. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

. នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

องฺคุตฺตรนิกาโย

អង្គុត្តរនិកាយ

อฏฺฐกนิปาตปาฬิ

អដ្ឋកនិបាតបាឡី

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

១. បឋមបណ្ណាសកៈ

๑. เมตฺตาวคฺโค

១. មេត្តាវគ្គ

๑. เมตฺตาสุตฺตํ

១. មេត្តាសូត្រ

๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย อฏฺฐานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม อฏฺฐ? สุขํ สุปติ, สุขํ ปฏิพุชฺฌติ, น ปาปกํ สุปินํ ปสฺสติ, มนุสฺสานํ ปิโย โหติ, อมนุสฺสานํ ปิโย โหติ, เทวตา รกฺขนฺติ, นาสฺส อคฺคิ วา วิสํ วา สตฺถํ วา กมติ, อุตฺตรึ อปฺปฏิวิชฺฌนฺโต พฺรหฺมโลกูปโค โหติ. เมตฺตาย, ภิกฺขเว, เจโตวิมุตฺติยา อาเสวิตาย ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย อิเม อฏฺฐานิสํสา ปาฏิกงฺขา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ដែលបុគ្គលបានសេពគប់ បានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរយរយដង បានធ្វើឲ្យដូចជាយាន បានធ្វើឲ្យជាទីតាំង បានតម្កល់ទុកជាប្រក្រតី បានសន្សំទុក បានប្រារព្ធល្អហើយ តែងសង្ឃឹមបាននូវអានិសង្ស ៨ ប្រការនេះ។ អានិសង្ស ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ គេងលក់ជាសុខ ១ ភ្ញាក់ឡើងជាសុខ ១ មិនយល់សប្តិអាក្រក់ ១ ជាទីស្រឡាញ់នៃមនុស្សទាំងឡាយ ១ ជាទីស្រឡាញ់នៃអមនុស្សទាំងឡាយ ១ ទេវតាទាំងឡាយតែងរក្សា ១ ភ្លើងក្តី ថ្នាំពិសក្តី គ្រឿងសស្ត្រាវុធក្តី មិនអាចបៀតបៀនបាន ១ កាលបើមិនទាន់បានសម្រេចគុណធម៌ជាន់ខ្ពស់ តែងជាអ្នកទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ដែលបុគ្គលបានសេពគប់ បានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរយរយដង បានធ្វើឲ្យដូចជាយាន បានធ្វើឲ្យជាទីតាំង បានតម្កល់ទុកជាប្រក្រតី បានសន្សំទុក បានប្រារព្ធល្អហើយ តែងសង្ឃឹមបាននូវអានិសង្ស ៨ ប្រការនេះឯង»។

‘‘โย [Pg.2] จ เมตฺตํ ภาวยติ, อปฺปมาณํ ปฏิสฺสโต ;

ตนู สํโยชนา โหนฺติ, ปสฺสโต อุปธิกฺขยํ.

«បុគ្គលណាមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន ចម្រើនមេត្តាធម៌ រកប្រមាណមិនបាន សំយោជនៈទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនោះ តែងស្តើងរលីងទៅ ព្រោះបានឃើញនូវធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិ។

‘‘เอกมฺปิ เจ ปาณมทุฏฺฐจิตฺโต,เมตฺตายติ กุสลี เตน โหติ;

สพฺเพ จ ปาเณ มนสานุกมฺปี,ปหูตมริโย ปกโรติ ปุญฺญํ.

បើបុគ្គលមានចិត្តមិនប្រទូស្ត ចម្រើនមេត្តាចំពោះសត្វ សូម្បីតែមួយ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានកុសល ព្រោះការចម្រើនមេត្តានោះ ចំណែកព្រះអរិយបុគ្គល ដែលមានចិត្តអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងពួង តែងបង្កើតបុណ្យបានយ៉ាងច្រើន។

‘‘เย สตฺตสณฺฑํ ปถวึ วิเชตฺวา,ราชิสโย ยชมานา อนุปริยคา;

อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ,สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ นิรคฺคฬํ.

ស្តេចជាឥសីទាំងឡាយណា ឈ្នះផែនដីដែលមានសត្វហែហម រួចស្តេចយាងទៅមកធ្វើការបូជាយញ្ញ គឺអស្សមេធៈ ១ បុរិសមេធៈ ១ សម្មាបាសៈ ១ វាជបេយ្យៈ ១ និរគ្គឡៈ ១។

‘‘เมตฺตสฺส จิตฺตสฺส สุภาวิตสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณาว สพฺเพ,ยถา น อคฺฆนฺติ กลมฺปิ โสฬสึ.

យញ្ញទាំងនោះ មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទី ១៦ នៃមេត្តាចិត្តដែលបុគ្គលបានចម្រើនល្អហើយឡើយ ដូចជាពន្លឺនៃហ្វូងផ្កាយទាំងឡាយទាំងពួង មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទី ១៦ នៃពន្លឺព្រះចន្ទឡើយ។

‘‘โย น หนฺติ น ฆาเตติ, น ชินาติ น ชาปเย;

เมตฺตํโส สพฺพภูตานํ, เวรํ ตสฺส น เกนจี’’ติ. ปฐมํ;

បុគ្គលណា មិនសម្លាប់ខ្លួនឯង មិនប្រើគេឲ្យសម្លាប់ មិនឈ្នះខ្លួនឯង មិនប្រើគេឲ្យឈ្នះ មានចំណែកនៃមេត្តាចំពោះសត្វទាំងពួង ពៀរវេរារបស់បុគ្គលនោះ មិនមានជាមួយនរណាម្នាក់ឡើយ»។ ជាសូត្រទី ១។

๒. ปญฺญาสุตฺตํ

២. បញ្ញាសូត្រ

๒. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม เหตุ ปฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុ ៨ ប្រការ បច្ច័យ ៨ ប្រការនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។ ហេតុ និងបច្ច័យ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ អាស្រ័យគង់នៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយ ដែលជាទីគោរព ដែលជាអ្នកមានហិរិ និងឱត្តប្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា មានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសេចក្តីគោរពតម្កល់ទុកក្នុងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ១ ជាបច្ច័យទី ១ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘โส ตํ สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมํ คารโว [Pg.3] จ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย เหตุ ทุติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

ភិក្ខុនោះ កាលអាស្រ័យគង់នៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយ ដែលជាទីគោរព ដែលជាអ្នកមានហិរិ និងឱត្តប្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា មានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសេចក្តីគោរពតម្កល់ទុកក្នុងខ្លួននោះ តែងចូលទៅរកលោកទាំងនោះតាមកាលវេលា ហើយសាកសួរ ដេញដោលថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សេចក្តីនេះ តើដូចម្តេច? អត្ថន័យនៃពាក្យនេះ តើដូចម្តេច?»។ លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ តែងបើកបង្ហាញនូវសេចក្តីដែលមិនទាន់បើកបង្ហាញ ធ្វើសេចក្តីដែលមិនទាន់ច្បាស់លាស់ ឲ្យច្បាស់លាស់ឡើង និងកំចាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ២ ជាបច្ច័យទី ២ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย เหตุ ตติโย ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

ភិក្ខុនោះ លុះបានស្តាប់ធម៌នោះហើយ តែងញ៉ាំងការវិវេកពីរប្រការឲ្យសម្រេច គឺកាយវិវេក និងចិត្តវិវេក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ៣ ជាបច្ច័យទី ៣ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ เหตุ จตุตฺโถ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកមានសីល គ្រប់គ្រងដោយសីលក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈ និងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ៤ ជាបច្ច័យទី ៤ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม เหตุ ปญฺจโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

ភិក្ខុនោះ ជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់នូវសុតៈ សន្សំនូវសុតៈ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល ពីរោះក្នុងទីបំផុត ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏ពេញបរិបូណ៌ ស្អាតបរិសុទ្ធទាំងអស់ ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ធម៌មានសភាពដូច្នោះ ភិក្ខុនោះបានស្តាប់ច្រើន បានទ្រទ្រង់ទុក បានស្ទាត់មាត់ បានពិចារណាដោយចិត្ត បានចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ៥ ជាបច្ច័យទី ៥ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ เหตุ ฉฏฺโฐ ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យកើតឡើង ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ៦ ជាបច្ច័យទី ៦ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘สงฺฆคโต [Pg.4] โข ปน อนานากถิโก โหติ อติรจฺฉานกถิโก. สามํ วา ธมฺมํ ภาสติ ปรํ วา อชฺเฌสติ อริยํ วา ตุณฺหีภาวํ นาติมญฺญติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม เหตุ สตฺตโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះ កាលបើចូលទៅក្នុងជំនុំសង្ឃ តែងមិននិយាយពាក្យផ្សេងៗ មិននិយាយតិរច្ឆានកថា តែងសម្តែងធម៌ដោយខ្លួនឯង ឬអារាធនាអ្នកដទៃឲ្យសម្តែង ឬមិនមើលងាយនូវអរិយតុណ្ហីភាព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ៧ ជាបច្ច័យទី ៧ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘ปญฺจสุ โข ปน อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา, อิติ เวทนาย สมุทโย, อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม; อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม เหตุ อฏฺฐโม ปจฺจโย อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตติ.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវការកើតឡើង និងការរលត់ទៅក្នុងឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ ថា «រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវេទនាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវេទនាយ៉ាងនេះ សញ្ញាយ៉ាងនេះ... សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ... វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុទី ៨ ជាបច្ច័យទី ៨ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញា ដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ឬដើម្បីញ៉ាំងបញ្ញាដែលបានហើយ ឲ្យចម្រើនក្រៃលែងឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យកើតឡើង ឲ្យពេញបរិបូណ៌។

‘‘ตเมนํ สพฺรหฺมจารี เอวํ สมฺภาเวนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ តែងសរសើរភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «លោកដ៏មានអាយុនេះ អាស្រ័យគង់នៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយ ដែលជាទីគោរព ដែលជាអ្នកមានហិរិ និងឱត្តប្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា មានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសេចក្តីគោរពតម្កល់ទុកក្នុងខ្លួន។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘ตํ โข ปนายมายสฺมา สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ, ยตฺถสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ เปมญฺจ คารโว จ, เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส โก อตฺโถติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานี กโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«លោកដ៏មានអាយុនេះ កាលអាស្រ័យគង់នៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីបុគ្គលណាមួយ ដែលជាទីគោរព ដែលជាអ្នកមានហិរិ និងឱត្តប្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា មានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសេចក្តីគោរពតម្កល់ទុកក្នុងខ្លួននោះ តែងចូលទៅរកលោកទាំងនោះតាមកាលវេលា ហើយសាកសួរ ដេញដោលថា បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សេចក្តីនេះ តើដូចម្តេច? អត្ថន័យនៃពាក្យនេះ តើដូចម្តេច? លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ តែងបើកបង្ហាញនូវសេចក្តីដែលមិនទាន់បើកបង្ហាញ ធ្វើសេចក្តីដែលមិនទាន់ច្បាស់លាស់ ឲ្យច្បាស់លាស់ឡើង និងកំចាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យជាច្រើនប្រការ។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘ตํ โข ปนายมายสฺมา ธมฺมํ สุตฺวา ทฺวเยน วูปกาเสน สมฺปาเทติ – กายวูปกาเสน จ จิตฺตวูปกาเสน จ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«លោកដ៏មានអាយុនេះ លុះបានស្តាប់ធម៌នោះហើយ តែងញ៉ាំងការវិវេកពីរប្រការឲ្យសម្រេច គឺកាយវិវេក និងចិត្តវិវេក។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘สีลวา [Pg.5] โข ปนายมายสฺมา ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកមានសីល គ្រប់គ្រងដោយសីលក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈ និងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘พหุสฺสุโต โข ปนายมายสฺมา สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់នូវសុតៈ សន្សំនូវសុតៈ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល ពីរោះក្នុងទីបំផុត ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏ពេញបរិបូណ៌ ស្អាតបរិសុទ្ធទាំងអស់ ព្រមទាំងអត្ថ និងព្យញ្ជនៈ ធម៌មានសភាពដូច្នោះ លោកដ៏មានអាយុនេះបានស្តាប់ច្រើន បានទ្រទ្រង់ទុក បានស្ទាត់មាត់ បានពិចារណាដោយចិត្ត បានចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘อารทฺธวีริโย โข ปนายมายสฺมา วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យកើតឡើង ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘สงฺฆคโต โข ปนายมายสฺมา อนานากถิโก โหติ อติรจฺฉานกถิโก. สามํ วา ธมฺมํ ภาสติ ปรํ วา อชฺเฌสติ อริยํ วา ตุณฺหีภาวํ นาติมญฺญติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«លោកដ៏មានអាយុនេះ កាលបើចូលទៅក្នុងជំនុំសង្ឃ តែងមិននិយាយពាក្យផ្សេងៗ មិននិយាយតិរច្ឆានកថា តែងសម្តែងធម៌ដោយខ្លួនឯង ឬអារាធនាអ្នកដទៃឲ្យសម្តែង ឬមិនមើលងាយនូវអរិយតុណ្ហីភាព។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត!»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីជាទីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘‘ปญฺจสุ โข ปนายมายสฺมา อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา…เป… อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโมติ. อทฺธา อยมายสฺมา ชานํ ชานาติ ปสฺสํ ปสฺสตี’ติ! อยมฺปิ ธมฺโม ปิยตฺตาย ครุตฺตาย ภาวนาย สามญฺญาย เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

«ម្យ៉ាងទៀត លោកដ៏មានអាយុនេះ តែងពិចារណាឃើញរឿយៗនូវការកើតឡើង និងការរលត់ទៅក្នុងឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ យ៉ាងនេះថា រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ... សញ្ញាយ៉ាងនេះ... សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ... វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរឃើញដោយពិត»។ ធម៌នេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគោរព ដើម្បីការចម្រើន ដើម្បីភាពជាសមណៈ ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។

‘‘อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ เหตู อฏฺฐ ปจฺจยา อาทิพฺรหฺมจริยิกาย ปญฺญาย อปฺปฏิลทฺธาย ปฏิลาภาย, ปฏิลทฺธาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុ ៨ យ៉ាង បច្ច័យ ៨ យ៉ាងទាំងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវបញ្ញាដែលជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ដើម្បីសេចក្តីចម្រើនក្រៃលែង ដើម្បីភាពទូលំទូលាយ ដើម្បីការចម្រើន និងដើម្បីការពេញបរិបូរណ៍នៃបញ្ញាដែលខ្លួនបានហើយ»។ (សូត្រទី ២)។

๓. ปฐมอปฺปิยสุตฺตํ

៣. បឋមអប្បិយសូត្រ

๓. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.6], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปิยปสํสี จ โหติ, ปิยครหี จ, ลาภกาโม จ, สกฺการกาโม จ, อหิริโก จ, อโนตฺตปฺปี จ, ปาปิจฺโฉ จ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកពោលសរសើរមនុស្សដែលមិនជាទីស្រឡាញ់ ១ ជាអ្នកពោលបង្កាច់មនុស្សដែលជាទីស្រឡាញ់ ១ ជាអ្នកចង់បានលាភ ១ ជាអ្នកចង់បានសក្ការៈ ១ ជាអ្នកគ្មានហិរិ ១ ជាអ្នកគ្មានឱត្តប្បៈ ១ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ១ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ»។

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อปฺปิยปสํสี จ โหติ, น ปิยครหี จ, น ลาภกาโม จ, น สกฺการกาโม จ, หิรีมา จ โหติ, โอตฺตปฺปี จ, อปฺปิจฺโฉ จ, สมฺมาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកមិនពោលសរសើរមនុស្សដែលមិនជាទីស្រឡាញ់ ១ មិនពោលបង្កាច់មនុស្សដែលជាទីស្រឡាញ់ ១ មិនចង់បានលាភ ១ មិនចង់បានសក្ការៈ ១ ជាអ្នកមានហិរិ ១ មានឱត្តប្បៈ ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច ១ មានសម្មាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ»។ (សូត្រទី ៣)។

๔. ทุติยอปฺปิยสุตฺตํ

៤. ទុតិយអប្បិយសូត្រ

๔. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภกาโม จ โหติ, สกฺการกาโม จ, อนวญฺญตฺติกาโม จ, อกาลญฺญู จ, อมตฺตญฺญู จ, อสุจิ จ, พหุภาณี จ, อกฺโกสกปริภาสโก จ สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកចង់បានលាភ ១ ចង់បានសក្ការៈ ១ ចង់បានសេចក្តីលើកតម្កើង ១ មិនស្គាល់កាល ១ មិនស្គាល់ប្រមាណ ១ មិនស្អាត ១ និយាយច្រើន ១ ជាអ្នកជេរប្រទេច បង្កាច់បង្ខូចសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ»។

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ลาภกาโม จ โหติ, น สกฺการกาโม จ, น อนวญฺญตฺติกาโม จ, กาลญฺญู จ, มตฺตญฺญู จ, สุจิ จ, น พหุภาณี จ, อนกฺโกสกปริภาสโก จ สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកមិនចង់បានលាភ ១ មិនចង់បានសក្ការៈ ១ មិនចង់បានសេចក្តីលើកតម្កើង ១ ជាអ្នកស្គាល់កាល ១ ស្គាល់ប្រមាណ ១ ជាអ្នកស្អាត ១ មិននិយាយច្រើន ១ មិនជេរប្រទេច បង្កាច់បង្ខូចសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីចម្រើនចិត្តនៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ»។ (សូត្រទី ៤)។

๕. ปฐมโลกธมฺมสุตฺตํ

៥. បឋមលោកធម្មសូត្រ

๕. ‘‘อฏฺฐิเม[Pg.7], ภิกฺขเว, โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. กตเม อฏฺฐ? ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อิเม อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตตี’’ติ.

៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោកធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមលោក ហើយលោកក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមលោកធម៌ ៨ យ៉ាងដែរ។ លោកធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ លាភ ១ អលាភ ១ យស ១ អយស ១ និន្ទា ១ បសង្សារ ១ សុខ ១ ទុក្ខ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោកធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមលោក ហើយលោកក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមលោកធម៌ ៨ យ៉ាងនេះដែរ»។

‘‘ลาโภ อลาโภ จ ยสายโส จ,นินฺทา ปสํสา จ สุขํ ทุขญฺจ;

เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา,อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา.

«លាភ និងអលាភ យស និងអយស និន្ទា និងសរសើរ សុខ និងទុក្ខ ធម៌ទាំងឡាយទាំងនេះ ក្នុងពួកមនុស្ស តែងមិនទៀងទាត់ មិនស្ថិតស្ថេរ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា។

‘‘เอเต จ ญตฺวา สติมา สุเมโธ,อเวกฺขติ วิปริณามธมฺเม;

อิฏฺฐสฺส ธมฺมา น มเถนฺติ จิตฺตํ,อนิฏฺฐโต โน ปฏิฆาตเมติ.

បុគ្គលអ្នកមានស្មារតី មានប្រាជ្ញាល្អ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងនេះហើយ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា ធម៌ជាទីប្រាថ្នា មិនអាចញាំញីចិត្តរបស់បុគ្គលនោះបានឡើយ ចំណែកធម៌មិនជាទីប្រាថ្នា ក៏មិនធ្វើឱ្យចិត្តរបស់បុគ្គលនោះទាស់ទែងដែរ។

‘‘ตสฺสานุโรธา อถ วา วิโรธา,วิธูปิตา อตฺถงฺคตา น สนฺติ;

ปทญฺจ ญตฺวา วิรชํ อโสกํ,สมฺมปฺปชานาติ ภวสฺส ปารคู’’ติ. ปญฺจมํ;

សេចក្តីត្រេកអរ ឬសេចក្តីទាស់ទែង របស់បុគ្គលនោះ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ វិនាសទៅហើយ មិនមានសេសសល់ឡើយ បុគ្គលអ្នកដល់នូវត្រើយនៃភព ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ជាធម៌ឥតធូលី ឥតមានសេចក្តីសោក តែងដឹងច្បាស់នូវភាពជាអ្នកដល់នូវត្រើយដោយប្រពៃ»។ (សូត្រទី ៥)។

๖. ทุติยโลกธมฺมสุตฺตํ

៦. ទុតិយលោកធម្មសូត្រ

๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ. กตเม อฏฺฐ? ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ, โลโก จ อิเม อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ.

៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោកធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមលោក ហើយលោកក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមលោកធម៌ ៨ យ៉ាងដែរ។ លោកធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ លាភ ១ អលាភ ១ យស ១ អយស ១ និន្ទា ១ បសង្សារ ១ សុខ ១ ទុក្ខ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោកធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមលោក ហើយលោកក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមលោកធម៌ ៨ យ៉ាងនេះដែរ។

‘‘อสฺสุตวโต, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภปิ อลาโภปิ ยโสปิ อยโสปิ นินฺทาปิ ปสํสาปิ สุขมฺปิ ทุกฺขมฺปิ. สุตวโตปิ, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภปิ อลาโภปิ ยโสปิ อยโสปิ นินฺทาปิ ปสํสาปิ สุขมฺปิ ทุกฺขมฺปิ. ตตฺร, ภิกฺขเว, โก วิเสโส โก [Pg.8] อธิปฺปยาโส กึ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ วต, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភក្តី អលាភក្តី យសក្តី អយសក្តី និន្ទាក្តី សរសើរក្តី សុខក្តី ទុក្ខក្តី តែងកើតឡើងដល់បុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភក្តី អលាភក្តី យសក្តី អយសក្តី និន្ទាក្តី សរសើរក្តី សុខក្តី ទុក្ខក្តី ក៏តែងកើតឡើងដល់អរិយសាវកដែលបានរៀនសូត្រដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកធម៌ទាំងនោះ តើអ្វីជាសេចក្តីប្លែកគ្នា អ្វីជាសេចក្តីប្រឹងប្រែង អ្វីជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវកដែលបានរៀនសូត្រ នឹងបុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ពួកខ្ញុំព្រះអង្គ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាអ្នកនាំទៅ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាទីពឹង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវសេចក្តីនៃភាសិតនេះឱ្យច្បាស់លាស់ចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយបានស្តាប់ពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក»។

‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘อสฺสุตวโต, ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภ. โส น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ ลาโภ; โส จ โข อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. อุปฺปชฺชติ อลาโภ…เป… อุปฺปชฺชติ ยโส… อุปฺปชฺชติ อยโส… อุปฺปชฺชติ นินฺทา… อุปฺปชฺชติ ปสํสา… อุปฺปชฺชติ สุขํ… อุปฺปชฺชติ ทุกฺขํ. โส น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺนํ โข เม อิทํ ทุกฺขํ; ตญฺจ โข อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺม’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ យកចិត្តទុកដាក់ឱ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងធម៌នេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភកើតឡើងដល់បុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ។ បុថុជ្ជននោះ មិនពិចារណាឃើញយ៉ាងនេះថា "លាភនេះកើតឡើងដល់អាត្មាអញហើយ តែលាភនោះមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា" គឺមិនដឹងច្បាស់តាមពិតឡើយ។ អលាភកើតឡើង... យសកើតឡើង... អយសកើតឡើង... និន្ទាកើតឡើង... សរសើរកើតឡើង... សុខកើតឡើង... ទុក្ខកើតឡើង។ បុថុជ្ជននោះ មិនពិចារណាឃើញយ៉ាងនេះថា "ទុក្ខនេះកើតឡើងដល់អាត្មាអញហើយ តែទុក្ខនោះមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា" គឺមិនដឹងច្បាស់តាមពិតឡើយ»。

‘‘ตสฺส ลาโภปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อลาโภปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ยโสปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อยโสปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, นินฺทาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ปสํสาปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, สุขมฺปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ทุกฺขมฺปิ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ. โส อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนุรุชฺฌติ, อลาเภ ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ยสํ อนุรุชฺฌติ, อยเส ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ปสํสํ อนุรุชฺฌติ, นินฺทาย ปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ สุขํ อนุรุชฺฌติ, ทุกฺเข ปฏิวิรุชฺฌติ. โส เอวํ อนุโรธวิโรธสมาปนฺโน น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ. ‘น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ’’.

«លាភដែលកើតឡើងហើយ តែងគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់បុថុជ្ជននោះឱ្យស្ថិតនៅ អលាភក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ យសក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ អយសក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ និន្ទាក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ សរសើរក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ សុខក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ ទុក្ខក៏គ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ។ បុថុជ្ជននោះ តែងត្រេកអរនឹងលាភដែលកើតឡើង តែងទាស់ចិត្តក្នុងអលាភ តែងត្រេកអរនឹងយសដែលកើតឡើង តែងទាស់ចិត្តក្នុងអយស តែងត្រេកអរនឹងសរសើរដែលកើតឡើង តែងទាស់ចិត្តក្នុងនិន្ទា តែងត្រេកអរនឹងសុខដែលកើតឡើង តែងទាស់ចិត្តក្នុងទុក្ខ។ បុថុជ្ជននោះ កាលបើប្រកបដោយសេចក្តីត្រេកអរ និងសេចក្តីទាស់ចិត្តយ៉ាងនេះហើយ តែងមិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាសឡើយ។ តថាគតពោលថា "បុគ្គលនោះ មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ"»。

‘‘สุตวโต จ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อุปฺปชฺชติ ลาโภ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ ลาโภ; โส จ โข อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อุปฺปชฺชติ อลาโภ…เป… อุปฺปชฺชติ ยโส… อุปฺปชฺชติ อยโส… อุปฺปชฺชติ นินฺทา… อุปฺปชฺชติ ปสํสา… อุปฺปชฺชติ สุขํ… อุปฺปชฺชติ ทุกฺขํ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อุปฺปนฺนํ โข เม อิทํ ทุกฺขํ; ตญฺจ โข อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺม’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯអរិយសាវកដែលបានរៀនសូត្រ លាភកើតឡើងហើយ។ អរិយសាវកនោះ តែងពិចារណាឃើញយ៉ាងនេះថា "លាភនេះកើតឡើងដល់អាត្មាអញហើយ តែលាភនោះមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា" គឺដឹងច្បាស់តាមពិត។ អលាភកើតឡើង... យសកើតឡើង... អយសកើតឡើង... និន្ទាកើតឡើង... សរសើរកើតឡើង... សុខកើតឡើង... ទុក្ខកើតឡើង។ អរិយសាវកនោះ តែងពិចារណាឃើញយ៉ាងនេះថា "ទុក្ខនេះកើតឡើងដល់អាត្មាអញហើយ តែទុក្ខនោះមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា" គឺដឹងច្បាស់តាមពិត»。

‘‘ตสฺส [Pg.9] ลาโภปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อลาโภปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ยโสปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อยโสปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, นินฺทาปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ปสํสาปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, สุขมฺปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, ทุกฺขมฺปิ จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ. โส อุปฺปนฺนํ ลาภํ นานุรุชฺฌติ, อลาเภ นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ยสํ นานุรุชฺฌติ, อยเส นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ ปสํสํ นานุรุชฺฌติ, นินฺทาย นปฺปฏิวิรุชฺฌติ; อุปฺปนฺนํ สุขํ นานุรุชฺฌติ, ทุกฺเข นปฺปฏิวิรุชฺฌติ. โส เอวํ อนุโรธวิโรธวิปฺปหีโน ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ. ‘ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนนา’’ติ.

«លាភដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់អរិយសាវកនោះឱ្យស្ថិតនៅបានឡើយ អលាភក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ យសក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ អយសក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ និន្ទាក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ សរសើរក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ សុខក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ ទុក្ខក៏មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឱ្យស្ថិតនៅ។ អរិយសាវកនោះ មិនត្រេកអរនឹងលាភដែលកើតឡើង មិនទាស់ចិត្តក្នុងអលាភ មិនត្រេកអរនឹងយសដែលកើតឡើង មិនទាស់ចិត្តក្នុងអយស មិនត្រេកអរនឹងសរសើរដែលកើតឡើង មិនទាស់ចិត្តក្នុងនិន្ទា មិនត្រេកអរនឹងសុខដែលកើតឡើង មិនទាស់ចិត្តក្នុងទុក្ខ។ អរិយសាវកនោះ កាលបើលះបង់សេចក្តីត្រេកអរ និងសេចក្តីទាស់ចិត្តយ៉ាងនេះហើយ តែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាសទាំងឡាយ។ តថាគតពោលថា "អរិយសាវកនោះ រួចផុតចាកទុក្ខហើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសេចក្តីប្លែកគ្នា ជាសេចក្តីប្រឹងប្រែង ជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវកដែលបានរៀនសូត្រ នឹងបុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ»。

‘‘ลาโภ อลาโภ จ ยสายโส จ,นินฺทา ปสํสา จ สุขํ ทุขญฺจ;

เอเต อนิจฺจา มนุเชสุ ธมฺมา,อสสฺสตา วิปริณามธมฺมา.

«លាភ និងអលាភ យស និងអយស និន្ទា និងសរសើរ សុខ និងទុក្ខ ធម៌ទាំងឡាយទាំងនេះ ក្នុងពួកមនុស្ស តែងមិនទៀងទាត់ មិនស្ថិតស្ថេរ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា។

‘‘เอเต จ ญตฺวา สติมา สุเมโธ,อเวกฺขติ วิปริณามธมฺเม;

อิฏฺฐสฺส ธมฺมา น มเถนฺติ จิตฺตํ,อนิฏฺฐโต โน ปฏิฆาตเมติ.

បុគ្គលអ្នកមានស្មារតី មានប្រាជ្ញាល្អ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងនេះហើយ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា ធម៌ជាទីប្រាថ្នា មិនអាចញាំញីចិត្តរបស់បុគ្គលនោះបានឡើយ ចំណែកធម៌មិនជាទីប្រាថ្នា ក៏មិនធ្វើឱ្យចិត្តរបស់បុគ្គលនោះទាស់ទែងដែរ។

‘‘ตสฺสานุโรธา อถ วา วิโรธา,วิธูปิตา อตฺถงฺคตา น สนฺติ;

ปทญฺจ ญตฺวา วิรชํ อโสกํ,สมฺมปฺปชานาติ ภวสฺส ปารคู’’ติ. ฉฏฺฐํ;

សេចក្តីត្រេកអរ ឬសេចក្តីទាស់ទែង របស់បុគ្គលនោះ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ វិនាសទៅហើយ មិនមានសេសសល់ឡើយ បុគ្គលអ្នកដល់នូវត្រើយនៃភព ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ជាធម៌ឥតធូលី ឥតមានសេចក្តីសោក តែងដឹងច្បាស់នូវភាពជាអ្នកដល់នូវត្រើយដោយប្រពៃ»។ (សូត្រទី ៦)។

๗. เทวทตฺตวิปตฺติสุตฺตํ

៧. ទេវទត្តវិបត្តិសូត្រ

๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ[Pg.10], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’’.

៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងកាលដែលទេវទត្តចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រារព្ភនូវទេវទត្ត ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវសម្បត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្តត្រូវអសទ្ធម៌ ៨ យ៉ាងគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលអសទ្ធម៌រួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ»។

‘‘กตเมหิ อฏฺฐหิ? ลาเภน หิ, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อลาเภน, ภิกฺขเว…เป… ยเสน, ภิกฺขเว… อยเสน, ภิกฺขเว… สกฺกาเรน, ภิกฺขเว… อสกฺกาเรน, ภิกฺขเว… ปาปิจฺฉตาย, ภิกฺขเว… ปาปมิตฺตตาย, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ.

«តើអសទ្ធម៌ ៨ យ៉ាង ដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្តត្រូវលាភគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលលាភរួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែអលាភ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែយស... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែអយស... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែសក្ការៈ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែអសក្ការៈ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ គ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលធម៌ទាំងនោះរួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្តត្រូវអសទ្ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង គ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលអសទ្ធម៌រួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ»។

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ … อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ នោះជាការប្រពៃ។ ការដែលភិក្ខុគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ នោះជាការប្រពៃ»។

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍អ្វី ទើបគួរគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ គួរគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ?»

‘‘ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ … อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានគ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុបានគ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ តែងមិនមានដោយប្រការយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុមិនបានគ្របសង្កត់នូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុបានគ្របសង្កត់នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ តែងមិនមានដោយប្រការយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍នេះឯង ទើបគួរគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ គួរគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ»។

‘‘ตสฺมาติห[Pg.11], ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสาม, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា 'យើងទាំងឡាយនឹងគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ យើងទាំងឡាយនឹងគ្របសង្កត់ជានិច្ចនូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ដែលកើតឡើងហើយ ហើយរស់នៅ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. อุตฺตรวิปตฺติสุตฺตํ

៨. ឧត្តរវិបត្តិសូត្រ

๘. เอกํ สมยํ อายสฺมา อุตฺตโร มหิสวตฺถุสฺมึ วิหรติ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ. ตตฺร โข อายสฺมา อุตฺตโร ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’ติ.

៨. សម័យមួយ ព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តវដជាលិកា លើភ្នំសង្ខេយ្យកៈ ក្នុងមហិសវត្ថុជនបទ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវសម្បត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ»។

เตน โข ปน สมเยน เวสฺสวโณ มหาราชา อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณํ ทิสํ คจฺฉติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสิ โข เวสฺสวโณ มหาราชา อายสฺมโต อุตฺตรสฺส มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส – ‘‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’ติ.

ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ យាងពីទិសឧត្តរទៅកាន់ទិសទក្សិណ ដោយកិច្ចការណាមួយ។ ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ បានឮព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ កំពុងសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងវត្តវដជាលិកា លើភ្នំសង្ខេយ្យកៈ ក្នុងមហិសវត្ថុជនបទ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវសម្បត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ»។

อถ โข เวสฺสวณฺโณ มหาราชา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ อนฺตรหิโต เทเวสุ ตาวตึเสสุ ปาตุรโหสิ. อถ โข เวสฺสวณฺโณ มหาราชา เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ยคฺเฆ มาริส, ชาเนยฺยาสิ! เอโส อายสฺมา อุตฺตโร มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ[Pg.12]. สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’’ติ.

គ្រានោះឯង ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ ក៏បាត់ខ្លួនពីវត្តវដជាលិកា លើភ្នំសង្ខេយ្យកៈ ក្នុងមហិសវត្ថុជនបទ ទៅប្រាកដក្នុងពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ ចូលទៅរកសក្កទេវរាជ ជាអម្ចាស់នៃពួកទេវតា លុះចូលទៅដល់ហើយ បានទូលសក្កទេវរាជយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមទ្រង់ជ្រាបចុះ ព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុនោះ កំពុងសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងវត្តវដជាលិកា លើភ្នំសង្ខេយ្យកៈ ក្នុងមហិសវត្ថុជនបទ យ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់បុគ្គលដទៃ... នូវសម្បត្តិរបស់ខ្លួន... នូវសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ'»។

อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ เทเวสุ ตาวตึเสสุ อนฺตรหิโต มหิสวตฺถุสฺมึ สงฺเขยฺยเก ปพฺพเต วฏชาลิกายํ อายสฺมโต อุตฺตรสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท เยนายสฺมา อุตฺตโร เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ อุตฺตรํ เอตทโวจ –

គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ ជាអម្ចាស់នៃពួកទេវតា ក៏បាត់ខ្លួនពីពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ទៅប្រាកដនៅចំពោះមុខព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ ក្នុងវត្តវដជាលិកា លើភ្នំសង្ខេយ្យកៈ ក្នុងមហិសវត្ថុជនបទ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ សក្កទេវរាជ ចូលទៅរកព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ថ្វាយបង្គំព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសក្កទេវរាជ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានទូលសួរព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា៖

‘‘สจฺจํ กิร, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสสิ – ‘สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ, สาธาวุโส, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหตี’’’ ติ? ‘‘เอวํ, เทวานมินฺทา’’ติ. ‘‘กึ ปนิทํ, ภนฺเต, อายสฺมโต อุตฺตรสฺส สกํ ปฏิภานํ, อุทาหุ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ? ‘‘เตน หิ, เทวานมินฺท, อุปมํ เต กริสฺสามิ. อุปมาย มิเธกจฺเจ วิญฺญู ปุริสา ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาน’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ឮថាព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ សម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់បុគ្គលដទៃ... នូវសម្បត្តិរបស់ខ្លួន... នូវសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ' ដូច្នេះ ពិតមែនឬ?» ព្រះឧត្តរតបថា «ម្នាលទេវានមិន្ទ យ៉ាងនោះមែនហើយ»។ សក្កទេវរាជសួរថា «បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ចុះធម៌នេះ ជាបដិភាណផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ ឬជាព្រះតម្រាស់របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ?» ព្រះឧត្តរតបថា «ម្នាលទេវានមិន្ទ បើដូច្នោះ អាត្មាភាពនឹងធ្វើឧបមាដល់ទ្រង់ ព្រោះវិញ្ញូជនពួកខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងយល់សេចក្តីនៃពាក្យដែលពោលបាន ដោយសារឧបមា»។

‘‘เสยฺยถาปิ, เทวานมินฺท, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร มหาธญฺญราสิ. ตโต มหาชนกาโย ธญฺญํ อาหเรยฺย – กาเชหิปิ ปิฏเกหิปิ อุจฺฉงฺเคหิปิ อญฺชลีหิปิ. โย นุ โข, เทวานมินฺท, ตํ มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ ปุจฺเฉยฺย – ‘กุโต อิมํ ธญฺญํ อาหรถา’ติ, กถํ พฺยากรมาโน นุ โข, เทวานมินฺท, โส มหาชนกาโย สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺยา’’ติ? ‘‘‘อมุมฺหา มหาธญฺญราสิมฺหา อาหรามา’ติ โข, ภนฺเต, โส มหาชนกาโย สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺยา’’ติ. ‘‘เอวเมวํ โข, เทวานมินฺท, ยํ กิญฺจิ สุภาสิตํ สพฺพํ ตํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ตโต อุปาทายุปาทาย มยํ จญฺเญ จ ภณามา’’ติ.

«ម្នាលទេវានមិន្ទ ប្រៀបដូចជាគំនរស្រូវដ៏ធំមួយ ដែលស្ថិតនៅមិនឆ្ងាយពីស្រុក ឬនិគម។ មហាជនតែងនាំគ្នាទៅជញ្ជូនយកស្រូវពីគំនរស្រូវនោះ ដោយអម្រែកខ្លះ ដោយកន្ត្រកខ្លះ ដោយជាយសំពត់ខ្លះ ដោយកណ្តាប់ដៃខ្លះ។ ម្នាលទេវានមិន្ទ ប្រសិនបើមានបុគ្គលណាម្នាក់ ចូលទៅរកមហាជននោះ ហើយសួរយ៉ាងនេះថា 'អ្នកទាំងឡាយនាំគ្នាជញ្ជូនស្រូវនេះមកពីណា?' ម្នាលទេវានមិន្ទ តើមហាជននោះ កាលបើឆ្លើយតបយ៉ាងណា ទើបឈ្មោះថាឆ្លើយតបបានត្រឹមត្រូវ?» សក្កទេវរាជក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន មហាជននោះ កាលបើឆ្លើយតបយ៉ាងនេះថា 'យើងទាំងឡាយជញ្ជូនមកពីគំនរស្រូវដ៏ធំណោះឯង' ដូច្នេះ ទើបឈ្មោះថាឆ្លើយតបបានត្រឹមត្រូវ»។ ព្រះឧត្តរមានថេរដីកាថា «ម្នាលទេវានមិន្ទ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ពាក្យណាមួយដែលជាសុភាសិត ពាក្យទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាព្រះតម្រាស់របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ។ អាត្មាភាពក្តី បុគ្គលដទៃក្តី តែងតែដកស្រង់យកពីព្រះតម្រាស់របស់ព្រះអង្គនោះមកសម្តែងបន្ត»។

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ อายสฺมตา อุตฺตเรน – ‘ยํ กิญฺจิ สุภาสิตํ สพฺพํ ตํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส[Pg.13]. ตโต อุปาทายุปาทาย มยํ จญฺเญ จ ภณามา’ติ. เอกมิทํ, ภนฺเต อุตฺตร, สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร โข ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

«បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះករុណាដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់! ព្រះឧត្តរដ៏មានអាយុ ពោលពាក្យនេះបានល្អណាស់ថា 'ពាក្យណាមួយដែលជាសុភាសិត ពាក្យទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាព្រះតម្រាស់របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ។ អាត្មាភាពក្តី បុគ្គលដទៃក្តី តែងតែដកស្រង់យកពីព្រះតម្រាស់របស់ព្រះអង្គនោះមកសម្តែងបន្ត'។ បពិត្រព្រះឧត្តរដ៏ចម្រើន សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងកាលដែលទេវទត្តចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រារព្ភនូវទេវទត្ត ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อตฺตวิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปรวิปตฺตึ…เป… อตฺตสมฺปตฺตึ… ปรสมฺปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตา โหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? ลาเภน หิ, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ; อลาเภน, ภิกฺขเว…เป… ยเสน, ภิกฺขเว … อยเสน, ภิกฺขเว… สกฺกาเรน, ภิกฺขเว… อสกฺกาเรน, ภิกฺขเว… ปาปิจฺฉตาย, ภิกฺขเว… ปาปมิตฺตตาย, ภิกฺขเว, อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อสทฺธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต เทวทตฺโต อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ.

«'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់ខ្លួនតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុពិចារណានូវវិបត្តិរបស់បុគ្គលដទៃ... នូវសម្បត្តិរបស់ខ្លួន... នូវសម្បត្តិរបស់បុគ្គលដទៃតាមកាលគួរ នោះជាការប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្តត្រូវអសទ្ធម៌ ៨ យ៉ាងគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលអសទ្ធម៌រួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ។ តើអសទ្ធម៌ ៨ យ៉ាង ដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្តត្រូវលាភគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលលាភរួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងนរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែអលាភ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែយស... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែអយស... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែសក្ការៈ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែអសក្ការៈ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ គ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលធម៌ទាំងនោះរួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្តត្រូវអសទ្ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង គ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលអសទ្ធម៌រួបរឹតហើយ ត្រូវទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបានឡើយ'»។

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុគ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ នោះជាការប្រពៃ ការដែលភិក្ខុគ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាលាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តលាមកដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ នោះជាការប្រពៃ។»

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍ដូចម្តេច ទើបគ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ គ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាលាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តលាមកដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ?»

‘‘ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อนภิภุยฺย วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย วิหรโต เอวํส [Pg.14] เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย; อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ … อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหเรยฺย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានគ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ អាសវៈទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុគ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ អាសវៈទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនមានដោយប្រការយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានគ្របសង្កត់នូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាលាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តលាមកដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ អាសវៈទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុគ្របសង្កត់នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តលាមកដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ អាសវៈទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនមានដោយប្រការយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអាស្រ័យអំណាចប្រយោជន៍នេះឯង ទើបគ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ គ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាលាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តលាមកដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ។»

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – อุปฺปนฺนํ ลาภํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสาม, อุปฺปนฺนํ อลาภํ…เป… อุปฺปนฺนํ ยสํ… อุปฺปนฺนํ อยสํ… อุปฺปนฺนํ สกฺการํ… อุปฺปนฺนํ อสกฺการํ… อุปฺปนฺนํ ปาปิจฺฉตํ… อุปฺปนฺนํ ปาปมิตฺตตํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหริสฺสามาติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា យើងទាំងឡាយនឹងគ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវលាភដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ យើងទាំងឡាយនឹងគ្របសង្កត់ គ្របសង្កត់នូវអលាភដែលកើតឡើងហើយ... នូវយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវអយសដែលកើតឡើងហើយ... នូវសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវអសក្ការៈដែលកើតឡើងហើយ... នូវសេចក្តីប្រាថ្នាលាមកដែលកើតឡើងហើយ... នូវភាពជាអ្នកមានមិត្តលាមកដែលកើតឡើងហើយ ទើបនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘เอตฺตาวตา, ภนฺเต อุตฺตร, มนุสฺเสสุ จตสฺโส ปริสา – ภิกฺขู, ภิกฺขุนิโย, อุปาสกา, อุปาสิกาโย. นายํ ธมฺมปริยาโย กิสฺมิญฺจิ อุปฏฺฐิโต. อุคฺคณฺหตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. ปริยาปุณาตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. ธาเรตุ, ภนฺเต, อายสฺมา อุตฺตโร อิมํ ธมฺมปริยายํ. อตฺถสํหิโต อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย อาทิพฺรหฺมจริยโก’’ติ. อฏฺฐมํ.

«បពិត្រព្រះឧត្តរៈដ៏ចំរើន បណ្តាមនុស្សទាំងឡាយ បរិស័ទទាំង ៤ គឺ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា មានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះ។ ធម៌បរិយាយនេះ មិនទាន់ប្រាកដដល់បរិស័ទណាមួយឡើយ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមព្រះឧត្តរៈដ៏មានអាយុ រៀននូវធម៌បរិយាយនេះ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមព្រះឧត្តរៈដ៏មានអាយុ សិក្សានូវធម៌បរិយាយនេះ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន សូមព្រះឧត្តរៈដ៏មានអាយុ ចងចាំនូវធម៌បរិយាយនេះ បពិត្រលោកដ៏ចំរើន ព្រោះធម៌បរិយាយនេះ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ ជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌។» ចប់ ទី ៨។

๙. นนฺทสุตฺตํ

៩. នន្ទសូត្រ ទី៩

๙. ‘‘‘กุลปุตฺโต’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘พลวา’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘ปาสาทิโก’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. ‘ติพฺพราโค’ติ, ภิกฺขเว, นนฺทํ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. กิมญฺญตฺร, ภิกฺขเว, นนฺโท อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, เยหิ นนฺโท สกฺโกติ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ! ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โหติ. สเจ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ปุรตฺถิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท ปุรตฺถิมํ ทิสํ อาโลเกติ – ‘เอวํ เม ปุรตฺถิมํ ทิสํ อาโลกยโต นาภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี’ติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ.

៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយចំពោះនន្ទថា ជាកុលបុត្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយចំពោះនន្ទថា ជាអ្នកមានកម្លាំង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយចំពោះនន្ទថា ជាអ្នកគួរឲ្យជ្រះថ្លា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយចំពោះនន្ទថា ជាអ្នកមានរាគៈដ៏ក្លៀវក្លា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះនន្ទនឹងអាចប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធបាន ក្រៅអំពីការដែលនន្ទជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ជាអ្នកប្រកបដោយការភ្ញាក់រលឹកជានិច្ច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសតិនិងសម្បជញ្ញៈ ដូចម្តេចបាន! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសេចក្តីនោះ នេះជាការគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់នន្ទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើទិសខាងកើត ជាទិសដែលនន្ទត្រូវមើល នន្ទរំលឹកទុកក្នុងចិត្តដោយសព្វគ្រប់ ទើបមើលទៅកាន់ទិសខាងកើតថា កាលបើយើងមើលទៅកាន់ទិសខាងកើតយ៉ាងនេះ ធម៌ទាំងឡាយដ៏លាមកជាអកុសល គឺអភិជ្ឈានិងទោមនស្ស នឹងមិនហូរហៀរមកតាមយើងឡើយ។ នន្ទជាអ្នកមានសម្បជញ្ញៈក្នុងទិសខាងកើតនោះ ដោយប្រការយ៉ាងនេះ។»

‘‘สเจ[Pg.15], ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ปจฺฉิมา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ…เป… อุตฺตรา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ… ทกฺขิณา ทิสา อาโลเกตพฺพา โหติ… อุทฺธํ อุลฺโลเกตพฺพา โหติ… อโธ โอโลเกตพฺพา โหติ… อนุทิสา อนุวิโลเกตพฺพา โหติ, สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา นนฺโท อนุทิสํ อนุวิโลเกติ – ‘เอวํ เม อนุทิสํ อนุวิโลกยโต นาภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสวิสฺสนฺตี’ติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตาย โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើទិសខាងលិច ជាទិសដែលនន្ទត្រូវមើល... ទិសខាងជើង ជាទិសដែលនន្ទត្រូវមើល... ទិសខាងត្បូង ជាទិសដែលនន្ទត្រូវមើល... ខាងលើ ជាទិសដែលនន្ទត្រូវងើយមើល... ខាងក្រោម ជាទិសដែលនន្ទត្រូវឱនមើល... ទិសតូច ជាទិសដែលនន្ទត្រូវក្រឡេកមើល នន្ទរំលឹកទុកក្នុងចិត្តដោយសព្វគ្រប់ ទើបក្រឡេកមើលទៅកាន់ទិសតូចថា កាលបើយើងក្រឡេកមើលទៅកាន់ទិសតូចយ៉ាងនេះ ធម៌ទាំងឡាយដ៏លាមកជាអកុសល គឺអភិជ្ឈានិងទោមនស្ស នឹងមិនហូរហៀរមកតាមយើងឡើយ។ នន្ទជាអ្នកមានសម្បជញ្ញៈក្នុងទិសតូចនោះ ដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់នន្ទ។»

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส โภชเน มตฺตญฺญุตาย โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺโท ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส โภชเน มตฺตญฺญุตาย โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសេចក្តីនោះ នេះជាការដឹងប្រមាណក្នុងភោជនរបស់នន្ទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ នន្ទពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបបរិភោគអាហារថា យើងបរិភោគអាហារ មិនមែនដើម្បីលេង មិនមែនដើម្បីស្រវឹង មិនមែនដើម្បីតុបតែង មិនមែនដើម្បីស្អិតស្អាងឡើយ បរិភោគគ្រាន់តែដើម្បីឲ្យកាយនេះតាំងនៅ ដើម្បីឲ្យជីវិតប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីបន្ទសបង់នូវសេចក្តីលំបាក ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រហ្មចរិយៈ ដោយគិតថា យើងនឹងកំចាត់បង់នូវវេទនាចាស់ផង មិនឲ្យវេទនាថ្មីកើតឡើងផង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិតក្តី ភាពមិនមានទោសក្តី ការនៅជាសុខក្តី នឹងមានដល់យើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការដឹងប្រមាណក្នុងភោជនរបស់នន្ទ។»

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ชาคริยานุโยคสฺมึ โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺโท ทิวสํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา ปฐมํ ยามํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปติ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา; รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปจฺจุฏฺฐาย จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส ชาคริยานุโยคสฺมึ โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសេចក្តីនោះ នេះជាការប្រកបដោយការភ្ញាក់រលឹកជានិច្ចរបស់នន្ទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ នន្ទជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកធម៌ជាគ្រឿងរារាំង ដោយការដើរចង្ក្រម និងការអង្គុយអស់ថ្ងៃជាវាល ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកធម៌ជាគ្រឿងរារាំង ដោយការដើរចង្ក្រម និងការអង្គុយអស់យាមដំបូងនៃរាត្រី ក្នុងយាមកណ្តាលនៃរាត្រី នន្ទសម្រេចការដេកដូចជាសីហៈ ដោយចំហៀងខ្លួនខាងស្តាំ តម្រួតជើងលើជើង មានសតិនិងសម្បជញ្ញៈ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសេចក្តីសំគាល់ក្នុងការក្រោកឡើង ក្នុងយាមចុងនៃរាត្រី នន្ទក្រោកឡើងហើយ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកធម៌ជាគ្រឿងរារាំង ដោយការដើរចង្ក្រម និងការអង្គុយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការប្រកបដោយការភ្ញាក់រលឹកជានិច្ចរបស់នន្ទ។»

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส สติสมฺปชญฺญสฺมึ โหติ. อิธ, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา สญฺญา…เป… วิทิตา วิตกฺกา…เป… อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, นนฺทสฺส สติสมฺปชญฺญสฺมึ โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសេចក្តីនោះ នេះជាសតិនិងសម្បជញ្ញៈរបស់នន្ទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ វេទនាទាំងឡាយកើតឡើង ក៏នន្ទដឹងច្បាស់ វេទនាទាំងឡាយប្រាកដ ក៏នន្ទដឹងច្បាស់ វេទនាទាំងឡាយរលត់ទៅ ក៏នន្ទដឹងច្បាស់ សញ្ញាទាំងឡាយ... វិតក្កៈទាំងឡាយកើតឡើង ក៏នន្ទដឹងច្បាស់ វិតក្កៈទាំងឡាយប្រាកដ ក៏នន្ទដឹងច្បាស់ វិតក្កៈទាំងឡាយរលត់ទៅ ក៏នន្ទដឹងច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសតិនិងសម្បជញ្ញៈរបស់នន្ទ។»

‘‘กิมญฺญตฺร, ภิกฺขเว, นนฺโท อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต, เยหิ นนฺโท สกฺโกติ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จริตุ’’นฺติ! นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះនន្ទនឹងអាចប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធបាន ក្រៅអំពីការដែលនន្ទជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ជាអ្នកប្រកបដោយការភ្ញាក់រលឹកជានិច្ច ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសតិនិងសម្បជញ្ញៈ ដូចម្តេចបាន!» ចប់ ទី ៩។

๑๐. การณฺฑวสุตฺตํ

១០. ការណ្ឌវសូត្រ ទី១០

๑๐. เอกํ [Pg.16] สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ.

១០. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា ជិតក្រុងចម្បា។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុទាំងឡាយចោទភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយចោទដោយអាបត្តិ ក៏និយាយយកល្អផ្សេង នាំរឿងក្រៅមកនិយាយ បញ្ចេញនូវសេចក្តីក្រោធ សេចក្តីខឹង និងសេចក្តីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដ។

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘นิทฺธมเถตํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ; นิทฺธมเถตํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ. อปเนยฺเยโส, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล. กึ โว เตน ปรปุตฺเตน วิโสธิเตน ! อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสี’’ติ!

លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរណេញបុគ្គលនេះចេញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរណេញបុគ្គលនេះចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះជាអ្នកដែលគេគប្បីកំចាត់ចេញ។ តើអ្នកទាំងឡាយមានប្រយោជន៍អ្វី ដោយកូនរបស់អ្នកដទៃដែលអ្នកទាំងឡាយត្រូវជម្រះនោះ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មបមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ របស់បុគ្គលខ្លះ តែងមានសភាពដូចគ្នានឹងភិក្ខុទាំងឡាយដ៏ល្អឯទៀតដែរ ដរាបណាភិក្ខុទាំងឡាយមិនទាន់ឃើញអាបត្តិរបស់បុគ្គលនោះ។ លុះតែភិក្ខុទាំងឡាយឃើញអាបត្តិរបស់បុគ្គលនោះ ទើបស្គាល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា បុគ្គលនេះជាអ្នកប្រទូស្តដល់សមណៈ ជាសមណកន្ទក់ ជាសមណសម្រាម។ ភិក្ខុទាំងឡាយដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះហើយ ក៏ញ៉ាំងបុគ្គលនោះឲ្យវិនាសទៅខាងក្រៅ។ ហេតុដូចម្តេចបានជាធ្វើដូច្នោះ? ព្រោះគិតថា កុំឲ្យបុគ្គលនេះប្រទូស្តដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដ៏ល្អឯទៀតឡើយ។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สมฺปนฺเน ยวกรเณ ยวทูสี ชาเยถ ยวปลาโป ยวการณฺฑโวติ. ตสฺส ตาทิสํเยว มูลํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ; ตาทิสํเยว นาฬํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ; ตาทิสํเยว ปตฺตํ โหติ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ – ยาวสฺส สีสํ น นิพฺพตฺตติ. ยโต จ ขฺวสฺส สีสํ นิพฺพตฺตติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘ยวทูสีวายํ ยวปลาโป ยวการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา สมูลํ อุปฺปาเฏตฺวา พหิทฺธา ยวกรณสฺส ฉฑฺเฑนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ยเว ทูเสสีติ!

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្មៅប្រទូស្តស្រូវបាលី ស្មៅកន្ទក់ស្រូវបាលី ស្មៅសម្រាមស្រូវបាលី កើតឡើងក្នុងស្រែស្រូវបាលីដ៏បរិបូណ៌។ ស្មៅនោះមានឫសដូចគ្នានឹងស្រូវបាលីដ៏ល្អឯទៀតដែរ មានដើមដូចគ្នានឹងស្រូវបាលីដ៏ល្អឯទៀតដែរ មានស្លឹកដូចគ្នានឹងស្រូវបាលីដ៏ល្អឯទៀតដែរ ដរាបណាកួរមិនទាន់កើតឡើង។ លុះតែកួរកើតឡើងហើយ ទើបគេស្គាល់ស្មៅនោះយ៉ាងនេះថា នេះជាស្មៅប្រទូស្តស្រូវបាលី នេះជាស្មៅកន្ទក់ស្រូវបាលី នេះជាស្មៅសម្រាមស្រូវបាលី។ គេដឹងច្បាស់នូវស្មៅនោះយ៉ាងនេះហើយ ក៏ដកទាំងឫស យកទៅចោលខាងក្រៅស្រែស្រូវបាលី។ ហេតុដូចម្តេចបានជាធ្វើដូច្នោះ? ព្រោះគិតថា កុំឲ្យស្មៅនេះប្រទូស្តដល់ស្រូវបាលីដ៏ល្អឯទៀតឡើយ។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส [Pg.17] ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចគ្នាដែរ ក្នុងសាសនានេះ ការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មបមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ របស់បុគ្គលខ្លះ តែងមានសភាពដូចគ្នានឹងភិក្ខុទាំងឡាយដ៏ល្អឯទៀតដែរ ដរាបណាភិក្ខុទាំងឡាយមិនទាន់ឃើញអាបត្តិរបស់បុគ្គលនោះ។ លុះតែភិក្ខុទាំងឡាយឃើញអាបត្តិរបស់បុគ្គលនោះ ទើបស្គាល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា បុគ្គលនេះជាអ្នកប្រទូស្តដល់សមណៈ ជាសមណកន្ទក់ ជាសមណសម្រាម។ ភិក្ខុទាំងឡាយដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះហើយ ក៏ញ៉ាំងបុគ្គលនោះឲ្យវិនាសទៅខាងក្រៅ។ ហេតុដូចម្តេចបានជាធ្វើដូច្នោះ? ព្រោះគិតថា កុំឲ្យបុគ្គលនេះប្រទូស្តដល់ភិក្ខុទាំងឡាយដ៏ល្អឯទៀតឡើយ។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหโต ธญฺญราสิสฺส ผุณมานสฺส ตตฺถ ยานิ ตานิ ธญฺญานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ เอกมนฺตํ ปุญฺชํ โหติ, ยานิ ปน ตานิ ธญฺญานิ ทุพฺพลานิ ปลาปานิ ตานิ วาโต เอกมนฺตํ อปวหติ. ตเมนํ สามิกา สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา ภิยฺโยโสมตฺตาย อปสมฺมชฺชนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ธญฺเญ ทูเสสีติ! เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាបីដូចជា កាលដែលគេកំពុងអុំគំនរស្រូវដ៏ធំ គ្រាប់ស្រូវទាំងឡាយណាដែលមាំមួន មានខ្លឹម គ្រាប់ស្រូវទាំងនោះរមែងប្រមូលផ្តុំគ្នានៅក្នុងទីមួយចំណែក ឯគ្រាប់ស្រូវទាំងឡាយណាដែលទន់ខ្សោយ ជាស្រូវស្កក ខ្យល់រមែងបក់ផាត់ទៅក្នុងទីមួយចំណែកផ្សេងទៀត។ ម្ចាស់ស្រូវទាំងឡាយ ក៏កាន់យកអំបោសមកបោសសម្អាតស្រូវស្កកនោះចេញឱ្យឆ្ងាយថែមទៀត។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះគិតថា “កុំឱ្យវាបំផ្លាញស្រូវល្អៗដទៃទៀតឡើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះមានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការងាកមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់សង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ ហាក់ដូចជាភិក្ខុល្អៗដទៃទៀតដែរ ដរាបណាដែលភិក្ខុទាំងឡាយមិនទាន់ឃើញអាបត្តិរបស់ខ្លួន។ លុះដល់ពេលណាដែលភិក្ខុទាំងឡាយឃើញអាបត្តិរបស់ខ្លួនហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយរមែងស្គាល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះជាអ្នកបំផ្លាញសមណៈ ជាសមណស្កក ជាសមណសម្រាម”។ លុះដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះហើយ ក៏បណ្តេញចេញទៅខាងក្រៅ。 តើព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះគិតថា “កុំឱ្យវាបំផ្លាញភិក្ខុល្អៗដទៃទៀតឡើយ”។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส อุทปานปนาฬิยตฺถิโก ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย วนํ ปวิเสยฺย. โส ยํ ยเทว รุกฺขํ กุฐาริปาเสน อาโกเฏยฺย ตตฺถ ยานิ ตานิ รุกฺขานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ กุฐาริปาเสน อาโกฏิตานิ กกฺขฬํ ปฏินทนฺติ; ยานิ ปน ตานิ รุกฺขานิ อนฺโตปูตีนิ อวสฺสุตานิ กสมฺพุชาตานิ ตานิ กุฐาริปาเสน อาโกฏิตานิ ททฺทรํ ปฏินทนฺติ. ตเมนํ มูเล ฉินฺทติ, มูเล ฉินฺทิตฺวา อคฺเค ฉินฺทติ, อคฺเค ฉินฺทิตฺวา อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธติ, อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา อุทปานปนาฬึ โยเชติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ, เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ – ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ. ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ, ตเมนํ เอวํ [Pg.18] ชานนฺติ – ‘สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณการณฺฑโว’ติ. ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាបីដូចជា បុរសម្នាក់ដែលត្រូវការទប់ទឹក ឬធ្វើទបបង្ហូរទឹកពីអណ្តូង បានកាន់ពូថៅដ៏មុតចូលទៅក្នុងព្រៃ។ បុរសនោះបានយកខ្នងពូថៅទៅគោះដើមឈើនីមួយៗ ដើមឈើទាំងឡាយណាដែលមាំមួន មានខ្លឹម កាលដែលបុរសនោះយកខ្នងពូថៅគោះហើយ រមែងលាន់ឮសូររឹងមាំ ច្បាស់លាស់ ឯដើមឈើទាំងឡាយណាដែលពុករលួយខាងក្នុង មានជ័រហូរចេញ ជាឈើសម្រាម កាលដែលបុរសនោះយកខ្នងពូថៅគោះហើយ រមែងលាន់ឮសូរខ្ទរៗ (ដុបៗ)។ បុរសនោះក៏កាប់ដើមឈើនោះត្រង់គល់ លុះកាប់ត្រង់គល់ហើយ ក៏កាប់ត្រង់ចុង លុះកាប់ត្រង់ចុងហើយ ក៏ចាំងសម្អាតខាងក្នុងឱ្យស្អាតល្អ លុះចាំងសម្អាតខាងក្នុងឱ្យស្អាតល្អហើយ ក៏យកទៅធ្វើជាទបបង្ហូរទឹកពីអណ្តូង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះមានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការងាកមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់សង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ ហាក់ដូចជាភិក្ខុល្អៗដទៃទៀតដែរ ដរាបណាដែលភិក្ខុទាំងឡាយមិនទាន់ឃើញអាបត្តិរបស់ខ្លួន។ លុះដល់ពេលណាដែលភិក្ខុទាំងឡាយឃើញអាបត្តិរបស់ខ្លួនហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយរមែងស្គាល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះជាអ្នកបំផ្លាញសមណៈ ជាសមណស្កក ជាសមណសម្រាម”។ លុះដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះហើយ ក៏បណ្តេញចេញទៅខាងក្រៅ។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះគិតថា “កុំឱ្យវាបំផ្លាញភិក្ខុល្អៗដទៃទៀតឡើយ”។»

‘‘สํวาสายํ วิชานาถ, ปาปิจฺโฉ โกธโน อิติ;

มกฺขี ถมฺภี ปฬาสี จ, อิสฺสุกี มจฺฉรี สโฐ.

«អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងចុះថា បុគ្គលនេះមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ជាអ្នកខឹងក្រោធ ដោយសារការរស់នៅរួមគ្នា បុគ្គលនោះជាអ្នកលុបគុណគេ រឹងត្អឹង វាយឫកស្មើ ឈ្នានីស កំណាញ់ និងលាក់ពុត។»

‘‘สนฺตวาโจ ชนวติ, สมโณ วิย ภาสติ;

รโห กโรติ กรณํ, ปาปทิฏฺฐิ อนาทโร.

«បុគ្គលនោះនិយាយពាក្យទន់ភ្លន់ក្នុងចំណោមមនុស្ស និយាយហាក់ដូចជាសមណៈ ប៉ុន្តែធ្វើអំពើអាក្រក់ក្នុងទីកំបាំង មានសេចក្តីយល់ខុសដ៏លាមក គ្មានសេចក្តីគោរពកោតក្រែង។»

‘‘สํสปฺปี จ มุสาวาที, ตํ วิทิตฺวา ยถาตถํ;

สพฺเพ สมคฺคา หุตฺวาน, อภินิพฺพชฺชยาถ นํ.

«បុគ្គលនោះជាអ្នកញាប់ញ័រ (ដោយអំពើអាក្រក់) និងនិយាយពាក្យកុហក លុះដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះតាមពិតហើយ អ្នកទាំងឡាយគ្រប់រូបចូរព្រមព្រៀងគ្នា បណ្តេញបុគ្គលនោះចេញទៅ។»

‘‘การณฺฑวํ นิทฺธมถ, กสมฺพุํ อปกสฺสถ ;

ตโต ปลาเป วาเหถ, อสฺสมเณ สมณมานิเน.

«ចូរអ្នកទាំងឡាយបណ្តេញសមណសម្រាមចេញទៅ ចូរអូសទាញសមណពុករលួយចេញទៅ ហើយចូរបណ្តេញសមណស្កកទាំងឡាយ ដែលមិនមែនជាសមណៈ តែសំគាល់ខ្លួនថាជាសមណៈនោះចេញទៅ។»

‘‘นิทฺธมิตฺวาน ปาปิจฺเฉ, ปาปอาจารโคจเร;

สุทฺธาสุทฺเธหิ สํวาสํ, กปฺปยวฺโห ปติสฺสตา;

ตโต สมคฺคา นิปกา, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถา’’ติ. ทสมํ;

«លុះបណ្តេញពួកអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាលាមក មានមារយាទ និងគោចរដ៏លាមកចេញទៅហើយ អ្នកទាំងឡាយដែលជាអ្នកបរិសុទ្ធ ចូរជាអ្នកមានស្មារតី រស់នៅរួមគ្នាជាមួយពួកអ្នកបរិសុទ្ធចុះ ពីនោះមក អ្នកទាំងឡាយដែលជាអ្នកព្រមព្រៀងគ្នា មានប្រាជ្ញាស្មារតី នឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។»

เมตฺตาวคฺโค ปฐโม.

មេត្តាវគ្គ ទី១ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

បញ្ជីរាយនាមសូត្រនៃវគ្គនោះ៖

เมตฺตํ ปญฺญา จ ทฺเว ปิยา, ทฺเว โลกา ทฺเว วิปตฺติโย;

เทวทตฺโต จ อุตฺตโร, นนฺโท การณฺฑเวน จาติ.

សូត្រទាំងឡាយគឺ មេត្តាសូត្រ ១ បញ្ញាសូត្រ ១ បិយសូត្រ ២ លោកសូត្រ ២ វិបត្តិសូត្រ ២ ទេវទត្តសូត្រ ១ ឧត្តរសូត្រ ១ នន្ទសូត្រ ១ និងការណ្ឌវសូត្រ (ឬសមណសម្រាមសូត្រ) ១។

๒. มหาวคฺโค

២. មហាវគ្គ

๑. เวรญฺชสุตฺตํ

១. វេរញ្ជសូត្រ

๑๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวรญฺชายํ วิหรติ นเฬรุปุจิมนฺทมูเล. อถ โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา [Pg.19] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរគល់ឈើស្តៅឈ្មោះនឡេរុ ជិតក្រុងវេរញ្ជា។ គ្រានោះឯង វេរញ្ជព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ វេរញ្ជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม – ‘น สมโณ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตตี’ติ. ตยิทํ, โภ โคตม, ตเถว. น หิ ภวํ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตติ. ตยิทํ, โภ โคตม, น สมฺปนฺนเมวา’’ติ. ‘‘นาหํ ตํ, พฺราหฺมณ, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ยมหํ อภิวาเทยฺยํ วา ปจฺจุฏฺเฐยฺยํ วา อาสเนน วา นิมนฺเตยฺยํ. ยญฺหิ, พฺราหฺมณ, ตถาคโต อภิวาเทยฺย วา ปจฺจุฏฺเฐยฺย วา อาสเนน วา นิมนฺเตยฺย, มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺยา’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំបានឮពាក្យនេះមកថា “ព្រះសមណគោតម មិនរមែងថ្វាយបង្គំ មិនក្រោកទទួល ឬមិនអញ្ជើញពួកព្រាហ្មណ៍ដែលចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ ឱ្យអង្គុយលើអាសនៈឡើយ”។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះគឺយ៉ាងនោះមែន ព្រោះថាព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនរមែងថ្វាយបង្គំ មិនក្រោកទទួល ឬមិនអញ្ជើញពួកព្រាហ្មណ៍ដែលចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ ឱ្យអង្គុយលើអាសនៈឡើយ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះមិនសមគួរទាល់តែសោះ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនឃើញបុគ្គលណាម្នាក់ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស ដែលតថាគតគួរថ្វាយបង្គំ គួរក្រោកទទួល ឬគួរអញ្ជើញឱ្យអង្គុយលើអាសនៈឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា បើតថាគតថ្វាយបង្គំ ក្រោកទទួល ឬអញ្ជើញបុគ្គលណាឱ្យអង្គុយលើអាសនៈ ក្បាលរបស់បុគ្គលនោះក៏នឹងធ្លាក់ចុះ (ធ្លាយជាប្រាំពីរភាគ) មិនខាន។»

‘‘อรสรูโป ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อรสรูโป สมโณ โคตโม’ติ. เย เต, พฺราหฺมณ, รูปรสา สทฺทรสา คนฺธรสา รสรสา โผฏฺฐพฺพรสา, เต ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อรสรูโป สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកគ្មានរសជាតិ!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកគ្មានរសជាតិ”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថារសនៃរូប រសនៃសំឡេង រសនៃក្លិន រសនៃរស រសនៃសម្ផស្ស ទាំងឡាយណា រសទាំងនោះ តថាគតបានលះបង់ហើយ កាត់ផ្តាច់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឱ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង ធ្វើឱ្យលែងមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាធម្មតាឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកគ្មានរសជាតិ” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘นิพฺโภโค ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘นิพฺโภโค สมโณ โคตโม’ติ. เย เต, พฺราหฺมณ, รูปโภคา สทฺทโภคา คนฺธโภคา รสโภคา โผฏฺฐพฺพโภคา, เต ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘นิพฺโภโค สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកគ្មានការប្រើប្រាស់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគ!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកគ្មានការប្រើប្រាស់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគ”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាការប្រើប្រាស់រូប ការប្រើប្រាស់សំឡេង ការប្រើប្រាស់ក្លិន ការប្រើប្រាស់រស ការប្រើប្រាស់សម្ផស្ស ទាំងឡាយណា ការប្រើប្រាស់ទាំងនោះ តថាគតបានលះបង់ហើយ កាត់ផ្តាច់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឱ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង ធ្វើឱ្យលែងមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាធម្មតាឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកគ្មានការប្រើប្រាស់គ្រឿងឧបភោគបរិភោគ” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘อกิริยวาโท [Pg.20] ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อกิริยํ วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកពោលពាក្យថាមិនត្រូវធ្វើ!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកពោលពាក្យថាមិនត្រូវធ្វើ”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតពោលពាក្យថាមិនត្រូវធ្វើ នូវកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត និងពោលពាក្យថាមិនត្រូវធ្វើ នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកពោលពាក្យថាមិនត្រូវធ្វើ” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘อุจฺเฉทวาโท ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อุจฺเฉทํ วทามิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อุจฺเฉทํ วทามิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកពោលពាក្យកាត់ផ្តាច់!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកពោលពាក្យកាត់ផ្តាច់”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតពោលពាក្យកាត់ផ្តាច់ នូវរាគៈ ទោសៈ មោហៈ និងពោលពាក្យកាត់ផ្តាច់ នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកពោលពាក្យកាត់ផ្តាច់” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘เชคุจฺฉี ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, ชิคุจฺฉามิ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; ชิคุจฺฉามิ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកខ្ពើមរអើម!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកខ្ពើមរអើម”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតខ្ពើមរអើម នូវកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត និងខ្ពើមរអើម នូវការចូលទៅប្រឡូកក្នុងអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកខ្ពើមរអើម” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘เวนยิโก ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកកម្ចាត់បង់!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកម្ចាត់បង់”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតសម្តែងធម៌ដើម្បីកម្ចាត់បង់ នូវរាគៈ ទោសៈ មោហៈ និងសម្តែងធម៌ដើម្បីកម្ចាត់បង់ នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកម្ចាត់បង់” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘ตปสฺสี ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม’ติ. ตปนียาหํ[Pg.21], พฺราหฺมณ, ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วทามิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ยสฺส โข, พฺราหฺมณ, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘ตปสฺสี’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, พฺราหฺมณ, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสี’’ติ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកដុតកម្ដៅកិលេស!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវនោះ មានពិតមែន ដែលថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកដុតកម្ដៅកិលេស”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតពោលថា កាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ជាធម៌ដ៏លាមក ជាអកុសលធម៌ដែលគួរដុតកម្ដៅចោល។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ទាំងឡាយដ៏លាមក ជាអកុសលធម៌ដែលគួរដុតកម្ដៅចោល បុគ្គលណាបានលះបង់ហើយ កាត់ផ្តាច់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឱ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង ធ្វើឱ្យលែងមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាធម្មតាឡើយ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា “តបស្សី”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ទាំងឡាយដ៏លាមក ជាអកុសលធម៌ដែលគួរដុតកម្ដៅចោល តថាគតបានលះបង់ហើយ កាត់ផ្តាច់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឱ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង ធ្វើឱ្យលែងមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាធម្មតាឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកដុតកម្ដៅកិលេស” ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅលើសេចក្តីដែលអ្នកចង់និយាយនោះឡើយ។»

‘‘อปคพฺโภ ภวํ โคตโม’’ติ! ‘‘อตฺถิ ขฺเวส, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม’ติ. ยสฺส โข, พฺราหฺมณ, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘อปคพฺโภ’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, พฺราหฺมณ, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, พฺราหฺมณ, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม’ติ, โน จ โข ยํ ตฺวํ สนฺธาย วเทสิ.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាមនុស្សមិនមានកំណើត!» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុដែលគេនិយាយសំដៅមកតថាគត ហើយនិយាយដោយត្រឹមត្រូវថា 'ព្រះសមណគោតម ជាមនុស្សមិនមានកំណើត' នោះ មានពិតមែន។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា ការដេកក្នុងគភ៌ និងការកើតក្នុងភពថ្មីតទៅទៀត ដែលអ្នកណាមួយបានលះបង់ ផ្ដាច់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព ឲ្យជាធម៌លែងមានការកើតតទៅទៀតជាធម្មតា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា 'ជាអ្នកមិនមានកំណើត'។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ការដេកក្នុងគភ៌ និងការកើតក្នុងភពថ្មីតទៅទៀត តថាគតបានលះបង់ ផ្ដាច់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព ឲ្យជាធម៌លែងមានការកើតតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាហេតុ ដែលគេនិយាយសំដៅមកតថាគត ហើយនិយាយដោយត្រឹមត្រូវថា 'ព្រះសមណគោតម ជាមនុស្សមិនមានកំណើត' ប៉ុន្តែមិនមែនសំដៅយកហេតុដែលអ្នកនិយាយនោះឡើយ។»

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ อฏฺฐ วา ทส วา ทฺวาทส วา. ตานาสฺสุ กุกฺกุฏิยา สมฺมา อธิสยิตานิ สมฺมา ปริเสทิตานิ สมฺมา ปริภาวิตานิ. โย นุ โข เตสํ กุกฺกุฏจฺฉาปกานํ ปฐมตรํ ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺเชยฺย, กินฺติ สฺวาสฺส วจนีโย – ‘เชฏฺโฐ วา กนิฏฺโฐ วา’’’ติ? ‘‘เชฏฺโฐ ติสฺส, โภ โคตม, วจนีโย. โส หิ เนสํ, โภ โคตม, เชฏฺโฐ โหตี’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាពងមាន់ ៨ ឬ ១០ ឬ ១២ គ្រាប់ ដែលមេមាន់ក្រាបដោយប្រពៃ ផ្ដល់កម្ដៅដោយប្រពៃ ថែរក្សាដោយប្រពៃ។ បណ្ដាកូនមាន់ទាំងនោះ កូនមាន់ណាដែលទម្លាយសំបកពង ដោយចុងក្រចកជើង ឬដោយចុងចំពុះ ហើយញាស់ចេញមកដោយសុវត្ថិភាពមុនគេ តើកូនមាន់នោះ គេគួរហៅថា 'បង' ឬ 'ប្អូន'?» «ក្រាបទូលព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កូនមាន់នោះ គេគួរហៅថា 'បង' ព្រោះកូនមាន់នោះ ជាបងជាងកូនមាន់ទាំងនោះ។»

‘‘เอวเมวํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, อวิชฺชาคตาย ปชาย อณฺฑภูตาย ปริโยนทฺธาย อวิชฺชณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา เอโกว โลเก อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, เชฏฺโฐ เสฏฺโฐ โลกสฺส. อารทฺธํ โข ปน เม, พฺราหฺมณ, วีริยํ อโหสิ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងនោះមែនហើយ កាលដែលពួកសត្វលិចលង់ក្នុងអវិជ្ជា កើតក្នុងសំបកពង ត្រូវសំបកពងរួបរឹតជុំវិញ តថាគតតែម្នាក់ឯងគត់ក្នុងលោក បានទម្លាយសំបកពងគឺអវិជ្ជា ហើយបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណដ៏ប្រសើរគ្មានពីរ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះតថាគតជាច្បង ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងលោក។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ព្យាយាមដែលតថាគតបានប្រារព្ធហើយ មិនរួញរាឡើយ ស្មារតីក៏តម្កល់ខ្ជាប់ មិនភ្លេចភ្លាំង កាយក៏ស្ងប់រំងាប់ មិនរំភើបញាប់ញ័រ ចិត្តក៏តម្កល់មាំ ជាឯកគ្គតា។»

‘‘โส [Pg.22] โข อหํ, พฺราหฺมณ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรามิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทมิ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតនោះឯង ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយបានចូលទៅដល់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រាកនៅ។ ព្រោះរំងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈអស់ទៅ តថាគតក៏បានចូលទៅដល់ទុតិយជ្ឈាន ជាទីផូរផង់ក្នុងចិត្ត ធ្វើឲ្យចិត្តមានសភាពជាឯកគ្គតា មិនមានវិតក្កៈ មិនមានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រាកនៅ។ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ តថាគតជាបុគ្គលប្រកបដោយឧបេក្ខា មានស្មារតី និងដឹងខ្លួនច្បាស់ ហើយទទួលរងនូវសុខៈដោយនាមកាយ ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរថា 'បុគ្គលដែលប្រកបដោយឧបេក្ខា មានស្មារតី មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ' តថាគតក៏បានចូលទៅដល់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រាកនៅ។ ព្រោះលះបង់សុខ និងទុក្ខអស់ទៅ និងព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុន តថាគតក៏បានចូលទៅដល់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រាកនៅ។»

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต. โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรามิ.

«កាលដែលចិត្តតម្កល់មាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួលគឺកិលេស ប្រាសចាកឧបកិលេស ជាចិត្តទន់ គួរដល់ការងារ នឹងនួន មិនញាប់ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍យ៉ាងនេះហើយ តថាគតក៏បានបង្អោនចិត្តទៅក្នុងបុព្វេនិវាសានុស្សតិញាណ។ តថាគតនោះ រលឹកឃើញនូវខន្ធដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅក្នុងភពមុនជាច្រើនជាតិ គឺរលឹកឃើញ ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ ៣ ជាតិខ្លះ ៤ ជាតិខ្លះ ៥ ជាតិខ្លះ ១០ ជាតិខ្លះ ២០ ជាតិខ្លះ ៣០ ជាតិខ្លះ ៤០ ជាតិខ្លះ ៥០ ជាតិខ្លះ ១ រយជាតិខ្លះ ១ ពាន់ជាតិខ្លះ ១ សែនជាតិខ្លះ ច្រើនសំវដ្តកប្បខ្លះ ច្រើនវិវដ្តកប្បខ្លះ ច្រើនសំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះ ថា 'ក្នុងភពនោះ តថាគតមានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរយ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ មានកំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ។ តថាគតនោះ លុះច្យុតចាកភពនោះហើយ បានទៅកើតក្នុងភពឯណោះ ក្នុងភពនោះ តថាគតក៏មានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរយ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ មានកំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ។ លុះតថាគតច្យុតចាកភពនោះហើយ ក៏បានមកកើតក្នុងភពនេះ'។ តថាគតរលឹកឃើញនូវខន្ធដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅក្នុងភពមុនជាច្រើនជាតិ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา ปฐเม ยาเม ปฐมา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน, ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ปฐมา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ វិជ្ជាទី ១ នេះឯង ដែលតថាគតបានសម្រេចក្នុងបឋមយាមនៃរាត្រី អវិជ្ជាខ្ចាត់ខ្ចាយទៅ វិជ្ជាក៏កើតឡើង ងងឹតវិនាសទៅ ពន្លឺក៏កើតឡើង ដូចជាសេចក្តីប្រាថ្នារបស់បុគ្គលដែលមិនធ្វេសប្រហែស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន សម្រាកនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះជាការទម្លាយចេញជាលើកដំបូងរបស់តថាគត ប្រៀបដូចជាការទម្លាយសំបកពងរបស់កូនមាន់ដូច្នោះឯង។»

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสามิ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต [Pg.23] สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานามิ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา, อริยานํ อุปวาทกา, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา, มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนาติ. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา, วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา, มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา, อริยานํ อนุปวาทกา, สมฺมาทิฏฺฐิกา, สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสามิ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานามิ.

«កាលដែលចិត្តតម្កល់មាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួលគឺកិលេស ប្រាសចាកឧបកិលេស ជាចិត្តទន់ គួរដល់ការងារ នឹងនួន មិនញាប់ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍យ៉ាងនេះហើយ តថាគតក៏បានបង្អោនចិត្តទៅក្នុងចុតូបបាតញាណ។ តថាគតនោះ មានទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា តែងឃើញសត្វទាំងឡាយដែលកំពុងច្យុត កំពុងកើតឡើង ជាសត្វថោកទាបខ្លះ ខ្ពង់ខ្ពស់ខ្លះ មានសម្បុរល្អខ្លះ មានសម្បុរអាក្រក់ខ្លះ មានដំណើរល្អខ្លះ មានដំណើរអាក្រក់ខ្លះ តែងដឹងច្បាស់នូវពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្មថា 'អើហ្ន៎ ពួកសត្វដ៏ចម្រើនទាំងនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយទុច្ចរិត ប្រកបដោយវចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយមនោទុច្ចរិត និយាយបង្កាច់បង្ខូចព្រះអរិយទាំងឡាយ ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មដែលកើតអំពីមិច្ឆាទិដ្ឋិ។ សត្វទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ មួយវិញទៀត ពួកសត្វដ៏ចម្រើនទាំងនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយសុចរិត ប្រកបដោយវចីសុចរិត ប្រកបដោយមនោសុចរិត មិននិយាយបង្កាច់បង្ខូចព្រះអរិយទាំងឡាយ ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មដែលកើតអំពីសម្មាទិដ្ឋិ។ សត្វទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក'។ តថាគតមានទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា តែងឃើញសត្វទាំងឡាយដែលកំពុងច្យុត កំពុងកើតឡើង ជាសត្វថោកទាបខ្លះ ខ្ពង់ខ្ពស់ខ្លះ មានសម្បុរល្អខ្លះ មានសម្បុរអាក្រក់ខ្លះ មានដំណើរល្អខ្លះ មានដំណើរអាក្រក់ខ្លះ តែងដឹងច្បាស់នូវពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา มชฺฌิเม ยาเม ทุติยา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน, ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ทุติยา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ វិជ្ជាទី ២ នេះឯង ដែលតថាគតបានសម្រេចក្នុងមជ្ឈិមយាមនៃរាត្រី អវិជ្ជាខ្ចាត់ខ្ចាយទៅ វិជ្ជាក៏កើតឡើង ងងឹតវិនាសទៅ ពន្លឺក៏កើតឡើង ដូចជាសេចក្តីប្រាថ្នារបស់បុគ្គលដែលមិនធ្វេសប្រហែស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន សម្រាកនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះជាការទម្លាយចេញជាលើកទី ២ របស់តថាគត ប្រៀបដូចជាការទម្លាយសំបកពងរបស់កូនមាន់ដូច្នោះឯង។»

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ. ตสฺส เม เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจิตฺถ. วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ อโหสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ อพฺภญฺญาสึ.

«កាលដែលចិត្តតម្កល់មាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ មិនមានទីទួលគឺកិលេស ប្រាសចាកឧបកិលេស ជាចិត្តទន់ គួរដល់ការងារ នឹងនួន មិនញាប់ញ័រទៅតាមអារម្មណ៍យ៉ាងនេះហើយ តថាគតក៏បានបង្អោនចិត្តទៅក្នុងអាសវក្ខយញាណ។ តថាគតនោះ បានដឹងច្បាស់តាមពិតថា 'នេះជាទុក្ខ' បានដឹងច្បាស់តាមពិតថា 'នេះជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខ' បានដឹងច្បាស់តាមពិតថា '... (as above) ... '»

‘‘อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม ตติยา วิชฺชา อธิคตา; อวิชฺชา วิหตา วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต อาโลโก อุปฺปนฺโน[Pg.24], ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต. อยํ โข เม, พฺราหฺมณ, ตติยา อภินิพฺภิทา อโหสิ กุกฺกุฏจฺฉาปกสฺเสว อณฺฑโกสมฺหา’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ វិជ្ជាទី ៣ នេះឯង ដែលតថាគតបានសម្រេចក្នុងបច្ឆិមយាមនៃរាត្រី អវិជ្ជាខ្ចាត់ខ្ចាយទៅ វិជ្ជាក៏កើតឡើង ងងឹតវិនាសទៅ ពន្លឺក៏កើតឡើង ដូចជាសេចក្តីប្រាថ្នារបស់បុគ្គលដែលមិនធ្វេសប្រហែស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន សម្រាកនៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះជាការទម្លាយចេញជាលើកទី ៣ របស់តថាគត ប្រៀបដូចជាការទម្លាយសំបកពងរបស់កូនមាន់ដូច្នោះឯង។»

เอวํ วุตฺเต เวรญฺโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เชฏฺโฐ ภวํ โคตโม, เสฏฺโฐ ภวํ โคตโม. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปฐมํ.

កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ វេរញ្ជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាច្បងពិតមែន ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរបំផុតពិតមែន។ ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន! ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន! ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់សម្តែងធម៌ដោយអនេកបរិយាយ ប្រៀបដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ ឬបើកបង្ហាញរបស់ដែលបិទបាំង ឬប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬក៏ទ្រង់ទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា 'មនុស្សដែលមានភ្នែកភ្លឺ នឹងឃើញរូបទាំងឡាយបាន' យ៉ាងនោះឯង។ ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមយកព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹងទីរលឹក។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ។» ចប់ សូត្រទី ១។

๒. สีหสุตฺตํ

២. សីហសូត្រ

๑๒. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ.

១២. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ សម័យនោះឯង ពួកលិច្ឆវីដ៏មានឈ្មោះល្បីល្បាញជាច្រើនរូប បានអង្គុយប្រជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ហើយបានពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ពោលសរសើរគុណព្រះធម៌ ពោលសរសើរគុណព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ។

เตน โข ปน สมเยน สีโห เสนาปติ นิคณฺฐสาวโก ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยํนูนาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

សម័យនោះឯង សីហសេនាបតី ជាសាវករបស់និគន្ថៈ បានអង្គុយនៅក្នុងទីប្រជុំនោះដែរ។ គ្រានោះ សីហសេនាបតីមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ ពិតជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធដោយពិតប្រាកដ ព្រោះថា ពួកលិច្ឆវីដ៏មានឈ្មោះល្បីល្បាញជាច្រើនរូបទាំងនេះ បានអង្គុយប្រជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ហើយបានពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ពោលសរសើរគុណព្រះធម៌ ពោលសរសើរគុណព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយយ៉ាងនេះ។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ដើម្បីទស្សនា»។ លំដាប់នោះ សីហសេនាបតី ក៏ចូលទៅរកនិគន្ថនាដបុត្ត លុះចូលទៅដល់ហើយ បាននិយាយទៅកាន់និគន្ថនាដបុត្តយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ខ្ញុំមានបំណងចង់ចូលទៅគាល់ព្រះសមណគោតម ដើម្បីទស្សនា»។

‘‘กึ [Pg.25] ปน ตฺวํ, สีห, กิริยวาโท สมาโน อกิริยวาทํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสสิ? สมโณ หิ, สีห, โคตโม อกิริยวาโท, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’ติ. อถ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส โย อโหสิ คมิยาภิสงฺขาโร ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នកដែលជាកិរិយវាទ ទៅចូលគាល់ព្រះសមណគោតម ដែលជាអកិរិយវាទ ដើម្បីគាល់នោះ? ម្នាលសីហៈ ព្រោះព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ»។ គ្រានោះ ការខ្វល់ខ្វាយដើម្បីទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ របស់សីហសេនាបតី ក៏បានរម្ងាប់ទៅវិញ។

ทุติยมฺปิ โข สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส…เป… ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ทุติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ยํนูนาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา นิคณฺฐํ นาฏปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

សូម្បីលើកទីពីរ ពួកលិច្ឆវីដ៏មានឈ្មោះបោះសំឡេងជាច្រើនរូប បានអង្គុយជួបជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ហើយបានពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ... ព្រះធម៌... ព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ។ សូម្បីលើកទីពីរ សីហសេនាបតីក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ប្រាកដជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ពិតប្រាកដណាស់ ព្រោះពួកលិច្ឆវីដ៏មានឈ្មោះបោះសំឡេងជាច្រើនរូបនេះ បានអង្គុយជួបជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ហើយពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ... ព្រះធម៌... ព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ដើម្បីគាល់»។ គ្រានោះ សីហសេនាបតី បានចូលទៅរកនិគន្ថនាដបុត្ត លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់និគន្ថនាដបុត្តថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ ខ្ញុំចង់ចូលទៅគាល់ព្រះសមណគោតម ដើម្បីគាល់»។

‘‘กึ ปน ตฺวํ, สีห, กิริยวาโท สมาโน อกิริยวาทํ สมณํ โคตมํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิสฺสสิ? สมโณ หิ, สีห, โคตโม อกิริยวาโท อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส โย อโหสิ คมิยาภิสงฺขาโร ภควนฺตํ ทสฺสนาย, โส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នកដែលជាកិរិយវាទ ទៅចូលគាល់ព្រះសមណគោតម ដែលជាអកិរិយវាទ ដើម្បីគាល់នោះ? ម្នាលសីហៈ ព្រោះព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ»។ សូម្បីលើកទីពីរ ការខ្វល់ខ្វាយដើម្បីទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ របស់សីហសេនាបតី ក៏បានរម្ងាប់ទៅវិញ។

ตติยมฺปิ โข สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส…เป… ธมฺมสฺส…เป… สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. ตติยมฺปิ โข สีหสฺส เสนาปติสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภวิสฺสติ, ตถา หิเม สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ลิจฺฉวี สนฺถาคาเร สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อเนกปริยาเยน พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ. กึ หิเม กริสฺสนฺติ นิคณฺฐา [Pg.26] อปโลกิตา วา อนปโลกิตา วา? ยํนูนาหํ อนปโลเกตฺวาว นิคณฺเฐ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกเมยฺยํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ.

សូម្បីលើកទីបី ពួកលិច្ឆវីដ៏មានឈ្មោះបោះសំឡេងជាច្រើនរូប បានអង្គុយជួបជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ហើយបានពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ... ព្រះធម៌... ព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ។ សូម្បីលើកទីបី សីហសេនាបតីក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ប្រាកដជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ពិតប្រាកដណាស់ ព្រោះពួកលិច្ឆវីដ៏មានឈ្មោះបោះសំឡេងជាច្រើនរូបនេះ បានអង្គុយជួបជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ហើយពោលសរសើរគុណព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ដោយអនេកបរិយាយ។ ពួកនិគន្ថទាំងនេះ ទោះបីអាត្មាអញលា ឬមិនលាក៏ដោយ តើពួកគេនឹងធ្វើអ្វីអាត្មាអញបាន? បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញមិនបាច់លាពួកនិគន្ថឡើយ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ដើម្បីគាល់»។

อถ โข สีโห เสนาปติ ปญฺจมตฺเตหิ รถสเตหิ ทิวาทิวสฺส เวสาลิยา นิยฺยาสิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ, ยาเนน คนฺตฺวา ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อคมาสิ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

គ្រានោះ សីហសេនាបតី បានបររថប្រមាណប្រាំរយគ្រឿង ចេញពីក្រុងវេសាលីក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ ដើម្បីទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ សីហសេនាបតីជិះយានទៅអស់ទីដីដែលយានទៅបាន រួចចុះពីយាន ហើយដើរដោយជើងចូលទៅ។ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះសីហសេនាបតី អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ. เย เต, ภนฺเต, เอวมาหํสุ – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ, กจฺจิ เต, ภนฺเต, ภควโต วุตฺตวาทิโน น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุวาโท คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ, ภนฺเต, ภควนฺต’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮមកយ៉ាងនេះថា “ព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនដែលពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” តើជនទាំងនោះ ពោលតាមពាក្យដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ពិតមែនឬ ឬមួយក៏ពោលបង្កាច់បង្ខូចព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិត? តើពួកគេសំដែងធម៌ត្រូវតាមធម៌ដែរឬទេ? ហើយការពោលតបតណាមួយដែលប្រកបដោយធម៌ មិនធ្លាក់ទៅក្នុងឋានៈគួរតិះដៀលទេឬ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះពួកខ្ញុំព្រះអង្គមិនចង់បង្កាច់បង្ខូចព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាឧច្ឆេទវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីកាត់ផ្តាច់ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកខ្ពើមរអើម តែងសំដែងធម៌ដើម្បីសេចក្តីខ្ពើមរអើម និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ[Pg.27], สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកម្ចាត់បង់ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីការកម្ចាត់បង់ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកដុតកំដៅកិលេស តែងសំដែងធម៌ដើម្បីការដុតកំដៅកិលេស និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកមិនមានគភ៌ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីភាពមិនមានគភ៌ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘อตฺถิ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកផ្តល់សេចក្តីកក់ក្តៅចិត្ត តែងសំដែងធម៌ដើម្បីសេចក្តីកក់ក្តៅចិត្ត និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ” ដូច្នេះ ក៏មានដែរ»।

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อกิริยํ วทามิ กายทุจฺจริตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อกิริยํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อกิริยวาโท สมโณ โคตโม, อกิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុដូចម្តេច ដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”? ម្នាលសីហៈ ព្រោះតថាគតពោលសរសើរការមិនធ្វើនូវកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត និងពោលសរសើរការមិនធ្វើនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីមិនធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”»।

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, กิริยํ วทามิ กายสุจริตสฺส วจีสุจริตสฺส มโนสุจริตสฺส; อเนกวิหิตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ กิริยํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘กิริยวาโท สมโณ โคตโม, กิริยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុដូចម្តេច ដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”? ម្នាលសីហៈ ព្រោះតថាគតពោលសរសើរការធ្វើនូវកាយសុចរិត វចីសុចរិត មនោសុចរិត និងពោលសរសើរការធ្វើនូវកុសលធម៌ជាច្រើនប្រការ。 ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាកិរិយវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីធ្វើ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”»。

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อุจฺเฉทํ วทามิ ราคสฺส โทสสฺส [Pg.28] โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อุจฺเฉทํ วทามิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อุจฺเฉทวาโท สมโณ โคตโม, อุจฺเฉทาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុដូចម្តេច ដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាឧច្ឆេទវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីកាត់ផ្តាច់ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”? ម្នាលសីហៈ ព្រោះតថាគតពោលសរសើរការកាត់ផ្តាច់នូវរាគៈ ទោសៈ មោហៈ និងពោលសរសើរការកាត់ផ្តាច់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាឧច្ឆេទវាទ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីកាត់ផ្តាច់ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”»。

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, ชิคุจฺฉามิ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; ชิคุจฺฉามิ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เชคุจฺฉี สมโณ โคตโม, เชคุจฺฉิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុដូចម្តេច ដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកខ្ពើមរអើម តែងសំដែងធម៌ដើម្បីសេចក្តីខ្ពើមរអើម និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”? ម្នាលសីហៈ ព្រោះតថាគតខ្ពើមរអើមនឹងកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត និងខ្ពើមរអើមនឹងការចូលទៅជិតនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកខ្ពើមរអើម តែងសំដែងធម៌ដើម្បីសេចក្តីខ្ពើមរអើម និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”»。

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส; อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วินยาย ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘เวนยิโก สมโณ โคตโม, วินยาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុដូចម្តេច ដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកម្ចាត់បង់ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីការកម្ចាត់បង់ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”? ម្នាលសីហៈ ព្រោះតថាគតតែងសំដែងធម៌ដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវរាគៈ ទោសៈ មោហៈ និងសំដែងធម៌ដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកម្ចាត់បង់ តែងសំដែងធម៌ដើម្បីការកម្ចាត់បង់ និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”»。

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? ตปนียาหํ, สีห, ปาปเก อกุสเล ธมฺเม วทามิ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ยสฺส โข, สีห, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘ตปสฺสี’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, สีห, ตปนียา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘ตปสฺสี สมโณ โคตโม, ตปสฺสิตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះហេតុដូចម្តេច ដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកដុតកំដៅកិលេស តែងសំដែងធម៌ដើម្បីការដុតកំដៅកិលេស និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”? ម្នាលសីហៈ ព្រោះតថាគតពោលថា អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ គឺកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ជាធម៌គួរដុតកំដៅ។ ម្នាលសីហៈ អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលគួរដុតកំដៅទាំងឡាយ របស់បុគ្គលណា ដែលបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតក្ដិល ឲ្យលែងមានបែបភាព មិនឲ្យមានកំណើតតទៅទៀតជាធម្មតា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា “អ្នកដុតកំដៅកិលេស”។ ម្នាលសីហៈ អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលគួរដុតកំដៅទាំងឡាយ ព្រះតថាគតបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតក្ដិល ឲ្យលែងមានបែបភាព មិនឲ្យមានកំណើតតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាហេតុដែលគេពោលសំដៅមកលើតថាគតដោយត្រឹមត្រូវថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកដុតកំដៅកិលេស តែងសំដែងធម៌ដើម្បីការដុតកំដៅកិលេស និងណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ”»

‘‘กตโม [Pg.29] จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? ยสฺส โข, สีห, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, ตมหํ ‘อปคพฺโภ’ติ วทามิ. ตถาคตสฺส โข, สีห, อายตึ คพฺภเสยฺยา ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปคพฺโภ สมโณ โคตโม, อปคพฺภตาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះសម្របសម្រួលបែបណា ដែលកាលបើគេនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយសំដៅលើតថាគតថា 'ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកមិនមានគភ៌ សម្តែងធម៌ដើម្បីមិនឲ្យមានគភ៌ ហើយណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ'? ម្នាលសីហៈ បុគ្គលណាដែលបានលះបង់ បានកាត់ផ្តាច់ឫសគល់ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនឲ្យមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា នូវការដេកក្នុងគភ៌ និងការកើតក្នុងភពថ្មីតទៅទៀត តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា 'អ្នកមិនមានគភ៌'។ ម្នាលសីហៈ ការដេកក្នុងគភ៌ និងការកើតក្នុងភពថ្មីតទៅទៀត ព្រះតថាគតបានលះបង់ហើយ បានកាត់ផ្តាច់ឫសគល់ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនឲ្យមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាសម្របសម្រួល ដែលកាលបើគេនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយសំដៅលើតថាគតថា 'ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកមិនមានគភ៌ សម្តែងធម៌ដើម្បីមិនឲ្យមានគភ៌ ហើយណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ'»។

‘‘กตโม จ, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’ติ? อหญฺหิ, สีห, อสฺสาสโก ปรเมน อสฺสาเสน, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสมิ, เตน จ สาวเก วิเนมิ. อยํ โข, สีห, ปริยาโย, เยน มํ ปริยาเยน สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อสฺสาสโก สมโณ โคตโม, อสฺสาสาย ธมฺมํ เทเสติ, เตน จ สาวเก วิเนตี’’’ติ.

«ម្នាលសីហៈ ចុះសម្របសម្រួលបែបណា ដែលកាលបើគេនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយសំដៅលើតថាគតថា 'ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកំសាន្តចិត្ត សម្តែងធម៌ដើម្បីការកំសាន្តចិត្ត ហើយណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ'? ម្នាលសីហៈ ព្រោះថាតថាគតជាអ្នកកំសាន្តចិត្ត ដោយការកំសាន្តចិត្តដ៏ឧត្តម សម្តែងធម៌ដើម្បីការកំសាន្តចិត្ត ហើយណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ។ ម្នាលសីហៈ នេះឯងជាសម្របសម្រួល ដែលកាលបើគេនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីនិយាយសំដៅលើតថាគតថា 'ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកកំសាន្តចិត្ត សម្តែងធម៌ដើម្បីការកំសាន្តចិត្ត ហើយណែនាំពួកសាវ័កដោយធម៌នោះ'»។

เอวํ วุตฺเต สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ សីហសេនាបតីបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន...ល... សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

‘‘อนุวิจฺจการํ โข, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’’ติ. ‘‘อิมินาปาหํ, ภนฺเต, ภควโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ, ยํ มํ ภควา เอวมาห – ‘อนุวิจฺจการํ โข, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’ติ. มญฺหิ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยา สาวกํ ลภิตฺวา เกวลกปฺปํ เวสาลึ ปฏากํ ปริหเรยฺยุํ – ‘สีโห อมฺหากํ เสนาปติ สาวกตฺตํ อุปคโต’ติ. อถ จ ปน ภควา เอวมาห – ‘อนุวิจฺจการํ, สีห, กโรหิ. อนุวิจฺจกาโร ตุมฺหาทิสานํ ญาตมนุสฺสานํ สาธุ โหตี’ติ. เอสาหํ, ภนฺเต, ทุติยมฺปิ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

«ម្នាលសីហៈ អ្នកចូរពិចារណាឲ្យបានហ្មត់ចត់សិនសឹមធ្វើ។ ការពិចារណាឲ្យបានហ្មត់ចត់សិនសឹមធ្វើ គឺជាការល្អដល់មនុស្សដែលមានឈ្មោះបោះសំឡេងដូចជាអ្នក»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណារឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ និងពេញចិត្តចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគក្រៃលែងឡើងទៅទៀត ដោយហេតុដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នឹងខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងនេះថា៖ 'ម្នាលសីហៈ អ្នកចូរពិចារណាឲ្យបានហ្មត់ចត់សិនសឹមធ្វើ។ ការពិចារណាឲ្យបានហ្មត់ចត់សិនសឹមធ្វើ គឺជាការល្អដល់មនុស្សដែលមានឈ្មោះបោះសំឡេងដូចជាអ្នក'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថាពួកអន្យតិរ្ថិយ បើបានខ្ញុំព្រះករុណាជាសាវ័កហើយ មុខជាដង្ហែទង់ជ័យទូទាំងក្រុងវេសាលីថា 'សីហសេនាបតី ចូលមកជាសាវ័ករបស់យើងហើយ'។ ប៉ុន្តែព្រះដ៏មានព្រះភាគ បែរជាទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះទៅវិញថា៖ 'ម្នាលសីហៈ អ្នកចូរពិចារណាឲ្យបានហ្មត់ចត់សិនសឹមធ្វើ។ ការពិចារណាឲ្យបានហ្មត់ចត់សិនសឹមធ្វើ គឺជាការល្អដល់មនុស្សដែលមានឈ្មោះបោះសំឡេងដូចជាអ្នក'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក ជាគម្រប់ពីរដងផង។ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

‘‘ทีฆรตฺตํ [Pg.30] โข เต, สีห, นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ, เยน เนสํ อุปคตานํ ปิณฺฑกํ ทาตพฺพํ มญฺเญยฺยาสี’’ติ. ‘‘อิมินาปาหํ, ภนฺเต, ภควโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อตฺตมโน อภิรทฺโธ, ยํ มํ ภควา เอวมาห – ‘ทีฆรตฺตํ โข เต, สีห, นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ, เยน เนสํ อุปคตานํ ปิณฺฑกํ ทาตพฺพํ มญฺเญยฺยาสี’ติ. สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘สมโณ โคตโม เอวมาห – มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, มยฺหเมว สาวกานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, น อญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, น อญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ, อถ จ ปน มํ ภควา นิคณฺเฐสุปิ ทาเน สมาทเปติ. อปิ จ, ภนฺเต, มยเมตฺถ กาลํ ชานิสฺสาม. เอสาหํ, ภนฺเต, ตติยมฺปิ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

«ម្នាលសីហៈ ត្រកូលរបស់អ្នកជាអណ្តូងទឹកនៃពួកនិគ្រន្ថអស់កាលយូរអង្វែងហើយ ហេតុនោះ អ្នកគប្បីសំគាល់នូវទានដែលគួរប្រគេនដល់ពួកនិគ្រន្ថទាំងនោះដែលបានមកដល់»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណារឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ និងពេញចិត្តចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគក្រៃលែងឡើងទៅទៀត ដោយហេតុដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់នឹងខ្ញុំព្រះករុណាយ៉ាងនេះថា៖ 'ម្នាលសីហៈ ត្រកូលរបស់អ្នកជាអណ្តូងទឹកនៃពួកនិគ្រន្ថអស់កាលយូរអង្វែងហើយ ហេតុនោះ អ្នកគប្បីសំគាល់នូវទានដែលគួរប្រគេនដល់ពួកនិគ្រន្ថទាំងនោះដែលបានមកដល់'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាធ្លាប់បានឮមកថា៖ 'ព្រះសមណគោតមត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖ គួរតែឲ្យទានចំពោះតែតថាគតប៉ុណ្ណោះ មិនគួរឲ្យទានដល់អ្នកដទៃឡើយ គួរតែឲ្យទានចំពោះតែពួកសាវ័ករបស់តថាគតប៉ុណ្ណោះ មិនគួរឲ្យទានដល់ពួកសាវ័ករបស់អ្នកដទៃឡើយ ទានដែលគេឲ្យចំពោះតែតថាគតប៉ុណ្ណោះ ទើបមានផលច្រើន ទានដែលគេឲ្យដល់អ្នកដទៃ មិនមានផលច្រើនឡើយ ទានដែលគេឲ្យចំពោះតែពួកសាវ័ករបស់តថាគតប៉ុណ្ណោះ ទើបមានផលច្រើន ទានដែលគេឲ្យដល់ពួកសាវ័ករបស់អ្នកដទៃ មិនមានផលច្រើនឡើយ' តែព្រះដ៏មានព្រះភាគ បែរជាទ្រង់ណែនាំខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យបរិច្ចាគទានសូម្បីតែក្នុងពួកនិគ្រន្ថទៅវិញ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងដឹងនូវកាលវេលាដ៏សមគួរក្នុងរឿងនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាសូមដល់នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក ជាគម្រប់បីដងផង។ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

อถ โข ภควา สีหสฺส เสนาปติสฺส อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ, กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ สีหํ เสนาปตึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ สมุทยํ นิโรธํ มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ สีหสฺส เสนาปติสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវអនុបុព្វិកថាដល់សីហសេនាបតី គឺទ្រង់ប្រកាសនូវទានកថា សីលកថា សគ្គកថា ទោស ភាពថោកទាប និងភាពសៅហ្មងនៃកាមទាំងឡាយ និងអានិសង្សក្នុងការចេញចាកកាម។ កាលណាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា សីហសេនាបតី មានចិត្តរៀបចំស្រេចបាច់ មានចិត្តទន់ភ្លន់ មានចិត្តប្រាសចាកនីវរណៈ មានចិត្តរីករាយ មានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ ទើបទ្រង់ប្រកាសនូវព្រះធម្មទេសនាដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយទ្រង់លើកឡើងសម្តែងដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខ សមុទ័យ និរោធ មគ្គ។ ប្រៀបដូចជាសំពត់ដ៏ស្អាត ដែលប្រាសចាកគ្រឿងហ្មងសៅ គប្បីទទួលទឹកជ្រលក់បានយ៉ាងល្អ យ៉ាងណាមិញ ធម្មចក្ខុដ៏ប្រាសចាកធូលី ឥតមានមន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់សីហសេនាបតី លើអាសនៈនោះឯង យ៉ាងនោះដែរថា៖ «អ្វីៗទាំងអស់ដែលមានការកើតឡើងជាធម្មតា អ្វីៗទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែមានការរលត់ទៅវិញជាធម្មតា»។

อถ โข สีโห เสนาปติ ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

លំដាប់នោះ សីហសេនាបតី ជាអ្នកមានធម៌ឃើញហើយ មានធម៌ដល់ហើយ មានធម៌ដឹងច្បាស់ហើយ មានធម៌ចុះស៊ប់ហើយ មានសេចក្តីសង្ស័យឆ្លងផុតហើយ មានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ទៅប្រាសហើយ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនជឿតាមអ្នកដទៃក្នុងសាសនានៃព្រះសាស្តា បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រមដោយព្រះភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីសោយក្នុងថ្ងៃស្អែក»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលដោយតុណ្ហីភាព។

อถ โข สีโห เสนาปติ ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข สีโห เสนาปติ อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส[Pg.31], ปวตฺตมํสํ ชานาหี’’ติ. อถ โข สีโห เสนาปติ ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต! นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

លំដាប់នោះ សីហសេនាបតី ដឹងការទទួលនិមន្តរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំលាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។ បន្ទាប់មក សីហសេនាបតី បានបង្គាប់ទៅបុរសម្នាក់ថា៖ «នែបុរសដ៏ចម្រើន អ្នកចូរទៅរកទិញសាច់ដែលគេលក់ស្រាប់មក»។ លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ សីហសេនាបតី បានចាត់ចែងខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំង នៅក្នុងលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន រួចហើយចាត់ឲ្យទៅក្រាបបង្គំទូលភត្តកាលចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដល់ពេលហើយ ភត្តាហាររៀបចំរួចរាល់ហើយ»។

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน สีหสฺส เสนาปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นิคณฺฐา เวสาลิยํ รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ – ‘‘อชฺช สีเหน เสนาปตินา ถูลํ ปสุํ วธิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส ภตฺตํ กตํ. ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺสกตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจกมฺม’’นฺติ.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ទ្រង់កាន់យកបាត្រនិងចីវរ យាងទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់សីហសេនាបតី លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ ព្រមដោយព្រះភិក្ខុសង្ឃ។ សម័យនោះឯង ពួកនិគ្រន្ថជាច្រើននាក់ នាំគ្នាលើកដៃស្រែកទ្រហោយយំ ដើរពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីច្រកមួយទៅច្រកមួយ ក្នុងក្រុងវេសាលីថា៖ «ថ្ងៃនេះ សីហសេនាបតី បានសម្លាប់សត្វធាត់ៗ ធ្វើភត្តាហារថ្វាយព្រះសមណគោតម។ ព្រះសមណគោតមនោះ ដឹងខ្លួនស្រាប់ តែនៅតែឆាន់សាច់ដែលគេសម្លាប់ចំពោះនោះ ដែលជាកម្មទាក់ទងនឹងការសម្លាប់សត្វ»។

อถ โข อญฺญตโร ปุริโส เยน สีโห เสนาปติ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สีหสฺส เสนาปติสฺส อุปกณฺณเก อาโรเจสิ – ‘‘ยคฺเฆ, ภนฺเต, ชาเนยฺยาสิ! เอเต สมฺพหุลา นิคณฺฐา เวสาลิยํ รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺติ – ‘อชฺช สีเหน เสนาปตินา ถูลํ ปสุํ วธิตฺวา สมณสฺส โคตมสฺส ภตฺตํ กตํ. ตํ สมโณ โคตโม ชานํ อุทฺทิสฺสกตํ มํสํ ปริภุญฺชติ ปฏิจฺจกมฺม’นฺติ. อลํ อยฺโย ทีฆรตฺตญฺหิ เต อายสฺมนฺโต อวณฺณกามา พุทฺธสฺส อวณฺณกามา ธมฺมสฺส อวณฺณกามา สงฺฆสฺส. น จ ปเนเต อายสฺมนฺโต ชิริทนฺติ ตํ ภควนฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขิตุํ; น จ มยํ ชีวิตเหตุปิ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปยฺยามา’’ติ.

លំដាប់នោះ បុរសម្នាក់បានចូលទៅរកសីហសេនាបតី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ខ្សឹបប្រាប់ក្បែរត្រចៀកសីហសេនាបតីថា៖ «សូមទានមេត្តាជ្រាប បពិត្រលោកម្ចាស់! ពួកនិគ្រន្ថជាច្រើនទាំងនោះ នាំគ្នាលើកដៃស្រែកទ្រហោយយំ ដើរពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីច្រកមួយទៅច្រកមួយ ក្នុងក្រុងវេសាលីថា៖ 'ថ្ងៃនេះ សីហសេនាបតី បានសម្លាប់សត្វធាត់ៗ ធ្វើភត្តាហារថ្វាយព្រះសមណគោតម។ ព្រះសមណគោតមនោះ ដឹងខ្លួនស្រាប់ តែនៅតែឆាន់សាច់ដែលគេសម្លាប់ចំពោះនោះ ដែលជាកម្មទាក់ទងនឹងការសម្លាប់សត្វ'»។ សីហសេនាបតីតបថា៖ «កុំអី លោកដ៏ចម្រើន ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ប្រាថ្នាតែការមិនសរសើរដល់ព្រះពុទ្ធ ដល់ព្រះធម៌ ដល់ព្រះសង្ឃ អស់កាលយូរអង្វែងមកហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ មិនចេះនឿយណាយក្នុងការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយពាក្យមិនពិត ពាក្យទទេ ពាក្យកុហក ពាក្យមិនមែនជាការពិតឡើយ ចំណែកពួកយើង សូម្បីតែព្រោះហេតុតែជីវិត ក៏មិនដែលបង្ខំសម្លាប់សត្វមានជីវិតឲ្យធ្លាក់ចុះចាកជីវិតដោយចេតនាឡើយ»។

อถ โข สีโห เสนาปติ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สีหํ เสนาปตึ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. ทุติยํ.

លំដាប់នោះ សីហសេនាបតី បានខំខ្វល់ខ្វាយវេរខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំង ដោយដៃខ្លួនឯង ថ្វាយព្រះភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ លែងចង់បានទៀត។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយរួចរាល់ លាងព្រះហស្ត និងលាងបាត្ររួចហើយ សីហសេនាបតី ក៏អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរមួយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ណែនាំ ឲ្យសីហសេនាបតីដែលអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរនោះ ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់ខ្ជាប់ ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា រួចហើយទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈ យាងចៀសចេញទៅ។ ចប់ សូត្រទី២។

๓. อสฺสาชานียสุตฺตํ

៣. អស្សាជានីយសូត្រ

๑๓. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.32], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ. ยสฺสํ ทิสายํ อญฺเญปิ ภทฺทา อสฺสาชานียา ชายนฺติ, ตสฺสํ ทิสายํ ชาโต โหติ. ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ – อลฺลํ วา สุกฺขํ วา – ตํ สกฺกจฺจํเยว ปริภุญฺชติ อวิกิรนฺโต. เชคุจฺฉี โหติ อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา อภินิสีทิตุํ วา อภินิปชฺชิตุํ วา. โสรโต โหติ สุขสํวาโส, น จ อญฺเญ อสฺเส อุพฺเพเชตา. ยานิ โข ปนสฺส โหนฺติ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิมฺเหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ, ตานิ ยถาภูตํ สารถิสฺส อาวิกตฺตา โหติ. เตสมสฺส สารถิ อภินิมฺมทนาย วายมติ. วาหี โข ปน โหติ. ‘กามญฺเญ อสฺสา วหนฺตุ วา มา วา, อหเมตฺถ วหิสฺสามี’ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. คจฺฉนฺโต โข ปน อุชุมคฺเคเนว คจฺฉติ. ถามวา โหติ ยาว ชีวิตมรณปริยาทานา ถามํ อุปทํเสตา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโท อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ.

១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានីយ៍ដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាបាន។ តើប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ សេះអាជានីយ៍ដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ជាសេះមានកំណើតល្អទាំងសងខាង គឺខាងមាតា និងខាងបិតា កើតក្នុងទិសតំបន់ដែលពួកសេះអាជានីយ៍ដ៏ល្អដទៃទៀតកើត។ មួយទៀត អាហារដែលគេឲ្យដល់សេះនោះ ទោះជាអាហារសើម ឬស្ងួតក្តី ក៏សេះនោះតែងស៊ីដោយគោរព មិនធ្វើឲ្យរាយប៉ាយឡើយ។ ជាសេះខ្ពើមរអើមក្នុងការបន្ទោបង់លាមក ឬទឹកនោម ឬក្នុងការដេក ក្នុងការអង្គុយលើលាមកនិងទឹកនោមនោះ។ ជាសេះស្លូតបូត រស់នៅជាសុខ មិនធ្វើឲ្យសេះដទៃទៀតតក់ស្លុតឡើយ។ សេចក្តីកោងកាច សេចក្តីវៀចវេរ សេចក្តីលាក់ពុត សេចក្តីខូចខិលណាៗរបស់សេះនោះ សេះនោះតែងបង្ហាញតាមពិតដល់នាយសារថី។ នាយសារថីតែងព្យាយាមដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវសេចក្តីកោងកាចជាដើមនោះរបស់វា។ ជាសេះទ្រាំទ្រនឹងបន្ទុកធ្ងន់បាន តែងតាំងចិត្តថា 'ទោះបីសេះដទៃទៀតអូសទាញក្តី មិនអូសទាញក្តី ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំនឹងអូសទាញដោយខ្លួនឯង'។ កាលដើរទៅ តែងដើរទៅតាមផ្លូវត្រង់តែម្យ៉ាង។ ជាសេះមានកម្លាំង បង្ហាញនូវកម្លាំងរហូតដល់អស់ជីវិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានីយ៍ដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការទាំងនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាបាន»។

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ – ลูขํ วา ปณีตํ วา – ตํ สกฺกจฺจํเยว ปริภุญฺชติ อวิหญฺญมาโน. เชคุจฺฉี โหติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน; เชคุจฺฉี โหติ อเนกวิหิตานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. โสรโต โหติ สุขสํวาโส, น อญฺเญ ภิกฺขู อุพฺเพเชตา. ยานิ โข ปนสฺส โหนฺติ สาเฐยฺยานิ กูเฏยฺยานิ ชิมฺเหยฺยานิ วงฺเกยฺยานิ, ตานิ ยถาภูตํ อาวิกตฺตา โหติ สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ. เตสมสฺส สตฺถา วา วิญฺญู วา สพฺรหฺมจารี อภินิมฺมทนาย วายมติ. สิกฺขิตา โข ปน โหติ. ‘กามญฺเญ [Pg.33] ภิกฺขู สิกฺขนฺตุ วา มา วา, อหเมตฺถ สิกฺขิสฺสามี’ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทติ. คจฺฉนฺโต โข ปน อุชุมคฺเคเนว คจฺฉติ; ตตฺรายํ อุชุมคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อารทฺธวีริโย วิหรติ – ‘กามํ ตโจ จ นฺหารุ จ อฏฺฐิ จ อวสิสฺสตุ, สรีเร อุปสุสฺสตุ มํสโลหิตํ; ยํ ตํ ปุริสถาเมน ปุริสวีริเยน ปุริสปรกฺกเมน ปตฺตพฺพํ, น ตํ อปาปุณิตฺวา วีริยสฺส สณฺฐานํ ภวิสฺสตี’ติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ ក៏ដូច្នោះដែរ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវចង្ហាន់ដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្សេត្រដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលស្រែដទៃក្រៃលែងជាងរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល សង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈ និងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ មួយវិញទៀត ភោជនណាដែលគេប្រគេនដល់ភិក្ខុនោះ ទោះបីសៅហ្មងក្តី ផ្ចិតផ្ចង់ក្តី ភិក្ខុនោះតែងឆាន់ភោជននោះដោយគោរព មិនក្តៅក្រហាយឡើយ។ ជាអ្នកខ្ពើមរអើមចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្ពើមរអើមចំពោះការដល់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកជាច្រើនប្រការ។ ជាអ្នកមានសេចក្តីសង្រួម មានការរស់នៅជាសុខ មិនធ្វើភិក្ខុដទៃឲ្យតក់ស្លុតឡើយ។ សេចក្តីវៀចវេរ ឧបាយកល ការបោកប្រាស់ ឬភាពមិនត្រង់ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ភិក្ខុនោះតែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់តាមពិត ចំពោះព្រះសាស្តា ឬចំពោះសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលមានប្រាជ្ញា ដើម្បីឲ្យព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីបុគ្គលដែលមានប្រាជ្ញានោះ ព្យាយាមកម្ចាត់បង់នូវធម៌ទាំងនោះចេញ។ ជាអ្នកមានការសិក្សា ដោយតាំងចិត្តថា «ទោះបីភិក្ខុដទៃសិក្សាក្តី មិនសិក្សាក្តី ក្នុងរឿងនេះ អាត្មាអញនឹងសិក្សា» ដូច្នេះ។ កាលដើរទៅ ក៏ដើរទៅតាមផ្លូវត្រង់តែម្យ៉ាង ផ្លូវត្រង់ក្នុងទីនេះ តើដូចម្តេច? គឺសម្មាទិដ្ឋិ... សម្មាសមាធិ។ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដោយតាំងចិត្តថា «ស្បែក សរសៃ និងឆ្អឹង ទោះបីសល់នៅ សាច់និងឈាមក្នុងរាយកាយ ទោះបីរីងស្ងួតទៅក៏ដោយចុះ ធម៌ណាមួយដែលបុគ្គលគប្បីសម្រេចបានដោយកម្លាំងរបស់បុរស ដោយព្យាយាមរបស់បុរស ដោយសេចក្តីប្រឹងប្រែងរបស់បុរស បើមិនទាន់សម្រេចធម៌នោះទេ អាត្មាអញនឹងមិនបន្ធូរបន្ថយព្យាយាមឡើយ» ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវចង្ហាន់ដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្សេត្រដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលស្រែដទៃក្រៃលែងជាងរបស់សត្វលោក។» (ចប់ សូត្រទី៣)

๔. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ

៤. អស្សខឡុង្កសូត្រ

๑๔. ‘‘อฏฺฐ จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ อฏฺฐ จ อสฺสโทเส, อฏฺฐ จ ปุริสขฬุงฺเก อฏฺฐ จ ปุริสโทเส. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

១៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវសេះកាច ៨ ប្រការផង ទោសរបស់សេះ ៨ ប្រការផង បុរសកាច ៨ ប្រការផង ទោសរបស់បុរស ៨ ប្រការផង។ អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อสฺสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ อสฺสโทสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉโต ปฏิกฺกมติ, ปิฏฺฐิโต รถํ ปวตฺเตติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อสฺสโทโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាច ៨ ប្រការ និងទោសរបស់សេះ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏ថយក្រោយ ធ្វើរថឲ្យវិលត្រឡប់ទៅខាងក្រោយវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី១។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉา ลงฺฆติ, กุพฺพรํ หนติ, ติทณฺฑํ ภญฺชติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อสฺสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏លោតទៅខាងក្រោយ ទាត់ក្បាលរថ បំបាក់ឈើបីជើង (ឈើចន្ទល់រថ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី២។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา รถีสาย สตฺถึ อุสฺสชฺชิตฺวา รถีสํเยว อชฺโฌมทฺทติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย อสฺสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏ដកភ្លៅចេញពីនឹមរថ ហើយជាន់សង្កត់លើនឹមរថនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី៣។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อุมฺมคฺคํ คณฺหติ, อุพฺพฏุมํ รถํ กโรติ. เอวรูโปปิ[Pg.34], ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ อสฺสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏រត់ចូលទៅក្នុងផ្លូវខុស នាំរថឲ្យភ្លាត់ចេញពីផ្លូវ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី៤។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ลงฺฆติ ปุริมกายํ ปคฺคณฺหติ ปุริเม ปาเท. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อสฺสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏លោតឡើងដោយកាយផ្នែកខាងមុខ លើកជើងមុខទាំងពីរឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី៥។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อนาทิยิตฺวา สารถึ อนาทิยิตฺวา ปโตทลฏฺฐึ ทนฺเตหิ มุขาธานํ วิธํสิตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ อสฺสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏មិនអើពើនឹងនាយសារថី មិនអើពើនឹងរំពាត់ ខាំកាត់បង្ហៀរដែកដោយធ្មេញ ហើយរត់ទៅតាមចិត្តចង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី៦។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา เนว อภิกฺกมติ โน ปฏิกฺกมติ ตตฺเถว ขีลฏฺฐายี ฐิโต โหติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม อสฺสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏មិនទៅមុខ មិនថយក្រោយ ឈរធ្មឹងនៅនឹងកន្លែងនោះឯង ដូចជាបង្គោលដែលគេដោតជាប់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី៧។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปุริเม จ ปาเท สํหริตฺวา ปจฺฉิเม จ ปาเท สํหริตฺวา ตตฺเถว จตฺตาโร ปาเท อภินิสีทติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม อสฺสโทโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อสฺสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ อสฺสโทสา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះកាចខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏ប្រមូលជើងមុខទាំងពីរចូល ប្រមូលជើងក្រោយទាំងពីរចូល ហើយក្រាបចុះដោយជើងទាំងបួននៅនឹងកន្លែងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់សេះ ទី៨។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសេះកាច ៨ ប្រការ និងទោសរបស់សេះ ៨ ប្រការ។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุริสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ ปุริสโทสา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน ‘น สรามี’ติ อสติยา นิพฺเพเฐติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉโต ปฏิกฺกมติ, ปิฏฺฐิโต รถํ วตฺเตติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុរសកាច ៨ ប្រការ និងទោសរបស់បុរស ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏ដោះសារដោយការមិនមានសតិថា "ខ្ញុំមិនរលឹកឃើញទេ" ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏ថយក្រោយ ធ្វើរថឲ្យវិលត្រឡប់ទៅខាងក្រោយវិញ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី១។

‘‘ปุน [Pg.35] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน โจทกํเยว ปฏิปฺผรติ – ‘กึ นุ โข ตุยฺหํ พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส ภณิเตน! ตฺวมฺปิ นาม ภณิตพฺพํ มญฺญสี’ติ! เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปจฺฉา ลงฺฆติ, กุพฺพรํ หนติ, ติทณฺฑํ ภญฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏និយាយតបតទៅរកភិក្ខុអ្នកចោទវិញថា "តើមានប្រយោជន៍អ្វីដោយពាក្យសម្តីរបស់លោក ដែលជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ! សូម្បីតែលោក ក៏សំគាល់ខ្លួនថាគួរនិយាយដែរឬ!" ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏លោតទៅខាងក្រោយ ទាត់ក្បាលរថ បំបាក់ឈើបីជើង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី២។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน โจทกสฺเสว ปจฺจาโรเปติ – ‘ตฺวํ โขสิ อิตฺถนฺนามํ อาปตฺตึ อาปนฺโน, ตฺวํ ตาว ปฐมํ ปฏิกโรหี’ติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา รถีสาย สตฺถึ อุสฺสชฺชิตฺวา รถีสํเยว อชฺโฌมทฺทติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏ចោទត្រឡប់ទៅរកភិក្ខុអ្នកចោទវិញថា "លោកឯងក៏ត្រូវអាបត្តិឈ្មោះនេះដែរ លោកចូរធ្វើការកែខៃអាបត្តិនោះជាមុនសិនចុះ" ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏ដកភ្លៅចេញពីនឹមរថ ហើយជាន់សង្កត់លើនឹមរថនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី៣។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อุมฺมคฺคํ คณฺหติ, อุพฺพฏุมํ รถํ กโรติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏និយាយយកលេសផ្សេងៗ នាំពាក្យសម្តីឲ្យចេញទៅក្រៅរឿង ធ្វើសេចក្តីក្រោធ សេចក្តីទាស់ចិត្ត និងសេចក្តីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏រត់ចូលទៅក្នុងផ្លូវខុស នាំរថឲ្យភ្លាត់ចេញពីផ្លូវ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី៤។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน สงฺฆมชฺเฌ พาหุวิกฺเขปํ กโรติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ลงฺฆติ, ปุริมกายํ ปคฺคณฺหติ ปุริเม ปาเท; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏គ្រវីដៃ គ្រវីស្មា ក្នុងកណ្តាលជំនុំសង្ឃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏លោតឡើងដោយកាយផ្នែកខាងមុខ លើកជើងមុខទាំងពីរឡើង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី៥។

‘‘ปุน [Pg.36] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อนาทิยิตฺวา สงฺฆํ อนาทิยิตฺวา โจทกํ สาปตฺติโกว เยน กามํ ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา อนาทิยิตฺวา สารถึ อนาทิยิตฺวา ปโตทลฏฺฐึ ทนฺเตหิ มุขาธานํ วิธํสิตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏មិនអើពើនឹងសង្ឃ មិនអើពើនឹងភិក្ខុអ្នកចោទ ទាំងខ្លួននៅមានអាបត្តិជាប់នៅឡើយ ក៏ដើរចេញទៅតាមចិត្តចង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏មិនអើពើនឹងនាយសារថី មិនអើពើនឹងរំពាត់ ខាំកាត់បង្ហៀរដែកដោយធ្មេញ ហើយរត់ទៅតាមចិត្តចង់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី៦។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน ‘เนวาหํ อาปนฺโนมฺหิ, น ปนาหํ อาปนฺโนมฺหี’ติ โส ตุณฺหีภาเวน สงฺฆํ วิเหเฐติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา เนว อภิกฺกมติ โน ปฏิกฺกมติ ตตฺเถว ขีลฏฺฐายี ฐิโต โหติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ปุริสโทโส.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ភិក្ខុមួយរូបដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលពួកភិក្ខុចោទប្រកាន់ដោយអាបត្តិ ក៏តាំងចិត្តថា "អាត្មាអញមិនបានត្រូវអាបត្តិទេ អាត្មាអញមិនមានអាបត្តិឡើយ" ដូច្នេះ ហើយធ្វើការបៀតបៀនសង្ឃដោយការនៅស្ងៀម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះកាចនោះ កាលដែលនាយសារថីប្រាប់ថា "ចូរទៅ" ហើយចាក់ជម្រុញ បង្ខំ ក៏មិនទៅមុខ មិនថយក្រោយ ឈរធ្មឹងនៅនឹងកន្លែងនោះឯង ដូចជាបង្គោលដែលគេដោតជាប់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមេយ្យដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកាចខ្លះដែលមានសភាពបែបនេះ តែងមានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរស ទី settlement ទី៧។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ. โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน เอวมาห – ‘กึ นุ โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อติพาฬฺหํ มยิ พฺยาวฏา ยาว อิทานาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’ติ. โส สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา เอวมาห – ‘อิทานิ โข ตุมฺเห อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหถา’ติ? เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺโก ‘เปหี’ติ วุตฺโต, วิทฺโธ สมาโน โจทิโต สารถินา ปุริเม จ ปาเท สํหริตฺวา ปจฺฉิเม จ ปาเท สํหริตฺวา ตตฺเถว จตฺตาโร ปาเท อภินิสีทติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม ปุริสโทโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุริสขฬุงฺกา อฏฺฐ จ ปุริสโทสา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយ តែងចោទភិក្ខុដោយអាបត្តិ។ ភិក្ខុនោះ កាលដែលភិក្ខុទាំងឡាយចោទដោយអាបត្តិ ក៏និយាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលលោកមានអាយុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាលោកទាំងឡាយខ្វល់ខ្វាយនឹងខ្ញុំខ្លាំងពេក ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងលាសិក្ខា ចេញទៅកាន់ភេទថោកទាប»។ ភិក្ខុនោះ លាសិក្ខា ចេញទៅកាន់ភេទថោកទាបហើយ ក៏និយាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលលោកមានអាយុទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ លោកទាំងឡាយចូរត្រេកអរចុះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាសេះកញ្ជ្រឹសនោះ កាលដែលនាយសារថីនិយាយថា «ចូរទៅ» ហើយចាក់រុក ជម្រុញ ក៏ប្រមូលជើងមុខទាំងឡាយផង ប្រមូលជើងក្រោយទាំងឡាយផង ហើយក្រាបចុះដោយជើងទាំងបួននៅកន្លែងនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសកញ្ជ្រឹសខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសភាពបែបនេះក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទោសរបស់បុរសទី ៨។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាបុរសកញ្ជ្រឹស ៨ ពួក និងទោសរបស់បុរស ៨ យ៉ាង»។ (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. มลสุตฺตํ

៥. មលសូត្រ

๑๕. ‘‘อฏฺฐิมานิ[Pg.37], ภิกฺขเว, มลานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อสชฺฌายมลา, ภิกฺขเว, มนฺตา; อนุฏฺฐานมลา, ภิกฺขเว, ฆรา; มลํ, ภิกฺขเว, วณฺณสฺส โกสชฺชํ; ปมาโท, ภิกฺขเว, รกฺขโต มลํ; มลํ, ภิกฺขเว, อิตฺถิยา ทุจฺจริตํ; มจฺเฉรํ, ภิกฺขเว, ททโต มลํ; มลา, ภิกฺขเว, ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ; ตโต, ภิกฺขเว, มลา มลตรํ อวิชฺชา ปรมํ มลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มลานี’’ติ.

១៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មន្ទិលទាំងឡាយនេះមាន ៨ យ៉ាង។ មន្ទិល ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនស្វាធ្យាយ ជាមន្ទិលនៃមន្តទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនក្រោកប្រឹងប្រែង ជាមន្ទិលនៃផ្ទះទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ជាមន្ទិលនៃពណ៌សម្បុរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីប្រមាទ ជាមន្ទិលរបស់អ្នករក្សា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការប្រព្រឹត្តអាក្រក់ ជាមន្ទិលនៃស្ត្រី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីកំណាញ់ ជាមន្ទិលរបស់អ្នកឲ្យ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អកុសលដ៏លាមកទាំងឡាយ ជាមន្ទិលក្នុងលោកនេះផង ក្នុងលោកខាងមុខផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អវិជ្ជា ជាមន្ទិលដ៏ក្រៃលែងជាងមន្ទិលទាំងនោះ ជាមន្ទិលដ៏កំពូល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាមន្ទិល ៨ យ៉ាង»។

‘‘อสชฺฌายมลา มนฺตา, อนุฏฺฐานมลา ฆรา;

มลํ วณฺณสฺส โกสชฺชํ, ปมาโท รกฺขโต มลํ.

«ការមិនស្វាធ្យាយ ជាមន្ទិលនៃមន្តទាំងឡាយ ការមិនក្រោកប្រឹងប្រែង ជាមន្ទិលនៃផ្ទះទាំងឡាយ សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ជាមន្ទិលនៃពណ៌សម្បុរ សេចក្តីប្រមាទ ជាមន្ទិលរបស់អ្នករក្សា។

‘‘มลิตฺถิยา ทุจฺจริตํ, มจฺเฉรํ ททโต มลํ;

มลา เว ปาปกา ธมฺมา, อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ;

ตโต มลา มลตรํ, อวิชฺชา ปรมํ มล’’นฺติ. ปญฺจมํ;

ការប្រព្រឹត្តអាក្រក់ ជាមន្ទិលនៃស្ត្រី សេចក្តីកំណាញ់ ជាមន្ទិលរបស់អ្នកឲ្យ ធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ជាមន្ទិលក្នុងលោកនេះផង ក្នុងលោកខាងមុខផង អវិជ្ជា ជាមន្ទិលដ៏ក្រៃលែងជាងមន្ទិលទាំងនោះ ជាមន្ទិលដ៏កំពូល»។ (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. ทูเตยฺยสุตฺตํ

៦. ទូតេយ្យសូត្រ

๑๖. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ, สาเวตา จ, อุคฺคเหตา จ, ธาเรตา จ, วิญฺญาตา จ, วิญฺญาเปตา จ, กุสโล จ สหิตาสหิตสฺส, โน จ กลหการโก – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต โสตา จ โหติ, สาเวตา จ, อุคฺคเหตา จ, ธาเรตา จ, วิญฺญาตา จ, วิญฺญาเปตา จ, กุสโล จ สหิตาสหิตสฺส, โน จ กลหการโก. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหตี’’ติ.

១៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង គួរទៅកាន់ការងារជាទូតបាន។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកស្តាប់ផង ធ្វើឲ្យគេស្តាប់ផង រៀនសូត្រផង ចងចាំទុកផង ដឹងច្បាស់ផង ធ្វើឲ្យគេដឹងច្បាស់ផង ឈ្លាសវៃក្នុងប្រយោជន៍ និងមិនមែនជាប្រយោជន៍ផង មិនជាអ្នកបង្កជម្លោះផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង គួរទៅកាន់ការងារជាទូតបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង គួរទៅកាន់ការងារជាទូតបាន។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកស្តាប់ផង ធ្វើឲ្យគេស្តាប់ផង រៀនសូត្រផង ចងចាំទុកផង ដឹងច្បាស់ផង ធ្វើឲ្យគេដឹងច្បាស់ផង ឈ្លាសវៃក្នុងប្រយោជន៍ និងមិនមែនជាប្រយោជន៍ផង មិនជាអ្នកបង្កជម្លោះផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង គួរទៅកាន់ការងារជាទូតបាន»។

‘‘โย เว น พฺยถติ ปตฺวา, ปริสํ อุคฺควาทินึ ;

น จ หาเปติ วจนํ, น จ ฉาเทติ สาสนํ.

«ភិក្ខុណា កាលទៅដល់ជំនុំជនដែលនិយាយខ្លាំងៗ ក៏មិនញាប់ញ័រ មិនធ្វើឲ្យបាត់បង់នូវពាក្យសម្តី មិនលាក់បាំងនូវសារលិខិត (ដំណឹង)។

‘‘อสนฺทิทฺธญฺจ [Pg.38] ภณติ, ปุจฺฉิโต น จ กุปฺปติ;

ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ, ทูเตยฺยํ คนฺตุมรหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

និយាយពាក្យដែលមិនគួរឲ្យសង្ស័យ កាលដែលគេសួរ ក៏មិនខឹងក្រោធ ភិក្ខុដែលមានសភាពបែបនោះឯង គួរទៅកាន់ការងារជាទូតបាន»។ (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. ปฐมพนฺธนสุตฺตํ

៧. បឋមពន្ធនសូត្រ

๑๗. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อากาเรหิ อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? รุณฺเณน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; หสิเตน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; ภณิเตน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; อากปฺเปน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; วนภงฺเคน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; คนฺเธน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; รเสน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ; ผสฺเสน, ภิกฺขเว, อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหากาเรหิ อิตฺถี ปุริสํ พนฺธติ. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุพทฺธา, เย ผสฺเสน พทฺธา’’ติ. สตฺตมํ.

១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយអាការៈ ៨ យ៉ាង។ អាការៈ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយការយំយែក ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយការសើចញញឹម ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយសម្តីនិយាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយកិរិយាមាយាទ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយគ្រឿងបណ្ណាការមានផ្កាឈើ និងផ្លែឈើព្រៃជាដើម ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយក្លិន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយរស ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយការប៉ះពាល់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងចងក្រងបុរសដោយអាការៈ ៨ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយណាដែលស្ត្រីចងក្រងដោយការប៉ះពាល់ហើយ សត្វទាំងនោះឈ្មោះថាជាប់ចំណងយ៉ាងមាំមួន»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. ทุติยพนฺธนสุตฺตํ

៨. ទុតិយពន្ធនសូត្រ

๑๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อากาเรหิ ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? รุณฺเณน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; หสิเตน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; ภณิเตน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; อากปฺเปน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; วนภงฺเคน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; คนฺเธน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; รเสน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ; ผสฺเสน, ภิกฺขเว, ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหากาเรหิ ปุริโส อิตฺถึ พนฺธติ. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุพทฺธา, เย ผสฺเสน พทฺธา’’ติ. อฏฺฐมํ.

១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយអាការៈ ៨ យ៉ាង។ អាការៈ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយការយំយែក ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយការសើចញញឹម ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយសម្តីនិយាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយកិរិយាមាយាទ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយគ្រឿងបណ្ណាការមានផ្កាឈើ និងផ្លែឈើព្រៃជាដើម ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយក្លិន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយរស ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយការប៉ះពាល់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងចងក្រងស្ត្រីដោយអាការៈ ៨ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយណាដែលបុរសចងក្រងដោយការប៉ះពាល់ហើយ សត្វទាំងនោះឈ្មោះថាជាប់ចំណងយ៉ាងមាំមួន»។ (ចប់ សូត្រទី៨)

๙. ปหาราทสุตฺตํ

៩. បហារាទសូត្រ

๑๙. เอกํ สมยํ ภควา เวรญฺชายํ วิ หรติ นเฬรุปุจิมนฺทมูเล. อถ โข ปหาราโท อสุรินฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข ปหาราทํ อสุรินฺทํ ภควา เอตทโวจ –

១៩. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្រោមដើមស្តៅឈ្មោះនឡេរុ ជិតក្រុងវេរញ្ជា។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបហារាទៈ ជាអសុរិន្ទ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់ព្រះបាទបហារាទៈ ជាអសុរិន្ទ ដែលឈរក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘อปิ [Pg.39] ปน, ปหาราท, อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อภิรมนฺติ, ภนฺเต, อสุรา มหาสมุทฺเท’’ติ. ‘‘กติ ปน, ปหาราท, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? มหาสมุทฺโท, ภนฺเต, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ចុះពួកអសូរ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រដែរឬទេ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកអសូរតែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រដែរ»។ «ម្នាលបហារាទៈ ចុះធម៌ជាអស្ចារ្យចម្លែកក្នុងមហាសមុទ្រ មានប៉ុន្មានយ៉ាង ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ជាអស្ចារ្យចម្លែកក្នុងមហាសមុទ្រ មាន ៨ យ៉ាង ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មហាសមុទ្រនោះ ទាបចុះទៅតាមលំដាប់ ជ្រៅទៅតាមលំដាប់ ជម្រាលទៅតាមលំដាប់ មិនមែនក្រហេងក្រហូងដូចជាជ្រោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលមហាសមុទ្រ ទាបចុះទៅតាមលំដាប់ ជ្រៅទៅតាមលំដាប់ ជម្រាលទៅតាមលំដាប់ មិនមែនក្រហេងក្រហូងដូចជាជ្រោះនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ១ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត មហាសមុទ្រមានសភាពឋិតថេរ មិនហួសច្រាំងឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលមហាសមុទ្រមានសភាពឋិតថេរ មិនហួសច្រាំងនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ២ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត មហាសមុទ្រមិននៅរួមជាមួយនឹងសាកសពដែលស្លាប់ឡើយ។ សាកសពដែលស្លាប់ណា មាននៅក្នុងមហាសមុទ្រ មហាសមុទ្រតែងនាំយកសាកសពនោះទៅកាន់ច្រាំង ញ៉ាំងសាកសពនោះឲ្យឡើងគោកភ្លាមៗ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលមហាសមុទ្រមិននៅរួមជាមួយនឹងសាកសពដែលស្លាប់ មហាសមុទ្រតែងនាំយកសាកសពនោះទៅកាន់ច្រាំង ញ៉ាំងសាកសពនោះឲ្យឡើងគោកភ្លាមៗនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ៣ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ទន្លេធំៗឯណានីមួយ ដូចជា ទន្លេគង្គា ទន្លេយមុនា ទន្លេអចិរវតី ទន្លេសរភូ ទន្លេមហី ទន្លេទាំងនោះ លុះហូរទៅដល់មហាសមុទ្រហើយ តែងលះបង់នូវឈ្មោះ និងគោត្រពីដើមចេញ ហើយរាប់ថាជា «មហាសមុទ្រ» តែម្យ៉ាង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលទន្លេធំៗឯណានីមួយ ដូចជា ទន្លេគង្គា ទន្លេយមុនា ទន្លេអចិរវតី ទន្លេសរភូ ទន្លេមហី លុះហូរទៅដល់មហាសមុទ្រហើយ តែងលះបង់នូវឈ្មោះ និងគោត្រពីដើមចេញ ហើយរាប់ថាជា «មហាសមុទ្រ» តែម្យ៉ាងនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ៤ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน [Pg.40] จปรํ, ภนฺเต, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយក្នុងលោក តែងហូរទៅកាន់មហាសមុទ្រផង ធារទឹកភ្លៀងពីអាកាសធ្លាក់ចុះទៅផង ប៉ុន្តែការស្រកចុះ ឬការពេញប្រៀបនៃមហាសមុទ្រ មិនដែលប្រាកដដោយសារទឹកនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយក្នុងលោក តែងហូរទៅកាន់មហាសមុទ្រផង ធារទឹកភ្លៀងពីអាកាសធ្លាក់ចុះទៅផង ប៉ុន្តែការស្រកចុះ ឬការពេញប្រៀបនៃមហាសមុទ្រ មិនដែលប្រាកដដោយសារទឹកនោះឡើយនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ៥ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត មហាសមុទ្រមានរសតែមួយ គឺរសប្រៃ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលមហាសមុទ្រមានរសតែមួយ គឺរសប្រៃនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ៦ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ. อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត មហាសមុទ្រមានរតនៈច្រើន មានរតនៈប្លែកៗ។ រតនៈទាំងនោះមានដូចជា៖ គុជខ្យង កែវមណី កែវពិទូរ្យ ស័ង្ខ ថ្មភក់ ផ្កាថ្ម ប្រាក់ មាស កែវទទឹម កែវមសារគល្លៈ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលមហាសមុទ្រមានរតនៈច្រើន មានរតនៈប្លែកៗ គឺ គុជខ្យង កែវមណី កែវពិទូរ្យ ស័ង្ខ ថ្មភក់ ផ្កាថ្ម ប្រាក់ មាស កែវទទឹម កែវមសារគល្លៈនេះ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែកទី ៧ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសូរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา. ยมฺปิ, ภนฺเต, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ทฺวิโยชน… ติโยชน… จตุโยชน… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภนฺเต, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภนฺเต[Pg.41], มหาสมุทฺเท อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺตีติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត មហាសមុទ្រជាទីលំនៅនៃពួកសត្វមានខ្លួនធំៗ។ ពួកសត្វក្នុងមហាសមុទ្រនោះ គឺត្រីតិមិ ត្រីតិមិង្គលៈ ត្រីតិមិរបិង្គលៈ ពួកអសុរ ពួកនាគ ពួកគន្ធព្វ។ ក្នុងមហាសមុទ្រ មានអត្តភាពប្រវែង ១០០ យោជន៍ខ្លះ ២០០ យោជន៍ខ្លះ ៣០០ យោជន៍ខ្លះ ៤០០ យោជន៍ខ្លះ ៥០០ យោជន៍ខ្លះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រង់ដែលមហាសមុទ្រជាទីលំនៅនៃពួកសត្វមានខ្លួនធំៗ គឺត្រីតិមិ ត្រីតិមិង្គលៈ ត្រីតិមិរបិង្គលៈ ពួកអសុរ ពួកនាគ ពួកគន្ធព្វ ហើយក្នុងមហាសមុទ្រ មានអត្តភាពប្រវែង ១០០ យោជន៍ខ្លះ។ប។ ២០០ យោជន៍ខ្លះ ៣០០ យោជន៍ខ្លះ ៤០០ យោជន៍ខ្លះ ៥០០ យោជន៍ខ្លះ នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៨ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសុរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទាំងនេះឯងជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ៨ យ៉ាង ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសុរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ»។

‘‘อปิ ปน, ภนฺเต, ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อภิรมนฺติ, ปหาราท, ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย’’ติ. ‘‘กติ ปน, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះពួកភិក្ខុត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះដែរឬទេ?»។ «ម្នាលបហារាទៈ ពួកភិក្ខុតែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ក្នុងធម្មវិន័យនេះ មានប៉ុន្មានយ៉ាង ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ?»។ «ម្នាលបហារាទៈ ធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ក្នុងធម្មវិន័យនេះ មាន ៨ យ៉ាង ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាមហាសមុទ្រ មានទីទាបទៅតាមលំដាប់ មានទីជម្រាលទៅតាមលំដាប់ មានទីជ្រៅទៅតាមលំដាប់ មិនមែនមានទីជ្រៅក្រឡុកដូចជាជ្រោះឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ក៏មានការសិក្សាទៅតាមលំដាប់ មានការធ្វើទៅតាមលំដាប់ មានសេចក្តីប្រតិបត្តិទៅតាមលំដាប់ មិនមែនមានការចាក់ធ្លុះនូវអរហត្តផលតាំងពីដំបូងឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលក្នុងធម្មវិន័យនេះ មានការសិក្សាទៅតាមលំដាប់ មានការធ្វើទៅតាមលំដាប់ មានសេចក្តីប្រតិបត្តិទៅតាមលំដាប់ មិនមែនមានការចាក់ធ្លុះនូវអរហត្តផលតាំងពីដំបូងឡើយ នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី១ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, ยํ มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. ยมฺปิ, ปหาราท, มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាមហាសមុទ្រ មានសភាពឋិតថេរ មិនកន្លងហួសច្រាំង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ សិក្ខាបទណាដែលតថាគតបានបញ្ញត្តទុកដល់សាវកទាំងឡាយ សាវកទាំងឡាយរបស់តថាគត មិនកន្លងហួសនូវសិក្ខាបទនោះ សូម្បីព្រោះហេតុនៃជីវិត យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលសិក្ខាបទណាដែលតថាគតបានបញ្ញត្តទុកដល់សាវកទាំងឡាយ សាវកទាំងឡាយរបស់តថាគត មិនកន្លងហួសនូវសិក្ខាបទនោះ សូម្បីព្រោះហេតុនៃជីវិត នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី២ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ, ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ ถลํ อุสฺสาเรติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាមហាសមុទ្រ មិននៅរួមជាមួយនឹងខ្មោចរលួយឡើយ សាកសពណាដែលស្លាប់ក្នុងមហាសមុទ្រ មហាសមុទ្រតែងនាំយកសាកសពនោះទៅកាន់ច្រាំង ញ៉ាំងសាកសពនោះឲ្យឡើងគោកដោយរហ័ស យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ បុគ្គលណាជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានមារយាទគួរឲ្យសង្ស័យថាមិនស្អាត មានអំពើលាក់បាំង មិនមែនជាសមណៈ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសមណៈ មិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកស្អុយក្នុង មានចិត្តសើមដោយកិលេស ជាអ្នកប្រមូលមកនូវសម្រាម សង្ឃតែងមិននៅរួមជាមួយនឹងបុគ្គលនោះឡើយ តែងប្រជុំគ្នាហើយបណ្តេញបុគ្គលនោះចេញដោយរហ័ស យ៉ាងនោះឯង»។

‘‘กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส สนฺนิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา สงฺโฆ จ เตน. ยมฺปิ, ปหาราท, โย โส ปุคฺคโล [Pg.42] ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ; กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส สนฺนิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา สงฺโฆ จ เตน. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«សូម្បីបុគ្គលនោះអង្គុយនៅក្នុងកណ្តាលភិក្ខុសង្ឃក៏ដោយ ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅឆ្ងាយពីសង្ឃ សង្ឃក៏នៅឆ្ងាយពីបុគ្គលនោះដែរ។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលបុគ្គលណាជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានមារយាទគួរឲ្យសង្ស័យថាមិនស្អាត មានអំពើលាក់បាំង មិនមែនជាសមណៈ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសមណៈ មិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកស្អុយក្នុង មានចិត្តសើមដោយកិលេស ជាអ្នកប្រមូលមកនូវសម្រាម សង្ឃមិននៅរួមជាមួយនឹងបុគ្គលនោះឡើយ តែងប្រជុំគ្នាហើយបណ្តេញបុគ្គលនោះចេញដោយរហ័ស សូម្បីបុគ្គលនោះអង្គុយនៅក្នុងកណ្តាលភិក្ខុសង្ឃក៏ដោយ ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅឆ្ងាយពីសង្ឃ សង្ឃក៏នៅឆ្ងាយពីបុគ្គលនោះដែរ នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៣ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, จตฺตาโรเม วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา, เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ปหาราท, จตฺตาโรเม วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา, เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាស្ទឹងធំៗឯណានីមួយ គឺស្ទឹងគង្គា ស្ទឹងយមុនា ស្ទឹងអចិរវតី ស្ទឹងសរភូ ស្ទឹងមហី ស្ទឹងទាំងនោះ លុះហូរទៅដល់មហាសមុទ្រហើយ តែងលះបង់នូវឈ្មោះនិងគោត្រពីដើមចេញ រាប់បញ្ចូលថាជាមហាសមុទ្រតែម្យ៉ាង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ វណ្ណៈទាំង ៤ នេះ គឺក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ វែស្ស សុទ្ទ ទាំងនេះ លុះចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយ តែងលះបង់នូវឈ្មោះនិងគោត្រពីដើមចេញ រាប់បញ្ចូលថាជាសមណៈសក្យបុត្រតែម្យ៉ាង យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលវណ្ណៈទាំង ៤ នេះ គឺក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ វែស្ស សុទ្ទ ទាំងនេះ លុះចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយ តែងលះបង់នូវឈ្មោះនិងគោត្រពីដើមចេញ រាប់បញ្ចូលថាជាសមណៈសក្យបុត្រតែម្យ៉ាង នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៤ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ปหาราท, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាស្ទឹងទាំងឡាយក្នុងលោក តែងហូរទៅកាន់មហាសមុទ្រផង ទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះពីអាកាសផង ប៉ុន្តែការស្រកចុះ ឬការពេញប្រៀបនៃមហាសមុទ្រ មិនដែលប្រាកដឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ សូម្បីពួកភិក្ខុជាច្រើន ចូលកាន់បរិនិព្វានដោយអនុបាទិសេសនិព្វានធាតុ ក៏ការស្រកចុះ ឬការពេញប្រៀបនៃនិព្វានធាតុ មិនដែលប្រាកដឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលសូម្បីពួកភិក្ខុជាច្រើន ចូលកាន់បរិនិព្វានដោយអនុបាទិសេសនិព្វានធាតុ ក៏ការស្រកចុះ ឬការពេញប្រៀបនៃនិព្វានធាតុ មិនដែលប្រាកដឡើយ នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៥ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส, วิมุตฺติรโส. ยมฺปิ ปหาราท[Pg.43], อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส, วิมุตฺติรโส; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាមហាសមុទ្រ មានរសតែមួយ គឺរសប្រៃ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ ធម្មវិន័យនេះ ក៏មានរសតែមួយ គឺវិមុត្តិរស យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលធម្មវិន័យនេះ មានរសតែមួយ គឺវិមុត្តិរស នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៦ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตโก มสารคลฺลํ; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ยมฺปิ, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាមហាសមុទ្រ មានរតនៈច្រើន មានរតនៈផ្សេងៗ រតនៈក្នុងមហាសមុទ្រនោះ គឺកែវមុក្តា កែវមណី កែវពិទូរ្យ ស័ង្ខ ថ្មថ្កាន កែវប្រវាឡ ប្រាក់ មាស កែវទទឹម កែវមសារគល្លៈ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ ធម្មវិន័យនេះ ក៏មានរតនៈច្រើន មានរតនៈផ្សេងៗ យ៉ាងនោះឯង។ រតនៈក្នុងធម្មវិន័យនោះ គឺសតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពល ៥ ពោជ្ឈង្គ ៧ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលធម្មវិន័យនេះ មានរតនៈច្រើន មានរតនៈផ្សេងៗ រតនៈក្នុងធម្មវិន័យនោះ គឺសតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពល ៥ ពោជ្ឈង្គ ៧ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៧ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, ปหาราท, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมวํ โข, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ปหาราท, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ปหาราท, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ [Pg.44] อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលបហារាទៈ ដូចជាមហាសមុទ្រ ជាទីលំនៅនៃពួកសត្វមានខ្លួនធំៗ ពួកសត្វក្នុងមហាសមុទ្រនោះ គឺត្រីតិមិ ត្រីតិមិង្គលៈ ត្រីតិមិរបិង្គលៈ ពួកអសុរ ពួកនាគ ពួកគន្ធព្វ ក្នុងមហាសមុទ្រ មានអត្តភាពប្រវែង ១០០ យោជន៍ខ្លះ ២០០ យោជន៍ខ្លះ ៣០០ យោជន៍ខ្លះ ៤០០ យោជន៍ខ្លះ ៥០០ យោជន៍ខ្លះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលបហារាទៈ ធម្មវិន័យនេះ ក៏ជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ យ៉ាងនោះឯង។ ពួកសត្វក្នុងធម្មវិន័យនោះ គឺព្រះសោតាបន្នៈ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល ព្រះសកទាគាមី បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសកទាគាមិផល ព្រះអនាគាមី បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផល ព្រះអរហន្ត បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីអរហត្តផល។ ម្នាលបហារាទៈ ត្រង់ដែលធម្មវិន័យនេះ ជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ ពួកសត្វក្នុងធម្មវិន័យនោះ គឺព្រះសោតាបន្នៈ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល ព្រះសកទាគាមី បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសកទាគាមិផល ព្រះអនាគាមី បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផល ព្រះអរហន្ត បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីអរហត្តផល នេះជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ទី៨ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ។ ម្នាលបហារាទៈ ទាំងនេះឯងជាធម៌គួរឲ្យអស្ចារ្យ ចម្លែក ៨ យ៉ាង ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលពួកភិក្ខុឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ»។ (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. อุโปสถสุตฺตํ

១០. «ឧបោសថសូត្រ»

๒๐. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม, จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ.

២០. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងបុព្វារាម ប្រាសាទរបស់នាងមិគារមាតា ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ក្នុងថ្ងៃឧបោសថនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ចោមរោមដោយភិក្ខុសង្ឃ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ យាមជាដំបូងកន្លងផុតទៅហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន រាត្រីកន្លងទៅហើយ យាមជាដំបូងកន្លងផុតទៅហើយ ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយអស់កាលយូរហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងនូវបាតិមោក្ខ ដល់ពួកភិក្ខុទាំងឡាយចុះ»។

เอวํ วุตฺเต ภควา ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม, จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ, นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม, อุทฺธสฺตํ อรุณํ, นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’ติ.

កាលបើព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់គង់ស្ងៀម។ លុះដល់វារៈជាគម្រប់ពីរដង ក្នុងកាលដែលរាត្រីកន្លងទៅ យាមកណ្តាលកន្លងផុតទៅហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន រាត្រីកន្លងទៅហើយ យាមកណ្តាលក៏កន្លងផុតទៅហើយ ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយចាំអស់កាលជាយូរហើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវបាតិមោក្ខដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ទោះបីជាវារៈជាគម្រប់ពីរដង ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់គង់ស្ងៀម។ លុះដល់វារៈជាគម្រប់បីដង ក្នុងកាលដែលរាត្រីកន្លងទៅ យាមចុងក្រោយកន្លងផុតទៅហើយ អរុណរះឡើងហើយ រាត្រីមានមុខដ៏រីករាយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន រាត្រីកន្លងទៅហើយ យាមចុងក្រោយក៏កន្លងផុតទៅហើយ អរុណក៏រះឡើងហើយ រាត្រីមានមុខដ៏រីករាយហើយ ភិក្ខុសង្ឃអង្គុយចាំអស់កាលជាយូរហើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវបាតិមោក្ខដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ បរិស័ទមិនបរិសុទ្ធឡើយ»។

อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘กํ นุ โข ภควา ปุคฺคลํ สนฺธาย เอวมาห – ‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’’ติ? อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สพฺพาวนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ. อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อสุจึ สงฺกสฺสรสมาจารํ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตํ อสฺสมณํ สมณปฏิญฺญํ อพฺรหฺมจารึ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญํ อนฺโตปูตึ อวสฺสุตํ กสมฺพุชาตํ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺนํ; ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เยน โส ปุคฺคโล เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ปุคฺคลํ [Pg.45] เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ.

លំដាប់នោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដៅយកបុគ្គលណា ទើបត្រាស់យ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអានន្ទ បរិស័ទមិនបរិសុទ្ធឡើយ'?»។ ទើបព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ កំណត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុសង្ឃទាំងអស់ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយធ្វើទុកក្នុងចិត្ត។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានឃើញបុគ្គលនោះ ដែលជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានមារយាទមិនស្អាត មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងមារយាទ មានអំពើលាក់បាំង មិនមែនជាសមណៈ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសមណៈ មិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកស្អុយក្នុង មានចិត្តទទឹកដោយកិលេស ជាអ្នកប្រមូលមកនូវសម្រាម អង្គុយនៅក្នុងកណ្តាលភិក្ខុសង្ឃ។ លុះឃើញហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ដើរចូលទៅរកបុគ្គលនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយនឹងបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា «នែអាវុសោ ចូរអ្នកក្រោកឡើង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ឃើញអ្នកហើយ ការនៅរួមគ្នារបស់អ្នក ជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ មិនមានឡើយ»។

เอวํ วุตฺเต โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ทุติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา. นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ตติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ.

កាលបើព្រះមហាមោគ្គល្លាននិយាយយ៉ាងនេះហើយ បុគ្គលនោះក៏នៅស្ងៀម។ ជាគម្រប់ពីរដង ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏និយាយនឹងបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា «នែអាវុសោ ចូរអ្នកក្រោកឡើង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ឃើញអ្នកហើយ ការនៅរួមគ្នារបស់អ្នក ជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ មិនមានឡើយ»។ ទោះបីជាវារៈជាគម្រប់ពីរដង បុគ្គលនោះក៏នៅស្ងៀម។ ជាគម្រប់បីដង ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏និយាយនឹងបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា «នែអាវុសោ ចូរអ្នកក្រោកឡើង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ឃើញអ្នកហើយ ការនៅរួមគ្នារបស់អ្នក ជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ មិនមានឡើយ»។ ទោះបីជាវារៈជាគម្រប់បីដង បុគ្គលនោះក៏នៅស្ងៀម។

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ พาหายํ คเหตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐกา นิกฺขาเมตฺวา สูจิฆฏิกํ ทตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขามิโต โส, ภนฺเต, ปุคฺคโล มยา. ปริสุทฺธา ปริสา. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, โมคฺคลฺลาน! ยาว พาหา คหณาปิ นาม โส โมฆปุริโส อาคมิสฺสตี’’ติ!

លំដាប់នោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ចាប់ដើមដៃបុគ្គលនោះ បណ្តេញចេញទៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ ហើយដាក់គន្លឹះទ្វារ រួចចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានបណ្តេញចេញទៅហើយ បរិស័ទស្អាតស្អំហើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវបាតិមោក្ខដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលមោគ្គល្លាន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលមោគ្គល្លាន មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ ព្រោះថាមោឃបុរសនោះ រង់ចាំរហូតដល់ទៅចាប់ដើមដៃទើបព្រមទៅ»។

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ตุมฺเหว ทานิ, ภิกฺขเว, อุโปสถํ กเรยฺยาถ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถ. น ทานาหํ, ภิกฺขเว, อชฺชตคฺเค อุโปสถํ กริสฺสามิ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ. อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส ยํ ตถาคโต อปริสุทฺธาย ปริสาย ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺย’’.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចាប់ពីពេលនេះទៅ អ្នកទាំងឡាយត្រូវធ្វើឧបោសថខ្លួនឯងចុះ ត្រូវសម្តែងបាតិមោក្ខខ្លួនឯងចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ តថាគតនឹងមិនធ្វើឧបោសថ មិនសម្តែងបាតិមោក្ខឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលតថាគតនឹងសម្តែងបាតិមោក្ខ ក្នុងបរិស័ទដែលមិនបរិសុទ្ធ»។

‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? มหาสมุทฺโท, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ…เป… (ยถา ปุริเม ตถา วิตฺถาเรตพฺโพ).

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ក្នុងមហាសមុទ្រនេះ មាន ៨ យ៉ាង ដែលពួកអសុរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មហាសមុទ្រមានជម្រៅទេរទៅតាមលំដាប់ ក្រឡុបទៅតាមលំដាប់ ចោទទៅតាមលំដាប់ មិនមែនជ្រៅគំហុកដូចជាជ្រោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលមហាសមុទ្រមានជម្រៅទេរទៅតាមលំដាប់ ក្រឡុបទៅតាមលំដាប់ ចោទទៅតាមលំដាប់ មិនមែនជ្រៅគំហុកដូចជាជ្រោះនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ទី១ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសុរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ...បេ... (គប្បីសម្តែងឲ្យពិស្តារ ដូចសូត្រមុននោះចុះ)។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา[Pg.46]. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา; วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត មហាសមុទ្រជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ។ ពួកសត្វធំៗក្នុងមហាសមុទ្រនោះ គឺត្រីភិសង្កៈ ត្រីទីមិង្គលៈ ត្រីទីមិរបិង្គលៈ ពួកអសុរ ពួកនាគ ពួកគន្ធព្វ។ ពួកសត្វដែលមានរាងកាយប្រវែង ១០០ យោជន៍...បេ... ប្រវែង ៥០០ យោជន៍ ក៏រស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលមហាសមុទ្រជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ គឺត្រីភិសង្កៈ ត្រីទីមិង្គលៈ ត្រីទីមិរបិង្គលៈ ពួកអសុរ ពួកនាគ ពួកគន្ធព្វ ហើយមានពួកសត្វដែលមានរាងកាយប្រវែង ១០០ យោជន៍...បេ... ប្រវែង ៥០០ យោជន៍ រស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រនោះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ទី៨ ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសុរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាង ក្នុងមហាសមុទ្រ ដែលពួកអសុរឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងមហាសមុទ្រ។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิรปิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, วสนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ មានធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាង ដែលភិក្ខុទាំងឡាយឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមហាសមុទ្រដែលមានជម្រៅទេរទៅតាមលំដាប់ ក្រឡុបទៅតាមលំដាប់ ចោទទៅតាមលំដាប់ មិនមែនជ្រៅគំហុកដូចជាជ្រោះឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ក៏មានការសិក្សាទៅតាមលំដាប់ ការធ្វើទៅតាមលំដាប់ ការប្រតិបត្តិទៅតាមលំដាប់ មិនមែនជាការចាក់ធ្លុះនូវអរហត្តផលដោយគំហុកឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលក្នុងធម្មវិន័យនេះ មានការសិក្សាទៅតាមលំដាប់ ការធ្វើទៅតាមលំដាប់ ការប្រតិបត្តិទៅតាមលំដាប់ មិនមែនជាការចាក់ធ្លុះនូវអរហត្តផលដោយគំហុកនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ទី១ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ...បេ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមហាសមុទ្រជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ គឺត្រីភិសង្កៈ ត្រីទីមិង្គលៈ ត្រីទីមិរបិង្គលៈ ពួកអសុរ ពួកនាគ ពួកគន្ធព្វ ហើយមានពួកសត្វដែលមានរាងកាយប្រវែង ១០០ យោជន៍...បេ... ប្រវែង ៥០០ យោជន៍ រស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មវិន័យនេះ ក៏ជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ យ៉ាងនោះឯង។ ពួកសត្វធំៗក្នុងធម្មវិន័យនេះ គឺព្រះសោតាបន្នបុគ្គល បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល...បេ... ព្រះអរហន្ត បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីអរហត្តផល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលធម្មវិន័យនេះ ជាទីលំនៅនៃពួកសត្វធំៗ គឺព្រះសោតាបន្នបុគ្គល បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល...បេ... ព្រះអរហន្ត បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីអរហត្តផលនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ទី៨ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាង ក្នុងធម្មវិន័យនេះ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយឃើញហើយៗ តែងត្រេកអរក្នុងធម្មវិន័យនេះ។» (ចប់ សូត្រទី១០)

มหาวคฺโค ทุติโย.

មហាវគ្គ ទី២ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖

เวรญฺโช [Pg.47] สีโห อาชญฺญํ, ขฬุงฺเกน มลานิ จ;

ทูเตยฺยํ ทฺเว จ พนฺธนา, ปหาราโท อุโปสโถติ.

និយាយអំពីវេរញ្ជសូត្រ សីហសូត្រ អាជញ្ញសូត្រ ខឡុង្កសូត្រ មលសូត្រ ទូសេយ្យសូត្រ ពន្ធនសូត្រពីរលើក បហារាទសូត្រ និងឧបោសថសូត្រ។

๓. คหปติวคฺโค

៣. គហបតីវគ្គ

๑. ปฐมอุคฺคสุตฺตํ

១. បឋមឧគ្គសូត្រ

๒๑. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

២១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចាំទុកនូវឧគ្គគហបតី ជាអ្នកក្រុងវេសាលី ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាងចុះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ យាងចូលទៅកាន់ព្រះវិហារ។

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ –

គ្រានោះ មានភិក្ខុមួយរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកសបិតនិងចីវរ ដើរចូលទៅកាន់ផ្ទះរបស់ឧគ្គគហបតី ជាអ្នកក្រុងវេសាលី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ ពេលនោះ ឧគ្គគហបតី ជាអ្នកក្រុងវេសាលី ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំភិក្ខុនោះ រួចអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ភិក្ខុនោះបាននិយាយនឹងឧគ្គគហបតី ជាអ្នកក្រុងវេសាលី ដែលអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរនោះយ៉ាងនេះថា៖

‘‘อฏฺฐหิ โข ตฺวํ, คหปติ, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเม เต, คหปติ, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เยหิ ตฺวํ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ? ‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, ชานามิ – กตเมหิ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโตติ. อปิ จ, ภนฺเต, เย เม อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, ตํ สุโณหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, คหปตี’’ติ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เอตทโวจ – ‘‘ยทาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ปฐมํ ทูรโตว อทฺทสํ; สห ทสฺสเนเนว เม, ภนฺเต[Pg.48], ภควโต จิตฺตํ ปสีทิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ’’.

«ម្នាលគហបតី ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករអ្នកថា ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាង។ ម្នាលគហបតី ធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាង ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករថាអ្នកមាននោះ តើដូចម្តេចខ្លះ?» ឧគ្គគហបតីជម្រាបថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាមិនដឹងថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករខ្ញុំព្រះករុណាថា ប្រកបដោយធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាងណាខ្លះនោះទេ។ ប៉ុន្តែ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាងណាខ្លះ ដែលមាននៅក្នុងខ្លួនខ្ញុំព្រះករុណា សូមលោកម្ចាស់ស្តាប់ធម៌នោះចុះ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងជម្រាបថ្វាយ»។ ភិក្ខុនោះទទួលពាក្យរបស់ឧគ្គគហបតី ជាអ្នកក្រុងវេសាលីថា «អើ គហបតី»។ ឧគ្គគហបតី ជាអ្នកក្រុងវេសាលី ក៏បាននិយាយពាក្យនេះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលណាដែលខ្ញុំព្រះករុណាបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគជាដំបូងអំពីចម្ងាយ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន គ្រាន់តែឃើញភ្លាម ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះដ៏មានព្រះភាគតែម្តង។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏គួរឲ្យអស្ចារ្យ មិនដែលធ្លាប់មាន ទី១ ដែលមាននៅក្នុងខ្លួនខ្ញុំព្រះករុណា»។

‘‘โส โข อหํ, ภนฺเต, ปสนฺนจิตฺโต ภควนฺตํ ปยิรุปาสึ. ตสฺส เม ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา มํ ภควา อญฺญาสิ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ โข เม ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’นฺติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ตตฺเถว พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ อคมาสึ, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ จ สิกฺขาปทานิ สมาทิยึ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះមានចិត្តជ្រះថ្លា បានចូលទៅអង្គុយជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងអនុបុព្វីកថា ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ គឺទ្រង់ប្រកាសអំពីទានកថា សីលកថា សគ្គកថា ទោស ភាពថោកទាប និងភាពសៅហ្មងនៃកាមទាំងឡាយ និងអានិសង្សក្នុងការចេញចាកកាម។ កាលណាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ខ្ញុំព្រះអង្គមានចិត្តគួរ មានចិត្តទន់ មានចិត្តប្រាសចាកនីវរណៈ មានចិត្តរីករាយ មានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ ពេលនោះ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ប្រកាសនូវធម្មទេសនា ដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ទ្រង់លើកឡើងសម្តែងដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខ សមុទ័យ និរោធ មគ្គ។ ប្រៀបដូចជាសំពត់ដ៏ស្អាត ដែលប្រាសចាកក្អែលខ្មៅ តែងទទួលជ្រលក់ទឹកល័ក្ខបានយ៉ាងល្អ យ៉ាងណាមិញ ធម្មចក្ខុដ៏ប្រាសចាកធូលី ឥតមានមន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ លើអាសនៈនោះឯងថា “វត្ថុណាមួយមានការកើតឡើងជាធម្មតា វត្ថុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែមានការរលត់ទៅជាធម្មតា” យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ បានឃើញធម៌ ដល់ធម៌ ដឹងធម៌ ចុះស៊ប់ក្នុងធម៌ ឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យ ប្រាសចាកសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿអ្នកដទៃ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ក៏បានដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាទីពឹង ក្នុងទីនោះឯង ហើយបានសមាទាននូវសិក្ខាបទទាំងឡាយ មានព្រហ្មចរិយៈជាទី ៥។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ២ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, จตสฺโส โกมาริโย ปชาปติโย อเหสุํ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เยน ตา ปชาปติโย เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ตา ปชาปติโย เอตทวจํ – ‘มยา โข, ภคินิโย, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ สิกฺขาปทานิ สมาทินฺนานิ. ยา อิจฺฉติ สา อิเธว โภเค จ ภุญฺชตุ ปุญฺญานิ จ กโรตุ, สกานิ วา ญาติกุลานิ คจฺฉตุ. โหติ วา ปน ปุริสาธิปฺปาโย, กสฺส โว ทมฺมี’ติ? เอวํ วุตฺเต สา, ภนฺเต, เชฏฺฐา ปชาปติ มํ เอตทโวจ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส มํ, อยฺยปุตฺต, ปุริสสฺส เทหี’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, ตํ ปุริสํ ปกฺโกสาเปตฺวา วาเมน หตฺเถน ปชาปตึ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ภิงฺคารํ คเหตฺวา ตสฺส ปุริสสฺส โอโณเชสึ. โกมารึ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ทารํ ปริจฺจชนฺโต นาภิชานามิ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺตํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានភរិយាក្មេងៗ ៤ នាក់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ចូលទៅរកភរិយាទាំងនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ បាននិយាយទៅកាន់ភរិយាទាំងនោះយ៉ាងនេះថា “នែប្អូនស្រីទាំងឡាយ បងបានសមាទានសិក្ខាបទទាំងឡាយ មានព្រហ្មចរិយៈជាទី ៥ ហើយ។ នាងណាប្រាថ្នា នាងនោះចូរប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិ និងធ្វើបុណ្យទាំងឡាយក្នុងផ្ទះនេះចុះ ឬមួយនឹងទៅកាន់ត្រកូលញាតិរបស់ខ្លួនក៏បាន។ ឬមួយបើមានបំណងចង់បានបុរសផ្សេង តើចង់ឲ្យបងលើកនាងឲ្យទៅបុរសណា?” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គនិយាយយ៉ាងនេះហើយ ភរិយាធំក៏បាននិយាយនឹងខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកប្រគល់ខ្ញុំម្ចាស់ឲ្យទៅបុរសឈ្មោះនេះចុះ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានហៅបុរសនោះមក ហើយយកដៃឆ្វេងចាប់ភរិយា យកដៃស្តាំកាន់ក្អមទឹក ច្រូចទឹកប្រគល់ឲ្យទៅបុរសនោះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គលះបង់ភរិយាក្មេងៗនោះ មិនដែលដឹងថាមានសេចក្តីប្រែប្រួលនៃចិត្តឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៣ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. เต จ โข อปฺปฏิวิภตฺตา สีลวนฺเตหิ กลฺยาณธมฺเมหิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភោគសម្បត្តិទាំងឡាយ តែងមានប្រាកដក្នុងត្រកូលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ ភោគសម្បត្តិទាំងនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានចែកដាច់ដោយឡែក ជាមួយលោកអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៤ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘ยํ [Pg.49] โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภิกฺขุํ ปยิรุปาสามิ; สกฺกจฺจํเยว ปยิรุปาสามิ, โน อสกฺกจฺจํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គចូលទៅរកភិក្ខុអង្គណា តែងចូលទៅរកដោយគោរពតែម៉្យាង មិនមែនជាមិនគោរពឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៥ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘โส เจ, ภนฺเต, เม อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ; สกฺกจฺจํเยว สุโณมิ, โน อสกฺกจฺจํ. โน เจ เม โส อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ, อหมสฺส ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើលោកម្ចាស់នោះសម្តែងធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងស្តាប់ដោយគោរពតែម៉្យាង មិនមែនជាមិនគោរពឡើយ។ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់នោះមិនសម្តែងធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គទេ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សម្តែងធម៌ថ្វាយលោកម្ចាស់នោះវិញ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៦ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘อนจฺฉริยํ โข ปน มํ, ภนฺเต, เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘สฺวากฺขาโต, คหปติ, ภควตา ธมฺโม’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตา เทวตา เอวํ วทามิ – ‘วเทยฺยาถ วา เอวํ โข ตุมฺเห เทวตา โน วา วเทยฺยาถ, อถ โข สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม’ติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อุนฺนตึ – ‘มํ วา เทวตา อุปสงฺกมนฺติ, อหํ วา เทวตาหิ สทฺธึ สลฺลปามี’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលពួកទេវតាចូលមកជិតខ្ញុំព្រះអង្គ ហើយប្រាប់ថា “បពិត្រគហបតី ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយ” នេះមិនជាការអស្ចារ្យឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើពួកទេវតានិយាយយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏និយាយទៅកាន់ពួកទេវតាទាំងនោះយ៉ាងនេះថា “ម្នាលទេវតាទាំងឡាយ ទោះបីអ្នករាល់គ្នានិយាយយ៉ាងនេះក្តី មិននិយាយយ៉ាងនេះក្តី ក៏ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយពិតមែន”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនដែលដឹងថា មានសេចក្តីរំភើបញាប់ញ័រនៃចិត្ត ព្រោះហេតុនោះថា “ពួកទេវតាចូលមកជិតខ្ញុំ ឬខ្ញុំនិយាយជាមួយពួកទេវតា” ឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៧ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ, นาหํ เตสํ กิญฺจิ อตฺตนิ อปฺปหีนํ สมนุปสฺสามิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. อิเม โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ. น จ โข อหํ ชานามิ – กตเมหิ จาหํ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឱរម្ភាគិយសំយោជនៈទាំង ៥ នេះ ណាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនឃើញសំយោជនៈណាមួយក្នុងចំណោមសំនោជនៈទាំងនោះ ដែលមិនទាន់លះបង់ក្នុងខ្លួនឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៨ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ នេះ តែងមានប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះអង្គមិនដឹងឡើយថា តើខ្ញុំព្រះអង្គប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ ណាខ្លះ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយនោះ។»

อถ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ยาวตโก อโหสิ อุคฺเคน คหปตินา เวสาลิเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

«គ្រានោះ ភិក្ខុនោះ លុះទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតក្នុងផ្ទះរបស់ឧគ្គគហបតី ជនជាតិវេសាលីហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈចៀសចេញទៅ។ លុះភិក្ខុនោះ ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលភិក្ខុនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ ដែលបាននិយាយជាមួយឧគ្គគហបតី ជនជាតិវេសាលី ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាប។»

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! ยถา ตํ อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, อิเมเหว โข, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ [Pg.50] ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก มยา พฺยากโต. อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ ธาเรหี’’ติ. ปฐมํ.

«ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា “သာធុ សាធុ ម្នាលភិក្ខុ! ឧគ្គគហបតី ជនជាតិវេសាលី កាលបើព្យាករ តែងព្យាករដោយត្រឹមត្រូវ យ៉ាងនោះឯង ម្នាលភិក្ខុ ឧគ្គគហបតី ជនជាតិវេសាលី ប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ នេះឯង ដែលតថាគតបានព្យាករហើយ។ ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកចាំទុកនូវឧគ្គគហបតី ជនជាតិវេសាលី ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ នេះចុះ”។ ចប់ សូត្រទី ១។»

๒. ทุติยอุคฺคสุตฺตํ

២. «ទុតិយឧគ្គសូត្រ»

๒๒. เอกํ สมยํ ภควา วชฺชีสุ วิหรติ หตฺถิคาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

២២. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនវជ្ជី នាហត្ថិគ្រាម។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាចាំទុកនូវឧគ្គគហបតី អ្នកហត្ថិគ្រាម ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ យ៉ាងចុះ”។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគត ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ យាងចូលទៅកាន់វិហារ។»

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐหิ โข ตฺวํ, คหปติ, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเม เต, คหปติ, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เยหิ ตฺวํ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ?

«គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយបាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយចូលទៅកាន់ផ្ទះរបស់ឧគ្គគហបតី អ្នកហត្ថិគ្រាម លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះ ឧគ្គគហបតី អ្នកហត្ថិគ្រាម ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំភិក្ខុនោះ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ភិក្ខុនោះ បានសួរទៅកាន់ឧគ្គគហបតី អ្នកហត្ថិគ្រាម ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះយ៉ាងនេះថា “ម្នាលគហបតី ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករថា អ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ យ៉ាង។ ម្នាលគហបតី តើធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ យ៉ាង ដែលអ្នកប្រកបដោយធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ?”»

‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, ชานามิ – กตเมหิ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโตติ. อปิ จ, ภนฺเต, เย เม อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ, ตํ สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, คหปตี’’ติ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก เอตทโวจ – ‘‘ยทาหํ, ภนฺเต, นาควเน ปริจรนฺโต ภควนฺตํ ปฐมํ ทูรโตว อทฺทสํ; สห ทสฺสเนเนว เม, ภนฺเต, ภควโต จิตฺตํ ปสีทิ, สุรามโท จ ปหียิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«ឧគ្គគហបតី ក្រាបទូលថា “បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនដឹងឡើយថា តើខ្ញុំព្រះអង្គប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ ណាខ្លះ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយនោះ។ ប៉ុន្តែ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទាំង ៨ យ៉ាងណា ដែលមានប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមលោកម្ចាស់ស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងជម្រាបថ្វាយ”។ ភិក្ខុនោះ ទទួលពាក្យរបស់ឧគ្គគហបតី អ្នកហត្ថិគ្រាមថា “ម្នាលគហបតី យ៉ាងហ្នឹងចុះ”។ ឧគ្គគហបតី អ្នកហត្ថិគ្រាម ក៏បាននិយាយពាក្យនេះថា “បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គកំពុងត្រេកត្រអាលក្នុងព្រៃនាគវ័ន បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាដំបូងអំពីចម្ងាយ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន គ្រាន់តែឃើញភ្លាម ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ជ្រះថ្លាចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយសេចក្តីស្រវឹងស្រាក៏បាត់អស់ទៅ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ១ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘โส โข อหํ, ภนฺเต, ปสนฺนจิตฺโต ภควนฺตํ ปยิรุปาสึ. ตสฺส เม ภควา อนุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สํกิเลสํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา มํ ภควา อญฺญาสิ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา [Pg.51] พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย; เอวเมวํ โข เม ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ, สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’นฺติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุสาสเน ตตฺเถว พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ อคมาสึ, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ จ สิกฺขาปทานิ สมาทิยึ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះមានចិត្តជ្រះថ្លា បានចូលទៅអង្គុយជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងអនុបុព្វីកថា ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ គឺទ្រង់ប្រកាសអំពីទានកថា សីលកថា សគ្គកថា ទោស ភាពថោកទាប និងភាពសៅហ្មងនៃកាមទាំងឡាយ និងអានិសង្សក្នុងការចេញចាកកាម។ កាលណាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ខ្ញុំព្រះអង្គមានចិត្តគួរ មានចិត្តទន់ មានចិត្តប្រាសចាកនីវរណៈ មានចិត្តរីករាយ មានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ ពេលនោះ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ប្រកាសនូវធម្មទេសនា ដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ទ្រង់លើកឡើងសម្តែងដោយព្រះអង្គឯង គឺទុក្ខ សមុទ័យ និរោធ មគ្គ។ ប្រៀបដូចជាសំពត់ដ៏ស្អាត ដែលប្រាសចាកក្អែលខ្មៅ តែងទទួលជ្រលក់ទឹកល័ក្ខបានយ៉ាងល្អ យ៉ាងណាមិញ ធម្មចក្ខុដ៏ប្រាសចាកធូលី ឥតមានមន្ទិល ក៏កើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ លើអាសនៈនោះឯងថា “វត្ថុណាមួយមានការកើតឡើងជាធម្មតា វត្ថុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែមានការរលត់ទៅជាធម្មតា” យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ បានឃើញធម៌ ដល់ធម៌ ដឹងធម៌ ចុះស៊ប់ក្នុងធម៌ ឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យ ប្រាសចាកសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿអ្នកដទៃ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ក៏បានដល់នូវព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ ជាទីពឹង ក្នុងទីនោះឯង ហើយបានសមាទាននូវសិក្ខាបទទាំងឡាយ មានព្រហ្មចរិយៈជាទី ៥។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ២ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, จตสฺโส โกมาริโย ปชาปติโย อเหสุํ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เยน ตา ปชาปติโย เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ตา ปชาปติโย เอตทวจํ – ‘มยา โข, ภคินิโย, พฺรหฺมจริยปญฺจมานิ สิกฺขาปทานิ สมาทินฺนานิ. ยา อิจฺฉติ สา อิเธว โภเค จ ภุญฺชตุ ปุญฺญานิ จ กโรตุ, สกานิ วา ญาติกุลานิ คจฺฉตุ. โหติ วา ปน ปุริสาธิปฺปาโย, กสฺส โว ทมฺมี’ติ? เอวํ วุตฺเต สา, ภนฺเต, เชฏฺฐา ปชาปติ มํ เอตทโวจ – ‘อิตฺถนฺนามสฺส มํ, อยฺยปุตฺต, ปุริสสฺส เทหี’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, ตํ ปุริสํ ปกฺโกสาเปตฺวา วาเมน หตฺเถน ปชาปตึ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ภิงฺคารํ คเหตฺวา ตสฺส ปุริสสฺส โอโณเชสึ. โกมารึ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ทารํ ปริจฺจชนฺโต นาภิชานามิ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺตํ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានភរិយាក្មេងៗ ៤ នាក់។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ចូលទៅរកភរិយាទាំងនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ បាននិយាយទៅកាន់ភរិយាទាំងនោះយ៉ាងនេះថា “នែប្អូនស្រីទាំងឡាយ បងបានសមាទានសិក្ខាបទទាំងឡាយ មានព្រហ្មចរិយៈជាទី ៥ ហើយ។ នាងណាប្រាថ្ន នាងនោះចូរប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិ និងធ្វើបុណ្យទាំងឡាយក្នុងផ្ទះនេះចុះ ឬមួយនឹងទៅកាន់ត្រកូលញាតិរបស់ខ្លួនក៏បាន។ ឬមួយបើមានបំណងចង់បានបុរសផ្សេង តើចង់ឲ្យបងលើកនាងឲ្យទៅបុរសណា?” បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គនិយាយយ៉ាងនេះហើយ ភរិយាធំក៏បាននិយាយនឹងខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកប្រគល់ខ្ញុំម្ចាស់ឲ្យទៅបុរសឈ្មោះនេះចុះ”។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានហៅបុរសនោះមក ហើយយកដៃឆ្វេងចាប់ភរិយា យកដៃស្តាំកាន់ក្អមទឹក ច្រូចទឹកប្រគល់ឲ្យទៅបុរសនោះ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គលះបង់ភរិយាក្មេងៗនោះ មិនដែលដឹងថាមានសេចក្តីប្រែប្រួលនៃចិត្តឡើយ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ទី ៣ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. เต จ โข อปฺปฏิวิภตฺตา สีลวนฺเตหิ กลฺยาณธมฺเมหิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភោគទ្រព្យទាំងឡាយ តែងមាននៅក្នុងត្រកូលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ ភោគទ្រព្យទាំងនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានចែកដាច់ (គឺមិនបានកំណាញ់ទុកឡើយ) ចំពោះលោកអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ទី៤ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘ยํ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภิกฺขุํ ปยิรุปาสามิ; สกฺกจฺจํเยว ปยิรุปาสามิ, โน อสกฺกจฺจํ. โส เจ เม อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ; สกฺกจฺจํเยว สุโณมิ, โน อสกฺกจฺจํ. โน เจ เม โส อายสฺมา ธมฺมํ เทเสติ, อหมสฺส ธมฺมํ เทเสมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

««បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ខ្ញុំព្រះអង្គចូលទៅអង្គុយជិតភិក្ខុណា តែងចូលទៅអង្គុយជិតដោយគោរពប៉ុណ្ណោះ មិនមែនមិនគោរពឡើយ។ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់នោះ សម្តែងធម៌ប្រោសខ្ញុំព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងស្តាប់ដោយគោរពប៉ុណ្ណោះ មិនមែនមិនគោរពឡើយ។ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់នោះ មិនសម្តែងធម៌ប្រោសខ្ញុំព្រះអង្គទេ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងសម្តែងធម៌ប្រគេនលោកម្ចាស់នោះវិញ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ទី៥ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘อนจฺฉริยํ [Pg.52] โข ปน, ภนฺเต, สงฺเฆ นิมนฺติเต เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘อสุโก, คหปติ, ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต อสุโก ปญฺญาวิมุตฺโต อสุโก กายสกฺขี อสุโก ทิฏฺฐิปฺปตฺโต อสุโก สทฺธาวิมุตฺโต อสุโก ธมฺมานุสารี อสุโก สทฺธานุสารี อสุโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม อสุโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม’ติ. สงฺฆํ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ปริวิสนฺโต นาภิชานามิ เอวํ จิตฺตํ อุปฺปาเทนฺโต – ‘อิมสฺส วา โถกํ เทมิ อิมสฺส วา พหุก’นฺติ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, สมจิตฺโตว เทมิ. อยํ โข เม, ภนฺเต, ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គនិមន្តព្រះសង្ឃហើយ ពួកទេវតាចូលមកប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គថា 'ម្នាលគហបតី ភិក្ខុឯណោះជាឧភតោភាគវិមុត្ត ភិក្ខុឯណោះជាបញ្ញាវិមុត្ត ភិក្ខុឯណោះជាកាយសក្ខី ភិក្ខុឯណោះជាទិដ្ឋិប្បត្ត ភិក្ខុឯណោះជាសទ្ធាវិមុត្ត ភិក្ខុឯណោះជាធម្មានុសារី ភិក្ខុឯណោះជាសទ្ធានុសារី ភិក្ខុឯណោះជាអ្នកមានសីល មានធម៌ល្អ ភិក្ខុឯណោះជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌អាក្រក់' ដូច្នេះ នេះមិនមែនជាការអស្ចារ្យឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលខ្ញុំព្រះអង្គអង្គាសព្រះសង្ឃ មិនដែលនឹកនាបង្កើតចិត្តយ៉ាងនេះថា 'អាត្មាអញនឹងប្រគេនដល់លោកអង្គនេះតិច ឬនឹងប្រគេនដល់លោកអង្គនោះច្រើន' ឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាមពិត ខ្ញុំព្រះអង្គតែងប្រគេនដោយចិត្តស្មើគ្នា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ទី៦ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘อนจฺฉริยํ โข ปน มํ, ภนฺเต, เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจนฺติ – ‘สฺวากฺขาโต, คหปติ, ภควตา ธมฺโม’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตา เทวตา เอวํ วเทมิ – ‘วเทยฺยาถ วา เอวํ โข ตุมฺเห เทวตา โน วา วเทยฺยาถ, อถ โข สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม’ติ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อุนฺนตึ – ‘มํ ตา เทวตา อุปสงฺกมนฺติ, อหํ วา เทวตาหิ สทฺธึ สลฺลปามี’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ពួកទេវតាចូលមកប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គថា 'ម្នាលគហបតី ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយ' ដូច្នេះ នេះមិនមែនជាការអស្ចារ្យឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើពួកទេវតាពោលយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងតបទៅពួកទេវតាទាំងនោះវិញថា 'ម្នាលទេវតាទាំងឡាយ ទោះបីអ្នករាល់គ្នាពោលយ៉ាងនេះក្តី មិនពោលយ៉ាងនេះក្តី ក៏ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយជាប្រាកដ'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនដែលដឹងថា ខ្លួនមានចិត្តខ្ពស់កម្ពស់ (គឺចិត្តកម្រើកដោយសេចក្តីរំភើប) ព្រោះហេតុនោះថា 'ពួកទេវតាទាំងនោះតែងចូលមកជួបអាត្មាអញ ឬអាត្មាអញតែងសន្ទនាជាមួយពួកទេវតា' ឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ទី៧ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។»

‘‘สเจ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ภควโต ปฐมตรํ กาลํ กเรยฺยํ, อนจฺฉริยํ โข ปเนตํ ยํ มํ ภควา เอวํ พฺยากเรยฺย – ‘นตฺถิ ตํ สํโยชนํ เยน สํยุตฺโต อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก ปุน อิมํ โลกํ อาคจฺเฉยฺยา’ติ. อยํ โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม สํวิชฺชติ. อิเม โข เม, ภนฺเต, อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ. น จ โข อหํ ชานามิ – กตเมหิ จาหํ อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើខ្ញុំព្រះអង្គធ្វើមរណកាលមុនព្រះដ៏មានព្រះភាគ នេះមិនមែនជាការអស្ចារ្យឡើយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា 'មិនមានសំយោជនៈណា ដែលជាគ្រឿងចងក្រង នាំឱ្យឧគ្គគហបតី អ្នកស្រុកហត្ថិគ្រាម ត្រឡប់មកកាន់លោកនេះវិញឡើយ'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ទី៨ របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលមានប្រាកដ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មានទាំង ៨ យ៉ាងនេះ តែងមានប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំព្រះអង្គមិនដឹងសោះឡើយថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករខ្ញុំព្រះអង្គថា ប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ៨ យ៉ាងណាខ្លះឡើយ។»

‘‘อถ โข โส ภิกฺขุ อุคฺคสฺส คหปติโน หตฺถิคามกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ยาวตโก อโหสิ อุคฺเคน คหปตินา หตฺถิคามเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

«គ្រានោះ ភិក្ខុនោះទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតក្នុងផ្ទះរបស់ឧគ្គគហបតី អ្នកស្រុកហត្ថិគ្រាមហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈចៀសចេញទៅ។ លុះភិក្ខុនោះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ ដែលបាននិយាយជាមួយឧគ្គគហបតី អ្នកស្រុកហត្ថិគ្រាម ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ជ្រាប។»

‘‘สาธุ [Pg.53] สาธุ, ภิกฺขุ! ยถา ตํ อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก สมฺมา พฺยากรมาโน พฺยากเรยฺย, อิเมเหว โข ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุคฺโค คหปติ หตฺถิคามโก มยา พฺยากโต. อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขุ, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อุคฺคํ คหปตึ หตฺถิคามกํ ธาเรหี’’ติ. ทุติยํ.

«ពិរោះណាស់ ពិរោះណាស់ ភិក្ខុ! ឧគ្គគហបតី អ្នកស្រុកហត្ថិគ្រាម កាលបើព្យាករ គប្បីព្យាករដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ ឧគ្គគហបតី អ្នកស្រុកហត្ថិគ្រាម តថាគតបានព្យាករហើយថា ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មានទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត អ្នកចូរចាំទុកនូវឧគ្គគហបតី អ្នកស្រុកហត្ថិគ្រាម ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មានទាំង ៨ យ៉ាងនេះចុះ។» (ចប់ សូត្រទី២)

๓. ปฐมหตฺถกสุตฺตํ

៣. បឋមហត្ថកសូត្រ

๒๓. เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถ. กตเมหิ สตฺตหิ? สทฺโธ หิ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; หิรีมา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; โอตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; พหุสฺสุโต, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; จาควา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

២៣. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងអគ្គាឡវចេតិយ ជិតក្រុងអាឡវី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចាំទុកនូវហត្ថកអាឡវកៈ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ៧ យ៉ាង។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានសីល ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានហិរិ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានឱត្តប្បៈ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកជាពហុស្សូត ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានការលះបង់ (មានចាគៈ) ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចាំទុកនូវហត្ថកអាឡវកៈ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មានទាំង ៧ យ៉ាងនេះចុះ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគត ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ យាងចូលទៅកាន់វិហារ។»

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก เยน โส ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข หตฺถกํ อาฬวกํ โส ภิกฺขุ เอตทโวจ –

«គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ហត្ថកអាឡវកៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះ ហត្ថកអាឡវកៈ ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំភិក្ខុនោះ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ភិក្ខុនោះបានពោលពាក្យនេះ នឹងហត្ថកអាឡវកៈ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរថា៖»

‘‘สตฺตหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเมหิ สตฺตหิ? ‘สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา…เป… หิริมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก’ติ. อิเมหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’’ติ. ‘‘กจฺจิตฺถ, ภนฺเต, น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ? ‘‘น เหตฺถ, อาวุโส, โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ. ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ยเทตฺถ น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’ติ.

««ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករអ្នកថា ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ៧ យ៉ាង។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺព្រះអង្គត្រាស់ថា 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល...បេ... មានហិរិ មានឱត្តប្បៈ ជាពហុស្សូត មានការលះបង់ មានបញ្ញា' ដូច្នេះ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករអ្នកថា ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មានទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង។» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចុះក្នុងទីនោះ មិនមានគ្រហស្ថណាម្នាក់ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស នៅជាមួយទេឬ?» «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនោះ មិនមានគ្រហស្ថណាម្នាក់ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស នៅជាមួយឡើយ។» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ជាការល្អណាស់ ដែលក្នុងទីនោះ មិនមានគ្រហស្ថណាម្នាក់ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស នៅជាមួយសោះ។»»

อถ [Pg.54] โข โส ภิกฺขุ หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

«គ្រានោះ ភិក្ខុនោះទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតក្នុងផ្ទះរបស់ហត្ថកអាឡវកៈហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈចៀសចេញទៅ។ លុះភិក្ខុនោះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ。 លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖»

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน หตฺถกสฺส อาฬวกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทึ. อถ โข, ภนฺเต, หตฺถโก อาฬวโก เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อหํ, ภนฺเต, หตฺถกํ อาฬวกํ เอตทวจํ – ‘สตฺตหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต. กตเมหิ สตฺตหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา…เป… หิริมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโกติ. อิเมหิ โข ตฺวํ, อาวุโส, สตฺตหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภควตา พฺยากโต’ติ.

««បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ហត្ថកអាឡវកៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ហត្ថកអាឡវកៈ ចូលមកជួបខ្ញុំព្រះអង្គ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះអង្គ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបាននិយាយនឹងហត្ថកអាឡវកៈ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករអ្នកថា ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ៧ យ៉ាង។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺព្រះអង្គត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល...បេ... មានហិរិ មានឱត្តប្បៈ ជាពហុស្សូត មានការលះបង់ មានបញ្ញា ដូច្នេះ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករអ្នកថា ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មានទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង'។»

‘‘เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, หตฺถโก มํ เอตทโวจ – ‘กจฺจิตฺถ, ภนฺเต, น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’ติ? ‘น เหตฺถ, อาวุโส, โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’ติ. ‘สาธุ, ภนฺเต, ยเทตฺถ น โกจิ คิหี อโหสิ โอทาตวสโน’’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គពោលយ៉ាងនេះហើយ ហត្ថកអាឡវកៈ បានពោលនឹងខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ចុះក្នុងទីនោះ មិនមានគ្រហស្ថណាម្នាក់ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស នៅជាមួយទេឬ?' ខ្ញុំព្រះអង្គតបថា 'ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនោះ មិនមានគ្រហស្ថណាម្នាក់ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស នៅជាមួយឡើយ'។ ហត្ថកអាឡវកៈ ពោលថា 'បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ជាការល្អណាស់ ដែលក្នុងទីនោះ មិនមានគ្រហស្ថណាម្នាក់ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស នៅជាមួយសោះ'។»

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! อปฺปิจฺโฉ โส, ภิกฺขุ, กุลปุตฺโต. สนฺเตเยว อตฺตนิ กุสลธมฺเม น อิจฺฉติ ปเรหิ ญายมาเน. เตน หิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมินาปิ อฏฺฐเมน อจฺฉริเยน อพฺภุเตน ธมฺเมน สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรหิ, ยทิทํ อปฺปิจฺฉตายา’’ติ. ตติยํ.

««ពិរោះណាស់ ពិរោះណាស់ ភិក្ខុ! ម្នាលភិក្ខុ កុលបុត្រនោះជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច (អប្បិច្ឆៈ)។ ធម៌ជាកុសលដែលមានប្រាកដក្នុងខ្លួនរបស់ខ្លួន ក៏មិនប្រាថ្នាឱ្យអ្នកដទៃដឹងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកចូរចាំទុកនូវហត្ថកអាឡវកៈ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌គួរឱ្យអស្ចារ្យ មិនធ្លាប់មាន ទី៨ នេះផងចុះ គឺសេចក្តីប្រាថ្នាតិចនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៣)

๔. ทุติยหตฺถกสุตฺตํ

៤. ទុតិយហត្ថកសូត្រ

๒๔. เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ปญฺจมตฺเตหิ อุปาสกสเตหิ ปริวุโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข หตฺถกํ อาฬวกํ ภควา [Pg.55] เอตทโวจ – ‘‘มหตี โข ตฺยายํ, หตฺถก, ปริสา. กถํ ปน ตฺวํ, หตฺถก, อิมํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหาสี’’ติ? ‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ จตฺตาริ สงฺคหวตฺถูนิ, เตหาหํ อิมํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหามิ. อหํ, ภนฺเต, ยํ ชานามิ – ‘อยํ ทาเนน สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ ทาเนน สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ เปยฺยวชฺเชน สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ เปยฺยวชฺเชน สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ อตฺถจริยาย สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ อตฺถจริยาย สงฺคณฺหามิ; ยํ ชานามิ – ‘อยํ สมานตฺตตาย สงฺคเหตพฺโพ’ติ, ตํ สมานตฺตตาย สงฺคณฺหามิ. สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม, ภนฺเต, กุเล โภคา. ทลิทฺทสฺส โข โน ตถา โสตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ. ‘‘สาธุ สาธุ, หตฺถก! โยนิ โข ตฺยายํ, หตฺถก, มหตึ ปริสํ สงฺคเหตุํ. เย หิ เกจิ, หตฺถก, อตีตมทฺธานํ มหตึ ปริสํ สงฺคเหสุํ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคเหสุํ. เยปิ หิ เกจิ, หตฺถก, อนาคตมทฺธานํ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหิสฺสนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหิสฺสนฺติ. เยปิ หิ เกจิ, หตฺถก, เอตรหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหนฺติ, สพฺเพ เต อิเมเหว จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ มหตึ ปริสํ สงฺคณฺหนฺตี’’ติ.

២៤. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងអគ្គាឡវចេតិយ ជិតក្រុងអាឡវី។ គ្រានោះ ហត្ថកអាឡវកៈ មានឧបាសកប្រមាណ ៥ រយនាក់ជាបរិវារ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងហត្ថកអាឡវកៈ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលហត្ថកៈ បរិស័ទរបស់អ្នកនេះច្រើនណាស់តើ។ ម្នាលហត្ថកៈ ចុះអ្នកសង្គ្រោះបរិស័ទដ៏ច្រើននេះ ដោយរបៀបណា?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គសង្គ្រោះបរិស័ទដ៏ច្រើននេះ ដោយសង្គហវត្ថុ ៤ យ៉ាង ដូចដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់ថា 'បុគ្គលនេះ គួរខ្ញុំព្រះអង្គសង្គ្រោះដោយទាន' ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សង្គ្រោះបុគ្គលនោះដោយទាន។ ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់ថា 'បុគ្គលនេះ គួរខ្ញុំព្រះអង្គសង្គ្រោះដោយបិយវាចា' ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សង្គ្រោះបុគ្គលនោះដោយបិយវាចា។ ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់ថា 'បុគ្គលនេះ គួរខ្ញុំព្រះអង្គសង្គ្រោះដោយអត្ថចរិយា' ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សង្គ្រោះបុគ្គលនោះដោយអត្ថចរិយា។ ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់ថា 'បុគ្គលនេះ គួរខ្ញុំព្រះអង្គសង្គ្រោះដោយសមានត្តតា' ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សង្គ្រោះបុគ្គលនោះដោយសមានត្តតា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភោគទ្រព្យទាំងឡាយ តែងមាននៅក្នុងត្រកូលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ។ ពួកជនតែងយល់ឃើញថា ពាក្យរបស់មនុស្សមិនក្រីក្រ គួរតែស្តាប់ មិនដូចជាពាក្យរបស់មនុស្សក្រីក្រឡើយ។» «ពិរោះណាស់ ពិរោះណាស់ ហត្ថកៈ! ម្នាលហត្ថកៈ នេះជាឧបាយដ៏សមគួររបស់អ្នក ដើម្បីសង្គ្រោះបរិស័ទដ៏ច្រើន។ ម្នាលហត្ថកៈ ពួកជនណាមួយក្នុងអតីតកាល ដែលបានសង្គ្រោះបរិស័ទដ៏ច្រើន ជនទាំងអស់នោះ ក៏បានសង្គ្រោះដោយសង្គហវត្ថុទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលហត្ថកៈ ពួកជនណាមួយក្នុងអនាគតកាល ដែលនឹងសង្គ្រោះបរិស័ទដ៏ច្រើន ជនទាំងអស់នោះ ក៏នឹងសង្គ្រោះដោយសង្គហវត្ថុទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលហត្ថកៈ ពួកជនណាមួយក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ដែលកំពុងសង្គ្រោះបរិស័ទដ៏ច្រើន ជនទាំងអស់នោះ ក៏កំពុងសង្គ្រោះដោយសង្គហវត្ថុទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเต หตฺถเก อาฬวเก ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; สีลวา, ภิกฺขเว…เป… หิรีมา… โอตฺตปฺปี… พหุสฺสุโต… จาควา… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก; อปฺปิจฺโฉ, ภิกฺขเว, หตฺถโก อาฬวโก. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ อจฺฉริเยหิ อพฺภุเตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ หตฺถกํ อาฬวกํ ธาเรถา’’ติ. จตุตฺถํ.

គ្រានោះឯង ហត្ថកអាឡវកៈ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់ខ្ជាប់ ឲ្យក្លៀវក្លា ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។ លុះហត្ថកអាឡវកៈ ចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរចាំទុកនូវហត្ថកអាឡវកៈ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ៨ យ៉ាង។ តើប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានសទ្ធា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ... មានសីល... មានហិរិ... មានឱត្តប្បៈ... មានពហុស្សូត... មានចាគៈ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានបញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហត្ថកអាឡវកៈ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរចាំទុកនូវហត្ថកអាឡវកៈ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដ៏អស្ចារ្យ ចម្លែក ៨ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. มหานามสุตฺตํ

៥. មហានាមសូត្រ

๒๕. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.56] ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, อุปาสโก โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก โหตี’’ติ.

២៥. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ។ គ្រានោះឯង មហានាមសក្កៈ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះមហានាមសក្កៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឈ្មោះថាជាឧបាសក?»។ «ម្នាលមហានាម កាលណា បុគ្គលដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង ដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង ម្នាលមហានាម ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឈ្មោះថាជាឧបាសក»។

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឧបាសក ឈ្មោះថាជាអ្នកមានសីល?»។ «ម្នាលមហានាម កាលណា ឧបាសកជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ម្នាលមហានាម ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឈ្មោះថាឧបាសកអ្នកមានសីល»។

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตนาว สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ ; อตฺตนาว สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนาว จาคสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนาว ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, โน ปรํ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนาว สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, โน ปรํ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนาว สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, โน ปรํ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนาว สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, โน ปรํ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ; อตฺตนาว อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឧបាសក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ?»។ «ម្នាលមហានាម កាលណា ឧបាសកខ្លួនឯងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា ខ្លួនឯងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសីល ខ្លួនឯងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយការលះបង់ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយការលះបង់ ខ្លួនឯងជាអ្នកចង់ជួបភិក្ខុទាំងឡាយ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យជួបភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្លួនឯងជាអ្នកចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ ខ្លួនឯងជាអ្នកចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យចាំទុកនូវធម៌ ខ្លួនឯងជាអ្នកត្រិះរិះពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលបានចាំទុកហើយ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យត្រិះរិះពិចារណានូវសេចក្តី ខ្លួនឯងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលមហានាម ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឧបាសកឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ»។

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ? ‘‘ยโต โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, ปรญฺจ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สทฺธมฺมํ [Pg.57] โสตุกาโม โหติ, ปรญฺจ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, ปรญฺจ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, ปรญฺจ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ, อตฺตนา จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, มหานาม, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ปญฺจมํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឧបាសក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង?»។ «ម្នាលមហានាម កាលណា ឧបាសកខ្លួនឯងផងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសទ្ធាផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសីលផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយការលះបង់ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយការលះបង់ផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកចង់ជួបភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យជួបភិក្ខុទាំងឡាយផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យចាំទុកនូវធម៌ផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកត្រិះរិះពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលបានចាំទុកហើយ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យត្រិះរិះពិចារណានូវសេចក្តីផង ខ្លួនឯងផងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង។ ម្នាលមហានាម ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឧបាសកឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង»។ (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. ชีวกสุตฺตํ

៦. ជីវកសូត្រ

๒๖. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ ชีวกมฺพวเน. อถ โข ชีวโก โกมารภจฺโจ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชีวโก โกมารภจฺโจ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, อุปาสโก โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; เอตฺตาวตา โข ชีวก, อุปาสโก โหตี’’ติ.

២៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងអម្ពវនរបស់ជីវកៈ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង ជីវកៈកោមារភត្យ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះជីវកៈកោមារភត្យ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឈ្មោះថាជាឧបាសក?»។ «ម្នាលជីវកៈ កាលណា បុគ្គលដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង ដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង ម្នាលជីវកៈ ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឈ្មោះថាជាឧបាសក»។

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ; เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก สีลวา โหตี’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឧបាសក ឈ្មោះថាជាអ្នកមានសីល?»។ «ម្នាលជីវកៈ កាលណា ឧបាសកជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ...ផេ... វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ម្នាលជីវកៈ ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឈ្មោះថាឧបាសកអ្នកមានសីល»។

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตนาว สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ…เป… อตฺตนาว อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឧបាសក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ?»។ «ម្នាលជីវកៈ កាលណា ឧបាសកខ្លួនឯងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា...ផេ... ខ្លួនឯងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលជីវកៈ ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឧបាសកឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ»។

‘‘กิตฺตาวตา ปน, ภนฺเต, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ? ‘‘ยโต โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ จาคสมฺปนฺโน [Pg.58] โหติ, ปรญฺจ จาคสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ภิกฺขูนํ ทสฺสนกาโม โหติ, ปรญฺจ ภิกฺขูนํ ทสฺสเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, ปรญฺจ สทฺธมฺมสฺสวเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ, ปรญฺจ ธมฺมธารณาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ, ปรญฺจ อตฺถูปปริกฺขาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติยา สมาทเปติ. เอตฺตาวตา โข, ชีวก, อุปาสโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបឧបាសក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង?»។ «ម្នាលជីវកៈ កាលណា ឧបាសកខ្លួនឯងផងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសទ្ធាផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសីលផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយការលះបង់ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយការលះបង់ផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកចង់ជួបភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យជួបភិក្ខុទាំងឡាយផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យចាំទុកនូវធម៌ផង ខ្លួនឯងផងជាអ្នកត្រិះរិះពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលបានចាំទុកហើយ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យត្រិះរិះពិចារណានូវសេចក្តីផង ខ្លួនឯងផងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃឲ្យប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង។ ម្នាលជីវកៈ ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ឧបាសកឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង»។ (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. ปฐมพลสุตฺตํ

៧. បឋមពលសូត្រ

๒๗. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ อฏฺฐ? รุณฺณพลา, ภิกฺขเว, ทารกา, โกธพลา มาตุคามา, อาวุธพลา โจรา, อิสฺสริยพลา ราชาโน, อุชฺฌตฺติพลา พาลา, นิชฺฌตฺติพลา ปณฺฑิตา, ปฏิสงฺขานพลา พหุสฺสุตา, ขนฺติพลา สมณพฺราหฺมณา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ พลานี’’ติ. สตฺตมํ.

២៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំងឡាយនេះមាន ៨ យ៉ាង។ កម្លាំង ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្មេងតូចៗ មានការយំជាកម្លាំង ស្រ្តីមានការខឹងជាកម្លាំង ពួកចោរមានអាវុធជាកម្លាំង ពួកស្តេចមានឥស្សរិយយសជាកម្លាំង ពួកជនពាលមានការតិះដៀលជាកម្លាំង ពួកបណ្ឌិតមានការពិចារណាដឹងហេតុផលជាកម្លាំង ពួកអ្នកមានពហុស្សូតមានការត្រិះរិះពិចារណាជាកម្លាំង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍មានសេចក្តីអត់ធន់ជាកម្លាំង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. ทุติยพลสุตฺตํ

៨. ទុតិយពលសូត្រ

๒๘. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กติ นุ โข, สาริปุตฺต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ? ‘‘อฏฺฐ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

២៨. គ្រានោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ដូច្នេះថា «ម្នាលសារីបុត្ត កម្លាំងរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព មានប៉ុន្មានយ៉ាង ដែលភិក្ខុខីណាស្រព ប្រកបដោយកម្លាំងទាំងនោះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា "អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ"?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កម្លាំងរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព មាន ៨ យ៉ាង ដែលភិក្ខុខីណាស្រព ប្រកបដោយកម្លាំងទាំងនោះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា "អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ"»។

‘‘กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อนิจฺจโต สพฺเพ สงฺขารา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

«កម្លាំង ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុខីណាស្រព តែងឃើញច្បាស់នូវសង្ខារទាំងពួង តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា ជាសភាវៈមិនទៀង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលភិក្ខុខីណាស្រព ឃើញច្បាស់នូវសង្ខារទាំងពួង តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា ជាសភាវៈមិនទៀង នេះជាកម្លាំងរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព ដែលភិក្ខុខីណាស្រព អាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា "អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ"។ (ទី១)

‘‘ปุน [Pg.59] จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน องฺคารกาสูปมา กามา ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐา โหนฺติ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុខីណាស្រព តែងឃើញច្បាស់នូវកាមទាំងឡាយ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា ប្រៀបដូចជារណ្តៅរងើកភ្លើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលភិក្ខុខីណាស្រព ឃើញច្បាស់នូវកាមទាំងឡាយ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា ប្រៀបដូចជារណ្តៅរងើកភ្លើង នេះជាកម្លាំងរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព ដែលភិក្ខុខីណាស្រព អាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា "អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ"។ (ទី២)

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺติภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน วิเวกนินฺนํ จิตฺตํ โหติ วิเวกโปณํ วิเวกปพฺภารํ วิเวกฏฺฐํ เนกฺขมฺมาภิรตํ พฺยนฺติภูตํ สพฺพโส อาสวฏฺฐานิเยหิ ธมฺเมหิ, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ចិត្តរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព តែងទោរទន់ទៅរកវិវេក (ព្រះនិព្វាន) ផ្អៀងទៅរកវិវេក បង្អោនទៅរកវិវេក ឋិតនៅក្នុងវិវេក ត្រេកអរក្នុងនេក្ខម្មៈ វៀរចាកដោយដាច់ខាតចាកធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃអាសវៈដោយប្រការទាំងពួង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលចិត្តរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព ទោរទន់ទៅរកវិវេក ផ្អៀងទៅរកវិវេក បង្អោនទៅរកវិវេក ឋិតនៅក្នុងវិវេក ត្រេកអរក្នុងនេក្ខម្មៈ វៀរចាកដោយដាច់ខាតចាកធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃអាសវៈដោយប្រការទាំងពួង នេះជាកម្លាំងរបស់ភិក្ខុខីណាស្រព ដែលភិក្ខុខីណាស្រព អាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា "អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ"។ (ទី៣)

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត សតិបដ្ឋាន ៤ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលសតិបដ្ឋាន ៤ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយនេះ នេះក៏ជាកម្លាំងរបស់ភិក្ខុជាខីណាស្រព ដែលភិក្ខុជាខីណាស្រពអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា «អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ» ដូច្នេះ។

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา…เป… ปญฺจินฺทฺริยานิ ภาวิตานิ โหนฺติ สุภาวิตานิ…เป… สตฺต โพชฺฌงฺคา ภาวิตา โหนฺติ สุภาวิตา…เป… อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต. ยมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, อิทมฺปิ, ภนฺเต, ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ឥទ្ធិបាទ ៤ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយ...។ប។ ឥន្ទ្រិយ ៥ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយ...។ប។ ពោជ្ឈង្គ ៧ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយ...។ប។ អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលអរិយមគ្គមានអង្គ ៨ ភិក្ខុជាខីណាស្រពបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយនេះ នេះក៏ជាកម្លាំងរបស់ភិក្ខុជាខីណាស្រព ដែលភិក្ខុជាខីណាស្រពអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា «អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ» ដូច្នេះ។

‘‘อิมานิ โข, ภนฺเต, อฏฺฐ ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน พลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ขีณาสโว ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปฏิชานาติ – ‘ขีณา เม อาสวา’’’ติ. อฏฺฐมํ.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទាំងនេះឯងជាកម្លាំង ៨ យ៉ាង របស់ភិក្ខុជាខីណាស្រព ដែលភិក្ខុជាខីណាស្រពប្រកបដោយកម្លាំងទាំងឡាយណាហើយ តែងប្តេជ្ញានូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយថា «អាសវៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ អស់ហើយ» ដូច្នេះ។ ចប់សូត្រទី ៨។

๙. อกฺขณสุตฺตํ

៩. អក្ខណសូត្រ

๒๙. ‘‘‘ขณกิจฺโจ [Pg.60] โลโก, ขณกิจฺโจ โลโก’ติ, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ, โน จ โข โส ชานาติ ขณํ วา อกฺขณํ วา. อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต; อยญฺจ ปุคฺคโล นิรยํ อุปปนฺโน โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

២៩. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានឮ តែងនិយាយថា «លោកមានកិច្ចត្រូវធ្វើក្នុងខណៈ លោកមានកិច្ចត្រូវធ្វើក្នុងខណៈ» ដូច្នេះ តែបុថុជ្ជននោះឯង មិនដឹងនូវខណៈ ឬអខណៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អខណៈ និងអសម័យទាំងឡាយ ៨ យ៉ាងនេះ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។ អខណៈ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រមដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ជាសុគត ជ្រាបច្បាស់នូវលោក ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់កើតឡើងក្នុងលោកនេះផង ធម៌ដែលនាំមកនូវសេចក្តីស្ងប់ ជាធម៌រំលត់ទុក្ខ នាំទៅកាន់សេចក្តីដឹងច្បាស់ ដែលព្រះសុគតទ្រង់សម្តែងហើយ តែងត្រូវបានសម្តែងផង តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងនរកផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអខណៈ ជាអសម័យទី ១ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต; อยญฺจ ปุคฺคโล ติรจฺฉานโยนึ อุปปนฺโน โหติ…เป….

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតកើតឡើងក្នុងលោក...។ប។ ជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគផង ធម៌ដែលនាំមកនូវសេចក្តីស្ងប់ ជាធម៌រំលត់ទុក្ខ នាំទៅកាន់សេចក្តីដឹងច្បាស់ ដែលព្រះសុគតទ្រង់សម្តែងហើយ តែងត្រូវបានសម្តែងផង តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងកំណើតតិរច្ឆានផង...។ប។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล เปตฺติวิสยํ อุปปนฺโน โหติ…เป….

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត...។ប។ តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងប្រេតវិស័យផង...។ប។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล อญฺญตรํ ทีฆายุกํ เทวนิกายํ อุปปนฺโน โหติ…เป….

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត...។ប។ តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាដែលមានអាយុវែងណាមួយផង...។ប។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ อวิญฺญาตาเรสุ มิลกฺเขสุ, ยตฺถ นตฺถิ คติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ…เป… ปญฺจโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត...។ប។ តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងបច្ចន្តជនបទ ក្នុងពួកមិលក្ខៈដែលមិនដឹងខុសត្រូវ ជាទីដែលភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា មិនធ្លាប់ទៅដល់...។ប។ នេះជាអខណៈ ជាអសម័យទី ៥ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมา ปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ…เป….

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត...។ប។ តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងមជ្ឈិមជនបទ តែបុគ្គលនោះជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ មានសេចក្តីយល់ច្រឡំថា «ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ គ្មានផល ការបូជាធំ គ្មានផល ការបូជាតូច គ្មានផល ផលវិបាកនៃកម្មដែលបុគ្គលធ្វើល្អធ្វើអាក្រក់ គ្មាន លោកនេះគ្មាន លោកខាងមុខគ្មាន ម្តាយគ្មាន ឪពុកគ្មាន សត្វជាឧបបាតិកៈគ្មាន ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោក ដែលប្រព្រឹត្តល្អ ប្រតិបត្តិត្រូវ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវលោកនេះ និងលោកខាងមុខ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ហើយប្រកាស គ្មានឡើយ» ដូច្នេះ...។ប។

‘‘ปุน [Pg.61] จปรํ, ภิกฺขเว…เป… อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ทุปฺปญฺโญ ชโฬ เอฬมูโค อปฺปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត...។ប។ តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងមជ្ឈិមជនបទ តែបុគ្គលនោះជាមនុស្សអប្បប្រាជ្ញា ល្ងង់ខ្លៅ គរថ្លង់ មិនអាចដឹងនូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលគេសម្តែងល្អ និងសម្តែងមិនល្អបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអខណៈ ជាអសម័យទី ៧ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อนุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. ธมฺโม จ น เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม อกฺขโณ อสมโย พฺรหฺมจริยวาสาย. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อกฺขณา อสมยา พฺรหฺมจริยวาสาย’’’.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ...។ប។ ជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនកើតឡើងក្នុងលោកឡើយ។ ទាំងធម៌ដែលនាំមកនូវសេចក្តីស្ងប់ ជាធម៌រំលត់ទុក្ខ នាំទៅកាន់សេចក្តីដឹងច្បាស់ ដែលព្រះសុគតទ្រង់សម្តែងហើយ ក៏មិនត្រូវបានសម្តែងឡើយ។ តែបុគ្គលនេះ ទៅកើតក្នុងមជ្ឈិមជនបទ ទាំងបុគ្គលនោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ អាចដឹងនូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលគេសម្តែងល្អ និងសម្តែងមិនល្អបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអខណៈ ជាអសម័យទី ៨ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអខណៈ ជាអសម័យ ៨ យ៉ាង ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។

‘‘เอโกว โข, ภิกฺขเว, ขโณ จ สมโย จ พฺรหฺมจริยวาสาย. กตโม เอโก? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปนฺโน โหติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. ธมฺโม จ เทสิยติ โอปสมิโก ปรินิพฺพานิโก สมฺโพธคามี สุคตปฺปเวทิโต. อยญฺจ ปุคฺคโล มชฺฌิเมสุ ชนปเทสุ ปจฺจาชาโต โหติ, โส จ โหติ ปญฺญวา อชโฬ อเนฬมูโค ปฏิพโล สุภาสิตทุพฺภาสิตสฺส อตฺถมญฺญาตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, เอโกว ขโณ จ สมโย จ พฺรหฺมจริยวาสายา’’ติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខណៈ និងសម័យ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌ មានតែមួយយ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។ មួយយ៉ាង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រមដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ជាសុគត ជ្រាបច្បាស់នូវលោក ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់កើតឡើងក្នុងលោកនេះផង ធម៌ដែលនាំមកនូវសេចក្តីស្ងប់ ជាធម៌រំលត់ទុក្ខ នាំទៅកាន់សេចក្តីដឹងច្បាស់ ដែលព្រះសុគតទ្រង់សម្តែងហើយ តែងត្រូវបានសម្តែងផង។ ទាំងបុគ្គលនេះ ក៏កើតក្នុងមជ្ឈិមជនបទ ទាំងបុគ្គលនោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ អាចដឹងនូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលគេសម្តែងល្អ និងសម្តែងមិនល្អបានផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាខណៈតែមួយ ជាសម័យតែមួយ ដើម្បីការនៅគ្រប់គ្រងព្រហ្មចរិយធម៌។

‘‘มนุสฺสลาภํ ลทฺธาน, สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต;

เย ขณํ นาธิคจฺฉนฺติ, อตินาเมนฺติ เต ขณํ.

ជនទាំងឡាយណា បានកំណើតជាមនុស្សហើយ ក្នុងកាលដែលព្រះសទ្ធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងល្អហើយ តែមិនបាននូវខណៈ ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាធ្វើឲ្យកន្លងហួសនូវខណៈ។

‘‘พหู หิ อกฺขณา วุตฺตา, มคฺคสฺส อนฺตรายิกา;

กทาจิ กรหจิ โลเก, อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา.

ព្រោះថា អខណៈទាំងឡាយ ដែលជាអន្តរាយដល់មគ្គ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយថាមានច្រើន មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតទាំងឡាយ យូរៗម្តង ទើបកើតឡើងក្នុងលោក។

‘‘ตยิทํ สมฺมุขีภูตํ, ยํ โลกสฺมึ สุทุลฺลภํ;

มนุสฺสปฏิลาโภ จ, สทฺธมฺมสฺส จ เทสนา;

อลํ วายมิตุํ ตตฺถ, อตฺตกาเมน ชนฺตุนา.

ខណៈណាដែលរកបានដោយក្រក្រៃលែងក្នុងលោក គឺការបានកំណើតជាមនុស្ស និងការសម្តែងព្រះសទ្ធម៌ ខណៈនោះឯង មកប្រាកដចំពោះមុខហើយ សត្វអ្នកប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន គួរតែព្យាយាមក្នុងខណៈនោះ។

‘‘กถํ [Pg.62] วิชญฺญา สทฺธมฺมํ, ขโณ เว มา อุปจฺจคา;

ขณาตีตา หิ โสจนฺติ, นิรยมฺหิ สมปฺปิตา.

ធ្វើដូចម្តេច ទើបនឹងដឹងច្បាស់នូវព្រះសទ្ធម៌បាន ខណៈកុំបីកន្លងហួសអ្នកទាំងឡាយឡើយ ព្រោះថា ជនទាំងឡាយណាដែលកន្លងហួសនូវខណៈហើយ តែងសោកស្តាយ ក្នុងកាលដែលធ្លាក់ទៅក្នុងនរក។

‘‘อิธ เจ นํ วิราเธติ, สทฺธมฺมสฺส นิยามตํ ;

วาณิโชว อตีตตฺโถ, จิรตฺตํ อนุตปิสฺสติ.

បើបុគ្គលក្នុងលោកនេះ ធ្វើឲ្យខកខាននូវអរិយមគ្គ ដែលជាសភាវៈទៀងទាត់នៃព្រះសទ្ធម៌ បុគ្គលនោះនឹងត្រូវក្តៅក្រហាយអស់កាលជាយូរអង្វែង ដូចជាឈ្មួញដែលខកខាននូវប្រយោជន៍ ដូច្នោះ។

‘‘อวิชฺชานิวุโต โปโส, สทฺธมฺมํ อปราธิโก;

ชาติมรณสํสารํ, จิรํ ปจฺจนุโภสฺสติ.

បុរសដែលត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំងហើយ ធ្វើខុសក្នុងព្រះសទ្ធម៌ នឹងត្រូវរងគ្រោះក្នុងសង្សារវដ្ត គឺជាតិ និងមរណៈ អស់កាលជាយូរអង្វែង។

‘‘เย จ ลทฺธา มนุสฺสตฺตํ, สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต;

อกํสุ สตฺถุ วจนํ, กริสฺสนฺติ กโรนฺติ วา.

ចំណែកជនទាំងឡាយណា បានកំណើតជាមនុស្សហើយ ក្នុងកាលដែលព្រះសទ្ធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងល្អហើយ បានធ្វើតាម នឹងធ្វើតាម ឬកំពុងធ្វើតាមនូវព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះសាស្តា។

‘‘ขณํ ปจฺจวิทุํ โลเก, พฺรหฺมจริยํ อนุตฺตรํ;

เย มคฺคํ ปฏิปชฺชึสุ, ตถาคตปฺปเวทิตํ.

ជនទាំងឡាយណា បានប្រតិបត្តិនូវមគ្គ ដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយ ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានចាក់ធ្លុះនូវខណៈក្នុងលោក និងព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។

‘‘เย สํวรา จกฺขุมตา, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา;

เตสุ คุตฺโต สทา สโต, วิหเร อนวสฺสุโต.

សីលសំវរៈទាំងឡាយណា ដែលព្រះអង្គមានចក្ខុ ជាអាទិច្ចពន្ធុ ទ្រង់សម្តែងហើយ ភិក្ខុគួរជាអ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងសីលសំវរៈទាំងនោះ មានសតិសព្វកាល មិនត្រូវឲ្យកិលេសជ្រាបចូលបានឡើយ។

‘‘สพฺเพ อนุสเย เฉตฺวา, มารเธยฺยปรานุเค;

เต เว ปารงฺคตา โลเก, เย ปตฺตา อาสวกฺขย’’นฺติ. นวมํ;

ជនទាំងឡាយណា បានកាត់ផ្តាច់នូវអនុស័យទាំងពួង ដែលដេកត្រាំតាមទៅក្នុងដែននៃមារ ជនទាំងឡាយនោះឯង ឈ្មោះថាបានដល់នូវត្រើយក្នុងលោក ព្រោះបានដល់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈ។ ចប់សូត្រទី ៩។

๑๐. อนุรุทฺธมหาวิตกฺกสุตฺตํ

១០. អនុរុទ្ធមហាវិតក្កសូត្រ

๓๐. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อนุรุทฺโธ เจตีสุ วิหรติ ปาจีนวํสทาเย. อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส ; สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’’ติ.

៣០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភូមិភាគភគ្គៈ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងដែនចេតិ ក្នុងព្រៃបាចីនវំសទាយវ័ន។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា «ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកសន្តោស មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមិនសន្តោសឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកស្ងាត់កាយស្ងាត់ចិត្ត មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុមឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកខ្ជិលច្រអូសឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសតិខ្ជាប់ខ្ជួន មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកភ្លេចសតិឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តតម្កល់មាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនតម្កល់មាំឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកអប្បប្រាជ្ញាឡើយ» ដូច្នេះ។

อถ [Pg.63] โข ภควา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย; เอวเมวํ – ภคฺเคสุ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อนฺตรหิโต เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. อายสฺมาปิ โข อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ក៏ទ្រង់បាត់បង់ពីភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងភូមិភាគភគ្គៈ ទៅប្រាកដចំពោះមុខព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ក្នុងព្រៃបាចីនវំសទាយវ័ន ក្នុងដែនចេតិ ហាក់ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ ចំណែកព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។

นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ ภควา เอตทโวจ –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា —

‘‘สาธุ สาธุ, อนุรุทฺธ! สาธุ โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, (ยํ ตํ มหาปุริสวิตกฺกํ) วิตกฺเกสิ – ‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส; สมาหิตสฺสายํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ. เตน หิ ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิมมฺปิ อฏฺฐมํ มหาปุริสวิตกฺกํ วิตกฺเกหิ – ‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’’’ติ.

«ពិរោះណាស់ ពិរោះណាស់ អនុរុទ្ធ! ម្នាលអនុរុទ្ធ គួរតែអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈ យ៉ាងនេះថា «ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកសន្តោស មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមិនសន្តោសឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកស្ងាត់កាយស្ងាត់ចិត្ត មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុមឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកខ្ជិលច្រអូសឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសតិខ្ជាប់ខ្ជួន មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកភ្លេចសតិឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តតម្កល់មាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនតម្កល់មាំឡើយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកអប្បប្រាជ្ញាឡើយ» ដូច្នេះ។ ម្នាលអនុរុទ្ធ បើដូច្នោះ អ្នកចូរត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទី ៨ នេះថែមទៀតថា «ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ ត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរ ត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរឡើយ» ដូច្នេះចុះ។

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ យ៉ាងនេះហើយ ម្នាលអនុរុទ្ធ ក្នុងកាលនោះ អ្នកចង់បានកាលណា ក៏ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខ កើតអំពីសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅអស់កាលនោះ។

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ យ៉ាងនេះហើយ ម្នាលអនុរុទ្ធ ក្នុងកាលនោះ អ្នកចង់បានកាលណា ក៏ព្រោះរំលត់វិតក្កៈ និងវិចារៈអស់ទៅ សម្រេចនូវទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិកើតមានក្នុងសន្តានចិត្ត មានសេចក្តីជ្រះថ្លា មានចិត្តជាសភាពតែមួយ គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខ កើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅអស់កាលនោះ។

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหริสฺสสิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวทิสฺสสิ [Pg.64] ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះ កាលនោះ អ្នកឯង កាលបើប្រាថ្នាអស់កាលត្រឹមណា ក៏នឹងនឿយណាយចាកបីតិ មានចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ និងទទួលរងនូវសុខដោយនាមកាយ ហើយចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរថា “បុគ្គលដែលប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ” ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅអស់កាលត្រឹមនោះ។»

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, ตโต ตฺวํ, อนุรุทฺธ, ยาวเทว อากงฺขิสฺสสิ, สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสสิ.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះ កាលនោះ អ្នកឯង កាលបើប្រាថ្នាអស់កាលត្រឹមណា ក៏ព្រោះលះបង់នូវសុខ ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខ និងព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុន ហើយចូលទៅកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅអស់កាលត្រឹមនោះ។»

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นานารตฺตานํ ทุสฺสานํ ทุสฺสกรณฺฑโก ปูโร; เอวเมวํ เต ปํสุกูลจีวรํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាធម៌កើតឡើងក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលនោះ ម្នាលអនុរុទ្ធ ឧបមាដូចជាទូ ឬហឹបដែលពេញដោយសម្លៀកបំពាក់មានពណ៌ផ្សេងៗ របស់គហបតី ឬកូនគហបតី តែងប្រាកដជាទីគាប់ចិត្ត យ៉ាងណាមិញ សំពត់បង្សុកូលចីវរ ក៏នឹងប្រាកដដល់អ្នកដែលជាអ្នកសន្តោស សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីមិនមានសេចក្តីតក់ស្លុត ដើម្បីការនៅជាសុខ និងដើម្បីឈានទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา สาลีนํ โอทโน วิจิตกาฬโก อเนกสูโป อเนกพฺยญฺชโน; เอวเมวํ เต ปิณฺฑิยาโลปโภชนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាធម៌កើតឡើងក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលនោះ ម្នាលអនុរុទ្ធ ឧបមាដូចជាបាយនៃស្រូវសាលីដ៏ស្អាត គ្មានគ្រាប់ខ្មៅ មានសម្ល និងគ្រឿងក្រយាផ្សេងៗ របស់គហបតី ឬកូនគហបតី តែងប្រាកដជាទីគាប់ចិត្ត យ៉ាងណាមិញ ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដែលបានមកដោយកម្លាំងស្មង ក៏នឹងប្រាកដដល់អ្នកដែលជាអ្នកសន្តោស សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីមិនមានសេចក្តីតក់ស្លុត ដើម្បីការនៅជាសុខ និងដើម្បីឈានទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา กูฏาคารํ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ นิวาตํ ผุสิตคฺคฬํ ปิหิตวาตปานํ; เอวเมวํ เต รุกฺขมูลเสนาสนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាធម៌កើតឡើងក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលនោះ ម្នាលអនុរុទ្ធ ឧបមាដូចជាប្រាសាទ ឬផ្ទះកំពូល ដែលបូកលាបទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ជិតខ្យល់ មានគន្លឹះទ្វារជាប់មាំ មានបង្អួចបិទជិតល្អ របស់គហបតី ឬកូនគហបតី តែងប្រាកដជាទីគាប់ចិត្ត យ៉ាងណាមិញ សេនាសនៈទៀបគល់ឈើ ក៏នឹងប្រាកដដល់អ្នកដែលជាអ្នកសន្តោស សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីមិនមានសេចក្តីតក់ស្លុត ដើម្បីការនៅជាសុខ និងដើម្បីឈានទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ[Pg.65], เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา ปลฺลงฺโก โคนกตฺถโต ปฏิกตฺถโต ปฏลิกตฺถโต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรโณ สอุตฺตรจฺฉโท อุภโตโลหิตกูปธาโน; เอวเมวํ เต ติณสนฺถารกสยนาสนํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាធម៌កើតឡើងក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលនោះ ម្នាលអនុរុទ្ធ ឧបមាដូចជាបល្ល័ង្កដែលក្រាលដោយកម្រាលរោមសត្វដ៏វែង ឬក្រាលដោយកម្រាលរោមសត្វពណ៌ស ឬកម្រាលផ្កាចម្រុះ ឬកម្រាលស្បែកសត្វរមាំងដ៏ប្រសើរ មានពិដានខាងលើ មានខ្នើយក្រហមទាំងសងខាង របស់គហបតី ឬកូនគហបតី តែងប្រាកដជាទីគាប់ចិត្ត យ៉ាងណាមិញ ទីដេកនិងទីអង្គុយដែលក្រាលដោយស្មៅ ក៏នឹងប្រាកដដល់អ្នកដែលជាអ្នកសន្តោស សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីមិនមានសេចក្តីតក់ស្លុត ដើម្បីការនៅជាសុខ និងដើម្បីឈានទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘ยโต โข ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อิเม จ อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺเก วิตกฺเกสฺสสิ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี ภวิสฺสสิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ตโต ตุยฺหํ, อนุรุทฺธ, เสยฺยถาปิ นาม คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นานาเภสชฺชานิ, เสยฺยถิทํ – สปฺปิ นวนีตํ เตลํ มธุ ผาณิตํ; เอวเมวํ เต ปูติมุตฺตเภสชฺชํ ขายิสฺสติ สนฺตุฏฺฐสฺส วิหรโต รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. เตน หิ ตฺวํ, อนุรุทฺธ, อายติกมฺปิ วสฺสาวาสํ อิเธว เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย วิหเรยฺยาสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ កាលណាអ្នកត្រិះរិះនូវមហាបុរិសវិតក្កៈទាំង ៨ នេះផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាធម៌កើតឡើងក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលនោះ ម្នាលអនុរុទ្ធ ឧបមាដូចជាទឹកមន្ត ឬថ្នាំផ្សេងៗ គឺទឹកដោះថ្លា ទឹកដោះខាប់ ប្រេង ទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅស្ករផានិត របស់គហបតី ឬកូនគហបតី តែងប្រាកដជាទីគាប់ចិត្ត យ៉ាងណាមិញ ទឹកមូត្រស្អុយដែលជាថ្នាំ ក៏នឹងប្រាកដដល់អ្នកដែលជាអ្នកសន្តោស សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីមិនមានសេចក្តីតក់ស្លុត ដើម្បីការនៅជាសុខ និងដើម្បីឈានទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលអនុរុទ្ធ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងកាលខាងមុខ អ្នកចូរចាំវស្សាក្នុងព្រៃឫស្សីឈ្មោះបាចីនវំសទាយៈ ក្នុងចេតិយរដ្ឋនេះចុះ។» ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ក៏ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อิมินา โอวาเทน โอวทิตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย อนฺตรหิโต ภคฺเคสุ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย ปาตุรโหสีติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อฏฺฐ โข, ภิกฺขเว, มหาปุริสวิตกฺเก เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มหาปุริสวิตกฺกา? อปฺปิจฺฉสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺส; สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺส; ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺส; อารทฺธวีริยสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺส; อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺส; สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺส; ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺส; นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’’.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រដៅព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ដោយឱវាទនេះហើយ ក៏បាត់ព្រះកាយពីព្រៃឫស្សីឈ្មោះបាចីនវំសទាយៈ ក្នុងចេតិយរដ្ឋ ទៅប្រាកដក្នុងភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងសុំសុមារគិរៈ ក្នុងភគ្គរដ្ឋ ឧបមាដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតចេញនូវដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ចូលនូវដៃដែលលាតចេញ យ៉ាងនោះឯង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ លុះទ្រង់គង់ហើយ ទើបត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវមហាបុរិសវិតក្កៈ ៨ យ៉ាង ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវធម៌នោះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមហាបុរិសវិតក្កៈ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកសន្តោស មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមិនសន្តោសឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកខ្ជិលច្រអូសឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសតិតាំងមាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកភ្លេចសតិឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ ១ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ (ព្រះនិព្វាន) ត្រេកអរហើយក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរ (បបញ្ចធម៌) ត្រេកអរហើយក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរឡើយ ១។»

‘‘‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ[Pg.66], ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปิจฺโฉ สมาโน ‘อปฺปิจฺโฉติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, สนฺตุฏฺโฐ สมาโน ‘สนฺตุฏฺโฐติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, ปวิวิตฺโต สมาโน ‘ปวิวิตฺโตติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, อารทฺธวีริโย สมาโน ‘อารทฺธวีริโยติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, อุปฏฺฐิตสฺสติ สมาโน ‘อุปฏฺฐิตสฺสตีติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, สมาหิโต สมาโน ‘สมาหิโตติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, ปญฺญวา สมาโน ‘ปญฺญวาติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ, นิปฺปปญฺจาราโม สมาโน ‘นิปฺปปญฺจาราโมติ มํ ชาเนยฺยุ’นฺติ น อิจฺฉติ. ‘อปฺปิจฺฉสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มหิจฺฉสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំឡើយ” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលហើយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច” ឡើយ ជាអ្នកសន្តោស តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកសន្តោស” ឡើយ ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់” ឡើយ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ” ឡើយ ជាអ្នកមានសតិតាំងមាំ តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកមានសតិតាំងមាំ” ឡើយ ជាអ្នកមានចិត្តតាំងមាំ តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកមានចិត្តតាំងមាំ” ឡើយ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកមានប្រាជ្ញា” ឡើយ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ តែមិនប្រាថ្នាថា “សូមឲ្យគេដឹងថា អាត្មាអញជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ” ឡើយ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំឡើយ” នោះ គឺតថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលហើយ។»

‘‘‘สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. ‘สนฺตุฏฺฐสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสนฺตุฏฺฐสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកសន្តោស មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមិនសន្តោសឡើយ” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលហើយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកសន្តោសដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ តាមមានតាមបាន។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកសន្តោស មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមិនសន្តោសឡើយ” នោះ គឺតថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលហើយ។»

‘‘‘ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต ภวนฺติ อุปสงฺกมิตาโร ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย ราชาโน ราชมหามตฺตา ติตฺถิยา ติตฺถิยสาวกา. ตตฺร ภิกฺขุ วิเวกนินฺเนน จิตฺเตน วิเวกโปเณน วิเวกปพฺภาเรน วิเวกฏฺเฐน เนกฺขมฺมาภิรเตน อญฺญทตฺถุ อุยฺโยชนิกปฏิสํยุตฺตํเยว กถํ กตฺตา โหติ. ‘ปวิวิตฺตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม สงฺคณิการามสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកឡើយ” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលហើយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលបើស្ងប់ស្ងាត់សម្រេចសម្រាន្តនៅ តែងមានភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ព្រះរាជា មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ពួកអន្យតិត្ថិយ និងសាវករបស់អន្យតិត្ថិយ ចូលទៅរក។ ភិក្ខុនោះ មានចិត្តឱនទៅរកវិវេក ផ្អៀងទៅរកវិវេក បង្អោនទៅរកវិវេក ឋិតនៅក្នុងវិវេក ត្រេកអរក្នុងនេក្ខម្មៈ តែងពោលតែវាចាដែលប្រកបដោយការបញ្ជូនត្រឡប់ទៅវិញតែម្យ៉ាង។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកឡើយ” នោះ គឺតថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលហើយ។»

‘‘‘อารทฺธวีริยสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ‘อารทฺธวีริยสฺสายํ[Pg.67], ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม กุสีตสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកខ្ជិលច្រអូសឡើយ” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលហើយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យសម្រេច ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងដ៏មាំមួន មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកខ្ជិលច្រអូសឡើយ” នោះ គឺតថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលហើយ។»

‘‘‘อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม มุฏฺฐสฺสติสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต, จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. ‘อุปฏฺฐิตสฺสติสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม, มุฏฺฐสฺสติสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសតិតាំងមាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកភ្លេចសតិឡើយ” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលហើយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសតិ ប្រកបដោយសតិនិងប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរក្សាខ្លួនដ៏ប្រសើរក្រៃលែង អាចរលឹក អាចនឹកឃើញ នូវអំពើដែលធ្វើហើយយូរហើយក្តី នូវវាចាដែលពោលហើយយូរហើយក្តី។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានសតិតាំងមាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកភ្លេចសតិឡើយ” នោះ គឺតថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលហើយ។»

‘‘‘สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ‘สมาหิตสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม อสมาหิตสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលហើយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ហើយចូលទៅកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ គឺសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ” នោះ គឺតថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលហើយ។»

‘‘‘ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. ‘ปญฺญวโต อยํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นายํ ธมฺโม ทุปฺปญฺญสฺสา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ’ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលមានប្រាជ្ញា ធម៌នេះ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលឥតប្រាជ្ញាទេ‘ ដូច្នេះ តើតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា គឺប្រកបដោយប្រាជ្ញាជាគ្រឿងដឹងនូវការកើតឡើង និងការវិនាសទៅ ជាប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរ ជាគ្រឿងទម្លាយនូវកិលេស ជាគ្រឿងដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ’ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលមានប្រាជ្ញា ធម៌នេះ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលឥតប្រាជ្ញាទេ‘ ដូច្នេះ គឺតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។“»

‘‘‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปปญฺจนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ‘นิปฺปปญฺจารามสฺสายํ, ภิกฺขเว, ธมฺโม, นิปฺปปญฺจรติโน, นายํ ธมฺโม ปปญฺจารามสฺส ปปญฺจรติโน’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ.

«”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ’ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ ត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ ធម៌នេះ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរ ត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរទេ‘ ដូច្នេះ តើតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តស្ទុះទៅ រីករាយ តាំងនៅមាំ និងរួចចាកកិលេសក្នុងធម៌ជាគ្រឿងរលត់ទៅនៃធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ’ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌នេះ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ ត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ ធម៌នេះ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរ ត្រេកអរក្រៃលែងក្នុងធម៌មានគ្រឿងយឺតយូរទេ‘ ដូច្នេះ គឺតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។“»

อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อายติกมฺปิ วสฺสาวาสํ ตตฺเถว เจตีสุ ปาจีนวํสทาเย วิหาสิ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตํ [Pg.68] อโหสีติ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตฺตปฺปตฺโต ตายํ เวลายํ อิมา คาถาโย อภาสิ –

គ្រានោះឯង ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ បាននៅចាំវស្សាជាបន្តទៀត ក្នុងព្រៃបាចីនវំសទាយៈ ក្នុងដែនចេតីនោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ជាអ្នកតែម្នាក់ឯង គេចចេញទៅ (ចាកពួក) ជាអ្នកមិនប្រហែសធ្វេស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន កាលបើគង់នៅយ៉ាងនេះ មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា ’ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ‘។ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ គ្រានោះឯង ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ លុះបានសម្រេចព្រះអរហត្តហើយ ក៏បានពោលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

‘‘มม สงฺกปฺปมญฺญาย, สตฺถา โลเก อนุตฺตโร;

มโนมเยน กาเยน, อิทฺธิยา อุปสงฺกมิ.

«”ព្រះសាស្តា ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរក្នុងលោក ទ្រង់ជ្រាបនូវតម្រិះរបស់ខ្ញុំ ហើយទ្រង់យាងមកជិត ដោយព្រះកាយដែលសម្រេចអំពីព្រះហឫទ័យ ដោយឫទ្ធិ។

‘‘ยถา เม อหุ สงฺกปฺโป, ตโต อุตฺตริ เทสยิ;

นิปฺปปญฺจรโต พุทฺโธ, นิปฺปปญฺจํ อเทสยิ.

តម្រិះរបស់ខ្ញុំមានយ៉ាងណា ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងធម៌ក្រៃលែងជាងតម្រិះនោះទៅទៀត ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ ទ្រង់សម្តែងហើយនូវធម៌មិនមានគ្រឿងយឺតយូរ។

‘‘ตสฺสาหํ ธมฺมมญฺญาย, วิหาสึ สาสเน รโต;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสน’’นฺติ. ทสมํ;

ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់ព្រះអង្គនោះហើយ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសាសនា បាននៅគ្រប់គ្រង វិជ្ជា ៣ ខ្ញុំបានសម្រេចហើយ សាសនារបស់ព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំបានធ្វើរួចហើយ។“»

คหปติวคฺโค ตติโย.

ចប់ គហបតិវគ្គ ទី ៣។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃគហបតិវគ្គនោះគឺ៖

ทฺเว อุคฺคา ทฺเว จ หตฺถกา, มหานาเมน ชีวโก;

ทฺเว พลา อกฺขณา วุตฺตา, อนุรุทฺเธน เต ทสาติ.

សូត្រស្តីអំពីឧគ្គគហបតី ២ លើក ស្តីអំពីហត្ថកអាឡវកៈ ២ លើក ស្តីអំពីមហានាមៈ ១ ជីវកៈ ១ ស្តីអំពីពលៈ ២ អក្ខណៈ ១ និងអនុរុទ្ធសូត្រ ១ រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ។

๔. ทานวคฺโค

៤. ទានវគ្គ

๑. ปฐมทานสุตฺตํ

១. បឋមទានសូត្រ

๓๑. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, ทานานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อาสชฺช ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘อทาสิ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘ทสฺสติ เม’ติ ทานํ เทติ, ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ; นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ อทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิมํ เม ทานํ ททโต กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉตี’ติ ทานํ เทติ, จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานานี’’ติ. ปฐมํ.

៣១. «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទានទាំងឡាយនេះ មាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលឲ្យទានព្រោះជួបប្រទះ ១ ឲ្យទានព្រោះខ្លាច ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’អ្នកនេះធ្លាប់ឲ្យដល់អាត្មាអញ‘ ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’អ្នកនេះនឹងឲ្យដល់អាត្មាអញវិញ‘ ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’ការឲ្យទានជាការល្អ‘ ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’អាត្មាអញដាំស្ល ជនទាំងនេះមិនដាំស្លទេ អាត្មាអញកាលដាំស្ល មិនគួរនឹងមិនឲ្យទានដល់ជនទាំងឡាយដែលមិនដាំស្លនោះឡើយ‘ ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’កាលបើអាត្មាអញឲ្យទាននេះ កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះតែងល្បីខ្ចរខ្ចាយទៅ‘ ១ ឲ្យទានដើម្បីជាគ្រឿងតាក់តែងចិត្ត ជាគ្រឿងបរិវារនៃចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទានទាំងឡាយ ៨ យ៉ាងនេះឯង។“»

๒. ทุติยทานสุตฺตํ

២. ទុតិយទានសូត្រ

๓๒.

៣២.

‘‘สทฺธา หิริยํ กุสลญฺจ ทานํ,ธมฺมา เอเต สปฺปุริสานุยาตา;

เอตญฺหิ มคฺคํ ทิวิยํ วทนฺติ,เอเตน หิ คจฺฉติ เทวโลก’’นฺติ. ทุติยํ;

«”សទ្ធា ហិរិ និងទានដ៏ជាកុសល ធម៌ទាំងឡាយនេះឯង ដែលសប្បុរសតែងសេពគប់ ព្រោះថា ធម៌ទាំងនោះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញពោលថា ជាផ្លូវទៅកាន់ទេវលោក បុគ្គលតែងទៅកាន់ទេវលោកបាន ដោយធម៌ទាំងនោះឯង។“»

๓. ทานวตฺถุสุตฺตํ

៣. ទានវត្ថុសូត្រ

๓๓. ‘‘อฏฺฐิมานิ[Pg.69], ภิกฺขเว, ทานวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? ฉนฺทา ทานํ เทติ, โทสา ทานํ เทติ, โมหา ทานํ เทติ, ภยา ทานํ เทติ, ‘ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ, นารหามิ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุ’นฺติ ทานํ เทติ, ‘อิมาหํ ทานํ ทตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ, ‘อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ, อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตี’ติ ทานํ เทติ, จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ ทานํ เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานวตฺถูนี’’ติ. ตติยํ.

៣៣. «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃទាននេះ មាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលឲ្យទានព្រោះស្រឡាញ់ ១ ឲ្យទានព្រោះខឹង ១ ឲ្យទានព្រោះវង្វេង ១ ឲ្យទានព្រោះខ្លាច ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’ការឲ្យទាននេះ ជាទានដែលមាតាបិតា និងជីដូនជីតារបស់អាត្មាអញធ្លាប់ឲ្យមកហើយ ធ្លាប់ធ្វើមកហើយ អាត្មាអញមិនគួរឲ្យខូចវង្សត្រកូលពីបុរាណឡើយ‘ ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’អាត្មាអញឲ្យទាននេះហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ នឹងបានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក‘ ១ ឲ្យទានដោយគិតថា ’កាលបើអាត្មាអញឲ្យទាននេះ ចិត្តរមែងជ្រះថ្លា សេចក្តីពេញចិត្ត និងសោមនស្សរមែងកើតឡើង‘ ១ ឲ្យទានដើម្បីជាគ្រឿងតាក់តែងចិត្ត ជាគ្រឿងបរិវារនៃចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃទាន ៨ យ៉ាងនេះឯង។“»

๔. เขตฺตสุตฺตํ

៤. ខេត្តសូត្រ

๓๔. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อุนฺนามนินฺนามิ จ โหติ, ปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อูสรญฺจ โหติ, น จ คมฺภีรสิตํ โหติ, น อายสมฺปนฺนํ โหติ, น อปายสมฺปนฺนํ โหติ, น มาติกาสมฺปนฺนํ โหติ, น มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหสฺสาทํ น ผาติเสยฺยํ.

៣៤. «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពូជដែលគេព្រោះក្នុងស្រែដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តែងមិនមានផលច្រើន មិនមានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ មិនមានការចម្រើនលូតលាស់ឡើយ។ ស្រែដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្រែក្នុងលោកនេះ ជាស្រែមានទីទួលនិងទីទំនាប ១ មានក្រួសនិងថ្ម ១ ជាដីប្រៃ ១ មិនមានជម្រៅភ្ជួររាស់ ១ មិនមានផ្លូវទឹកចូល ១ មិនមានផ្លូវទឹកចេញ ១ មិនមានប្រឡាយទឹក ១ មិនមានភ្លឺស្រែ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពូជដែលគេព្រោះក្នុងស្រែដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងមិនមានផលច្រើន មិនមានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ មិនមានការចម្រើនលូតលាស់ឡើយ។

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, มิจฺฉาสงฺกปฺปา, มิจฺฉาวาจา, มิจฺฉากมฺมนฺตา, มิจฺฉาอาชีวา, มิจฺฉาวายามา, มิจฺฉาสติโน, มิจฺฉาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ น มหาชุติกํ น มหาวิปฺผารํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចគ្នាដែរ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ ចំពោះសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តែងមិនមានផលច្រើន មិនមានអានិសង្សច្រើន មិនមានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មិនមានការផ្សាយទៅធំទូលាយឡើយ។ សមណព្រាហ្មណ៍ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១ មានមិច្ឆាសង្កប្បៈ ១ មានមិច្ឆាវាចា ១ មានមិច្ឆាកម្មន្តៈ ១ មានមិច្ឆាអាជីវៈ ១ មានមិច្ឆាវាយាមៈ ១ មានមិច្ឆាសតិ ១ មានមិច្ឆាសមាធិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ ចំពោះសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងមិនមានផលច្រើន មិនមានអានិសង្សច្រើន មិនមានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មិនមានការផ្សាយទៅធំទូលាយឡើយ។

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต? อิธ, ภิกฺขเว, เขตฺตํ อนุนฺนามานินฺนามิ จ โหติ, อปาสาณสกฺขริกญฺจ โหติ, อนูสรญฺจ โหติ, คมฺภีรสิตํ โหติ, อายสมฺปนฺนํ โหติ, อปายสมฺปนฺนํ โหติ, มาติกาสมฺปนฺนํ [Pg.70] โหติ, มริยาทสมฺปนฺนํ โหติ. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเต, ภิกฺขเว, เขตฺเต พีชํ วุตฺตํ มหปฺผลํ โหติ มหสฺสาทํ ผาติเสยฺยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពូជដែលគេព្រោះក្នុងស្រែដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តែងមានផលច្រើន មានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ មានការចម្រើនលូតលាស់ល្អ។ ស្រែដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្រែក្នុងលោកនេះ ជាស្រែមិនមានទីទួលនិងទីទំនាប ១ មិនមានក្រួសនិងថ្ម ១ មិនមែនជាដីប្រៃ ១ មានជម្រៅភ្ជួររាស់ល្អ ១ មានផ្លូវទឹកចូល ១ មានផ្លូវទឹកចេញ ១ មានប្រឡាយទឹកល្អ ១ មានភ្លឺស្រែល្អ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពូជដែលគេព្រោះក្នុងស្រែដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងមានផលច្រើន មានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ មានការចម្រើនលូតលាស់ល្អ។

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผารํ. กถํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ? อิธ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมณา สมฺมาทิฏฺฐิกา โหนฺติ, สมฺมาสงฺกปฺปา, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺตา, สมฺมาอาชีวา, สมฺมาวายามา, สมฺมาสติโน, สมฺมาสมาธิโน. เอวํ อฏฺฐงฺคสมนฺนาคเตสุ, ภิกฺขเว, สมณพฺราหฺมเณสุ ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ มหาชุติกํ มหาวิปฺผาร’’นฺติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចគ្នាដែរ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ ចំពោះសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយណាស់។ សមណព្រាហ្មណ៍ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ ១ មានសម្មាសង្កប្បៈ ១ មានសម្មាវាចា ១ មានសម្មាកម្មន្តៈ ១ មានសម្មាអាជីវៈ ១ មានសម្មាវាយាមៈ ១ មានសម្មាសតិ ១ មានសម្មាសមាធិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយ ចំពោះសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយណាស់។“»

‘‘ยถาปิ เขตฺเต สมฺปนฺเน, ปวุตฺตา พีชสมฺปทา;

เทเว สมฺปาทยนฺตมฺหิ, โหติ ธญฺญสฺส สมฺปทา.

«”ពូជដ៏ល្អដែលគេព្រោះចុះ ក្នុងស្រែដ៏មានគុណភាពល្អ កាលបើភ្លៀងបង្អុរចុះមកដោយប្រពៃ ការសម្រេចផលនៃស្រូវរមែងមានយ៉ាងណា

‘‘อนีติสมฺปทา โหติ, วิรูฬฺหี ภวติ สมฺปทา;

เวปุลฺลสมฺปทา โหติ, ผลํ เว โหติ สมฺปทา.

ការមិនមានឧបទ្រពចង្រៃ ការលូតលាស់ចម្រើន សេចក្តីធំទូលាយ និងការសម្រេចនូវផលដ៏បរិបូណ៌ រមែងមានយ៉ាងនោះឯង។

‘‘เอวํ สมฺปนฺนสีเลสุ, ทินฺนา โภชนสมฺปทา;

สมฺปทานํ อุปเนติ, สมฺปนฺนํ หิสฺส ตํ กตํ.

សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចគ្នាដែរ ភោជនដ៏បរិបូណ៌ដែលបុគ្គលប្រគេនហើយ ចំពោះលោកអ្នកមានសីលដ៏បរិបូណ៌ តែងនាំមកនូវការសម្រេចផល ព្រោះថា អំពើដែលបុគ្គលនោះធ្វើហើយ ចំពោះលោកអ្នកមានសីលនោះ ជាអំពើដ៏បរិបូណ៌។

‘‘ตสฺมา สมฺปทมากงฺขี, สมฺปนฺนตฺถูธ ปุคฺคโล;

สมฺปนฺนปญฺเญ เสเวถ, เอวํ อิชฺฌนฺติ สมฺปทา.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីសម្រេចផលក្នុងលោកនេះ គួរជាអ្នកមានវត្ថុទានដ៏បរិបូណ៌ គប្បីសេពគប់នឹងលោកអ្នកមានប្រាជ្ញាដ៏បរិបូណ៌ កាលបើធ្វើសេចក្តីនេះហើយ សេចក្តីសម្រេចផលទាំងឡាយរមែងសម្រេចបាន。

‘‘วิชฺชาจรณสมฺปนฺเน, ลทฺธา จิตฺตสฺส สมฺปทํ;

กโรติ กมฺมสมฺปทํ, ลภติ จตฺถสมฺปทํ.

បុគ្គលលុះបាននូវសេចក្តីជ្រះថ្លានៃចិត្ត ចំពោះលោកអ្នកបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈហើយ រមែងធ្វើនូវកម្មដ៏បរិបូណ៌ និងបាននូវផលដ៏បរិបូណ៌។

‘‘โลกํ ญตฺวา ยถาภูตํ, ปปฺปุยฺย ทิฏฺฐิสมฺปทํ;

มคฺคสมฺปทมาคมฺม, ยาติ สมฺปนฺนมานโส.

បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវលោកតាមពិត បានសម្រេចនូវទិដ្ឋិដ៏បរិបូណ៌ អាស្រ័យនូវមគ្គដ៏បរិបូណ៌ មានចិត្តដ៏បរិបូណ៌ រមែងទៅកាន់ព្រះអរហត្តផល។

‘‘โอธุนิตฺวา มลํ สพฺพํ, ปตฺวา นิพฺพานสมฺปทํ;

มุจฺจติ สพฺพทุกฺเขหิ, สา โหติ สพฺพสมฺปทา’’ติ. จตุตฺถํ;

បុគ្គលនោះរលាស់ចោលនូវមន្ទិលទាំងពួង បានដល់នូវព្រះនិព្វានដ៏បរិបូណ៌ រមែងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង នោះឯងហៅថា សេចក្តីសម្រេចផលទាំងពួង。“»

๕. ทานูปปตฺติสุตฺตํ

៥. ទានូបបត្តិសូត្រ

๓๕. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, ทานูปปตฺติโย. กตมา อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ [Pg.71] มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. โส ปสฺสติ ขตฺติยมหาสาเล วา พฺราหฺมณมหาสาเล วา คหปติมหาสาเล วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิเต สมงฺคีภูเต ปริจารยมาเน. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ! โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

៣៥. «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការទៅកើតដោយអំណាចនៃទាននេះ មាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងឲ្យទានដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ នូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យាន ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងប្រទីបជ្វាលា។ បុគ្គលនោះឲ្យវត្ថុណា តែងប្រាថ្នានូវវត្ថុនោះមកវិញ។ បុគ្គលនោះឃើញពួកក្សត្រមហាសាល ឬព្រាហ្មណ៍មហាសាល ឬគហបតីមហាសាល ដែលជាអ្នកឆ្អែតឆ្អន់ ព្រមព្រៀង មហាសាលដោយកាមគុណទាំង ៥ យ៉ាង កំពុងបម្រើខ្លួនឯង។ បុគ្គលនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ’ឱហ្ន៎! លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ សូមឲ្យអាត្មាអញបានទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមគ្នា ជាមួយនឹងពួកក្សត្រមហាសាល ឬព្រាហ្មណ៍មហាសាល ឬគហបតីមហាសាលចុះ!‘ បុគ្គលនោះក៏តាំងចិត្តនោះទុក តាំងចិត្តនោះមាំ ចម្រើនចិត្តនោះ។ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដែលបង្អោនទៅក្នុងធម៌ថោកទាប មិនបានចម្រើនក្នុងធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកើតក្នុងទីនោះឯង។ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះក៏បានទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមគ្នា ជាមួយនឹងពួកក្សត្រមហាសាល ឬព្រាហ្មណ៍មហាសាល ឬគហបតីមហាសាល។ សេចក្តីនេះ តថាគតពោលចំពោះតែបុគ្គលមានសីលប៉ុណ្ណោះ មិនមែនពោលចំពោះបុគ្គលទ្រុស្តសីលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីប្រាថ្នានៃចិត្តរបស់បុគ្គលមានសីល តែងសម្រេចបាន ព្រោះតែសេចក្តីបរិសុទ្ធ。 (១)

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘จาตุมหาราชิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងឲ្យទានដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ នូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យាន ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងប្រទីបជ្វាលា。 បុគ្គលនោះឲ្យវត្ថុណា តែងប្រាថ្នានូវវត្ថុនោះមកវិញ។ បុគ្គលនោះបានឮមកថា ’ពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា មានអាយុវែង មានពណ៌សម្បុរល្អ មានសេចក្តីសុខច្រើន‘។ បុគ្គលនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ’ឱហ្ន៎! លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ សូមឲ្យអាត្មាអញបានទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមគ្នា ជាមួយនឹងពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកាចុះ!‘ បុគ្គលនោះក៏តាំងចិត្តនោះទុក តាំងចិត្តនោះមាំ ចម្រើនចិត្តនោះ។ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដែលបង្អោនទៅក្នុងធម៌ថោកទាប មិនបានចម្រើនក្នុងធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកើតក្នុងទីនោះឯង។ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះក៏បានទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមគ្នា ជាមួយនឹងពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ សេចក្តីនេះ តថាគតពោលចំពោះតែបុគ្គលមានសីលប៉ុណ្ណោះ មិនមែនពោលចំពោះបុគ្គលទ្រុស្តសីលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីប្រាថ្នានៃចិត្តរបស់បុគ្គលមានសីល តែងសម្រេចបាន ព្រោះតែសេចក្តីបរិសុទ្ធ។ (២)“»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ตาวตึสา เทวา…เป… ยามา เทวา… ตุสิตา เทวา… นิมฺมานรตี เทวา… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลาติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ[Pg.72], ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วิสุทฺธตฺตา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងឲ្យទាន គឺបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យាន ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ គ្រឿងប្រទីប ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍។ បុគ្គលនោះ តែងសង្ឃឹមទុកនូវវត្ថុណាដែលខ្លួនបានឲ្យទៅនោះ។ បុគ្គលនោះបានឮមកថា "ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស... ពួកទេវតាជាន់យាមៈ... ពួកទេវតាជាន់តុសិត... ពួកទេវតាជាន់និម្មានរតី... ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី មានអាយុវែង មានពណ៌សម្បុរល្អ មានសេចក្តីសុខច្រើន"។ បុគ្គលនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! ធ្វើម្តេចហ្នឹង ដល់បែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ខ្ញុំបានទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី"។ បុគ្គលនោះ ក៏តម្កល់ចិត្តនោះ តាំងចិត្តនោះមាំ ផ្សាយចិត្តនោះ។ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាបង្អោនទៅក្នុងធម៌ថោកទាប (កាមគុណ៥) មិនបានចម្រើនធម៌ឲ្យខ្ពង់ខ្ពស់ជាងនោះ (មគ្គផល) ឡើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកើតក្នុងទីនោះ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការទៅកើតនោះ សម្រេចបានតែចំពោះបុគ្គលអ្នកមានសីលប៉ុណ្ណោះ មិនមែនចំពោះបុគ្គលទ្រុស្តសីលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីប្រាថ្នានៃចិត្តរបស់បុគ្គលអ្នកមានសីល តែងសម្រេចបាន ព្រោះតែសេចក្តីបរិសុទ្ធ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. โส ยํ เทติ ตํ ปจฺจาสีสติ. ตสฺส สุตํ โหติ – ‘พฺรหฺมกายิกา เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ. โส ตํ จิตฺตํ ทหติ, ตํ จิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, ตํ จิตฺตํ ภาเวติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ หีเน วิมุตฺตํ, อุตฺตริ อภาวิตํ, ตตฺรูปปตฺติยา สํวตฺตติ. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตญฺจ โข สีลวโต วทามิ, โน ทุสฺสีลสฺส; วีตราคสฺส, โน สราคสฺส. อิชฺฌติ, ภิกฺขเว, สีลวโต เจโตปณิธิ วีตราคตฺตา. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ทานูปปตฺติโย’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងឲ្យទាន គឺបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យាន ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ គ្រឿងប្រទីប ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍។ បុគ្គលនោះ តែងសង្ឃឹមទុកនូវវត្ថុណាដែលខ្លួនបានឲ្យទៅនោះ។ បុគ្គលនោះបានឮមកថា "ពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកៈ មានអាយុវែង មានពណ៌សម្បុរល្អ មានសេចក្តីសុខច្រើន"។ បុគ្គលនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! ធ្វើម្តេចហ្នឹង ដល់បែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ខ្ញុំបានទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកៈ"។ បុគ្គលនោះ ក៏តម្កល់ចិត្តនោះ តាំងចិត្តនោះមាំ ផ្សាយចិត្តនោះ។ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាបង្អោនទៅក្នុងធម៌ថោកទាប មិនបានចម្រើនធម៌ឲ្យខ្ពង់ខ្ពស់ជាងនោះឡើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកើតក្នុងទីនោះ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ការទៅកើតនោះ សម្រេចបានតែចំពោះបុគ្គលអ្នកមានសីលប៉ុណ្ណោះ មិនមែនចំពោះបុគ្គលទ្រុស្តសីលឡើយ សម្រេចបានតែចំពោះបុគ្គលអ្នកប្រាសចាករាគៈប៉ុណ្ណោះ មិនមែនចំពោះបុគ្គលអ្នកមានរាគៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីប្រាថ្នានៃចិត្តរបស់បុគ្គលអ្នកមានសីល តែងសម្រេចបាន ព្រោះតែភាពជាអ្នកប្រាសចាករាគៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការទៅកើតដោយអំណាចនៃការឲ្យទាន ៨ យ៉ាង។» (ចប់ ទី៥)

๖. ปุญฺญกิริยวตฺถุสุตฺตํ

៦. បុញ្ញកិរិយវត្ថុសូត្រ

๓๖. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปุญฺญกิริยวตฺถูนิ. กตมานิ ตีณิ? ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ ปริตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ ปริตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนุสฺสโทภคฺยํ อุปปชฺชติ.

៣៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុញ្ញកិរិយវត្ថុ (ហេតុជាទីតាំងនៃការធ្វើបុណ្យ) នេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទាន (ទានមយបុញ្ញកិរិយវត្ថុ) ១ បុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីល (សីលមយបុញ្ញកិរិយវត្ថុ) ១ បុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនា (ភាវនាមយបុញ្ញកិរិយវត្ថុ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានបន្តិចបន្តួច បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលបន្តិចបន្តួច តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតក្នុងត្រកូលថោកទាប ជាមនុស្សមានបុណ្យតិច។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ มตฺตโส กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ มตฺตโส กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนุสฺสโสภคฺยํ อุปปชฺชติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានល្មមសមគួរ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលល្មមសមគួរ តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ ជាមនុស្សមានបុណ្យច្រើន។»

‘‘อิธ [Pg.73] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, จาตุมหาราชิเก เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหนฺติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน, ทิพฺเพหิ รูเปหิ, ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ, ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ, ทิพฺเพหิ รเสหิ, ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានយ៉ាងច្រើន បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលយ៉ាងច្រើន តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងឋាននោះ ស្ដេចមហារាជទាំង ៤ អង្គ ព្រោះបានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានលើសលប់ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលលើសលប់ តែងគ្របសង្កត់លើពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកា ដោយហេតុ ១០ យ៉ាង គឺ អាយុទិព្វ ១ ពណ៌សម្បុរទិព្វ ១ សេចក្តីសុខទិព្វ ១ យសទិព្វ ១ អធិបតេយ្យទិព្វ ១ រូបទិព្វ ១ សំឡេងទិព្វ ១ ក្លិនទិព្វ ១ រសទិព្វ ១ ផោដ្ឋព្វទិព្វ ១។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สกฺโก เทวานมินฺโท ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา ตาวตึเส เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានយ៉ាងច្រើន បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលយ៉ាងច្រើន តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងឋាននោះ ព្រះឥន្ទ្រជាអធិបតីនៃទេវតា ព្រោះបានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានលើសលប់ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលលើសលប់ តែងគ្របសង្កត់លើពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ដោយហេតុ ១០ យ៉ាង គឺ អាយុទិព្វ... រហូតដល់ ផោដ្ឋព្វទិព្វ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สุยาโม เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ยาเม เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានយ៉ាងច្រើន បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលយ៉ាងច្រើន តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ。 លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់យាមៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងឋាននោះ សុយាមទេវបុត្រ ព្រោះបានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានលើសលប់ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលលើសលប់ តែងគ្របសង្កត់លើពួកទេវតាជាន់យាមៈ ដោយហេតុ ១០ យ៉ាង គឺ អាយុទិព្វ... រហូតដល់ ផោដ្ឋព្វទិព្វ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สนฺตุสิโต เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ตุสิเต เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានយ៉ាងច្រើន បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលយ៉ាងច្រើន តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់តុសិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងឋាននោះ សន្តុសិតទេវបុត្រ ព្រោះបានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានលើសលប់ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលលើសលប់ តែងគ្របសង្កត់លើពួកទេវតាជាន់តុសិត ដោយហេតុ ១០ យ៉ាង គឺ អាយុទិព្វ... រហូតដល់ ផោដ្ឋព្វទិព្វ។»

‘‘อิธ [Pg.74] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, สุนิมฺมิโต เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, นิมฺมานรตีเทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา…เป… ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានយ៉ាងច្រើន បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលយ៉ាងច្រើន តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់និម្មានរតី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងឋាននោះ សុនិម្មិតទេវបុត្រ ព្រោះបានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានលើសលប់ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលលើសលប់ តែងគ្របសង្កត់លើពួកទេវតាជាន់និម្មានរតី ដោយហេតុ ១០ យ៉ាង គឺ អាយុទិព្វ... រហូតដល់ ផោដ្ឋព្វទិព្វ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุ อธิมตฺตํ กตํ โหติ, ภาวนามยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ นาภิสมฺโภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. ตตฺร, ภิกฺขเว, วสวตฺตี เทวปุตฺโต ทานมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, สีลมยํ ปุญฺญกิริยวตฺถุํ อติเรกํ กริตฺวา, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีเทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน, ทิพฺเพหิ รูเปหิ, ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ, ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ, ทิพฺเพหิ รเสหิ, ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปุญฺญกิริยวตฺถูนี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានយ៉ាងច្រើន បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលយ៉ាងច្រើន តែមិនបានបំពេញបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការចម្រើនភាវនាឡើយ។ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ បុគ្គលនោះតែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងឋាននោះ វសវត្តីទេវបុត្រ ព្រោះបានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការឲ្យទានលើសលប់ បានធ្វើបុញ្ញកិរិយវត្ថុសម្រេចដោយការរក្សាសីលលើសលប់ តែងគ្របសង្កត់លើពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី ដោយហេតុ ១០ យ៉ាង គឺ អាយុទិព្វ ១ ពណ៌សម្បុរទិព្វ ១ សេចក្តីសុខទិព្វ ១ យសទិព្វ ១ អធិបតេយ្យទិព្វ ១ រូបទិព្វ ១ សំឡេងទិព្វ ១ ក្លិនទិព្វ ១ រសទិព្វ ១ ផោដ្ឋព្វទិព្វ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបុញ្ញកិរិយវត្ថុ ៣ យ៉ាងនេះ។» (ចប់ ទី៦)

๗. สปฺปุริสทานสุตฺตํ

៧. សប្បុរិសទានសូត្រ

๓๗. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, สปฺปุริสทานานิ. กตมานิ อฏฺฐ? สุจึ เทติ, ปณีตํ เทติ, กาเลน เทติ, กปฺปิยํ เทติ, วิเจยฺย เทติ, อภิณฺหํ เทติ, ททํ จิตฺตํ ปสาเทติ, ทตฺวา อตฺตมโน โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สปฺปุริสทานานี’’ติ.

៣៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទានរបស់សប្បុរស (សប្បុរិសទាន) នេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឲ្យរបស់ស្អាត (សុចិទាន) ១ ឲ្យរបស់ផ្អែមឆ្ងាញ់ (បណីតទាន) ១ ឲ្យតាមកាលគួរ (កាលទាន) ១ ឲ្យរបស់គួរ (កប្បិយទាន) ១ ជ្រើសរើសហើយទើបឲ្យ (វិចេយ្យទាន) ១ ឲ្យរឿយៗ (អភិណ្ហទាន) ១ កំពុងឲ្យ ធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា ១ ឲ្យរួចហើយ មានចិត្តរីករាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាទានរបស់សប្បុរស ៨ យ៉ាង។»

‘‘สุจึ ปณีตํ กาเลน, กปฺปิยํ ปานโภชนํ;

อภิณฺหํ ททาติ ทานํ, สุเขตฺเตสุ พฺรหฺมจาริสุ.

«សប្បុរសតែងឲ្យទានជាភោជនាហារ និងទឹកដ៏ស្អាត ដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់ ដ៏គួរតាមកាល និងឲ្យរឿយៗ ក្នុងស្រែបុណ្យដ៏ល្អ គឺចំពោះបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ។

‘‘เนว วิปฺปฏิสาริสฺส, จชิตฺวา อามิสํ พหุํ;

เอวํ ทินฺนานิ ทานานิ, วณฺณยนฺติ วิปสฺสิโน.

លុះលះបង់អាមិសៈយ៉ាងច្រើនហើយ ក៏មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ ពួកអ្នកមានប្រាជ្ញាញាណ (វិបស្សី) តែងសរសើរនូវទានដែលបុគ្គលបានឲ្យយ៉ាងនេះ។

‘‘เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี, สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา;

อพฺยาพชฺฌํ สุขํ โลกํ, ปณฺฑิโต อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ;

បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មានសទ្ធា មានចិត្តរួចផុត (ពីការកំណាញ់) កាលបើបានបូជាយ៉ាងនេះហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោកដ៏មានសេចក្តីសុខ មិនមានសេចក្តីទុក្ខឡើយ។» (ចប់ ទី៧)

๘. สปฺปุริสสุตฺตํ

៨. សប្បុរិសសូត្រ

๓๘. ‘‘สปฺปุริโส[Pg.75], ภิกฺขเว, กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ – มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุพฺพเปตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, รญฺโญ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, เทวตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ.

៣៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សប្បុរសកាលកើតឡើងក្នុងត្រកូល តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាសេចក្តីសុខ ដល់ជនជាច្រើន គឺដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាសេចក្តីសុខ ដល់មាតាបិតា ១ ដល់កូននិងភរិយា ១ ដល់ទាសកម្មករនិងបុរសបម្រើ ១ ដល់មិត្តអាមាត្យ ១ ដល់ញាតិដែលចែកឋានទៅហើយ ១ ដល់ព្រះរាជា ១ ដល់ទេវតាទាំងឡាយ ១ ដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ១។

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาเมโฆ สพฺพสสฺสานิ สมฺปาเทนฺโต พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ – มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, ปุพฺพเปตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, รญฺโญ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, เทวตานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ, สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหตี’’ติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមហាពពក កាលបង្អុរចុះមក ធ្វើនូវស្រូវនិងដំណាំទាំងពួងឲ្យលូតលាស់ល្អ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាសេចក្តីសុខ ដល់ជនជាច្រើន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សប្បុរសកាលកើតឡើងក្នុងត្រកូល ក៏តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាសេចក្តីសុខ ដល់ជនជាច្រើន យ៉ាងនោះដែរ គឺដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាសេចក្តីសុខ ដល់មាតាបិតា ដល់កូននិងភរិយា ដល់ទាសកម្មករនិងបុរសបម្រើ ដល់មិត្តអាមាត្យ ដល់ញាតិដែលចែកឋានទៅហើយ ដល់ព្រះរាជា ដល់ទេវតាទាំងឡាយ ដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។»

‘‘พหูนํ วต อตฺถาย, สปฺปญฺโญ ฆรมาวสํ;

มาตรํ ปิตรํ ปุพฺเพ, รตฺตินฺทิวมตนฺทิโต.

«បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា កាលរស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ តែងរស់នៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនជាច្រើនពិតមែន បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញានោះ មិនខ្ជិលច្រអូសទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ តែងនឹកឃើញនូវគុណូបការៈដែលមាតាបិតាបានធ្វើទុកមកមុន

‘‘ปูเชติ สหธมฺเมน, ปุพฺเพกตมนุสฺสรํ;

อนาคาเร ปพฺพชิเต, อปเจ พฺรหฺมจารโย.

ហើយបូជា (មាតាបិតា) ដោយធម៌ដ៏សមគួរ ម្យ៉ាងទៀត តែងគោរពកោតក្រែងដល់ពួកបុគ្គលអ្នកមិនមានផ្ទះ ជាអ្នកបួស ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ។»

‘‘นิวิฏฺฐสทฺโธ ปูเชติ, ญตฺวา ธมฺเม จ เปสโล ;

รญฺโญ หิโต เทวหิโต, ญาตีนํ สขินํ หิโต.

«បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានមាំមួន ស្គាល់ច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយ ជាអ្នកស្រឡាញ់សីល តែងបូជា (នូវបុគ្គលគួរជាទីស្រឡាញ់) ជាអ្នកធ្វើនូវប្រយោជន៍ដល់ព្រះរាជា ធ្វើនូវប្រយោជន៍ដល់ទេវតា ធ្វើនូវប្រយោជន៍ដល់ញាតិ និងមិត្តសម្លាញ់ទាំងឡាយ។

‘‘สพฺเพสํ โส หิโต โหติ, สทฺธมฺเม สุปฺปติฏฺฐิโต;

วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ, ส โลกํ ภชเต สิว’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

បុគ្គលនោះជាអ្នកតាំងនៅមាំមួនក្នុងសទ្ធម៌ តែងធ្វើនូវប្រយោជន៍ដល់សត្វទាំងពួង បុគ្គលនោះកំចាត់បង់នូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ហើយ តែងទៅកាន់លោកដ៏មានសេចក្តីក្សេម (គឺសុគតិភព)។» (ចប់ ភិក្ខុសូត្រ ទី៨)។

๙. อภิสนฺทสุตฺตํ

៩. អភិសន្ទសូត្រ

๓๙. ‘‘อฏฺฐิเม[Pg.76], ภิกฺขเว, ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទាំង ៨ យ៉ាងនេះ តែងនាំមកនូវសុខ ឲ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា ដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ។ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ ដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទី១ តែងនាំមកនូវសុខ ឲ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា ដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุญฺญาภิสนฺโท…เป… สํวตฺตติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត អរិយសាវកដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទី២... ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសុខ។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត អរិយសាវកដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទី៣ តែងនាំមកនូវសុខ ឲ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា ដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ។

‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ทานานิ มหาทานานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกิยนฺติ น สํกิยิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ. ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ เทติ, อเวรํ เทติ, อพฺยาพชฺฌํ เทติ. อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ ทตฺวา อเวรํ ทตฺวา อพฺยาพชฺฌํ ทตฺวา อปริมาณสฺส อภยสฺส อเวรสฺส อพฺยาพชฺฌสฺส ภาคี โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ทานํ มหาทานํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกิยติ น สํกิยิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាន ៥ យ៉ាងនេះ ជាមហាទាន ដឹងថាជាទានដ៏ប្រសើរ ដឹងថាមានមកយូរអង្វែង ជាវង្សរបស់ព្រះអរិយៈ ជាប្រពៃណីបុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលឥឡូវនេះ មិនច្របូកច្របល់ទៅក្នុងអនាគត ជាទានដែលសមណព្រាហ្មណ៍ និងវិញ្ញូជនទាំងឡាយ មិនបានតិះដៀលឡើយ។ ទាន ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ លះបង់នូវការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលវៀរចាកការសម្លាប់សត្វហើយ ឈ្មោះថាឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានភ័យ ឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានពៀរ ឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានការបៀតបៀន ដល់សត្វទាំងឡាយរកប្រមាណមិនបាន លុះឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានភ័យ មិនមានពៀរ មិនមានការបៀតបៀន ដល់សត្វទាំងឡាយរកប្រមាណមិនបានហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីមិនមានភ័យ មិនមានពៀរ មិនមានការបៀតបៀន រកប្រមាណមិនបាននោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទានទី១ ជាមហាទាន ដឹងថាជាទានដ៏ប្រសើរ ដឹងថាមានមកយូរអង្វែង ជាវង្សរបស់ព្រះអរិយៈ ជាប្រពៃណីបុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលឥឡូវនេះ មិនច្របូកច្របល់ទៅក្នុងអនាគត ជាទានដែលសមណព្រាហ្មណ៍ និងវិញ្ញូជនទាំងឡាយ មិនបានតិះដៀលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទី៤ តែងនាំមកនូវសុខ ឲ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា ដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ…เป… กาเมสุมิจฺฉาจารํ ปหาย กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต [Pg.77] โหติ…เป… มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ เทติ อเวรํ เทติ อพฺยาพชฺฌํ เทติ. อปริมาณานํ สตฺตานํ อภยํ ทตฺวา อเวรํ ทตฺวา อพฺยาพชฺฌํ ทตฺวา, อปริมาณสฺส อภยสฺส อเวรสฺส อพฺยาพชฺฌสฺส ภาคี โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ ทานํ มหาทานํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกิยติ น สํกิยิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา, อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត អរិយសាវកលះបង់នូវការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ... លះបង់នូវការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ... លះបង់នូវការនិយាយកុហក វៀរចាកការនិយាយកុហក... លះបង់នូវការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទហើយ ឈ្មោះថាឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានភ័យ ឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានពៀរ ឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានការបៀតបៀន ដល់សត្វទាំងឡាយរកប្រមាណមិនបាន លុះឲ្យនូវសេចក្តីមិនមានភ័យ មិនមានពៀរ មិនមានការបៀតបៀន ដល់សត្វទាំងឡាយរកប្រមាណមិនបានហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីមិនមានភ័យ មិនមានពៀរ មិនមានការបៀតបៀន រកប្រមាណមិនបាននោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាទានទី៥ ជាមហាទាន ដឹងថាជាទានដ៏ប្រសើរ ដឹងថាមានមកយូរអង្វែង ជាវង្សរបស់ព្រះអរិយៈ ជាប្រពៃណីបុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលឥឡូវនេះ មិនច្របូកច្របល់ទៅក្នុងអនាគត ជាទានដែលសមណព្រាហ្មណ៍ និងវិញ្ញូជនទាំងឡាយ មិនបានតិះដៀលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទី៨ តែងនាំមកនូវសុខ ឲ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា ដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងនាំមកនូវសុខ ឲ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា ដើម្បីសេចក្តីស្រឡាញ់ ដើម្បីសេចក្តីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ។» (ចប់ សូត្រទី៩)។

๑๐. ทุจฺจริตวิปากสุตฺตํ

១០. ទុច្ចរិតវិបាកសូត្រ

๔๐. ‘‘ปาณาติปาโต, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส ปาณาติปาตสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อปฺปายุกสํวตฺตนิโก โหติ.

៤០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសម្លាប់សត្វដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃការសម្លាប់សត្វ យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីមានអាយុខ្លី ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘อทินฺนาทานํ, ภิกฺขเว, อาเสวิตํ ภาวิตํ พหุลีกตํ นิรยสํวตฺตนิกํ ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกํ เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกํ. โย สพฺพลหุโส อทินฺนาทานสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส โภคพฺยสนสํวตฺตนิโก โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាសទ្រព្យសម្បត្តិ ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘กาเมสุมิจฺฉาจาโร, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส กาเมสุมิจฺฉาจารสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส สปตฺตเวรสํวตฺตนิโก โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីមានពៀរជាមួយសត្រូវ ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘มุสาวาโท[Pg.78], ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส มุสาวาทสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อภูตพฺภกฺขานสํวตฺตนิโก โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការនិយាយកុហក ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃការនិយាយកុហក យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការចោទប្រកាន់ដោយពាក្យមិនពិត ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘ปิสุณา, ภิกฺขเว, วาจา อาเสวิตา ภาวิตา พหุลีกตา นิรยสํวตฺตนิกา ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกา เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกา. โย สพฺพลหุโส ปิสุณาย วาจาย วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส มิตฺเตหิ เภทนสํวตฺตนิโก โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យញុះញង់ ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃពាក្យញុះញង់ យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការបែកបាក់ចាកមិត្តសម្លាញ់ ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘ผรุสา, ภิกฺขเว, วาจา อาเสวิตา ภาวิตา พหุลีกตา นิรยสํวตฺตนิกา ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกา เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกา. โย สพฺพลหุโส ผรุสาย วาจาย วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อมนาปสทฺทสํวตฺตนิโก โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យទ្រគោះបោះបោក ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃពាក្យទ្រគោះបោះបោក យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការឮសម្លេងមិនជាទីគាប់ចិត្ត ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘สมฺผปฺปลาโป, ภิกฺขเว, อาเสวิโต ภาวิโต พหุลีกโต นิรยสํวตฺตนิโก ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิโก เปตฺติวิสยสํวตฺตนิโก. โย สพฺพลหุโส สมฺผปฺปลาปสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อนาเทยฺยวาจาสํวตฺตนิโก โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីពាក្យសម្តីដែលគេមិនជឿយកជាប្រមាណបាន ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។

‘‘สุราเมรยปานํ, ภิกฺขเว, อาเสวิตํ ภาวิตํ พหุลีกตํ นิรยสํวตฺตนิกํ ติรจฺฉานโยนิสํวตฺตนิกํ เปตฺติวิสยสํวตฺตนิกํ. โย สพฺพลหุโส สุราเมรยปานสฺส วิปาโก, มนุสฺสภูตสฺส อุมฺมตฺตกสํวตฺตนิโก โหตี’’ติ. ทสมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលបុគ្គលសេពគប់ហើយ ចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីនរក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រេតវិស័យ។ វិបាកនៃការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យ យ៉ាងស្រាលបំផុត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឆ្កួតវង្វេង ដល់បុគ្គលដែលកើតជាមនុស្ស។» (ចប់ សូត្រទី១០)។

ทานวคฺโค จตุตฺโถ.

ចប់ ទានវគ្គ ទី៤។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃទានវគ្គនោះគឺ៖

ทฺเว ทานานิ วตฺถุญฺจ, เขตฺตํ ทานูปปตฺติโย;

กิริยํ ทฺเว สปฺปุริสา, อภิสนฺโท วิปาโก จาติ.

និយាយអំពីទានសូត្រ ២ លើក វត្ថុសូត្រ ១ ខេត្តសូត្រ ១ ទានូបបត្តិសូត្រ ១ កិរិយសូត្រ ១ សប្បុរិសសូត្រ ២ អភិសន្ទសូត្រ ១ និងវិបាកសូត្រ ១។

๕. อุโปสถวคฺโค

៥. ឧបោសថវគ្គ

๑. สงฺขิตฺตูโปสถสุตฺตํ

១. សង្ខិត្តូបោសថសូត្រ

๔๑. เอวํ [Pg.79] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

៤១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, ภิกฺขเว, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយ តើមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ ដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាដូច្នេះថា «ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសាស្ត្រាវុធដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង អស់មួយជីវិត។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង អាត្មាអញនឹងលះបង់នូវការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសាស្ត្រាវុធដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង។ អាត្មាអញនឹងធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថាអាត្មាអញបានរក្សាហើយផង»។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី១ នេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ทุติเยน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ តែងកាន់យកតែទ្រព្យដែលគេឲ្យ មានប្រាថ្នាតែទ្រព្យដែលគេឲ្យ មិនមានចិត្តជាចោរ មានខ្លួនដ៏ស្អាតស្អំ អស់មួយជីវិត។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង អាត្មាអញនឹងលះបង់នូវការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ តែងកាន់យកតែទ្រព្យដែលគេឲ្យ មានប្រាថ្នាតែទ្រព្យដែលគេឲ្យ មិនមានចិត្តជាចោរ មានខ្លួនដ៏ស្អាតស្អំ។ អាត្មាអញនឹងធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថាអាត្មាអញបានរក្សាហើយផង»។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី២ នេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจาริโน อาราจาริโน วิรตา เมถุนา คามธมฺมา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ตติเยน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវធម៌មិនប្រសើរ តែងប្រព្រឹត្តនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ មានការប្រព្រឹត្តដ៏ឆ្ងាយ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក អស់មួយជីវិត។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង អាត្មាអញនឹងលះបង់នូវធម៌មិនប្រសើរ តែងប្រព្រឹត្តនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ មានការប្រព្រឹត្តដ៏ឆ្ងាយ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក។ អាត្មាអញនឹងធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថាអាត្មាអញបានរក្សាហើយផង»។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី៣ នេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ [Pg.80] อรหนฺโต มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรตา สจฺจวาทิโน สจฺจสนฺธา เถตา ปจฺจยิกา อวิสํวาทโก โลกสฺส. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา จตุตฺเถน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវការនិយាយកុហក វៀរចាកការនិយាយកុហក តែងនិយាយពាក្យពិត និយាយពាក្យទៀងត្រង់ មានពាក្យសម្តីគួរឲ្យគេជឿបាន មិនពោលពាក្យបញ្ឆោតបំភាន់លោក អស់មួយជីវិត។ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង អាត្មាអញនឹងលះបង់នូវការនិយាយកុហក វៀរចាកការនិយាយកុហក តែងនិយាយពាក្យពិត និយាយពាក្យទៀងត្រង់ មានពាក្យសម្តីគួរឲ្យគេជឿបាន មិនពោលពាក្យបញ្ឆោតបំភាន់លោក។ អាត្មាអញនឹងធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថាអាត្មាអញបានរក្សាហើយផង»។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី៤ នេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปญฺจเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវទឹកស្រវឹង ពោលគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ វៀរចាកទឹកស្រវឹង ពោលគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ អស់មួយជីវិត។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនោះក៏លះបង់នូវទឹកស្រវឹង ពោលគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ វៀរចាកទឹកស្រវឹង ពោលគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ អស់រាត្រីនេះផង អស់ថ្ងៃនេះផង។ ខ្ញុំធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថនឹងឈ្មោះថា ខ្ញុំបានរក្សាហើយផង»។ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គទីប្រាំនេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ เอกภตฺติโก รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ฉฏฺเฐน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ជាអ្នកបរិភោគភត្តតែមួយពេល វៀរចាកការបរិភោគក្នុងរាត្រី វៀរចាកការបរិភោគក្នុងកាលខុស អស់មួយជីវិត។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនោះក៏ជាអ្នកបរិភោគភត្តតែមួយពេល វៀរចាកការបរិភោគក្នុងរាត្រី វៀរចាកការបរិភោគក្នុងកាលខុស អស់រាត្រីនេះផង អស់ថ្ងៃនេះផង។ ខ្ញុំធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថនឹងឈ្មោះថា ខ្ញុំបានរក្សាហើយផង»។ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គទីប្រាំមួយនេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานํ ปหาย นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรตา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานํ ปหาย นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา สตฺตเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវការរាំ ច្រៀង ប្រគំតន្ត្រី មើលល្បែងដែលជាសត្រូវ ការទ្រទ្រង់ ការស្អិតស្អាង ការតុបតែងរាងកាយដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ វៀរចាកការរាំ ច្រៀង ប្រគំតន្ត្រី មើលល្បែងដែលជាសត្រូវ ការទ្រទ្រង់ ការស្អិតស្អាង ការតុបតែងរាងកាយដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ អស់មួយជីវិត។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនោះក៏លះបង់នូវការរាំ ច្រៀង ប្រគំតន្ត្រី មើលល្បែងដែលជាសត្រូវ ការទ្រទ្រង់ ការស្អិតស្អាង ការតុបតែងរាងកាយដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ វៀរចាកការរាំ ច្រៀង ប្រគំតន្ត្រី មើលល្បែងដែលជាសត្រូវ ការទ្រទ្រង់ ការស្អិតស្អាង ការតុបតែងរាងកាយដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ អស់រាត្រីនេះផង អស់ថ្ងៃនេះផង។ ខ្ញុំធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថនឹងឈ្មោះថា ខ្ញុំបានរក្សាហើយផង»។ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គទីប្រាំពីរនេះ។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ[Pg.81]. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’ติ. ปฐมํ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ តែងសម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់មួយជីវិត។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនោះក៏លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ សម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់រាត្រីនេះផង អស់ថ្ងៃនេះផង។ ខ្ញុំធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថនឹងឈ្មោះថា ខ្ញុំបានរក្សាហើយផង»។ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គទីប្រាំបីនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយយ៉ាងនេះ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។ (ចប់ សូត្រទី១)។

๒. วิตฺถตูโปสถสุตฺตํ

២. វិត្ថតូបោសថសូត្រ

๔๒. ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, ภิกฺขเว, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป….

៤២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយ ដូចម្តេច ទើបមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាដូច្នេះថា៖ «ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង អស់មួយជីវិត។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនោះក៏លះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង អស់រាត្រីនេះផង អស់ថ្ងៃនេះផង។ ខ្ញុំធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថនឹងឈ្មោះថា ខ្ញុំបានរក្សាហើយផង»។ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គទីមួយនេះ...។ល។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ តែងសម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់មួយជីវិត។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនោះក៏លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ សម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់រាត្រីនេះផង អស់ថ្ងៃនេះផង。 ខ្ញុំធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថនឹងឈ្មោះថា ខ្ញុំបានរក្សាហើយផង»។ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអង្គទីប្រាំបីនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ ដែលបុគ្គលបានរក្សាហើយយ៉ាងនេះ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។

‘‘กีวมหปฺผโล โหติ กีวมหานิสํโส กีวมหาชุติโก กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส [Pg.82] อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, ภิกฺขเว, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย.

«ឧបោសថនោះ មានផលច្រើនប៉ុណ្ណា មានអានិសង្សច្រើនប៉ុណ្ណា មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំងប៉ុណ្ណា មានការផ្សាយទៅធំទូលាយប៉ុណ្ណា? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុគ្គលណាគប្បីសោយរាជ្យជាធំលើមហាជនបទទាំង ១៦ នេះ ដែលសម្បូរដោយរតនៈ ៧ ប្រការដ៏ច្រើន គឺជនបទរបស់ពួកអង្គៈ មគធៈ កាសី កោសលៈ វជ្ជី មល្លៈ ចេតី វង្គៈ កុរុ បញ្ចាលៈ មច្ឆៈ សូរេសនៈ អស្សកៈ អវន្តី គន្ធារៈ កម្ពោជៈ ការសោយរាជ្យនោះ ក៏មិនដល់នូវចំណែកទី ១៦ នៃឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការឡើយ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ៥០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកា។ ៣០ យប់នោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ៥០០ ឆ្នាំទិព្វនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ គប្បីទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ วสฺสสตานิ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพํ วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ១០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ ៣០ យប់នោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ១,០០០ ឆ្នាំទិព្វនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ គប្បីទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ, ยามานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ทฺเว วสฺสสหสฺสานิ ยามานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ២០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់យាមា។ ៣០ យប់នោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ២,០០០ ឆ្នាំទិព្វនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់យាមា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ គប្បីទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់យាមា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ จตฺตาริ วสฺสสตานิ, ตุสิตานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ จตฺตาริ วสฺสสหสฺสานิ [Pg.83] ตุสิตานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ៤០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់តុសិត។ ៣០ យប់នោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ៤,០០០ ឆ្នាំទិព្វនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់តុសិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ គប្បីទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់តុសិត。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ อฏฺฐ วสฺสสตานิ, นิมฺมานรตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ อฏฺฐ วสฺสสหสฺสานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ៨០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់និម្មានរតី។ ៣០ យប់នោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ៨,០០០ ឆ្នាំទិព្វនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់និម្មានរតី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ គប្បីទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់និម្មានរតី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ยานิ, ภิกฺขเว, มานุสกานิ โสฬส วสฺสสตานิ, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ១,៦០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ៣០ យប់នោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ១៦,០០០ ឆ្នាំទិព្វនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ គប្បីទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា រាជ្យជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខរបស់ទេវតា»。

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

«បុគ្គលមិនគប្បីសម្លាប់សត្វមានជីវិត ១ មិនគប្បីកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ មិនគប្បីនិយាយពាក្យកុហក ១ មិនគប្បីជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹង ១ គប្បីវៀរចាកមេថុនធម្មដែលជាអព្រហ្មចរិយៈ ១ មិនគប្បីបរិភោគក្នុងរាត្រី មិនគប្បីបរិភោគភោជនក្នុងកាលខុស ១។

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

«មិនគប្បីទ្រទ្រង់ផ្កាកម្រង និងមិនគប្បីប្រើប្រាស់គ្រឿងក្រអូប ១ គប្បីដេកលើគ្រែ ឬលើផែនដីដែលគេរៀបចំកម្រាលទុក ១ នេះឯងជាឧបោសថមានអង្គ ៨ ប្រការ ដែលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃទុក្ខ បានប្រកាសទុកហើយ។

‘‘จนฺโท [Pg.84] จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

«ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យទាំងពីរ ដែលមានទស្សនីយភាពដ៏ល្អ តែងរះបំភ្លឺ និងវិលត្រឡប់ទៅវិញ អស់ទីកន្លែងត្រឹមណា ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យទាំងនោះ ដែលជាគ្រឿងកម្ចាត់បង់នូវងងឹត តែងយាងទៅក្នុងអាកាស ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយរុងរឿងនៅលើមេឃ។

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

«ទ្រព្យសម្បត្តិឯណាមួយ ដែលមាននៅក្នុងចន្លោះ (នៃដែនដីដែលព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ត្រឡប់វិលវល់បំភ្លឺ) នេះ គឺកែវមុក្តា កែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ ឬមាសសិង្គី មាសកញ្ចនៈ ដែលហៅថា ជាតរូប និងហដកៈ។

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.

ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នោះក្តី ពន្លឺព្រះចន្ទក្តី និងពួកផ្កាយទាំងអស់ក្តី មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទីដប់ប្រាំមួយ នៃឧបោសថសីល ដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីឡើយ។

‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ทุติยํ;

ព្រោះហេតុនោះឯង ស្រ្តី ឬបុរសដែលមានសីល គប្បីរក្សាឧបោសថសីល ដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី លុះបានធ្វើបុណ្យទាំងឡាយ ដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខហើយ ជាអ្នកមិនត្រូវគេតិះដៀលឡើយ រមែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។» (ជាសូត្រទី២)

๓. วิสาขาสุตฺตํ

៣. វិសាខាសូត្រ

๔๓. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต โข, วิสาเข, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, วิสาเข, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ [Pg.85] จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’’’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป….

៤៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងបុព្វារាម ជាប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង នាងវិសាខា មិគារមាតា បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងនាងវិសាខា មិគារមាតា ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ ដូច្នេះថា៖ «ម្នាលវិសាខា ឧបោសថដែលបុគ្គលរក្សាហើយ ប្រកបដោយអង្គប្រាំបី រមែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។ ម្នាលវិសាខា ចុះឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី ដែលបុគ្គលរក្សាដូចម្តេច ទើបមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ? ម្នាលវិសាខា អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ រមែងពិចារណាដូច្នេះថា ”ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្រ្តាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង អស់មួយជីវិត។ នៅថ្ងៃនេះ ក្នុងយប់នេះ និងថ្ងៃនេះ អាត្មាអញក៏លះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្រ្តាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ នឹងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួងអស់មួយយប់និងមួយថ្ងៃនេះដែរ។ អាត្មាអញនឹងធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថាអាត្មាអញបានរក្សាហើយផង“។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទីមួយនេះ។ល។

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร.

”ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ តែងសម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់មួយជីវិត។ នៅថ្ងៃនេះ ក្នុងយប់នេះ និងថ្ងៃនេះ អាត្មាអញក៏លះបង់នូវឧច្ចាសយនមហាសយនៈ វៀរចាកឧច្ចាសយនមហាសយនៈ នឹងសម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់មួយយប់និងមួយថ្ងៃនេះដែរ។ អាត្មាអញនឹងធ្វើតាមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថាអាត្មាអញបានរក្សាហើយផង“។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទីប្រាំបីនេះ។ ម្នាលវិសាខា ឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី ដែលបុគ្គលរក្សាហើយយ៉ាងនេះ រមែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។

‘‘กีวมหปฺผโล โหติ, กีวมหานิสํโส, กีวมหาชุติโก, กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, วิสาเข, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย.

«ចុះឧបោសថនោះ មានផលច្រើនប៉ុណ្ណា មានអានិសង្សច្រើនប៉ុណ្ណា មានរស្មីរុងរឿងខ្លាំងប៉ុណ្ណា មានការផ្សាយទៅធំទូលាយប៉ុណ្ណា? ម្នាលវិសាខា ប្រៀបដូចជាបុគ្គលណាគប្បីសោយរាជ្យជាធំ គ្រប់គ្រងមហាជនបទទាំងដប់ប្រាំមួយនេះ ដែលសម្បូណ៌ដោយរតនៈប្រាំពីរប្រការដ៏គួរជាទីត្រេកអរជាច្រើន គឺ ដែនអង្គៈ មគធៈ កាសី កោសលៈ វជ្ជី មល្លៈ ចេតី វង្គៈ កុរុ បញ្ចាលៈ មច្ឆៈ សុរាសេនៈ អស្សកៈ អវន្តី គន្ធារៈ និងកម្ពោជៈ ការសោយរាជ្យនោះ ក៏មិនដល់នូវចំណែកទីដប់ប្រាំមួយ នៃឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលវិសាខា ព្រោះថា រាជសម្បត្តិជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ ក្រឡេកទៅមើលសុខជារបស់ទិព្វ។

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

ម្នាលវិសាខា ហាសិបឆ្នាំជារបស់មនុស្ស ត្រូវជាថ្ងៃមួយយប់មួយ របស់ពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ សាមសិបយប់ដោយរាត្រីនោះ ត្រូវជាមួយខែ។ ដប់ពីរខែដោយខែនោះ ត្រូវជាတစ်ឆ្នាំ។ ប្រាំរយឆ្នាំទិព្វដោយឆ្នាំនោះ គឺជាប្រមាណអាយុរបស់ពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ ម្នាលវិសាខា ហេតុនេះរមែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ រមែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរបស់ពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ ម្នាលវិសាខា តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា ”រាជសម្បត្តិជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ ក្រឡេកទៅមើលសុខជារបស់ទិព្វ“។

‘‘ยํ, วิสาเข, มานุสกํ วสฺสสตํ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ [Pg.86] ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

ម្នាលវិសាខា មួយរយឆ្នាំជារបស់មនុស្ស ត្រូវជាថ្ងៃមួយយប់មួយ របស់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ សាមសិបយប់ដោយរាត្រីនោះ ត្រូវជាមួយខែ។ ដប់ពីរខែដោយខែនោះ ត្រូវជាတစ်ឆ្នាំ។ មួយពាន់ឆ្នាំទិព្វដោយឆ្នាំនោះ គឺជាប្រមាណអាយុរបស់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស。 ម្នាលវិសាខា ហេតុនេះរមែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ រមែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរបស់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ ម្នាលវិសាខា តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា ”រាជសម្បត្តិជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ ក្រឡេកទៅមើលសុខជារបស់ទិព្វ“។

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ…เป… จตฺตาริ วสฺสสตานิ…เป… อฏฺฐ วสฺสสตานิ…เป… โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

ម្នាលវិសាខា ពីររយឆ្នាំជារបស់មនុស្ស...ល... បួនរយឆ្នាំជារបស់មនុស្ស...ល... ប្រាំបីរយឆ្នាំជារបស់មនុស្ស...ល... មួយពាន់ប្រាំមួយរយឆ្នាំជារបស់មនុស្ស ត្រូវជាថ្ងៃមួយយប់មួយ របស់ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ សាមសិបយប់ដោយរាត្រីនោះ ត្រូវជាមួយខែ។ ដប់ពីរខែដោយខែនោះ ត្រូវជាတစ်ឆ្នាំ។ មួយម៉ឺនប្រាំមួយពាន់ឆ្នាំទិព្វដោយឆ្នាំនោះ គឺជាប្រមាណអាយុរបស់ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលវិសាខា ហេតុនេះរមែងមាន ពោលគឺស្រ្តី ឬបុរសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ រមែងទៅកើតជាមិត្តភក្តិរបស់ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលវិសាខា តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា ”រាជសម្បត្តិជារបស់មនុស្ស ជារបស់កំសត់ណាស់ ក្រឡេកទៅមើលសុខជារបស់ទិព្វ“។»

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

«បុគ្គលមិនគប្បីសម្លាប់សត្វ មិនគប្បីកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ មិនគប្បីនិយាយពាក្យកុហក មិនគប្បីជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹង គប្បីវៀរចាកអព្រហ្មចរិយាដ៏ជាធម៌របស់គូកន (មេថុនធម្ម) មិនគប្បីបរិភោគភោជនាហារក្នុងវេលាវិកាលគឺរាត្រី។

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

មិនគប្បីទ្រទ្រង់ផ្កាកម្រង មិនគប្បីលាបគ្រឿងក្រអូប គប្បីដេកលើគ្រែ ឬលើកម្រាលដែលគេក្រាលនៅលើផែនដី។ នេះឯង ហៅថា ឧបោសថមានអង្គប្រាំបី ដែលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃទុក្ខ ទ្រង់ប្រកាសទុកហើយ។

‘‘จนฺโท จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងពីរ ដែលមានទស្សនីយភាពដ៏ល្អ តែងវិលវល់បំភ្លឺអស់ទីប្រមាណប៉ុន្មាន ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យទាំងនោះ ជាគ្រឿងកំចាត់បង់នូវងងឹត តែងអណ្តែតទៅក្នុងអាកាស ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឲ្យភ្លឺចិញ្ចាច រមែងរុងរឿងក្នុងផ្ទៃមេឃ។

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

ទ្រព្យសម្បត្តិឯណាមួយ ដែលមាននៅក្នុងចន្លោះនោះ គឺកែវមុក្តា កែវមណី និងកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ ឬមាសសិង្គី មាសកញ្ចនៈ ដែលហៅថា ជាតរូប និងហដកៈ。

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส [Pg.87] อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.

ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នោះក្តី ពន្លឺព្រះចន្ទក្តី និងពួកផ្កាយទាំងអស់ក្តី មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទីដប់ប្រាំមួយ នៃឧបោសថសីល ដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបីឡើយ។

‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ตติยํ;

ព្រោះហេតុនោះឯង ស្រ្តី ឬបុរសដែលមានសីល គប្បីរក្សាឧបោសថសីល ដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី លុះបានធ្វើបុណ្យទាំងឡាយ ដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខហើយ ជាអ្នកមិនត្រូវគេតិះដៀលឡើយ រមែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។» (ជាសូត្រទី៣)

๔. วาเสฏฺฐสุตฺตํ

៤. វាសេដ្ឋសូត្រ

๔๔. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข วาเสฏฺโฐ อุปาสโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วาเสฏฺฐํ อุปาสกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, วาเสฏฺฐ, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ…เป… อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ.

៤៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង វាសេដ្ឋឧបាសក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងវាសេដ្ឋឧបាសក ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ ដូច្នេះថា៖ «ម្នាលវាសេដ្ឋៈ ឧបោសថដែលបុគ្គលរក្សាហើយ ប្រកបដោយអង្គប្រាំបី រមែងមានផលច្រើន...ល... ជាអ្នកមិនត្រូវគេតិះដៀលឡើយ រមែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។»

เอวํ วุตฺเต วาเสฏฺโฐ อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปิยา เม, ภนฺเต, ญาติสาโลหิตา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, ปิยานมฺปิ เม อสฺส ญาติสาโลหิตานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, ขตฺติยา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, พฺราหฺมณา…เป… เวสฺสา … สุทฺทา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ វាសេដ្ឋឧបាសក បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើពួកញាតិសាលោហិតជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ គប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់ពួកញាតិសាលោហិតជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ អស់កាលជាអង្វែង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើពួកក្សត្រទាំងអស់ គប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់ពួកក្សត្រទាំងអស់ អស់កាលជាអង្វែង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើពួកព្រាហ្មណ៍...ល... ពួកវែស្សៈ... ពួកសុទ្ទៈ គប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់ពួកសុទ្ទៈទាំងអស់ អស់កាលជាអង្វែងដែរ។»

‘‘เอวเมตํ, วาเสฏฺฐ, เอวเมตํ, วาเสฏฺฐ! สพฺเพ เจปิ, วาเสฏฺฐ, ขตฺติยา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, วาเสฏฺฐ, พฺราหฺมณา…เป… เวสฺสา… สุทฺทา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สเทวโก เจปิ, วาเสฏฺฐ, โลโก สมารโก สพฺรหฺมโก สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา สเทวมนุสฺสา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, สเทวกสฺสปิสฺส โลกสฺส สมารกสฺส [Pg.88] สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. อิเม เจปิ, วาเสฏฺฐ, มหาสาลา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวเสยฺยุํ, อิเมสมฺปิสฺส มหาสาลานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ( ). โก ปน วาโท มนุสฺสภูตสฺสา’’ติ! จตุตฺถํ.

«ម្នាលវាសេដ្ឋៈ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ! ប្រសិនបើពួកក្សត្រទាំងអស់ គប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់ពួកក្សត្រទាំងអស់ អស់កាលជាអង្វែង។ ប្រសិនបើពួកព្រាហ្មណ៍...ល... ពួកវែស្សៈ... ពួកសុទ្ទៈ គប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់ពួកសុទ្ទៈទាំងអស់ អស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ ប្រសិនបើលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា គប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់លោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា អស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ សូម្បីតែដើមរាំងធំៗទាំងឡាយនេះ ប្រសិនបើគប្បីរក្សាឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គប្រាំបី (ប្រសិនបើដើមឈើទាំងនោះមានចិត្តដឹងខុសត្រូវ) នោះក៏គប្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីសុខ ដល់ដើមរាំងធំៗទាំងឡាយនេះ អស់កាលជាអង្វែងទៅហើយ ចុះនឹងពោលទៅថ្វីដល់ទៅមនុស្សសត្វ!» (ជាសូត្រទី៤)

๕. โพชฺฌสุตฺตํ

៥. ពោជ្ឈាសូត្រ

๔๕. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข โพชฺฌา อุปาสิกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โพชฺฌํ อุปาสิกํ ภควา เอตทโวจ –

៤៥. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង នាងពោជ្ឈាឧបាសិកា បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងនាងពោជ្ឈាឧបាសិកា ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ ដូច្នេះថា៖

‘‘อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต, โพชฺเฌ, อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, โพชฺเฌ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, โพชฺเฌ, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป….

«ម្នាលនាងពោជ្ឈា ឧបោសថដែលបុគ្គលសមាទានរក្សាហើយ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។ ម្នាលនាងពោជ្ឈា ចុះឧបោសថដែលបុគ្គលសមាទានរក្សាហើយ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលនាងពោជ្ឈា អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាដូច្នេះថា 'ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ តែងលះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង អស់មួយជីវិត។ ចំណែកអាត្មាអញ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង នឹងលះបង់នូវបាណាតិបាត វៀរចាកបាណាតិបាត មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ អនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង។ អាត្មាអញ ធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថា អាត្មាអញបានសមាទានរក្សាហើយ' ដូច្នេះ។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី ១ នេះ។ល។»

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อหํ ปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, โพชฺเฌ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร.

«'ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ តែងលះបង់នូវទីដេកទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេកទីអង្គុយដ៏ប្រសើរ វៀរចាកទីដេកទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេកទីអង្គុយដ៏ប្រសើរ តែងសម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ អស់មួយជីវិត។ ចំណែកអាត្មាអញ ក្នុងថ្ងៃនេះ ទាំងយប់នេះផង ទាំងថ្ងៃនេះផង នឹងលះបង់នូវទីដេកទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេកទីអង្គុយដ៏ប្រសើរ វៀរចាកទីដេកទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងទីដេកទីអង្គុយដ៏ប្រសើរ សម្រេចការដេកលើទីដេកដ៏ទាប គឺគ្រែតូច ឬកម្រាលស្មៅ។ អាត្មាអញ ធ្វើតាមគំរូនៃព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយអង្គនេះផង ឧបោសថក៏នឹងឈ្មោះថា អាត្មាអញបានសមាទានរក្សាហើយ' ដូច្នេះ។ អរិយសាវកនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយអង្គទី ៨ នេះ។ ម្នាលនាងពោជ្ឈា ឧបោសថដែលបុគ្គលសមាទានរក្សាហើយ ប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ យ៉ាងនេះឯង តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំង មានការផ្សាយទៅធំទូលាយ។»

‘‘กีวมหปฺผโล [Pg.89] โหติ, กีวมหานิสํโส, กีวมหาชุติโก, กีวมหาวิปฺผาโร? เสยฺยถาปิ, โพชฺเฌ, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ มคธานํ กาสีนํ โกสลานํ วชฺชีนํ มลฺลานํ เจตีนํ วงฺคานํ กุรูนํ ปญฺจาลานํ มจฺฉานํ สูรเสนานํ อสฺสกานํ อวนฺตีนํ คนฺธารานํ กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, โพชฺเฌ, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย.

«ឧបោសថនោះ មានផលច្រើនប៉ុណ្ណា មានអានិសង្សច្រើនប៉ុណ្ណា មានពន្លឺរុងរឿងខ្លាំងប៉ុណ្ណា មានការផ្សាយទៅធំទូលាយប៉ុណ្ណា? ម្នាលនាងពោជ្ឈា ប្រៀបដូចជាបុគ្គលណា មករក្សារាជ្យជាឥស្សរាធិបតី លើមហាជនបទទាំង ១៦ នេះ ដែលសម្បូរបែបដោយរតនៈដ៏ច្រើន គឺដែនអង្គៈ មគធៈ កាសី កោសលៈ វជ្ជី មល្លៈ ចេតី វង្គៈ កុរុ បញ្ចាលៈ មច្ឆៈ សុរេសេនៈ អស្សកៈ អវន្តី គន្ធារៈ និងកម្ពោជៈ ការសោយរាជ្យនោះ ក៏មិនដល់នូវចំណែកទី ១៦ នៃឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលនាងពោជ្ឈា ព្រោះថារាជ្យជារបស់មនុស្ស តែងជាគុណជាតិកំសត់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខជាទិព្វ។»

‘‘ยานิ, โพชฺเฌ, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

«ម្នាលនាងពោជ្ឈា ៥០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ ៣០ យប់ដោយរាត្រីនោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែដោយខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ៥០០ ឆ្នាំទិព្វដោយឆ្នាំនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ ម្នាលនាងពោជ្ឈា ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រី ឬប្រុសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ ម្នាលនាងពោជ្ឈា តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា 'រាជ្យជារបស់មនុស្ស តែងជាគុណជាតិកំសត់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខជាទិព្វ'។»

‘‘ยํ, โพชฺเฌ, มานุสกํ วสฺสสตํ…เป… ตานิ, โพชฺเฌ, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ…เป… จตฺตาริ วสฺสสตานิ…เป… อฏฺฐ วสฺสสตานิ…เป… โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, โพชฺเฌ, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

«ម្នាលនាងពោជ្ឈា ១០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស... ម្នាលនាងពោជ្ឈា ២០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស... ៤០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស... ៨០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស... ១៦០០ ឆ្នាំរបស់មនុស្ស ត្រូវជា ១ យប់ ១ ថ្ងៃ របស់ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ៣០ យប់ដោយរាត្រីនោះ ជា ១ ខែ។ ១២ ខែដោយខែនោះ ជា ១ ឆ្នាំ។ ១៦០០០ ឆ្នាំទិព្វដោយឆ្នាំនោះ ជាប្រមាណអាយុរបស់ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលនាងពោជ្ឈា ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺស្រី ឬប្រុសខ្លះក្នុងលោកនេះ បានរក្សាឧបោសថប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់នៃទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី។ ម្នាលនាងពោជ្ឈា តថាគតសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង ទើបពោលថា 'រាជ្យជារបស់មនុស្ស តែងជាគុណជាតិកំសត់ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងសុខជាទិព្វ' ដូច្នេះ។»

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

«បុគ្គលមិនត្រូវសម្លាប់សត្វ មិនត្រូវកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ មិនត្រូវនិយាយពាក្យកុហក មិនត្រូវជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹង ត្រូវវៀរចាកអព្រហ្មចរិយាជាធម៌គូ មិនត្រូវបរិភោគអាហារក្នុងវេលាយប់ជាវិកាល។»

‘‘มาลํ [Pg.90] น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

«មិនត្រូវស៊កសៀតផ្កាកម្រង មិនត្រូវលាបគ្រឿងក្រអូប ត្រូវដេកលើគ្រែ ឬលើផែនដីដែលគេក្រាលទុក។ ឧបោសថប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការនេះឯង ដែលព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃទុក្ខ បានប្រកាសទុកហើយ។»

‘‘จนฺโท จ สุริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

«ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងពីរ ដែលមានទស្សនីយភាពដ៏ល្អ តែងរះបំភ្លឺ ហើយវិលជុំវិញអស់ទីប្រមាណប៉ុន្មាន ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងនោះ ជាគ្រឿងកំចាត់បង់នូវងងឹត តែងទៅក្នុងអាកាស ញ៉ាំងទិសទាំងឡាយឲ្យភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច រមែងរុងរឿងក្នុងផ្ទៃមេឃ។»

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคีสุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

«ទ្រព្យសម្បត្តិឯណា ដែលមាននៅក្នុងចន្លោះនោះ គឺកែវមុក្តា កែវមណី កែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មាសសិង្គី ឬមាសកញ្ចនៈ ដែលគេហៅថា ជាតរូប និងហដកៈក្តី។»

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.

«ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះក្តី ពន្លឺព្រះចន្ទ និងពួកផ្កាយទាំងអស់ក្តី ក៏មិនដល់នូវចំណែកទី ១៦ នៃឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការឡើយ។»

‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ปญฺจมํ;

«ព្រោះហេតុនោះឯង ស្រី ឬប្រុសដែលមានសីល គប្បីរក្សានូវឧបោសថដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ លុះបានធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយ ដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខហើយ ជាអ្នកមិនត្រូវគេតិះដៀលឡើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។»

๖. อนุรุทฺธสุตฺตํ

៦. «អនុរុទ្ធសូត្រ»

๔๖. เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อนุรุทฺโธ ทิวาวิหารํ คโต โหติ ปฏิสลฺลีโน. อถ โข สมฺพหุลา มนาปกายิกา เทวตา เยนายสฺมา อนุรุทฺโธ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข ตา เทวตา อายสฺมนฺตํ อนุรุทฺธํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, ยาทิสกํ วณฺณํ อากงฺขาม ตาทิสกํ วณฺณํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สรํ อากงฺขาม [Pg.91] ตาทิสกํ สรํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สุขํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สุขํ ฐานโส ปฏิลภาม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตมา’’ติ.

៤៦. «សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ សម័យនោះឯង ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ទៅសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ នៅក្នុងទីស្ងាត់។ គ្រានោះ ទេវតាដែលមានកាយជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ចូលទៅរកព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាទាំងនោះ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុថា 'បពិត្រលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ យើងខ្ញុំជាទេវតាឈ្មោះ មនាបកាយិកា តែងធ្វើនូវភាពជាធំ ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងហេតុ ៣ ប្រការ។ បពិត្រលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ យើងខ្ញុំចង់បានពណ៌សម្បុរយ៉ាងណា តែងបានពណ៌សម្បុរយ៉ាងនោះភ្លាមៗ ចង់បានសំឡេងយ៉ាងណា តែងបានសំឡេងយ៉ាងនោះភ្លាមៗ ចង់បានសេចក្តីសុខយ៉ាងណា តែងបានសេចក្តីសុខយ៉ាងនោះភ្លាមៗ។ បពិត្រលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ យើងខ្ញុំជាទេវតាឈ្មោះ មនាបកាយិកា តែងធ្វើនូវភាពជាធំ ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងហេតុទាំង ៣ ប្រការនេះឯង'។»

อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว นีลา อสฺสุ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา’’ติ. อถ โข ตา เทวตา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว นีลา อเหสุํ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา.

«គ្រានោះ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា 'ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យទេវតាទាំងឡាយនេះ មានពណ៌ខៀវទាំងអស់ មានសម្បុរខៀវ មានសម្លៀកបំពាក់ខៀវ មានគ្រឿងអលង្ការខៀវ'។ គ្រានោះ ទេវតាទាំងនោះ ដឹងនូវចិត្តត្រិះរិះរបស់ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុហើយ ក៏ប្រែជាមានពណ៌ខៀវទាំងអស់ មានសម្បុរខៀវ មានសម្លៀកបំពាក់ខៀវ មានគ្រឿងអលង្ការខៀវ។»

อถ โข อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว ปีตา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โลหิตกา อสฺสุ… สพฺพาว โอทาตา อสฺสุ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา’’ติ. อถ โข ตา เทวตา อายสฺมโต อนุรุทฺธสฺส จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว โอทาตา อเหสุํ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา.

«លំដាប់នោះ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះទៀតថា 'ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យទេវតាទាំងឡាយនេះ មានពណ៌លឿងទាំងអស់... មានពណ៌ក្រហមទាំងអស់... មានពណ៌សទាំងអស់ មានសម្បុរស មានសម្លៀកបំពាក់ស មានគ្រឿងអលង្ការស'។ គ្រានោះ ទេវតាទាំងនោះ ដឹងនូវចិត្តត្រិះរិះរបស់ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុហើយ ក៏ប្រែជាមានពណ៌សទាំងអស់ មានសម្បុរស មានសម្លៀកបំពាក់ស មានគ្រឿងអលង្ការស។»

อถ โข ตา เทวตา เอกา จ คายิ เอกา จ นจฺจิ เอกา จ อจฺฉรํ วาเทสิ. เสยฺยถาปิ นาม ปญฺจงฺคิกสฺส ตูริยสฺส สุวินีตสฺส สุปฺปฏิปตาฬิตสฺส กุสเลหิ สุสมนฺนาหตสฺส สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ; เอวเมวํ ตาสํ เทวตานํ อลงฺการานํ สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปิ.

«លំដាប់នោះ ទេវតាទាំងនោះ ខ្លះក៏ច្រៀង ខ្លះក៏រាំ ខ្លះក៏ផ្ទះដៃ។ សំឡេងនៃតន្ត្រីមានអង្គ ៥ ដែលគេហ្វឹកហាត់ល្អហើយ ផ្សំត្រូវល្អហើយ ដែលពួកអ្នកឈ្លាសវៃប្រគំល្អហើយ តែងមានសំឡេងពីរោះផង ជាទីត្រេកអរផង ជាទីគាប់ចិត្តផង ជាទីស្រឡាញ់ផង ជាទីស្រវឹងផង យ៉ាងណា សំឡេងគ្រឿងអលង្ការរបស់ទេវតាទាំងនោះ ក៏ពីរោះ ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីស្រវឹង យ៉ាងនោះដែរ។ គ្រានោះ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ បានដាក់ចុះនូវឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ។»

อถ โข ตา เทวตา ‘‘น ขฺวยฺโย อนุรุทฺโธ สาทิยตี’’ติ ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

«លំដាប់នោះ ទេវតាទាំងនោះដឹងថា 'ព្រះអនុរុទ្ធជាម្ចាស់ មិនត្រេកអរឡើយ' ក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។ គ្រានោះ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងអំពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដូច្នេះថា៖»

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ทิวาวิหารํ คโต โหมิ ปฏิสลฺลีโน. อถ โข, ภนฺเต, สมฺพหุลา มนาปกายิกา เทวตา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภนฺเต, ตา [Pg.92] เทวตา มํ เอตทโวจุํ – ‘มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, ยาทิสกํ วณฺณํ อากงฺขาม ตาทิสกํ วณฺณํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สรํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สรํ ฐานโส ปฏิลภาม; ยาทิสกํ สุขํ อากงฺขาม ตาทิสกํ สุขํ ฐานโส ปฏิลภาม. มยํ, ภนฺเต อนุรุทฺธ, มนาปกายิกา นาม เทวตา อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ อิสฺสริยํ กาเรม วสํ วตฺเตมา’ติ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว นีลา อสฺสุ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา’ติ. อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา มม จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว นีลา อเหสุํ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา.

«'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គទៅសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ នៅក្នុងទីស្ងាត់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ទេវតាដែលមានកាយជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ចូលទៅរកខ្ញុំព្រះអង្គ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះអង្គ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះទេវតាទាំងនោះ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា 'បពិត្រលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ យើងខ្ញុំជាទេវតាឈ្មោះ មនាបកាយិកា តែងធ្វើនូវភាពជាធំ ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងហេតុ ៣ ប្រការ។ បពិត្រលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ យើងខ្ញុំចង់បានពណ៌សម្បុរយ៉ាងណា តែងបានពណ៌សម្បុរយ៉ាងនោះភ្លាមៗ ចង់បានសំឡេងយ៉ាងណា តែងបានសំឡេងយ៉ាងនោះភ្លាមៗ ចង់បានសេចក្តីសុខយ៉ាងណា តែងបានសេចក្តីសុខយ៉ាងនោះភ្លាមៗ។ បពិត្រលោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ យើងខ្ញុំជាទេវតាឈ្មោះ មនាបកាយិកា តែងធ្វើនូវភាពជាធំ ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងហេតុទាំង ៣ ប្រការនេះឯង'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា 'ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យទេវតាទាំងឡាយនេះ មានពណ៌ខៀវទាំងអស់ មានសម្បុរខៀវ មានសម្លៀកបំពាក់ខៀវ មានគ្រឿងអលង្ការខៀវ'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ទេវតាទាំងនោះ ដឹងនូវចិត្តត្រិះរិះរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គហើយ ក៏ប្រែជាមានពណ៌ខៀវទាំងអស់ មានសម្បុរខៀវ មានសម្លៀកបំពាក់ខៀវ មានគ្រឿងអលង្ការខៀវ។»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อโห วติมา เทวตา สพฺพาว ปีตา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โลหิตกา อสฺสุ…เป… สพฺพาว โอทาตา อสฺสุ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา’ติ. อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา มม จิตฺตมญฺญาย สพฺพาว โอทาตา อเหสุํ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះទៀតថា 'ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យទេវតាទាំងឡាយនេះ មានពណ៌លឿងទាំងអស់... មានពណ៌ក្រហមទាំងអស់... មានពណ៌សទាំងអស់ មានសម្បុរស មានសម្លៀកបំពាក់ស មានគ្រឿងអលង្ការស'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ទេវតាទាំងនោះ ដឹងនូវចិត្តត្រិះរិះរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គហើយ ក៏ប្រែជាមានពណ៌សទាំងអស់ មានសម្បុរស មានសម្លៀកបំពាក់ស មានគ្រឿងអលង្ការស។»

‘‘อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา เอกา จ คายิ เอกา จ นจฺจิ เอกา จ อจฺฉรํ วาเทสิ. เสยฺยถาปิ นาม ปญฺจงฺคิกสฺส ตูริยสฺส สุวินีตสฺส สุปฺปฏิปตาฬิตสฺส กุสเลหิ สุสมนฺนาหตสฺส สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ; เอวเมวํ ตาสํ เทวตานํ อลงฺการานํ สทฺโท โหติ วคฺคุ จ รชนีโย จ กมนีโย จ เปมนีโย จ มทนีโย จ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, อินฺทฺริยานิ โอกฺขิปึ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ទេវតាទាំងនោះ មួយអង្គច្រៀង មួយអង្គរាំ មួយអង្គទះដៃ។ សំឡេងនៃតូរ្យតន្ត្រីមានអង្គ ៥ ដែលគេបង្ហាត់ល្អហើយ ផ្សំត្រូវល្អហើយ ដែលពួកអ្នកឈ្លាសវៃប្រគំល្អហើយ មានសំឡេងពីរោះផង គួរឲ្យត្រេកអរផង គួរឲ្យប្រាថ្នាផង គួរឲ្យស្រឡាញ់ផង គួរឲ្យស្រវឹងវង្វេងផង យ៉ាងណាមិញ សំឡេងគ្រឿងអលង្ការរបស់ទេវតាទាំងនោះ ក៏ពីរោះផង គួរឲ្យត្រេកអរផង គួរឲ្យប្រាថ្នាផង គួរឲ្យស្រឡាញ់ផង គួរឲ្យស្រវឹងវង្វេងផង យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានដាក់ចុះនូវឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ (មិនបានសម្លឹងមើលឡើយ)។»

‘‘อถ โข, ภนฺเต, ตา เทวตา ‘น ขฺวยฺโย อนุรุทฺโธ สาทิยตี’ติ ตตฺเถวนฺตรธายึสุ. กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ទេវតាទាំងនោះដឹងថា \"ព្រះអយ្យៈអនុរុទ្ធមិនត្រេកអរឡើយ\" ក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ?»

‘‘อฏฺฐหิ โข, อนุรุทฺธ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, อนุรุทฺธ, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส [Pg.93] โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអនុរុទ្ធ មាតុគាមក្នុងលោកនេះ ដែលមាតាបិតាជាអ្នកប្រាថ្នាផលប្រយោជន៍ ស្វែងរកសេចក្តីសុខ អាណិតអាសូរ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ ផ្សំផ្គុំឲ្យទៅដល់ស្វាមីណា តែងក្រោកមុន ដេកក្រោយ ស្ដាប់បង្គាប់ ធ្វើការងារជាទីគាប់ចិត្ត និយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ ដល់ស្វាមីនោះ។»

‘‘เย เต ภตฺตุ ครุโน โหนฺติ – มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา – เต สกฺกโรติ, ครุํ กโรติ, มาเนติ, ปูเชติ, อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชติ.

«ជនទាំងឡាយណា ដែលជាទីគោរពរបស់ស្វាមី គឺមាតាក្តី បិតាក្តី សមណព្រាហ្មណ៍ក្តី នាងតែងធ្វើសេចក្តីសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជាដល់ជនទាំងនោះ និងតែងទទួលរក្សាជនទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយ ដោយទីអង្គុយ និងទឹក។»

‘‘เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ.

«ការងារក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមីណា គឺការធ្វើរោមសត្វក្តី ធ្វើសំឡីក្តី នាងជាស្រីឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងការងារនោះ ប្រកបដោយការពិចារណាឧបាយក្នុងការងារនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។»

‘‘โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ.

«ជនដែលនៅខាងក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមីណា គឺពួកទាសៈក្តី ពួកអ្នកបម្រើក្តី ពួកកម្មករក្តី នាងតែងដឹងនូវការងារដែលគេធ្វើហើយថា បានធ្វើហើយ ដឹងនូវការងារដែលគេមិនទាន់ធ្វើថា មិនទាន់បានធ្វើ ដឹងនូវកម្លាំង និងទន់ខ្សោយរបស់ពួកជនដែលឈឺថ្កាត់ និងចែករំលែកនូវបង្អែម និងអាហារដល់ជនទាំងនោះតាមចំណែកដ៏សមគួរ។»

‘‘ยํ ภตฺตุ อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา.

«ទ្រព្យក្តី ស្រូវក្តី ប្រាក់ក្តី មាសក្តី ដែលស្វាមីរកមកបាន នាងតែងរក្សា គ្រប់គ្រងទ្រព្យនោះឲ្យគង់វង្ស ហើយជាស្រីមិនលេងល្បែង មិនលួចប្លន់ មិនផឹកស្រា មិនបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យនោះឡើយ។»

‘‘อุปาสิกา โข ปน โหติ พุทฺธํ สรณํ คตา ธมฺมํ สรณํ คตา สงฺฆํ สรณํ คตา.

«មួយវិញទៀត នាងជាឧបាសិកា ដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង ដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង។»

‘‘สีลวตี โข ปน โหติ – ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา, อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา, มุสาวาทา ปฏิวิรตา, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา.

«មួយវិញទៀត នាងជាស្រីមានសីល វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។»

‘‘จาควตี โข ปน โหติ. วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา.

«មួយវិញទៀត នាងជាស្រីមានការលះបង់ តែងគ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាតហើយ ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។»

‘‘อิเมหิ โข, อนุรุทฺธ, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

«ម្នាលអនុរុទ្ធ មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា។»

‘‘โย [Pg.94] นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

«ស្វាមីណា តែងចិញ្ចឹមនាងអស់កាលជានិច្ច ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាម ឧស្សាហ៍ខ្វល់ខ្វាយជានិច្ច នាងមិនមើលងាយនូវស្វាមីនោះ ដែលជាបុរសផ្ដល់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងពួងឡើយ។»

‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

«ស្រីល្អ (មានសិរី) មិនធ្វើឲ្យស្វាមីខឹងសម្បារ ដោយពាក្យច្រណែនឈ្នានីសឡើយ នាងជាស្រីមានប្រាជ្ញា តែងបូជាដល់ជនទាំងឡាយដែលជាទីគោរពរបស់ស្វាមីទាំងអស់។»

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«នាងជាស្រីក្រោកឡើង (ធ្វើការងារ) មិនខ្ជិលច្រអូស សង្គ្រោះពួកជនជាបរិវារ តែងប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី និងរក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកមកបាន។»

‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«នារីណា ប្រព្រឹត្តយ៉ាងនេះ តាមអំណាចបំណងរបស់ស្វាមី នារីនោះ តែងទៅកើតក្នុងទីណា ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក៏មាននៅក្នុងទីនោះ។» (ចប់ ទី៦)

๗. ทุติยวิสาขาสุตฺตํ

៧. ទុតិយវិសាខាសូត្រ

๔๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ –

៤៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងបុព្វារាម ជាប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង នាងវិសាខា មិគារមាតា... បានចូលទៅគាល់... លុះនាងវិសាខា មិគារមាតា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘อฏฺฐหิ โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี…เป….

«ម្នាលវិសាខា មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលវិសាខា មាតុគាមក្នុងលោកនេះ ដែលមាតាបិតាជាអ្នកប្រាថ្នាផលប្រយោជន៍ ស្វែងរកសេចក្តីសុខ អាណិតអាសូរ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ ផ្សំផ្គុំឲ្យទៅដល់ស្វាមីណា តែងក្រោកមុន ដេកក្រោយ ស្ដាប់បង្គាប់ ធ្វើការងារជាទីគាប់ចិត្ត និយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ ដល់ស្វាមីនោះ...។»

‘‘จาควตี โข ปน โหติ. วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. อิเมหิ โข, วิสาเข, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

«នាងជាស្រីមានការលះបង់ តែងគ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាតហើយ ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលវិសាខា មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា។»

‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

«ស្វាមីណា តែងចិញ្ចឹមនាងអស់កាលជានិច្ច ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាម ឧស្សាហ៍ខ្វល់ខ្វាយជានិច្ច នាងមិនមើលងាយនូវស្វាមីនោះ ដែលជាបុរសផ្ដល់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងពួងឡើយ។»

‘‘น [Pg.95] จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

«ស្រីល្អ (មានសិរី) មិនធ្វើឲ្យស្វាមីខឹងសម្បារ ដោយពាក្យច្រណែនឈ្នានីសឡើយ នាងជាស្រីមានប្រាជ្ញា តែងបូជាដល់ជនទាំងឡាយដែលជាទីគោពរបស់ស្វាមីទាំងអស់។»

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«នាងជាស្រីក្រោកឡើង (ធ្វើការងារ) មិនខ្ជិលច្រអូស សង្គ្រោះពួកជនជាបរិវារ តែងប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី និងរក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកមកបាន។»

‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ;

«នារីណា ប្រព្រឹត្តយ៉ាងនេះ តាមអំណាចបំណងរបស់ស្វាមី នារីនោះ តែងទៅកើតក្នុងទីណា ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក៏មាននៅក្នុងទីនោះ។» (ចប់ ទី៧)

๘. นกุลมาตาสุตฺตํ

៨. នកុលមាតាសូត្រ

๔๘. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุํสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. อถ โข นกุลมาตา คหปตานี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา…เป…. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นกุลมาตรํ คหปตานึ ภควา เอตทโวจ –

៤៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងសុំសុមារគិរៈ ក្នុងភគ្គជនបទ។ គ្រានោះឯង នាងនកុលមាតាជាគហបតានី បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះនាងនកុលមាតាជាគហបតានី អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘อฏฺฐหิ โข, นกุลมาเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, นกุลมาเต, มาตุคาโม ยสฺส มาตาปิตโร ภตฺตุโน เทนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย ตสฺส โหติ ปุพฺพุฏฺฐายินี ปจฺฉานิปาตินี กิงฺการปฏิสฺสาวินี มนาปจารินี ปิยวาทินี.

«ម្នាលនកុលមាតា មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលនកុលមាតា មាតុគាមក្នុងលោកនេះ ដែលមាតាបិតាជាអ្នកប្រាថ្នាផលប្រយោជន៍ ស្វែងរកសេចក្តីសុខ អាណិតអាសូរ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ ផ្សំផ្គុំឲ្យទៅដល់ស្វាមីណា តែងក្រោកមុន ដេកក្រោយ ស្ដាប់បង្គាប់ ធ្វើការងារជាទីគាប់ចិត្ត និយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ ដល់ស្វាមីនោះ។»

‘‘เย เต ภตฺตุ ครุโน โหนฺติ – มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา – เต สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ, อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชติ.

«ជនទាំងឡាយណា ដែលជាទីគោរពរបស់ស្វាមី គឺមាតាក្តី បិតាក្តី សមណព្រាហ្មណ៍ក្តី នាងតែងធ្វើសេចក្តីសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជាដល់ជនទាំងនោះ និងតែងទទួលរក្សាជនទាំងឡាយដែលមកដល់ហើយ ដោយទីអង្គុយ និងទឹក។»

‘‘เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ.

«ការងារក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមីណា គឺការធ្វើរោមសត្វក្តី ធ្វើសំឡីក្តី នាងជាស្រីឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងការងារនោះ ប្រកបដោយការពិចារណាឧបាយក្នុងការងារនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។»

‘‘โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ.

«ជនដែលនៅខាងក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមីណា គឺពួកទាសៈក្តី ពួកអ្នកបម្រើក្តី ពួកកម្មករក្តី នាងតែងដឹងនូវការងារដែលគេធ្វើហើយថា បានធ្វើហើយ ដឹងនូវការងារដែលគេមិនទាន់ធ្វើថា មិនទាន់បានធ្វើ ដឹងនូវកម្លាំង និងទន់ខ្សោយរបស់ពួកជនដែលឈឺថ្កាត់ និងចែករំលែកនូវបង្អែម និងអាហារដល់ជនទាំងនោះតាមចំណែកដ៏សមគួរ។»

‘‘ยํ [Pg.96] ภตฺตา อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา.

«ទ្រព្យក្តី ស្រូវក្តី ប្រាក់ក្តី មាសក្តី ដែលស្វាមីរកមកបាន នាងតែងរក្សា គ្រប់គ្រងទ្រព្យនោះឲ្យគង់វង្ស ហើយជាស្រីមិនលេងល្បែង មិនលួចប្លន់ មិនផឹកស្រា មិនបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យនោះឡើយ។»

‘‘อุปาสิกา โข ปน โหติ พุทฺธํ สรณํ คตา ธมฺมํ สรณํ คตา สงฺฆํ สรณํ คตา.

«មួយវិញទៀត នាងជាឧបាសិកា ដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ដល់នូវព្រះធម៌ជាទីពឹង ដល់នូវព្រះសង្ឃជាទីពឹង។»

‘‘สีลวตี โข ปน โหติ – ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา…เป….

«មួយវិញទៀត នាងជាស្រីមានសីល វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ...។»

‘‘จาควตี โข ปน โหติ วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา.

«មួយវិញទៀត នាងជាស្រីមានការលះបង់ តែងគ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាតហើយ ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។»

‘‘อิเมหิ โข, นกุลมาเต, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

«ម្នាលនកុលមាតា មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង ក្រោយពីការទម្លាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា។»

‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

ตํ สพฺพกามทํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

«ស្វាមីណា តែងចិញ្ចឹមនាងអស់កាលជានិច្ច ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាម ឧស្សាហ៍ខ្វល់ខ្វាយជានិច្ច នាងមិនមើលងាយនូវស្វាមីនោះ ដែលជាបុរសផ្ដល់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងពួងឡើយ។»

‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาวาเทน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

«ស្រីល្អ (មានសិរី) មិនធ្វើឲ្យស្វាមីខឹងសម្បារ ដោយពាក្យច្រណែនឈ្នានីសឡើយ នាងជាស្រីមានប្រាជ្ញា តែងបូជាដល់ជនទាំងឡាយដែលជាទីគោរពរបស់ស្វាមីទាំងអស់។»

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«នាងជាស្រីក្រោកឡើង (ធ្វើការងារ) មិនខ្ជិលច្រអូស សង្គ្រោះពួកជនជាបរិវារ តែងប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី និងរក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកមកបាន។»

‘‘ยา เอวํ วตฺตติ นารี, ภตฺตุ ฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

«នារីណា ប្រព្រឹត្តយ៉ាងនេះ តាមអំណាចបំណងរបស់ស្វាមី នារីនោះ តែងទៅកើតក្នុងទីណា ពួកទេវតាឈ្មោះមនាបកាយិកា ក៏មាននៅក្នុងទីនោះ។» (ចប់ ទី៨)

๙. ปฐมอิธโลกิกสุตฺตํ

៩. បឋមឥធលោកិកសូត្រ

๔๙. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป…. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ –

៤៩. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងបុព្វារាម ជាប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង នាងវិសាខា មិគារមាតា បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះនាងវិសាខា មិគារមាតា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘จตูหิ [Pg.97] โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ, สงฺคหิตปริชโน, ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«ម្នាលវិសាខា មាតុគាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រារព្ធលោកនេះហើយ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលវិសាខា មាតុគាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកចាត់ចែងការងារល្អ ១ សង្គ្រោះពួកជនជាបរិវារ ១ ប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី ១ រក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកមកបាន ១។»

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา – อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา – ตตฺถ ทกฺขา โหติ อนลสา ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ.

«ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគាមជាអ្នកចាត់ចែងការងារល្អ តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគាមក្នុងលោកនេះ ការងារក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមីណា គឺការធ្វើរោមសត្វក្តី ធ្វើសំឡីក្តី នាងជាស្រីឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងការងារនោះ ប្រកបដោយការពិចារណាឧបាយក្នុងការងារនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។ ម្នាលវិសាខា មាតុគាមជាអ្នកចាត់ចែងការងារល្អ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน – ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา – เตสํ กตญฺจ กตโต ชานาติ อกตญฺจ อกตโต ชานาติ, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานาติ ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ.

«ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគាមជាអ្នកសង្គ្រោះពួកជនជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគាមក្នុងលោកនេះ ជនដែលនៅខាងក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមីណា គឺពួកទាសៈក្តី ពួកអ្នកបម្រើក្តី ពួកកម្មករក្តី នាងតែងដឹងនូវការងារដែលគេធ្វើហើយថា បានធ្វើហើយ ដឹងនូវការងារដែលគេមិនទាន់ធ្វើថា មិនទាន់បានធ្វើ ដឹងនូវកម្លាំង និងទន់ខ្សោយរបស់ពួកជនដែលឈឺថ្កាត់ និងចែករំលែកនូវបង្អែម និងអាហារដល់ជនទាំងនោះតាមចំណែកដ៏សមគួរ។ ម្នាលវិសាខា មាតុគាមជាអ្នកសង្គ្រោះពួកជនជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยํ ภตฺตุ อมนาปสงฺขาตํ ตํ ชีวิตเหตุปิ น อชฺฌาจรติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ.

«ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគាមជាអ្នកប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគាមក្នុងលោកនេះ សូម្បីព្រោះហេតុតែជីវិត ក៏មិនប្រព្រឹត្តកន្លងនូវអំពើណា ដែលស្វាមីមិនគាប់ចិត្តឡើយ។ ម្នាលវិសាខា មាតុគាមជាអ្នកប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ยํ ภตฺตา อาหรติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ, ตตฺถ จ โหติ อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกา. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ. อิเมหิ โข, วิสาเข, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ.

ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា រក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកបានមក តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ តែងថែរក្សា ការពារនូវទ្រព្យសម្បត្តិ ស្រូវអង្ករ ប្រាក់ ឬមាស ដែលស្វាមីរកបានមក មិនឲ្យវិនាសបាត់បង់ទៅដោយការថែទាំយ៉ាងល្អ មួយវិញទៀត នាងមិនមែនជាអ្នកលេងខ្ជះខ្ជាយ មិនមែនជាអ្នកលួចប្លន់ មិនមែនជាអ្នកផឹកស្រា និងមិនមែនជាអ្នកបំផ្លិចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះឡើយ។ ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមឈ្មោះថា រក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកបានមក យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកនេះ។

‘‘จตูหิ โข, วิสาเข, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปนฺโน โหติ, จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកខាងមុខ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកខាងមុខ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា ១ បរិបូណ៌ដោយសីល ១ បរិបូណ៌ដោយចាគៈ ១ បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា ១។

‘‘กถญฺจ[Pg.98], วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសទ្ធា តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា៖ ”ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មង ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ព្រះអង្គមានដំណើរល្អទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ព្រះអង្គជាសារថីបង្ហាត់បុរសដែលគួរបង្ហាត់បាន គ្មានបុគ្គលណាស្មើឡើយ ព្រះអង្គជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធដ៏មានជោគ។“ ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសទ្ធា យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសីល តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសីល យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาคา ปยตปาณินี โวสฺสคฺครตา ยาจโยคา ทานสํวิภาครตา. เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយចាគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ជាអ្នកមានការលះបង់រួចស្រេច មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយចាគៈ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญวา โหติ…เป… เอวํ โข, วิสาเข, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, วิสาเข, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหตี’’ติ.

ម្នាលវិសាខា ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានបញ្ញា... ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលវិសាខា មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកខាងមុខ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកខាងមុខ។

‘‘สุสํวิหิตกมฺมนฺตา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

ស្ត្រីណា ចាត់ចែងការងារផ្ទះសម្បែងបានល្អ សង្គ្រោះដល់ជនជាបរិវារ ប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី និងថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្វាមីរកបានមក។

‘‘สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

ស្ត្រីនោះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធានិងសីល ដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសូម ប្រាសចាកសេចក្តីកំណាញ់ តែងជម្រះនូវផ្លូវដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខក្នុងលោកខាងមុខជានិច្ច。

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, ยสฺสา วิชฺชนฺติ นาริยา;

ตมฺปิ สีลวตึ อาหุ, ธมฺมฏฺฐํ สจฺจวาทินึ.

ធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ មាននៅក្នុងស្ត្រីណា បណ្ឌិតទាំងឡាយ តែងហៅស្ត្រីនោះថា ជាអ្នកមានសីល ស្ថិតនៅក្នុងធម៌ និយាយពាក្យពិត។

‘‘โสฬสาการสมฺปนฺนา, อฏฺฐงฺคสุสมาคตา;

ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา;

อุปปชฺชติ เทวโลกํ มนาป’’นฺติ. นวมํ;

ឧបាសិកាអ្នកមានសីល ប្រកបដោយអាការៈ ១៦ យ៉ាង បរិបូណ៌ដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនោះ តែងទៅកើតក្នុងទេវលោកជាទីគាប់ចិត្ត។ (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. ทุติยอิธโลกิกสุตฺตํ

១០. ទុតិយឥធលោកិកសូត្រ

๕๐. ‘‘จตูหิ[Pg.99], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ, สงฺคหิตปริชโน, ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

៥០. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកនេះ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកចាត់ចែងការងារបានល្អ ១ សង្គ្រោះដល់ជនជាបរិវារ ១ ប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី ១ ថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្វាមីរកបានមក ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สุสํวิหิตกมฺมนฺโต โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា ចាត់ចែងការងារបានល្អ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងកិច្ចការក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា ចាត់ចែងការងារបានល្អ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สงฺคหิตปริชโน โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា សង្គ្រោះដល់ជនជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ តែងដឹងនូវកិច្ចការរបស់ជនជាបរិវារក្នុងផ្ទះរបស់ស្វាមី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា សង្គ្រោះដល់ជនជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ยํ ภตฺตุ อมนาปสงฺขาตํ ตํ ชีวิตเหตุปิ น อชฺฌาจรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ภตฺตุ มนาปํ จรติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា ប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ សូម្បីតែព្រោះហេតុនៃជីវិត ក៏មិនប្រព្រឹត្តកន្លងនូវអ្វីដែលស្វាមីមិនគាប់ចិត្តឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា ប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ยํ ภตฺตา อาหรติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สมฺภตํ อนุรกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม อิธโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, อยํส โลโก อารทฺโธ โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា រក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកបានមក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ តែងថែរក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកបានមក... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា រក្សាទ្រព្យដែលស្វាមីរកបានមក យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកនេះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปนฺโน โหติ, จาคสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកខាងមុខ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកខាងមុខ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា ១ បរិបូណ៌ដោយសីល ១ បរិបូណ៌ដោយចាគៈ ១ បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺโธ โหติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសទ្ធា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសទ្ធា យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ[Pg.100], ภิกฺขเว, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม สีลสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសីល តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយសីល យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม จาคสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយចាគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយចាគៈ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญวา โหติ…เป… เอวํ โข, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม ปรโลกวิชยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรโลโก อารทฺโธ โหตี’’ติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានបញ្ញា... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតុគ្រាមដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីឈ្នះលោកខាងមុខ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រឹងប្រែងដើម្បីលោកខាងមុខ។

‘‘สุสํวิหิตกมฺมนฺตา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

ស្ត្រីណា ចាត់ចែងការងារផ្ទះសម្បែងបានល្អ សង្គ្រោះដល់ជនជាបរិវារ ប្រព្រឹត្តជាទីគាប់ចិត្តរបស់ស្វាមី និងថែរក្សាទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្វាមីរកបានមក។

‘‘สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

ស្ត្រីនោះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធានិងសីល ដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសូម ប្រាសចាកសេចក្តីកំណាញ់ តែងជម្រះនូវផ្លូវដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខក្នុងលោកខាងមុខជានិច្ច។

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, ยสฺสา วิชฺชนฺติ นาริยา;

ตมฺปิ สีลวตึ อาหุ, ธมฺมฏฺฐํ สจฺจวาทินึ.

ធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ មាននៅក្នុងស្ត្រីណា បណ្ឌិតទាំងឡាយ តែងហៅស្ត្រីនោះថា ជាអ្នកមានសីល ស្ថិតនៅក្នុងធម៌ និយាយពាក្យពិត។

‘‘โสฬสาการสมฺปนฺนา, อฏฺฐงฺคสุสมาคตา;

ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา, อุปปชฺชติ เทวโลกํ มนาป’’นฺติ. ทสมํ;

ឧបាសិកាអ្នកមានសីល ប្រកបដោយអាការៈ ១៦ យ៉ាង បរិបូណ៌ដោយអង្គ ៨ យ៉ាងនោះ តែងទៅកើតក្នុងទេវលោកជាទីគាប់ចិត្ត។ (ចប់ សូត្រទី១០)

อุโปสถวคฺโค ปญฺจโม.

ចប់ ឧបោសថវគ្គ ទី៥។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

สํขิตฺเต วิตฺถเต วิสาเข, วาเสฏฺโฐ โพชฺฌาย ปญฺจมํ;

อนุรุทฺธํ ปุน วิสาเข, นกุลา อิธโลกิกา ทฺเวติ.

សង្ខិត្តសូត្រ ១ វិត្ថតសូត្រ ១ វិសាខាសូត្រ ១ វាសេដ្ឋសូត្រ ១ ពោជ្ឈាសូត្រ ជាទី៥ ១ អនុរុទ្ធសូត្រ ១ វិសាខាសូត្រ ១ នកុលមាតាសូត្រ ១ ឥធលោកិកសូត្រ ២ ដូច្នេះ រួមជា ១០ សូត្រ។

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ចប់ បឋមបណ្ណាសក។

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

២. ទុតិយបណ្ណាសក

(๖) ๑. โคตมีวคฺโค

(៦) ១. គោតមីវគ្គ

๑. โคตมีสุตฺตํ

១. គោតមីសូត្រ

๕๑. เอกํ [Pg.101] สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

៥១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ។ គ្រានោះ ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះផងចុះ។“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ ”កុំឡើយ នាងគោតមី នាងកុំពេញចិត្តនឹងការចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ របស់មាតុគ្រាម ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះឡើយ។“

ทุติยมฺปิ โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ. ‘‘ตติยมฺปิ โข มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, โคตมิ! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាគម្រប់ពីរដងទៀតថា៖ ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះផងចុះ។“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ ”កុំឡើយ នាងគោតមី នាងកុំពេញចិត្តនឹងការចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ របស់មាតុគ្រាម ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះឡើយ។“ ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាគម្រប់បីដងទៀតថា៖ ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះផងចុះ។“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ ”កុំឡើយ នាងគោតមី នាងកុំពេញចិត្តនឹងការចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ របស់មាតុគ្រាម ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះឡើយ។“

อถ โข มหาปชาปตี โคตมี ‘‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

លំដាប់នោះ ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ទ្រង់ព្រះតម្រិះថា ”ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយឡើយ“ ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចព្រះទ័យ មានព្រះភក្ត្រទទឹកដោយទឹកព្រះនេត្រ ទ្រង់ព្រះកន្សែង ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយយាងចេញទៅ។

อถ โข ภควา กปิลวตฺถุสฺมึ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน เวสาลี เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน เวสาลี ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ[Pg.102]. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เกเส เฉทาเปตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา สมฺพหุลาหิ สากิยานีหิ สทฺธึ เยน เวสาลี เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน เวสาลี มหาวนํ กูฏาคารสาลา เตนุปสงฺกมิ. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងកបិលព័ស្ដុ តាមគួរដល់ព្រះអធ្យាស្រ័យ ហើយទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ក្រុងវេសាលី。 កាលទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅតាមលំដាប់ ក៏បានដល់ក្រុងវេសាលី។ ឮថា ក្នុងសម័យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះ ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ទ្រង់កោរព្រះកេសា ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ហើយស្តេចចេញទៅកាន់ក្រុងវេសាលី ជាមួយព្រះនាងសាកិយានីជាច្រើនអង្គ។ លុះស្តេចយាងទៅតាមលំដាប់ ក៏បានដល់កូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះ ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី មានព្រះបាទទាំងគូហើមប៉ោង មានព្រះកាយប្រឡាក់ដោយធូលី មានសេចក្តីទុក្ខ តូចព្រះទ័យ មានព្រះភក្ត្រទទឹកដោយទឹកព្រះនេត្រ ទ្រង់ព្រះកន្សែង ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ។

อทฺทสา โข อายสฺมา อานนฺโท มหาปชาปตึ โคตมึ สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขึ ทุมฺมนํ อสฺสุมุขึ รุทมานํ พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตํ. ทิสฺวาน มหาปชาปตึ โคตมึ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ ตฺวํ, โคตมิ, สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา’’ติ? ‘‘ตถา หิ ปน, ภนฺเต อานนฺท, น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘เตน หิ ตฺวํ, โคตมิ, มุหุตฺตํ อิเธว ตาว โหหิ, ยาวาหํ ภควนฺตํ ยาจามิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ.

ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានឃើញព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី មានព្រះបាទទាំងគូហើមប៉ោង មានព្រះកាយប្រឡាក់ដោយធូលី មានសេចក្តីទុក្ខ តូចព្រះទ័យ មានព្រះភក្ត្រទទឹកដោយទឹកព្រះនេត្រ ទ្រង់ព្រះកន្សែង ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ។ លុះឃើញហើយ បានសួរព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី យ៉ាងនេះថា៖ ”ម្នាលនាងគោតមី ហេតុអ្វីបានជានាងមានជើងទាំងគូហើមប៉ោង មានខ្លួនប្រឡាក់ដោយធូលី មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត មានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក ឈរយំនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារដូច្នេះ? “ ព្រះនាងតបថា៖ ”បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយឡើយ។“ ព្រះអានន្ទពោលថា៖ ”ម្នាលនាងគោតមី បើដូច្នោះ នាងរង់ចាំនៅទីនេះមួយរំពេចសិនចុះ ទម្រាំអាត្មាភាពក្រាបបង្គំទូលសូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយនោះ។“

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอสา, ภนฺเต, มหาปชาปตี โคตมี สูเนหิ ปาเทหิ รโชกิณฺเณน คตฺเตน ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา – ‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’นฺติ. สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, อานนฺท! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមីនេះ មានព្រះបាទទាំងគូហើម មានព្រះកាយប្រឡាក់ដោយធូលី មានសេចក្តីទុក្ខ មានចិត្តក្រៀមក្រំ មានព្រះភក្ត្រទទឹកដោយទឹកព្រះនេត្រ កំពុងតែទ្រហោយយំ ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ ដោយគិតថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាមចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយឡើយ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយនោះផងចុះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «កុំឡើយ ភិក្ខុអានន្ទ ការដែលមាតុគ្រាម ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយនោះ កុំជាទីគាប់ចិត្តដល់អ្នកឡើយ»។

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. ‘‘อลํ, อานนฺท! มา เต รุจฺจิ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชา’’ติ.

ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាគម្រប់ពីរដងផង... ជាគម្រប់បីដងផង យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយនោះផងចុះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «កុំឡើយ ភិក្ខុអានន្ទ ការដែលមាតុគ្រាម ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយនោះ កុំជាទីគាប់ចិត្តដល់អ្នកឡើយ»។

อถ [Pg.103] โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘น ภควา อนุชานาติ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ. ยํนูนาหํ อญฺเญนปิ ปริยาเยน ภควนฺตํ ยาเจยฺยํ มาตุคามสฺส ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภพฺโพ นุ โข, ภนฺเต, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตผลํ วา สจฺฉิกาตุ’’นฺติ? ‘‘ภพฺโพ, อานนฺท, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลมฺปิ สกทาคามิผลมฺปิ อนาคามิผลมฺปิ อรหตฺตผลมฺปิ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ‘‘สเจ, ภนฺเต, ภพฺโพ มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา โสตาปตฺติผลมฺปิ…เป… อรหตฺตผลมฺปิ สจฺฉิกาตุํ, พหุการา, ภนฺเต, มหาปชาปตี โคตมี ภควโต มาตุจฺฉา อาปาทิกา โปสิกา ขีรสฺส ทายิกา; ภควนฺตํ ชเนตฺติยา กาลงฺกตาย ถญฺญํ ปาเยสิ. สาธุ, ภนฺเต, ลเภยฺย มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺช’’นฺติ.

លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយឡើយ។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ក្រាបទូលសូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ ដោយឧបាយផ្សេងទៀត»។ ទើបព្រះអានន្ទមានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មាតុគ្រាមដែលបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ អាចធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី អរហត្តផលក្តី បានដែរឬទេ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ មាតុគ្រាមដែលបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយ អាចធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលខ្លះ សកទាគាមិផលខ្លះ អនាគាមិផលខ្លះ អរហត្តផលខ្លះ បានពិតមែន»។ ព្រះអានន្ទក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើមាតុគ្រាម ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ អាចធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល... រហូតដល់អរហត្តផលបានមែន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី មានគុណូបការៈច្រើនចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះមាតុច្ឆាផង ជាអ្នកបីបាច់រក្សា ថែទាំ ផ្តល់ទឹកដោះ បំបៅដោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងកាលដែលព្រះមាតាបង្កើតសោយទិវង្គតទៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អនុញ្ញាតឲ្យមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយនោះផងចុះ»។

‘‘สเจ, อานนฺท, มหาปชาปตี โคตมี อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหาติ, สาวสฺสา โหตุ อุปสมฺปทา –

«ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ទទួលយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ការទទួលយកនោះឯង ចូរជាឧបសម្បទារបស់ព្រះនាងចុះ គឺ៖»

‘‘วสฺสสตูปสมฺปนฺนาย ภิกฺขุนิยา ตทหูปสมฺปนฺนสฺส ภิกฺขุโน อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กตฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«ភិក្ខុនី ទោះបីបួសបានមួយរយវស្សាក៏ដោយ ក៏ត្រូវធ្វើការសំពះ ការក្រោកទទួល ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម និងសាមីចិកម្ម ចំពោះភិក្ខុដែលទើបនឹងបួសក្នុងថ្ងៃនោះ។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘น ภิกฺขุนิยา อภิกฺขุเก อาวาเส วสฺสํ อุปคนฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«ភិក្ខុនី មិនត្រូវចូលចាំវស្សាក្នុងអាវាសដែលគ្មានភិក្ខុឡើយ។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘อนฺวฑฺฒมาสํ ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุสงฺฆโต ทฺเว ธมฺมา ปจฺจาสีสิตพฺพา – อุโปสถปุจฺฉกญฺจ, โอวาทูปสงฺกมนญฺจ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«រាល់កន្លះខែ ភិក្ខុនីត្រូវរំពឹងចង់បានធម៌ ២ ប្រការ អំពីភិក្ខុសង្ឃ គឺការសួររកថ្ងៃឧបោសថ ១ ការចូលទៅទទួលឱវាទ ១។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘วสฺสํวุฏฺฐาย ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ตีหิ ฐาเนหิ ปวาเรตพฺพํ – ทิฏฺเฐน วา สุเตน วา ปริสงฺกาย วา. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«ភិក្ខុនី លុះចាំវស្សារួចហើយ ត្រូវធ្វើបវារណា ចំពោះសង្ឃទាំងពីរចំណែក ដោយហេតុ ៣ ប្រការ គឺដោយបានឃើញក្តី ដោយបានឮក្តី ដោយសង្ស័យក្តី។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘ครุธมฺมํ [Pg.104] อชฺฌาปนฺนาย ภิกฺขุนิยา อุภโตสงฺเฆ ปกฺขมานตฺตํ จริตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«ភិក្ខុនី កាលបើត្រូវគរុធម៌ហើយ ត្រូវប្រព្រឹត្តបក្ខមានត្ត ក្នុងសង្ឃទាំងពីរចំណែក។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘ทฺเว วสฺสานิ ฉสุ ธมฺเมสุ สิกฺขิตสิกฺขาย สิกฺขมานาย อุภโตสงฺเฆ อุปสมฺปทา ปริเยสิตพฺพา. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«សិក្ខមានា លុះបានសិក្សាក្នុងធម៌ ៦ ប្រការ អស់ពីរឆ្នាំហើយ ត្រូវស្វែងរកឧបសម្បទា ក្នុងសង្ឃទាំងពីរចំណែក។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘น เกนจิ ปริยาเยน ภิกฺขุนิยา ภิกฺขุ อกฺโกสิตพฺโพ ปริภาสิตพฺโพ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«ភិក្ខុនី មិនត្រូវជេរប្រទេច ឬបរិហារបង្កាច់បង្ខូចភិក្ខុ ដោយឧបាយណាមួយឡើយ។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘อชฺชตคฺเค โอวโฏ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูสุ วจนปโถ, อโนวโฏ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีสุ วจนปโถ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย.

«ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះទៅ ផ្លូវនៃពាក្យសម្តីរបស់ភិក្ខុនី ទៅលើភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រូវបិទខ្ទប់ តែផ្លូវនៃពាក្យសម្តីរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ ទៅលើភិក្ខុនី មិនត្រូវបិទខ្ទប់ឡើយ។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។»

‘‘สเจ, อานนฺท, มหาปชาปตี โคตมี อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหาติ, สาวสฺสา โหตุ อุปสมฺปทา’’ติ.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ទទួលយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ការទទួលយកនោះឯង ចូរជាឧបសម្បទារបស់ព្រះនាងចុះ»។

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต สนฺติเก อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม อุคฺคเหตฺวา เยน มหาปชาปตี โคตมี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มหาปชาปตึ โคตมึ เอตทโวจ –

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានរៀនយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចហើយក៏ចូលទៅរកព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមីយ៉ាងនេះថា៖

‘‘สเจ โข ตฺวํ, โคตมิ, อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺเหยฺยาสิ, สาว เต ภวิสฺสติ อุปสมฺปทา –

«ម្នាលគោតមី ប្រសិនបើព្រះនាងទទួលយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ការទទួលយកនោះឯង នឹងជាឧបសម្បទារបស់ព្រះនាង គឺ៖»

‘‘วสฺสสตูปสมฺปนฺนาย ภิกฺขุนิยา ตทหูปสมฺปนฺนสฺส ภิกฺขุโน อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ กตฺตพฺพํ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย…เป….

«ភិក្ខុនី ទោះបីបួសបានមួយរយវស្សាក៏ដោយ ក៏ត្រូវធ្វើការសំពះ ការក្រោកទទួល ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម និងសាមីចិកម្ម ចំពោះភិក្ខុដែលទើបនឹងបួសក្នុងថ្ងៃនោះ។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត...។»

‘‘อชฺชตคฺเค โอวโฏ ภิกฺขุนีนํ ภิกฺขูสุ วจนปโถ, อโนวโฏ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีสุ วจนปโถ. อยมฺปิ ธมฺโม สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา ยาวชีวํ อนติกฺกมนีโย. สเจ โข ตฺวํ, โคตมิ, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺเหยฺยาสิ, สาว เต ภวิสฺสติ อุปสมฺปทา’’ติ.

«ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះទៅ ផ្លូវនៃពាក្យសម្តីរបស់ភិក្ខុនី ទៅលើភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រូវបិទខ្ទប់ តែផ្លូវនៃពាក្យសម្តីរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ ទៅលើភិក្ខុនី មិនត្រូវបិទខ្ទប់ឡើយ។ ធម៌នេះ ភិក្ខុនីត្រូវធ្វើសេចក្តីគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងឲ្យកើតសេចក្តីកោតខ្លាច បូជា ហើយមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត។ ម្នាលគោតមី ប្រសិនបើព្រាងនាងទទួលយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ការទទួលយកនោះឯង នឹងជាឧបសម្បទារបស់ព្រះនាង»។

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.105], ภนฺเต อานนฺท, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนกชาติโก สีสํนฺหาโต อุปฺปลมาลํ วา วสฺสิกมาลํ วา อธิมุตฺตกมาลํ วา ลภิตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ ปฏิคฺคเหตฺวา อุตฺตมงฺเค สิรสฺมึ ปติฏฺฐาเปยฺย; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต อานนฺท, อิเม อฏฺฐ ครุธมฺเม ปฏิคฺคณฺหามิ ยาวชีวํ อนติกฺกมนีเย’’ติ.

«បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាស្រ្តី ឬបុរស ដែលនៅក្មេង ជំទង់ មាននិស្ស័យចូលចិត្តតុបតែងខ្លួន កាលបើបានកក់ក្បាលស្អាតហើយ ទទួលបានកម្រងផ្កាឈូកក្តី កម្រងផ្កាម្លិះក្តី កម្រងផ្កាអធិមុត្តកៈក្តី ក៏ទទួលយកដោយដៃទាំងពីរ ហើយតម្កល់ទុកលើក្បាល ដែលជាអវយវៈដ៏ឧត្តម យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ខ្ញុំម្ចាស់ក៏ទទួលយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ដែលមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិត យ៉ាងនោះឯង»។

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิคฺคหิตา, ภนฺเต, มหาปชาปติยา โคตมิยา อฏฺฐ ครุธมฺมา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา’’ติ.

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី បានទទួលយកនូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការ ដែលមិនត្រូវរំលងរហូតអស់មួយជីវិតហើយ»។

‘‘สเจ, อานนฺท, นาลภิสฺส มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, จิรฏฺฐิติกํ, อานนฺท, พฺรหฺมจริยํ อภวิสฺส, วสฺสสหสฺสเมว สทฺธมฺโม ติฏฺเฐยฺย. ยโต จ โข, อานนฺท, มาตุคาโม ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต, น ทานิ, อานนฺท, พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ ภวิสฺสติ. ปญฺเจว ทานิ, อานนฺท, วสฺสสตานิ สทฺธมฺโม ฐสฺสติ.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើមាតុគ្រាម មិនបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយទេ ម្នាលអានន្ទ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ គង់នឹងស្ថិតនៅបានយូរអង្វែង គឺព្រះសទ្ធម៌ គង់នឹងស្ថិតនៅបានអស់មួយពាន់ឆ្នាំ។ ម្នាលអានន្ទ តែព្រោះហេតុតែមាតុគ្រាម បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងហើយ ម្នាលអានន្ទ ឥឡូវនេះ ព្រហ្មចរិយធម៌ នឹងមិនស្ថិតនៅបានយូរអង្វែងឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ឥឡូវនេះ ព្រះសទ្ធម៌ នឹងស្ថិតនៅបានត្រឹមតែប្រាំរយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។»

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, ยานิ กานิจิ กุลานิ พหุตฺถิกานิ อปฺปปุริสกานิ, ตานิ สุปฺปธํสิยานิ โหนฺติ โจเรหิ กุมฺภตฺเถนเกหิ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ.

«ម្នាលអានន្ទ ត្រកូលណាមួយដែលមានស្រ្តីច្រើន មានបុរសតិច ត្រកូលទាំងនោះ ពួកចោរដែលលួចទ្រព្យដោយឆ្នាំងភ្លើង តែងតែបំផ្លាញបានដោយងាយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ ក្នុងធម្មវិន័យណា ដែលមាតុគ្រាមបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងធម្មវិន័យនោះ មិនស្ថិតនៅបានយូរអង្វែងឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สมฺปนฺเน สาลิกฺเขตฺเต เสตฏฺฐิกา นาม โรคชาติ นิปตติ, เอวํ ตํ สาลิกฺเขตฺตํ น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាស្រែស្រូវសាលីដ៏លូតលាស់ល្អ កាលបើមានរោគឈ្មោះ សេតដ្ឋិកា ធ្លាក់ចុះមកបៀតបៀន ស្រែស្រូវសាលីនោះ មិនអាចស្ថិតនៅបានយូរឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ ក្នុងធម្មវិន័យណា ដែលមាតុគ្រាមបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងធម្មវិន័យនោះ មិនស្ថិតនៅបានយូរអង្វែងឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สมฺปนฺเน อุจฺฉุกฺเขตฺเต มญฺชิฏฺฐิกา นาม โรคชาติ นิปตติ, เอวํ ตํ อุจฺฉุกฺเขตฺตํ น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, อานนฺท, ยสฺมึ ธมฺมวินเย ลภติ มาตุคาโม อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชํ, น ตํ พฺรหฺมจริยํ จิรฏฺฐิติกํ โหติ.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាចម្ការអំពៅដ៏លូតលាស់ល្អ កាលបើមានរោគឈ្មោះ មញ្ជិដ្ឋិកា ធ្លាក់ចុះមកបៀតបៀន ចម្ការអំពៅនោះ មិនអាចស្ថិតនៅបានយូរឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ ក្នុងធម្មវិន័យណា ដែលមាតុគ្រាមបានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងធម្មវិន័យនោះ មិនស្ថិតនៅបានយូរអង្វែងឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.106], อานนฺท, ปุริโส มหโต ตฬากสฺส ปฏิกจฺเจว อาฬึ พนฺเธยฺย ยาวเทว อุทกสฺส อนติกฺกมนาย; เอวเมวํ โข, อานนฺท, มยา ปฏิกจฺเจว ภิกฺขุนีนํ อฏฺฐ ครุธมฺมา ปญฺญตฺตา ยาวชีวํ อนติกฺกมนียา’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាបុរសសាងសង់ទំនប់ទឹកទុកជាមុន ដើម្បីការពារមិនឲ្យទឹកហូរហៀរចេញពីអាងទឹកដ៏ធំ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ តថាគតក៏បានបញ្ញត្តទុកជាមុននូវគរុធម៌ទាំង ៨ ប្រការ ដល់ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ដើម្បីកុំឲ្យរំលងរហូតអស់មួយជីវិត យ៉ាងនោះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី១)។

๒. โอวาทสุตฺตํ

២. ឱវាទសូត្រ

๕๒. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ’’ติ?

៥២. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ប៉ុន្មានប្រការ ទើបសង្ឃគួរតែសន្មតឲ្យជាអ្នកប្រដៅភិក្ខុនី?»។

‘‘อฏฺฐหิ โข, อานนฺท, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธานนฺท, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อุภยานิ โข ปนสฺส ปาติโมกฺขานิ วิตฺถาเรน สฺวาคตานิ โหนฺติ สุวิภตฺตานิ สุปฺปวตฺตีนิ สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโส อนุพฺยญฺชนโส; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; ปฏิพโล โหติ ภิกฺขุนิสงฺฆสฺส ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ; เยภุยฺเยน ภิกฺขุนีนํ ปิโย โหติ มนาโป; น โข ปเนตํ ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตาย กาสายวตฺถนิวสนาย ครุธมฺมํ อชฺฌาปนฺนปุพฺโพ โหติ; วีสติวสฺโส วา โหติ อติเรกวีสติวสฺโส วา. อิเมหิ โข, อานนฺท, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภิกฺขุโนวาทโก สมฺมนฺนิตพฺโพ’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ គួរបានសន្មតថាជាអ្នកប្រដៅភិក្ខុនី។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ជាអ្នកបានស្តាប់ច្រើន (ពហុស្សូត)... មានការចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ បាតិមោក្ខទាំងពីររបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មកជាអត្ថដ៏ពិស្តារ ចែកចេញដោយល្អ ប្រព្រឹត្តទៅដោយល្អ វិនិច្ឆ័យដោយល្អ ដោយសូត្រ ដោយអនុព្យញ្ជនៈ ជាអ្នកមានវាចាពីរោះ មានសំឡេងពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង គឺវាចាច្បាស់លាស់ មិនរដិបរដុប អាចញ៉ាំងសេចក្តីឲ្យដឹងបាន ជាអ្នកអាចដើម្បីសម្តែង ដឹកនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុនីសង្ឃឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនីទាំងឡាយដោយច្រើន មួយសោត ភិក្ខុនោះមិនដែលប្រព្រឹត្តកន្លងគរុធម៌ ក្នុងភិក្ខុនីដែលបួសឧទ្ទិសចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគនេះ ដែលស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈឡើយ ជាអ្នកមានវស្សា ២០ ឬមានវស្សាជាង ២០។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង គួរបានសន្មតថាជាអ្នកប្រដៅភិក្ខុនី»។ ទីពីរ។

๓. สํขิตฺตสุตฺตํ

៣. សង្ខិត្តសូត្រ

๕๓. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข มหาปชาปตี โคตมี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา มหาปชาปตี โคตมี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

៥៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង ព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះនាងមហាបជាបតីគោតមី ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘สาธุ [Pg.107] เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอกา วูปกฏฺฐา อปฺปมตฺตา อาตาปินี ปหิตตฺตา วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เย โข ตฺวํ, โคตมิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา สราคาย สํวตฺตนฺติ, โน วิราคาย; สํโยคาย สํวตฺตนฺติ, โน วิสํโยคาย; อาจยาย สํวตฺตนฺติ, โน อปจยาย; มหิจฺฉตาย สํวตฺตนฺติ, โน อปฺปิจฺฉตาย; อสนฺตุฏฺฐิยา สํวตฺตนฺติ, โน สนฺตุฏฺฐิยา; สงฺคณิกาย สํวตฺตนฺติ, โน ปวิเวกาย; โกสชฺชาย สํวตฺตนฺติ, โน วีริยารมฺภาย; ทุพฺภรตาย สํวตฺตนฺติ, โน สุภรตายา’ติ, เอกํเสน, โคตมิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เนโส ธมฺโม, เนโส วินโย, เนตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងគេចចេញទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។ «ម្នាលគោតមី នាងដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយណាថា "ធម៌ទាំងឡាយនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីតម្រេក (សារាគៈ) មិនមែនដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក (វិរាគៈ) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីជំពាក់ (សំយោគៈ) មិនមែនដើម្បីប្រាសចាកសេចក្តីជំពាក់ (វិសំយោគៈ) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសន្សំកិលេស (អាចយៈ) មិនមែនដើម្បីមិនសន្សំកិលេស (អបចយៈ) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នាធំ (មហិច្ឆតា) មិនមែនដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នាតិច (អប្បិច្ឆតា) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីមិនសន្តោស (អសន្តុដ្ឋិ) មិនមែនដើម្បីសេចក្តីសន្តោស (សន្តុដ្ឋិ) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការច្របូកច្របល់ដោយពួកក្រុម (សង្គណិកា) មិនមែនដើម្បីសេចក្តីស្ងាត់ (បវិវេកៈ) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស (កោសជ្ជៈ) មិនមែនដើម្បីការប្រារព្ធព្យាយាម (វីរិយារម្ភៈ) ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីភាពជាបុគ្គលគេចិញ្ចឹមក្រ (ទុព្ភរតា) មិនមែនដើម្បីភាពជាបុគ្គលគេចិញ្ចឹមងាយ (សុភរតា) ទេ" ម្នាលគោតមី នាងត្រូវចាំទុកដោយចំណែកមួយថា "នេះមិនមែនជាធម៌ នេះមិនមែនជាវិន័យ នេះមិនមែនជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តាឡើយ"»។

‘‘เย จ โข ตฺวํ, โคตมิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา วิราคาย สํวตฺตนฺติ, โน สราคาย; วิสํโยคาย สํวตฺตนฺติ, โน สํโยคาย; อปจยาย สํวตฺตนฺติ, โน อาจยาย; อปฺปิจฺฉตาย สํวตฺตนฺติ, โน มหิจฺฉตาย; สนฺตุฏฺฐิยา สํวตฺตนฺติ, โน อสนฺตุฏฺฐิยา; ปวิเวกาย สํวตฺตนฺติ, โน สงฺคณิกาย; วีริยารมฺภาย สํวตฺตนฺติ, โน โกสชฺชาย; สุภรตาย สํวตฺตนฺติ, โน ทุพฺภรตายา’ติ, เอกํเสน, โคตมิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เอโส ธมฺโม, เอโส วินโย, เอตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលគោតមី មួយសោត នាងដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយណាថា "ធម៌ទាំងឡាយនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក មិនមែនដើម្បីតម្រេកទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រាសចាកសេចក្តីជំពាក់ មិនមែនដើម្បីសេចក្តីជំពាក់ទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសន្សំកិលេស មិនមែនដើម្បីសន្សំកិលេសទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនមែនដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នាធំទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសន្តោស មិនមែនដើម្បីសេចក្តីមិនសន្តោសទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្ងាត់ មិនមែនដើម្បីការច្របូកច្របល់ដោយពួកក្រុមទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការប្រារព្ធព្យាយាម មិនមែនដើម្បីសេចក្តីខ្ជិលច្រអូសទេ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីភាពជាបុគ្គលគេចិញ្ចឹមងាយ មិនមែនដើម្បីភាពជាបុគ្គលគេចិញ្ចឹមក្រទេ" ម្នាលគោតមី នាងត្រូវចាំទុកដោយចំណែកមួយថា "នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា"»។ ទីបី។

๔. ทีฆชาณุสุตฺตํ

៤. ទីឃជាណុសូត្រ

๕๔. เอกํ สมยํ ภควา โกลิเยสุ วิหรติ กกฺกรปตฺตํ นาม โกลิยานํ นิคโม. อถ โข ทีฆชาณุ โกลิยปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ทีฆชาณุ โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ, ภนฺเต, คิหี กามโภคิโน ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสาม, กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภม, มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยาม, ชาตรูปรชตํ สาทยาม. เตสํ โน, ภนฺเต, ภควา อมฺหากํ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ เย อมฺหากํ อสฺสุ ธมฺมา ทิฏฺฐธมฺมหิตาย ทิฏฺฐธมฺมสุขาย, สมฺปรายหิตาย สมฺปรายสุขายา’’ติ.

៥៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងនិគមរបស់ពួកកោឡិយៈ ឈ្មោះកក្ករបត្តៈ ក្នុងដែនកោឡិយៈ។ គ្រានោះឯង ទីឃជាណុកោឡិយបុត្រ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះទីឃជាណុកោឡិយបុត្រ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដ៏ចង្អៀតដោយកូនចៅ ប្រើប្រាស់ខ្លឹមចន្ទន៍ដែលនាំមកអំពីដែនកាសី ទ្រទ្រង់ផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាប ត្រេកអរនឹងមាសនិងប្រាក់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយនោះ តាមសមគួរ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបរលោក»

‘‘จตฺตาโรเม, พฺยคฺฆปชฺช, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา. กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต [Pg.108] เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิกํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา, ยทิ วณิชฺชาย, ยทิ โครกฺเขน, ยทิ อิสฺสตฺเตน, ยทิ ราชโปริเสน, ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, อุฏฺฐานสมฺปทา.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ធម៌ ៤ ប្រការនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដល់កុលបុត្រ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឧដ្ឋានសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយការប្រឹងប្រែង) ១ អារក្ខសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយការរក្សា) ១ កល្យាណមិត្តតា (ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ) ១ សមជីវិតា (ការចិញ្ចឹមជីវិតសមគួរ) ១។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះឧដ្ឋានសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការងារណា ទោះបីដោយកសិកម្មក្តី ដោយពាណិជ្ជកម្មក្តី ដោយការរក្សាហ្វូងគោដំរីក្តី ដោយសិល្បៈធ្នូក្តី ដោយការបម្រើរាជការក្តី ដោយសិល្បៈណាមួយក្តី ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងការងារនោះ ប្រកបដោយការពិចារណាជាឧបាយក្នុងការងារនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា ឧដ្ឋានសម្បទា។

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา, เสทาวกฺขิตฺตา, ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา. เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม อิเม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ! อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, อารกฺขสมฺปทา.

ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះអារក្ខសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានភោគទ្រព្យដែលខ្លួនបានមកដោយការប្រឹងប្រែង សន្សំទុកដោយកម្លាំងដៃ ហូរញើសកាលដែលធ្វើ ជាទ្រព្យធម៌ បានមកដោយធម៌។ កុលបុត្រនោះ តែងធ្វើការការពារ ថែរក្សាភោគទ្រព្យទាំងនោះ ដោយគិតថា "ធ្វើដូចម្តេច កុំឲ្យស្តេចទាំងឡាយរឹបអូសយកភោគទ្រព្យទាំងនេះរបស់អញបាន កុំឲ្យពួកចោរលួចយកបាន កុំឲ្យភ្លើងឆេះ កុំឲ្យទឹកហូរនាំយកទៅ កុំឲ្យពួកញាតិដែលមិនជាទីស្រឡាញ់រឹបអូសយកបាន"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា អារក្ខសម្បទា។

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, ตตฺถ เย เต โหนฺติ – คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน, วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน, สทฺธาสมฺปนฺนา, สีลสมฺปนฺนา, จาคสมฺปนฺนา, ปญฺญาสมฺปนฺนา – เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, กลฺยาณมิตฺตตา.

ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះកល្យាណមិត្តតា តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ អាស្រ័យនៅក្នុងភូមិ ឬនិគមណា តែងសេពគប់ និយាយសន្ទនា ពិភាក្សា ជាមួយពួកគ្រហស្ថ ឬកូនគ្រហស្ថ ទោះបីក្មេងដែលមានសីលធម៌ចម្រើនក្តី ចាស់ដែលមានសីលធម៌ចម្រើនក្តី ដែលជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល បរិបូណ៌ដោយចាគៈ បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា ក្នុងភូមិ ឬនិគមនោះ។ ជនទាំងនោះមានសទ្ធាបរិបូណ៌យ៉ាងណា ក៏រៀនធ្វើតាមសទ្ធាសម្បទាយ៉ាងនោះ ជនទាំងនោះមានសីលបរិបូណ៌យ៉ាងណា ក៏រៀនធ្វើតាមសីលសម្បទាយ៉ាងនោះ ជនទាំងនោះមានចាគៈបរិបូណ៌យ៉ាងណា ក៏រៀនធ្វើតាមចាគសម្បទាយ៉ាងនោះ ជនទាំងនោះមានបញ្ញាបរិបូណ៌យ៉ាងណា ក៏រៀនធ្វើតាមបញ្ញាសម្បទាយ៉ាងនោះ។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា កល្យាណមិត្តតា។

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สมชีวิตา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ ; เอวเมวํ โข, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อปฺปาโย [Pg.109] สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อุทุมฺพรขาทีวายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํวายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา, สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สมชีวิตา.

ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះសមជីវិតា តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ដឹងនូវចំណូលនៃភោគទ្រព្យផង ដឹងនូវចំណាយនៃភោគទ្រព្យផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ មិនឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេក មិនឲ្យខ្សត់ខ្សោយពេក ដោយគិតថា "ចំណូលរបស់អញ នឹងគ្របសង្កត់លើចំណាយយ៉ាងនេះ ចំណាយរបស់អញ នឹងមិនគ្របសង្កត់លើចំណូលឡើយ"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ដូចជាអ្នកកាន់ជញ្ជីង ឬកូនសិស្សរបស់អ្នកកាន់ជញ្ជីង លើកជញ្ជីងឡើងហើយ តែងដឹងថា "ទាបប៉ុណ្ណេះ ឬខ្ពស់ប៉ុណ្ណេះ" យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក៏យ៉ាងនោះដែរ ដឹងនូវចំណូលនៃភោគទ្រព្យផង ដឹងនូវចំណាយនៃភោគទ្រព្យផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ មិនឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេក មិនឲ្យខ្សត់ខ្សោយពេក ដោយគិតថា "ចំណូលរបស់អញ នឹងគ្របសង្កត់លើចំណាយយ៉ាងនេះ ចំណាយរបស់អញ នឹងមិនគ្របសង្កត់លើចំណូលឡើយ"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ បើកុលបុត្រនេះ មានចំណូលតិច តែចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងហ៊ឺហា តែងមានអ្នកពោលទិតៀនថា "កុលបុត្រនេះ បរិភោគភោគទ្រព្យ ដូចជាអ្នកស៊ីផ្លែឧទុម្ពរ (ល្វា)"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ តែបើកុលបុត្រនេះ មានចំណូលច្រើន តែចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងកម្សត់ក្រខ្សត់ តែងមានអ្នកពោលទិតៀនថា "កុលបុត្រនេះ មុខជានឹងស្លាប់ដូចជាមនុស្សអនាថា (គ្មានអ្នកទីពឹង)"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ លុះត្រាតែកុលបុត្រ ដឹងនូវចំណូលនៃភោគទ្រព្យផង ដឹងនូវចំណាយនៃភោគទ្រព្យផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ មិនឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេក មិនឲ្យខ្សត់ខ្សោយពេក ដោយគិតថា "ចំណូលរបស់អញ នឹងគ្របសង្កត់លើចំណាយយ៉ាងនេះ ចំណាយរបស់អញ នឹងមិនគ្របសង្កត់លើចំណូលឡើយ"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា សមជីវិតា។

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺยคฺฆปชฺช, โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย; เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส ปริหานิเยว ปาฏิกงฺขา, โน วุทฺธิ; เอวเมวํ, พฺยคฺฆปชฺช, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก.

ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ភោគទ្រព្យទាំងឡាយដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ តែងមានផ្លូវវិនាស (អបាយមុខ) ៤ ប្រការ គឺភាពជាអ្នកលេងស្រី ១ ភាពជាអ្នកលេងស្រា ១ ភាពជាអ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ មានសំឡាញ់អាក្រក់ មានបុគ្គលជាទីងាកទៅរកអាក្រក់ ១។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ដូចជាស្រះទឹកដ៏ធំ មានផ្លូវទឹកហូរចូល ៤ ផ្លូវទឹកហូរចេញ ៤។ បុរសបិទផ្លូវទឹកហូរចូលទាំងឡាយផង បើកផ្លូវទឹកហូរចេញទាំងឡាយផង ទាំងមេឃក៏មិនបង្អុរភ្លៀងចុះមកដោយល្អផង។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កាលបើមានហេតុយ៉ាងនេះ ស្រះទឹកដ៏ធំនោះ មុខជាមានតែសេចក្តីស្រកចុះប៉ុណ្ណោះ មិនមានសេចក្តីពេញឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ភោគទ្រព្យទាំងឡាយដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ ក៏មានផ្លូវវិនាស ៤ ប្រការ គឺភាពជាអ្នកលេងស្រី ១ ភាពជាអ្នកលេងស្រា ១ ភាពជាអ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ មានសំឡាញ់អាក្រក់ មានបុគ្គលជាទីងាកទៅរកអាក្រក់ ១ យ៉ាងនោះឯង។

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺยคฺฆปชฺช, โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต, น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย; เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺยคฺฆปชฺช, มหโต ตฬากสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; เอวเมวํ โข, พฺยคฺฆปชฺช, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต[Pg.110], น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อิเม โข, พฺยคฺฆปชฺช, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย.

ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ភោគទ្រព្យទាំងឡាយដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ តែងមានផ្លូវចម្រើន (អាយមុខ) ៤ ប្រការ គឺការមិនលេងស្រី ១ ការមិនលេងស្រា ១ ការមិនលេងល្បែងភ្នាល់ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ មានសំឡាញ់ល្អ មានបុគ្គលជាទីងាកទៅរកល្អ ១។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ដូចជាស្រះទឹកដ៏ធំ មានផ្លូវទឹកហូរចូល ៤ ផ្លូវទឹកហូរចេញ ៤។ បុរសបើកផ្លូវទឹកហូរចូលទាំងឡាយផង បិទផ្លូវទឹកហូរចេញទាំងឡាយផង ទាំងមេឃក៏បង្អុរភ្លៀងចុះមកដោយល្អផង។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កាលបើមានហេតុយ៉ាងនេះ ស្រះទឹកដ៏ធំនោះ មុខជាមានតែសេចក្តីពេញឡើងប៉ុណ្ណោះ មិនមានសេចក្តីស្រកចុះឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ភោគទ្រព្យទាំងឡាយដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ ក៏មានផ្លូវចម្រើន ៤ ប្រការ គឺការមិនលេងស្រី ១ ការមិនលេងស្រា ១ ការមិនលេងល្បែងភ្នាល់ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ មានសំឡាញ់ល្អ មានបុគ្គលជាទីងាកទៅរកល្អ ១ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដល់កុលបុត្រ។

‘‘จตฺตาโรเม, พฺยคฺฆปชฺช, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขาย. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สทฺธาสมฺปทา.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ធម៌ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោក ដល់កុលបុត្រ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសទ្ធាសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា) ១ សីលសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយសីល) ១ ចាគសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយការលះបង់) ១ បញ្ញាសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយបញ្ញា) ១។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះសទ្ធាសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះហេតុនេះផង... ទ្រង់ព្រះនាមថា សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយផង ទ្រង់ព្រះនាមថា ពុទ្ធោ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវសច្ចធម៌ផង ទ្រង់ព្រះនាមថា ភគវា ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយព្រះភាគផង”។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា សទ្ធាសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, สีลสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, สีลสมฺปทา.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះសីលសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្ដីប្រមាទ។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា សីលសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, จาคสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, จาคสมฺปทา.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះចាគសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្ដីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកមានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា ចាគសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺยคฺฆปชฺช, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, พฺยคฺฆปชฺช, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺช, ปญฺญาสมฺปทา. อิเม โข, พฺยคฺฆปชฺช, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขายา’’ติ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ចុះបញ្ញាសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានបញ្ញា ប្រកបដោយបញ្ញាដែលឃើញនូវការកើតនិងការរលត់ ជាបញ្ញាដ៏ប្រសើរ ធ្លុះធ្លាយទៅកាន់ការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ នេះហៅថា បញ្ញាសម្បទា។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោក ដល់កុលបុត្រ»។

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«បុគ្គលអ្នកមានការក្រោកឈរក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានការចាត់ចែងរៀបចំ ប្រកបជីវិតដោយស្មើ រមែងរក្សាទុកនូវទ្រព្យដែលខ្លួនសន្សំបាន។

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល ដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសូម មានសេចក្ដីកំណាញ់ប្រាសចេញហើយ រមែងជម្រះនូវផ្លូវដែលនាំមកនូវសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោកជានិច្ច។

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង របស់គ្រហស្ថអ្នកមានសទ្ធា ស្វែងរកផ្ទះ ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះនាមពិត ទ្រង់សម្ដែងហើយថា នាំមកនូវសេចក្ដីសុខក្នុងលោកទាំងពីរ៖

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. จตุตฺถํ;

គឺដើម្បីប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោកផង ការលះបង់និងបុណ្យរបស់គ្រហស្ថនោះ រមែងចម្រើនឡើងដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. อุชฺชยสุตฺตํ

៥. ឧជ្ជយសូត្រ

๕๕. อถ [Pg.111] โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยํ, โภ โคตม, ปวาสํ คนฺตุกามา. เตสํ โน ภวํ โคตโม อมฺหากํ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ – เย อมฺหากํ อสฺสุ ธมฺมา ทิฏฺฐธมฺมหิตาย, ทิฏฺฐธมฺมสุขาย, สมฺปรายหิตาย, สมฺปรายสุขายา’’ติ.

៥៥. គ្រានោះឯង ឧជ្ជយព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះឧជ្ជយព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំទាំងឡាយមានបំណងនឹងធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីដទៃ។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្ដែងធម៌ដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយ តាមប្រការដែលធម៌ទាំងឡាយនោះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោក ដល់យើងខ្ញុំទាំងឡាយនោះចុះ»។

‘‘จตฺตาโรเม, พฺราหฺมณ, ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ, ทิฏฺฐธมฺมสุขาย. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา. กตมา จ, พฺราหฺมณ, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิกํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา, ยทิ วณิชฺชาย, ยทิ โครกฺเขน, ยทิ อิสฺสตฺเตน, ยทิ ราชโปริเสน, ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อุฏฺฐานสมฺปทา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដល់កុលបុត្រ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺឧដ្ឋានសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយការក្រោកខ្មីឃ្មាត) ១ អារក្ខសម្បទា (ការបរិបូណ៌ដោយការរក្សា) ១ កល្យាណមិត្តតា (ការមានមិត្តល្អ) ១ សមជីវិតា (ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្មើ) ១។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះឧដ្ឋានសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការងារណា ទោះបីដោយការធ្វើស្រែចម្ការក្ដី ដោយការជួញដូរក្ដី ដោយការរក្សាហ្វូងគោក្ដី ដោយការបាញ់ធ្នូក្ដី ដោយការបម្រើរាជការក្ដី ដោយសិល្បសាស្ត្រណាមួយក្ដី ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងកិច្ចការនោះ ប្រកបដោយបញ្ញាជាគ្រឿងពិចារណាឧបាយក្នុងកិច្ចការនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា ឧដ្ឋានសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา, พาหาพลปริจิตา, เสทาวกฺขิตฺตา, ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา. เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม อิเม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อารกฺขสมฺปทา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះអារក្ខសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានភោគទ្រព្យដែលខ្លួនបានមកដោយការប្រឹងប្រែងខ្មីឃ្មាត សន្សំបានដោយកម្លាំងដៃ ហូរញើសកាលដែលធ្វើ ជាទ្រព្យធម៌ ដែលបានមកដោយធម៌។ គេរមែងធ្វើការការពារ ថែរក្សាភោគទ្រព្យទាំងនោះ ដោយគិតថា “ធ្វើដូចម្ដេច កុំឲ្យស្ដេចទាំងឡាយរឹបអូសយកភោគទ្រព្យទាំងនេះរបស់អាត្មាអញបាន កុំឲ្យពួកចោរប្លន់យកបាន កុំឲ្យភ្លើងឆេះបាន កុំឲ្យទឹកហូរនាំយកទៅបាន កុំឲ្យពួកទាយាទជាទីមិនស្រឡាញ់នាំយកទៅបាន”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា អារក្ខសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ ตตฺร เย เต โหนฺติ – คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน, วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน, สทฺธาสมฺปนฺนา, สีลสมฺปนฺนา, จาคสมฺปนฺนา, ปญฺญาสมฺปนฺนา – เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กลฺยาณมิตฺตตา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះកល្យាណមិត្តតា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ អាស្រ័យនៅក្នុងភូមិ ឬនិគមណា ក្នុងភូមិនោះ ឬនិគមនោះ មានពួកគ្រហស្ថ ឬកូនគ្រហស្ថ ទោះបីក្មេងដែលមានសីលធម៌ចម្រើន ឬចាស់ទុំដែលមានសីលធម៌ចម្រើន ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល បរិបូណ៌ដោយការលះបង់ បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា គេរមែងឈរជាមួយ និយាយជាមួយ ពិភាក្សាជាមួយនឹងជនទាំងនោះ គេរមែងរៀនសូត្រតាមនូវសទ្ធាសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធាបែបណា រៀនសូត្រតាមនូវសីលសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីលបែបណា រៀនសូត្រតាមនូវចាគសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយការលះបង់បែបណា រៀនសូត្រតាមនូវបញ្ញាសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយបញ្ញាបែបណា។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា កល្យាណមិត្តតា»។

‘‘กตมา [Pg.112] จ, พฺราหฺมณ, สมชีวิตา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อปฺปาโย สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อุทุมฺพรขาทีวายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํวายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ, อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สมชีวิตา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះសមជីវិតា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ដឹងនូវចំណូលនៃភោគទ្រព្យផង ដឹងនូវចំណាយនៃភោគទ្រព្យផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្មើ មិនឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេក មិនឲ្យខ្សត់ខ្សោយពេក ដោយគិតថា “ចំណូលរបស់អាត្មាអញ នឹងគ្របដណ្ដប់លើចំណាយ ហើយនៅសល់ខ្លះ ចំណាយរបស់អាត្មាអញ នឹងមិនគ្របដណ្ដប់លើចំណូលឡើយ”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាអ្នកកាន់ជញ្ជីង ឬកូនសិស្សរបស់អ្នកកាន់ជញ្ជីង លើកជញ្ជីងឡើងហើយ រមែងដឹងថា “ទម្ងន់ប៉ុណ្ណេះ ជញ្ជីងផ្អៀងចុះ ទម្ងន់ប៉ុណ្ណេះ ជញ្ជីងងើបឡើង” យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រដឹងនូវចំណូលនៃភោគទ្រព្យផង ដឹងនូវចំណាយនៃភោគទ្រព្យផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្មើ មិនឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេក មិនឲ្យខ្សត់ខ្សោយពេក ដោយគិតថា “ចំណូលរបស់អាត្មាអញ នឹងគ្របដណ្ដប់លើចំណាយ ហើយនៅសល់ខ្លះ ចំណាយរបស់អាត្មាអញ នឹងមិនគ្របដណ្ដប់លើចំណូលឡើយ” យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រសិនបើកុលបុត្រនេះ មានចំណូលតិចតួចសោះ តែចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងហ៊ឺហា ខ្ជះខ្ជាយ នោះនឹងមានអ្នកពោលទិតៀនថា “កុលបុត្រនេះ បរិភោគភោគទ្រព្យ ដូចជាអ្នកស៊ីផ្លែឧទុម្ពរ”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តែប្រសិនបើកុលបុត្រនេះ មានចំណូលច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ តែចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងកម្សត់កម្រ នោះនឹងមានអ្នកពោលទិតៀនថា “កុលបុត្រនេះ មុខជានឹងស្លាប់ទៅ ដូចជាមនុស្សគ្មានទីពឹង”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ លុះកាលណា កុលបុត្រដឹងនូវចំណូលនៃភោគទ្រព្យផង ដឹងនូវចំណាយនៃភោគទ្រព្យផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្មើ មិនឲ្យខ្ជះខ្ជាយពេក មិនឲ្យខ្សត់ខ្សោយពេក ដោយគិតថា “ចំណូលរបស់អាត្មាអញ នឹងគ្របដណ្ដប់លើចំណាយ ហើយនៅសល់ខ្លះ ចំណាយរបស់អាត្មាអញ នឹងមិនគ្របដណ្ដប់លើចំណូលឡើយ” ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា សមជីវិតា»។

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺราหฺมณ, โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ, จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย; เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส ปริหานิเยว ปาฏิกงฺขา, โน วุทฺธิ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อปายมุขานิ โหนฺติ – อิตฺถิธุตฺโต, สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต, ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោគទ្រព្យដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ រមែងមានច្រកវិនាស ៤ យ៉ាង គឺការជាអ្នកលេងស្រី ១ ជាអ្នកលេងស្រា ១ ជាអ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ ១ មានមិត្តអាក្រក់ មានភឿនអាក្រក់ មានសម្លាញ់អាក្រក់ ១។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាស្រះទឹកដ៏ធំមួយ មានផ្លូវទឹកហូរចូល ៤ ច្រក មានផ្លូវទឹកហូរចេញ ៤ ច្រក។ បុរសម្នាក់បានបិទផ្លូវទឹកហូរចូលទាំងឡាយផង បើកផ្លូវទឹកហូរចេញទាំងឡាយផង ឯភ្លៀងសោត ក៏មិនបង្អុរចុះមកដោយប្រពៃឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើជាយ៉ាងនេះ ស្រះទឹកដ៏ធំនោះ គប្បីមានតែសេចក្ដីស្រកចុះប៉ុណ្ណោះ មិនមានសេចក្ដីពេញឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោគទ្រព្យដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ រមែងមានច្រកវិនាស ៤ យ៉ាង គឺការជាអ្នកលេងស្រី ជាអ្នកលេងស្រា ជាអ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ មានមិត្តអាក្រក់ មានភឿនអាក្រក់ មានសម្លាញ់អាក្រក់ យ៉ាងនោះឯង»។

‘‘เอวํ สมุปฺปนฺนานํ, พฺราหฺมณ, โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต, น สุราธุตฺโต, น อกฺขธุตฺโต, กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส จตฺตาริ เจว อายมุขานิ จตฺตาริ จ อปายมุขานิ. ตสฺส ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ [Pg.113] ตานิ ปิทเหยฺย; เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺส, พฺราหฺมณ, มหโต ตฬากสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เอวํ สมุปฺปนฺนานํ โภคานํ จตฺตาริ อายมุขานิ โหนฺติ – น อิตฺถิธุตฺโต…เป… กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส ทิฏฺฐธมฺมหิตาย สํวตฺตนฺติ ทิฏฺฐธมฺมสุขาย.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោគទ្រព្យដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ រមែងមានច្រកចម្រើន ៤ យ៉ាង គឺការមិនជាអ្នកលេងស្រី ១ មិនជាអ្នកលេងស្រា ១ មិនជាអ្នកលេងល្បែងភ្នាល់ ១ មានមិត្តល្អ មានភឿនល្អ មានសម្លាញ់ល្អ ១។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ប្រៀបដូចជាស្រះទឹកដ៏ធំមួយ មានផ្លូវទឹកហូរចូល ៤ ច្រក មានផ្លូវទឹកហូរចេញ ៤ ច្រក。 បុរសម្នាក់បានបើកផ្លូវទឹកហូរចូលទាំងឡាយផង បិទផ្លូវទឹកហូរចេញទាំងឡាយផង ឯភ្លៀងសោត ក៏បង្អុរចុះមកដោយប្រពៃជានិច្ច។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើជាយ៉ាងនេះ ស្រះទឹកដ៏ធំនោះ គប្បីមានតែសេចក្ដីពេញប្រៀបប៉ុណ្ណោះ មិនមានសេចក្ដីស្រកចុះឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោគទ្រព្យដែលកើតឡើងយ៉ាងនេះហើយ រមែងមានច្រកចម្រើន ៤ យ៉ាង គឺការមិនជាអ្នកលេងស្រី... មានសម្លាញ់ល្អ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដល់កុលបុត្រ»。

‘‘จตฺตาโรเม, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺตสฺส ธมฺมา สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขาย. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, พฺราหฺมณ, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สทฺธาสมฺปทา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោក ដល់កុលបុត្រ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសទ្ធាសម្បទា ១ សីលសម្បទា ១ ចាគសម្បទា ១ បញ្ញាសម្បទា ១។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះសទ្ធាសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះហេតុនេះផង... ទ្រង់ព្រះនាមថា សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយផង ទ្រង់ព្រះនាមថា ពុទ្ធោ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវសច្ចធម៌ផង ទ្រង់ព្រះនាមថា ភគវា ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយព្រះភាគផង”។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា សទ្ធាសម្បទា»。

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, สีลสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, สีลสมฺปทา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះសីលសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្ដីប្រមាទ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា សីលសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, จาคสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, จาคสมฺปทา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះចាគសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្ដីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកមានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា ចាគសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, พฺราหฺมณ, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, พฺราหฺมณ, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, ปญฺญาสมฺปทา. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร ธมฺมา กุลปุตฺตสฺส สมฺปรายหิตาย สํวตฺตนฺติ สมฺปรายสุขายา’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះបញ្ញាសម្បទា តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានបញ្ញា... ទៅកាន់ការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា បញ្ញាសម្បទា។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក ដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោក ដល់កុលបុត្រ»។

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«បុគ្គលអ្នកមានការក្រោកឈរក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានការចាត់ចែងរៀបចំ ប្រកបជីវិតដោយស្មើ រមែងរក្សាទុកនូវទ្រព្យដែលខ្លួនសន្សំបាន។

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល ដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសូម មានសេចក្ដីកំណាញ់ប្រាសចេញហើយ រមែងជម្រះនូវផ្លូវដែលនាំមកនូវសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោកជានិច្ច។

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង របស់គ្រហស្ថអ្នកមានសទ្ធា ស្វែងរកផ្ទះ ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះនាមពិត ទ្រង់សម្ដែងហើយថា នាំមកនូវសេចក្ដីសុខក្នុងលោកទាំងពីរ»

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ปญฺจมํ;

«សេចក្ដីលះបង់ (ចាគៈ) និងបុណ្យ របស់គ្រហស្ថទាំងឡាយ រមែងចម្រើនឡើង ដើម្បីប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងបរលោក ដោយប្រការយ៉ាងនេះ។» (សូត្រទី៥ ចប់។)

๖. ภยสุตฺตํ

៦. ភយសូត្រ

๕๖. ‘‘‘ภย’นฺติ [Pg.114], ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘ทุกฺข’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘โรโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘คณฺโฑ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘สลฺล’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘สงฺโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘ปงฺโก’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. ‘คพฺโภ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ? ยสฺมา จ กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ทุกฺข’นฺติ…เป… ‘โรโค’ติ… ‘คณฺโฑ’ติ… ‘สลฺล’นฺติ… ‘สงฺโค’ติ… ‘ปงฺโก’ติ… ‘คพฺโภ’ติ กามานเมตํ อธิวจนํ? ยสฺมา จ กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ คพฺภา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ คพฺภา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘คพฺโภ’ติ กามานเมตํ อธิวจนํ’’.

៥៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «ភ័យ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «ទុក្ខ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «រោគ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «បូស» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «សរ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គ្រឿងចំពាក់» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «ភក់» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គភ៌» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាពាក្យថា «ភ័យ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះសត្វនេះ ដែលត្រេកអរដោយតម្រេកក្នុងកាម ជំពាក់ដោយតម្រេកគឺសេចក្ដីពេញចិត្ត រមែងមិនរួចផុតចាកភ័យក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មិនរួចផុតចាកភ័យក្នុងបរលោកផង ហេតុនោះ ទើបពាក្យថា «ភ័យ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាពាក្យថា «ទុក្ខ»... «រោគ»... «បូស»... «សរ»... «គ្រឿងចំពាក់»... «ភក់»... «គភ៌» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះសត្វនេះ ដែលត្រេកអរដោយតម្រេកក្នុងកាម ជំពាក់ដោយតម្រេកគឺសេចក្ដីពេញចិត្ត រមែងមិនរួចផុតចាកគភ៌ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មិនរួចផុតចាកគភ៌ក្នុងបរលោកផង ហេតុនោះ ទើបពាក្យថា «គភ៌» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។»

‘‘ภยํ ทุกฺขญฺจ โรโค จ, คณฺโฑ สลฺลญฺจ สงฺโค จ;

ปงฺโก คพฺโภ จ อุภยํ, เอเต กามา ปวุจฺจนฺติ;

ยตฺถ สตฺโต ปุถุชฺชโน.

«ភ័យ ទុក្ខ រោគ បូស សរ គ្រឿងចំពាក់ ភក់ និងគភ៌ ទាំងពីរយ៉ាងនេះ លោកហៅថាកាមទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿងចំពាក់នៃបុថុជ្ជន។»

‘‘โอติณฺโณ สาตรูเปน, ปุน คพฺภาย คจฺฉติ;

ยโต จ ภิกฺขุ อาตาปี, สมฺปชญฺญํ น ริจฺจติ.

«បុថុជ្ជនដែលលិចចុះក្នុងកាមមានសភាពជាទីត្រេកអរ រមែងទៅកាន់គភ៌ម្ដងទៀត។ កាលណាភិក្ខុមានសេចក្ដីព្យាយាម មិនលះបង់សេចក្ដីដឹងខ្លួន (សម្បជញ្ញៈ)»

‘‘โส อิมํ ปลิปถํ ทุคฺคํ, อติกฺกมฺม ตถาวิโธ;

ปชํ ชาติชรูเปตํ, ผนฺทมานํ อเวกฺขตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«ភិក្ខុនោះមានសភាពយ៉ាងនោះ ឆ្លងផុតភក់ដ៏កាចសាហាវនេះហើយ រមែងសម្លឹងមើលពួកសត្វដែលញាប់ញ័រ ដែលប្រកបដោយជាតិនិងជរា។» (សូត្រទី៦ ចប់។)

๗. ปฐมอาหุเนยฺยสุตฺตํ

៧. បឋមអាហុនេយ្យសូត្រ

๕๗. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ …เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก[Pg.115]; สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาทสฺสเนน สมนฺนาคโต; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ; ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

៥៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ រមែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា (អាហុនេយ្យបុគ្គល) គួរទទួលនូវគ្រឿងទទួលភ្ញៀវ (បាហុនេយ្យបុគ្គល) គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះបរលោក (ទក្ខិណេយ្យបុគ្គល) គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ១ ជាពហុស្សូត... មានប្រាជ្ញាចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ ១ មានមិត្តល្អ មានសម្លាញ់ល្អ មានបុគ្គលលំអោនទៅរកល្អ ១ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ ប្រកបដោយសម្មាទស្សនៈ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១ រមែងរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានជាច្រើនជាតិ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានជាច្រើនជាតិ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស ដោយប្រការយ៉ាងនេះ ១ មានចក្ខុដូចជាទិព្វដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស... ដឹងច្បាស់នូវពួកសត្វដែលយាងទៅតាមកម្ម ១ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង រមែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។» (សូត្រទី៧ ចប់។)

๘. ทุติยอาหุเนยฺยสุตฺตํ

៨. ទុតិយអាហុនេយ្យសូត្រ

๕๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ …เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อารทฺธวีริโย วิหรติ ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; อารญฺญิโก โหติ ปนฺตเสนาสโน; อรติรติสโห โหติ, อุปฺปนฺนํ อรตึ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหรติ; ภยเภรวสโห โหติ, อุปฺปนฺนํ ภยเภรวํ อภิภุยฺย อภิภุยฺย วิหรติ; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. อฏฺฐมํ.

៥៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ រមែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ១ ជាពហុស្សូត... មានប្រាជ្ញាចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ ១ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានកម្លាំង មានសេចក្ដីបោះជំហានទៅមុខយ៉ាងមាំ មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ មានសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ ១ ជាអ្នកអត់សង្កត់ចំពោះសេចក្ដីមិនត្រេកអរ និងសេចក្ដីត្រេកអរ រមែងគ្របសង្កត់នូវសេចក្ដីមិនត្រេកអរដែលកើតឡើងហើយៗ រស់នៅ ១ ជាអ្នកអត់សង្កត់ចំពោះភ័យនិងសេចក្ដីតក់ស្លុត រមែងគ្របសង្កត់នូវភ័យនិងសេចក្ដីតក់ស្លុតដែលកើតឡើងហើយៗ រស់នៅ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង រមែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។» (សូត្រទី៨ ចប់។)

๙. ปฐมปุคฺคลสุตฺตํ

៩. បឋមបុគ្គលសូត្រ

๕๙. ‘‘อฏฺฐิเม ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส? กตเม อฏฺฐ? โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ.

៥៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះបរលោក គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។ បុគ្គល ៨ ពួក តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺព្រះសោតាបន្នបុគ្គល ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល ១ ព្រះសកទាកាមីបុគ្គល ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសកទាកាមិផល ១ ព្រះអនាគាមីបុគ្គល ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផល ១ ព្រះអរហន្ត ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីព្រះអរហត្តផល ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះឯង ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។»

‘‘จตฺตาโร [Pg.116] จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต.

«បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិ ៤ ពួក និងបុគ្គលអ្នកតាំងនៅក្នុងផល ៤ ពួក នេះជាព្រះសង្ឃដ៏ត្រង់ ដែលប្រកបដោយបញ្ញានិងសីល។»

‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ. นวมํ;

«កាលបើពួកមនុស្សអ្នកបូជា ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកបុណ្យ ធ្វើនូវបុណ្យដែលឲ្យផលជាឧបធិ ទានដែលបុគ្គលថ្វាយហើយក្នុងព្រះសង្ឃ រមែងមានផលច្រើន។» (សូត្រទី៩ ចប់។)

๑๐. ทุติยปุคฺคลสุตฺตํ

១០. ទុតិយបុគ្គលសូត្រ

๖๐. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม อฏฺฐ? โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน…เป… อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ.

៦០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។ បុគ្គល ៨ ពួក តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺព្រះសោតាបន្នបុគ្គល ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល ១... ព្រះអរហន្ត ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីព្រះអរហត្តផល ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះឯង ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។»

‘‘จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา, จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ สมุกฺกฏฺโฐ, สตฺตานํ อฏฺฐ ปุคฺคลา.

«បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិ ៤ ពួក និងបុគ្គលអ្នកតាំងនៅក្នុងផល ៤ ពួក នេះជាបុគ្គល ៨ ពួក ក្នុងចំណោមសត្វទាំងឡាយ ព្រះសង្ឃនេះឯងជាក្រុមដ៏ឧត្តមបំផុត។»

‘‘ยชมานานํ มนุสฺสานํ, ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ;

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ, เอตฺถ ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ. ทสมํ;

«កាលបើពួកមនុស្សអ្នកបូជា ពួកសត្វអ្នកស្វែងរកបុណ្យ ធ្វើនូវបុណ្យដែលឲ្យផលជាឧបធិ ទានដែលបុគ្គលថ្វាយហើយក្នុងព្រះសង្ឃនេះ រមែងមានផលច្រើន។» (សូត្រទី១០ ចប់។)

โคตมีวคฺโค ปฐโม.

គោតមីវគ្គ ទី១ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

โคตมี โอวาทํ สํขิตฺตํ, ทีฆชาณุ จ อุชฺชโย;

ภยา ทฺเว อาหุเนยฺยา จ, ทฺเว จ อฏฺฐ ปุคฺคลาติ.

និយាយអំពីព្រះនាងគោតមី ១ ឱវាទសង្ខេប ១ ទីឃជាណុ ១ ឧជ្ជយៈ ១ ភ័យ ១ អាហុនេយ្យសូត្រ ២ និងបុគ្គល ៨ ពួក ២ សូត្រទាំងនោះមាន ១០ ដូច្នេះឯង។

(๗) ๒. ภูมิจาลวคฺโค

(៧) ២. ភូមិចាលវគ្គ

๑. อิจฺฉาสุตฺตํ

១. ឥច្ឆាសូត្រ

๖๑. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย[Pg.117], อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

៦១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៨ ពួក តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកស្ងាត់ រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ណាមួយ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះរមែងក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើង។ ភិក្ខុនោះរមែងសោកស្ដាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងខ្លាំង ព្រោះតែការមិនបានលាភនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ លោកហៅថា «ភិក្ខុមានសេចក្ដីប្រាថ្នារស់នៅដើម្បីលាភ ក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ តែមិនបានលាភ ជាអ្នកសោកស្ដាយផង ខ្សឹកខ្សួលផង ស្លូតចាកសទ្ធម៌ផង»។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់ រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ណាមួយ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះរមែងក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះរមែងស្រវឹង ធ្វេសប្រហែស ដល់នូវសេចក្ដីប្រមាទ ព្រោះតែលាភនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ លោកហៅថា «ភិក្ខុមានសេចក្ដីប្រាថ្នារស់នៅដើម្បីលាភ ក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ ជាអ្នកបានលាភផង ស្រវឹងផង ធ្វេសប្រហែសផង ស្លូតចាកសទ្ធម៌ផង»។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต อฆฏโต อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ, กิลมติ, ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់ រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ណាមួយ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើង។ ភិក្ខុនោះរមែងសោកស្ដាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងខ្លាំង ព្រោះតែការមិនបានលាភនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ លោកហៅថា «ភិក្ខុមានសេចក្ដីប្រាថ្នារស់នៅដើម្បីលាភ មិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ ទាំងមិនបានលាភ ជាអ្នកសោកស្ដាយផង ខ្សឹកខ្សួលផង ស្លូតចាកសទ្ធម៌ផង»។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ, ปมชฺชติ, ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ มที จ, ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់ រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ណាមួយ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះរមែងស្រវឹង ធ្វេសប្រហែស ដល់នូវសេចក្ដីប្រមាទ ព្រោះតែលាភនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ លោកហៅថា «ភិក្ខុមានសេចក្ដីប្រាថ្នារស់នៅដើម្បីលាភ មិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ តែបានលាភ ជាអ្នកស្រវឹងផង ធ្វេសប្រហែសផង ស្លូតចាកសទ្ធម៌ផង»។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់ រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ណាមួយ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បានលាភ Nye។ ភិក្ខុនោះរមែងក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើង។ ភិក្ខុនោះមិនសោកស្ដាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងខ្លាំង ព្រោះតែការមិនបានលាភនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ លោកហៅថា «ភិក្ខុមានសេចក្ដីប្រាថ្នារស់នៅដើម្បីលាភ ក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ តែមិនបានលាភ ជាអ្នកមិនសោកស្ដាយផង មិនខ្សឹកខ្សួលផង មិនស្លូតចាកសទ្ធម៌ផង»។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย. ตสฺส [Pg.118] อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ, น ปมชฺชติ, น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់ រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ណាមួយ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះរមែងក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះមិនស្រវឹង មិនធ្វេសប្រហែស មិនដល់នូវសេចក្ដីប្រមាទ ព្រោះតែលាភនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ លោកហៅថា «ភិក្ខុមានសេចក្ដីប្រាថ្នារស់នៅដើម្បីលាភ ក្រោកឡើង ខ្វល់ខ្វាយ ព្យាយាមដើម្បីលាភ ជាអ្នកបានលាភផង មិនស្រវឹងផង មិនធ្វេសប្រហែសផង មិនស្លូតចាកសទ្ធម៌ផង»។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ, น กิลมติ, น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ កាលបើភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់កំបាំង រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីៗឡើយ សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងលាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ភិក្ខុនោះព្រោះតែមិនបានលាភនោះ ក៏មិនសោកស្តាយ មិនលំបាក មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូងយំទួញ មិនដល់នូវសេចក្តីវង្វេងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះហៅថា ជាអ្នកប្រាថ្នាលាភរស់នៅ តែមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ ទាំងមិនបានលាភ មិនសោកស្តាយ មិនខ្សឹកខ្សួល និងមិនឃ្លាតចាកសទ្ធម៌ឡើយ»។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต อฆฏโต อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ, น ปมชฺชติ, น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา ’. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ កាលបើភិក្ខុជាអ្នកស្ងាត់កំបាំង រស់នៅដោយមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីៗឡើយ សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងលាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុនោះព្រោះតែបានលាភនោះ ក៏មិនស្រវឹង មិនធ្វេសប្រហែស មិនដល់នូវសេចក្តីប្រមាទឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះហៅថា ជាអ្នកប្រាថ្នាលាភរស់នៅ តែមិនក្រោកឡើង មិនខ្វល់ខ្វាយ មិនព្យាយាមដើម្បីលាភ ទាំងជាអ្នកបានលាភ មិនស្រវឹង មិនធ្វេសប្រហែស និងមិនឃ្លាតចាកសទ្ធម៌ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៨ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក»។ (ចប់ សូត្រទី១)

๒. อลํสุตฺตํ

២. អាលំសូត្រ

๖๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก [Pg.119] สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ.

៦២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង ទាំងសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ១ ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយ ១ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១ ជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំឡេងពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ស្អាតស្អំ មិនរដិបរដុប អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បាន ១ ជាអ្នកបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឲ្យសមាទាន ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង ទាំងសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ»។

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน อลํ ปเรสํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៥ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង ទាំងសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ។ ធម៌ ៥ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុមិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ តែជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ១ ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយ ១ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១ ជាអ្នកមានវាចាល្អ...។ប។ អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បាន ១ ជាអ្នកបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឲ្យសមាទាន ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៥ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង ទាំងសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ»។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ១ ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយ ១ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១ តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំឡេងពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ស្អាតស្អំ មិនរដិបរដុប អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បានឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឲ្យសមាទាន ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ»។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; น จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងឡើយ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ១ តែមិនមែនជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ តែជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំឡេងពីរោះ...។ប។ អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បាន ១ ជាអ្នកបង្ហាញ...។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងឡើយ»។

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ [Pg.120] ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។ ធម៌ ៣ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុមិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ តែជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ១ ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយ ១ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១ តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំឡេងពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ស្អាតស្អំ មិនរដិបរដុប អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បានឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឲ្យសមាទាន ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ»។

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងឡើយ។ ធម៌ ៣ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុមិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ តែជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយ ១ តែមិនមែនជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ តែជាអ្នកមានវាចាល្អ...។ប។ អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បាន ១ ជាអ្នកបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឲ្យសមាទាន ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងឡើយ»។

‘‘ทฺวีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។ ធម៌ ២ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុមិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយឡើយ តែជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយ ១ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១ តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អ...។ប។ អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បានឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកបង្ហាញ...។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯង តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ»។

‘‘ทฺวีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว[Pg.121], ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ ប្រការ ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងឡើយ។ ធម៌ ២ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុមិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ មិនមែនជាអ្នកមានប្រក្រតីចាំទុកនូវធម៌ដែលបានស្តាប់ហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលចាំទុកហើយឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ តែជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំឡេងពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ស្អាតស្អំ មិនរដិបរដុប អាចធ្វើសេចក្តីឲ្យយល់បាន ១ ជាអ្នកបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឲ្យសមាទាន ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនសមគួរដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឯងឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី២)

๓. สํขิตฺตสุตฺตํ

៣. សង្ខិត្តសូត្រ

๖๓. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เอวเมวํ ปนิเธกจฺเจ โมฆปุริสา มมญฺเญว อชฺเฌสนฺติ. ธมฺเม จ ภาสิเต มมญฺเญว อนุพนฺธิตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ. ‘‘เทเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ, เทเสตุ สุคโต สํขิตฺเตน ธมฺมํ. อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาเนยฺยํ, อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส ทายาโท อสฺส’’นฺติ. ‘‘ตสฺมาติห เต, ภิกฺขุ เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อชฺฌตฺตํ เม จิตฺตํ ฐิตํ ภวิสฺสติ สุสณฺฐิตํ, น จ อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสนฺตี’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ’’.

៦៣. គ្រានោះឯង ភិក្ខុមួយរូបចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...។ប។ លុះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ភិក្ខុនោះបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងទៅរស់នៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងសាសនានេះ មានមោឃបុរសខ្លះ តែងតែសូមឲ្យតថាគតសម្តែងធម៌យ៉ាងនេះឯង លុះតថាគតសម្តែងធម៌រួចហើយ ក៏គិតតែពីដើរតាមតថាគតប៉ុណ្ណោះ»។ ភិក្ខុនោះក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះសុគតសម្តែងធម៌ដោយសង្ខេប ធ្វើម្តេចឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងអាចដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែងហើយ ធ្វើម្តេចឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងបានជាអ្នកទទួលមរតកនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្តែងហើយ»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ បើដូច្នោះ ភិក្ខុត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា "ចិត្តរបស់អាត្មាអញ នឹងតាំងនៅមាំមួន នឹងតាំងនៅល្អហើយក្នុងខាងក្នុង ទាំងអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ នឹងមិនគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់អាត្មាអញឲ្យតាំងនៅឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อชฺฌตฺตํ จิตฺตํ ฐิตํ โหติ สุสณฺฐิตํ, น จ อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐนฺติ, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เมตฺตา เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណា ចិត្តរបស់ភិក្ខុតាំងនៅមាំមួន តាំងនៅល្អហើយក្នុងខាងក្នុង ទាំងអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ មិនគ្របសង្កត់ចិត្តឲ្យតាំងនៅឡើយ ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា "មេត្តាចេតោវិមុត្តិ អាត្មាអញនឹងចម្រើន នឹងធ្វើឲ្យរឿយៗ នឹងធ្វើឲ្យដូចជាយាន នឹងធ្វើឲ្យជាទីតាំង នឹងលំនៅឲ្យបានល្អ នឹងសន្សំទុក នឹងប្រារព្ធដោយប្រពៃ"។ ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกมฺปิ สวิจารํ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกมฺปิ วิจารมตฺตํ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกมฺปิ อวิจารํ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណា សមាធិនេះ ភិក្ខុបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរឿយៗយ៉ាងនេះហើយ ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុត្រូវចម្រើនសមាធិនេះ ទាំងដែលមានវិតក្កៈនិងវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើនសមាធិដែលមិនមានវិតក្កៈមានត្រឹមតែវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើនសមាធិដែលមិនមានវិតក្កៈមិនមានវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើនសមាធិប្រកបដោយបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើនសមាធិមិនមានបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើនសមាធិប្រកបដោយសុខខ្លះ ត្រូវចម្រើនសមាធិប្រកបដោយឧបេក្ខាខ្លះ»។

‘‘ยโต โข, เต ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กรุณา เม เจโตวิมุตฺติ… มุทิตา เม เจโตวิมุตฺติ… อุเปกฺขา เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา ภวิสฺสติ [Pg.122] พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា \"ករុណាចេតោវិមុត្តិ... មុទិតាចេតោវិមុត្តិ... ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ របស់អាត្មាអញ នឹងត្រូវចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ ធ្វើឲ្យដូចជាយាន ធ្វើឲ្យជាទីតាំង ឲ្យតាំងនៅរឿយៗ ឲ្យស៊ាំស្ទាត់ ឲ្យប្រារព្ធល្អហើយ\"។ ម្នាលភិក្ខុ ឯងត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងត្រូវចម្រើននូវសមាធិនេះ ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈនិងវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលមានតែវិចារៈគ្មានវិតក្កៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលគ្មានវិតក្កៈគ្មានវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលមិនមានបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយសុខខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយឧបេក្ខាខ្លះ។»

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กาเย กายานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា \"អាត្មាអញ នឹងពិចារណាឃើញនូវកាយក្នុងកាយ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតី កំចាត់បង់នូវអភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ\"។ ម្នាលភិក្ខុ ឯងត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងត្រូវចម្រើននូវសមាធិនេះ ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈនិងវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលមានតែវិចារៈគ្មានវិតក្កៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលគ្មានវិតក្កៈគ្មានវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលមិនមានបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយសុខខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយឧបេក្ខាខ្លះ។»

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เวทนาสุ เวทนานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ; จิตฺเต จิตฺตานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ; ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริสฺสามิ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา, วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺส’นฺติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพํ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា \"អាត្មាអញ នឹងពិចារណាឃើញនូវវេទនាក្នុងវេទនាទាំងឡាយ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតី កំចាត់បង់នូវអភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ\" ខ្លះ \"អាត្មាអញ នឹងពិចារណាឃើញនូវចិត្តក្នុងចិត្ត មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតី កំចាត់បង់នូវអភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ\" ខ្លះ \"អាត្មាអញ នឹងពិចារណាឃើញនូវធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតី កំចាត់បង់នូវអភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញ\" ខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុ ឯងត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ พหุลีกโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, อิมํ สมาธึ สวิตกฺกสวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกวิจารมตฺตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อวิตกฺกอวิจารมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, นิปฺปีติกมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, สาตสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ, อุเปกฺขาสหคตมฺปิ ภาเวยฺยาสิ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងត្រូវចម្រើននូវសមាធិនេះ ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈនិងវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលមានតែវិចារៈគ្មានវិតក្កៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលគ្មានវិតក្កៈគ្មានវិចារៈខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលមិនមានបីតិខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយសុខខ្លះ ត្រូវចម្រើននូវសមាធិដែលប្រកបដោយឧបេក្ខាខ្លះ។»

‘‘ยโต โข เต, ภิกฺขุ, อยํ สมาธิ เอวํ ภาวิโต โหติ สุภาวิโต, ตโต ตฺวํ, ภิกฺขุ, เยน เยเนว คคฺฆสิ ผาสุํเยว คคฺฆสิ, ยตฺถ ยตฺถ ฐสฺสสิ ผาสุํเยว ฐสฺสสิ, ยตฺถ ยตฺถ นิสีทิสฺสสิ ผาสุํเยว นิสีทิสฺสสิ, ยตฺถ ยตฺถ เสยฺยํ กปฺเปสฺสสิ ผาสุํเยว เสยฺยํ กปฺเปสฺสสี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុ កាលណាដែលសមាធិនេះ ឯងបានចម្រើនហើយ បានចម្រើនល្អហើយយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុ កាលនោះ ឯងនឹងដើរទៅក្នុងទិសណាៗ ក៏នឹងដើរទៅជាសុខ ឯងនឹងឈរក្នុងទីណាៗ ក៏នឹងឈរជាសុខ ឯងនឹងអង្គុយក្នុងទីណាៗ ក៏នឹងអង្គុយជាសុខ ឯងនឹងសម្រេចការដេកក្នុងទីណាៗ ក៏នឹងសម្រេចការដេកជាសុខដែរ។»

อถ [Pg.123] โข โส ภิกฺขุ ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปน โส ภิกฺขุ อรหตํ อโหสีติ. ตติยํ.

«គ្រានោះឯង ភិក្ខុនោះ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទូន្មានប្រដៅដោយឱវាទនេះហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំលាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។ លំដាប់នោះ ភិក្ខុនោះ កាលទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន នូវគុណវិសេសជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ គ្មានគុណធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ។ ភិក្ខុនោះ ដឹងច្បាស់ថា \"ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធិយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ\"។ ក៏ភិក្ខុនោះ បានទៅជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ ចប់ ទី៣។»

๔. คยาสีสสุตฺตํ

៤. «គយាសីសសូត្រ»

๖๔. เอกํ สมยํ ภควา คยายํ วิหรติ คยาสีเส. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ‘‘ปุพฺพาหํ, ภิกฺขเว, สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน โอภาสญฺเญว โข สญฺชานามิ, โน จ รูปานิ ปสฺสามิ’’.

៦៤. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងគយាប្រទេស ទៀបភ្នំគយាសីសៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា... \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីដើម មុននឹងបានត្រាស់ដឹង កាលដែលតថាគតនៅជាពោធិសត្វ មិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ តថាគតគ្រាន់តែស្គាល់នូវពន្លឺ ប៉ុន្តែមិនទាន់ឃើញនូវរូបទាំងឡាយឡើយ។\"»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា \"ប្រសិនបើអាត្មាអញ ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង យ៉ាងនេះ ញាណទស្សនៈរបស់អាត្មាអញនេះ នឹងបរិសុទ្ធក្រៃលែងឡើងជាមិនខាន\"។»

‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ; โน จ โข ตาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យតមក តថាគតនោះ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ក៏ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ប៉ុន្តែមិនទាន់បានឈរជិត និយាយរក ឬសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះឡើយ។»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា \"ប្រសិនបើអាត្មាអញ ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ឈរជិត និយាយរក និងសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះផង យ៉ាងនេះ ញាណទស្សនៈរបស់អាត្មាអញនេះ នឹងបរិសុទ្ធក្រៃលែងឡើងជាមិនខាន\"។»

‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายาติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យតមក តថាគតនោះ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ក៏ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ឈរជិត និយាយរក និងសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះផង ប៉ុន្តែមិនទាន់ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មកពីពួកទេវតាក្នុងឋានសួគ៌ឈ្មោះនេះ ឬឈ្មោះនោះ\" ឡើយ។»

‘‘ตสฺส [Pg.124] มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា \"ប្រសិនបើអាត្មាអញ ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ឈរជិត និយាយរក និងសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះផង ដឹងថាពួកទេវតាទាំងនោះថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មកពីពួកទេវតាក្នុងឋានសួគ៌ឈ្មោះនេះ ឬឈ្មោះនោះ\" ផង យ៉ាងនេះ ញាណទស្សនៈរបស់អាត្មាអញនេះ នឹងបរិសុទ្ធក្រៃលែងឡើងជាមិនខាន\"។»

‘‘โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ…เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ …เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ…เป… ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ; โน จ โข ตา เทวตา ชานามิ ยทิ วา เม อิมาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យតមក តថាគតនោះ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ក៏ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ឈរជិត និយាយរក និងសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះផង ដឹងថាពួកទេវតាទាំងនោះថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មកពីពួកទេវតាក្នុងឋានសួគ៌ឈ្មោះនេះ ឬឈ្មោះនោះ\" ផង ប៉ុន្តែមិនទាន់ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ ច្យុតចាកលោកនេះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដោយផលនៃកម្មនេះ\" ឡើយ... តថាគតដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ ច្យុតចាកលោកនេះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដោយផលនៃកម្មនេះ\" ផង ប៉ុន្តែមិនទាន់ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ ដោយផលនៃកម្មនេះ\" ឡើយ... តថាគតដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ ដោយផលនៃកម្មនេះ\" ផង ប៉ុន្តែមិនទាន់ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាយុវែងយ៉ាងនេះ ឋិតនៅអស់កាលយូរយ៉ាងនេះ\" ឡើយ... តថាគតដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាយុវែងយ៉ាងនេះ ឋិតនៅអស់កាលយូរយ៉ាងនេះ\" ផង ប៉ុន្តែមិនទាន់ដឹងថា \"អាត្មាអញ ធ្លាប់នៅរួមជាមួយពួកទេវតាទាំងនេះ ក្នុងកាលមុន ឬមិនធ្លាប់នៅរួម\" ឡើយ។»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ โอภาสญฺเจว สญฺชาเนยฺยํ, รูปานิ จ ปสฺเสยฺยํ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺเฐยฺยํ สลฺลเปยฺยํ สากจฺฉํ สมาปชฺเชยฺยํ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ, ตา จ เทวตา ชาเนยฺยํ ยทิ วา เม อิมาหิ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ; เอวํ เม อิทํ ญาณทสฺสนํ ปริสุทฺธตรํ อสฺสา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា \"ប្រសិនបើអាត្មាអញ ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ឈរជិត និយាយរក និងសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះផង ដឹងថាពួកទេវតាទាំងនោះថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មកពីពួកទេវតាក្នុងឋានសួគ៌ឈ្មោះនេះ ឬឈ្មោះនោះ\" ផង ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ ច្យុតចាកលោកនេះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដោយផលនៃកម្មនេះ\" ផង ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ\" ផង ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាយុវែងយ៉ាងនេះ ឋិតនៅអស់កាលយូរយ៉ាងនេះ\" ផង ដឹងថា \"អាត្មាអញ ធ្លាប់នៅរួមជាមួយពួកទេវតាទាំងនេះ ក្នុងកាលមុន ឬមិនធ្លាប់នៅរួម\" ផង យ៉ាងនេះ ញាណទស្សនៈរបស់អាត្មាអញនេះ នឹងបរិសុទ្ធក្រៃលែងឡើងជាមិនខាន\"។»

‘‘โส [Pg.125] โข อหํ, ภิกฺขเว, อปเรน สมเยน อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต โอภาสญฺเจว สญฺชานามิ, รูปานิ จ ปสฺสามิ, ตาหิ จ เทวตาหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐามิ สลฺลปามิ สากจฺฉํ สมาปชฺชามิ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อมุกมฺหา วา อมุกมฺหา วา เทวนิกายา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา อิมสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวมาหารา เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวทินิโย’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ – ‘อิมา เทวตา เอวํทีฆายุกา เอวํจิรฏฺฐิติกา’ติ, ตา จ เทวตา ชานามิ ยทิ วา เม เทวตาหิ สทฺธึ สนฺนิวุตฺถปุพฺพํ ยทิ วา น สนฺนิวุตฺถปุพฺพนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យតមក តថាគតនោះ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ក៏ស្គាល់នូវពន្លឺផង ឃើញនូវរូបទាំងឡាយផង ឈរជិត និយាយរក និងសន្ទនាពិភាក្សាជាមួយពួកទេវតាទាំងនោះផង ដឹងថាពួកទេវតាទាំងនោះថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មកពីពួកទេវតាក្នុងឋានសួគ៌ឈ្មោះនេះ ឬឈ្មោះនោះ\" ផង ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ ច្យុតចាកលោកនេះទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌នោះ ដោយផលនៃកម្មនេះ\" ផង ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ\" ផង ដឹងថា \"ពួកទេវតាទាំងនេះ មានអាយុវែងយ៉ាងនេះ ឋិតនៅអស់កាលយូរយ៉ាងនេះ\" ផង ដឹងថា \"អាត្មាអញ ធ្លាប់នៅរួមជាមួយពួកទេវតាទាំងនេះ ក្នុងកាលមុន ឬមិនធ្លាប់នៅរួម\" ផង។»

‘‘ยาวกีวญฺจ เม, ภิกฺขเว, เอวํ อฏฺฐปริวฏฺฏํ อธิเทวญาณทสฺสนํ น สุวิสุทฺธํ อโหสิ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, ‘สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ โข เม, ภิกฺขเว, เอวํ อฏฺฐปริวฏฺฏํ อธิเทวญาณทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ อโหสิ, อถาหํ, ภิกฺขเว, ‘สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ; ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ; อกุปฺปา เม เจโตวิมุตฺติ ; อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ញាណទស្សនៈដ៏ក្រៃលែងជាងទេវតា មានវដ្តៈ ៨ យ៉ាងនេះ មិនទាន់បរិសុទ្ធល្អដល់តថាគតត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក៏មិនទាន់ប្តេជ្ញាខ្លួនថា \"ជាអ្នកត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា\" ត្រឹមណោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះតែញាណទស្សនៈដ៏ក្រៃលែងជាងទេវតា មានវដ្តៈ ៨ យ៉ាងនេះ បរិសុទ្ធល្អដល់តថាគតកាលណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលនោះ តថាគតទើបប្តេជ្ញាខ្លួនថា \"ជាអ្នកត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា\"។ មួយវិញទៀត ញាណទស្សនៈបានកើតឡើងដល់តថាគតថា \"ចេតោវិមុត្តិរបស់តថាគត មិនកម្រើកឡើយ ជាតិកំណើតនេះជាទីបំផុតហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីមិនមានទៀតឡើយ\"។» ចប់ ទី៤។

๕. อภิภายตนสุตฺตํ

៥. «អភិភាយតនសូត្រ»

๖๕. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, อภิภายตนานิ. กตมานิ อฏฺฐ? อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปฐมํ อภิภายตนํ.

៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អភិភាយតនៈ (ស្ថានជាគ្រឿងគ្របសង្កត់) នេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បុគ្គលម្នាក់មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏តូច មានពណ៌ល្អ និងពណ៌អាក្រក់ ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ១។»

‘‘อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ทุติยํ อภิภายตนํ.

«បុគ្គលម្នាក់មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏រកប្រមាណមិនបាន មានពណ៌ល្អ និងពណ៌អាក្រក់ ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ២។»

‘‘อชฺฌตฺตํ [Pg.126] อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ตติยํ อภิภายตนํ.

«បុគ្គលម្នាក់គ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏តូច មានពណ៌ល្អ និងពណ៌អាក្រក់ ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ៣។»

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ จตุตฺถํ อภิภายตนํ.

«បុគ្គលម្នាក់គ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏រកប្រមាណមិនបាន មានពណ៌ល្អ និងពណ៌អាក្រក់ ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ៤។»

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ปญฺจมํ อภิภายตนํ.

«បុគ្គលម្នាក់គ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏ខៀវ មានពណ៌ខៀវ មានការប្រៀបធៀបដោយពណ៌ខៀវ មានពន្លឺខៀវ ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ៥។»

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ ปีตนิทสฺสนานิ ปีตนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ ฉฏฺฐํ อภิภายตนํ.

«បុគ្គលម្នាក់គ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏លឿង មានពណ៌លឿង មានការប្រៀបធៀបដោយពណ៌លឿង មានពន្លឺលឿង ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ៦។»

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ โลหิตกนิทสฺสนานิ โลหิตกนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ สตฺตมํ อภิภายตนํ.

«បុគ្គលម្នាក់គ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏ក្រហម មានពណ៌ក្រហម មានការប្រៀបធៀបដោយពណ៌ក្រហម មានពន្លឺក្រហម ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“。 នេះជាអភិភាយតនៈទី ៧។»

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี เอโก พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ โอทาตนิทสฺสนานิ โอทาตนิภาสานิ. ‘ตานิ อภิภุยฺย ชานามิ ปสฺสามี’ติ, เอวํสญฺญี โหติ. อิทํ อฏฺฐมํ อภิภายตนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อภิภายตนานี’’ติ. ปญฺจมํ.

«បុគ្គលម្នាក់គ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅដ៏ស មានពណ៌ស មានការប្រៀបធៀបដោយពណ៌ស មានពន្លឺស ហើយមានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញគ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ ទើបដឹង ទើបឃើញ“។ នេះជាអភិភាយតនៈទី ៨។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអភិភាយតនៈ ៨ យ៉ាង។» (សូត្រទី ៥ ចប់)

๖. วิโมกฺขสุตฺตํ

៦. «វិមោក្ខសូត្រ»

๖๖. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, วิโมกฺขา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ปฐโม วิโมกฺโข.

៦៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិមោក្ខ (ធម៌ជាគ្រឿងរួចចាកសត្រូវ) នេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បុគ្គលមានរូប (បានរូបជ្ឈាន) ឃើញរូបទាំងឡាយ។ នេះជាវិមោក្ខទី ១។»

‘‘อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี, พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ. อยํ ทุติโย วิโมกฺโข.

«បុគ្គលគ្មានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបខាងក្នុង ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ។ នេះជាវិមោក្ខទី ២។»

‘‘สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ. อยํ ตติโย วิโมกฺโข.

«បុគ្គលមានចិត្តចុះស៊ប់ថា ”ល្អល្អះតែម៉្យាង“។ នេះជាវិមោក្ខទី ៣។»

‘‘สพฺพโส [Pg.127] รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ จตุตฺโถ วิโมกฺโข.

«ព្រោះកន្លងបង់នូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅដល់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា ”អាកាសរកទីបំផុតគ្មាន“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេះជាវិមោក្ខទី ៤។»

‘‘สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ปญฺจโม วิโมกฺโข.

«ព្រោះកន្លងបង់នូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា ”វិញ្ញាណរកទីបំផុតគ្មាន“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេះជាវិមោក្ខទី ៥។»

‘‘สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข.

«ព្រោះកន្លងបង់នូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា ”អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏គ្មាន“ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេះជាវិមោក្ខទី ៦។»

‘‘สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข.

«ព្រោះកន្លងបង់នូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេះជាវិមោក្ខទី ៧។»

‘‘สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ อฏฺฐโม วิโมกฺโข. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ วิโมกฺขา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ព្រោះកន្លងបង់នូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេះជាវិមោក្ខទី ៨។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាវិមោក្ខ ៨ យ៉ាង។» (សូត្រទី ៦ ចប់)

๗. อนริยโวหารสุตฺตํ

៧. «អនរិយវោហារសូត្រ»

๖๗. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อนริยโวหารา. กตเม อฏฺฐ? อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต สุตวาทิตา, อมุเต มุตวาทิตา, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา, ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, สุเต อสุตวาทิตา, มุเต อมุตวาทิตา, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อนริยโวหารา’’ติ. สตฺตมํ.

៦៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនរិយវោហារ (វោហារមិនមែនជារបស់ព្រះអរិយៈ) នេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយថាបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឃើញ ១ និយាយថាបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឮ ១ និយាយថាបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានពាល់ត្រូវ ១ និយាយថាបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានដឹង ១ និយាយថាមិនបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឃើញ ១ និយាយថាមិនបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឮ ១ និយាយថាមិនបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានពាល់ត្រូវ ១ និយាយថាមិនបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានដឹង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនរិយវោហារ ៨ យ៉ាង។» (សូត្រទី ៧ ចប់)

๘. อริยโวหารสุตฺตํ

៨. «អរិយវោហារសូត្រ»

๖๘. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, อริยโวหารา. กตเม อฏฺฐ? อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต อสุตวาทิตา, อมุเต อมุตวาทิตา, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา, ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, สุเต สุตวาทิตา, มุเต มุตวาทิตา, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อริยโวหารา’’ติ. อฏฺฐมํ.

៦៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយវោហារ (វោហារជារបស់ព្រះអរិយៈ) នេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយថាមិនបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឃើញ ១ និយាយថាមិនបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឮ ១ និយាយថាមិនបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានពាល់ត្រូវ ១ និយាយថាមិនបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានដឹង ១ និយាយថាបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឃើញ ១ និយាយថាបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឮ ១ និយាយថាបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានពាល់ត្រូវ ១ និយាយថាបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានដឹង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអរិយវោហារ ៨ យ៉ាង។» (សូត្រទី ៨ ចប់)

๙. ปริสาสุตฺตํ

៩. «បរិសាសូត្រ»

๖๙. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา อฏฺฐ? ขตฺติยปริสา, พฺราหฺมณปริสา, คหปติปริสา, สมณปริสา, จาตุมหาราชิกปริสา, ตาวตึสปริสา, มารปริสา, พฺรหฺมปริสา. อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อเนกสตํ [Pg.128] ขตฺติยปริสํ อุปสงฺกมิตา. ตตฺรปิ มยา สนฺนิสินฺนปุพฺพญฺเจว สลฺลปิตปุพฺพญฺจ สากจฺฉา จ สมาปนฺนปุพฺพา. ตตฺถ ยาทิสโก เตสํ วณฺโณ โหติ ตาทิสโก มยฺหํ วณฺโณ โหติ, ยาทิสโก เตสํ สโร โหติ ตาทิสโก มยฺหํ สโร โหติ. ธมฺมิยา จ กถาย สนฺทสฺเสมิ สมาทเปมิ สมุตฺเตเชมิ สมฺปหํเสมิ. ภาสมานญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ ภาสติ เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อนฺตรธายามิ. อนฺตรหิตญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ อนฺตรหิโต เทโว วา มนุสฺโส วา’’’ติ.

៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បរិស័ទនេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺខត្តិយបរិស័ទ (បរិស័ទស្តេច) ១ ព្រាហ្មណបរិស័ទ (បរិស័ទព្រាហ្មណ៍) ១ គហបតិបរិស័ទ (បរិស័ទគហបតី) ១ សមណបរិស័ទ (បរិស័ទសមណៈ) ១ ចាតុម្មហារាជិកបរិស័ទ (បរិស័ទទេវតាចាតុម្មហារាជិកា) ១ តាវតឹង្សបរិស័ទ (បរិស័ទទេវតាតាវតឹង្ស) ១ មារបរិស័ទ (បរិស័ទមារ) ១ ព្រហ្មបរិស័ទ (បរិស័ទព្រហ្ម) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតដឹងច្បាស់ថា តថាគតធ្លាប់ចូលទៅរកខត្តិយបរិស័ទច្រើនរយពួក។ ក្នុងបរិស័ទនោះ តថាគតធ្លាប់អង្គុយរួម ធ្លាប់និយាយរួម ធ្លាប់សន្ទនារួម។ ក្នុងបរិស័ទនោះ ពួកស្តេចទាំងនោះមានពណ៌សម្បុរយ៉ាងណា តថាគតក៏មានពណ៌សម្បុរយ៉ាងនោះដែរ ពួកស្តេចទាំងនោះមានសំឡេងយ៉ាងណា តថាគតក៏មានសំឡេងយ៉ាងនោះដែរ។ តថាគតតែងពន្យល់ណែនាំ ឲ្យកាន់តាម ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា។ កាលដែលតថាគតកំពុងនិយាយ ពួកស្តេចទាំងនោះក៏មិនស្គាល់តថាគតឡើយ ដោយគិតថា ”អ្នកដែលកំពុងនិយាយនេះ ជាអ្នកណា ជាទេវតា ឬជាមនុស្សហ្ន៎“។ លុះតថាគតពន្យល់ណែនាំ ឲ្យកាន់តាម ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏បាត់ខ្លួនទៅ。 កាលដែលតថាគតបាត់ខ្លួនទៅហើយ ពួកស្តេចទាំងនោះក៏មិនស្គាល់តថាគតឡើយ ដោយគិតថា ”អ្នកដែលបាត់ខ្លួនទៅនេះ ជាអ្នកណា ជាទេវតា ឬជាមនុស្សហ្ន៎“។»

‘‘อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อเนกสตํ พฺราหฺมณปริสํ…เป… คหปติปริสํ… สมณปริสํ… จาตุมหาราชิกปริสํ… ตาวตึสปริสํ… มารปริสํ… พฺรหฺมปริสํ อุปสงฺกมิตา. ตตฺรปิ มยา สนฺนิสินฺนปุพฺพญฺเจว สลฺลปิตปุพฺพญฺจ สากจฺฉา จ สมาปนฺนปุพฺพา. ตตฺถ ยาทิสโก เตสํ วณฺโณ โหติ ตาทิสโก มยฺหํ วณฺโณ โหติ, ยาทิสโก เตสํ สโร โหติ ตาทิสโก มยฺหํ สโร โหติ. ธมฺมิยา จ กถาย สนฺทสฺเสมิ สมาทเปมิ สมุตฺเตเชมิ สมฺปหํเสมิ. ภาสมานญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ ภาสติ เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อนฺตรธายามิ. อนฺตรหิตญฺจ มํ น ชานนฺติ – ‘โก นุ โข อยํ อนฺตรหิโต เทโว วา มนุสฺโส วา’ติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ปริสา’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតដឹងច្បាស់ថា តថាគតធ្លាប់ចូលទៅរកព្រាហ្មណបរិស័ទច្រើនរយពួក... គហបតិបរិស័ទ... សមណបរិស័ទ... ចាតុម្មហារាជិកបរិស័ទ... តាវតឹង្សបរិស័ទ... មារបរិស័ទ... ព្រហ្មបរិស័ទច្រើនរយពួក។ ក្នុងបរិស័ទនោះ តថាគតធ្លាប់អង្គុយរួម ធ្លាប់និយាយរួម ធ្លាប់សន្ទនារួម។ ក្នុងបរិស័ទនោះ ពួកព្រហ្មទាំងនោះមានពណ៌សម្បុរយ៉ាងណា តថាគតក៏មានពណ៌សម្បុរយ៉ាងនោះដែរ ពួកព្រហ្មទាំងនោះមានសំឡេងយ៉ាងណា តថាគតក៏មានសំឡេងយ៉ាងនោះដែរ។ តថាគតតែងពន្យល់ណែនាំ ឲ្យកាន់តាម ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា។ កាលដែលតថាគតកំពុងនិយាយ ពួកព្រហ្មទាំងនោះក៏មិនស្គាល់តថាគតឡើយ ដោយគិតថា ”អ្នកដែលកំពុងនិយាយនេះ ជាអ្នកណា ជាទេវតា ឬជាមនុស្សហ្ន៎“។ លុះតថាគតពន្យល់ណែនាំ ឲ្យកាន់តាម ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏បាត់ខ្លួនទៅ។ កាលដែលតថាគតបាត់ខ្លួនទៅហើយ ពួកព្រហ្មទាំងនោះក៏មិនស្គាល់តថាគតឡើយ ដោយគិតថា ”អ្នកដែលបាត់ខ្លួនទៅនេះ ជាអ្នកណា ជាទេវតា ឬជាមនុស្សហ្ន៎“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាបរិស័ទ ៨ យ៉ាង។» (សូត្រទី ៩ ចប់)

๑๐. ภูมิจาลสุตฺตํ

១០. «ភូមិចាលសូត្រ»

๗๐. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหาหิ, อานนฺท, นิสีทนํ. เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา นิสีทนํ อาทาย ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิ.

៧០. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ក្រុងវេសាលី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះទ្រង់ត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាត ក្នុងក្រុងវេសាលី ក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា ”ម្នាលអានន្ទ ចូរអ្នកកាន់យកនូវកម្រាលសម្រាប់អង្គុយ យើងនឹងចូលទៅកាន់ចាបាលចេតិយ ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ“។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ”ព្រះករុណា ព្រះអង្គ“ រួចកាន់យកកម្រាលសម្រាប់អង្គុយ ដើរតាមក្រោយព្រះដ៏មានព្រះភាគទៅ។»

อถ [Pg.129] โข ภควา เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี, รมณียํ อุเทนํ เจติยํ, รมณียํ โคตมกํ เจติยํ, รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ, รมณียํ พหุปุตฺตกํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ, รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อากงฺขมาโน โส, อานนฺท, กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ. เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ, ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต.

«លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ស្តេចចូលទៅដល់ចាបាលចេតិយហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ លុះគង់ហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា ”ម្នាលអានន្ទ ក្រុងវេសាលី ជាទីគួរត្រេកអរ ឧទេនចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ គោតមកចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ សត្តម្ពចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ ពហុបុត្តកចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ សារន្ទទចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ ចាបាលចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ។ ម្នាលអានន្ទ ឥទ្ធិបាទ ៤ នរណាម្នាក់បានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរយៗ បានធ្វើឲ្យដូចជាយាន បានធ្វើឲ្យជាទីតាំង បានតម្កល់ទុកជាប្រក្រតី បានសន្សំទុក បានប្រារព្ធល្អហើយ ម្នាលអានន្ទ នរណានោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីរស់នៅអស់មួយកប្ប ឬជាងមួយកប្បក៏បាន។ ម្នាលអានន្ទ ចំណែកឯតថាគត ក៏បានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរយៗ បានធ្វើឲ្យដូចជាយាន បានធ្វើឲ្យជាទីតាំង បានតម្កល់ទុកជាប្រក្រតី បានសន្សំទុក បានប្រារព្ធល្អហើយនូវឥទ្ធិបាទ ៤។ ម្នាលអានន្ទ កាលបើប្រាថ្នា តថាគតគប្បីរស់នៅអស់មួយកប្ប ឬជាងមួយកប្បក៏បាន“។ ទោះបីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើនូវនិមិត្តដ៏ច្បាស់លាស់ ទ្រង់ធ្វើនូវឱភាសដ៏ច្បាស់លាស់យ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ មិនអាចនឹងយល់សេចក្តីនោះបានឡើយ ទាំងមិនបានអារាធនាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅអស់មួយកប្ប សូមព្រះសុគត គង់នៅអស់មួយកប្ប ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោក ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ“ ព្រោះតែមារចូលមកជ្រែកចិត្តរបស់លោក។»

ทุติยมฺปิ โข ภควา…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี, รมณียํ อุเทนํ เจติยํ, รมณียํ โคตมกํ เจติยํ, รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ, รมณียํ พหุปุตฺตกํ เจติยํ, รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ, รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, อากงฺขมาโน โส, อานนฺท, กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา…เป… อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ. เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ, ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต.

«សូម្បីតែជាគម្រប់ពីរដង... សូម្បីតែជាគម្រប់បីដង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា ”ម្នាលអានន្ទ ក្រុងវេសាលី ជាទីគួរត្រេកអរ ឧទេនចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ គោតមកចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ សត្តម្ពចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ ពហុបុត្តកចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ សារន្ទទចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ ចាបាលចេតិយ ជាទីគួរត្រេកអរ។ ម្នាលអានន្ទ ឥទ្ធិបាទ ៤ នរណាម្នាក់បានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរយៗ បានធ្វើឲ្យដូចជាយាន បានធ្វើឲ្យជាទីតាំង បានតម្កល់ទុកជាប្រក្រតី បានសន្សំទុក បានប្រារព្ធល្អហើយ ម្នាលអានន្ទ នរណានោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីរស់នៅអស់មួយកប្ប ឬជាងមួយកប្បក៏បាន។ ម្នាលអានន្ទ ចំណែកឯតថាគត ក៏បានចម្រើន... កាលបើប្រាថ្នា តថាគតគប្បីរស់នៅអស់មួយកប្ប ឬជាងមួយកប្បក៏បាន“។ ទោះបីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើនូវនិមិត្តដ៏ច្បាស់លាស់ ទ្រង់ធ្វើនូវឱភាសដ៏ច្បាស់លាស់យ៉ាងនេះក៏ដោយ ក៏ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ មិនអាចនឹងយល់សេចក្តីនោះបានឡើយ ទាំងមិនបានអារាធនាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅអស់មួយកប្ប សូមព្រះសុគត គង់នៅអស់មួយកប្ប ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោក ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ“ ព្រោះតែមារចូលមកជ្រែកចិត្តរបស់លោក។»

อถ [Pg.130] โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อานนฺท, ยสฺส ทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ภควโต อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ. อถ โข มาโร ปาปิมา อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអានន្ទ ចូរអ្នកទៅចុះ អ្នកសំគាល់នូវកាលដ៏គួរក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ»។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ» រួចក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំលាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយទៅអង្គុយនៅក្រោមដើមឈើមួយដើម ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប កាលដែលព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះថា៖

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขู น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ, ภนฺเต, ภิกฺขู ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ បរិនិព្វានក្នុងកាលឥឡូវនេះទៅ សូមព្រះសុគត បរិនិព្វានទៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ជាកាលគួរនឹងបរិនិព្វាន របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះវាចានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ទុកមកហើយថា "ម្នាលមារមានចិត្តបាប ភិក្ខុទាំងឡាយ ជាសាវករបស់តថាគត នៅមិនទាន់ឈ្លាសវៃ មិនទាន់បានទទួលការណែនាំ មិនទាន់ក្លាហាន មិនទាន់ដល់នូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ មិនទាន់ជាពហុស្សូត មិនទាន់ទ្រទ្រង់ធម៌ មិនទាន់ប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ មិនទាន់ប្រតិបត្តិដោយគន្លងធម៌ដ៏សមគួរ មិនទាន់ប្រព្រឹត្តតាមធម៌ជាប្រក្រតី នៅមិនទាន់រៀនសូត្រនូវវាទៈនៃអាចារ្យរបស់ខ្លួន ហើយប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយយល់បាន និងមិនទាន់អាចសង្កត់សង្កិននូវវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ ដែលកើតឡើងហើយ ឲ្យជាវាទៈដែលខ្លួនសង្កត់សង្កិនបានល្អដោយសហធម៌ ហើយសម្តែងធម៌ប្រកបដោយបាដិហារ្យបានដរាបណា តថាគតនឹងមិនទាន់បរិនិព្វានដរាបនោះ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយ ជាសាវករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ ទទួលបានការណែនាំ ក្លាហាន ដល់នូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ ជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ប្រតិបត្តិដោយគន្លងធម៌ដ៏សមគួរ ប្រព្រឹត្តតាមធម៌ជាប្រក្រតី បានរៀនសូត្រនូវវាទៈនៃអាចារ្យរបស់ខ្លួន ហើយប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយយល់បាន ទាំងអាចសង្កត់សង្កិននូវវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ ដែលកើតឡើងហើយ ឲ្យជាវាទៈដែលខ្លួនសង្កត់សង្កិនបានល្អដោយសហធម៌ ហើយសម្តែងធម៌ប្រកបដោយបាដិហារ្យបានហើយ។»

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขุนิโย น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ…เป… ยาว เม อุปาสกา น สาวกา ภวิสฺสนฺติ…เป… ยาว เม อุปาสิกา น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ, อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ, ภนฺเต, อุปาสิกา ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา ปตฺตโยคกฺเขมา พหุสฺสุตา [Pg.131] ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ, อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ បរិនិព្វានក្នុងកាលឥឡូវនេះទៅ សូមព្រះសុគត បរិនិព្វានទៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ជាកាលគួរនឹងបរិនិព្វាន របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះវាចានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ទុកមកហើយថា "ម្នាលមារមានចិត្តបាប ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ជាសាវិការបស់តថាគត នៅមិនទាន់ឈ្លាសវៃ... (សេចក្តីពេញដូចខាងលើ) ... ឧបាសកទាំងឡាយ ជាសាវករបស់តថាគត នៅមិនទាន់ឈ្លាសវៃ... ឧបាសិកាទាំងឡាយ ជាសាវិការបស់តថាគត នៅមិនទាន់ឈ្លាសវៃ មិនទាន់បានទទួលការណែនាំ មិនទាន់ក្លាហាន មិនទាន់ដល់នូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ មិនទាន់ជាពហុស្សូត មិនទាន់ទ្រទ្រង់ធម៌ មិនទាន់ប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ មិនទាន់ប្រតិបត្តិដោយគន្លងធម៌ដ៏សមគួរ មិនទាន់ប្រព្រឹត្តតាមធម៌ជាប្រក្រតី នៅមិនទាន់រៀនសូត្រនូវវាទៈនៃអាចារ្យរបស់ខ្លួន ហើយប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយយល់បាន និងមិនទាន់អាចសង្កត់សង្កិននូវវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ ដែលកើតឡើងហើយ ឲ្យជាវាទៈដែលខ្លួនសង្កត់សង្កិនបានល្អដោយសហធម៌ ហើយសម្តែងធម៌ប្រកបដោយបាដិហារ្យបានដរាបណា តថាគតនឹងមិនទាន់បរិនិព្វានដរាបនោះ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ឧបាសិកាទាំងឡាយ ជាសាវិការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ ទទួលបានការណែនាំ ក្លាហាន ដល់នូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ ជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ប្រតិបត្តិដោយគន្លងធម៌ដ៏សមគួរ ប្រព្រឹត្តតាមធម៌ជាប្រក្រតី បានរៀនសូត្រនូវវាទៈនៃអាចារ្យរបស់ខ្លួន ហើយប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយយល់បាន ទាំងអាចសង្កត់សង្កិននូវវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ ដែលកើតឡើងហើយ ឲ្យជាវាទៈដែលខ្លួនសង្កត់សង្កិនបានល្អដោយសហធម៌ ហើយសម្តែងធម៌ប្រកបដោយបាដិហារ្យបានហើយ។»

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อิทํ พฺรหฺมจริยํ น อิทฺธญฺเจว ภวิสฺสติ ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ, ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิต’นฺติ. เอตรหิ, ภนฺเต, ภควโต พฺรหฺมจริยํ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ, ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ បរិនិព្វានក្នុងកាលឥឡូវនេះទៅ សូមព្រះសុគត បរិនិព្វានទៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ជាកាលគួរនឹងបរិនិព្វាន របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះវាចានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ទុកមកហើយថា "ម្នាលមារមានចិត្តបាប ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ របស់តថាគត នៅមិនទាន់បានសម្រេចផល មិនទាន់រីកចម្រើន មិនទាន់ផ្សព្វផ្សាយទៅទូលំទូលាយ មិនទាន់ជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូប មិនទាន់ក្រាស់ក្រែល មិនទាន់ជាធម៌ដែលពួកទេវតានិងមនុស្ស សម្តែងបានល្អដរាបណា តថាគតនឹងមិនទាន់បរិនិព្វានដរាបនោះ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ព្រហ្មចរិយធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានសម្រេចផលហើយ បានរីកចម្រើនហើយ បានផ្សព្វផ្សាយទៅទូលំទូលាយហើយ ជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូបហើយ ក្រាស់ក្រែលហើយ ទាំងជាធម៌ដែលពួកទេវតានិងមនុស្ស សម្តែងបានល្អហើយ។»

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, ปรินิพฺพาตุ สุคโต. ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต’’ติ. ‘‘อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ, ปาปิม, โหหิ. นจิรํ ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ. อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ បរិនិព្វានក្នុងកាលឥឡូវនេះទៅ សូមព្រះសុគត បរិនិព្វានទៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ជាកាលគួរនឹងបរិនិព្វាន របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា «ម្នាលមារមានចិត្តបាប អ្នកចូរជាអ្នកមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិចចុះ ការបរិនិព្វានរបស់តថាគត មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ នឹងមានក្នុងកាលខាងមុខ កន្លងបីខែអំពីថ្ងៃនេះទៅ តថាគតនឹងបរិនិព្វាន»។

อถ โข ภควา จาปาเล เจติเย สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชิ. โอสฺสฏฺเฐ จ ภควตา อายุสงฺขาเร มหาภูมิจาโล อโหสิ ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះសតិ និងព្រះសម្បជញ្ញៈ ទ្រង់ដាក់ចុះនូវអាយុសង្ខារ នាចាបាលចេតិយ។ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ដាក់ចុះនូវអាយុសង្ខារហើយ គ្រានោះ ក៏កើតមានការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ គួរឲ្យខ្លាច គួរឲ្យព្រឺរោម ទាំងផ្គរលាន់ក្នុងអាកាស ក៏លាន់ឮឡើង។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ទ្រង់បន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

‘‘ตุลมตุลญฺจ สมฺภวํ, ภวสงฺขารมวสฺสชิ มุนิ;

อชฺฌตฺตรโต สมาหิโต, อภินฺทิ กวจมิวตฺตสมฺภว’’นฺติ.

«ព្រះមុនី ទ្រង់ប្រៀបធៀបនូវធម៌ដែលថ្លឹងបាន និងធម៌ដែលថ្លឹងមិនបាន ព្រមទាំងភព ហើយទ្រង់លះបង់នូវអាយុសង្ខារ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រេកអរក្នុងអធ្យាស្រ័យរបស់ខ្លួន មានព្រះទ័យតាំងមាំល្អហើយ ទ្រង់ទម្លាយនូវកិលេសដែលកើតឡើងក្នុងខ្លួន ដូចជាយុទ្ធជន ទម្លាយនូវក្រោះការពារខ្លួន ក្នុងសមរភូមិដូច្នោះ។»

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘มหา วตายํ ภูมิจาโล; สุมหา วตายํ ภูมิจาโล ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. โก นุ โข เหตุ, โก ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ?

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ ផែនដីកម្រើកនេះធំណាស់តើ ឱហ្ន៎ ផែនដីកម្រើកនេះធំក្រៃលែងណាស់តើ គួរឲ្យខ្លាច គួរឲ្យព្រឺរោម ទាំងផ្គរលាន់ក្នុងអាកាស ក៏លាន់ឮឡើង។ អ្វីហ្ន៎ ជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំនេះ?»

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มหา วตายํ, ภนฺเต, ภูมิจาโล[Pg.132]; สุมหา วตายํ, ภนฺเต, ภูมิจาโล ภึสนโก สโลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ. โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ?

លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឱហ្ន៎ ផែនដីកម្រើកនេះធំណាស់តើ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឱហ្ន៎ ផែនដីកម្រើកនេះធំក្រៃលែងណាស់តើ គួរឲ្យខ្លាច គួរឲ្យព្រឺរោម ទាំងផ្គរលាន់ក្នុងអាកាស ក៏លាន់ឮឡើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីហ្ន៎ ជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំនេះ?»

‘‘อฏฺฐิเม, อานนฺท, เหตู, อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. กตเม อฏฺฐ? อยํ, อานนฺท, มหาปถวี อุทเก ปติฏฺฐิตา; อุทกํ วาเต ปติฏฺฐิตํ; วาโต อากาสฏฺโฐ โหติ. โส, อานนฺท, สมโย ยํ มหาวาตา วายนฺติ; มหาวาตา วายนฺตา อุทกํ กมฺเปนฺติ; อุทกํ กมฺปิตํ ปถวึ กมฺเปติ. อยํ, อานนฺท, ปฐโม เหตุ, ปฐโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ ហេតុទាំងឡាយ ៨ យ៉ាងនេះ បច្ច័យ ៨ យ៉ាងនេះ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ មហាប្រថពីនេះ តាំងនៅលើទឹក ទឹកតាំងនៅលើខ្យល់ ខ្យល់តាំងនៅលើអាកាស។ ម្នាលអានន្ទ មានសម័យដែលខ្យល់ខ្លាំងបក់មក កាលដែលខ្យល់ខ្លាំងបក់មក ក៏ធ្វើឲ្យទឹកកម្រើក កាលណាទឹកកម្រើក ក៏ធ្វើឲ្យផែនដីកម្រើក។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ១ ជាបច្ច័យទី ១ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวตา วา มหิทฺธิกา มหานุภาวา. ตสฺส ปริตฺตา ปถวีสญฺญา ภาวิตา โหติ, อปฺปมาณา อาโปสญฺญา. โส อิมํ ปถวึ กมฺเปติ สงฺกมฺเปติ สมฺปกมฺเปติ สมฺปเวเธติ. อยํ, อานนฺท, ทุติโย เหตุ, ทุติโย ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ដែលមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងចិត្ត ឬទេវតាដែលមានឫទ្ធិធំ មានអានុភាពធំ។ លោកបានចម្រើននូវបឋវីសញ្ញាដ៏តិចតួច និងបានចម្រើននូវអាបោសញ្ញាដ៏រកប្រមាណមិនបាន។ លោកធ្វើឲ្យផែនដីនេះកម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ២ ជាបច្ច័យទី ២ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา โพธิสตฺโต ตุสิตา กายา จวิตฺวา สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ตติโย เหตุ; ตติโย ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងកាលណាដែលព្រះពោធិសត្វ ច្យុតចាកពួកទេវតាជាន់តុសិត មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ចុះកាន់ផ្ទៃនៃព្រះមាតា ក្នុងកាលនោះ ផែនដីនេះ ក៏កម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ៣ ជាបច្ច័យទី ៣ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา โพธิสตฺโต สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิสฺมา นิกฺขมติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, จตุตฺโถ เหตุ, จตุตฺโถ ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងកាលណាដែលព្រះពោធិសត្វ មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ប្រសូតចាកផ្ទៃនៃព្រះមាតា ក្នុងកាលនោះ ផែនដីនេះ ក៏កម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ៤ ជាបច្ច័យទី ៤ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ปญฺจโม เหตุ, ปญฺจโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងកាលណាដែលព្រះតថាគត បានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណ ក្នុងកាលនោះ ផែនដីនេះ ក៏កម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ៥ ជាបច្ច័យទី ៥ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, ฉฏฺโฐ เหตุ, ฉฏฺโฐ ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងកាលណាដែលព្រះតថាគត ទ្រង់ញ៉ាំងអនុត្តរធម្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ក្នុងកាលនោះ ផែនដីនេះ ក៏កម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ៦ ជាបច្ច័យទី ៦ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ nudge។

‘‘ปุน [Pg.133] จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชฺชติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, สตฺตโม เหตุ, สตฺตโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងកាលណាដែលព្រះតថាគត មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដាក់ចុះនូវអាយុសង្ខារ ក្នុងកាលនោះ ផែនដីនេះ ក៏កម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ៧ ជាបច្ច័យទី ៧ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ยทา ตถาคโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ, ตทายํ ปถวี กมฺปติ สงฺกมฺปติ สมฺปกมฺปติ สมฺปเวธติ. อยํ, อานนฺท, อฏฺฐโม เหตุ, อฏฺฐโม ปจฺจโย มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวาย. อิเม โข, อานนฺท, อฏฺฐ เหตู, อฏฺฐ ปจฺจยา มหโต ภูมิจาลสฺส ปาตุภาวายา’’ติ. ทสมํ.

ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងកាលណាដែលព្រះតថាគត បរិនិព្វានដោយអនុបាទិសេសនិព្វានធាតុ ក្នុងកាលនោះ ផែនដីនេះ ក៏កម្រើក ញាប់ញ័រ រញ្ជួយ ញ័ររន្ធត់។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាហេតុទី ៨ ជាបច្ច័យទី ៨ នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។ ម្នាលអានន្ទ ហេតុទាំងឡាយ ៨ យ៉ាងនេះឯង បច្ច័យ ៨ យ៉ាងនេះឯង នាំឲ្យកើតការកម្រើកផែនដីយ៉ាងធំ។ ចប់ សូត្រទី ១០។

ภูมิจาลวคฺโค ทุติโย.

ចប់ ភូមិចាលវគ្គ ទី ២។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

อิจฺฉา อลญฺจ สํขิตฺตํ, คยา อภิภุนา สห;

วิโมกฺโข ทฺเว จ โวหารา, ปริสา ภูมิจาเลนาติ.

និយាយអំពីសូត្រដែលសម្តែងពីសេចក្តីប្រាថ្នា (ឥច្ឆាសូត្រ) សូត្រដែលសម្តែងពីធម៌ដ៏សមគួរ (អលំសូត្រ) សូត្រសង្ខេប (សង្ខិត្តសូត្រ) សូត្រដែលសម្តែងក្នុងគយាប្រទេស (គយាសូត្រ) ព្រមទាំងសូត្រដែលសម្តែងពីអភិភូ (អភិភូសូត្រ) វិមោក្ខសូត្រ វោហារសូត្រ ២ យ៉ាង បរិសាសូត្រ និងភូមិចាលសូត្រ។

(๘) ๓. ยมกวคฺโค

(៨) ៣. យមកវគ្គ

๑. ปฐมสทฺธาสุตฺตํ

១. បឋមសទ្ធាសូត្រ

๗๑. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា តែមិនមានសីល។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញដោយអង្គនោះឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ត្រូវបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា "ធ្វើដូចម្តេច ឲ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ พหุสฺสุโต. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ พหุสฺสุโต จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង តែមិនមែនជាពហុស្សូតឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញដោយអង្គនោះឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ត្រូវបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា "ធ្វើដូចម្តេច ឲ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង ជាពហុស្សូតផង"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង ជាពហុស្សូតផង ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘สทฺโธ [Pg.134] จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ พหุสฺสุโต จ, โน จ ธมฺมกถิโก…เป… ธมฺมกถิโก จ, โน จ ปริสาวจโร…เป… ปริสาวจโร จ, โน จ วิสารโท ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ…เป… วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, โน จ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี…เป… จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โน จ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสยฺยํ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อสฺสํ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល មានសុតៈច្រើន (ជាពហុស្សូត) តែមិនមែនជាធម្មកថិក...។ប។ ជាធម្មកថិក តែមិនមែនជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទ...។ប។ ជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទ តែមិនមែនជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទ...។ប។ ជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទ តែមិនមែនជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ក្រៃលែង...។ប។ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ក្រៃលែង តែមិនមែនជាអ្នកបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញ ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ភិក្ខុនោះ គប្បីបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា "ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង មានសុតៈច្រើនផង ជាធម្មកថិកផង ជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទផង ជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ក្រៃលែងផង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង" ដូច្នេះចុះ»។

‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมนฺตปาสาทิโก จ โหติ สพฺพาการปริปูโร จา’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង មានសុតៈច្រើនផង ជាធម្មកថិកផង ជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទផង ជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទផង ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ក្រៃលែងផង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលណោះ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញ ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរឲ្យជ្រះថ្លាជុំវិញផង ជាអ្នកពេញលេញដោយអាការៈទាំងពួងផង»។ ទី១។

๒. ทุติยสทฺธาสุตฺตํ

២. ទុតិយសទ្ធាសូត្រ

๗๒. ‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

៧២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា តែមិនមែនជាអ្នកមានសីល។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញ ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ភិក្ខុនោះ គប្បីបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា "ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង" ដូច្នេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង កាលណោះ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញ ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘สทฺโธ จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ พหุสฺสุโต…เป… พหุสฺสุโต จ, โน จ ธมฺมกถิโก…เป… ธมฺมกถิโก จ, โน จ ปริสาวจโร…เป… ปริสาวจโร จ, โน จ วิสารโท ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ [Pg.135] …เป… วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, โน จ เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ…เป… เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, โน จ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสยฺยํ, เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต กาเยน ผุสิตฺวา วิหเรยฺยํ, อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា មានសីល តែមិនមែនជាអ្នកមានសុតៈច្រើន...។ប។ ជាអ្នកមានសុតៈច្រើន តែមិនមែនជាធម្មកថិក...។ប។ ជាធម្មកថិក តែមិនមែនជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទ...។ប។ ជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទ តែមិនមែនជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទ...។ប។ ជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទ តែមិនមែនជាអ្នកពាល់ត្រូវដោយកាយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវអរូបវិមោក្ខទាំងឡាយណា ដែលស្ងប់រំងាប់ កន្លងរូបធាតុ...។ប។ ជាអ្នកពាល់ត្រូវដោយកាយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវអរូបវិមោក្ខទាំងឡាយណា ដែលស្ងប់រំងាប់ កន្លងរូបធាតុ តែមិនមែនជាអ្នកបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញ ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង。 ភិក្ខុនោះ គប្បីបំពេញនូវអង្គនោះ ដោយគិតថា "ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យអាត្មាអញ ជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង មានសុតៈច្រើនផង ជាធម្មកថិកផង ជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទផង ជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទផង ពាល់ត្រូវដោយកាយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវអរូបវិមោក្ខទាំងឡាយណា ដែលស្ងប់រំងាប់ កន្លងរូបធាតុផង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង" ដូច្នេះចុះ»。

‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, สีลวา จ, พหุสฺสุโต จ, ธมฺมกถิโก จ, ปริสาวจโร จ, วิสารโท จ ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ. เย เต สนฺตา วิโมกฺขา อติกฺกมฺม รูเป อารุปฺปา เต จ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, อาสวานญฺจ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมนฺตปาสาทิโก จ โหติ สพฺพาการปริปูโร จา’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង មានសីលផង មានសុតៈច្រើនផង ជាធម្មកថិកផង ជាអ្នកត្រាច់ទៅក្នុងបរិស័ទផង ជាអ្នកក្លាហាន សម្តែងធម៌ដល់បរិស័ទផង ពាល់ត្រូវដោយកាយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវអរូបវិមោក្ខទាំងឡាយណា ដែលស្ងប់រំងាប់ កន្លងរូបធាតុផង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។ប។ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង កាលណោះ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកពេញលេញ ដោយអង្គនោះ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរឲ្យជ្រះថ្លាជុំវិញផង ជាអ្នកពេញលេញដោយអាការៈទាំងពួងផង»។ ទី២។

๓. ปฐมมรณสฺสติสุตฺตํ

៣. បឋមមរណស្សតិសូត្រ

๗๓. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. ภาเวถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ’’นฺติ.

៧៣. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងផ្ទះឥដ្ឋ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ (សេចក្តីរលឹកដល់សេចក្តីស្លាប់) ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្នករាល់គ្នា បានចម្រើនមរណស្សតិដែរឬទេ»។

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ[Pg.136], ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មានភិក្ខុមួយរូប បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ត្រាស់សួរថា «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ ភិក្ខុនោះ ក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានត្រឹមតែមួយថ្ងៃមួយយប់ ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ อุปฑฺฒทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានត្រឹមតែកន្លះថ្ងៃ ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"。 បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»。

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងវេលាឆ្អែតដោយចង្ហាន់មួយពេល ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อุปฑฺฒปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងវេលាឆ្អែតដោយចង្ហាន់កន្លះពេល ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต [Pg.137] สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងវេលាទំពារលេបនូវពំនូតបាយ ៤ ឬ ៥ ម៉ាត់ ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងវេលាទំពារលេបនូវពំនូតបាយតែមួយម៉ាត់ ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ, ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិ ដូចម្តេចខ្លះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណា មានសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យអាត្មាអញ រស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងខ្យល់ដកដង្ហើមចូលហើយដកដង្ហើមចេញ ឬដកដង្ហើមចេញហើយដកដង្ហើមចូល ដើម្បីអាត្មាអញ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត នូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះមានព្រះភាគ កិច្ចជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន អាត្មាអញ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិ យ៉ាងនេះឯង»។

เอวํ วุตฺเต ภควา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ยฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ; โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ อุปฑฺฒทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ; โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อุปฑฺฒปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ [Pg.138] ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขู ปมตฺตา วิหรนฺติ, ทนฺธํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย’’’.

កាលដែលភិក្ខុទាំងនោះក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ទៅនឹងភិក្ខុទាំងនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងសាសនានេះ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់មួយយប់មួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់មួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់កន្លះថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់ថេរវេលាប៉ុនគ្នានឹងឆាន់ចង្ហាន់មួយពេល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់ថេរវេលាប៉ុនគ្នានឹងឆាន់ចង្ហាន់កន្លះពេល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់ថេរវេលាប៉ុនគ្នានឹងទំពារលេបបាយបួនប្រាំម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនេះ ហៅថា ជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីប្រមាទ ចម្រើនមរណស្សតិយឺតយូរ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។

‘‘โย จ ขฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ, ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขู อปฺปมตฺตา วิหรนฺติ, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់ថេរវេលាប៉ុនគ្នានឹងទំពារលេបបាយមួយម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុណាមួយ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា 'ឱហ្ន៎ ធ្វើម្តេចហ្នឹងឲ្យអាត្មាអញរស់នៅអស់ថេរវេលាប៉ុនគ្នានឹងដកដង្ហើមចូលហើយដកដង្ហើមចេញ ឬដកដង្ហើមចេញហើយដកដង្ហើមចូល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កិច្ចដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មុខជាបានធ្វើច្រើនជាមិនខាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនេះ ហៅថា ជាអ្នកមិនប្រមាទរស់នៅ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងមុតមាំ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อปฺปมตฺตา วิหริสฺสาม, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาวยิสฺสาม อาสวานํ ขยายา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា 'យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកមិនប្រមាទរស់នៅ យើងទាំងឡាយនឹងចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងមុតមាំ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី ៣)

๔. ทุติยมรณสฺสติสุตฺตํ

៤. ទុតិយមរណស្សតិសូត្រ

๗๔. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ …เป… มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา.

៧៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងផ្ទះឥដ្ឋ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។

‘‘กถํ ภาวิตา จ, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ กถํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวเส นิกฺขนฺเต รตฺติยา ปติหิตาย อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ[Pg.139], มนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ, อมนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមរណស្សតិដែលបុគ្គលចម្រើនយ៉ាងណា ធ្វើឲ្យច្រើនយ៉ាងណា ទើបមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលដែលថ្ងៃកន្លងទៅ យប់ចូលមកដល់ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'ហេតុជាគ្រឿងស្លាប់របស់អាត្មាអញ មានច្រើនណាស់ហ្ន៎ គឺពស់ខាំអាត្មាអញក៏សង្ស័យ ខ្ទួយទិចអាត្មាអញក៏សង្ស័យ ក្អែបខាំអាត្មាអញក៏សង្ស័យ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលដោយហេតុនោះ ហេតុនោះគb្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ ឬមួយអាត្មាអញគប្បីដើរជំពប់ដួលទៅ ឬបាយដែលអាត្មាអញបរិភោគហើយ មិនរលួយទៅ ឬប្រមាត់របស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើង ឬស្លេស្មរបស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើង ឬខ្យល់មានមុខដូចជាកាំបិតគប្បីកម្រើកឡើង ឬពួកមនុស្សគប្បីបៀតបៀនអាត្មាអញ ឬពួកអមនុស្សគប្បីបៀតបៀនអាត្មាអញ អាត្មាអញគb្បីធ្វើមរណកាលដោយហេតុនោះ ហេតុនោះគb្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'ធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់លះបង់ ដែលគប្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ កាលបើធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាយប់ មានដែរឬទេហ្ន៎'»។

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកាលពិចារណាទៅ ដឹងយ៉ាងនេះថា 'ធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់លះបង់ ដែលគប្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ កាលបើធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាយប់ មាននៅឡើយ' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខំប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឲ្យមានកម្រិតលើសប្រមាណ ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង។

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលភ្លើងឆេះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខំប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឲ្យមានកម្រិតលើសប្រមាណ ដើម្បីពន្លត់នូវសម្លៀកបំពាក់ ឬក្បាលនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខំប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឲ្យមានកម្រិតលើសប្រមាណ ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង ក៏យ៉ាងនោះដែរ។

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើភិក្ខុកាលពិចារណាទៅ ដឹងយ៉ាងនេះថា 'ធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់លះបង់ ដែលគប្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ កាលបើធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាយប់ មិនមានឡើយ' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីជាអ្នកសិក្សារឿយៗក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាកុសល អស់ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ រស់នៅដោយសេចក្តីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយនោះឯង។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รตฺติยา นิกฺขนฺตาย ทิวเส ปติหิเต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ, มนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ, อมนุสฺสา วา มํ อุปกฺกเมยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา. โส มม อสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលដែលយប់កន្លងទៅ ថ្ងៃចូលមកដល់ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'ហេតុជាគ្រឿងស្លាប់របស់អាត្មាអញ មានច្រើនណាស់ហ្ន៎ គឺពស់ខាំអាត្មាអញក៏សង្ស័យ ខ្ទួយទិចអាត្មាអញក៏សង្ស័យ ក្អែបខាំអាត្មាអញក៏សង្ស័យ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលដោយហេតុនោះ ហេតុនោះគb្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ ឬមួយអាត្មាអញគប្បីដើរជំពប់ដួលទៅ ឬបាយដែលអាត្មាអញបរិភោគហើយ មិនរលួយទៅ ឬប្រមាត់របស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើង ឬស្លេស្មរបស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើង ឬខ្យល់មានមុខដូចជាកាំបិតគb្បីកម្រើកឡើង ឬពួកមនុស្សគប្បីបៀតបៀនអាត្មាអញ ឬពួកអមនុស្សគប្បីបៀតបៀនអាត្មាអញ អាត្មាអញគb្បីធ្វើមរណកាលដោយហេតុនោះ ហេតុនោះគb្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'ធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់លះបង់ ដែលគប្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ កាលបើធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មានដែរឬទេហ្ន៎'»។

‘‘สเจ[Pg.140], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកាលពិចារណាទៅ ដឹងយ៉ាងនេះថា 'ធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់លះបង់ ដែលគប្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ កាលបើធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មាននៅឡើយ' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខំប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឲ្យមានកម្រិតលើសប្រមាណ ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង។

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលភ្លើងឆេះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខំប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឲ្យមានកម្រិតលើសប្រមាណ ដើម្បីពន្លត់នូវសម្លៀកបំពាក់ ឬក្បាលនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខំប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឲ្យមានកម្រិតលើសប្រមាណ ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង ក៏យ៉ាងនោះដែរ។

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ ภาวิตา โข, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ เอวํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើភិក្ខុកាលពិចារណាទៅ ដឹងយ៉ាងនេះថា 'ធម៌ទាំងឡាយជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់លះបង់ ដែលគប្បីជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ កាលបើធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មិនមានឡើយ' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីជាអ្នកសិក្សារឿយៗក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាកុសល អស់ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ រស់នៅដោយសេចក្តីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិដែលបុគ្គលចម្រើនយ៉ាងនេះ ធ្វើឲ្យច្រើនយ៉ាងនេះឯង តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត»។ (ចប់ សូត្រទី ៤)

๕. ปฐมสมฺปทาสุตฺตํ

៥. បឋមសម្បទាសូត្រ

๗๕. ‘‘อฏฺฐิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา อฏฺฐ? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา, สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สมฺปทา’’ติ.

៧៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌) ទាំងឡាយនេះ មាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ឧដ្ឋានសម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌ដោយការក្រោកប្រឹងប្រែង) ១ អារក្ខសម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌ដោយការរក្សា) ១ កល្យាណមិត្តតា (ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ) ១ សមជីវិតា (ការចិញ្ចឹមជីវិតសមគួរ) ១ សទ្ធាសម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា) ១ សីលសម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌ដោយសីល) ១ ចាគសម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌ដោយការលះបង់) ១ បញ្ញាសម្បទា (សេចក្តីបរិបូណ៌ដោយបញ្ញា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម្បទាទាំងឡាយ ៨ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«បុគ្គលអ្នកក្រោកប្រឹងប្រែងក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានការចាត់ចែង តែងចិញ្ចឹមជីវិតស្មើៗគ្នា (សមគួរ) តែងរក្សាទ្រព្យដែលខ្លួនសន្សំបានហើយ។

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល ដឹងនូវពាក្យសុំ មានសេចក្តីកំណាញ់ប្រាសចេញហើយ តែងជម្រះនូវផ្លូវជាគ្រឿងនាំមកនូវសេចក្តីសុខក្នុងបរលោកជានិច្ច។

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង ព្រះពុទ្ធទ្រង់មានព្រះនាមពិត ទ្រង់សម្តែងហើយថា ជាធម៌នាំមកនូវសេចក្តីសុខក្នុងលោកទាំងពីរ ដល់គ្រហស្ថអ្នកមានសទ្ធា អ្នកស្វែងរកផ្ទះ។

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ปญฺจมํ;

ដើម្បីជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបរលោក ការលះបង់ និងបុណ្យរបស់គ្រហស្ថនោះ តែងចម្រើនឡើងយ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី ៥)

๖. ทุติยสมฺปทาสุตฺตํ

៦. ទុតិយសម្បទាសូត្រ

๗๖. ‘‘อฏฺฐิมา[Pg.141], ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา อฏฺฐ? อุฏฺฐานสมฺปทา, อารกฺขสมฺปทา, กลฺยาณมิตฺตตา, สมชีวิตา, สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อุฏฺฐานสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต เยน กมฺมฏฺฐาเนน ชีวิตํ กปฺเปติ – ยทิ กสิยา ยทิ วณิชฺชาย ยทิ โครกฺเขน ยทิ อิสฺสตฺเตน ยทิ ราชโปริเสน ยทิ สิปฺปญฺญตเรน – ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุนฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุฏฺฐานสมฺปทา.

៧៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម្បទាទាំងឡាយនេះ មាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ឧដ្ឋានសម្បទា ១ អារក្ខសម្បទា ១ កល្យាណមិត្តតា ១ សមជីវិតា ១ សទ្ធាសម្បទា ១ សីលសម្បទា ១ ចាគសម្បទា ១ បញ្ញាសម្បទា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧដ្ឋានសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការងារណា ទោះបីដោយការធ្វើស្រែចម្ការក្តី ដោយការជួញដូរក្តី ដោយការរក្សាក្រោមក្តី ដោយសិល្បៈបាញ់ធ្នូក្តី ដោយការបម្រើរាជការក្តី ដោយសិល្បៈណាមួយក្តី ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងការងារនោះ ប្រកបដោយបញ្ញាជាគ្រឿងពិចារណាឧបាយក្នុងការងារនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ឧដ្ឋានសម្បទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อารกฺขสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา เสทาวกฺขิตฺตา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา เต อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทติ – ‘กินฺติ เม โภเค เนว ราชาโน หเรยฺยุํ, น โจรา หเรยฺยุํ, น อคฺคิ ฑเหยฺย, น อุทกํ วเหยฺย, น อปฺปิยา ทายาทา หเรยฺยุ’นฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อารกฺขสมฺปทา.

ចុះអារក្ខសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានភោគទ្រព្យដែលខ្លួនបានមកដោយការប្រឹងប្រែង និងសេចក្តីព្យាយាម សន្សំបានដោយកម្លាំងដៃ ហូរញើសក្បាលជង្គង់ ជាទ្រព្យធម៌ បានមកដោយធម៌ តែងរក្សាការពារភោគទ្រព្យទាំងនោះដោយគិតថា 'ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ កុំឲ្យស្តេចទាំងឡាយរឹបអូសយកភោគទ្រព្យរបស់អាត្មាអញបាន កុំឲ្យពួកចោរប្លន់យកបាន កុំឲ្យភ្លើងឆេះបាន កុំឲ្យទឹកហូរនាំយកទៅបាន កុំឲ្យពួកទាយាទជាទីមិនស្រឡាញ់រឹបអូសយកបាន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អារក្ខសម្បទា»។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณมิตฺตตา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา ปฏิวสติ, ตตฺถ เย เต โหนฺติ คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา ทหรา วา วุทฺธสีลิโน วุทฺธา วา วุทฺธสีลิโน สทฺธาสมฺปนฺนา สีลสมฺปนฺนา จาคสมฺปนฺนา ปญฺญาสมฺปนฺนา, เตหิ สทฺธึ สนฺติฏฺฐติ สลฺลปติ สากจฺฉํ สมาปชฺชติ; ยถารูปานํ สทฺธาสมฺปนฺนานํ สทฺธาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ สีลสมฺปนฺนานํ สีลสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ จาคสมฺปนฺนานํ จาคสมฺปทํ อนุสิกฺขติ, ยถารูปานํ ปญฺญาสมฺปนฺนานํ ปญฺญาสมฺปทํ อนุสิกฺขติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณมิตฺตตา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីជាអ្នកមានមិត្តល្អ (កល្យាណមិត្តតា) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ អាស្រ័យនៅក្នុងភូមិ ឬនិគមណាមួយ ក្នុងភូមិ ឬនិគមនោះ មានពួកជនជាគហបតីក្តី ជាកូនគហបតីក្តី ទោះបីនៅក្មេងដែលមានសីលធម៌ចម្រើន ឬចាស់ទុំដែលមានសីលធម៌ចម្រើន ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល បរិបូណ៌ដោយចាគៈ បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា កុលបុត្រនោះតែងសេពគប់ និយាយសន្ទនា ពិភាក្សាជាមួយជនទាំងនោះ តែងសិក្សាតម្រាប់តាមសទ្ធាសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធាបែបនោះ តែងសិក្សាតម្រាប់តាមសីលសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីលបែបនោះ តែងសិក្សាតម្រាប់តាមចាគសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយចាគៈបែបនោះ តែងសិក្សាតម្រាប់តាមបញ្ញាសម្បទា របស់ជនអ្នកបរិបូណ៌ដោយបញ្ញាបែបនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីជាអ្នកមានមិត្តល្អ។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมชีวิตา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ตุลาธาโร วา ตุลาธารนฺเตวาสี วา ตุลํ ปคฺคเหตฺวา ชานาติ – ‘เอตฺตเกน วา โอนตํ, เอตฺตเกน วา อุนฺนต’นฺติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. สจายํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต [Pg.142] อปฺปาโย สมาโน อุฬารํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร ‘อุทุมฺพรขาที วายํ กุลปุตฺโต โภเค ขาทตี’ติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต มหาโย สมาโน กสิรํ ชีวิกํ กปฺเปติ, ตสฺส ภวนฺติ วตฺตาโร – ‘อเชฏฺฐมรณํ วายํ กุลปุตฺโต มริสฺสตี’ติ. ยโต จ โขยํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต อายญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา วยญฺจ โภคานํ วิทิตฺวา สมํ ชีวิกํ กปฺเปติ นาจฺโจคาฬฺหํ นาติหีนํ – ‘เอวํ เม อาโย วยํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, น จ เม วโย อายํ ปริยาทาย ฐสฺสตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมชีวิตา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ (សមជីវិតា) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់នូវការចម្រើន (ចំណូល) នៃភោគៈទាំងឡាយផង ដឹងច្បាស់នូវការវិនាស (ចំណាយ) នៃភោគៈទាំងឡាយផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ មិនខ្ជះខ្ជាយពេក មិនកម្សត់ពេក ដោយគិតថា 'ចំណូលរបស់អាត្មាអញ នឹងគ្របសង្កត់លើចំណាយ ហើយស្ថិតនៅ ចំណាយរបស់អាត្មាអញ នឹងមិនគ្របសង្កត់លើចំណូល ហើយស្ថិតនៅឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអ្នកកាន់ជញ្ជីង ឬកូនសិស្សរបស់អ្នកកាន់ជញ្ជីង លើកជញ្ជីងឡើងហើយ តែងដឹងថា 'ទម្ងន់ប៉ុណ្ណេះ ទាបចុះ ទម្ងន់ប៉ុណ្ណេះ ខ្ពស់ឡើង' យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក៏យ៉ាងនោះដែរ ដឹងច្បាស់នូវចំណូលនៃភោគៈទាំងឡាយផង ដឹងច្បាស់នូវចំណាយនៃភោគៈទាំងឡាយផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ មិនខ្ជះខ្ជាយពេក មិនកម្សត់ពេក ដោយគិតថា 'ចំណូលរបស់អាត្មាអញ នឹងគ្របសង្កត់លើចំណាយ ហើយស្ថិតនៅ ចំណាយរបស់អាត្មាអញ នឹងមិនគ្របសង្កត់លើចំណូល ហើយស្ថិតនៅឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកុលបុត្រនេះ មានចំណូលតិចតួច ប៉ុន្តែចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងខ្ជះខ្ជាយ តែងមានអ្នកពោលទិតៀនគាត់ថា 'កុលបុត្រនេះ បរិភោគភោគសម្បត្តិ ដូចជាមនុស្សស៊ីផ្លែឧទុម្ពរ (ល្វា)'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកុលបុត្រនេះ មានចំណូលច្រើន ប៉ុន្តែចិញ្ចឹមជីវិតយ៉ាងកម្សត់ក្រខ្សត់ តែងមានអ្នកពោលទិតៀនគាត់ថា 'កុលបុត្រនេះ មុខជានឹងស្លាប់ទៅ ដូចជាមនុស្សឥតទីពឹង (ស្លាប់ដូចជាមនុស្សអនាថា)'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាកុលបុត្រ ដឹងច្បាស់នូវចំណូលនៃភោគៈទាំងឡាយផង ដឹងច្បាស់នូវចំណាយនៃភោគៈទាំងឡាយផង ហើយចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ មិនខ្ជះខ្ជាយពេក មិនកម្សត់ពេក ដោយគិតថា 'ចំណូលរបស់អាត្មាអញ នឹងគ្របសង្កត់លើចំណាយ ហើយស្ថិតនៅ ចំណាយរបស់អាត្មាអញ នឹងមិនគ្របសង្កត់លើចំណូល ហើយស្ថិតនៅឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការចិញ្ចឹមជីវិតស្មើ។»

‘‘กตมา จ ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សទ្ធាសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា 'ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ... ទ្រង់ជាសាស្តានៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួង ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយភគវធម៌'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សទ្ធាសម្បទា។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីលសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សីលសម្បទា។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចាគសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិល គឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ... ជាអ្នកគួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ និងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ចាគសម្បទា។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ สมฺปทา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បញ្ញាសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានបញ្ញា... ប្រកបដោយបញ្ញាដ៏ប្រសើរ ដែលអាចធ្លុះធ្លាយ ដល់ការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បញ្ញាសម្បទា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯង ហៅថា សម្បទា ៨ យ៉ាង។»

‘‘อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ, อปฺปมตฺโต วิธานวา;

สมํ กปฺเปติ ชีวิกํ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

«បុគ្គលអ្នកមានការក្រោកឈរឡើង (ឧស្សាហ៍) ក្នុងកិច្ចការងារទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានការចាត់ចែងដ៏សមគួរ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយស្មើ រក្សាទុកនូវទ្រព្យដែលសន្សំបានហើយ។»

‘‘สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

นิจฺจํ มคฺคํ วิโสเธติ, โสตฺถานํ สมฺปรายิกํ.

«បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធា បរិបូណ៌ដោយសីល ដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសូម មានសេចក្តីកំណាញ់ប្រាសចេញហើយ តែងជម្រះនូវផ្លូវដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខក្នុងបរលោកជានិច្ច។»

‘‘อิจฺเจเต อฏฺฐ ธมฺมา จ, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

อกฺขาตา สจฺจนาเมน, อุภยตฺถ สุขาวหา.

«ធម៌ទាំង ៨ យ៉ាងនេះឯង របស់គ្រហស្ថអ្នកមានសទ្ធា ស្វែងរកផ្ទះ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់មានព្រះនាមពិត (សច្ចនាម) សម្តែងហើយថា នាំមកនូវសេចក្តីសុខក្នុងលោកទាំងពីរ។»

‘‘ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«ដើម្បីជាប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបរលោក ការលះបង់ និងបុណ្យរបស់គ្រហស្ថនោះ តែងចម្រើនឡើងយ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. อิจฺฉาสุตฺตํ

៧. «អិច្ឆាសូត្រ»

๗๗. ตตฺร [Pg.143] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขโว’’ติ! ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

៧៧. «ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ បានទទួលស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «អាវុសោ»។ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖»

‘‘อฏฺฐิเม, อาวุโส, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม อฏฺฐ? อิธาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៨ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ (ចេញចាកពួក) នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ តែងក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើងឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែមិនបានលាភនោះ តែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្តីវង្វេងភាន់ភាំង។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ តែមិនបានលាភ ជាអ្នកសោកសៅ ខ្សឹកខ្សួល និងឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต ฆฏโต วายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ តែងក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែលាភនោះ តែងស្រវឹង ប្រមាទ ដល់នូវសេចក្តីប្រមាទ。 ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ ជាអ្នកបានលាភ ស្រវឹង ប្រមាទ និងឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, โสจี จ ปริเทวี จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើងឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែមិនបានលាភនោះ តែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្តីវង្វេងភាន់ភាំង។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ ទាំងមិនបានលាភ ជាអ្នកសោកសៅ ខ្សឹកខ្សួល និងឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน มชฺชติ ปมชฺชติ ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ น [Pg.144] ฆฏติ น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, มที จ ปมาที จ, จุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែលាភនោះ តែងស្រវឹង ប្រមាទ ដល់នូវសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ ជាអ្នកបានលាភ ស្រវឹង ប្រមាទ និងឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย, ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ តែងក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើងឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែមិនបានលាភនោះ តែងមិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្តីវង្វេងភាន់ភាំងឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ តែមិនបានលាភ មិនសោកសៅ មិនខ្សឹកខ្សួល និងមិនឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌ឡើយ'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย. ตสฺส อุฏฺฐหโต, ฆฏโต, วายมโต ลาภาย, ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ น ปมชฺชติ น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, อุฏฺฐหติ, ฆฏติ, วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ តែងក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ។ កាលភិក្ខុនោះ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែលាភនោះ តែងមិនស្រវឹង មិនប្រមាទ មិនដល់នូវសេចក្តីប្រមាទឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ ក្រោកឈរ ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ ជាអ្នកបានលាភ មិនស្រវឹង មិនប្រមាទ និងមិនឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌ឡើយ'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย, ลาโภ นุปฺปชฺชติ. โส เตน อลาเภน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, น จ ลาภี, น จ โสจี น จ ปริเทวี, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’’’.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏មិនកើតឡើងឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែមិនបានលាភនោះ តែងមិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្តីវង្វេងភាន់ភាំងឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ ទាំងមិនបានលាភ មិនសោកសៅ មិនខ្សឹកខ្សួល និងមិនឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌ឡើយ'។»

‘‘อิธ ปนาวุโส, ภิกฺขุโน ปวิวิตฺตสฺส วิหรโต นิรายตฺตวุตฺติโน อิจฺฉา อุปฺปชฺชติ ลาภาย. โส น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย. ตสฺส อนุฏฺฐหโต, อฆฏโต, อวายมโต ลาภาย, ลาโภ อุปฺปชฺชติ. โส เตน ลาเภน น มชฺชติ น ปมชฺชติ น ปมาทมาปชฺชติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, ‘ภิกฺขุ อิจฺโฉ วิหรติ ลาภาย, น อุฏฺฐหติ, น ฆฏติ, น วายมติ ลาภาย, ลาภี จ, น จ มที น จ ปมาที, อจฺจุโต จ สทฺธมฺมา’. อิเม โข, อาวุโส, อฏฺฐ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ នៅក្នុងទីស្ងាត់ មានការរស់នៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងអ្វីឡើយ ក៏កើតសេចក្តីប្រាថ្នាចង់បានលាភ។ ភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភឡើយ។ កាលភិក្ខុនោះ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ លាភក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះតែលាភនោះ តែងមិនស្រវឹង មិនប្រមាទ មិនដល់នូវសេចក្តីប្រមាទឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុនេះ ហៅថា 'ភិក្ខុមានសេចក្តីប្រាថ្នា ចិញ្ចឹមជីវិតដើម្បីលាភ មិនក្រោកឈរ មិនព្យាយាម មិនប្រឹងប្រែង ដើម្បីលាភ ជាអ្នកបានលាភ មិនស្រវឹង មិនប្រមាទ និងមិនឃ្លាតចាកព្រះសទ្ធម៌ឡើយ'។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គល ៨ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. อลํสุตฺตํ

៨. «អលំសូត្រ»

๗๘. ตตฺร [Pg.145] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ฉหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ, โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ.

៧៨. «ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា... ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង អាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយផង ជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយផង ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង ជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំដីពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ស្អាតស្អំ មិនរដិបរដុប អាចញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យយល់សេចក្តីបានផង ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឱ្យសង្វាត ឱ្យរីករាយផង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង អាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង។»

‘‘ปญฺจหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, อลํ ปเรสํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៥ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង អាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង។ ធម៌ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយទេ តែជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយផង ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង ជាអ្នកមានវាចាល្អ។ប។ ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយផង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៥ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង អាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង។»

‘‘จตูหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយផង ជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយផង ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អឡើយ។ប។ មិនមែនជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញឡើយ។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។»

‘‘จตูหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ จตูหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… สนฺทสฺสโก [Pg.146] จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឡើយ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយផង ជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយផង តែមិនមែនជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ ជាអ្នកមានវាចាល្អ។ប។ ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយផង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឡើយ។»

‘‘ตีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយទេ តែជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយផង ជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អឡើយ។ប។ មិនមែនជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញឡើយ។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។»

‘‘ตีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ตีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ…เป… อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, สนฺทสฺสโก จ โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឡើយ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយទេ តែជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយផង តែមិនមែនជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ ជាអ្នកមានវាចាល្អ។ប។ អាចញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យយល់សេចក្តីបាន ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយផង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឡើយ។»

‘‘ทฺวีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ…เป… โน จ สนฺทสฺสโก โหติ…เป… สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อตฺตโน, นาลํ ปเรสํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។ ធម៌ ២ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយទេ ទាំងមិនមែនជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយឡើយ តែជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អឡើយ។ប។ មិនមែនជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញឡើយ។ប។ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ។»

‘‘ทฺวีหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน. กตเมหิ ทฺวีหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ น เหว โข ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ; โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารณชาติโก โหติ; โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขิตา โหติ; โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ[Pg.147], โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ทฺวีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ ปเรสํ, นาลํ อตฺตโน’’ติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឡើយ។ ធម៌ ២ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកមានការសង្កេតឃើញឆាប់រហ័សក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយទេ ទាំងមិនមែនជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលបានស្តាប់ហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកដឹងសេចក្តី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ តែជាអ្នកមានវាចាល្អ មានសំដីពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ស្អាតស្អំ មិនរដិបរដុប អាចញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យយល់សេចក្តីបានផង ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ ណែនាំ ញ៉ាំងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឱ្យសង្វាត ឱ្យរីករាយផង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ២ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកអាចដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនអាចដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនឡើយ។» ចប់ ទី៨។

๙. ปริหานสุตฺตํ

៩. «បរិហានសូត្រ»

๗๙. ‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา, สํสคฺคารามตา, ปปญฺจารามตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

៧៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេក ១ ភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១ ភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ១ ភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌ជាគ្រឿងយឺតយូរ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។»

‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม อฏฺฐ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา, อสํสคฺคารามตา, นิปฺปปญฺจารามตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភាពជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ភាពជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ភាពជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការដេក ១ ភាពជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១ ភាពជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ១ ភាពជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងធម៌ជាគ្រឿងយឺតយូរ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។» ចប់ ទី៩។

๑๐. กุสีตารมฺภวตฺถุสุตฺตํ

១០. «កុសីតារម្ភវត្ថុសូត្រ»

๘๐. ‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, กุสีตวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตฺตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสติ. กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ กุสีตวตฺถุ.

៨០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស (កុសីតវត្ថុ) នេះ មាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានការងារដែលត្រូវធ្វើ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ការងារដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើ មានពិតមែន កាលបើអាត្មាអញធ្វើការងារ កាយនឹងហត់នឿយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេកសិន»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី១។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ. กมฺมํ โข ปน เม กโรนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ กุสีตวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុបានធ្វើការងាររួចហើយ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញបានធ្វើការងាររួចហើយ កាលដែលអាត្មាអញធ្វើការងារ កាយក៏ហត់នឿយហើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេកសិន»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី២។»

‘‘ปุน [Pg.148] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มคฺโค เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลมิสฺสติ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ กุสีตวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុត្រូវដើរផ្លូវឆ្ងាយ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ផ្លូវដែលអាត្មាអញត្រូវដើរ មានពិតមែន កាលបើអាត្មាអញដើរផ្លូវ កាយនឹងហត់នឿយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេកសិន»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី៣។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺตสฺส กาโย กิลนฺโต. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ ภิกฺขเว, จตุตฺถํ กุสีตวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុបានដើរផ្លូវឆ្ងាយរួចហើយ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញបានដើរផ្លូវរួចហើយ កាលដែលអាត្មាអញដើរផ្លូវ កាយក៏ហត់នឿយហើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេកសិន»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី៤។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย กิลนฺโต อกมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ กุสีตวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុកាលត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុក ឬនិគម មិនបានភោជនដ៏សៅហ្មងក្តី ដ៏ប្រណីតក្តី ឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមប្រាថ្នាឡើយ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញកាលត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុក ឬនិគម មិនបានភោជនដ៏សៅហ្មងក្តី ដ៏ប្រណីតក្តី ឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមប្រាថ្នាឡើយ កាយរបស់អាត្មាអញនោះ ក៏ហត់នឿយ មិនគួរដល់ការងារឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេកសិន»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី៥។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย ครุโก อกมฺมญฺโญ มาสาจิตํ มญฺเญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐํ กุสีตวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុកាលត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុក ឬនិគម បានភោជនដ៏សៅហ្មងក្តី ដ៏ប្រណីតក្តី ឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមប្រាថ្នាហើយ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញកាលត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុក ឬនិគម បានភោជនដ៏សៅហ្មងក្តី ដ៏ប្រណីតក្តី ឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមប្រាថ្នាហើយ កាយរបស់អាត្មាអញនេះ ក៏ធ្ងន់ មិនគួរដល់ការងារ ដូចជាបាវសណ្តែកសើម បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេកសិន»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម。ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី៦។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ อตฺถิ กปฺโป นิปชฺชิตุํ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, สตฺตมํ กุสีตวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អាពាធបន្តិចបន្តួចកើតឡើងដល់ភិក្ខុ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «អាពាធបន្តិចបន្តួចនេះ កើតឡើងដល់អាត្មាអញហើយ គួរដើម្បីដេកបាន បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញដេក»។ ភិក្ខុនោះក៏ដេកទៅ មិនបានប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាហេតុនៃសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ទី៧។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เม กาโย ทุพฺพโล อกมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ นิปชฺชามี’ติ[Pg.149]. โส นิปชฺชติ, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐมํ กุสีตวตฺถุ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ กุสีตวตฺถูนิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកសះស្បើយពីគ្រុនក្ដៅ គឺទើបតែនឹងសះស្បើយពីជំងឺមិនយូរប៉ុន្មាន។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញសះស្បើយពីគ្រុនក្ដៅ ទើបតែនឹងសះស្បើយពីជំងឺមិនយូរប៉ុន្មាន រាងកាយរបស់អាត្មាអញនេះនៅខ្សោយ មិនទាន់គួរដល់ការងារឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញសម្រាកសិន“។ ភិក្ខុនោះក៏សម្រាកទៅ មិនប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាកុសីតវត្ថុទី៨។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាកុសីតវត្ថុ ៨ យ៉ាង»។

‘‘อฏฺฐิมานิ, ภิกฺขเว, อารมฺภวตฺถูนิ. กตมานิ อฏฺฐ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตฺตพฺพํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสติ. กมฺมํ โข มยา กโรนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃការប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម (អារម្ភវត្ថុ) នេះមាន ៨ យ៉ាង។ ៨ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានការងារដែលត្រូវធ្វើ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ការងារដែលអាត្មាអញត្រូវធ្វើនឹងមាន កាលបើអាត្មាអញធ្វើការងារ មិនងាយនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាមជាមុនសិន ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី១។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา กมฺมํ กตํ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข กมฺมํ อกาสึ. กมฺมํ โข ปนาหํ กโรนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុបានធ្វើការងាររួចហើយ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញបានធ្វើការងាររួចហើយ កាលដែលអាត្មាអញធ្វើការងារនោះ មិនអាចនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី២។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คนฺตพฺโพ โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – มคฺโค โข เม คนฺตพฺโพ ภวิสฺสติ. มคฺคํ โข ปน เม คจฺฉนฺเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុត្រូវដើរផ្លូវឆ្ងាយ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ផ្លូវឆ្ងាយដែលអាត្មាអញត្រូវដើរនឹងមាន កាលបើអាត្មាអញដើរផ្លូវឆ្ងាយ មិនងាយនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម...“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី៣។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา มคฺโค คโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข มคฺคํ อคมาสึ. มคฺคํ โข ปนาหํ คจฺฉนฺโต นาสกฺขึ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុបានដើរផ្លូវឆ្ងាយរួចហើយ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញបានដើរផ្លូវឆ្ងាយរួចហើយ កាលដែលអាត្មាអញដើរផ្លូវឆ្ងាយនោះ មិនអាចនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម...“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី៤។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต น ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต นาลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย ลหุโก กมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុត្រេចទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុកក្ដី ក្នុងនិគមក្ដី មិនបានភោជនដ៏សៅហ្មង ឬផ្ចិតផ្ចង់ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមតម្រូវការឡើយ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញត្រេចទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុកក្ដី ក្នុងនិគមក្ដី មិនបានភោជនដ៏សៅហ្មង ឬផ្ចិតផ្ចង់ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមតម្រូវការឡើយ រាងកាយរបស់អាត្មាអញនេះស្រាល គួរដល់ការងារល្អណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម...“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី៥។»

‘‘ปุน [Pg.150] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เอวํ โหติ – อหํ โข คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย จรนฺโต อลตฺถํ ลูขสฺส วา ปณีตสฺส วา โภชนสฺส ยาวทตฺถํ ปาริปูรึ. ตสฺส เม กาโย พลวา กมฺมญฺโญ. หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុត្រេចទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុកក្ដី ក្នុងនិគមក្ដី បានភោជនដ៏សៅហ្មង ឬផ្ចិតផ្ចង់ ឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមតម្រូវការ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញត្រេចទៅបិណ្ឌបាតក្នុងស្រុកក្ដី ក្នុងនិគមក្ដី បានភោជនដ៏សៅហ្មង ឬផ្ចិតផ្ចង់ ឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមតម្រូវការហើយ រាងកាយរបស់អាត្មាអញនេះមានកម្លាំង គួរដល់ការងារល្អណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម...“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី៦។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน โหติ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ตสฺส เอวํ โหติ – อุปฺปนฺโน โข เม อยํ อปฺปมตฺตโก อาพาโธ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปวฑฺเฒยฺย. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ…เป… อิทํ, ภิกฺขเว, สตฺตมํ อารมฺภวตฺถุ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អាពាធបន្តិចបន្តួចកើតឡើងដល់ភិក្ខុ។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាពាធបន្តិចបន្តួចនេះកើតឡើងដល់អាត្មាអញហើយ ហេតុនេះតែងមាន គឺអាពាធរបស់អាត្មាអញអាចនឹងចម្រើនឡើងបាន បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាមជាមុនសិន...“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី៧។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานา วุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อาพาโธ ปจฺจุทาวตฺเตยฺย. หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. โส วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิทํ, ภิกฺขเว, อฏฺฐมํ อารมฺภวตฺถุ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ อารมฺภวตฺถูนี’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកសះស្បើយពីគ្រុនក្ដៅ គឺទើបតែនឹងសះស្បើយពីជំងឺមិនយូរប៉ុន្មាន។ ភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញសះស្បើយពីគ្រុនក្ដៅ ទើបតែនឹងសះស្បើយពីជំងឺមិនយូរប៉ុន្មាន ហេតុនេះតែងមាន គឺអាពាធរបស់អាត្មាអញអាចនឹងត្រឡប់មកវិញបាន បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាមជាមុនសិន ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់“។ ភិក្ខុនោះក៏ប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាម ដើម្បីដល់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអារម្ភវត្ថុទី៨។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអារម្ភវត្ថុ ៨ យ៉ាង»។ (ចប់ សូត្រទី១០)

ยมกวคฺโค ตติโย.

យមកវគ្គ ទី៣ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃយមកវគ្គនោះគឺ៖

ทฺเว สทฺธา ทฺเว มรณสฺสตี, ทฺเว สมฺปทา อถาปเร;

อิจฺฉา อลํ ปริหานํ, กุสีตารมฺภวตฺถูนีติ.

សទ្ធាសូត្រ ២ លើក, មរណស្សតិសូត្រ ២ លើក, សម្បទាសូត្រ ២ លើក, មួយទៀត ឥច្ឆាសូត្រ, អលំសូត្រ, បរិហានសូត្រ, កុសីតវត្ថុសូត្រ និងអារម្ភវត្ថុសូត្រ។

(๙) ๔. สติวคฺโค

(៩) ៤. សតិវគ្គ

๑. สติสมฺปชญฺญสุตฺตํ

១. សតិសម្បជញ្ញសូត្រ

๘๑. ‘‘สติสมฺปชญฺเญ, ภิกฺขเว, อสติ สติสมฺปชญฺญวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ. หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ อินฺทฺริยสํวโร. อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ [Pg.151] สีลํ. สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ. สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ. ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค. นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ… เผคฺคุปิ… สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สติสมฺปชญฺเญ อสติ สติสมฺปชญฺญวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ; หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนํ.

៨១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើគ្មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ហិរិ និងឱត្តប្បៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ (ហេតុជិត)។ កាលបើគ្មានហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឥន្ទ្រិយសំវរៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ។ កាលបើគ្មានឥន្ទ្រិយសំវរៈ សីល របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ។ កាលបើគ្មានសីល សម្មាសមាធិ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសីល ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ។ កាលបើគ្មានសម្មាសមាធិ យថាភូតញាណទស្សនៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ។ កាលបើគ្មានយថាភូតញាណទស្សនៈ និព្វិទា និងវិរាគៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ។ កាលបើគ្មាននិព្វិទា និងវិរាគៈ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកនិព្វិទា និងវិរាគៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ។ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលវិបត្តិចាកមែក និងស្លឹក សូម្បីតែក្រមររបស់ដើមឈើនោះ ក៏មិនដល់នូវការពេញបរិបូណ៌ សូម្បីតែសម្បក... សូម្បីតែក្រឡឹង... សូម្បីតែខ្លឹម ក៏មិនដល់នូវការពេញបរិបូណ៌ឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើគ្មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ហិរិ និងឱត្តប្បៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ កាលបើគ្មានហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឥន្ទ្រិយសំវរៈ របស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ...។ល។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាខូចខាតឧបនិស្ស័យ យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘สติสมฺปชญฺเญ, ภิกฺขเว, สติ สติสมฺปชญฺญสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ. หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ อินฺทฺริยสํวโร. อินฺทฺริยสํวเร สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ. สีเล สติ สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ. สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ. ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค. นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ… เผคฺคุปิ… สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สติสมฺปชญฺเญ สติ สติสมฺปชญฺญสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ หิโรตฺตปฺปํ; หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ហិរិ និងឱត្តប្បៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ កាលបើមានហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឥន្ទ្រិយសំវរៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ កាលបើមានឥន្ទ្រិយសំវរៈ សីល របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ កាលបើមានសីល សម្មាសមាធិ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ កាលបើមានសម្មាសមាធិ យថាភូតញាណទស្សនៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ កាលបើមានយថាភូតញាណទស្សនៈ និព្វិទា និងវិរាគៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ កាលបើមាននិព្វិទា និងវិរាគៈ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយនិព្វិទា និងវិរាគៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ។ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលបរិបូណ៌ដោយមែក និងស្លឹក សូម្បីតែក្រមររបស់ដើមឈើនោះ ក៏ដល់នូវការពេញបរិបូណ៌ សូម្បីតែសម្បក... សូម្បីតែក្រឡឹង... សូម្បីតែខ្លឹម ក៏ដល់នូវការពេញបរិបូណ៌ឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ហិរិ និងឱត្តប្បៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ កាលបើមានហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឥន្ទ្រិយសំវរៈ របស់បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ...។ល។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាបរិបូណ៌ដោយឧបនិស្ស័យ យ៉ាងនោះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី១)

๒. ปุณฺณิยสุตฺตํ

២. បុណ្ណិយសូត្រ

๘๒. อถ โข อายสฺมา ปุณฺณิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ปุณฺณิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อปฺเปกทา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ, อปฺเปกทา น ปฏิภาตี’’ติ? ‘‘สทฺโธ จ, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ โหติ, โน จุปสงฺกมิตา; เนว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. ยโต จ โข[Pg.152], ปุณฺณิย, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ; เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. สทฺโธ จ, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ, โน จ ปยิรุปาสิตา…เป… ปยิรุปาสิตา จ, โน จ ปริปุจฺฉิตา… ปริปุจฺฉิตา จ, โน จ โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ… โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ, โน จ สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรติ… สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ, โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ… ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เนว ตาว ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ.

៨២. គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅបុណ្ណិយៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអាយស្មៅបុណ្ណិយៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះតថាគត ជួនកាលក៏ភ្លឺច្បាស់ ជួនកាលក៏មិនភ្លឺច្បាស់?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលបុណ្ណិយៈ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធា តែមិនចូលទៅរក ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះតថាគត ក៏មិនភ្លឺច្បាស់ឡើយ។ ម្នាលបុណ្ណិយៈ លុះត្រាតែភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង ចូលទៅរកផង ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះតថាគត ទើបភ្លឺច្បាស់យ៉ាងនេះ។ ម្នាលបុណ្ណិយៈ ភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង ចូលទៅរកផង តែមិនចូលទៅអង្គុយជិត... ចូលទៅអង្គុយជិតផង តែមិនសាកសួរ... សាកសួរផង តែមិនផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌... ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌ផង តែស្ដាប់ហើយមិនចងចាំធម៌... ស្ដាប់ហើយចងចាំធម៌ផង តែមិនពិចារណាសេចក្ដីនៃធម៌ដែលខ្លួនចងចាំ... ពិចារណាសេចក្ដីនៃធម៌ដែលខ្លួនចងចាំផង តែមិនដឹងសេចក្ដី មិនដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ឡើយ ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះតថាគត ក៏មិនទាន់ភ្លឺច្បាស់ឡើយ។»

‘‘ยโต จ โข, ปุณฺณิย, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ, อุปสงฺกมิตา จ, ปยิรุปาสิตา จ, ปริปุจฺฉิตา จ, โอหิตโสโต จ ธมฺมํ สุณาติ, สุตฺวา จ ธมฺมํ ธาเรติ, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน จ โหติ; เอวํ ตถาคตํ ธมฺมเทสนา ปฏิภาติ. อิเมหิ โข, ปุณฺณิย, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา เอกนฺตปฏิภานา ตถาคตํ ธมฺมเทสนา โหตี’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលបុណ្ណិយៈ លុះត្រាតែភិក្ខុជាអ្នកមានសទ្ធាផង ចូលទៅរកផង ចូលទៅអង្គុយជិតផង សាកសួរផង ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌ផង ស្ដាប់ហើយចងចាំធម៌ផង ពិចារណាសេចក្ដីនៃធម៌ដែលខ្លួនចងចាំផង ដឹងសេចក្ដី ដឹងធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះតថាគត ទើបភ្លឺច្បាស់យ៉ាងនេះ។ ម្នាលបុណ្ណិយៈ ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះតថាគត តែងភ្លឺច្បាស់ដោយពិតប្រាកដ ដល់បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី២)

๓. มูลกสุตฺตํ

៣. មូលកសូត្រ

๘๓. ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กึมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, กึสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, กึสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, กึสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, กึปมุขา สพฺเพ ธมฺมา, กึอธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, กึอุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, กึสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา, ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ.

៨៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ សួរយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាឫសគល់ ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាហេតុឲ្យកើតឡើង ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាទីប្រជុំកើត ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាទីប្រជុំចុះ ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាប្រធាន ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាអធិបតី ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាធម៌ដ៏ក្រៃលែង ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាខ្លឹមសារ» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកទាំងឡាយ គួរឆ្លើយតបដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាអ្នកនាំទៅ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាទីពឹងទីរំលឹក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាការល្អណាស់ សូមសេចក្តីនៃភាសិតនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគតែម្តងចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយ បានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក។»

‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘กึมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, กึสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, กึสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, กึสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, กึปมุขา สพฺเพ ธมฺมา[Pg.153], กึอธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, กึอุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, กึสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ – ‘ฉนฺทมูลกา, อาวุโส, สพฺเพ ธมฺมา, มนสิการสมฺภวา สพฺเพ ธมฺมา, ผสฺสสมุทยา สพฺเพ ธมฺมา, เวทนาสโมสรณา สพฺเพ ธมฺมา, สมาธิปฺปมุขา สพฺเพ ธมฺมา, สตาธิปเตยฺยา สพฺเพ ธมฺมา, ปญฺญุตฺตรา สพฺเพ ธมฺมา, วิมุตฺติสารา สพฺเพ ธมฺมา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសម្ដែង អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងនិយាយ។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ សួរយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាឫសគល់ ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាហេតុឲ្យកើតឡើង ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាទីប្រជុំកើត ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាទីប្រជុំចុះ ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាប្រធាន ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាអធិបតី ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាធម៌ដ៏ក្រៃលែង ធម៌ទាំងពួង មានអ្វីជាខ្លឹមសារ» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះសួរយ៉ាងនេះ អ្នកទាំងឡាយ គួរឆ្លើយតបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ធម៌ទាំងពួង មានឆន្ទៈជាឫសគល់ ធម៌ទាំងពួង មានមនសិការជាហេតុឲ្យកើតឡើង ធម៌ទាំងពួង មានផស្សៈជាទីប្រជុំកើត ធម៌ទាំងពួង មានវេទនាជាទីប្រជុំចុះ ធម៌ទាំងពួង មានសមាធិជាប្រធាន ធម៌ទាំងពួង មានសតិជាអធិបតី ធម៌ទាំងពួង មានបញ្ញាជាធម៌ដ៏ក្រៃលែង ធម៌ទាំងពួង មានវិមុត្តិជាខ្លឹមសារ» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះសួរយ៉ាងនេះ អ្នកទាំងឡាយ គួរឆ្លើយតបយ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៣)

๔. โจรสุตฺตํ

៤. ចោរសូត្រ

๘๔. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, น จิรฏฺฐิติโก โหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ, อนวเสสํ อาทิยติ, อิตฺถึ หนติ, กุมารึ ทูเสติ, ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ, ราชโกสํ วิลุมฺปติ, อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ, น จ นิธานกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, น จิรฏฺฐิติโก โหติ.

៨៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មហាចោរដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ តែងដល់នូវការវិនាសឆាប់រហ័ស មិនស្ថិតនៅបានយូរឡើយ។ អង្គ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមហាចោរនោះ តែងវាយដំចំពោះបុគ្គលដែលមិនវាយដំខ្លួន ១ លួចយកទ្រព្យសម្បត្តិមិនឲ្យមានសេសសល់ ១ សម្លាប់ស្ត្រី ១ ប្រទូស្តកុមារី ១ ប្លន់បព្វជិត ១ ប្លន់ឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ ១ ធ្វើអំពើចោរកម្មក្នុងទីជិតពេក ១ ជាអ្នកមិនឈ្លាសវៃក្នុងការលាក់ទុក (នូវទ្រព្យដែលលួចបាន) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មហាចោរដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការនេះឯង តែងដល់នូវការវិនាសឆាប់រហ័ស មិនស្ថិតនៅបានយូរឡើយ។»

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, จิรฏฺฐิติโก โหติ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น อปฺปหรนฺตสฺส ปหรติ, น อนวเสสํ อาทิยติ, น อิตฺถึ หนติ, น กุมารึ ทูเสติ, น ปพฺพชิตํ วิลุมฺปติ, น ราชโกสํ วิลุมฺปติ, น อจฺจาสนฺเน กมฺมํ กโรติ, นิธานกุสโล จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร น ขิปฺปํ ปริยาปชฺชติ, จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មហាចោរដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ មិនដល់នូវការវិនាសឆាប់រហ័សឡើយ តែងស្ថិតនៅបានយូរ។ អង្គ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមហាចោរនោះ មិនវាយដំចំពោះបុគ្គលដែលមិនវាយដំខ្លួន ១ មិនលួចយកទ្រព្យសម្បត្តិមិនឲ្យមានសេសសល់ ១ មិនសម្លាប់ស្ត្រី ១ មិនប្រទូស្តកុមារី ១ មិនប្លន់បព្វជិត ១ មិនប្លន់ឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ ១ មិនធ្វើអំពើចោរកម្មក្នុងទីជិតពេក ១ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងការលាក់ទុក (នូវទ្រព្យដែលលួចបាន) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មហាចោរដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការនេះឯង មិនដល់នូវការវិនាសឆាប់រហ័សឡើយ តែងស្ថិតនៅបានយូរ។» (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. สมณสุตฺตํ

៥. សមណសូត្រ

๘๕. ‘‘‘สมโณ’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘พฺราหฺมโณ’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘เวทคู’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘ภิสกฺโก’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘นิมฺมโล’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘วิมโล’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘ญาณี’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต [Pg.154] สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ‘วิมุตฺโต’ติ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ.

៨៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «សមណៈ» នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «ព្រាហ្មណ៍» នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «វេទគូ» នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «ភិសក្កៈ» (ពេទ្យ) នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «និម្មលៈ» (អ្នកមិនមានមន្ទិល) នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «វិមលៈ» (អ្នកប្រាសចាកមន្ទិល) នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «ញាណី» (អ្នកមានប្រាជ្ញា) នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «វិមុត្តៈ» (អ្នករួចផុតហើយ) នេះ ជាឈ្មោះរបស់តថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។»

‘‘ยํ สมเณน ปตฺตพฺพํ, พฺราหฺมเณน วุสีมตา;

ยํ เวทคุนา ปตฺตพฺพํ, ภิสกฺเกน อนุตฺตรํ.

«គុណធម៌ណាដែលសមណៈ គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ណាដែលព្រាហ្មណ៍អ្នកមានព្រហ្មចរិយធម៌រស់នៅរួចហើយ គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ណាដែលវេទគូ គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ណាដែលភិសក្កៈ (ពេទ្យ) គួរសម្រេចបាន»

‘‘ยํ นิมฺมเลน ปตฺตพฺพํ, วิมเลน สุจีมตา;

ยํ ญาณินา จ ปตฺตพฺพํ, วิมุตฺเตน อนุตฺตรํ.

«គុណធម៌ណាដែលព្រះនិម្មលៈ គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ណាដែលព្រះវិមលៈអ្នកមានសេចក្តីស្អាតស្អំ គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ណាដែលព្រះញាណី គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ណាដែលព្រះវិមុត្តៈ គួរសម្រេចបាន»

‘‘โสหํ วิชิตสงฺคาโม, มุตฺโต โมเจมิ พนฺธนา;

นาโคมฺหิ ปรมทนฺโต, อเสโข ปรินิพฺพุโต’’ติ. ปญฺจมํ;

«តថាគតនោះ ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាមហើយ រួចផុតចាកចំណងហើយ តែងញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យរួចផុតចាកចំណងដែរ តថាគតជាអ្នកមានធម៌ដ៏ប្រសើរដែលទូន្មានបានល្អហើយ ដូចជាដំរីដ៏ប្រសើរ ជាព្រះអសេក្ខបុគ្គល និងជាអ្នករលត់ទុក្ខហើយ។» (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. ยสสุตฺตํ

៦. យសសូត្រ

๘๖. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. อสฺโสสุํ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’’ติ.

៨៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនកោសល ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន បានទៅដល់ភូមិព្រាហ្មណ៍របស់ពួកកោសលឈ្មោះ ឥច្ឆានង្គលៈ។ ឮថា ក្នុងសម័យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃឈ្មោះ ឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌ ជិតភូមិឥច្ឆានង្គលៈនោះ។ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតីអ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ បានឮដំណឹងថា «នែគ្នាយើង ឮថា ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញបួសអំពីសក្យត្រកូល ទ្រង់យាងមកដល់ស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ ហើយឥឡូវនេះ គង់នៅក្នុងព្រៃឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌ ជិតស្រុកឥច្ឆានង្គលៈនោះ។ ក៏កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ ខ្ចរខ្ចាយទៅយ៉ាងនេះថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ព្រះអង្គជាព្រះអរហន្ត ត្រាស់ដឹងដោយស្វ័យប្រវត្តិ...។ល។ ការបានជួប បានឃើញព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសភាពយ៉ាងនោះ ជាការល្អណាស់»។»

อถ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปหุตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐํสุ อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปน เต, นาคิต, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอเต, ภนฺเต, อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ปหุตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา ภควนฺตํเยว อุทฺทิสฺส ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส [Pg.155] นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺยา’’ติ.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតីអ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ បាននាំយកខាទនីយភោជនីយាហារជាច្រើន ចូលទៅកាន់ព្រៃឥច្ឆានង្គលវនសណ្ឌ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ បង្កសំឡេងទ្រហឹងអឺងកងយ៉ាងខ្លាំង។ ក៏ក្នុងសម័យនោះ ព្រះនាគិតៈដ៏មានអាយុ ជាឧបដ្ឋាករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះនាគិតៈដ៏មានអាយុថា «ម្នាលនាគិតៈ ចុះសំឡេងទ្រហឹងអឺងកងយ៉ាងខ្លាំងនោះ ជាសំឡេងអ្វី ដូចជាសំឡេងពួកអ្នកនេសាទដណ្តើមត្រីគ្នា?» ព្រះនាគិតៈក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នោះគឺពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតីអ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ នាំយកខាទនីយភោជនីយាហារជាច្រើន មកឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ ឧទ្ទិសចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងភិក្ខុសង្ឃ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមិនប្រាថ្នានូវការសេពគប់ដោយយសស័ក្តិឡើយ ហើយយសស័ក្តិក៏កុំមកសេពគប់នឹងតថាគតឡើយ។ ម្នាលនាគិតៈ បុគ្គលណា មិនមែនជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយ នូវនេក្ខម្មសុខ វិវេកសុខ ឧបសមសុខ និងសម្ពោធិសុខនេះ ដែលតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយនោះទេ បុគ្គលនោះ ទើបត្រេកអរនឹងមីឡ្ហសុខ (សុខប្រឡាក់ដោយលាមក គឺកាមសុខ) មិទ្ធសុខ (សុខកើតអំពីការដេកលក់) និងលាភសក្ការសិលោករសសុខ (សុខកើតអំពីលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ)។»

‘‘อธิวาเสตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา. อธิวาเสตุ สุคโต. อธิวาสนกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. เยน เยเนว ทานิ, ภนฺเต, ภควา คมิสฺสติ ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ยถานินฺนํ อุทกานิ ปวตฺตนฺติ; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภนฺเต, ภควโต สีลปญฺญาณ’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួល (ការនិមន្ត) ក្នុងពេលឥឡូវនេះចុះ。 សូមព្រះសុគត ទ្រង់ទទួលចុះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពេលនេះ ជាកាលគួរដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងយាងទៅកាន់ទិសដៅណាៗ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី ទាំងអ្នកនិគម ទាំងអ្នកជនបទ នឹងមានចិត្តបង្អោនទៅរកទិសដៅនោះៗដែរ។ ប្រៀបដូចជាកាលដែលភ្លៀងមានតំណក់ធំៗ បង្អុរចុះមក ទឹកទាំងឡាយតែងហូរទៅកាន់ទីទំនាប យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងយាងទៅកាន់ទិសដៅណាៗ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី ទាំងអ្នកនិគម ទាំងអ្នកជនបទ ក៏នឹងមានចិត្តបង្អោនទៅរកទិសដៅនោះៗ យ៉ាងនោះឯង។ ហេតុនោះ ព្រោះអ្វី? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា សីល និងបញ្ញារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺย.

«ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមិនប្រាថ្នានូវការសេពគប់ដោយយសស័ក្តិឡើយ ហើយយសស័ក្តិក៏កុំមកសេពគប់នឹងតថាគតឡើយ។ ម្នាលនាគិតៈ បុគ្គលណា មិនមែនជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយ នូវនេក្ខម្មសុខ វិវេកសុខ ឧបសមសុខ និងសម្ពោធិសុខនេះ ដែលតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយនោះទេ បុគ្គលនោះ ទើបត្រេកអរនឹងមីឡ្ហសុខ មិទ្ធសុខ និងលាភសក្ការសិលោករសសុខ។»

‘‘เทวตาปิ โข, นาคิต, เอกจฺจา นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภินิโย อสฺสุ อกิจฺฉลาภินิโย อกสิรลาภินิโย, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตุมฺหากมฺปิ โข, นาคิต, สงฺคมฺม สมาคมฺม สงฺคณิกวิหารํ อนุยุตฺตานํ วิหรตํ เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ [Pg.156] ปน เม อายสฺมนฺโต สงฺคมฺม สมาคมฺม สงฺคณิกวิหารํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ’’’.

«ម្នាលនាគិតៈ សូម្បីតែទេវតាខ្លះ ក៏មិនមែនជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយ នូវនេក្ខម្មសុខ វិវេកសុខ ឧបសមសុខ និងសម្ពោធិសុខនេះ ដែលតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយនោះឡើយ។ ម្នាលនាគិតៈ កាលបើអ្នកទាំងឡាយ ជួបជុំគ្នា ប្រជុំគ្នា ប្រកបដោយការនៅច្របូកច្របល់ដោយពួក តថាគតតែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយនេះ ប្រហែលជាមិនមែនជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយ នូវនេក្ខម្មសុខ វិវេកសុខ ឧបសមសុខ និងសម្ពោធិសុខនេះ ដែលតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយនោះឡើយ ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយនេះ តែងជួបជុំគ្នា ប្រជុំគ្នា ប្រកបដោយការនៅច្របូកច្របល់ដោយពួកយ៉ាងនេះ»។»

‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขู ปสฺสามิ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกน สญฺชคฺฆนฺเต สงฺกีฬนฺเต. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ ปน เม อายสฺมนฺโต อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกน สญฺชคฺฆนฺติ สงฺกีฬนฺติ’’’.

«ម្នាលនាគិតៈ តថាគតឃើញភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងសាសនានេះ យកម្រាមដៃចាក់គ្នាទៅវិញទៅមក សើចក្អាកក្អាយ លេងសប្បាយ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយនេះ ប្រហែលជាមិនមែនជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយ នូវនេក្ខម្មសុខ វិវេកសុខ ឧបសមសុខ និងសម្ពោធិសុខនេះ ដែលតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រវល់ក្រវាយនោះឡើយ ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយនេះ តែងយកម្រាមដៃចាក់គ្នាទៅវិញទៅមក សើចក្អាកក្អាយ លេងសប្បាយយ៉ាងនេះ»។»

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขู ปสฺสามิ ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺเต วิหรนฺเต. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘น หิ นูนเม อายสฺมนฺโต อิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน. ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ตถา หิ ปน เม อายสฺมนฺโต ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺตา วิหรนฺติ’’’.

«ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ បរិភោគអាហារឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមប្រាថ្នា ហើយជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងចំហៀង សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក ហើយសម្រាកនៅ។ ម្នាលណាកិតៈ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "លោកម្ចាស់ទាំងឡាយនេះ ប្រហែលជាមិនបានតាមប្រាថ្នា មិនបានដោយងាយ មិនបានដោយមិនលំបាក នូវនេក្ខម្មសុខ នូវបវិវេកសុខ នូវឧបសមសុខ នូវសម្ពោធិសុខនេះឡើយ ដែលជាសុខដែលតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយងាយ បានដោយមិនលំបាក នូវនេក្ខម្មសុខ បវិវេកសុខ ឧបសមសុខ និងសម្ពោធិសុខនោះ។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាលោកម្ចាស់ទាំងឡាយនេះ បរិភោគអាហារឆ្អែតស្កប់ស្កល់តាមប្រាថ្នា ហើយជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងចំហៀង សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក ហើយសម្រាកនៅ"។»

‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อิมํ อายสฺมนฺตํ อารามิโก วา อุปฏฺฐหิสฺสติ สมณุทฺเทโส วา. ตํ ตมฺหา สมาธิมฺหา จาเวสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน.

«ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក អង្គុយមានចិត្តតាំងមាំ។ ម្នាលណាកិតៈ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ ឧបដ្ឋាកវត្តក្តី សាមណេរក្តី នឹងមកបម្រើលោកម្ចាស់នេះ ហើយនឹងធ្វើឲ្យលោកឃ្លាតចាកសមាធិនោះ"។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបមិនត្រេកអរនឹងការនៅក្នុងវត្តជិតស្រុករបស់ភិក្ខុនោះឡើយ។»

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ ปจลายมานํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อิมํ นิทฺทากิลมถํ ปฏิวิโนเทตฺวา อรญฺญสญฺญํเยว มนสิ กริสฺสติ เอกตฺต’นฺติ. เตนาหํ[Pg.157], นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«ម្នាលណាកិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយងងុយដេកនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលណាកិតៈ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកម្ចាស់នេះ នឹងបន្ទោបង់នូវសេចក្តីនឿយហត់ក្នុងការងងុយដេកនេះ ហើយនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តតែចំពោះអារញ្ញសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ថាព្រៃ) ដ៏មានសភាពតែមួយ"។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបត្រេកអរនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។»

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ อสมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อสมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาทหิสฺสติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«ម្នាលណាកិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយមានចិត្តមិនទាន់តាំងមាំនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលណាកិតៈ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកម្ចាស់នេះ នឹងតាំងមាំនូវចិត្តដែលមិនទាន់តាំងមាំ ឬមួយនឹងរក្សានូវចិត្តដែលតាំងមាំហើយ"។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបត្រេកអរនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។»

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจิสฺสติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«ម្នាលណាកិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយមានចិត្តតាំងមាំនៅក្នុងព្រៃ。 ម្នាលណាកិតៈ តថាគតនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកម្ចាស់នេះ នឹងធ្វើចិត្តដែលមិនទាន់រួចស្រឡះឲ្យរួចស្រឡះ ឬមួយនឹងរក្សានូវចិត្តដែលរួចស្រឡះហើយ"។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបត្រេកអរនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។»

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ นิกามยมาโน ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานึ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน.

«ម្នាលណាកិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ភិក្ខុនោះ កាលប្រាថ្នានូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះ តែងលះបង់នូវការសម្ងំ លះបង់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូចនិងព្រៃធំ ហើយចូលទៅសម្រាកនៅក្នុងស្រុក និគម និងរាជធានី។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបមិនត្រេកអរនឹងការនៅក្នុងវត្តជិតស្រុករបស់ភិក្ខុនោះឡើយ។»

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ ปฏิปณาเมตฺวา น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, น ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«ម្នាលណាកិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ភិក្ខុនោះ ច្រានចោលនូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះ ហើយមិនលះបង់នូវការសម្ងំ មិនលះបង់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូចនិងព្រៃធំឡើយ។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបត្រេកអរនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។»

‘‘ยสฺมาหํ, นาคิต, สมเย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน น กญฺจิ ปสฺสามิ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา, ผาสุ เม, นาคิต, ตสฺมึ สมเย โหติ อนฺตมโส อุจฺจารปสฺสาวกมฺมายา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសម័យណា ដែលតថាគតដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ហើយមិនឃើញនរណាម្នាក់នៅខាងមុខ ឬខាងក្រោយឡើយ ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសម័យនោះ តថាគតរមែងមានសេចក្តីសប្បាយ សូម្បីតែក្នុងការបន្ទោបង់ឧច្ចារៈនិងបស្សាវៈ»។ ចប់ ទី៦។

๗. ปตฺตนิกุชฺชนสุตฺตํ

៧. បត្តនិកុជ្ជនាទិសូត្រ

๘๗. ‘‘อฏฺฐหิ[Pg.158], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ นิกฺกุชฺเชยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? ภิกฺขูนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขูนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขูนํ อวาสาย ปริสกฺกติ, ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ, ภิกฺขู ภิกฺขูหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ นิกฺกุชฺเชยฺย.

៨៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើឧបាសកប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីផ្កាប់បាត្របាន។ អង្គ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឧបាសកព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យលាភដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ១ ព្យាយាមដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ១ ព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយនៅអាស្រ័យបាន ១ ជេរប្រទេច បរិហារភិក្ខុទាំងឡាយ ១ ញុះញង់ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យបែកបាក់គ្នា ១ ពោលទោសព្រះពុទ្ធ ១ ពោលទោសព្រះធម៌ ១ ពោលទោសព្រះសង្ឃ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការនេះឯង សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីផ្កាប់បាត្របាន។»

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ อุกฺกุชฺเชยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น ภิกฺขูนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขูนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขูนํ อวาสาย ปริสกฺกติ, น ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ, น ภิกฺขู ภิกฺขูหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส อุปาสกสฺส อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปตฺตํ อุกฺกุชฺเชยฺยา’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើឧបាសកប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការ សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីផ្ងារបាត្រឡើងវិញបាន។ អង្គ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យលាភដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ១ មិនព្យាយាមដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ១ មិនព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យភិក្ខុទាំងឡាយនៅអាស្រ័យបាន ១ មិនជេរប្រទេច បរិហារភិក្ខុទាំងឡាយ ១ មិនញុះញង់ភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យបែកបាក់គ្នា ១ ពោលសរសើរព្រះពុទ្ធ ១ ពោលសរសើរព្រះធម៌ ១ ពោលសរសើរព្រះសង្ឃ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកដែលប្រកបដោយអង្គ ៨ ប្រការនេះឯង សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីផ្ងារបាត្រឡើងវិញបាន»។ ចប់ ទី៧។

๘. อปฺปสาทปเวทนียสุตฺตํ

៨. អប្បសាទបវេទនីយសូត្រ

๘๘. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา อปฺปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อโคจเร จ นํ ปสฺสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา อปฺปสาทํ ปเวเทยฺยุํ.

៨៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ ពួកឧបាសកបើប្រាថ្នា គប្បីប្រកាសនូវសេចក្តីមិនជ្រះថ្លាបាន។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភិក្ខុព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យលាភដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ ព្យាយាមដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ ជេរប្រទេច បរិហារគ្រហស្ថ ១ ញុះញង់គ្រហស្ថទាំងឡាយឲ្យបែកបាក់គ្នា ១ ពោលទោសព្រះពុទ្ធ ១ ពោលទោសព្រះធម៌ ១ ពោលទោសព្រះសង្ឃ ១ ពួកគ្រហស្ថឃើញភិក្ខុនោះក្នុងអគោចរដ្ឋាន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង ពួកឧបាសកបើប្រាថ្នា គប្បីប្រកាសនូវសេចក្តីមិនជ្រះថ្លាបាន។»

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา ปสาทํ ปเวเทยฺยุํ. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, น คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ, โคจเร จ นํ ปสฺสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว[Pg.159], อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมานา อุปาสกา ปสาทํ ปเวเทยฺยุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ ពួកឧបាសកបើប្រាថ្នា គប្បីប្រកាសនូវសេចក្តីជ្រះថ្លាបាន។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភិក្ខុមិនព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យលាភដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ មិនព្យាយាមដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ មិនជេរប្រទេច បរិហារគ្រហស្ថ ១ មិនញុះញង់គ្រហស្ថទាំងឡាយឲ្យបែកបាក់គ្នា ១ ពោលសរសើរព្រះពុទ្ធ ១ ពោលសរសើរព្រះធម៌ ១ ពោលសរសើរព្រះសង្ឃ ១ ពួកគ្រហស្ថឃើញភិក្ខុនោះក្នុងគោចរដ្ឋាន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង ពួកឧបាសកបើប្រាថ្នា គប្បីប្រកាសនូវសេចក្តីជ្រះថ្លាបាន»។ ចប់ ទី៨។

๙. ปฏิสารณียสุตฺตํ

៩. បដិសារណីយសូត្រ

๘๙. ‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ กเรยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส อวณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส อวณฺณํ ภาสติ, ธมฺมิกญฺจ คิหิปฏิสฺสวํ น สจฺจาเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียํ กมฺมํ กเรยฺย.

៨៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីធ្វើនូវបដិសារណីយកម្ម (កម្មដែលត្រូវឲ្យគ្រហស្ថអត់ទោសឲ្យ) បាន។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភិក្ខុព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យលាភដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ ព្យាយាមដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ ជេរប្រទេច បរិហារគ្រហស្ថ ១ ញុះញង់គ្រហស្ថទាំងឡាយឲ្យបែកបាក់គ្នា ១ ពោលទោសព្រះពុទ្ធ ១ ពោលទោសព្រះធម៌ ១ ពោលទោសព្រះសង្ឃ ១ មិនធ្វើការសន្យាដ៏ប្រកបដោយធម៌ចំពោះគ្រហស្ថឲ្យពិតប្រាកដ (គឺមិនធ្វើតាមពាក្យសន្យា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីធ្វើនូវបដិសារណីយកម្មបាន。»

‘‘อฏฺฐหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺย. กตเมหิ อฏฺฐหิ? น คิหีนํ อลาภาย ปริสกฺกติ, น คิหีนํ อนตฺถาย ปริสกฺกติ, น คิหี อกฺโกสติ ปริภาสติ, น คิหี คิหีหิ เภเทติ, พุทฺธสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมสฺส วณฺณํ ภาสติ, สงฺฆสฺส วณฺณํ ภาสติ, ธมฺมิกญฺจ คิหิปฏิสฺสวํ สจฺจาเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน อากงฺขมาโน สงฺโฆ ปฏิสารณียกมฺมํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺยา’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការ សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីរម្ងាប់នូវបដិសារណីយកម្មវិញបាន។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភិក្ខុមិនព្យាយាមដើម្បីមិនឲ្យលាភដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ មិនព្យាយាមដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយ ១ មិនជេរប្រទេច បរិហារគ្រហស្ថ ១ មិនញុះញង់គ្រហស្ថទាំងឡាយឲ្យបែកបាក់គ្នា ១ ពោលសរសើរព្រះពុទ្ធ ១ ពោលសរសើរព្រះធម៌ ១ ពោលសរសើរព្រះសង្ឃ ១ ធ្វើការសន្យាដ៏ប្រកបដោយធម៌ចំពោះគ្រហស្ថឲ្យពិតប្រាកដ (គឺធ្វើតាមពាក្យសន្យា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង សង្ឃបើប្រាថ្នា គប្បីរម្ងាប់នូវបដិសារណីយកម្មវិញបាន»។ ចប់ ទី៩។

๑๐. สมฺมาวตฺตนสุตฺตํ

១០. សម្មាវត្តនសូត្រ

๙๐. ‘‘ตสฺสปาปิยสิกกมฺมกเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพํ – น อุปสมฺปาเทตพฺโพ, น นิสฺสโย ทาตพฺโพ, น สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ, น ภิกฺขุโนวาทกสมฺมุติ สาทิตพฺพา, สมฺมเตนปิ ภิกฺขุนิโย น โอวทิตพฺพา, น กาจิ สงฺฆสมฺมุติ สาทิตพฺพา, น กิสฺมิญฺจิ ปจฺเจกฏฺฐาเน ฐเปตพฺโพ, น จ เตน มูเลน วุฏฺฐาเปตพฺโพ. ตสฺสปาปิยสิกกมฺมกเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิเมสุ อฏฺฐสุ ธมฺเมสุ สมฺมา วตฺติตพฺพ’’นฺติ. ทสมํ.

៩០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលសង្ឃបានធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្ម (កម្មដែលត្រូវធ្វើដល់ភិក្ខុដែលមានសភាពអាក្រក់នោះ) ហើយ គប្បីប្រព្រឹត្តដោយប្រពៃក្នុងធម៌ ៨ ប្រការ គឺមិនគប្បីឲ្យឧបសម្បទាដល់បុគ្គលដទៃ ១ មិនគប្បីឲ្យនិស្ស័យ ១ មិនគប្បីឲ្យសាមណេរបម្រើ ១ មិនគប្បីត្រេកអរនឹងការសន្មតជាអ្នកប្រដៅភិក្ខុនី ១ សូម្បីសង្ឃសន្មតហើយ ក៏មិនគប្បីប្រដៅភិក្ខុនីទាំងឡាយ ១ មិនគប្បីត្រេកអរនឹងការសន្មតណាមួយរបស់សង្ឃ ១ មិនគប្បីតាំងទុកក្នុងតំណែងជាប្រធានណាមួយ ១ មិនគប្បីឲ្យសង្ឃរំលត់កម្មនោះដោយអាស្រ័យកម្មនោះជាមូលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលសង្ឃបានធ្វើតស្សបាបិយសិកាកម្មហើយ គប្បីប្រព្រឹត្តដោយប្រពៃក្នុងធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង»។ ចប់ ទី១០។

สติวคฺโค จตุตฺโถ.

សតិវគ្គ ទី៤ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃសតិវគ្គនោះគឺ៖

สติปุณฺณิยมูเลน[Pg.160], โจรสมเณน ปญฺจมํ;

ยโส ปตฺตปฺปสาเทน, ปฏิสารณียญฺจ วตฺตนนฺติ.

និយាយពីសូត្រដែលទាក់ទងនឹងសតិ ១ បុណ្ណិយសូត្រ ១ មូលសូត្រ ១ ចោរសូត្រ ១ សមណសូត្រ ជាគម្រប់ ៥ ១ យសសូត្រ ១ បត្តសូត្រ ១ បសាទសូត្រ ១ បដិសារណីយសូត្រ ១ និងវត្តនសូត្រ ១។

(๑๐) ๕. สามญฺญวคฺโค

(១០) ៥. សាមញ្ញវគ្គ

๙๑-๑๑๖. อถ โข โพชฺฌา อุปาสิกา, สิรีมา, ปทุมา, สุตนา, มนุชา, อุตฺตรา, มุตฺตา, เขมา, รุจี, จุนฺที, พิมฺพี, สุมนา, มลฺลิกา, ติสฺสา, ติสฺสมาตา, โสณา, โสณาย มาตา, กาณา, กาณมาตา, อุตฺตรา นนฺทมาตา, วิสาขา มิคารมาตา, ขุชฺชุตฺตรา อุปาสิกา, สามาวตี อุปาสิกา, สุปฺปวาสา โกลิยธีตา, สุปฺปิยา อุปาสิกา, นกุลมาตา คหปตานี.

៩១-១១៦. គ្រានោះឯង ឧបាសិកាឈ្មោះពោជ្ឈា ១ សិរិមា ១ បទុមា ១ សុតនា ១ មនុជា ១ ឧត្តរា ១ មុត្តា ១ ខេមា ១ រុចី ១ ចុន្ទី ១ ពិម្ពី ១ សុមនា ១ មល្លិកា ១ តិស្សា ១ មាតារបស់តិស្សៈ ១ សោណា ១ មាតារបស់សោណៈ ១ កាណា ១ មាតារបស់កាណៈ ១ ឧត្តរានន្ទមាតា ១ វិសាខាមិគារមាតា ១ ឧបាសិកាឈ្មោះខុជ្ជុត្តរា ១ ឧបាសិកាឈ្មោះសាមាវតី ១ សុប្បវាសាកោលិយធីតា ១ ឧបាសិកាឈ្មោះសុប្បិយា ១ នកុលមាតាជាគហបតានី ១ (ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវឧបោសថកម្ម ប្រកបដោយអង្គ ៨ ដល់ឧបាសិកាទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ)។

สามญฺญวคฺโค ปญฺจโม.

សាមញ្ញវគ្គ ទី៥ ចប់。

ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ទុតិយបណ្ណាសកៈ ចប់។

(๑๑). ราคเปยฺยาลํ

(១១). រាគបេយ្យាល

๑๑๗. ‘‘ราคสฺส[Pg.161], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

១១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ ធម៌ ៨ ប្រការ គប្បីចម្រើន។ ធម៌ ៨ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្មាទិដ្ឋិ សម្មាសង្កប្បៈ សម្មាវាចា សម្មាកម្មន្តៈ សម្មាអាជីវៈ សម្មាវាយាមៈ សម្មាសតិ សម្មាសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ ធម៌ ៨ ប្រការនេះឯង គប្បីចម្រើន»។

๑๑๘. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ รูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ ปริตฺตานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ อปฺปมาณานิ สุวณฺณทุพฺพณฺณานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ. อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ นีลานิ นีลวณฺณานิ นีลนิทสฺสนานิ นีลนิภาสานิ ปีตานิ ปีตวณฺณานิ…เป… โลหิตกานิ โลหิตกวณฺณานิ…เป… โอทาตานิ โอทาตวณฺณานิ…เป… โอทาตนิภาสานิ, ตานิ อภิภุยฺย ‘ชานามิ ปสฺสามี’ติ เอวํสญฺญี โหติ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

១១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ មានប្រមាណតិច មានពណ៌ល្អ និងពណ៌មិនល្អ គ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញដឹង អាត្មាអញឃើញ» (១)។ បុគ្គលមានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ រកប្រមាណមិនបាន មានពណ៌ល្អ និងពណ៌មិនល្អ គ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញដឹង អាត្មាអញឃើញ» (២)។ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ មានប្រមាណតិច មានពណ៌ល្អ និងពណ៌មិនល្អ គ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញដឹង អាត្មាអញឃើញ» (៣)។ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ រកប្រមាណមិនបាន មានពណ៌ល្អ និងពណ៌មិនល្អ គ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញដឹង អាត្មាអញឃើញ» (៤)។ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ ជាពណ៌ខៀវ មានពណ៌ខៀវ មានការបង្ហាញជាពណ៌ខៀវ មានពន្លឺខៀវ... ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ ជាពណ៌លឿង មានពណ៌លឿង... ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ ជាពណ៌ក្រហម មានពណ៌ក្រហម... ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ ជាពណ៌ស មានពណ៌ស... មានពន្លឺស គ្របសង្កត់រូបទាំងនោះហើយ មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញដឹង អាត្មាអញឃើញ» (៥-៨)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។

๑๑๙. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม อฏฺฐ? รูปี รูปานิ ปสฺสติ, อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ, สุภนฺเตว อธิมุตฺโต โหติ, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

១១៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៨ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមានរូប ឃើញរូបទាំងឡាយ (១) បុគ្គលមិនមានសេចក្តីសម្គាល់ក្នុងរូបក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន ឃើញរូបទាំងឡាយខាងក្រៅ (២) បុគ្គលមានចិត្តចុះស៊ប់ក្នុងរបស់ដែលល្អ (៣) បុគ្គលកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនៈ ដោយសេចក្តីសម្គាល់ថា «អាកាសរកទីបំផុតគ្មាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (៤) បុគ្គលកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ ដោយសេចក្តីសម្គាល់ថា «វិញ្ញាណរកទីបំផុតគ្មាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (៥) បុគ្គលកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដោយសេចក្តីសម្គាល់ថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (៦) បុគ្គលកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (៧) បុគ្គលកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (៨)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។

๑๒๐-๑๔๖. ‘‘ราคสฺส[Pg.162], ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

១២០-១៤៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីការអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីការលះបង់... ដើម្បីការអស់ទៅ... ដើម្បីការសូន្យទៅ... ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីការរលត់... ដើម្បីការលះចោល... ដើម្បីការរលាស់ចោល នូវរាគៈ»។

๑๔๗-๖๒๖. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส … มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม อฏฺฐ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

១៤៧-៦២៦. «ដើម្បីដឹងច្បាស់... ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីការអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីការលះបង់... ដើម្បីការអស់ទៅ... ដើម្បីការសូន្យទៅ... ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីការរលត់... ដើម្បីការលះចោល... ដើម្បីការរលាស់ចោល នូវទោសៈ... នូវមោហៈ... នូវកោធៈ... នូវឧបនាហៈ... នូវមក្ខៈ... នូវបឡាសៈ... នូវឥស្សា... នូវមច្ឆរិយៈ... នូវមាយា... នូវសាឋេយ្យៈ... នូវថម្ភៈ... នូវសារម្ភៈ... នូវមានៈ... នូវអតិមានៈ... នូវមទៈ... នូវបមាទៈ ធម៌ ៨ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន»។

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ រាគបេយ្យាល។

อฏฺฐกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

ចប់ អដ្ឋកនិបាតបាឡី។