurado: «Señor, yo cultivo el recuerdo de la muerte». «¿Y de qué manera, monje, cultivas el recuerdo de la muerte?». «Aquí, Señor, pienso así: ‘¡Oh, si pudiera vivir tan solo un día y una noche! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería realizado por mí’. De esta manera, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Entonces, otro monje dijo también al Bienaventurado: «Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte». «¿Y de qué manera, monje, cultivas el recuerdo de la muerte?». «Aquí, Señor, pienso así: ‘¡Oh, si pudiera vivir tan solo un día! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería realizado por mí’. De esta manera, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ อุปฑฺฒทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Entonces, otro monje dijo también al Bienaventurado: «Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte». «¿Y de qué manera, monje, cultivas el recuerdo de la muerte?». «Aquí, Señor, pienso así: ‘¡Oh, si pudiera vivir tan solo medio día! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería realizado por mí’. De esta manera, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer una comida de limosna, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อุปฑฺฒปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer la mitad de una comida de limosna, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต [Pg.137] สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar un solo bocado de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte». อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ, ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje le dijo al Bienaventurado: «Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte». «¿Y cómo, monje, desarrollas tú la recordación de la muerte?». «Aquí, señor, se me ocurre lo siguiente: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma inhalar y exhalar, o exhalar e inhalar, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado! ¡Mucho, en verdad, sería realizado por mí!”. De esta manera, señor, desarrollo la recordación de la muerte». เอวํ วุตฺเต ภควา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ยฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ; โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ อุปฑฺฒทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ; โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อุปฑฺฒปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ [Pg.138] ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขู ปมตฺตา วิหรนฺติ, ทนฺธํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย’’’. Cuando se dijo esto, el Bienaventurado se dirigió a aquellos monjes: «Aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera una noche y un día...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera un día...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera medio día...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer una comida de limosna...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma comer la mitad de una comida de limosna...!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado, mucho en verdad sería realizado por mí!”; de estos se dice, monjes: “Son monjes que viven de forma negligente, que desarrollan la recordación de la muerte con lentitud para la destrucción de los taints”». ‘‘โย จ ขฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ, ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขู อปฺปมตฺตา วิหรนฺติ, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย’’’. «Pero aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma masticar y tragar un solo bocado de comida, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; mucho en verdad sería realizado por mí!”; y aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “¡Oh, si tan solo viviera el tiempo que me toma inhalar y exhalar, o exhalar e inhalar, para poder prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; mucho en verdad sería realizado por mí!”; de estos se dice, monjes: “Son monjes que viven diligentemente, que desarrollan la recordación de la muerte de manera aguda para la destrucción de los taints”». ‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อปฺปมตฺตา วิหริสฺสาม, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาวยิสฺสาม อาสวานํ ขยายา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ตติยํ. «Por lo tanto, monjes, así deben entrenarse: “Viviremos diligentemente, desarrollaremos la recordación de la muerte de manera aguda para la destrucción de los taints”. Así es, monjes, como deben entrenarse». Esto es lo que dijo el Bienaventurado. El tercer sutta. ๔. ทุติยมรณสฺสติสุตฺตํ 4. Segundo discurso sobre la recordación de la muerte (Dutiyamaraṇassatisutta) ๗๔. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ …เป… มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. 74. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Nātika, en la casa de ladrillos. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: ... «Monjes, la recordación de la muerte, cuando es desarrollada y cultivada con frecuencia, produce grandes frutos y grandes beneficios; se sumerge en lo Inmortal y tiene a lo Inmortal como su culminación». ‘‘กถํ ภาวิตา จ, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ กถํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวเส นิกฺขนฺเต รตฺติยา ปติหิตาย อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ[Pg.139], มนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ, อมนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ. “Monjes, ¿de qué manera se cultiva y se practica con frecuencia el recuerdo de la muerte para que sea de gran fruto, de gran beneficio, se sumerja en lo Inmortal y culmine en lo Inmortal? En este sentido, monjes, cuando el día ha pasado y la noche ha llegado, un monje reflexiona de esta manera: ‘Muchas son las causas de mi muerte: una serpiente podría morderme, un escorpión podría picarme o un ciempiés podría picarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí. O podría tropezar y caer, o la comida que he ingerido podría sentarme mal, o mi bilis podría alterarse, o mi flema podría alterarse, o vientos internos cortantes como dagas podrían alterarse; o bien seres humanos podrían atacarme, o seres no-humanos podrían atacarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí’. Monjes, ese monje debe reflexionar así: ‘¿Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante la noche?’.” ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. “Monjes, si al reflexionar el monje reconoce: ‘Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante la noche’, entonces, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.” ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. “Monjes, así como alguien cuyas ropas o cabeza estuvieran en llamas aplicaría un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para extinguir el fuego de sus ropas o de su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.” ‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. “Pero si al reflexionar, monjes, el monje reconoce: ‘No existen en mí estados perjudiciales ni no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante la noche’, entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados saludables.” ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รตฺติยา นิกฺขนฺตาย ทิวเส ปติหิเต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ, มนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ, อมนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ. “Asimismo, monjes, cuando la noche ha pasado y el día ha llegado, un monje reflexiona de esta manera: ‘Muchas son las causas de mi muerte: una serpiente podría morderme, un escorpión podría picarme o un ciempiés podría picarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí. O podría tropezar y caer, o la comida que he ingerido podría sentarme mal, o mi bilis podría alterarse, o mi flema podría alterarse, o vientos internos cortantes como dagas podrían alterarse; o bien seres humanos podrían atacarme, o seres no-humanos podrían atacarme; por esa causa podría sobrevenirme la muerte. Eso sería un obstáculo para mí’. Monjes, ese monje debe reflexionar así: ‘¿Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante el día?’.” ‘‘สเจ[Pg.140], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. “Monjes, si al reflexionar el monje reconoce: ‘Existen en mí estados perjudiciales y no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante el día’, entonces, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.” ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. “Monjes, así como alguien cuyas ropas o cabeza estuvieran en llamas aplicaría un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para extinguir el fuego de sus ropas o de su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empeño, perseverancia, firmeza, atención y clara comprensión extremos para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.” ‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ ภาวิตา โข, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ เอวํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. จตุตฺถํ. “Pero si al reflexionar, monjes, el monje reconoce: ‘No existen en mí estados perjudiciales ni no saludables, no abandonados, que serían un obstáculo para mí si muriera durante el día’, entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados saludables. Monjes, de esta manera cultivado y de esta manera practicado con frecuencia, el recuerdo de la muerte es de gran fruto, de gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmine en lo Inmortal”. Esto es lo que el Bendito dijo. Cuarto discurso. ๕. ปฐมสมฺปทาสุตฺตํ 5. Primer Discurso sobre las Perfecciones. ๗๕. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา อฏฺฐ? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา, สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สมฺปทา’’ติ. 75. “Monjes, existen estas ocho perfecciones. ¿Cuáles ocho? La perfección del esfuerzo, la perfección de la protección, la buena amistad, la vida equilibrada, la perfección de la fe, la perfección de la virtud, la perfección de la generosidad y la perfección de la sabiduría. Estas, monjes, son las ocho perfecciones”. ‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา; สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Aquel que es diligente en sus labores, vigilante y organizado, lleva una vida equilibrada y protege lo que ha acumulado.” ‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร; นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ. “Dotado de fe y virtud, generoso y libre de avaricia, purifica constantemente el camino hacia el bienestar en el más allá.” ‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน; อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา. “Estos ocho principios han sido declarados por Aquel cuyo nombre es Verdad para el laico fiel que busca la vida de hogar; ellos conducen a la felicidad en ambos mundos.” ‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ; เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ปญฺจมํ; “Para el beneficio en esta vida presente y para la felicidad en la vida futura. De este modo, para un laico, la generosidad y el mérito se incrementan”. Quinto discurso. ๖. ทุติยสมฺปทาสุตฺตํ 6. Segundo Discurso sobre las Perfecciones. ๗๖. ‘‘อฏฺฐิมา[Pg.141], ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา อฏฺฐ? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา, สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิตํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา ยทิ วณิชฺชาย ยทิ โครกฺเขน ยทิ อิสฺสตฺเตน ยทิ ราชโปริเสน ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุนฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุฏฺฐานสมฺปทา. 76. “Monjes, existen estas ocho perfecciones (sampadā). ¿Cuáles son las ocho? La perfección del esfuerzo (uṭṭhānasampadā), la perfección de la protección (ārakkhasampadā), la buena amistad (kalyāṇamittatā), la vida equilibrada (samajīvitā), la perfección de la fe (saddhāsampadā), la perfección de la virtud (sīlasampadā), la perfección de la generosidad (cāgasampadā) y la perfección de la sabiduría (paññāsampadā). ¿Y qué es, monjes, la perfección del esfuerzo? Aquí, monjes, un hijo de buena familia se gana la vida mediante un oficio —ya sea la agricultura, el comercio, la cría de ganado, la arquería, el servicio al rey o cualquier otra artesanía—; en ese trabajo es diestro, no es perezoso, posee capacidad de discernimiento sobre los medios para realizarlo, y es capaz de actuar y de organizar por sí mismo. A esto se llama, monjes, la perfección del esfuerzo.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา เสทาวกฺขิตฺตา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อารกฺขสมฺปทา. “¿Y qué es, monjes, la perfección de la protección? Aquí, monjes, un hijo de buena familia posee riquezas obtenidas mediante su esfuerzo y energía, acumuladas por la fuerza de sus brazos, ganadas con el sudor de su frente, legítimas y justamente adquiridas. Él las protege y salvaguarda pensando: '¿Cómo puedo hacer para que los gobernantes no se lleven mis bienes, ni los ladrones los roben, ni el fuego los queme, ni el agua los arrastre, ni los herederos no deseados se apoderen de ellos?'. A esto se llama, monjes, la perfección de la protección.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, ตตฺถ เย เต โหนฺติ คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน สทฺธาสมฺปนฺนา สีลสมฺปนฺนา จาคสมฺปนฺนา ปญฺญาสมฺปนฺนา, เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณมิตฺตตา. “¿Y qué es, monjes, la buena amistad? Aquí, monjes, un hijo de buena familia, en cualquier aldea o pueblo en que resida, se asocia con jefes de hogar o hijos de jefes de hogar —ya sean jóvenes de conducta madura o ancianos de conducta madura— que poseen fe, virtud, generosidad y sabiduría. Conversa con ellos y entabla diálogos; emula la perfección de la fe de quienes poseen fe, emula la perfección de la virtud de quienes poseen virtud, emula la perfección de la generosidad de quienes poseen generosidad y emula la perfección de la sabiduría de quienes poseen sabiduría. A esto se llama, monjes, la buena amistad.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมชีวิตา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต [Pg.142] อปฺปาโย สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร ‘อุทุมฺพรขาที วายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํ วายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมชีวิตา. “¿Y qué es, monjes, la vida equilibrada? Aquí, monjes, un hijo de buena familia, conociendo tanto sus ingresos como sus gastos, lleva una vida equilibrada, ni excesiva ni precaria, pensando: 'De esta manera mis ingresos superarán a mis gastos, y mis gastos no superarán a mis ingresos'. Tal como un pesador o su aprendiz, al sostener la balanza, sabe: 'Por tanto se inclina hacia abajo, por tanto se eleva'; de la misma manera, monjes, el hijo de buena familia, conociendo sus ingresos y sus gastos, mantiene una vida equilibrada. Monjes, si este hijo de buena familia, teniendo pocos ingresos, lleva una vida ostentosa, habrá quienes digan: 'Este hijo de buena familia consume sus bienes como quien come higos silvestres (sacudiendo la rama para que caigan muchos y desperdiciando)'. Pero si, teniendo muchos ingresos, lleva una vida mísera, habrá quienes digan: 'Este hijo de buena familia morirá como alguien que no tiene quien lo suceda (sin haber disfrutado de lo suyo)'. Por lo tanto, monjes, cuando el hijo de buena familia, conociendo sus ingresos y gastos, lleva una vida equilibrada, ni excesiva ni precaria, a esto se llama, monjes, vida equilibrada.” ‘‘กตมา จ ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทา. “¿Y qué es, monjes, la perfección de la fe? Aquí, monjes, un hijo de buena familia tiene fe y confía en el despertar del Tathāgata: 'Por tal razón, el Bienaventurado es digno, plenamente despierto... maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado'. A esto se llama, monjes, la perfección de la fe.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา. “¿Y qué es, monjes, la perfección de la virtud? Aquí, monjes, un hijo de buena familia se abstiene de quitar la vida... se abstiene de consumir bebidas alcohólicas y licores que causan negligencia. A esto se llama, monjes, la perfección de la virtud.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทา. “¿Y qué es, monjes, la perfección de la generosidad? Aquí, monjes, un hijo de buena familia vive en su hogar con una mente libre de la mancha de la tacañería... dispuesto a las peticiones, deleitándose en dar y compartir. A esto se llama, monjes, la perfección de la generosidad.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สมฺปทา’’ติ. “¿Y qué es, monjes, la perfección de la sabiduría? Aquí, monjes, un hijo de buena familia posee sabiduría... que conduce correctamente a la extinción del sufrimiento. A esto se llama, monjes, la perfección de la sabiduría. Estas, monjes, son las ocho perfecciones.” ‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา; สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ. “Diligente en sus obligaciones, atento y organizado; lleva una vida equilibrada y protege lo que ha acumulado.” ‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร; นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ. “Dotado de fe y virtud, generoso y libre de tacañería; siempre purifica el camino que conduce al bienestar en la vida futura.” ‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน; อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา. “Estas ocho cualidades para el hombre de fe que busca la vida de hogar, han sido enseñadas por aquel cuyo nombre es Verdad (el Buda), como portadoras de felicidad en ambos mundos.” ‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ; เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ฉฏฺฐํ; “Para el beneficio en esta vida y la felicidad en la otra; de esta manera, para los laicos, la generosidad y el mérito aumentan”. (Sexto sutta). ๗. อิจฺฉาสุตฺตํ 7. Icchāsutta (Discurso sobre el Deseo) ๗๗. ตตฺร [Pg.143] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขโว’’ติ! ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ – 77. En aquella ocasión, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: “¡Amigos monjes!”. “¡Amigo!”, respondieron aquellos monjes al venerable Sāriputta. El venerable Sāriputta dijo esto: ‘‘อฏฺฐิเม, อาวุโส, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม อฏฺฐ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. “Amigos, existen estas ocho personas que se encuentran presentes en el mundo. ¿Cuáles ocho? Aquí, amigos, a un monje que vive en reclusión, con una vida desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se aplica y se esmera por obtener ganancias. A pesar de esforzarse, aplicarse y esmerarse, las ganancias no le surgen. Debido a esa falta de ganancias, se aflige, se agota, se lamenta, se golpea el pecho llorando y cae en una gran confusión. De este monje se dice, amigos: 'Vive deseando ganancias, se esfuerza, se aplica y se esmera por ellas, pero no las obtiene; está afligido y lamentándose, y se ha desviado del buen Dhamma'.” ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se empeña y persevera por obtener ganancias. Al esforzarse, empeñarse y perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, se esfuerza, se empeña y persevera por ellas; obtiene ganancias, pero es vanidoso, negligente y se ha desviado del Verdadero Dhamma”». ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Al no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, no surgen las ganancias para él. Debido a esa falta de ganancias, se aflige, se fatiga, se lamenta, se golpea el pecho llorando y cae en la confusión. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; no obtiene ganancias, se aflige, se lamenta y se ha desviado del Verdadero Dhamma”». ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น [Pg.144] ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Sin embargo, a pesar de no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, se embriaga, se vuelve negligente y cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; obtiene ganancias, pero es vanidoso, negligente y se ha desviado del Verdadero Dhamma”». ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย, ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se empeña y persevera por obtener ganancias. Al esforzarse, empeñarse y perseverar, no surgen las ganancias para él. Debido a esa falta de ganancias, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho llorando ni cae en la confusión. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, se esfuerza, se empeña y persevera por ellas; no obtiene ganancias, pero no se aflige ni se lamenta, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”». ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย, ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ น ปมชฺชติ น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él se esfuerza, se empeña y persevera por obtener ganancias. Al esforzarse, empeñarse y perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, se esfuerza, se empeña y persevera por ellas; obtiene ganancias, no es vanidoso ni negligente, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”». ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย, ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Al no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, no surgen las ganancias para él. Debido a esa falta de ganancias, no se aflige, no se fatiga, no se lamenta, no se golpea el pecho llorando ni cae en la confusión. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; no obtiene ganancias, no se aflige ni se lamenta, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”». ‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย, ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ น ปมชฺชติ น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’. อิเม โข, อาวุโส, อฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ. «Además, amigos, en este caso, a un monje que vive en reclusión y con una conducta desapegada, le surge el deseo de obtener ganancias. Él no se esfuerza, no se empeña ni persevera por obtener ganancias. Sin embargo, a pesar de no esforzarse, no empeñarse ni perseverar, surgen las ganancias para él. Debido a esas ganancias, no se embriaga, no se vuelve negligente ni cae en la indolencia. De este monje se dice, amigos: “El monje vive deseando ganancias, no se esfuerza, no se empeña ni persevera por ellas; obtiene ganancias, no es vanidoso ni negligente, y no se ha desviado del Verdadero Dhamma”. Estos son, amigos, ocho tipos de personas que se encuentran presentes en el mundo». El séptimo [discurso]. ๘. อลํสุตฺตํ 8. Discurso sobre lo Suficiente ๗๘. ตตฺร [Pg.145] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ฉหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. 78. En aquella ocasión, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: «... Amigos, un monje poseedor de seis cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás. ¿Cuáles son esas seis? En este caso, amigos, un monje es rápido en discernir las cualidades saludables; es capaz de retener en su memoria las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma; posee un habla bondadosa y una elocución amable, dotada de un lenguaje cortés, claro, sin tacha y capaz de comunicar el significado; y es alguien que instruye, exhorta, inspira y regocija a sus compañeros en la vida santa. Amigos, un monje que posee estas seis cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás». ‘‘ปญฺจหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. «Amigos, un monje poseedor de cinco cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás. ¿Cuáles son esas cinco? En este caso, amigos, un monje no es rápido en discernir las cualidades saludables; sin embargo, es capaz de retener en su memoria las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; habiendo comprendido el significado y el texto, practica el Dhamma de acuerdo con el Dhamma; posee un habla bondadosa... [como se indicó antes]... y es alguien que instruye... a sus compañeros en la vida santa. Amigos, un monje que posee estas cinco cualidades es capaz de practicar para su propio beneficio y para el beneficio de los demás». ‘‘จตูหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. Amigos, el monje que posee cuatro cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ±Cuáles cuatro? Aquí, amigos, un monje discierne rápidamente las enseñanzas saludables; tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; y conociendo el significado y conociendo el texto, practica de acuerdo con el Dhamma. Pero no posee un habla excelente... ni instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas cuatro cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ‘‘จตูหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ จตูหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… สนฺทสฺสโก [Pg.146] จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. Amigos, el monje que posee cuatro cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ±Cuáles cuatro? Aquí, amigos, un monje discierne rápidamente las enseñanzas saludables y tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas. Pero no examina el significado de las enseñanzas retenidas, ni practica de acuerdo con el Dhamma conociendo el significado y el texto. Sin embargo, posee un habla excelente e instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas cuatro cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ‘‘ตีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. Amigos, el monje que posee tres cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ±Cuáles tres? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables; sin embargo, tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas; examina el significado de las enseñanzas retenidas; y practica de acuerdo con el Dhamma conociendo el significado y el texto. Pero no posee un habla excelente ni instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas tres cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ‘‘ตีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ตีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. Amigos, el monje que posee tres cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ±Cuáles tres? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables; sin embargo, tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas. No examina el significado de las enseñanzas retenidas ni practica de acuerdo con el Dhamma. Pero posee un habla excelente que comunica el significado e instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas tres cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ‘‘ทฺวีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. Amigos, el monje que posee dos cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ±Cuáles dos? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables ni tiene la naturaleza de retener las enseñanzas escuchadas. Sin embargo, examina el significado de las enseñanzas retenidas y practica de acuerdo con el Dhamma conociendo el significado y el texto. Pero no posee un habla excelente ni instruye a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas dos cualidades es apto para su propio beneficio, pero no para el de otros. ‘‘ทฺวีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ[Pg.147], โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน’’ติ. อฏฺฐมํ. Amigos, el monje que posee dos cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. ±Cuáles dos? Aquí, amigos, un monje no discierne rápidamente las enseñanzas saludables, ni retiene las enseñanzas escuchadas, ni examina el significado de las enseñanzas retenidas, ni practica de acuerdo con el Dhamma. Sin embargo, posee un habla excelente y una dicción impecable; posee un lenguaje cortés, claro, fluido y que comunica el significado. Instruye, exhorta, inspira y regocija a sus compañeros de vida santa. Amigos, el monje que posee estas dos cualidades es apto para el beneficio de otros, pero no para el propio. Octavo discurso. ๙. ปริหานสุตฺตํ 9. Discurso sobre la Decadencia ๗๙. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา, สํสคฺคารามตา, ปปญฺจารามตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. 79. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la decadencia de un monje en entrenamiento. ±Cuáles ocho? El deleite en las tareas, el deleite en la charla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, el no guardar las puertas de las facultades sensoriales, la falta de moderación en la comida, el deleite en la socialización y el deleite en la proliferación mental. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la decadencia de un monje en entrenamiento. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา, อสํสคฺคารามตา, นิปฺปปญฺจารามตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la no decadencia de un monje en entrenamiento. ±Cuáles ocho? El no deleitarse en las tareas, el no deleitarse en la charla, el no deleitarse en el sueño, el no deleitarse en la compañía, el guardar las puertas de las facultades sensoriales, la moderación en la comida, el no deleitarse en la socialización y el no deleitarse en la proliferación mental. Monjes, estas ocho cualidades conducen a la no decadencia de un monje en entrenamiento. Noveno discurso. ๑๐. กุสีตารมฺภวตฺถุสุตฺตํ 10. Discurso sobre las Bases de la Pereza y del Esfuerzo ๘๐. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, กุสีตวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตฺตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสติ. กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ กุสีตวตฺถุ. 80. Monjes, existen estas ocho bases de la pereza. ±Cuáles ocho? Aquí, monjes, un monje tiene una tarea por realizar. Él piensa: 'Tengo que realizar una tarea. Al realizarla, mi cuerpo se cansará. Mejor me acuesto'. Él se acuesta y no despierta la energía para alcanzar lo que no se ha alcanzado, para lograr lo que no se ha logrado, para realizar lo que no se ha realizado. Monjes, esta es la primera base de la pereza. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ. กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ กุสีตวตฺถุ. Además, monjes, un monje ha terminado una tarea. Él piensa: 'He realizado una tarea. Al haberla realizado, mi cuerpo se ha cansado. Mejor me acuesto'. Él se acuesta y no despierta la energía para alcanzar lo que no se ha alcanzado, para lograr lo que no se ha logrado, para realizar lo que no se ha realizado. Monjes, esta es la segunda base de la pereza. ‘‘ปุน [Pg.148] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ กุสีตวตฺถุ. Además, monjes, un monje tiene que realizar un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Tengo que realizar un viaje. Ciertamente, mientras esté viajando, mi cuerpo se cansará. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la tercera causa de la pereza. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ภิกฺขเว, จตุตฺถํ กุสีตวตฺถุ. Además, monjes, un monje ha realizado un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, he realizado un viaje. Ciertamente, al haber viajado, mi cuerpo está cansado. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la cuarta causa de la pereza. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย กิลนฺโต อกมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ กุสีตวตฺถุ. Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está cansado y no es apto para el trabajo. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo... Esta, monjes, es la quinta causa de la pereza. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย ครุโก อกมฺมญฺโญ มาสาจิตํ มญฺเญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐํ กุสีตวตฺถุ. Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está pesado y no es apto para el trabajo, como si estuviera cargado de legumbres remojadas. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo... Esta, monjes, es la sexta causa de la pereza. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ อตฺถิ กปฺโป นิปชฺชิตุํ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, สตฺตมํ กุสีตวตฺถุ. Además, monjes, a un monje le surge una leve enfermedad. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, me ha surgido esta leve enfermedad; es apropiado acostarse. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo... Esta, monjes, es la séptima causa de la pereza. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เม กาโย ทุพฺพโล อกมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ[Pg.149]. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐมํ กุสีตวตฺถุ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ กุสีตวตฺถูนิ. Además, monjes, un monje se ha recuperado de una enfermedad, hace poco que se ha recuperado de esa dolencia. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, me he recuperado de la enfermedad, hace poco que me he recuperado de esa dolencia. Por ello, mi cuerpo está débil y no es apto para el trabajo. Pues bien, ahora me acostaré'. Él se acuesta y no inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la octava causa de la pereza. Estas, monjes, son las ocho causas de la pereza. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, อารมฺภวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตฺตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสติ. กมฺมํ โข มยา กโรนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อารมฺภวตฺถุ. Monjes, existen estas ocho bases para el inicio del esfuerzo. ¿Cuáles son las ocho? Aquí, monjes, un monje tiene una tarea que realizar. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, tendré que realizar una tarea. Mientras esté realizando la tarea, no será fácil prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo de antemano para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado'. Él inicia el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado. Esta, monjes, es la primera base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ. กมฺมํ โข ปนาหํ กโรนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อารมฺภวตฺถุ. Además, monjes, un monje ha completado una tarea. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, he realizado la tarea. Mientras realizaba la tarea, no pude prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo para alcanzar lo no alcanzado, para lograr lo no logrado, para realizar lo no realizado'. Él inicia el esfuerzo. Esta, monjes, es la segunda base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อารมฺภวตฺถุ. Además, monjes, un monje tiene que realizar un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, tendré que realizar un viaje. Mientras esté viajando, no será fácil prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la tercera base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ. มคฺคํ โข ปนาหํ คจฺฉนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อารมฺภวตฺถุ. Además, monjes, un monje ha realizado un viaje. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, he realizado el viaje. Mientras viajaba, no pude prestar atención a la enseñanza de los Budas. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la cuarta base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย ลหุโก กมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อารมฺภวตฺถุ. Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, no he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está ligero y es apto para el trabajo. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la quinta base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน [Pg.150] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย พลวา กมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐํ อารมฺภวตฺถุ. Además, monjes, un monje, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, obtiene comida, ya sea basta o refinada, tanto como desea para saciarse. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, al recorrer una aldea o un pueblo en busca de limosna, he obtenido comida, ya sea basta o refinada, tanto como deseaba para saciarme. Por ello, mi cuerpo está fuerte y es apto para el trabajo. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo...'. Esta, monjes, es la sexta base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปวฑฺเฒยฺย. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, สตฺตมํ อารมฺภวตฺถุ. Además, monjes, a un monje le surge una leve enfermedad. Se le ocurre lo siguiente: 'Ciertamente, me ha surgido esta leve enfermedad. Es posible que mi enfermedad empeore. Pues bien, ahora iniciaré el esfuerzo de antemano...'. Esta, monjes, es la séptima base para el inicio del esfuerzo. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปจฺจุทาวตฺเตยฺย. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐมํ อารมฺภวตฺถุ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อารมฺภวตฺถูนี’’ติ. ทสมํ. “Además, monjes, un monje se ha recuperado de una enfermedad, habiéndose restablecido recientemente de su dolencia. Él piensa así: ‘Me he recuperado de la enfermedad, me he restablecido recientemente de mi dolencia. Es posible que mi enfermedad regrese. Por tanto, de antemano, emprenderé un esfuerzo vigoroso para alcanzar lo que no ha sido alcanzado, para lograr lo que no ha sido logrado, para realizar lo que no ha sido realizado’. Entonces, él emprende el esfuerzo para alcanzar lo que no ha sido alcanzado, para lograr lo que no ha sido logrado, para realizar lo que no ha sido realizado. Este, monjes, es el octavo motivo para el esfuerzo. Estos son, monjes, los ocho motivos para el esfuerzo”. Décimo (Sutta). ยมกวคฺโค ตติโย. Termina el tercer capítulo: El capítulo de los pares (Yamakavagga). ตสฺสุทฺทานํ – El resumen del mismo es el siguiente: ทฺเว สทฺธา ทฺเว มรณสฺสตี, ทฺเว สมฺปทา อถาปเร; อิจฺฉา อลํ ปริหานํ, กุสีตารมฺภวตฺถูนีติ. Dos sobre la fe, dos sobre el recuerdo de la muerte, dos sobre las perfecciones, y después; el deseo, la suficiencia, el declive, y los motivos para la pereza y el esfuerzo. (๙) ๔. สติวคฺโค (9) 4. El capítulo sobre la atención plena (Sativagga) ๑. สติสมฺปชญฺญสุตฺตํ 1. Satisampajaññasutta: Discurso sobre la atención plena y la clara comprensión ๘๑. ‘‘สติสมฺปชญฺเญ, ภิกฺขเว, อสติ สติสมฺปชญฺญวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ. หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ อินฺทฺริยสํวโร. อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ [Pg.151] สีลํ. สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ. สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ. ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค. นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ… เผคฺคุปิ… สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สติสมฺปชญฺเญ อสติ สติสมฺปชญฺญวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ; หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. 81. “Monjes, cuando no hay atención plena ni clara comprensión, para quien carece de atención plena y clara comprensión, se destruye el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral. Cuando no hay sentido de vergüenza ni temor moral, para quien carece de sentido de vergüenza y temor moral, se destruye el fundamento de la restricción de los sentidos. Cuando no hay restricción de los sentidos, para quien carece de restricción de los sentidos, se destruye el fundamento de la virtud. Cuando no hay virtud, para quien carece de virtud, se destruye el fundamento de la concentración correcta. Cuando no hay concentración correcta, para quien carece de concentración correcta, se destruye el fundamento del conocimiento y la visión de las cosas tal como son. Cuando no hay conocimiento y visión de las cosas tal como son, para quien carece del conocimiento y la visión de las cosas tal como son, se destruye el fundamento del desencanto y el desapasionamiento. Cuando no hay desencanto ni desapasionamiento, para quien carece de desencanto y desapasionamiento, se destruye el fundamento del conocimiento y la visión de la liberación. Al igual que, monjes, un árbol cuyas ramas y follaje están dañados: su corteza exterior no llega a la plenitud, ni su corteza interior, ni su albura, ni su duramen llegan a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando no hay atención plena ni clara comprensión, para quien carece de atención plena y clara comprensión, se destruye el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral; cuando no hay sentido de vergüenza ni temor moral... (así sucesivamente hasta) el conocimiento y la visión de la liberación”. ‘‘สติสมฺปชญฺเญ, ภิกฺขเว, สติ สติสมฺปชญฺญสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ. หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ อินฺทฺริยสํวโร. อินฺทฺริยสํวเร สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ. สีเล สติ สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ. สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ. ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค. นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ… เผคฺคุปิ… สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สติสมฺปชญฺเญ สติ สติสมฺปชญฺญสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ; หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. ปฐมํ. “Monjes, cuando hay atención plena y clara comprensión, para quien posee atención plena y clara comprensión, se perfecciona el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral. Cuando hay sentido de vergüenza y temor moral, para quien posee sentido de vergüenza y temor moral, se perfecciona el fundamento de la restricción de los sentidos. Cuando hay restricción de los sentidos, para quien posee restricción de los sentidos, se perfecciona el fundamento de la virtud. Cuando hay virtud, para quien posee virtud, se perfecciona el fundamento de la concentración correcta. Cuando hay concentración correcta, para quien posee concentración correcta, se perfecciona el fundamento del conocimiento y la visión de las cosas tal como son. Cuando hay conocimiento y visión de las cosas tal como son, para quien posee el conocimiento y la visión de las cosas tal como son, se perfecciona el fundamento del desencanto y el desapasionamiento. Cuando hay desencanto y desapasionamiento, para quien posee desencanto y desapasionamiento, se perfecciona el fundamento del conocimiento y la visión de la liberación. Al igual que, monjes, un árbol cuyas ramas y follaje están en plenitud: su corteza exterior llega a la plenitud, y también su corteza interior, su albura y su duramen llegan a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando hay atención plena y clara comprensión, para quien posee atención plena y clara comprensión, se perfecciona el fundamento del sentido de vergüenza y el temor moral; cuando hay sentido de vergüenza y temor moral... (así sucesivamente hasta) el conocimiento y la visión de la liberación”. Primero (Sutta). ๒. ปุณฺณิยสุตฺตํ 2. Puṇṇiyasutta: El discurso a Puṇṇiya ๘๒. อถ โข อายสฺมา ปุณฺณิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ปุณฺณิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อปฺเปกทา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ, อปฺเปกทา น ปฏิภาตี’’ติ? ‘‘สทฺโธ จ, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ โหติ, โน จุปสงฺกมิตา; เนว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. ยโต จ โข[Pg.152], ปุณฺณิย, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ; เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. สทฺโธ จ, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ, โน จ ปยิรุปาสิตา…เป… ปยิรุปาสิตา จ, โน จ ปริปุจฺฉิตา… ปริปุจฺฉิตา จ, โน จ โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ… โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ, โน จ สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรติ… สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ, โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ… ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เนว ตาว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. 82. Entonces, el venerable Puṇṇiya se acercó al Bendito; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bendito y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Puṇṇiya dijo al Bendito: “Venerable Señor, ¿cuál es la causa, cuál es el motivo por el cual, en ocasiones, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta, y en otras ocasiones no se manifiesta?”. “Puṇṇiya, un monje puede tener fe, pero no se acerca; entonces, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata no se manifiesta. Pero cuando, Puṇṇiya, el monje tiene fe y además se acerca, entonces la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta. Puṇṇiya, un monje puede tener fe y acercarse, pero no asistir regularmente... pero aunque asista regularmente, no hace preguntas... aunque haga preguntas, no escucha el Dhamma con atención... aunque escuche el Dhamma con atención, no retiene el Dhamma escuchado... aunque lo retenga, no investiga el significado de las enseñanzas retenidas... aunque investigue el significado, no practica de acuerdo con el Dhamma tras haber comprendido el significado y el texto. En tales casos, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata todavía no se manifiesta”. ‘‘ยโต จ โข, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ, ปยิรุปาสิตา จ, ปริปุจฺฉิตา จ, โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ, สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. อิเมหิ โข, ปุณฺณิย, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา เอกนฺตปฏิภานา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา โหตี’’ติ. ทุติยํ. “Pero cuando, Puṇṇiya, un monje tiene fe, se acerca, asiste regularmente, hace preguntas, escucha el Dhamma con atención, retiene el Dhamma escuchado, investiga el significado de las enseñanzas retenidas y practica de acuerdo con el Dhamma tras haber comprendido el significado y el texto; entonces, de ese modo, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta. Poseyendo estas ocho cualidades, Puṇṇiya, la enseñanza del Dhamma del Tathāgata se manifiesta de manera absoluta”. Segundo (Sutta). ๓. มูลกสุตฺตํ 3. Mūlakasutta: El discurso sobre las raíces ๘๓. ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กึมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, กึสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, กึสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, กึสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, กึปมุขา สพฺเพ ธมฺมา, กึอธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, กึอุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, กึสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา, ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. 83. “Monjes, si los ascetas errantes de otras escuelas preguntaran así: ‘Amigos, ¿cuál es la raíz de todas las cosas?, ¿cuál es el origen de todas las cosas?, ¿de qué surgen todas las cosas?, ¿dónde convergen todas las cosas?, ¿qué tienen todas las cosas como su dirección principal?, ¿cuál es la autoridad de todas las cosas?, ¿cuál es la culminación de todas las cosas?, ¿cuál es la esencia de todas las cosas?’. Si así se les preguntara, monjes, ¿cómo les responderían a esos ascetas errantes de otras escuelas?”. “Venerable Señor, nuestras enseñanzas tienen al Bendito como su raíz, al Bendito como su guía y al Bendito como su refugio. Sería excelente, Venerable Señor, que el mismo Bendito nos aclare el significado de estas palabras. Habiéndolo escuchado del Bendito, los monjes lo recordarán”. ‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กึมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, กึสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, กึสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, กึสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, กึปมุขา สพฺเพ ธมฺมา[Pg.153], กึอธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, กึอุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, กึสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ – ‘ฉนฺทมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, มนสิการสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, ผสฺสสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, เวทนาสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, สมาธิปฺปมุขา สพฺเพ ธมฺมา, สตาธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, ปญฺญุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, วิมุตฺติสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ. ตติยํ. «En ese caso, monjes, les enseñaré. Escuchen bien y presten mucha atención, que hablaré». «Así es, Señor», respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo lo siguiente: «Monjes, si los ascetas de otras escuelas preguntaran: “Amigos, ¿en qué tienen su raíz todas las cosas? ¿En qué se originan todas las cosas? ¿De qué surgen todas las cosas? ¿En qué convergen todas las cosas? ¿Qué tienen por guía todas las cosas? ¿Qué tienen por soberano todas las cosas? ¿Qué tienen por superior todas las cosas? ¿Qué tienen por esencia todas las cosas?”. Si así se les preguntara, monjes, a aquellos ascetas de otras escuelas deberían responderles de esta manera: “Amigos, todas las cosas tienen su raíz en el deseo (la voluntad de actuar); todas las cosas se originan en la atención; todas las cosas surgen del contacto; todas las cosas convergen en la sensación; todas las cosas tienen la concentración por guía; todas las cosas tienen la atención plena por soberana; todas las cosas tienen la sabiduría por superior; todas las cosas tienen la liberación por esencia”. Si así se les preguntara, monjes, así es como deberían responder a aquellos ascetas de otras escuelas». ๔. โจรสุตฺตํ 4. Discurso sobre el Ladrón ๘๔. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, น จิรฏฺฐิติโก โหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ, อนวเสสํ อาทิยติ, อิตฺถึ หนติ, กุมารึ ทูเสติ, ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ, ราชโกสํ วิลุมฺปติ, อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ, น จ นิธานกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, น จิรฏฺฐิติโก โหติ. 84. «Monjes, un gran ladrón dotado de ocho cualidades perece rápidamente y no dura mucho tiempo. ¿De qué ocho cualidades? Golpea a quien no le ha golpeado (a los inocentes o virtuosos), roba sin dejar nada, mata a una mujer, viola a una doncella, despoja a un renunciante, saquea el tesoro real, comete sus fechorías demasiado cerca (de su propia zona) y no es hábil en guardar lo obtenido (o no lo ofrece a personas dignas). Monjes, dotado de estas ocho cualidades, un gran ladrón perece rápidamente y no dura mucho tiempo». ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, จิรฏฺฐิติโก โหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ, น อนวเสสํ อาทิยติ, น อิตฺถึ หนติ, น กุมารึ ทูเสติ, น ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ, น ราชโกสํ วิลุมฺปติ, น อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ, นิธานกุสโล จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. จตุตฺถํ. «Monjes, un gran ladrón dotado de ocho cualidades no perece rápidamente y dura mucho tiempo. ¿De qué ocho cualidades? No golpea a quien no le ha golpeado, no roba llevándoselo todo, no mata a una mujer, no viola a una doncella, no despoja a un renunciante, no saquea el tesoro real, no comete sus fechorías demasiado cerca y es hábil en guardar lo obtenido. Monjes, dotado de estas ocho cualidades, un gran ladrón no perece rápidamente y dura mucho tiempo». ๕. สมณสุตฺตํ 5. Discurso sobre el Asceta ๘๕. ‘‘‘สมโณ’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘พฺราหฺมโณ’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘เวทคู’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘ภิสกฺโก’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘นิมฺมโล’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘วิมโล’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘ญาณี’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต [Pg.154] สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘วิมุตฺโต’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ. 85. «“Asceta”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Brahmán”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Conocedor supremo”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Médico”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Puro”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Inmaculado”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Sabio”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado. “Liberado”, monjes, es un epíteto para el Tathāgata, el Arahant, el Perfectamente Iluminado». ‘‘ยํ สมเณน ปตฺตพฺพํ, พฺราหฺมเณน วุสีมตา; ยํ เวทคุนา ปตฺตพฺพํ, ภิสกฺเกน อนุตฺตรํ. «Lo que ha de ser alcanzado por un asceta, por un brahmán que ha consumado la vida santa; lo que ha de ser alcanzado por el conocedor de la verdad, por el médico sin par;» ‘‘ยํ นิมฺมเลน ปตฺตพฺพํ, วิมเลน สุจีมตา; ยํ ญาณินา จ ปตฺตพฺพํ, วิมุตฺเตน อนุตฺตรํ. «lo que ha de ser alcanzado por el puro, por el inmaculado y limpio; lo que ha de ser alcanzado por el sabio y por el liberado supremo:» ‘‘โสหํ วิชิตสงฺคาโม, มุตฺโต โมเจมิ พนฺธนา; นาโคมฺหิ ปรมทนฺโต, อเสโข ปรินิพฺพุโต’’ติ. ปญฺจมํ; «ese soy yo, vencedor de la batalla, liberado, libero a otros de las ataduras; soy un noble elefante perfectamente domado, un adepto que ha alcanzado la paz final». ๖. ยสสุตฺตํ 6. Discurso sobre la Fama ๘๖. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. อสฺโสสุํ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’’ติ. 86. En una ocasión, el Bienaventurado, mientras recorría el país de Kosala con una gran comunidad de monjes, llegó a una aldea brahmánica de los Kosalas llamada Icchānaṅgala. Allí, el Bienaventurado se alojó en el bosque de Icchānaṅgala. Los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala oyeron decir: «Se dice que el asceta Gotama, hijo de los Sakyas, que renunció al mundo desde el clan de los Sakyas, ha llegado a Icchānaṅgala y se encuentra en su bosque. De ese venerable Gotama se ha difundido esta excelente fama: “Él es el Bienaventurado, el Arahant, el Perfectamente Iluminado... es una bendición ver a tales Arahants”». อถ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปหุตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐํสุ อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปน เต, นาคิต, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอเต, ภนฺเต, อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ปหุตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา ภควนฺตํเยว อุทฺทิสฺส ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส [Pg.155] นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺยา’’ติ. Entonces, al final de aquella noche, los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala, llevando abundantes alimentos sólidos y blandos, se dirigieron hacia el bosque de Icchānaṅgala. Al llegar, permanecieron fuera de la entrada haciendo un ruido fuerte y clamoroso. En aquel momento, el venerable Nāgita era el asistente del Bienaventurado. El Bienaventurado se dirigió al venerable Nāgita: «Nāgita, ¿quiénes son esos que hacen ese ruido fuerte y clamoroso? Parecen pescadores que se pelean por los peces». «Señor, son los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala que han traído abundantes alimentos sólidos y blandos, y están fuera de la entrada esperando para ofrecérselos al Bienaventurado y a la comunidad de monjes». «Nāgita, que yo no tenga nada que ver con la fama, ni la fama conmigo. Cualquiera que no pueda obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la soledad, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar; puesto que yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la soledad, esta felicidad de la paz y esta felicidad del despertar, aquel que no la posea podría deleitarse en esa felicidad inmunda (como el estiércol), en la felicidad del letargo, y en la felicidad de las ganancias, los honores y los elogios». ‘‘อธิวาเสตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา. อธิวาเสตุ สุคโต. อธิวาสนกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. เยน เยเนว ทานิ, ภนฺเต, ภควา คมิสฺสติ ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ยถานินฺนํ อุทกานิ ปวตฺตนฺติ; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภนฺเต, ภควโต สีลปญฺญาณ’’นฺติ. «Que el Bienaventurado acepte ahora, Señor. Que el Sugata acepte. Es ahora, Señor, el momento para que el Bienaventurado acepte. Adondequiera que el Bienaventurado vaya ahora, Señor, hacia allí se inclinarán los brahmanes, los jefes de familia, los habitantes de las ciudades y los del campo. Así como, Señor, cuando cae una lluvia de gruesas gotas, las aguas fluyen hacia las tierras bajas; de la misma manera, Señor, adondequiera que el Bienaventurado vaya ahora, hacia allí se inclinarán los brahmanes, los jefes de familia, los habitantes de las ciudades y los del campo. ¿Por qué razón? Porque tal es, Señor, la virtud y la sabiduría del Bienaventurado». ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺย. «Nāgita, que yo no me encuentre con la fama, ni la fama conmigo. Aquel, Nāgita, que no puede obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar; mientras que yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar; aquel que no las obtiene podría disfrutar de esa felicidad impura, de la felicidad de la somnolencia y de la felicidad de las ganancias, los honores y el renombre». ‘‘เทวตาปิ โข, นาคิต, เอกจฺจา นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภินิโย อสฺสุ อกิจฺฉลาภินิโย อกสิรลาภินิโย, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตุมฺหากมฺปิ โข, นาคิต, สงฺคมฺม สมาคมฺม สงฺคณิกวิหารํ อนุยุตฺตานํ วิหรตํ เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ [Pg.156] ปน เม อายสฺมนฺโต สงฺคมฺม สมาคมฺม สงฺคณิกวิหารํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ’’’. «Nāgita, incluso algunas deidades no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar, las cuales yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Con respecto a ustedes, Nāgita, que viven dedicados a la compañía y a la vida social, pienso: ‘Ciertamente, estos venerables no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar’. Pues yo obtengo estas a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Por eso estos venerables viven dedicados a la compañía y a la vida social». ‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขู ปสฺสามิ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกน สญฺชคฺฆนฺเต สงฺกีฬนฺเต. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ ปน เม อายสฺมนฺโต อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกน สญฺชคฺฆนฺติ สงฺกีฬนฺติ’’’. «Aquí, Nāgita, veo a monjes riendo y jugando unos con otros, haciéndose cosquillas con los dedos. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ciertamente, estos venerables no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar’. Pues yo obtengo estas a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Por eso estos venerables ríen y juegan unos con otros, haciéndose cosquillas con los dedos». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขู ปสฺสามิ ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺเต วิหรนฺเต. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ ปน เม อายสฺมนฺโต ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ’’’. «Además, Nāgita, veo aquí a monjes que, habiendo comido hasta saciarse, viven dedicados al placer de dormir, al placer de recostarse y al placer de la somnolencia. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ciertamente, estos venerables no obtienen a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar’. Pues yo obtengo estas a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo. Por eso estos venerables, habiendo comido hasta saciarse, viven dedicados al placer de dormir, al placer de recostarse y al placer de la somnolencia». ‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อิมํ อายสฺมนฺตํ อารามิโก วา อุปฏฺฐหิสฺสติ สมณุทฺเทโส วา. ตํ ตมฺหา สมาธิมฺหา จาเวสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน. «Aquí, Nāgita, veo a un monje que reside cerca de una aldea, sentado en concentración. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora un cuidador del monasterio o un novicio lo interrumpirá y lo hará caer de esa concentración’. Por eso, Nāgita, no me complace que ese monje resida cerca de una aldea». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ ปจลายมานํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อิมํ นิทฺทากิลมถํ ปฏิวิโนเทตฺวา อรญฺญสญฺญํเยว มนสิ กริสฺสติ เอกตฺต’นฺติ. เตนาหํ[Pg.157], นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque, sentado y cabeceando de sueño. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora este venerable, habiendo disipado este cansancio del sueño, prestará atención únicamente a la percepción del bosque, en soledad’. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ อสมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อสมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาทหิสฺสติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque, sentado pero sin estar concentrado. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora este venerable concentrará su mente aún no concentrada, o protegerá su mente ya concentrada’. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจิสฺสติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque, sentado y concentrado. A mí, Nāgita, me ocurre este pensamiento: ‘Ahora este venerable liberará su mente aún no liberada, o protegerá su mente ya liberada’. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ นิกามยมาโน ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานึ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo aquí a un monje que reside cerca de una aldea y que recibe túnicas, comida de limosna, alojamiento y medicinas para el tratamiento de enfermedades. Él, deseando esas ganancias, honores y renombre, descuida la reclusión; descuida los alojamientos remotos en selvas y bosques, y se establece frecuentando aldeas, pueblos y ciudades capitales. Por eso, Nāgita, no me complace que ese monje resida cerca de una aldea». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ ปฏิปณาเมตฺวา น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, น ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo aquí a un monje que vive en el bosque y que recibe túnicas, comida de limosna, alojamiento y medicinas para el tratamiento de enfermedades. Él, rechazando esas ganancias, honores y renombre, no descuida la reclusión ni descuida los alojamientos remotos en selvas y bosques. Por eso, Nāgita, me complace que ese monje resida en el bosque». ‘‘ยสฺมาหํ, นาคิต, สมเย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน น กญฺจิ ปสฺสามิ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา, ผาสุ เม, นาคิต, ตสฺมึ สมเย โหติ อนฺตมโส อุจฺจารปสฺสาวกมฺมายา’’ติ. ฉฏฺฐํ. «Nāgita, cuando estoy recorriendo un camino largo y no veo a nadie ni adelante ni atrás, en ese momento me siento a gusto, incluso para realizar mis necesidades fisiológicas». Sexto discurso. ๗. ปตฺตนิกุชฺชนสุตฺตํ 7. Pattanikujjanasutta - Sutta sobre volcar el cuenco ๘๗. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.158], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ นิกฺกุชฺเชยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? ภิกฺขูนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขูนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขูนํ อวาสาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ, ภิกฺขู ภิกฺขูหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ นิกฺกุชฺเชยฺย. 87. “Monjes, si la Sangha lo desea, puede volcar el cuenco a un seguidor laico que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Se esfuerza para que los monjes no obtengan ganancias, se esfuerza para el perjuicio de los monjes, se esfuerza para que los monjes no tengan residencia, insulta y vitupera a los monjes, causa divisiones entre los monjes, habla en contra del Buddha, habla en contra del Dhamma y habla en contra de la Sangha. Monjes, si la Sangha lo desea, puede volcar el cuenco a un seguidor laico que posea estas ocho cualidades.” ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ อุกฺกุชฺเชยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น ภิกฺขูนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขูนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขูนํ อวาสาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ, น ภิกฺขู ภิกฺขูหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ อุกฺกุชฺเชยฺยา’’ติ. สตฺตมํ. “Monjes, si la Sangha lo desea, puede volver el cuenco hacia arriba a un seguidor laico que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? No se esfuerza para que los monjes no obtengan ganancias, no se esfuerza para el perjuicio de los monjes, no se esfuerza para que los monjes no tengan residencia, no insulta ni vitupera a los monjes, no causa divisiones entre los monjes, habla a favor del Buddha, habla a favor del Dhamma y habla a favor de la Sangha. Monjes, si la Sangha lo desea, puede volver el cuenco hacia arriba a un seguidor laico que posea estas ocho cualidades”. Séptimo. ๘. อปฺปสาทปเวทนียสุตฺตํ 8. Appasādapavedanīyasutta - Sutta sobre la declaración de falta de confianza ๘๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา อปฺปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อโคจเร จ นํ ปสฺสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา อปฺปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. 88. “Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su falta de confianza hacia un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, se esfuerza para el perjuicio de los laicos, insulta y vitupera a los laicos, causa divisiones entre los laicos, habla en contra del Buddha, habla en contra del Dhamma, habla en contra de la Sangha y lo ven en lugares inapropiados para un monje. Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su falta de confianza hacia un monje que posea estas ocho cualidades.” ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา ปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, น คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ, โคจเร จ นํ ปสฺสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว[Pg.159], อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา ปสาทํ ปเวเทยฺยุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ. “Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su confianza hacia un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? No se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, no se esfuerza para el perjuicio de los laicos, no insulta ni vitupera a los laicos, no causa divisiones entre los laicos, habla a favor del Buddha, habla a favor del Dhamma, habla a favor de la Sangha y lo ven en lugares apropiados para un monje. Monjes, si los seguidores laicos lo desean, pueden declarar su confianza hacia un monje que posea estas ocho cualidades”. Octavo. ๙. ปฏิสารณียสุตฺตํ 9. Paṭisāraṇīyasutta - Sutta sobre el acto de reconciliación ๘๙. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ กเรยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมิกญฺจ คิหิปฏิสฺสวํ น สจฺจาเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียํ กมฺมํ กเรยฺย. 89. “Monjes, si la Sangha lo desea, puede realizar el acto de reconciliación contra un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, se esfuerza para el perjuicio de los laicos, insulta y vitupera a los laicos, causa divisiones entre los laicos, habla en contra del Buddha, habla en contra del Dhamma, habla en contra de la Sangha y no cumple con la promesa legítima hecha a los laicos. Monjes, si la Sangha lo desea, puede realizar el acto de reconciliación contra un monje que posea estas ocho cualidades.” ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, น คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมิกญฺจ คิหิปฏิสฺสวํ สจฺจาเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺยา’’ติ. นวมํ. “Monjes, si la Sangha lo desea, puede revocar el acto de reconciliación de un monje que posea ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? No se esfuerza para que los laicos no obtengan ganancias, no se esfuerza para el perjuicio de los laicos, no insulta ni vitupera a los laicos, no causa divisiones entre los laicos, habla a favor del Buddha, habla a favor del Dhamma, habla a favor de la Sangha y cumple con la promesa legítima hecha a los laicos. Monjes, si la Sangha lo desea, puede revocar el acto de reconciliación de un monje que posea estas ocho cualidades”. Noveno. ๑๐. สมฺมาวตฺตนสุตฺตํ 10. Sammāvattanasutta - Sutta sobre la conducta correcta ๙๐. ‘‘ตสฺสปาปิยสิกกมฺมกเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ – น อุปสมฺปาเทตพฺโพ, น นิสฺสโย ทาตพฺโพ, น สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ, น ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติ สาทิตพฺพา, สมฺมเตนปิ ภิกฺขุนิโย น โอวทิตพฺพา, น กาจิ สงฺฆสมฺมุติ สาทิตพฺพา, น กิสฺมิญฺจิ ปจฺเจกฏฺฐาเน ฐเปตพฺโพ, น จ เตน มูเลน วุฏฺฐาเปตพฺโพ. ตสฺสปาปิยสิกกมฺมกเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิเมสุ อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพ’’นฺติ. ทสมํ. 90. “Monjes, un monje a quien se le ha aplicado el acto por conducta decididamente malvada debe comportarse correctamente en ocho aspectos: no debe otorgar la ordenación completa, no debe dar tutela, no debe tener a un novicio atendiéndole, no debe aceptar la designación como instructor de monjas, incluso si fuera designado no debe instruir a las monjas, no debe aceptar ninguna designación formal de la Sangha, no debe ser colocado en ninguna posición de autoridad, y no debe ser readmitido a través de ese mismo procedimiento. Monjes, un monje a quien se le ha aplicado el acto por conducta decididamente malvada debe comportarse correctamente en estos ocho aspectos”. Décimo. สติวคฺโค จตุตฺโถ. El cuarto capítulo: Sativagga. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este capítulo es: สติปุณฺณิยมูเลน[Pg.160], โจรสมเณน ปญฺจมํ; ยโส ปตฺตปฺปสาเทน, ปฏิสารณียญฺจ วตฺตนนฺติ. Sati, Puṇṇiya, Mūla, Cora y Samaṇa como el quinto; Yaso, Patta, Pasāda, Paṭisāraṇīya y Vattana. (๑๐) ๕. สามญฺญวคฺโค (10) 5. Sāmaññavagga - Capítulo General ๙๑-๑๑๖. อถ โข โพชฺฌา อุปาสิกา, สิรีมา, ปทุมา, สุตนา, มนุชา, อุตฺตรา, มุตฺตา, เขมา, รุจี, จุนฺที, พิมฺพี, สุมนา, มลฺลิกา, ติสฺสา, ติสฺสมาตา, โสณา, โสณาย มาตา, กาณา, กาณมาตา, อุตฺตรา นนฺทมาตา, วิสาขา มิคารมาตา, ขุชฺชุตฺตรา อุปาสิกา, สามาวตี อุปาสิกา, สุปฺปวาสา โกลิยธีตา, สุปฺปิยา อุปาสิกา, นกุลมาตา คหปตานี. 91-116. Así, a la seguidora laica Bojjhā, Sirīmā, Padumā, Sutanā, Manujā, Uttarā, Muttā, Khemā, Rucī, Cundī, Bimbī, Sumanā, la reina Mallikā, Tissā, la madre de Tissa, Soṇā, la madre de Soṇā, Kāṇā, la madre de Kāṇā, Uttarā la madre de Nanda, Visākhā la madre de Migāra, la seguidora laica Khujjuttarā, la seguidora laica Sāmāvatī, Suppavāsā la hija de los Koḷiya, la seguidora laica Suppiyā y Nakulamātā la ama de casa; [a todas ellas el Bienaventurado les enseñó la práctica del Uposatha con sus ocho factores]. สามญฺญวคฺโค ปญฺจโม. El quinto capítulo: Sāmaññavagga. ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ. El segundo grupo de cincuenta suttras ha concluido. (๑๑). ราคเปยฺยาลํ (11). Rāgapeyyāla - Repetición sobre la pasión ๑๑๗. ‘‘ราคสฺส[Pg.161], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. 117. “Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? El recto entendimiento, el recto pensamiento, la recta palabra, la recta acción, los rectos medios de vida, el recto esfuerzo, la recta atención y la recta concentración. Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar estas ocho cualidades”. ๑๑๘. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ…เป… โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ…เป… โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ…เป… โอทาตนิภาสานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’. 118. “Monjes, para el conocimiento superior del deseo, se deben cultivar ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Siendo consciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son limitadas, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo consciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son inconmensurables, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son limitadas, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son inconmensurables, bellas o feas; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente que son azules, de color azul, con apariencia de azul, con brillo azul; …amarillas, de color amarillo… rojas, de color rojo… blancas, de color blanco, con apariencia de blanco, con brillo blanco; habiéndolas dominado, posee la percepción: ‘Conozco, veo’. Monjes, para el conocimiento superior del deseo, estas ocho cualidades deben ser cultivadas”. ๑๑๙. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ, อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ, สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’. 119. “Monjes, para el conocimiento superior del deseo, se deben cultivar ocho cualidades. ¿Cuáles ocho? Poseyendo forma, uno ve formas; siendo inconsciente de las formas internamente, uno ve formas externamente; uno se entrega únicamente a lo bello; trascendiendo completamente las percepciones de la forma, con la desaparición de las percepciones de resistencia y no prestando atención a las percepciones de la diversidad, pensando ‘el espacio es infinito’, uno alcanza y mora en la base del espacio infinito; trascendiendo completamente la base del espacio infinito, pensando ‘la conciencia es infinita’, uno alcanza y mora en la base de la conciencia infinita; trascendiendo completamente la base de la conciencia infinita, pensando ‘no hay nada’, uno alcanza y mora en la base de la nada; trascendiendo completamente la base de la nada, uno alcanza y mora en la base de la ni-percepción-ni-no-percepción; trascendiendo completamente la base de la ni-percepción-ni-no-percepción, uno alcanza y mora en el cese de la percepción y la sensación. Monjes, para el conocimiento superior del deseo, estas ocho cualidades deben ser cultivadas”. ๑๒๐-๑๔๖. ‘‘ราคสฺส[Pg.162], ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’. 120-146. “Monjes, para la comprensión plena del deseo… para su completa destrucción… para su abandono… para su extinción… para su desaparición… para el desapego… para el cese… para la renuncia… para el renunciamiento… estas ocho cualidades deben ser cultivadas”. ๑๔๗-๖๒๖. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส … มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. 147-626. “Para el conocimiento superior del odio… del engaño… de la ira… de la hostilidad… del menosprecio… de la insolencia… de la envidia… de la mezquindad… del engaño… de la astucia… de la obstinación… de la rivalidad… del orgullo… de la arrogancia… de la vanidad… de la negligencia; para su comprensión plena… para su completa destrucción… para su abandono… para su extinción… para su desaparición… para el desapego… para el cese… para la renuncia… para el renunciamiento… estas ocho cualidades deben ser cultivadas”. ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ. Concluye la serie de repeticiones sobre el deseo. อฏฺฐกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา. Concluye el texto canónico de la Sección de los Ochos (Aṭṭhakanipātapāḷi).
แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi