1

. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

. ຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ.

---

Aṅguttaranikāyo

ອັງຄຸຕຕະຣະນິກາຍ

---

Aṭṭhakanipātapāḷi

ອັດຖະກະນິບາດປາລີ

---

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

໑. ປະຖົມມະປັນນາດ

---

1. Mettāvaggo

໑. ເມດຕາວັກ

---

1. Mettāsuttaṃ

໑. ເມດຕາສູດ

---

1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ”. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ “ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສພຣະດຳຣັດນີ້ວ່າ:

---

‘‘Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya aṭṭhānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame aṭṭha? Sukhaṃ supati, sukhaṃ paṭibujjhati, na pāpakaṃ supinaṃ passati, manussānaṃ piyo hoti, amanussānaṃ piyo hoti, devatā rakkhanti, nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati, uttariṃ appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti. Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ime aṭṭhānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’ti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ ສັ່ງສົມແລ້ວ ປາຣົບດີແລ້ວ ອານິສົງ 8 ປະການຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້. ອານິສົງ 8 ປະການ ຄືແນວໃດ? ຄື: (1) ຍ່ອມຫຼັບເປັນສຸກ (2) ຍ່ອມຕື່ນເປັນສຸກ (3) ຍ່ອມບໍ່ຝັນຮ້າຍ (4) ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກຂອງມະນຸດທັງຫຼາຍ (5) ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກຂອງອະມະນຸດທັງຫຼາຍ (6) ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາ (7) ໄຟ ຢາພິດ ຫຼືສັສຕຣາວຸດ ຍ່ອມບໍ່ກ້ຳກາຍ (8) ເມື່ອຍັງບໍ່ບັນລຸຄຸນວິເສດທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງພຣົມມະໂລກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ ສັ່ງສົມແລ້ວ ປາຣົບດີແລ້ວ ອານິສົງ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້”.

---

‘‘Yo [Pg.2] ca mettaṃ bhāvayati, appamāṇaṃ paṭissato ;

Tanū saṃyojanā honti, passato upadhikkhayaṃ.

“ບຸກຄົນໃດມີສະຕິ ຈະເລີນເມດຕາອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ພިຈາລະນາເຫັນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິ ຍ່ອມbeົາບາງລົງ.

---

‘‘Ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto,Mettāyati kusalī tena hoti;

Sabbe ca pāṇe manasānukampī,Pahūtamariyo pakaroti puññaṃ.

“ຫາກບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ປະທຸສຮ້າຍ ແຜ່ເມດຕາໄປຍັງສັດແມ່ນພຽງຊີວິດດຽວ, ເຂົາຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີກຸສົນເພາະການແຜ່ເມດຕານັ້ນ; ສ່ວນພຣະອະຣິຍະບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມອະນຸເຄາະສັດທັງປວງດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມປະສົບກຸສົນຜົນບຸນອັນໄພບູນ.

---

‘‘Ye sattasaṇḍaṃ pathaviṃ vijetvā,Rājisayo yajamānā anupariyagā;

Assamedhaṃ purisamedhaṃ,Sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷaṃ.

“ພຣະລາຊະຣືສີທັງຫຼາຍ ຜູ້ຊະນະແຜ່ນດິນອັນເຕັມໄປດ້ວຍໝູ່ສັດ ແລ້ວສະເດັດຈາຣິກໄປບູຊາຍັນ ຄື: ອັດສະເມທະ, ປຸຣິສະເມທະ, ສັມມາປາສະ, ວາຈະເປຍຍະ ແລະນິຣັກຄະລະ.

---

‘‘Mettassa cittassa subhāvitassa,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ;

Candappabhā tāragaṇāva sabbe,Yathā na agghanti kalampi soḷasiṃ.

“ຍັນທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ 16 ແຫ່ງເມດຕາຈິດທີ່ຈະເລີນດີແລ້ວ, ເໝືອນດັ່ງແສງດາວທັງປວງ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ 16 ແຫ່ງແສງຈັນ ສະນັ້ນ.

---

‘‘Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye;

Mettaṃso sabbabhūtānaṃ, veraṃ tassa na kenacī’’ti. paṭhamaṃ;

“ຜູ້ໃດບໍ່ຂ້າເອງ ບໍ່ໃຊ້ໃຫ້ຜູ້ອື່ນຂ້າ ບໍ່ຊະນະເອງ ບໍ່ໃຊ້ໃຫ້ຜູ້ອື່ນຊະນະ, ມີສ່ວນແຫ່ງເມດຕາໃນສັດທັງປວງ, ໄພເວນຂອງຜູ້ນັ້ນກັບໃຜໆ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ”. ສູດທີ 1 ຈົບ.

---

2. Paññāsuttaṃ

໒. ປັນຍາສູດ

---

2. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, hetū aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattanti. Katame aṭṭha? Idha, bhikkhave, bhikkhu satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo hetu paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດ 8 ປະການ ປັດໄຈ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍาທີ່ໄດ້ແລ້ວ. ເຫດ 8 ປະການ ປັດໄຈ 8 ປະການ ຄືແນວໃດ? ຄື: ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ອາໄສພຣະສາດສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາຣົບຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງຢູ່, ຜູ້ທີ່ຕົນມີຄວາມລະອາຍແລະຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບຢ່າງແຮງກ້າ ມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາຣົບຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ໃນທ່ານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 1 ປັດໄຈທີ 1 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘So taṃ satthāraṃ upanissāya viharanto aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemaṃ gāravo [Pg.3] ca, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa ko attho’ti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānī karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo hetu dutiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອອາໄສພຣະສາດສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາຣົບຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງນັ້ນຢູ່, ຜູ້ທີ່ຕົນມີຄວາມລະອາຍແລະຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບຢ່າງແຮງກ້າ ມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາຣົບຕັ້ງໝັ້ນໄວ້, ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນຕາມກາລະເວລາ ແລ້ວໄຕ່ຖາມ ສອບຖາມວ່າ ‘ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂໍ້ນີ້ຄືແນວໃດ?’. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປີດເຜີຍຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເປີດເຜີຍແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ຍ່ອມເຮັດຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງ, ແລະຍ່ອມບັນເທົາຄວາມສົງໄສໃນທັມທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສົງໄສມີປະການຕ່າງໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 2 ປັດໄຈທີ 2 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘So taṃ dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo hetu tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ໄດ້ຟັງທັມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມຫຼີກອອກ 2 ປະການ ຄື: ຄວາມຫຼີກອອກທາງກາຍ ແລະຄວາມຫຼີກອອກທາງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 3 ປັດໄຈທີ 3 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘Sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho hetu catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ສໍາຮວມດ້ວຍການສັງວອນໃນພຣະປາຕิໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດແມ່ນພຽງເລັກນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 4 ປັດໄຈທີ 4 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo hetu pañcamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສຸຕະ, ສະສົມສຸຕະ. ທັມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທັມມີປະການປານນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຟັງຫຼາຍແລ້ວ, ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ຄ່ອງປາກແລ້ວ, ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈແລ້ວ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 5 ປັດໄຈທີ 5 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘Āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 6 ປັດໄຈທີ 6 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘Saṅghagato [Pg.4] kho pana anānākathiko hoti atiracchānakathiko. Sāmaṃ vā dhammaṃ bhāsati paraṃ vā ajjhesati ariyaṃ vā tuṇhībhāvaṃ nātimaññati. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo hetu sattamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອເຂົ້າໄປສູ່ໝູ່ສົງແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເວົ້າເລື່ອງຕ່າງໆ ບໍ່ເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ, ຍ່ອມສະແດງທັມເອງ ຫຼືເຊື້ອເຊີນຜູ້ນັ້ນໃຫ້ສະແດງທັມ ຫຼືບໍ່ດູໝິ່ນອະຣິຍະຕຸສນີພາບ (ຄວາມສະຫງົບງຽບອັນປະເສີດ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 7 ປັດໄຈທີ 7 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘Pañcasu kho pana upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati – ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā, iti vedanāya samudayo, iti vedanāya atthaṅgamo; iti saññā…pe… iti saṅkhārā…pe… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattati.

“ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບໃນອຸປາດານັກຂັນ 5 ວ່າ ‘ຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້; ເວດທະນາເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາເປັນຢ່າງນີ້; ສັນຍາເປັນຢ່າງນີ້... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງນີ້... ວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນເຫດທີ 8 ປັດໄຈທີ 8 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພຣົມມະຈັນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້, ແລະເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ ໄພບູນ ພັດທະນາ ເຕັມຮອບແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.

---

‘‘Tamenaṃ sabrahmacārī evaṃ sambhāventi – ‘ayaṃ kho āyasmā satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

“ເພື່ອນສະພຣົມມະຈັນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຍົກຍ້ອງພິກຂຸນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ອາໄສພຣະສາດສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາຣົບຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງຢູ່, ຜູ້ທີ່ຕົນມີຄວາມລະອາຍແລະຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບຢ່າງແຮງກ້າ ມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາຣົບຕັ້ງໝັ້ນໄວ້. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຄວາມເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Taṃ kho panāyamāyasmā satthāraṃ upanissāya viharanto aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ, yatthassa tibbaṃ hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti pemañca gāravo ca, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa ko atthoti? Tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānī karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ເມື່ອອາໄສພຣະສາດສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາຣົບຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງນັ້ນຢູ່, ຜູ້ທີ່ຕົນມີຄວາມລະອາຍແລະຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບຢ່າງແຮງກ້າ ມີຄວາມຮັກແລະຄວາມເຄົາຣົບຕັ້ງໝັ້ນໄວ້, ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນຕາມກາລະເວລາ ແລ້ວໄຕ່ຖາມ ສອບຖາມວ່າ “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂໍ້ນີ້ຄືແນວໃດ?”. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປີດເຜີຍຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເປີດເຜີຍແກ່ທ່ານ, ຍ່ອມເຮັດຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງ, ແລະຍ່ອມບັນເທົາຄວາມສົງໄສໃນທັມທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສົງໄສມີປະການຕ່າງໆ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຄວາມເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Taṃ kho panāyamāyasmā dhammaṃ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti – kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ໄດ້ຟັງທັມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມຫຼີກອອກ 2 ປະການ ຄື: ຄວາມຫຼີກອອກທາງກາຍ ແລະຄວາມຫຼີກອອກທາງຈິດ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຄວາມເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Sīlavā [Pg.5] kho panāyamāyasmā pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ສໍາຮວມດ້ວຍການສັງວອນໃນພຣະປາຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດແມ່ນພຽງເລັກນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຄວາມເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Bahussuto kho panāyamāyasmā sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສຸຕະ, ສະສົມສຸຕະ. ທັມເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ทັມມີປະການປານນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ໄດ້ຟັງຫຼາຍແລ້ວ, ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ຄ່ອງປາກແລ້ວ, ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈແລ້ວ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຄວາມເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Āraddhavīriyo kho panāyamāyasmā viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

‘...ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ຄວາມເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Saṅghagato kho panāyamāyasmā anānākathiko hoti atiracchānakathiko. Sāmaṃ vā dhammaṃ bhāsati paraṃ vā ajjhesati ariyaṃ vā tuṇhībhāvaṃ nātimaññati. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ເມື່ອເຂົ້າໄປສູ່ໝູ່ສົງແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເວົ້າເລື່ອງຕ່າງໆ ບໍ່ເວົ້າຕິຣັດສານກະຖາ, ຍ່ອມສະແດງທັມເອງ ຫຼືເຊື້ອເຊີນຜູ້ນັ້ນໃຫ້ສະແດງທັມ ຫຼືບໍ່ດູໝິ່ນອະຣິຍະຕຸສນີພາບ (ຄວາມສະຫງົບງຽບອັນປະເສີດ). ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ແທ້ໆ ເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນແທ້ໆ’. ທັມຂໍ້ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ ความເປັນທີ່ເຄົາຣົບ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

---

‘‘‘Pañcasu kho panāyamāyasmā upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati – iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā…pe… iti saññā…pe… iti saṅkhārā…pe… iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamoti. Addhā ayamāyasmā jānaṃ jānāti passaṃ passatī’ti! Ayampi dhammo piyattāya garuttāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṃvattati.

“ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າຢູ່ສະເໝີວ່າ 'ຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້; ເວດທະນາເປັນຢ່າງນີ້... ສັນຍາເປັນຢ່າງນີ້... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງນີ້... ວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້'. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຍ່ອມຮູ້ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ຄວນເຫັນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ທຳມະນີ້ກໍຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນທີ່ຮັກ, ເພື່ອຄວາມເຄົາລົບ, ເພື່ອຄວາມຈະເລີນ, ເພື່ອຄວາມເປັນສະມະນະ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.”

---

‘‘Ime kho, bhikkhave, aṭṭha hetū aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya, paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṃvattantī’’ti. Dutiyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດ 8 ປະການ ປັດໄຈ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ປັນຍາອັນເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພົມມະຈັນ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້, ແລະ ເພື່ອຄວາມຈະເລີນຍິ່ງໆຂຶ້ນ, ເພື່ອຄວາມໄພບູນ, ເພື່ອຄວາມຈະເລີນງອກງາມ, ເພື່ອຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງປັນຍາທີ່ໄດ້ແລ້ວ.” ສູດທີສອງ.

---

3. Paṭhamaappiyasuttaṃ

໓. ປະຖົມມະອັບປິຍະສູດ

---

3. ‘‘Aṭṭhahi[Pg.6], bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu appiyapasaṃsī ca hoti, piyagarahī ca, lābhakāmo ca, sakkārakāmo ca, ahiriko ca, anottappī ca, pāpiccho ca, micchādiṭṭhi ca. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມັກສັນເສີນຄົນທີ່ບໍ່ໜ້າຮັກ, ມັກຕິຕຽນຄົນທີ່ໜ້າຮັກ, ເປັນຜູ້ປາດຖະໜາລາບ, ປາດຖະໜາສັກກາລະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍແກ່ໃຈ, ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na appiyapasaṃsī ca hoti, na piyagarahī ca, na lābhakāmo ca, na sakkārakāmo ca, hirīmā ca hoti, ottappī ca, appiccho ca, sammādiṭṭhi ca. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti. Tatiyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ມັກສັນເສີນຄົນທີ່ບໍ່ໜ້າຮັກ, ບໍ່ມັກຕິຕຽນຄົນທີ່ໜ້າຮັກ, ບໍ່ເປັນຜູ້ປາດຖະໜາລາບ, ບໍ່ປາດຖະໜາສັກກາລະ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມລະອາຍແກ່ໃຈ, ມີຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີສຳມາທິຖິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.” ສູດທີສາມ.

---

4. Dutiyaappiyasuttaṃ

໔. ທຸຕιຍະອັບປິຍະສູດ

---

4. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhakāmo ca hoti, sakkārakāmo ca, anavaññattikāmo ca, akālaññū ca, amattaññū ca, asuci ca, bahubhāṇī ca, akkosakaparibhāsako ca sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

໔. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປາດຖະໜາລາບ, ປາດຖະໜາສັກກາລະ, ປາດຖະໜາຊື່ສຽງ (ຄວາມບໍ່ໃຫ້ຄົນອື່ນດູໝິ່ນ), ເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກກາລະເວລາ, ບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານ, ເປັນຜູ້ບໍ່ສະອາດ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຫຼາຍ, ແລະ ເປັນຜູ້ມັກຮ້າຍດ່າບໍລິພາສເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na lābhakāmo ca hoti, na sakkārakāmo ca, na anavaññattikāmo ca, kālaññū ca, mattaññū ca, suci ca, na bahubhāṇī ca, anakkosakaparibhāsako ca sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti. Catutthaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ປາດຖະໜາລາບ, ບໍ່ປາດຖະໜາສັກກາລະ, ບໍ່ປາດຖະໜາຊື່ສຽງ, ເປັນຜູ້ຮູ້ຈັກກາລະເວລາ, ຮູ້ຈັກປະມານ, ເປັນຜູ້ສະອາດ, ບໍ່ເປັນຜູ້ເວົ້າຫຼາຍ, ແລະ ບໍ່ຮ້າຍດ່າບໍລິພາສເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.” ສູດທີສີ່.

---

5. Paṭhamalokadhammasuttaṃ

໕. ປະຖົມມະລົກກະທຳມະສູດ

---

5. ‘‘Aṭṭhime[Pg.7], bhikkhave, lokadhammā lokaṃ anuparivattanti, loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati. Katame aṭṭha? Lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha lokadhammā lokaṃ anuparivattanti, loko ca ime aṭṭha lokadhamme anuparivattatī’’ti.

໕. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້ ຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກ, ແລະ ໂລກກໍຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້. 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມີລາບ, ເສຍລາບ, ມີຍົດ, ເສຍຍົດ, ນິນທາ, ສັນເສີນ, ຄວາມສຸກ, ແລະ ຄວາມທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້ ຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກ, ແລະ ໂລກກໍຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້.”

---

‘‘Lābho alābho ca yasāyaso ca,Nindā pasaṃsā ca sukhaṃ dukhañca;

Ete aniccā manujesu dhammā,Asassatā vipariṇāmadhammā.

“ການໄດ້ລາບ ການເສຍລາບ ການມີຍົດ ການເສຍຍົດ ການນິນທາ ການສັນເສີນ ຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມທຸກ; ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ໃນໝູ່ມະນຸດ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງແທ້ ບໍ່ຄົງທີ່ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ.”

---

‘‘Ete ca ñatvā satimā sumedho,Avekkhati vipariṇāmadhamme;

Iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṃ,Aniṭṭhato no paṭighātameti.

“ຜູ້ມີສະຕິ ມີປັນຍາດີ ຮູ້ແຈ້ງທຳມະເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນສິ່ງທີ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ; ທຳມະອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ຍ່ອມບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນ, ແລະ ຜູ້ນັ້ນກໍບໍ່ຂັດເຄືອງເພາະທຳມະອັນບໍ່ເປັນໜ້າປາດຖະໜາ.”

---

‘‘Tassānurodhā atha vā virodhā,Vidhūpitā atthaṅgatā na santi;

Padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ,Sammappajānāti bhavassa pāragū’’ti. pañcamaṃ;

“ຄວາມຍິນດີ ແລະ ຄວາມຍິນຮ້າຍຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມຖືກກຳຈັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ດັບໄປ ບໍ່ມີເຫຼືອ; ຜູ້ນັ້ນຮູ້ແຈ້ງເຖິງບົດທຳອັນປາສະຈາກທຸລີ ບໍ່ມີຄວາມໂສກເສົ້າ ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພົບ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຫັນຈິງໂດຍຊອບ.” ສູດທີຫ້າ.

---

6. Dutiyalokadhammasuttaṃ

໖. ທຸຕິຍະລົກກະທຳມະສູດ

---

6. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, lokadhammā lokaṃ anuparivattanti, loko ca aṭṭha lokadhamme anuparivattati. Katame aṭṭha? Lābho ca, alābho ca, yaso ca, ayaso ca, nindā ca, pasaṃsā ca, sukhañca, dukkhañca. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha lokadhammā lokaṃ anuparivattanti, loko ca ime aṭṭha lokadhamme anuparivattati.

໖. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້ ຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກ, ແລະ ໂລກກໍຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້. 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມີລາບ, ເສຍລາບ, ມີຍົດ, ເສຍຍົດ, ນິນທາ, ສັນເສີນ, ຄວາມສຸກ, ແລະ ຄວາມທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້ ຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກ, ແລະ ໂລກກໍຍ່ອມໝູນວຽນໄປຕາມໂລກກະທຳ 8 ປະການນີ້.”

---

‘‘Assutavato, bhikkhave, puthujjanassa uppajjati lābhopi alābhopi yasopi ayasopi nindāpi pasaṃsāpi sukhampi dukkhampi. Sutavatopi, bhikkhave, ariyasāvakassa uppajjati lābhopi alābhopi yasopi ayasopi nindāpi pasaṃsāpi sukhampi dukkhampi. Tatra, bhikkhave, ko viseso ko [Pg.8] adhippayāso kiṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເສຍລາບກໍເກີດຂຶ້ນ, ຍົດກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເສຍຍົດກໍເກີດຂຶ້ນ, ການນິນທາກໍເກີດຂຶ້ນ, การສັນເສີນກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມສຸກກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມທຸກກໍເກີດຂຶ້ນ ແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເສຍລາບກໍເກີດຂຶ້ນ, ຍົດກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເສຍຍົດກໍເກີດຂຶ້ນ, ການນິນທາກໍເກີດຂຶ້ນ, ການສັນເສີນກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມສຸກກໍເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມທຸກກໍເກີດຂຶ້ນ ແກ່ພະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນເລື່ອງນັ້ນ ຄວາມແຕກຕ່າງກັນ, ຄວາມພິເສດກັນ, ຫຼື ຄວາມຜິດແຜກແຕກຕ່າງກັນ ລະຫວ່າງພະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ກັບ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຄືແנວໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳມະທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ, ມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຜູ້ນຳພາ, ມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ໆ ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງອະທິບາຍເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງເຖີດ, ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງຈາກພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ກໍຈັກໄດ້ຈົດຈຳໄວ້.”

---

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘assutavato, bhikkhave, puthujjanassa uppajjati lābho. So na iti paṭisañcikkhati – ‘uppanno kho me ayaṃ lābho; so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammo’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Uppajjati alābho…pe… uppajjati yaso… uppajjati ayaso… uppajjati nindā… uppajjati pasaṃsā… uppajjati sukhaṃ… uppajjati dukkhaṃ. So na iti paṭisañcikkhati – ‘uppannaṃ kho me idaṃ dukkhaṃ; tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhamma’nti yathābhūtaṃ nappajānāti’’.

“tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī”ti. “Evaṃ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – “assutavato, bhikkhave, puthujjanassa uppajjati lābho. So na iti paṭisañcikkhati – ‘uppanno kho me ayaṃ lābho; so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammo’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. Uppajjati alābho…pe… uppajjati yaso… uppajjati ayaso… uppajjati nindā… uppajjati pasaṃsā… uppajjati sukhaṃ… uppajjati dukkhaṃ. So na iti paṭisañcikkhati – ‘uppannaṃ kho me idaṃ dukkhaṃ; tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhamma’nti yathābhūtaṃ nappajānāti”.

---

‘‘Tassa lābhopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, alābhopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, yasopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, ayasopi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, nindāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, pasaṃsāpi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, sukhampi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati, dukkhampi cittaṃ pariyādāya tiṭṭhati. So uppannaṃ lābhaṃ anurujjhati, alābhe paṭivirujjhati; uppannaṃ yasaṃ anurujjhati, ayase paṭivirujjhati; uppannaṃ pasaṃsaṃ anurujjhati, nindāya paṭivirujjhati; uppannaṃ sukhaṃ anurujjhati, dukkhe paṭivirujjhati. So evaṃ anurodhavirodhasamāpanno na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Na parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi’’.

“ເມື່ອລາບເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມເສຍລາບເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຍົດເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມເສຍຍົດເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອການນິນທາເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອການສັນເສີນເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມສຸກເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມທຸກເກີດຂຶ້ນ ກໍຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຍິນດີໃນລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມຍິນຮ້າຍໃນຄວາມເສຍລາບ; ຍ່ອມຍິນດີໃນຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມຍິນຮ້າຍໃນຄວາມເສຍຍົດ; ຍ່ອມຍິນດີໃນການສັນເສີນທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມຍິນຮ້າຍໃນການນິນທາ; ຍ່ອມຍິນດີໃນຄວາມສຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມຍິນຮ້າຍໃນຄວາມທຸກ. ຜູ້ນັ້ນເມື່ອຕົກຢູ່ໃນຄວາມຍິນດີ ແລະ ຄວາມຍິນຮ້າຍຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເກີດ, ຄວາມແກ່, ຄວາມຕາຍ, ความໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮລຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ. ເຮົາກ່າວວ່າ 'ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກກອງທຸກ'.”

---

‘‘Sutavato ca kho, bhikkhave, ariyasāvakassa uppajjati lābho. So iti paṭisañcikkhati – ‘uppanno kho me ayaṃ lābho; so ca kho anicco dukkho vipariṇāmadhammo’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Uppajjati alābho…pe… uppajjati yaso… uppajjati ayaso… uppajjati nindā… uppajjati pasaṃsā… uppajjati sukhaṃ… uppajjati dukkhaṃ. So iti paṭisañcikkhati – ‘uppannaṃ kho me idaṃ dukkhaṃ; tañca kho aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhamma’nti yathābhūtaṃ pajānāti’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພະອະລິຍะສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ເມື່ອລາບເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ລາບນີ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາແລ້ວ; ແຕ່ລາບນັ້ນບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ເມື່ອຄວາມເສຍລາບເກີດຂຶ້ນ... ເມື່ອຍົດເກີດຂຶ້ນ... ເມື່ອຄວາມເສຍຍົດເກີດຂຶ້ນ... ເມື່ອການນິນທາເກີດຂຶ້ນ... ເມື່ອການສັນເສີນເກີດຂຶ້ນ... ເມື່ອຄວາມສຸກເກີດຂຶ້ນ... ເມື່ອຄວາມທຸກເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ความທຸກນີ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາແລ້ວ; ແຕ່ຄວາມທຸກນັ້ນບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ.”

---

‘‘Tassa [Pg.9] lābhopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, alābhopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, yasopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, ayasopi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, nindāpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, pasaṃsāpi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, sukhampi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati, dukkhampi cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhati. So uppannaṃ lābhaṃ nānurujjhati, alābhe nappaṭivirujjhati; uppannaṃ yasaṃ nānurujjhati, ayase nappaṭivirujjhati; uppannaṃ pasaṃsaṃ nānurujjhati, nindāya nappaṭivirujjhati; uppannaṃ sukhaṃ nānurujjhati, dukkhe nappaṭivirujjhati. So evaṃ anurodhavirodhavippahīno parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘Parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi. Ayaṃ kho, bhikkhave, viseso ayaṃ adhippayāso idaṃ nānākaraṇaṃ sutavato ariyasāvakassa assutavatā puthujjanenā’’ti.

“ເມື່ອລາບເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມເສຍລາບເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຍົດເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມເສຍຍົດເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອການນິນທາເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອການສັນເສີນເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມສຸກເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອຄວາມທຸກເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຍິນດີໃນລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ບໍ່ຍິນຮ້າຍໃນຄວາມເສຍລາບ; ບໍ່ຍິນດີໃນຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ບໍ່ຍິນຮ້າຍໃນຄວາມເສຍຍົດ; ບໍ່ຍິນດີໃນການສັນເສີນທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ບໍ່ຍິນຮ້າຍໃນການນິນທາ; ບໍ່ຍິນດີໃນຄວາມສຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ບໍ່ຍິນຮ້າຍໃນຄວາມທຸກ. ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ເມື່ອລະຄວາມຍິນດີ ແລະ ຄວາມຍິນຮ້າຍໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເກີດ, ຄວາມແກ່, ຄວາມຕາຍ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮລຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ. ເຮົາກ່າວວ່າ 'ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກອງທຸກ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລ້ວຄືຄວາມແຕກຕ່າງກັນ, ຄວາມພິເສດກັນ, ຫຼື ຄວາມຜິດແຜກແຕກຕ່າງກັນ ລະຫວ່າງພະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ກັບ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ.”

---

‘‘Lābho alābho ca yasāyaso ca,Nindā pasaṃsā ca sukhaṃ dukhañca;

Ete aniccā manujesu dhammā,Asassatā vipariṇāmadhammā.

“ການໄດ້ລາບ ການເສຍລາບ ການມີຍົດ ການເສຍຍົດ ການນິນທາ ການສັນເສີນ ຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມທຸກ; ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ໃນໝູ່ມະນຸດ ຍ່ອມບໍ່ທ່ຽງແທ້ ບໍ່ຄົງທີ່ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ.”

---

‘‘Ete ca ñatvā satimā sumedho,Avekkhati vipariṇāmadhamme;

Iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṃ,Aniṭṭhato no paṭighātameti.

“ຜູ້ມີສະຕິ ມີປັນຍາດີ ຮູ້ແຈ້ງທຳມະເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນສິ່ງທີ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ; ທຳມະອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ຍ່ອມບໍ່ຄອບງຳຈິດໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນ, ແລະ ຜູ້ນັ້ນກໍບໍ່ຂັດເຄືອງເພາະທຳມະອັນບໍ່ເປັນໜ້າປາດຖະໜາ.”

---

‘‘Tassānurodhā atha vā virodhā,Vidhūpitā atthaṅgatā na santi;

Padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ,Sammappajānāti bhavassa pāragū’’ti. chaṭṭhaṃ;

“ຄວາມຍິນດີ ແລະ ຄວາມຍິນຮ້າຍຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມຖືກກຳຈັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ດັບໄປ ບໍ່ມີເຫຼືອ; ຜູ້ນັ້ນຮູ້ແຈ້ງເຖິງບົດທຳອັນປາສະຈາກທຸລີ ບໍ່ມີຄວາມໂສກເສົ້າ ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພົບ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຫັນຈິງໂດຍຊອບ.” ສູດທີຫົກ.

---

7. Devadattavipattisuttaṃ

໗. ເທວະທັດຕະວິປັດຕິສູດ

---

7. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Tatra bhagavā devadattaṃ ārabbha bhikkhū āmantesi – ‘‘sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṃ attasampattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhu[Pg.10], bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṃ parasampattiṃ paccavekkhitā hoti. Aṭṭhahi, bhikkhave, asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho’’.

໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພູຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ ເມື່ອພຣະເທວະທັດຫຼີກໜີໄປບໍ່ດົນ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງປາຣົບພຣະເທວະທັດ ແລ້ວຕຣັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ. ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເທວະທັດຖືກອະສັດທັມ 8 ປະການ ຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້.”

---

‘‘Katamehi aṭṭhahi? Lābhena hi, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Alābhena, bhikkhave…pe… yasena, bhikkhave… ayasena, bhikkhave… sakkārena, bhikkhave… asakkārena, bhikkhave… pāpicchatāya, bhikkhave… pāpamittatāya, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.

“ອະສັດທັມ 8 ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກລາບຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ເທວະທັດຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມເສື່ອມລາບ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຍົດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມເສື່ອມຍົດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກສັກກາຣະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມມີມິດຊົ່ວຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ເທວະທັດຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກອະສັດທັມ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ເທວະທັດຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້.”

---

‘‘Sādhu, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ … uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່. ຈະຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຈະຄອບງຳຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຈະຄອບງຳຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຈະຄອບງຳສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຈະຄອບງຳຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຈະຄອບງຳຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຈະຄອບງຳຄວາມມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່.”

---

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṃ paṭicca uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya?

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດຫຍັງ ຈຶ່ງຄວນຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່, ຄວນຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວນຄອບງຳຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວນຄອບງຳຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວນຄອບງຳສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວນຄອບງຳຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວນຄອບງຳຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວນຄອບງຳຄວາມມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່?”

---

‘‘Yaṃ hissa, bhikkhave, uppannaṃ lābhaṃ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Yaṃ hissa, bhikkhave, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṃ paṭicca uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ … uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະວ່າ ເມື່ອພິກຂຸບໍ່ຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່ ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະຄວາມຮ້ອນຣົນ ຍຶງເກີດຂຶ້ນໄດ້, ແຕ່ເມື່ອພິກຂຸຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່ ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະຄວາມຮ້ອນຣົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິກຂຸບໍ່ຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່ ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະความຮ້ອນຣົນ ຍຶງເກີດຂຶ້ນໄດ້, ແຕ່ເມື່ອພິກຂຸຄອບງຳຄວາມມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່ ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະຄວາມຮ້ອນຣົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ຈຶ່ງຄວນຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່, ຄວນຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່.”

---

‘‘Tasmātiha[Pg.11], bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya viharissāma, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເຮົາຈັກຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່, ຈັກຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນ... ຄວາມມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຢູ່’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.”

---

8. Uttaravipattisuttaṃ

໘. ອຸຕຕະຣະວິປັດຕິສູດ

---

8. Ekaṃ samayaṃ āyasmā uttaro mahisavatthusmiṃ viharati saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ. Tatra kho āyasmā uttaro bhikkhū āmantesi – ‘‘sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ attasampattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ parasampattiṃ paccavekkhitā hotī’’ti.

໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ ອາໄສຢູ່ທີ່ວັດວະຕະຊາລິກາ ບົນພູສັງເຂຍຍະ ໃນແຂວງມະຫິສະວັດຖຸ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວ ກ່າວວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເbິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ.”

---

Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchati kenacideva karaṇīyena. Assosi kho vessavaṇo mahārājā āyasmato uttarassa mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ desentassa – ‘‘sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ attasampattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ parasampattiṃ paccavekkhitā hotī’’ti.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ທ້າວເວດສະວັນມະຫາຣາດ ສະເດັດຈາກທິດເໜືອໄປສູ່ທິດໃຕ້ ດ້ວຍກິດຈະການບາງຢ່າງ. ທ້າວເວດສະວັນມະຫາຣາດ ໄດ້ຍິນສຽງຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ ກຳລັງສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທີ່ວັດວະຕະຊາລິກາ ບົນພູສັງເຂຍຍະ ໃນແຂວງມະຫິສະວັດຖຸ ຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ.”

---

Atha kho vessavaṇṇo mahārājā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi. Atha kho vessavaṇṇo mahārājā yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘‘yagghe mārisa, jāneyyāsi! Eso āyasmā uttaro mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti[Pg.12]. Sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ…pe… attasampattiṃ… parasampattiṃ paccavekkhitā hotī’’’ti.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ້າວເວດສະວັນມະຫາຣາດ—ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ, ສະນັ້ນແລ—ຫາຍຕົວໄປຈາກວັດວະຕະຊາລິກາ ບົນພູສັງເຂຍຍະ ໃນແຂວງມະຫິສະວັດຖຸ ແລ້ວໄປປາກົດຕົວໃນໝູ່ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວເວດສະວັນມະຫາຣາດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ້າວສັກກະຈອມເທບ; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ້າວສັກກະຈອມເທບຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເຣີນ, ຂໍພຣະອົງຊົງຊາບເຖີດ! ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະນັ້ນ ຢູ່ທີ່ວັດວະຕະຊາລິກາ ບົນພູສັງເຂຍຍະ ໃນແຂວງມະຫິສະວັດຖຸ ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງความເສື່ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຜູ້ນອກ... ຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຕົນເອງ... ຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ’.”

---

Atha kho sakko devānamindo seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ devesu tāvatiṃsesu antarahito mahisavatthusmiṃ saṅkheyyake pabbate vaṭajālikāyaṃ āyasmato uttarassa sammukhe pāturahosi. Atha kho sakko devānamindo yenāyasmā uttaro tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ uttaraṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo āyasmantaṃ uttaraṃ etadavoca –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ—ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ, ສະນັ້ນແລ—ຫາຍຕົວໄປຈາກໝູ່ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ແລ້ວໄປປາກົດຕົວຕໍ່ໜ້າພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ ທີ່ວັດວະຕະຊາລິກາ ບົນພູສັງເຂຍຍະ ໃນແຂວງມະຫິສະວັດຖຸ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ; ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະຢ່າງນີ້ວ່າ:

---

‘‘Saccaṃ kira, bhante, āyasmā uttaro bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ desesi – ‘sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti, sādhāvuso, bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ…pe… attasampattiṃ… parasampattiṃ paccavekkhitā hotī’’’ ti? ‘‘Evaṃ, devānamindā’’ti. ‘‘Kiṃ panidaṃ, bhante, āyasmato uttarassa sakaṃ paṭibhānaṃ, udāhu tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti? ‘‘Tena hi, devānaminda, upamaṃ te karissāmi. Upamāya midhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājāna’’nti.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະ ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຜູ້ນອກ... ຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຕົນເອງ... ຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ’ ນັ້ນ ຈິງແທ້ບໍ?” “ຈິງຢ່າງນັ້ນ, ຈອມເທບ.” “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ, ທັມມະເທສະນານີ້ ເປັນປະຕິພານຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະເອງ ຫຼືວ່າເປັນພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ?” “ຈອມເທບ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈັກຍົກອຸປະມາໃຫ້ທ່ານຟັງ. ເພາະຄົນສະຫຼາດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳເວົ້າໄດ້ດ້ວຍອຸປະມາ.”

---

‘‘Seyyathāpi, devānaminda, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahādhaññarāsi. Tato mahājanakāyo dhaññaṃ āhareyya – kājehipi piṭakehipi ucchaṅgehipi añjalīhipi. Yo nu kho, devānaminda, taṃ mahājanakāyaṃ upasaṅkamitvā evaṃ puccheyya – ‘kuto imaṃ dhaññaṃ āharathā’ti, kathaṃ byākaramāno nu kho, devānaminda, so mahājanakāyo sammā byākaramāno byākareyyā’’ti? ‘‘‘Amumhā mahādhaññarāsimhā āharāmā’ti kho, bhante, so mahājanakāyo sammā byākaramāno byākareyyā’’ti. ‘‘Evamevaṃ kho, devānaminda, yaṃ kiñci subhāsitaṃ sabbaṃ taṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. Tato upādāyupādāya mayaṃ caññe ca bhaṇāmā’’ti.

“ຈອມເທບ, ປຽບເໝືອນກອງເຂົ້າກອງໃຫຍ່ ຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກບ້ານ ຫຼືນິຄົມ. ຝູງຊົນຈຳນວນຫຼາຍພາກັນຂົນເຂົ້າໄປຈາກກອງເຂົ້ານັ້ນ ດ້ວຍຄານຫາບກໍມີ ດ້ວຍກະບຸງກໍມີ ດ້ວຍຜ້າຕຸ້ມກໍມີ ດ້ວຍກຳມືກໍມີ. ຈອມເທບ, ຫາກມີໃຜຄົນໜຶ່ງເຂົ້າໄປຫາຝູງຊົນນັ້ນ ແລ້ວຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກທ່ານຂົນເຂົ້ານີ້ມາຈາກໃສ?’ ຈອມເທບ, ຝູງຊົນນັ້ນຈະຕອບຢ່າງໃດ ຈຶ່ງຈະຊື່ວ່າຕອບໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ?” “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ, ຝູງຊົນນັ້ນເມື່ອຕອບວ່າ: ‘ພວກຂ້ານ້ອຍຂົນມາຈາກກອງເຂົ້າກອງໃຫຍ່ພຸ້ນ’ ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າຕອບໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ.” “ຈອມເທບ, ສັນນັ້ນຄືກັນແລ ຄຳສຸພາສິດໃດໆກོຕາມ ທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ. ພວກຂ້ານ້ອຍ ແລະຄົນອື່ນໆ ອາໄສພຣະດຳຣັດນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງນຳມາສະແດງ.”

---

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā uttarena – ‘yaṃ kiñci subhāsitaṃ sabbaṃ taṃ tassa bhagavato vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa[Pg.13]. Tato upādāyupādāya mayaṃ caññe ca bhaṇāmā’ti. Ekamidaṃ, bhante uttara, samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Tatra kho bhagavā devadattaṃ ārabbha bhikkhū āmantesi –

“ໜ້າອັດສະຈັນຫຼາຍ, ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດຫຼາຍ, ທ່ານຜູ້ຈະເຣີນ! ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸຕຕະຣະກ່າວໄວ້ດີແທ້ໆ ວ່າ: ‘ຄຳສຸພາສິດໃດໆກໍຕາມ ທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ. ພວກຂ້ານ້ອຍ ແລະຄົນອື່ນໆ ອາໄສພຣະດຳຣັດນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງນຳມາສະແດງ’. ຂ້າແຕ່ທ່ານອຸຕຕະຣະ, ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພູຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ ເມື່ອພຣະເທວະທັດຫຼີກໜີໄປບໍ່ດົນ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງປາຣົບພຣະເທວະທັດ ແລ້ວຕຣັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ:”

---

‘‘Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṃ attavipattiṃ paccavekkhitā hoti. Sādhu, bhikkhave, bhikkhu kālena kālaṃ paravipattiṃ…pe… attasampattiṃ… parasampattiṃ paccavekkhitā hoti. Aṭṭhahi, bhikkhave, asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Katamehi aṭṭhahi? Lābhena hi, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho; alābhena, bhikkhave…pe… yasena, bhikkhave … ayasena, bhikkhave… sakkārena, bhikkhave… asakkārena, bhikkhave… pāpicchatāya, bhikkhave… pāpamittatāya, bhikkhave, abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi asaddhammehi abhibhūto pariyādinnacitto devadatto āpāyiko nerayiko kappaṭṭho atekiccho.

“‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຕົນເອງຕາມກາລະເວລາ. ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຈະພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມເສື່ອມຂອງຜູ້ນອກ... ຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຕົນເອງ... ຄວາມເຖິງພ້ອມຂອງຜູ້ນອກຕາມກາລະເວລາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເທວະທັດຖືກອະສັດທັມ 8 ປະการ ຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້. ອະສັດທັມ 8 ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກລາບຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ເທວະທັດຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມເສື່ອມລາບ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຍົດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມເສື່ອມຍົດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກສັກກາຣະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມບໍ່ມີສັກກາຣະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກຄວາມມີມິດຊົ່ວຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ເທວະທັດຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະຖືກອະສັດທັມ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄອບງຳ ແລະຄອບຄອງຈິດແລ້ວ ເທວະທັດຈຶ່ງຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ອາດຈະເຍົາຍາໄດ້.’”

---

‘‘Sādhu, bhikkhave, bhikkhu uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya; uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸຄວນຄອບງຳ ຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່; ຄວນຄອບງຳ ຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມອະສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄອບງຳ ຄອບງຳແລ້ວຢູ່.”

---

‘‘Kiñca, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṃ paṭicca uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya; uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya?

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງຄວນຄອບງຳ ຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່; ຄວນຄອບງຳ ຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມອະສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄອບງຳ ຄອບງຳແລ້ວຢູ່?”

---

‘‘Yaṃ hissa, bhikkhave, uppannaṃ lābhaṃ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Yaṃ hissa, bhikkhave, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ anabhibhuyya viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya viharato evaṃsa [Pg.14] te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Idaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu atthavasaṃ paṭicca uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya; uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ … uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya vihareyya.

“ເພາະວ່າ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸບໍ່ຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່, ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນ ພຶງເກີດຂຶ້ນ; ແຕ່ເມື່ອພິກຂຸຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່, ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍความຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸບໍ່ຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມອະສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່, ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນ ພຶງເກີດຂຶ້ນ; ແຕ່ເມື່ອພິກຂຸຄອບງຳຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່, ອາສະວະທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນນີ້ແລ້ວ ຄວນຄອບງຳ ຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່; ຄວນຄອບງຳ ຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມອະສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄອບງຳ ຄອບງຳແລ້ວຢູ່.”

---

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – uppannaṃ lābhaṃ abhibhuyya abhibhuyya viharissāma, uppannaṃ alābhaṃ…pe… uppannaṃ yasaṃ… uppannaṃ ayasaṃ… uppannaṃ sakkāraṃ… uppannaṃ asakkāraṃ… uppannaṃ pāpicchataṃ… uppannaṃ pāpamittataṃ abhibhuyya abhibhuyya viharissāmāti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti.

“ເພາະເຫດນັ້ນແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພວກເຮົາຈັກຄອບງຳ ຄອບງຳລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່, ຈັກຄອບງຳ ຄອບງຳຄວາມເສື່ອມລາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເສື່ອມຍົດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມອະສັກກາລະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄອບງຳ ຄອບງຳແລ້ວຢູ່’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.”

---

‘‘Ettāvatā, bhante uttara, manussesu catasso parisā – bhikkhū, bhikkhuniyo, upāsakā, upāsikāyo. Nāyaṃ dhammapariyāyo kismiñci upaṭṭhito. Uggaṇhatu, bhante, āyasmā uttaro imaṃ dhammapariyāyaṃ. Pariyāpuṇātu, bhante, āyasmā uttaro imaṃ dhammapariyāyaṃ. Dhāretu, bhante, āyasmā uttaro imaṃ dhammapariyāyaṃ. Atthasaṃhito ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo ādibrahmacariyako’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານພະອຸດຕະຣະຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່ານີ້ ບໍລິສັດສີ່ໃນໝູ່ມະນຸດ ຄື: ພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ. ທຳມະປະຣິຍາຍນີ້ ຍັງບໍ່ທັນປາກົດແກ່ບໍລິສັດໃດໆ ເລີຍ. ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພະອຸດຕະຣະຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງຮຽນເອົາທຳມະປະຣິຍາຍນີ້. ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພະອຸດຕະຣະຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສຶກສາທຳມະປະຣິຍາຍນີ້. ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພະອຸດຕະຣະຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງຊົງຈຳທຳມະປະຣິຍາຍນີ້ໄວ້. ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ທຳມະປະຣິຍາຍນີ້ ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງພົມມະຈັນ.” ຈົບສູດທີ 8.

---

9. Nandasuttaṃ

໙. ນັນທະສູດ

---

9. ‘‘‘Kulaputto’ti, bhikkhave, nandaṃ sammā vadamāno vadeyya. ‘Balavā’ti, bhikkhave, nandaṃ sammā vadamāno vadeyya. ‘Pāsādiko’ti, bhikkhave, nandaṃ sammā vadamāno vadeyya. ‘Tibbarāgo’ti, bhikkhave, nandaṃ sammā vadamāno vadeyya. Kimaññatra, bhikkhave, nando indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññū, jāgariyaṃ anuyutto, satisampajaññena samannāgato, yehi nando sakkoti paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carituṃ! Tatridaṃ, bhikkhave, nandassa indriyesu guttadvāratāya hoti. Sace, bhikkhave, nandassa puratthimā disā āloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando puratthimaṃ disaṃ āloketi – ‘evaṃ me puratthimaṃ disaṃ ālokayato nābhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantī’ti. Itiha tattha sampajāno hoti.

໙. “‘ກຸນລະບຸດ’ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດເມື່ອຈະກ່າວເຖິງນັນທະໂດຍຊອບ ພຶງກ່າວຢ່າງນີ້. ‘ຜູ້ມີກຳລັງ’ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດເມື່ອຈະກ່າວເຖິງນັນທະໂດຍຊອບ ພຶງກ່າວຢ່າງນີ້. ‘ຜູ້ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ’ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດເມື່ອຈະກ່າວເຖິງນັນທະໂດຍຊອບ ພຶງກ່າວຢ່າງນີ້. ‘ຜູ້ມີລາຄະກ້າ’ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດເມື່ອຈະກ່າວເຖິງນັນທະໂດຍຊອບ ພຶງກ່າວຢ່າງນີ້. ຈະເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້ານັນທະບໍ່ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ບໍ່ເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນຢູ່ສະເໝີ, ບໍ່ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ, ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ນັນທະສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດໄດ້! ໃນຄຸນນະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງນັນທະ: ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້ານັນທະຈະຕ້ອງແນມເບິ່ງທິດບູຮະພາ, ນັນທະກໍມົນສິການກຳນົດໄວ້ໃນໃຈທັງໝົດແລ້ວ ຈຶ່ງແນມເບິ່ງທິດບູຮະພາວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາແນມເບິ່ງທິດບູຮະພາຢູ່ຢ່າງນີ້, ອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ອັນເປັນບາບອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ຈັກບໍ່ໄຫຼໄປຕາມເຮົາ’. ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້, ນັນທະຍ່ອມມີສຳປະຊັນຍະໃນການແນມເບິ່ງທິດນັ້ນ.”

---

‘‘Sace[Pg.15], bhikkhave, nandassa pacchimā disā āloketabbā hoti…pe… uttarā disā āloketabbā hoti… dakkhiṇā disā āloketabbā hoti… uddhaṃ ulloketabbā hoti… adho oloketabbā hoti… anudisā anuviloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando anudisaṃ anuviloketi – ‘evaṃ me anudisaṃ anuvilokayato nābhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantī’ti. Itiha tattha sampajāno hoti. Idaṃ kho, bhikkhave, nandassa indriyesu guttadvāratāya hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້ານັນທະຈະຕ້ອງແນມເບິ່ງທິດປັດຈິມ... ທິດອຸດອນ... ທິດທັກສິນ... ຈະຕ້ອງແນມເບິ່ງເບື້ອງເທິງ... ຈະຕ້ອງແນມເບິ່ງເບື້ອງລຸ່ມ... ຈະຕ້ອງແນມເບິ່ງທິດນ້ອຍ, ນັນທະກໍມົນສິການກຳນົດໄວ້ໃນໃຈທັງໝົດແລ້ວ ຈຶ່ງແນມເບິ່ງທິດນ້ອຍວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາແນມເບິ່ງທິດນ້ອຍຢູ່ຢ່າງນີ້, ອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ອັນເປັນບາບອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ຈັກບໍ່ໄຫຼໄປຕາມເຮົາ’. ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້, ນັນທະຍ່ອມມີສຳປະຊັນຍະໃນການແນມເບິ່ງທິດນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງນັນທະ.”

---

‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, nandassa bhojane mattaññutāya hoti. Idha, bhikkhave, nando paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti – ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, nandassa bhojane mattaññutāya hoti.

“ໃນຄຸນນະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານຂອງນັນທະ: ໃນພະສາສະໜານີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັນທະພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວຈຶ່ງບໍລິໂພກອາຫານວ່າ ‘ເຮົາບໍລິໂພກອາຫານນີ້ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຫຼິ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອມົວເມົາ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະດັບ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຕົກແຕ່ງ, ແຕ່ບໍລິໂພກພຽງເພື່ອໃຫ້ກາຍນີ້ຕັ້ງຢູ່ໄດ້, ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດເປັນໄປ, ເພື່ອລະງັບຄວາມລຳບາກ, ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ການປະພຶດພົມມະຈັນ, ດ້ວຍຄິດວ່າ ເຮົາຈັກກຳຈັດເວທະນາເກົ່າເສຍ ແລະ ຈັກບໍ່ໃຫ້ເວທະນາໃໝ່ເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຊີວິດ, ຄວາມບໍ່ມີໂທດ ແລະ ຄວາມຢູ່ສະບາຍຈັກມີແກ່ເຮົາ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານຂອງນັນທະ.”

---

‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, nandassa jāgariyānuyogasmiṃ hoti. Idha, bhikkhave, nando divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti; rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti; rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā; rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. Idaṃ kho, bhikkhave, nandassa jāgariyānuyogasmiṃ hoti.

“ໃນຄຸນນະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນຢູ່ສະເໝີຂອງນັນທະ: ໃນພະສາສະໜານີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັນທະຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກທຳອັນເປັນເຄື່ອງກັ້ນດ້ວຍການເດີນຈົງກົມ ແລະ ການນັ່ງຕະຫຼອດເວລາກາງເວັນ; ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກທຳອັນເປັນເຄື່ອງກັ້ນດ້ວຍການເດີນຈົງກົມ ແລະ ການນັ່ງຕະຫຼອດຍາມຕົ້ນແຫ່ງລາຕີ; ຕະຫຼອດຍາມກາງແຫ່ງລາຕີ ຍ່ອມສຳເລັດການນອນແບບລາຊະສີ ໂດຍຕະລ່ຽງເບື້ອງຂວา, ຊ້ອນເທົ້າເໜືອເທົ້າ, ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ, ມົນສິການຄວາມໝາຍໃນການຕື່ນນອນໄວ້ໃນໃຈ; ຕະຫຼອດຍາມສຸດທ້າຍແຫ່ງລາຕີ ຍ່ອມລຸກຂຶ້ນແລ້ວ ຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກທຳອັນເປັນເຄື່ອງກັ້ນດ້ວຍການເດີນຈົງກົມ ແລະ ການນັ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນຢູ່ສະເໝີຂອງນັນທະ.”

---

‘‘Tatridaṃ, bhikkhave, nandassa satisampajaññasmiṃ hoti. Idha, bhikkhave, nandassa viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā saññā…pe… viditā vitakkā…pe… abbhatthaṃ gacchanti. Idaṃ kho, bhikkhave, nandassa satisampajaññasmiṃ hoti.

“ໃນຄຸນນະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະຂອງນັນທະ: ໃນພະສາສະໜານີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເວທະນາທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນກໍປາກົດແຈ້ງແກ່ນັນທະ, ຕັ້ງຢູ່ກໍປາກົດແຈ້ງ, ດັບໄປກໍປາກົດແຈ້ງ; ສັນຍາທັງຫຼາຍ... ວິດຕົກທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນກໍປາກົດແຈ້ງ, ຕັ້ງຢູ່ກໍປາກົດແຈ້ງ, ດັບໄປກໍປາກົດແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະຂອງນັນທະ.”

---

‘‘Kimaññatra, bhikkhave, nando indriyesu guttadvāro, bhojane mattaññū, jāgariyaṃ anuyutto, satisampajaññena samannāgato, yehi nando sakkoti paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caritu’’nti! Navamaṃ.

“ຈະເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້ານັນທະບໍ່ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ບໍ່ເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນຢູ່ສະເໝີ, ບໍ່ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ, ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ນັນທະສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດໄດ້!” ຈົບສູດທີ 9.

---

10. Kāraṇḍavasuttaṃ

໑໐. ກາຣັນທະວະສູດ

---

10. Ekaṃ [Pg.16] samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Tena kho pana samayena bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno aññenāññaṃ paṭicarati, bahiddhā kathaṃ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.

໑໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ໃກ້ຝັ່ງສະໂບກຂะຣະນີ ຊື່ຄັກຄະຣາ ໃກ້ເມືອງຈຳປາ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍໂຈດພິກຂຸຮູບໜຶ່ງດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ເມື່ອຖືກພິກຂຸທັງຫຼາຍໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມເອົາເລື່ອງອື່ນມາປົກປິດເລື່ອງອື່ນ, ຊັກສະແດງເລື່ອງນອກປະເດັນອອກໄປ, ແລະ ສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂສ, ແລະ ຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ.

---

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘niddhamathetaṃ, bhikkhave, puggalaṃ; niddhamathetaṃ, bhikkhave, puggalaṃ. Apaneyyeso, bhikkhave, puggalo. Kiṃ vo tena paraputtena visodhitena ! Idha, bhikkhave, ekaccassa puggalassa tādisaṃyeva hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ bhikkhūnaṃ – yāvassa bhikkhū āpattiṃ na passanti. Yato ca khvassa bhikkhū āpattiṃ passanti, tamenaṃ evaṃ jānanti – ‘samaṇadūsīvāyaṃ samaṇapalāpo samaṇakāraṇḍavo’ti. Tamenaṃ iti viditvā bahiddhā nāsenti. Taṃ kissa hetu? Mā aññe bhaddake bhikkhū dūsesī’’ti!

ຄັ້ງນັ້ນແລ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ຈົ່ງຂັບໄລ່ບຸກຄົນນີ້ອອກໄປ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ; ຈົ່ງຂັບໄລ່ບຸກຄົນນີ້ອອກໄປ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ທີ່ຄວນກຳຈັດອອກໄປ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ພວກເທີຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍບຸດຂອງຄົນອື່ນທີ່ຖືກຊຳຮະແລ້ວນີ້! ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນພະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມມີການກ້າວໄປ, ການຖອຍກັບ, ການແນມເບິ່ງ, ການຫຼຽວເບິ່ງ, ການຄູ້ເຂົ້າ, ການຢຽດອອກ, ການຊົງສັງຄາຕິ, ບາດ ແລະ ຈີວອນ ເໝືອນກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີສິນດີງາມຮູບອື່ນໆ—ຕາບໃດທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຍັງບໍ່ທັນເຫັນອາບັດຂອງລາວ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນອາບັດຂອງລາວ, ເມື່ອນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກລາວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ປະທຸສຮ້າຍສະມະນະ, ເປັນສະມະນະແກບ, ເປັນສະມະນະຂີ້ເຫຍື້ອ’. ເມື່ອຮູ້ຈັກລາວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຂັບໄລ່ລາວອອກໄປພາຍນອກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ ‘ຢ່າໃຫ້ລາວປະທຸສຮ້າຍພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີສິນດີງາມຮູບອື່ນໆ ເລີຍ’.”

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sampanne yavakaraṇe yavadūsī jāyetha yavapalāpo yavakāraṇḍavoti. Tassa tādisaṃyeva mūlaṃ hoti, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ yavānaṃ; tādisaṃyeva nāḷaṃ hoti, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ yavānaṃ; tādisaṃyeva pattaṃ hoti, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ yavānaṃ – yāvassa sīsaṃ na nibbattati. Yato ca khvassa sīsaṃ nibbattati, tamenaṃ evaṃ jānanti – ‘yavadūsīvāyaṃ yavapalāpo yavakāraṇḍavo’ti. Tamenaṃ iti viditvā samūlaṃ uppāṭetvā bahiddhā yavakaraṇassa chaḍḍenti. Taṃ kissa hetu? Mā aññe bhaddake yave dūsesīti!

“ປຽບເໝືອນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນນາເຂົ້າບາເລທີ່ສົມບູນ, ຫຍ້າທຳລາຍເຂົ້າບາເລ, ເປັນເຂົ້າບາເລແກບ, ເປັນເຂົ້າບາເລຂີ້ເຫຍື້ອ ພຶງເກີດຂຶ້ນ. ຮາກຂອງມັນກໍເໝືອນກັບຮາກຂອງເຂົ້າບາເລທີ່ດີງາມອື່ນໆ; ລຳຕົ້ນຂອງມັນກໍເໝືອນກັບລຳຕົ້ນຂອງເຂົ້າບາເລທີ່ດີງາມອື່ນໆ; ໃບຂອງມັນກໍເໝືອນກັບໃບຂອງເຂົ້າບາເລທີ່ດີງາມອື່ນໆ—ຕາບໃດທີ່ຮວງຂອງມັນຍັງບໍ່ທັນອອກ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ຮວງຂອງມັນອອກມາແລ້ວ, ເມື່ອນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກມັນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນີ້ຄືຫຍ້າທຳລາຍເຂົ້າບາເລ, ເປັນເຂົ້າບາເລແກບ, ເປັນເຂົ້າບາເລຂີ້ເຫຍື້ອ’. ເມື່ອຮູ້ຈັກມັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຖອນມັນຂຶ້ນພ້ອມທັງຮາກ ແລ້ວຖິ້ມໄປພາຍນອກນາເຂົ້າບາເລນັ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ ‘ຢ່າໃຫ້ມັນທຳລາຍເຂົ້າບາເລທີ່ດີງາມອື່ນໆ ເລີຍ’.”

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa tādisaṃyeva hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ bhikkhūnaṃ – yāvassa [Pg.17] bhikkhū āpattiṃ na passanti. Yato ca khvassa bhikkhū āpattiṃ passanti, tamenaṃ evaṃ jānanti – ‘samaṇadūsīvāyaṃ samaṇapalāpo samaṇakāraṇḍavo’ti. Tamenaṃ iti viditvā bahiddhā nāsenti. Taṃ kissa hetu? Mā aññe bhaddake bhikkhū dūsesīti.

“ອຸປະມານີ້ສັນໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນພະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມມີການກ້າວໄປ, ການຖອຍກັບ, ການແນມເບິ່ງ, ການຫຼຽວເບິ່ງ, ການຄູ້ເຂົ້າ, ການຢຽດອອກ, ການຊົງສັງຄາຕິ, ບາດ ແລະ ຈີວອນ ເໝືອນກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີສິນດີງາມຮູບອື່ນໆ—ຕາບໃດທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຍັງບໍ່ທັນເຫັນອາບັດຂອງລາວ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນອາບັດຂອງລາວ, ເມື່ອນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກລາວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ປະທຸສຮ້າຍສະມະນະ, ເປັນສະມະນະແກບ, ເປັນສະມະນະຂີ້ເຫຍື້ອ’. ເມື່ອຮູ້ຈັກລາວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຂັບໄລ່ລາວອອກໄປພາຍນອກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ ‘ຢ່າໃຫ້ລາວປະທຸສຮ້າຍພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີສິນດີງາມຮູບອື່ນໆ ເລີຍ’.”

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahato dhaññarāsissa phuṇamānassa tattha yāni tāni dhaññāni daḷhāni sāravantāni tāni ekamantaṃ puñjaṃ hoti, yāni pana tāni dhaññāni dubbalāni palāpāni tāni vāto ekamantaṃ apavahati. Tamenaṃ sāmikā sammajjaniṃ gahetvā bhiyyosomattāya apasammajjanti. Taṃ kissa hetu? Mā aññe bhaddake dhaññe dūsesīti! Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa tādisaṃyeva hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ bhikkhūnaṃ – yāvassa bhikkhū āpattiṃ na passanti. Yato ca khvassa bhikkhū āpattiṃ passanti, tamenaṃ evaṃ jānanti – ‘samaṇadūsīvāyaṃ samaṇapalāpo samaṇakāraṇḍavo’ti. Tamenaṃ iti viditvā bahiddhā nāsenti. Taṃ kissa hetu? Mā aññe bhaddake bhikkhū dūsesīti.

ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນເມື່ອເພິ່ນຝັດກອງເຂົ້າເเปືອກກອງໃຫຍ່ ເຂົ້າເປືອກເມັດໃດທີ່ແຂງແກ່ນມີເນື້ອແທ້ ກໍຈະລວມກັນຢູ່ບ່ອນໜຶ່ງ ສ່ວນເຂົ້າເเปືອກເມັດໃດທີ່ລີບບໍ່ມີເນື້ອ ລົມກໍຈະພັດໄປໄວ້ບ່ອນໜຶ່ງ. ເຈົ້າຂອງເຂົ້າທັງຫຼາຍກໍຈະຖືຟອຍມากວາດເຂົ້າລີບນັ້ນອອກໄປຕື່ມອີກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ 'ຢ່າໃຫ້ມັນເຮັດໃຫ້ເຂົ້າດີອື່ນໆ ເສຍຫາຍເລີຍ'. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ການກ້າວໄປ ການຖອຍກັບ ການແລກົງ ການແລສະຫຼຽງ ການຄູ້ເຂົ້າ ການຢຽດອອກ ການຊົງສັງຄາຕິ ບາດ ແລະ ຈີວອນ ຂອງບຸກຄົນບາງຄົນ ກໍເບິ່ງຄືກັນກັບຂອງພິກຂຸຜູ້ດີທັງຫຼາຍ ຕາບໃດທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຍັງບໍ່ທັນເຫັນອາບັດຂອງລາວ. ແຕ່ເມື່ອໃດພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນອາບັດຂອງລາວແລ້ວ ກໍຈະຮູ້ຈັກລາວວ່າ 'ຜู້ນີ້ເປັນຜູ້ທຳລາຍສະມະນະ ເປັນສະມະນະແກບ ເປັນສະມະນະຂີ້ເຫຍື້ອ'. ເມື່ອຮູ້ເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ກໍຈະຂັບໄລ່ລາວອອກໄປພາຍນອກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ 'ຢ່າໃຫ້ລາວເຮັດໃຫ້ພິກຂຸດີອື່ນໆ ເສຍຫາຍເລີຍ'.

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso udapānapanāḷiyatthiko tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya. So yaṃ yadeva rukkhaṃ kuṭhāripāsena ākoṭeyya tattha yāni tāni rukkhāni daḷhāni sāravantāni tāni kuṭhāripāsena ākoṭitāni kakkhaḷaṃ paṭinadanti; yāni pana tāni rukkhāni antopūtīni avassutāni kasambujātāni tāni kuṭhāripāsena ākoṭitāni daddaraṃ paṭinadanti. Tamenaṃ mūle chindati, mūle chinditvā agge chindati, agge chinditvā anto suvisodhitaṃ visodheti, anto suvisodhitaṃ visodhetvā udapānapanāḷiṃ yojeti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekaccassa puggalassa tādisaṃyeva hoti abhikkantaṃ paṭikkantaṃ ālokitaṃ vilokitaṃ samiñjitaṃ pasāritaṃ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṃ, seyyathāpi aññesaṃ bhaddakānaṃ bhikkhūnaṃ – yāvassa bhikkhū āpattiṃ na passanti. Yato ca khvassa bhikkhū āpattiṃ passanti, tamenaṃ evaṃ [Pg.18] jānanti – ‘samaṇadūsīvāyaṃ samaṇapalāpo samaṇakāraṇḍavo’ti. Tamenaṃ iti viditvā bahiddhā nāsenti. Taṃ kissa hetu? Mā aññe bhaddake bhikkhū dūsesī’’ti.

ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ຕ້ອງການຮາງລິນນ້ຳຈາກນ້ຳສ້າງ ຖືຂວານອันຄົມເຂົ້າໄປສູ່ປ່າ. ລາວເຄາະຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນໃດໆ ດ້ວຍສັນຂວານ ຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນໃດທີ່ແຂງແກ່ນມີເນື້ອແທ້ ເມື່ອຖືກເຄາະດ້ວຍສັນຂວານ ກໍຈະສົ່ງສຽງດັງແໜ້ນ; ສ່ວນຕົ້ນໄມ້ຕົ້ນໃດທີ່ເນົ່າໃນ ປຽກຊຸ່ມ ເປັນໂກນຜຸພັງ ເມື່ອຖືກເຄາະດ້ວຍສັນຂວານ ກໍຈະສົ່ງສຽງດັງກົວກົ່ວ. ລາວກໍຈະຕັດຕົ້ນໄມ້ນັ້ນທີ່ໂຄນ ຕັດທີ່ປາຍ ແລ້ວຖາກຖາງພາຍໃນໃຫ້ສະອາດດີ ເມື່ອເຮັດໃຫ້ພາຍໃນສະອາດດີແລ້ວ ກໍນຳໄປເຮັດເປັນຮາງລິນນ້ຳສ້າງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ການກ້າວໄປ ການຖອຍກັບ ການແລກົງ ການແລສະຫຼຽງ ການຄູ້ເຂົ້າ ການຢຽດອອກ ການຊົງສັງຄາຕิ ບາດ ແລະ ຈີວອນ ຂອງບຸກຄົນບາງຄົນ ກໍເບິ່ງຄືກັນກັບຂອງພິກຂຸຜູ້ດີທັງຫຼາຍ ຕາບໃດທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຍັງບໍ່ທັນເຫັນອາບັດຂອງລາວ. ແຕ່ເມື່ອໃດພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນອາບັດຂອງລາວແລ້ວ ກໍຈະຮູ້ຈັກລາວວ່າ 'ຜู້ນີ້ເປັນຜູ້ທຳລາຍສະມະນະ ເປັນສະມະນະແກບ ເປັນສະມະນະຂີ້ເຫຍື້ອ'. ເມື່ອຮູ້ເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ກໍຈະຂັບໄລ່ລາວອອກໄປພາຍນອກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ 'ຢ່າໃຫ້ລາວເຮັດໃຫ້ພິກຂຸດີອື່ນໆ ເສຍຫາຍເລີຍ'.

---

‘‘Saṃvāsāyaṃ vijānātha, pāpiccho kodhano iti;

Makkhī thambhī paḷāsī ca, issukī maccharī saṭho.

ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ຈັກບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍການຢູ່ຮ່ວມກັນວ່າ 'ຜู້ນີ້ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ເປັນຜູ້ມັກໂກດ ເປັນຜູ້ລຶບລ້າງຄຸນທ່ານ ເປັນຜູ້ຫົວແຂງ ເປັນຜູ້ຕີສະເໝີ ເປັນຜູ້ອິດສາ ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ ເປັນຜູ້ໂອ້ອວດ'.

---

‘‘Santavāco janavati, samaṇo viya bhāsati;

Raho karoti karaṇaṃ, pāpadiṭṭhi anādaro.

ລາວເວົ້າຈາອ່ອນຫວານໃນທ່າມກາງຝູງຊົນ ສະແດງຕົນຄືກັບສະມະນະ ແຕ່ກັບເຮັດຄວາມຊົ່ວໃນທີ່ລັບ ມີຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າ ແລະ ປາສະຈາກຄວາມເຄົາລົບ.

---

‘‘Saṃsappī ca musāvādī, taṃ viditvā yathātathaṃ;

Sabbe samaggā hutvāna, abhinibbajjayātha naṃ.

ລາວເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ ແລະ ເວົ້າຕົວະ ເມື່ອຮູ້ຈັກລາວຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງພ້ອມພຽງກັນຂັບໄລ່ລາວອອກໄປເສຍ.

---

‘‘Kāraṇḍavaṃ niddhamatha, kasambuṃ apakassatha ;

Tato palāpe vāhetha, assamaṇe samaṇamānine.

ຈົ່ງກຳຈັດສະມະນະຂີ້ເຫຍື້ອອອກໄປ ຈົ່ງລາກເອົາສະມະນະຜູ້ເນົ່າໃນອອກໄປ ຈາກນັ້ນຈົ່ງພັດເປົ່າສະມະນະແກບ ຜູ້ບໍ່ແມ່ນສະມະນະແຕ່ສຳຄັນຕົນວ່າເປັນສະມະນະນັ້ນອອກໄປ.

---

‘‘Niddhamitvāna pāpicche, pāpaācāragocare;

Suddhāsuddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā;

Tato samaggā nipakā, dukkhassantaṃ karissathā’’ti. dasamaṃ;

ເມື່ອຂັບໄລ່ພວກທີ່ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມປະພຶດແລະອະໂຄຈອນອັນຊົ່ວຊ້າອອກໄປແລ້ວ ພວກທ່ານຜູ້ມີສະຕິ ຜູ້ບໍລິສຸດ ຈົ່ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບຜູ້ບໍລິສຸດເຖີດ ຈາກນັ້ນ ພວກທ່ານຜູ້ມີຄວາມພ້ອມພຽງ ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ກໍຈະເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້.

---

Mettāvaggo paṭhamo.

ເມດຕາວັກ ທີໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

---

Mettaṃ paññā ca dve piyā, dve lokā dve vipattiyo;

Devadatto ca uttaro, nando kāraṇḍavena cāti.

ເມດຕາສູດ, ປັນຍາສູດ, ປິຍສູດ ສອງສູດ, ໂລກສູດ ສອງສູດ, ວິບັດຕິສູດ ສອງສູດ, ເທວະທັດຕະສູດ, ອຸດຕະຣະສູດ, ນັນທະສູດ ແລະ ກາຣັນທະວະສູດ.

---

2. Mahāvaggo

໒. ມະຫາວັກ

---

1. Verañjasuttaṃ

໑. ເວຣັນຊະສູດ

---

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā verañjāyaṃ viharati naḷerupucimandamūle. Atha kho verañjo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā [Pg.19] ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho verañjo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

໑໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ພາຍໃຕ້ຮົ່ມໄມ້ສະເດົາທີ່ນະລິຣຸ ໃກ້ເມືອງເວຣັນຊາ. ຄັ້ງນັ້ນ ເວຣັນຊະພຣາມໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພໍໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະ ລະນຶກເຖິງກັນ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງແລ້ວ ເວຣັນຊະພຣາມໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘Sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘na samaṇo gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimantetī’ti. Tayidaṃ, bho gotama, tatheva. Na hi bhavaṃ gotamo brāhmaṇe jiṇṇe vuḍḍhe mahallake addhagate vayoanuppatte abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Tayidaṃ, bho gotama, na sampannamevā’’ti. ‘‘Nāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yamahaṃ abhivādeyyaṃ vā paccuṭṭheyyaṃ vā āsanena vā nimanteyyaṃ. Yañhi, brāhmaṇa, tathāgato abhivādeyya vā paccuṭṭheyya vā āsanena vā nimanteyya, muddhāpi tassa vipateyyā’’ti.

“ຂ້າແດ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມບໍ່ເຄົາລົບ ບໍ່ລຸກຕ້ອນຮັບ ຫຼື ບໍ່ເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ ຕໍ່ພວກພຣາມຜູ້ແກ່ຊະລາ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຜູ້ມີອາຍຸການມาดົນ ຜູ້ຜ່ານໄວມາຫຼາຍ ຜູ້ລ່ວງເຂົ້າສູ່ໄວຊະລາແລ້ວ'. ຂ້າແດ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເລື່ອງນັ້ນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ເພາະພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນບໍ່ໄດ້ເຄົາລົບ ບໍ່ໄດ້ລຸກຕ້ອນຮັບ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ ຕໍ່ພວກພຣາມຜູ້ແກ່ຊະລາ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຜູ້ມີອາຍຸການມาดົນ ຜູ້ຜ່ານໄວມາຫຼາຍ ຜູ້ລ່ວງເຂົ້າສູ່ໄວຊະລາແລ້ວ. ຂ້າແດ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເລື່ອງນັ້ນບໍ່ສົມຄວນເລີຍ.” “ພຣາມເອີຍ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດນີ້ ເຮົາບໍ່ເຫັນໃຜເລີຍທີ່ເຮົາຄວນຈະເຄົາລົບ ລຸກຕ້ອນຮັບ ຫຼື ເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ. ເພາະວ່າ ພຣາມເອີຍ ຫາກຕະຖາຄົດຈະເຄົາລົບ ລຸກຕ້ອນຮັບ ຫຼື ເຊື້ອເຊີນຜູ້ໃດດ້ວຍອາສະນະ ຫົວຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະເພພັງໄປ.”

---

‘‘Arasarūpo bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘arasarūpo samaṇo gotamo’ti. Ye te, brāhmaṇa, rūparasā saddarasā gandharasā rasarasā phoṭṭhabbarasā, te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘arasarūpo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີລົດຊາດ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີລົດຊາດ'. ເພາະລົດໃນຮູບ ລົດໃນສຽງ ລົດໃນກິ່ນ ລົດໃນລົດ ລົດໃນໂຜດທັບພະ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນຄືກັບຕໍຕົ້ນຕານ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີລົດຊາດ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເถິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Nibbhogo bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘nibbhogo samaṇo gotamo’ti. Ye te, brāhmaṇa, rūpabhogā saddabhogā gandhabhogā rasabhogā phoṭṭhabbabhogā, te tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘nibbhogo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີການບໍລິໂພກ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີການບໍລິໂພກ'. ເພາະການບໍລິໂພກຮູບ ການບໍລິໂພກສຽງ ການບໍລິໂພກກິ່ນ ການບໍລິໂພກລົດ ການບໍລິໂພກໂຜດທັບພະ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ ຕັດຮากຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນຄືກັບຕໍຕົ້ນຕານ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດา. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ບໍ່ມີການບໍລິໂພກ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເຖິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Akiriyavādo [Pg.20] bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo’ti. Ahañhi, brāhmaṇa, akiriyaṃ vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa; anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ akiriyaṃ vadāmi. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ກ່າວການບໍ່ກະທຳ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວການບໍ່ກະທຳ'. ເພາະເຮົາກ່າວເຖິງການບໍ່ກະທຳກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ແລະ ກ່າວເຖິງການບໍ່ກະທຳບາບອະກຸສົນລະທຳຫຼາຍປະການ. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວການບໍ່ກະທຳ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເຖິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Ucchedavādo bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘ucchedavādo samaṇo gotamo’ti. Ahañhi, brāhmaṇa, ucchedaṃ vadāmi rāgassa dosassa mohassa; anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ ucchedaṃ vadāmi. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘ucchedavādo samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ก່າວການຕັດຂາດ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ก່າວການຕັດຂາດ'. ເພາະເຮົາກ່າວເຖิงການຕັດຂາດລາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ແລະ ກ່າວເຖິງການຕັດຂາດບາບອະກຸສົນລະທຳຫຼາຍປະການ. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກ່າວການຕັດຂາດ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເຖິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Jegucchī bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘jegucchī samaṇo gotamo’ti. Ahañhi, brāhmaṇa, jigucchāmi kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena; jigucchāmi anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘jegucchī samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ກຽດຊັງ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກຽດຊັງ'. ເພາະເຮົາກຽດຊັງກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ແລະ ກຽດຊັງການເຂົ້າເຖິງບາບອະກຸສົນລະທຳຫຼາຍປະການ. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກຽດຊັງ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເຖິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Venayiko bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘venayiko samaṇo gotamo’ti. Ahañhi, brāhmaṇa, vinayāya dhammaṃ desemi rāgassa dosassa mohassa; anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ vinayāya dhammaṃ desemi. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘venayiko samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ກຳຈັດ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກຳຈັດ'. ເພາະເຮົາສະແດງທຳເພື່ອການກຳຈັດລາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ແລະ ສະແດງທຳເພື່ອການກຳຈັດບາບອະກຸສົນລະທຳຫຼາຍປະການ. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ກຳຈັດ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເຖິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Tapassī bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘tapassī samaṇo gotamo’ti. Tapanīyāhaṃ[Pg.21], brāhmaṇa, pāpake akusale dhamme vadāmi kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ. Yassa kho, brāhmaṇa, tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, tamahaṃ ‘tapassī’ti vadāmi. Tathāgatassa kho, brāhmaṇa, tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘tapassī samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesī’’ti.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ບຳເພັງຕະບະ!” “ພຣາມເອີຍ ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ບຳເພັງຕະບະ'. ເພາະເຮົາກ່າວວ່າ ບາບອະກຸສົນລະທຳ ຄື ກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ເປັນທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເຜົາຮ້ອນ. ພຣາມເອີຍ ບຸກຄົນໃດລະບາບອະກຸສົນລະທຳອັນເຮັດໃຫ້ເຜົາຮ້ອນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນຄືກັບຕໍຕົ້ນຕານ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ ເຮົາເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ຜູ້ບຳເພັງຕະບະ'. ພຣາມເອີຍ ບາບອະກຸສົນລະທຳອັນເຮັດໃຫ້ເຜົາຮ້ອນເຫຼົ່ານັ້ນ ຕະຖาຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນຄືກັບຕໍຕົ້ນຕານ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດา. ພຣາມເອີຍ ນີ້ແຫຼະຄືເຫດຜົນທີ່ຄົນຈະເວົ້າເຖິງເຮົາຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມເປັນຜູ້ບຳເພັງຕະບະ' ແຕ່ບໍ່ແມ່ນໝາຍເຖິງເລື່ອງທີ່ທ່ານເວົ້າເຖິງນັ້ນດອກ.”

---

‘‘Apagabbho bhavaṃ gotamo’’ti! ‘‘Atthi khvesa, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘apagabbho samaṇo gotamo’ti. Yassa kho, brāhmaṇa, āyatiṃ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, tamahaṃ ‘apagabbho’ti vadāmi. Tathāgatassa kho, brāhmaṇa, āyatiṃ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Ayaṃ kho, brāhmaṇa, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘apagabbho samaṇo gotamo’ti, no ca kho yaṃ tvaṃ sandhāya vadesi.

“ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກການເຂົ້າສູ່ຄັນ (ບໍ່ມີການເກີດອີກ)” ດັ່ງນີ້. “ດູກ່ອນພຣາມ, ມີເຫດຜົນຢູ່ ທີ່ຄົນເມື່ອເວົ້າເຖິງເຮົາ ຈະເວົ້າໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ ‘ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກການເຂົ້າສູ່ຄັນ’. ດູກ່ອນພຣາມ, ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງ ທີ່ມີການນອນໃນຄັນ ແລະ ການເກີດໃນພົບໃໝ່ໃນອະນາຄົດ ອັນຕົນລະເສຍໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ, ເຮົາເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນວ່າ ‘ຜູ້ປາສະຈາກການເຂົ້າສູ່ຄັນ’. ດູກ່ອນພຣາມ, ການນອນໃນຄັນ ແລະ ການເກີດໃນພົບໃໝ່ໃນອະນາຄົດ ຂອງຕະຖາຄົດ ນັ້ນລະເສຍໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອເວົ້າເຖິງເຮົາ ຈະເວົ້າໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ ‘ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກການເຂົ້າສູ່ຄັນ’, ແຕ່ບໍ່ແມ່ນເຫດຜົນທີ່ທ່ານໝາຍເຖິງ.”

---

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānāssu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni sammā pariseditāni sammā paribhāvitāni. Yo nu kho tesaṃ kukkuṭacchāpakānaṃ paṭhamataraṃ pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyya, kinti svāssa vacanīyo – ‘jeṭṭho vā kaniṭṭho vā’’’ti? ‘‘Jeṭṭho tissa, bho gotama, vacanīyo. So hi nesaṃ, bho gotama, jeṭṭho hotī’’ti.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນໄຂ່ຂອງແມ່ໄກ່ ມີແປດຟອງກໍດີ ສິບຟອງກໍດີ ສິບສອງຟອງກໍດີ. ໄຂ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ອັນແມ່ໄກ່ນອນກົກໄວ້ຢ່າງດີ ອົບອຸ່ນໄວ້ຢ່າງດີ ຟັກໄວ້ຢ່າງດີ. ໃນບັນດາລູກໄກ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ຕົວໃດທີ່ເຈາະເປືອກໄຂ່ດ້ວຍປາຍເລັບຕີນ ຫຼື ດ້ວຍປາຍສົບ ອອກມາໄດ້ຢ່າງປອດໄພກ່ອນໝູ່, ຄວນຈະເອີ້ນລູກໄກ່ຕົວນັ້ນວ່າແນວໃດ — ‘ເປັນຕົວເອື້ອຍ ຫຼື ຕົວນ້ອງ’?” “ຄວນເອີ້ນວ່າ ເປັນຕົວເອື້ອຍ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ. ເພາະວ່າ ມັນເປັນຕົວທີ່ໃຫຍ່ກວ່າໝູ່ໃນບັນດາລູກໄກ່ເຫຼົ່ານັ້ນ, ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.”

---

‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, avijjāgatāya pajāya aṇḍabhūtāya pariyonaddhāya avijjaṇḍakosaṃ padāletvā ekova loke anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho. Ahañhi, brāhmaṇa, jeṭṭho seṭṭho lokassa. Āraddhaṃ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ.

“Evamevaṃ kho ahaṃ, brāhmaṇa, avijjāgatāya pajāya aṇḍabhūtāya pariyonaddhāya avijjaṇḍakosaṃ padāletvā ekova loke anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho. Ahañhi, brāhmaṇa, jeṭṭho seṭṭho lokassa. Āraddhaṃ kho pana me, brāhmaṇa, vīriyaṃ ahosi asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ.”

---

‘‘So [Pg.22] kho ahaṃ, brāhmaṇa, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharāmi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedemi yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi; sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ເຮົານັ້ນແລ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກ ຢູ່. ເພາະວິຕົກແລະວິຈານລະງັບໄປ ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິ ຢູ່. ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ເຮົາເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມະກາຍ ທີ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍສັນເສີນວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີອຸເປກkhາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ’ ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ຢູ່. ເພາະລະສຸກແລະທຸກໄດ້ ແລະເພາະໂສມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນໜ້ານີ້ ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາ ຢູ່.”

---

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto. So tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi.

“ເມື່ອຈິດຂອງເຮົາຕັ້ງໝັ້ນ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຮົາໄດ້ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອປຸບເພນິວາສານຸສະຕິຍານ. ເຮົາລະນຶກເຖິງຊາດໃນອະດີດໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່ ສາມຊາດແດ່ ສີ່ຊາດແດ່ ຫ້າຊາດແດ່ ສິບຊາດແດ່ ຊາວຊາດແດ່ ສາມສິບຊາດແດ່ ສີ່ສິບຊາດແດ່ ຫ້າສິບຊາດແດ່ ຮ້ອຍຊາດແດ່ ພັນຊາດແດ່ ແສນຊາດແດ່ ຕະຫຼອດອະເນກສັງວັດຕະກັບແດ່ ອະເນກວິວັດຕະກັບແດ່ ອະເນກສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບແດ່ວ່າ ‘ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີວັນນະຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ມີການສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້. ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີວັນນະຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ມີການສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້. ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນພົບນີ້’. ເຮົາລະນຶກເຖິງຊາດໃນອະດີດໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ຢ່າງນີ້.”

---

‘‘Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā; avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, paṭhamā abhinibbhidā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ແລ ເປັນວິຊາທຳອິດທີ່ເຮົາໄດ້ບັນລຸໃນປະຖົມມະຍາມແຫ່ງລາຕີ; ອະວິຊາຖືກກຳຈັດແລ້ວ ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ຄວາມມືດຖືກກຳຈັດແລ້ວ ຄວາມສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່. ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ເປັນການເຈາະອອກມາຄັ້ງທຳອິດຂອງເຮົາ ປຽບເໝືອນລູກໄກ່ເຈາະອອກມາຈາກເປືອກໄຂ່.”

---

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte [Pg.23] suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā, micchādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannāti. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā, ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā, sammādiṭṭhikammasamādānā. Te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi.

“ເມື່ອຈິດຂອງເຮົາຕັ້ງໝັ້ນ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຮົາໄດ້ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ. ເຮົາເລັງເຫັນໝູ່ສັດຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງເກີດ ທັງຊັ້ນຕ່ຳແລະຊັ້ນສູງ ຜູ້ມີຜິວພັນດີແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປດີແລະໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຮູ້ແຈ້ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ ‘ໝູ່ສັດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ຕິຕຽນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິຖິ. ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ເခົາເຈົ້າກໍເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນໝູ່ສັດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ວະຈີສຸຈະລິດ ມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສັມມາທິຖິ ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດສັມມາທິຖິ. ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ເခົາເຈົ້າກໍເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ’. ເຮົາເລັງເຫັນໝູ່ສັດຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງເກີດ ທັງຊັ້ນຕ່ຳແລະຊັ້ນສູງ ຜູ້ມີຜິວພັນດີແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປດີແລະໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ, ຮູ້ແຈ້ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ ຢ່າງນີ້ແລ.”

---

‘‘Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā; avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno, yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, dutiyā abhinibbhidā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ແລ ເປັນວິຊາທີສອງທີ່ເຮົາໄດ້ບັນລຸໃນມັດຊິມະຍາມແຫ່ງລາຕີ; ອະວິຊາຖືກກຳຈັດແລ້ວ ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ຄວາມມືດຖືກກຳຈັດແລ້ວ ຄວາມສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່. ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ເປັນການເຈາະອອກມາຄັ້ງທີສອງຂອງເຮົາ ປຽບເໝືອນລູກໄກ່ເຈາະອອກມາຈາກເປືອກໄຂ່.”

---

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ.

“ເມື່ອຈິດຂອງເຮົາຕັ້ງໝັ້ນ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຮົາໄດ້ນ້ອມຈິດໄປເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ເຮົາໄດ້ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືທຸກ’, ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືເຫດເກີດແຫ່ງທຸກ’, ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືຄວາມດັບທຸກ’, ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ’; ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ເຫຼົ່ານີ້ຄືອາສະວະ’, ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືເຫດເກີດແຫ່ງອາສະວະ’, ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືຄວາມດັບອາສະວະ’, ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ນີ້ຄືທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບອາສະວະ’. ເມື່ອເຮົາຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ ຈິດຂອງເຮົາກໍຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກາມາສະວະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກພະວາສະວະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອະວິຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’. ເຮົາຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.”

---

‘‘Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā; avijjā vihatā vijjā uppannā; tamo vihato āloko uppanno[Pg.24], yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato. Ayaṃ kho me, brāhmaṇa, tatiyā abhinibbhidā ahosi kukkuṭacchāpakasseva aṇḍakosamhā’’ti.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ແລ ເປັນວິຊາທີສາມທີ່ເຮົາໄດ້ບັນລຸໃນປັດຊິມະຍາມແຫ່ງລາຕີ; ອະວິຊາຖືກກຳຈັດແລ້ວ ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ຄວາມມືດຖືກກຳຈັດແລ້ວ ຄວາມສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່. ດູກ່ອນພຣາມ, ນີ້ເປັນການເຈາະອອກມາຄັ້ງທີສາມຂອງເຮົາ ປຽບເໝືອນລູກໄກ່ເຈາະອອກມາຈາກເປືອກໄຂ່.”

---

Evaṃ vutte verañjo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘jeṭṭho bhavaṃ gotamo, seṭṭho bhavaṃ gotamo. Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Paṭhamaṃ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເວຣັນຊະພຣາມໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: “ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ເປັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ. ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂວ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນຄວາມມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຄົນມີຕາດີຈະໄດ້ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ’ ສັນໃດ; ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໄດ້ຊົງປະກາດພຣະທຳໂດຍອະເນກປະການ ກໍສັນນັ້ນແລ. ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ຂໍເຖິງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ພ້ອມທັງພຣະທຳ ແລະພຣະພິກຂຸສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.” ຈົບສູດທີໜຶ່ງ.

---

2. Sīhasuttaṃ

໒. ສີຫະສູດ

---

12. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsanti, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti.

໑໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າວັນໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ປ່າກູຕາຄາຣະສາລາ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ສະໄໝນັ້ນແລ ເຈົ້າລິສຊະວີທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະພາ ຕ່າງກໍກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດທະຄຸນ ພຣະທັມມະຄຸນ ພຣະສັງຄະຄຸນ ໂດຍອະເນກປະການ.

---

Tena kho pana samayena sīho senāpati nigaṇṭhasāvako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho sīhassa senāpatissa etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhavissati, tathā hime sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsanti, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Yaṃnūnāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. Atha kho sīho senāpati yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

ສະໄໝນັ້ນແລ ສີຫະເສນາບໍດີ ຜູ້ເປັນສາວົກຂອງນິຄັນຖະ ໄດ້ນັ່ງຢູ່ໃນທີ່ປະຊຸມນັ້ນນຳ. ຄັ້ງນັ້ນ ສີຫະເສນາບໍດີໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: “ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຣະອົງນັ້ນ ຈະຕ້ອງເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງຢ່າງແນ່ນອນ, ເພາະວ່າ ເຈົ້າລິສຊະວີທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະພາ ຕ່າງກໍກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດທະຄຸນ ພຣະທັມມະຄຸນ ພຣະສັງຄະຄຸນ ໂດຍອະເນກປະການ. ຈະເປັນການດີແທ້ ຫາກເຮົາຈະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ ເພື່ອຂາບໄຫວ້.” ຄັ້ງນັ້ນ ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫານິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາທີ່ຈະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເພື່ອຂາບໄຫວ້.”

---

‘‘Kiṃ [Pg.25] pana tvaṃ, sīha, kiriyavādo samāno akiriyavādaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissasi? Samaṇo hi, sīha, gotamo akiriyavādo, akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’ti. Atha kho sīhassa senāpatissa yo ahosi gamiyābhisaṅkhāro bhagavantaṃ dassanāya, so paṭippassambhi.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດໃດທ່ານຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການກະທຳ (ກິຣິຍະວາດ) ຈຶ່ງຈະເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ (ອກິຣິຍະວາດ) ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າເລົ່າ? ດູກ່ອນສີຫະ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ." ຄັ້ງນັ້ນ, ຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະເດີນທາງໄປເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຂອງສີຫະເສນາບໍດີ ກໍໄດ້ສະຫງົບລະງັບໄປ.

---

Dutiyampi kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa…pe… dhammassa…pe… saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Dutiyampi kho sīhassa senāpatissa etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhavissati, tathā hime sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti, dhammassa…pe… saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Yaṃnūnāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. Atha kho sīho senāpati yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ, ເຈົ້າລິຈຊະວີທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະພາສັນທາຄານ ຕ່າງກໍກ່າວສັນເສີນພຣະຄຸນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ... ຂອງພຣະທັມ... ຂອງພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ, ສີຫະເສນາບໍດີກໍໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໂດຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຕ້ອງເປັນພຣະອະຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງຢ່າງແນ່ນອນ, ເພາະວ່າເຈົ້າລິຈຊະວີທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະພາສັນທາຄານ ຕ່າງກໍກ່າວສັນເສີນພຣະຄຸນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ... ຂອງພຣະທັມ... ຂອງພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າ." ຄັ້ງນັ້ນ, ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະນິຄັນຖະນາຕະບຸດ ເຖິງບ່ອນຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບນິຄັນຖະນາຕະບຸດວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາຈະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະສະມະນະໂຄດົມ."

---

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, sīha, kiriyavādo samāno akiriyavādaṃ samaṇaṃ gotamaṃ dassanāya upasaṅkamissasi? Samaṇo hi, sīha, gotamo akiriyavādo akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’ti. Dutiyampi kho sīhassa senāpatissa yo ahosi gamiyābhisaṅkhāro bhagavantaṃ dassanāya, so paṭippassambhi.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດໃດທ່ານຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການກະທຳ (ກິຣິຍະວາດ) ຈຶ່ງຈະເຂົ້າໄປຫາພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ມີວາດะວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ (ອກິຣິຍະວາດ) ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າເລົ່າ? ດູກ່ອນສີຫະ, ພຣະສະມະນະໂຄດົມນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ." ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ, ຄວາມພະຍາຍາມທີ່ຈະເດີນທາງໄປເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຂອງສີຫະເສນາບໍດີ ກໍໄດ້ສະຫງົບລະງັບໄປ.

---

Tatiyampi kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa…pe… dhammassa…pe… saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Tatiyampi kho sīhassa senāpatissa etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhavissati, tathā hime sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī santhāgāre sannisinnā sannipatitā anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsanti, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsanti, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Kiṃ hime karissanti nigaṇṭhā [Pg.26] apalokitā vā anapalokitā vā? Yaṃnūnāhaṃ anapaloketvāva nigaṇṭhe taṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkameyyaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.

ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ, ເຈົ້າລິຈຊະວີທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະພາສັນທາຄານ ຕ່າງກໍກ່າວສັນເສີນພຣະຄຸນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ... ຂອງພຣະທັມ... ຂອງພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ, ສີຫະເສນາບໍດີກໍໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໂດຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຕ້ອງເປັນພຣະອະຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງຢ່າງແນ່ນອນ, ເພາະວ່າເຈົ້າລິຈຊະວີທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ ຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ສະພາສັນທາຄານ ຕ່າງກໍກ່າວສັນເສີນພຣະຄຸນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ຂອງພຣະທັມ, ຂອງພຣະສົງ ໂດຍອະເນກປະການ. ພວກນິຄັນຖະເຫຼົ່ານີ້ ຈະເຮັດຫຍັງແກ່ເຮົາໄດ້ ບໍ່ວ່າເຮົາຈະຂໍອະນຸຍາດ ຫຼື ບໍ່ຂໍອະນຸຍາດກໍຕາມ? ທາງທີ່ດີ ເຮົາບໍ່ຕ້ອງຂໍອະນຸຍາດພວກນິຄັນຖະເລີຍ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບດ້ວຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າ."

---

Atha kho sīho senāpati pañcamattehi rathasatehi divādivassa vesāliyā niyyāsi bhagavantaṃ dassanāya. Yāvatikā yānassa bhūmi, yānena gantvā yānā paccorohitvā pattikova agamāsi. Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca –

ຄັ້ງນັ້ນ, ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ອອກເດີນທາງຈາກນະຄອນເວສາລີ ໃນເວລາທ່ຽງວັນ ດ້ວຍລົດມ້າປະມານຫ້າຮ້ອຍຄັນ ເພື່ອໄປເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ທ່ານເດີນທາງໄປດ້ວຍລົດມ້າເທົ່າທີ່ຫົນທາງຈະອຳນວຍໃຫ້ລົດໄປໄດ້, ແລ້ວລົງຈາກລົດ ເດີນດ້ວຍເທົ້າເຂົ້າໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ, ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງບ່ອນປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khangໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo, akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti. Ye te, bhante, evamāhaṃsu – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo, akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti, kacci te, bhante, bhagavato vuttavādino na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti dhammassa cānudhammaṃ byākaronti na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati? Anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ, bhante, bhagavanta’’nti.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ.' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຊົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ', ຊື່ວ່າກ່າວຕາມຄຳທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວແລ້ວ ຫຼື ບໍ່? ແລະບໍ່ໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຄຳທີ່ບໍ່ເປັນຈິງ ຫຼື ບໍ່? ພວກເຂົາສະແດງທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ຫຼື ບໍ່? ແລະການກ່າວໂຕ້ຕອບທີ່ສະຫະທັມມິກະໃດໆ ຈະບໍ່ເຖິງຖານະທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຫຼື ບໍ່? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເພາະວ່າພວກຂ້າພະເຈົ້າ ບໍ່ປາດຖະໜາຈະກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເລີຍ."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo, akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ (ປະຣິຍາຍ) ຢູ່ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘kiriyavādo samaṇo gotamo, kiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອການກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘ucchedavādo samaṇo gotamo, ucchedāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍຄວາມຂາດສູນ (ອຸຈເຊທະວາດ), ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມຂາດສູນ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘jegucchī samaṇo gotamo, jegucchitāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່อก່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ກຽດຊັງ (ເຊຄຸດສີ), ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມກຽດຊັງ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi[Pg.27], sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘venayiko samaṇo gotamo, vinayāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ກຳຈັດ (ເວນາຍິກະ), ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອການກຳຈັດ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘tapassī samaṇo gotamo, tapassitāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງg່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີຕະປະ (ຕະປັສສີ), ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີຕະປະ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘apagabbho samaṇo gotamo, apagabbhatāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກກຳເນີດໃນຄັນ (ອະປະຄັບພະ), ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມປາສະຈາກກຳເນີດໃນຄັນ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Atthi, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘assāsako samaṇo gotamo, assāsāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ມີເຫດຜົນ ທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ໃຫ້ຄວາມເບົາໃຈ (ອັສສາສະກະ), ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມເບົາໃຈ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo, akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Ahañhi, sīha, akiriyaṃ vadāmi kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa; anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ akiriyaṃ vadāmi. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘akiriyavādo samaṇo gotamo, akiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນສີຫະ, ເພາະເຮົາກ່າວເຖິງຄວາມບໍ່ກະທຳ (ການບໍ່ເຮັດ) ກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ; ກ່າວເຖິງຄວາມບໍ່ກະທຳບາບອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຫຼາຍປະການ. ດູກ່ອນສີຫະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການບໍ່ກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມບໍ່ກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘kiriyavādo samaṇo gotamo, kiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Ahañhi, sīha, kiriyaṃ vadāmi kāyasucaritassa vacīsucaritassa manosucaritassa; anekavihitānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ kiriyaṃ vadāmi. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘kiriyavādo samaṇo gotamo, kiriyāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອການກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນສີຫະ, ເພາະເຮົາກ່າວເຖິງການກະທຳ (ການເຮັດ) ກາຍສຸຈະຣິດ ວະຈີສຸຈະຣິດ ມະໂນສຸຈະຣິດ; ກ່າວເຖິງການກະທຳກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຫຼາຍປະການ. ດູກ່ອນສີຫະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍການກະທຳ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອການກະທຳ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘ucchedavādo samaṇo gotamo, ucchedāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Ahañhi, sīha, ucchedaṃ vadāmi rāgassa dosassa [Pg.28] mohassa; anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ ucchedaṃ vadāmi. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘ucchedavādo samaṇo gotamo, ucchedāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍຄວາມຂາດສູນ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມຂາດສູນ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນສີຫະ, ເພາະເຮົາກ່າວເຖິງຄວາມຂາດສູນ (ການຕັດຂາດ) ແຫ່ງຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ; ກ່າວເຖິງຄວາມຂາດສູນແຫ່ງບາບອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຫຼາຍປະການ. ດູກ່ອນສີຫະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີວາດະວ່າດ້ວຍຄວາມຂາດສູນ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມຂາດສູນ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘jegucchī samaṇo gotamo, jegucchitāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Ahañhi, sīha, jigucchāmi kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena; jigucchāmi anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘jegucchī samaṇo gotamo, jegucchitāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ກຽດຊັງ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມກຽດຊັງ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນສີຫະ, ເພາະເຮົາກຽດຊັງກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ; ກຽດຊັງຄວາມເຖິງພ້ອມ (ການສະມາບັດ) ແຫ່ງບາບອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຫຼາຍປະການ. ດູກ່ອນສີຫະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ກຽດຊັງ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມກຽດຊັງ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘venayiko samaṇo gotamo, vinayāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Ahañhi, sīha, vinayāya dhammaṃ desemi rāgassa dosassa mohassa; anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ vinayāya dhammaṃ desemi. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘venayiko samaṇo gotamo, vinayāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ກຳຈັດ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອການກຳຈັດ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນສີຫະ, ເພາະເຮົາສະແດງທັມເພື່ອການກຳຈັດ (ການກຳຈັດເສຍ) ແຫ່ງຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ; ສະແດງທັມເພື່ອການກຳຈັດບາບອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຫຼາຍປະການ. ດູກ່ອນສີຫະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ກຳຈັດ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອການກຳຈັດ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘tapassī samaṇo gotamo, tapassitāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Tapanīyāhaṃ, sīha, pāpake akusale dhamme vadāmi kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ. Yassa kho, sīha, tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, tamahaṃ ‘tapassī’ti vadāmi. Tathāgatassa kho, sīha, tapanīyā pāpakā akusalā dhammā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘tapassī samaṇo gotamo, tapassitāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກ່ອນສີຫະ, ເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີຕະປະ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີຕະປະ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນສີຫະ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບາບອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຄື ກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ ເປັນທັມທີ່ຄວນເຜົາຜານ (ຕະປະນີຍະທັມ). ດູກ່ອນສີຫະ, ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ຄວນເຜົາຜານເຫຼົ່ານັ້ນ ຂອງບຸກຄົນໃດ ຖືກລະໄດ້ແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດສູນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານແລ້ວ, ເຖິງຄວາມບໍ່ມີແລ້ວ, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ, ເຮົາເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ຜູ້ມີຕະປະ'. ດູກ່ອນສີຫະ, ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ຄວນເຜົາຜານເຫຼົ່ານັ້ນ ຕະຖາຄົດ ລະໄດ້ແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດສູນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານແລ້ວ, ເຖິງຄວາມບໍ່ມີແລ້ວ, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ດູກ່ອນສີຫະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດຜົນທີ່ຄົນເມື່ອກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດ ໂດຍເຫດຜົນນັ້ນ ຈະເພິ່ງກ່າວໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ມີຕະປະ, ຍ່ອມສະແດງທັມເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີຕະປະ ແລະຍ່ອມແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo [Pg.29] ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘apagabbho samaṇo gotamo, apagabbhatāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Yassa kho, sīha, āyatiṃ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā, tamahaṃ ‘apagabbho’ti vadāmi. Tathāgatassa kho, sīha, āyatiṃ gabbhaseyyā punabbhavābhinibbatti pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṃkatā āyatiṃ anuppādadhammā. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘apagabbho samaṇo gotamo, apagabbhatāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກອນ ສີຫະ, ໂດຍປະການໃດໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຄວນກ່າວວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກການປະຕິສົນທິ, ຊົງສະແດງທັມເພື່ອຄວາມປາສະຈາກການປະຕິສົນທິ ແລະ ຊົງແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'? ດູກອນ ສີຫະ, ບຸກຄົນໃດທີ່ມີການນອນໃນຄັນ ແລະ ການເກີດໃນພົບໃໝ່ຕໍ່ໄປ ອັນຕົນລະໄດ້ແລ້ວ, ຕັດຮາກຂาดແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ, ເຮົາເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ຜູ້ປາສະຈາກການປະຕິສົນທິ'. ດູກອນ ສີຫະ, ການນອນໃນຄັນ ແລະ ການເກີດໃນພົບໃໝ່ຕໍ່ໄປ ຂອງຕະຖາຄົດ ອັນຕະຖາຄົດລະໄດ້ແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່ອີກ, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ດູກອນ ສີຫະ, ນີ້ແລ ທີ່ເປັນປະການອັນບຸກຄົນເມື່ອຈະก່າວເຖິງຕະຖາຄົດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຄວນກ່າວວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປaສະຈາກການປະຕິສົນທິ, ຊົງສະແດງທັມເພື່ອຄວາມປາສະຈາກການປະຕິສົນທິ ແລະ ຊົງແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

‘‘Katamo ca, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘assāsako samaṇo gotamo, assāsāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’ti? Ahañhi, sīha, assāsako paramena assāsena, assāsāya dhammaṃ desemi, tena ca sāvake vinemi. Ayaṃ kho, sīha, pariyāyo, yena maṃ pariyāyena sammā vadamāno vadeyya – ‘assāsako samaṇo gotamo, assāsāya dhammaṃ deseti, tena ca sāvake vinetī’’’ti.

"ດູກອນ ສີຫະ, ໂດຍປະການໃດໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຄວນກ່າວວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປອບໂຍນ, ຊົງສະແດງທັມເພື່ອຄວາມປອບໂຍນ ແລະ ຊົງແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'? ດູກອນ ສີຫະ, ເພາະວ່າເຮົາເປັນຜູ້ປອບໂຍນດ້ວຍຄວາມປອບໂຍນອັນຍອດຢ້ຽມ, ເຮົາສະແດງທັມເພື່ອຄວາມປອບໂຍນ ແລະ ແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ. ດູກອນ ສີຫະ, ນີ້ແລ ທີ່ເປັນປະການອັນບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວເຖິງຕະຖາຄົດຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຄວນກ່າວວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ເປັນຜູ້ປອບໂຍນ, ຊົງສະແດງທັມເພື່ອຄວາມປອບໂຍນ ແລະ ຊົງແນະນຳສາວົກທັງຫຼາຍດ້ວຍທັມນັ້ນ'."

---

Evaṃ vutte sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ສີຫະເສນາບໍດີໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ຂ້ານ້ອຍ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ຂ້ານ້ອຍ! ... ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ."

---

‘‘Anuviccakāraṃ kho, sīha, karohi. Anuviccakāro tumhādisānaṃ ñātamanussānaṃ sādhu hotī’’ti. ‘‘Imināpāhaṃ, bhante, bhagavato bhiyyosomattāya attamano abhiraddho, yaṃ maṃ bhagavā evamāha – ‘anuviccakāraṃ kho, sīha, karohi. Anuviccakāro tumhādisānaṃ ñātamanussānaṃ sādhu hotī’ti. Mañhi, bhante, aññatitthiyā sāvakaṃ labhitvā kevalakappaṃ vesāliṃ paṭākaṃ parihareyyuṃ – ‘sīho amhākaṃ senāpati sāvakattaṃ upagato’ti. Atha ca pana bhagavā evamāha – ‘anuviccakāraṃ, sīha, karohi. Anuviccakāro tumhādisānaṃ ñātamanussānaṃ sādhu hotī’ti. Esāhaṃ, bhante, dutiyampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

"ດູກອນ ສີຫະ, ທ່ານຈົ່ງໃຄ່ຄວນໃຫ້ດີກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຮັດ. ການໃຄ່ຄວນກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຮັດ ເປັນຄວາມດີງາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເຊັ່ນທ່ານ". "ຂ້ານ້ອຍ, ข້ານ້ອຍຍິ່ງມີຄວາມຍິນດີ ແລະ ເພິ່ງພໍໃຈໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ດູກອນ ສີຫະ, ທ່ານຈົ່ງໃຄ່ຄວນໃຫ້ດີກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຮັດ. ການໃຄ່ຄວນກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຮັດ ເປັນຄວາມດີງາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເຊັ່ນທ່ານ'. ເພາະວ່າ, ຂ້ານ້ອຍ, ຖ້າພວກອັນຍະເດຍລະຖີໄດ້ຂ້ານ້ອຍເປັນສາວົກ, ພວກເຂົາຄົງຈະຍົກທຸງທົ່ວເມືອງເວສາລີ ປະກາດວ່າ 'ສີຫະເສນາບໍດີ ເຂົ້າມາເປັນສາວົກຂອງພວກຕະຖາຄົດແລ້ວ'. ແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກກັບຊົງກ່າວແກ່ຂ້ານ້ອຍວ່າ 'ດູກອນ ສີຫະ, ທ່ານຈົ່ງໃຄ່ຄວນໃຫ້ດີກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຮັດ. ການໃຄ່ຄວນກ່ອນແລ້ວຈຶ່ງເຮັດ ເປັນຄວາມດີງາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມີຊື່ສຽງໂດ່ງດັງເຊັ່ນທ່ານ'. ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ພຣະທັມ ແລະ ພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ ເປັນຄັ້ງທີສອງ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ."

---

‘‘Dīgharattaṃ [Pg.30] kho te, sīha, nigaṇṭhānaṃ opānabhūtaṃ kulaṃ, yena nesaṃ upagatānaṃ piṇḍakaṃ dātabbaṃ maññeyyāsī’’ti. ‘‘Imināpāhaṃ, bhante, bhagavato bhiyyosomattāya attamano abhiraddho, yaṃ maṃ bhagavā evamāha – ‘dīgharattaṃ kho te, sīha, nigaṇṭhānaṃ opānabhūtaṃ kulaṃ, yena nesaṃ upagatānaṃ piṇḍakaṃ dātabbaṃ maññeyyāsī’ti. Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘samaṇo gotamo evamāha – mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, mayhameva sāvakānaṃ dātabbaṃ; mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, na aññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ; mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, na aññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti, atha ca pana maṃ bhagavā nigaṇṭhesupi dāne samādapeti. Api ca, bhante, mayamettha kālaṃ jānissāma. Esāhaṃ, bhante, tatiyampi bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

"ດູກອນ ສີຫະ, ຕະກູນຂອງທ່ານເປັນເໝືອນບໍ່ນ້ຳຂອງພວກນິຄັນຖະມາເປັນເວລadanານ, ທ່ານຄວນພິຈາລະນາໃຫ້ທານແກ່ພວກນິຄັນຖະເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ເຂົ້າມາຫາທ່ານ". "ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍຍິ່ງມີຄວາມຍິນດີ ແລະ ເພິ່ງພໍໃຈໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ດູກອນ ສີຫະ, ຕະກູນຂອງທ່ານເປັນເໝືອນບໍ່ນ້ຳຂອງພວກນິຄັນຖະມາເປັນເວລາດົນນານ, ທ່ານຄວນພິຈາລະນາໃຫ້ທານແກ່ພວກນິຄັນຖະເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ເຂົ້າມາຫາທ່ານ'. ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍເຄີຍໄດ້ຍິນມາວ່າ 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ຄວນໃຫ້ທານແກ່ເຮົາຜູ້ດຽວ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ທານແກ່ຄົນອື່ນ; ຄວນໃຫ້ທານແກ່ສາວົກຂອງເຮົາຜູ້ດຽວ, ບໍ່ຄວນໃຫ້ທານແກ່ສາວົກຂອງຄົນອື່ນ; ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ເຮົາເທົ່ານັ້ນມີຜົນຫຼາຍ, ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຄົນອື່ນບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ; ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ສາວົກຂອງເຮົາເທົ່ານັ້ນມີຜົນຫຼາຍ, ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ສາວົກຂອງຄົນອື່ນບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ'. ແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກກັບຊົງຊັກຊວນຂ້ານ້ອຍໃຫ້ໃຫ້ທານໃນພວກນິຄັນຖະນຳອີກ. ຂ້ານ້ອຍ, ໃນເລື່ອງນີ້ ພວກຂ້ານ້ອຍຈະຮູ້ເວລາອັນສົມຄວນເອງ. ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ພຣະທັມ ແລະ ພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງ ເປັນຄັ້ງທີສາມ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງຊົງຈຳຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ."

---

Atha kho bhagavā sīhassa senāpatissa anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ, kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi sīhaṃ senāpatiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evamevaṃ sīhassa senāpatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງສະແດງອະນຸປຸບພີກະຖາແກ່ສີຫະເສນາບໍດີ, ຄື: ຊົງປະກາດທານກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສັກຄະກະຖາ, ໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊາມ ແລະ ຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ, ແລະ ອານິສົງໃນການອອກຈາກກາມ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບວ່າ ສີຫະເສນາບໍດີມີຈິດຄວນແກ່ການຮັບທັມ, ມີຈິດອ່ອນໂຍນ, ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ, มีຈິດເບີກບານ, ມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງປະກາດພຣະທັມມະເທດສະໜາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງດ້ວຍພຣະອົງເອງ, ຄື: ທຸກ, ສະມຸໄທ, นິໂຣດ, ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ສະອາດ ປາສະຈາກຮອຍດຳໝອງ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ, ສັນໃດ; ທັມມະຈັກຂຸ ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ສີຫະເສນາບໍດີ ນະ ທີ່ນັ່ງນັ້ນເອງ ສັນນັ້ນວ່າ: 'ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທັມມະດາ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທັມມະດາ'.

---

Atha kho sīho senāpati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

ລຳດັບນັ້ນ ສີຫະເສນາບໍດີ ເປັນຜູ້ມີທັມອັນເຫັນແລ້ວ, ມີທັມອັນບັນລຸແລ້ວ, ມີທັມອັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ມີທັມອັນຢັ່ງລົງເລິກແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສໄດ້ແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງ, ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ, ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜື່ອື່ນໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້ານ້ອຍ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຊົງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້ານ້ອຍເພື່ອສະເຫວີຍໃນມື້ອື່ນ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍພຣະອາການດຸສນີ.

---

Atha kho sīho senāpati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho sīho senāpati aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘gaccha tvaṃ, ambho purisa[Pg.31], pavattamaṃsaṃ jānāhī’’ti. Atha kho sīho senāpati tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bhante! Niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

ຄັ້ງນັ້ນ ສີຫະເສນາບໍດີ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ, ຈຶ່ງລຸກຈາກທີ່ນັ່ງ ກາບໄຫວ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເຮັດປະທັກສິນ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ສີຫະເສນາບໍດີໄດ້ສັ່ງບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງວ່າ: "ໄປເຖີດ, ພໍ່ມະຫາຈຳເລີນ, ຈົ່ງໄປຫາຊື້ເນື້ອທີ່ມີຂາຍຢູ່ຕາມປົກກະຕິ". ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຜ່ານພົ້ນລາຕີນັ້ນໄປ, ສີຫະເສນາບໍດີໄດ້ຈັດຕຽມຂອງຂົບສັນ ແລະ ຂອງເຄ້ຽວສັນອັນປະນີດໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນເວລາສັນພັດແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: "ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ! ພັດຕາຫານຈັດຕຽມໄວ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ".

---

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sīhassa senāpatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Tena kho pana samayena sambahulā nigaṇṭhā vesāliyaṃ rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ bāhā paggayha kandanti – ‘‘ajja sīhena senāpatinā thūlaṃ pasuṃ vadhitvā samaṇassa gotamassa bhattaṃ kataṃ. Taṃ samaṇo gotamo jānaṃ uddissakataṃ maṃsaṃ paribhuñjati paṭiccakamma’’nti.

ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຄອງອັນຕະຣะວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດ ແລະ ຈີວອນ ສະເດັດໄປຍັງເຮືອນຂອງສີຫະເສນາບໍດີ; ຄັ້ນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເໜືອອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ. ກໍໃນເວລານັ້ນ ພວກນິຄັນຖະເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ພາກັນຍົກແຂນຮ້ອງໂວຍວາຍໄປຕາມຖະໜົນຫົນທາງ ແລະ ທາງແຍກຕ່າງໆ ໃນເມືອງເວສາລີວ່າ: "ມື້ນີ້ ສີຫະເສນາບໍດີຂ້າສັດຕົວພີ ເພື່ອເຮັດພັດຕາຫານຖວາຍແກ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງຊາບຢູ່ ແຕ່ກໍຍັງສະເຫວີຍເນື້ອທີ່ເຂົາຂ້າເຈາະຈົງເພື່ອພຣະອົງ ເຊິ່ງເປັນກັມທີ່ເນື່ອງດ້ວຍການຂ້າສັດນັ້ນ".

---

Atha kho aññataro puriso yena sīho senāpati tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sīhassa senāpatissa upakaṇṇake ārocesi – ‘‘yagghe, bhante, jāneyyāsi! Ete sambahulā nigaṇṭhā vesāliyaṃ rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ bāhā paggayha kandanti – ‘ajja sīhena senāpatinā thūlaṃ pasuṃ vadhitvā samaṇassa gotamassa bhattaṃ kataṃ. Taṃ samaṇo gotamo jānaṃ uddissakataṃ maṃsaṃ paribhuñjati paṭiccakamma’nti. Alaṃ ayyo dīgharattañhi te āyasmanto avaṇṇakāmā buddhassa avaṇṇakāmā dhammassa avaṇṇakāmā saṅghassa. Na ca panete āyasmanto jiridanti taṃ bhagavantaṃ asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhituṃ; na ca mayaṃ jīvitahetupi sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropeyyāmā’’ti.

ລຳດັບນັ້ນ ບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາສີຫະເສນາບໍດີ ແລ້ວກະຊິບຂ້າງຫູຂອງສີຫະເສນາບໍດີວ່າ: "ຂໍທ່ານຈົ່ງຊາບເຖີດ, ຂ້ານ້ອຍ! ພວກນິຄັນຖະເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ພາກັນຍົກແຂນຮ້ອງໂວຍວາຍໄປຕາມຖະໜົນຫົນທາງ ແລະ ທາງແຍກຕ່າງໆ ໃນເມືອງເວສາລີວ່າ: 'ມື້ນີ້ ສີຫະເສນາບໍດີຂ້າສັດຕົວພີ ເພື່ອເຮັດພັດຕາຫານຖວາຍແກ່ພຣະສະມະນະໂຄດົມ. ພຣະສະມະນະໂຄດົມຊົງຊາບຢູ່ ແຕ່ກໍຍັງສະເຫວີຍເນື້ອທີ່ເຂົາຂ້າເຈາະຈົງເພື່ອພຣະອົງ ເຊິ່ງເປັນກັມທີ່ເນື່ອງດ້ວຍການຂ້າສັດນັ້ນ'". "ຢ່າເລີຍ, ພໍ່ມະຫາຈຳເລີນ, ເພາະວ່າທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ປາດຖະໜາຄວາມເສື່ອມເສຍແກ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ປາດຖະໜາຄວາມເສື່ອມເສຍແກ່ພຣະທັມ, ປາດຖະໜາຄວາມເສື່ອມເສຍແກ່ພຣະສົງ ມາເປັນເວລາດົນນານແລ້ວ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ເຄີຍລະເວັ້ນທີ່ຈະກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ດ້ວຍຄຳທີ່ບໍ່ມີຈິງ, ຄຳຫວ່າງເປົ່າ, ຄຳເທັດ, ຄຳທີ່ບໍ່ເປັນຈິງ; ແລະ ພວກຂ້ານ້ອຍເອງ ກໍຈະບໍ່ຈົງໃຈຂ້າສັດຕັດຊີວິດ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນໄປເພື່ອເຫດແຫ່ງຊີວິດຂອງຕົນກໍຕາມ."

---

Atha kho sīho senāpati buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho sīho senāpati bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sīhaṃ senāpatiṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti. Dutiyaṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ອັງຄາດພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂອງຂົບສັນ ແລະ ຂອງເຄ້ຽວສັນອັນປະນີດ ດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ ຈົນພຽງພໍ ແລະ ຫ້າມພັດ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເຫວີຍເສັດແລ້ວ ຊົງນຳພຣະຫັດອອກຈາກບາດ, ສີຫະເສນາບໍດີຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ສີຫະເສນາບໍດີ ຜູ້ພວມນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ເບີກບານດ້ວຍທັມມະກະຖາ ແລ້ວຈຶ່ງຊົງລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດຫຼີກໄປ. ຈົບ ສູດທີສອງ.

---

3. Assājānīyasuttaṃ

໓. ອັດສາຊານີຍະສູດ

---

13. ‘‘Aṭṭhahi[Pg.32], bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhaddo assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, rañño bhaddo assājānīyo ubhato sujāto hoti – mātito ca pitito ca. Yassaṃ disāyaṃ aññepi bhaddā assājānīyā jāyanti, tassaṃ disāyaṃ jāto hoti. Yaṃ kho panassa bhojanaṃ denti – allaṃ vā sukkhaṃ vā – taṃ sakkaccaṃyeva paribhuñjati avikiranto. Jegucchī hoti uccāraṃ vā passāvaṃ vā abhinisīdituṃ vā abhinipajjituṃ vā. Sorato hoti sukhasaṃvāso, na ca aññe asse ubbejetā. Yāni kho panassa honti sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni, tāni yathābhūtaṃ sārathissa āvikattā hoti. Tesamassa sārathi abhinimmadanāya vāyamati. Vāhī kho pana hoti. ‘Kāmaññe assā vahantu vā mā vā, ahamettha vahissāmī’ti cittaṃ uppādeti. Gacchanto kho pana ujumaggeneva gacchati. Thāmavā hoti yāva jīvitamaraṇapariyādānā thāmaṃ upadaṃsetā. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi aṅgehi samannāgato rañño bhaddo assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṃ gacchati.

໑໓. "ດູກອນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າອາຊານີຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ, ເປັນເຄື່ອງສະເຫວີຍຂອງພຣະຣາຊາ, ແລະ ນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາໂດຍແທ້. ອົງ ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກອນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມ້າອາຊານີຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ: (໑) ເປັນມ້າກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍແມ່ ແລະ ຝ່າຍພໍ່, ເກີດໃນຖິ່ນທີ່ມ້າອາຊານີຕົວຈະເລີນອື່ນໆ ເກີດກັນ. (໒) ອາຫານໃດທີ່ເຂົາໃຫ້ແກ່ມ້ានັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂອງສົດ ຫຼື ຂອງແຫ້ງ, ມ້ານັ້ນຍ່ອມກິນອາຫານນັ້ນໂດຍເຄົາຣົບ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຮ່ຍເສຍຫາຍ. (໓) ເປັນຜູ້ກຽດຊັງທີ່ຈະນັ່ງ ຫຼື ນອນທັບເທິງອຸດຈาຣะ ຫຼື ປັດສາວະ. (໔) ເປັນມ້າສະຫງົບສ່ຽມ ຢູ່ຮ່ວມກັນໄດ້ງ່າຍ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ມ້າອື່ນໆ ຕົກໃຈກົວ. (໕) ຄວາມໂອ້ອວດ, ຄວາມຄົດໂກງ, ຄວາມຫຼອກລວງ, ຄວາມຄົດງໍ ໃດໆ ທີ່ມີຢູ່, ມ້ានັ້ນຍ່ອມສະແດງອອກຕາມຄວາມເປັນຈິງແກ່ຄົນຝຶກມ້າ ເພື່ອໃຫ້ຄົນຝຶກມ້ານັ້ນພະຍາຍາມກຳຈັດຄວາມຄົດໂກງເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ. (໖) ເປັນມ້າແບກຫາບພາລະ ໂດຍຕັ້ງຈິດວ່າ 'ມ້າອື່ນໆ ຈະແບກຫາບຫຼືບໍ່ກໍຕາມ, ແຕ່ເຮົາຈະແບກຫາບໃນທີ່ນີ້'. (໗) ເມື່ອເດີນທາງ ຍ່ອມເດີນທາງໄປຕາມທາງຊື່ເທົ່ານັ້ນ. (໘) ເປັນມ້າມີກຳລັງ ສະແດງກຳລັງຈົນຕະຫຼອດຊີວິດຈົນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ. ດູກອນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າອາຊານີຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ, ເປັນເຄື່ອງສະເຫວີຍຂອງພຣະຣາຊາ, ແລະ ນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາໂດຍແທ້."

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Yaṃ kho panassa bhojanaṃ denti – lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā – taṃ sakkaccaṃyeva paribhuñjati avihaññamāno. Jegucchī hoti kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena; jegucchī hoti anekavihitānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Sorato hoti sukhasaṃvāso, na aññe bhikkhū ubbejetā. Yāni kho panassa honti sāṭheyyāni kūṭeyyāni jimheyyāni vaṅkeyyāni, tāni yathābhūtaṃ āvikattā hoti satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu. Tesamassa satthā vā viññū vā sabrahmacārī abhinimmadanāya vāyamati. Sikkhitā kho pana hoti. ‘Kāmaññe [Pg.33] bhikkhū sikkhantu vā mā vā, ahamettha sikkhissāmī’ti cittaṃ uppādeti. Gacchanto kho pana ujumaggeneva gacchati; tatrāyaṃ ujumaggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Āraddhavīriyo viharati – ‘kāmaṃ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upasussatu maṃsalohitaṃ; yaṃ taṃ purisathāmena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṃ, na taṃ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṃ bhavissatī’ti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Tatiyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນີ້ແລ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ...ເປ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທຳ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ (1) ເປັນຜູ້ມີສີລ, ສຳລວມດ້ວຍການສຳລວມໃນປາຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດາຣະແລະໂຄຈະຣະ, ເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. (2) ອາຫານໃດທີ່ເຂົາຖວາຍແກ່ພິກຂຸນັ້ນ ຈະເປັນຂອງເສົ້າໝອງຫຼືປະນີດກໍຕາມ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສັນອາຫານນັ້ນໂດຍເຄົາຣົບ ໂດຍບໍ່ອຶດອັດຂັດເຄືອງ. (3) ເປັນຜູ້ກຽດຊັງກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ; ເປັນຜູ້ກຽດຊັງການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທຳອັນເປັນບາບຫຼາຍປະການ. (4) ເປັນຜູ້ສະຫງົບສ່ຽມ, ຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງເປັນສຸກ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ພິກຂຸອື່ນສະດຸ້ງຕົກໃຈ. (5) ຄວາມມາຍາ, ຄວາມຫຼອກລວງ, ຄວາມຄົດໂກງ, ຄວາມປິ້ນປ້ອນໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປີດເຜີຍຄວາມຈິງນັ້ນແກ່ພຣະສາດສະດา ຫຼືແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ, ເພື່ອໃຫ້ພຣະສາດສະດາ ຫຼືເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍນັ້ນ ພະຍາຍາມກຳຈັດສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນອອກເສຍ. (6) ເປັນຜູ້ໃຝ່ໃນການສຶກສາ ໂດຍຕັ້ງຈິດວ່າ 'ເຖິງແມ່ນພິກຂຸອື່ນຈະສຶກສາຫຼືບໍ່ກໍຕາມ, ແຕ່ເຮົາຈະສຶກສາໃນທຳວິນັຍນີ້'. (7) ເມື່ອຈະໄປ ຍ່ອມໄປທາງກົງເທົ່ານັ້ນ; ໃນທາງນັ້ນ ທາງກົງນີ້ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ສັມມາທິຕຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ. (8) ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນຢູ່ ໂດຍຕັ້ງໃຈວ່າ 'ໜັງ, ເອັນ, ກະດູກ ຈະເຫຼືອຢູ່ກໍຕາມ, ຊີ້ນແລະເລືອດໃນຮ່າງກາຍຈະເຫືອດແຫ້ງໄປກໍຕາມ, ຜົນໃດທີ່ບັນລຸໄດ້ດ້ວຍກຳລັງຂອງບຸຣຸດ ດ້ວຍຄວາມພຽນຂອງບຸຣຸດ ດ້ວຍຄວາມບາກບັ່ນຂອງບຸຣຸດ, ຫາກຍັງບໍ່ບັນລຸຜົນນັ້ນ ຈະບໍ່ຢຸດຢັ້ງຄວາມພຽນເລີຍ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ...ເປ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ສູດທີສາມ.

---

4. Assakhaḷuṅkasuttaṃ

໔. ອັສສະkhະຈຸງກະສູດ

---

14. ‘‘Aṭṭha ca, bhikkhave, assakhaḷuṅke desessāmi aṭṭha ca assadose, aṭṭha ca purisakhaḷuṅke aṭṭha ca purisadose. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

໑໔. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈະສະແດງມ້າພະຍົດ 8 ປະການ ແລະໂທດຂອງມ້າ 8 ປະການ, ແລະຈະສະແດງບຸຣຸດພະຍົດ 8 ປະການ ແລະໂທດຂອງບຸຣຸດ 8 ປະການ. ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ.” ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ວ່າ —

---

‘‘Katame ca, bhikkhave, aṭṭha assakhaḷuṅkā aṭṭha ca assadosā? Idha, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchato paṭikkamati, piṭṭhito rathaṃ pavatteti. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດ 8 ປະການ ແລະໂທດຂອງມ້າ 8 ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມຖອຍຫຼັງ, ເຮັດໃຫ້ລົດຖອຍຫຼັງໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 1.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchā laṅghati, kubbaraṃ hanati, tidaṇḍaṃ bhañjati. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມດີດໄປທາງຫຼັງ, ທຳລາຍແອກລົດ, ຫັກໄມ້ສາມງ່າມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 2.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā rathīsāya satthiṃ ussajjitvā rathīsaṃyeva ajjhomaddati. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບິດຂາອອກຈາກງອນລົດ ແລ້ວຢຽບຢ່ຳງອນລົດນັ້ນເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 3.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā ummaggaṃ gaṇhati, ubbaṭumaṃ rathaṃ karoti. Evarūpopi[Pg.34], bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມແລ່ນອອກນອກທາງ, ເຮັດໃຫ້ລົດອອກນອກເສັ້ນທາງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 4.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā laṅghati purimakāyaṃ paggaṇhati purime pāde. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມໂດດຍົກຕົວຂຶ້ນທາງໜ້າ, ຊູຂາໜ້າທັງສອງຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 5.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā anādiyitvā sārathiṃ anādiyitvā patodalaṭṭhiṃ dantehi mukhādhānaṃ vidhaṃsitvā yena kāmaṃ pakkamati. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສົນໃຈນາຍສໍຣະຖີ ບໍ່ສົນໃຈປະຕັກ, ກັດທຳລາຍບັງຫຽນດ້ວຍແຂ້ວ ແລ້ວແລ່ນໄປຕາມໃຈປາດຖະໜາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 6.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā neva abhikkamati no paṭikkamati tattheva khīlaṭṭhāyī ṭhito hoti. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo assadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ ແລະບໍ່ຖອຍຫຼັງ, ຢືນນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ຄືກັບຫຼັກຕໍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 7.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā purime ca pāde saṃharitvā pacchime ca pāde saṃharitvā tattheva cattāro pāde abhinisīdati. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco assakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo assadoso. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha assakhaḷuṅkā aṭṭha ca assadosā.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມງໍຂາໜ້າທັງສອງແລະງໍຂາຫຼັງທັງສອງ ແລ້ວນັ່ງໝອບລົງດ້ວຍຂາທັງສີ່ຢູ່ກັບທີ່ນັ້ນເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງໂຕໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງມ້າປະການທີ 8. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຄືມ້າພະຍົດ 8 ປະການ ແລະໂທດຂອງມ້າ 8 ປະການ.”

---

‘‘Katame ca, bhikkhave, aṭṭha purisakhaḷuṅkā aṭṭha ca purisadosā? Idha, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno ‘na sarāmī’ti asatiyā nibbeṭheti. Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchato paṭikkamati, piṭṭhito rathaṃ vatteti; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດ 8 ປະການ ແລະໂທດຂອງບຸຣຸດ 8 ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳວິນັຍນີ້ ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມແກ້ຕົວດ້ວຍຄວາມບໍ່ມີສະຕິວ່າ ‘ຂ້ານ້ອຍລະນຶກບໍ່ໄດ້’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມຖອຍຫຼັງ ເຮັດໃຫ້ລົດຖອຍຫຼັງໄປ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 1.

---

‘‘Puna [Pg.35] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno codakaṃyeva paṭippharati – ‘kiṃ nu kho tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena! Tvampi nāma bhaṇitabbaṃ maññasī’ti! Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā pacchā laṅghati, kubbaraṃ hanati, tidaṇḍaṃ bhañjati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມໂຕ້ຕອບຜູ້ໂຈດນັ້ນເອງວ່າ ‘ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຄຳເວົ້າຂອງເຈົ້າ ຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ! ເຈົ້າເອງຍັງຄິດວ່າຄວນຈະເວົ້າຢູ່ຫຼື!’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມດີດໄປທາງຫຼັງ ທຳລາຍແອກລົດ ຫັກໄມ້ສາມງ່າມ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 2.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno codakasseva paccāropeti – ‘tvaṃ khosi itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno, tvaṃ tāva paṭhamaṃ paṭikarohī’ti. Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā rathīsāya satthiṃ ussajjitvā rathīsaṃyeva ajjhomaddati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມໂຍນຄວາມຜິດກັບຄືນໃຫ້ຜູ້ໂຈດນັ້ນເອງວ່າ ‘ເຈົ້າເອງຕ້ອງອາບັດຊື່ນີ້, ເຈົ້າຈົ່ງສະແດງອາບັດນັ້ນກ່ອນເຖີດ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບິດຂາອອກຈາກງອນລົດ ແລ້ວຢຽບຢ່ຳງອນລົດນັ້ນເອງ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 3.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno aññenāññaṃ paṭicarati, bahiddhā kathaṃ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā ummaggaṃ gaṇhati, ubbaṭumaṃ rathaṃ karoti; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມເວົ້າຫຼີກລ່ຽງໄປເລື່ອງອື່ນ, ຊັກສະແດງເລື່ອງນອກປະເດັນ, ແລະສະແດງຄວາມໂგດ ຄວາມຂັດເຄືອງ ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມແລ່ນອອກນອກທາງ ເຮັດໃຫ້ລົດອອກນອກເສັ້ນທາງ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 4.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno saṅghamajjhe bāhuvikkhepaṃ karoti. Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā laṅghati, purimakāyaṃ paggaṇhati purime pāde; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມສະແດງທ່າທາງຍົກແຂນທັງສອງຂຶ້ນໃນທ່າມກາງສົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມໂດດຍົກຕົວຂຶ້ນທາງໜ້າ ຊູຂາໜ້າທັງສອງຂຶ້ນ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 5.

---

‘‘Puna [Pg.36] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno anādiyitvā saṅghaṃ anādiyitvā codakaṃ sāpattikova yena kāmaṃ pakkamati. Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā anādiyitvā sārathiṃ anādiyitvā patodalaṭṭhiṃ dantehi mukhādhānaṃ vidhaṃsitvā yena kāmaṃ pakkamati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມບໍ່ສົນໃຈສົງ ບໍ່ສົນໃຈຜູ້ໂຈດ ທັງທີ່ຍັງມີອາບັດຕິດຕົວຢູ່ ກໍຫຼີກໜີໄປຕາມໃຈປາດຖະໜາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສົນໃຈນາຍສໍຣະຖີ ບໍ່ສົນໃຈປະຕັກ ກັດທຳລາຍບັງຫຽນດ້ວຍແຂ້ວ ແລ້ວແລ່ນໄປຕາມໃຈປາດຖະໜາ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 6.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno ‘nevāhaṃ āpannomhi, na panāhaṃ āpannomhī’ti so tuṇhībhāvena saṅghaṃ viheṭheti. Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā neva abhikkamati no paṭikkamati tattheva khīlaṭṭhāyī ṭhito hoti; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo purisadoso.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກພິກຂຸໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພິກຂຸໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຍ່ອມຄິດວ່າ ‘ເຮົາບໍ່ໄດ້ຕ້ອງອາບັດ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ຕ້ອງອາບັດເລີຍ’ ແລ້ວນິ້ງເສຍ ເຮັດໃຫ້ສົງລຳບາກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດນັ້ນ ເມື່ອນາຍສໍຣະຖີກ່າວວ່າ ‘ຈົ່ງໄປ!’ ຖືກແທງແລະຂັບຂີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກ້າວໄປຂ้างໜ້າ ແລະບໍ່ຖອຍຫຼັງ ຢືນນິ້ງຢູ່ກັບທີ່ຄືກັບຫຼັກຕໍ, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸຣຸດພະຍົດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໂທດຂອງບຸຣຸດປະການທີ 7.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno evamāha – ‘kiṃ nu kho tumhe āyasmanto atibāḷhaṃ mayi byāvaṭā yāva idānāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti. So sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā evamāha – ‘idāni kho tumhe āyasmanto attamanā hothā’ti? Seyyathāpi so, bhikkhave, assakhaḷuṅko ‘pehī’ti vutto, viddho samāno codito sārathinā purime ca pāde saṃharitvā pacchime ca pāde saṃharitvā tattheva cattāro pāde abhinisīdati; tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evarūpopi, bhikkhave, idhekacco purisakhaḷuṅko hoti. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo purisadoso. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha purisakhaḷuṅkā aṭṭha ca purisadosā’’ti. Catutthaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸທັງຫຼາຍໂຈດພິກຂຸດ້ວຍອາບັດ. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອຖືກພິກຂຸທັງຫຼາຍໂຈດດ້ວຍອາບັດ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເປັນຫຍັງພວກທ່ານຈຶ່ງຂວນຂວາຍໃນຕົວຂ້າພະເຈົ້າເກີນໄປ? ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກຄືນສິກຂາສຶກອອກເປັນຄົນເລວ (ຄະລຶຫັດ)'. ພິກຂຸນັ້ນບອກຄືນສິກຂາສຶກອອກເປັນຄົນເລວແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ບັດນີ້ ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີໃຈຍິນດີເຖີດ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນມ້າຖ່ອຍນັ້ນ ເມື່ອຖືກນາຍສາລະຖີກ່າວວ່າ 'ຈົ່ງຫຼີກໄປ' ຖືກແທງ ຖືກຂັບຂີ່ ກໍຫົດຕີນໜ້າ ແລະຫົດຕີນຫຼັງ ແລ້ວນັ່ງໝອບລົງດ້ວຍຕີນທັງສີ່ຢູ່ບ່ອນນັ້ນເອງ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາດັ່ງມ້າຖ່ອຍນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຖ່ອຍບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດຂອງບຸລຸດປະການທີແປດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ບຸລຸດຖ່ອຍແປດຈຳພວກ ແລະໂທດຂອງບຸລຸດແປດປະການ.

---

5. Malasuttaṃ

໕. ມະລາສູດ

---

15. ‘‘Aṭṭhimāni[Pg.37], bhikkhave, malāni. Katamāni aṭṭha? Asajjhāyamalā, bhikkhave, mantā; anuṭṭhānamalā, bhikkhave, gharā; malaṃ, bhikkhave, vaṇṇassa kosajjaṃ; pamādo, bhikkhave, rakkhato malaṃ; malaṃ, bhikkhave, itthiyā duccaritaṃ; maccheraṃ, bhikkhave, dadato malaṃ; malā, bhikkhave, pāpakā akusalā dhammā asmiṃ loke paramhi ca; tato, bhikkhave, malā malataraṃ avijjā paramaṃ malaṃ. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha malānī’’ti.

໑໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມົນທິນ 8 ປະການນີ້. 8 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມົນທິນຂອງມົນ (ຕຳລາ) ຄືການບໍ່ທ່ອງບົ່ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມົນທິນຂອງເຮືອນ ຄືການບໍ່ໝັ່ນຂະຫຍັນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນມົນທິນຂອງຜິວພັນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມປະມາດ ເປັນມົນທິນຂອງຜູ້ຮັກສາ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມປະພຶດຊົ່ວ ເປັນມົນທິນຂອງສະຕີ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມຕະໜີ່ ເປັນມົນທິນຂອງຜູ້ໃຫ້; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເປັນມົນທິນທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະວິຊາ ເປັນມົນທິນອັນຍິ່ງກວ່າມົນທິນທັງຫຼາຍນັ້ນ ເປັນມົນທິນຢ່າງຍິ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ມົນທິນ 8 ປະການ.

---

‘‘Asajjhāyamalā mantā, anuṭṭhānamalā gharā;

Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ, pamādo rakkhato malaṃ.

ມົນທິນຂອງມົນ (ຕຳລາ) ຄືການບໍ່ທ່ອງບົ່ນ, ມົນທິນຂອງເຮືອນ ຄືການບໍ່ໝັ່ນຂະຫຍັນ; ຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນມົນທິນຂອງຜິວພັນ, ຄວາມປະມາດ ເປັນມົນທິນຂອງຜູ້ຮັກສາ.

---

‘‘Malitthiyā duccaritaṃ, maccheraṃ dadato malaṃ;

Malā ve pāpakā dhammā, asmiṃ loke paramhi ca;

Tato malā malataraṃ, avijjā paramaṃ mala’’nti. pañcamaṃ;

ຄວາມປະພຶດຊົ່ວ ເປັນມົນທິນຂອງສະຕີ, ຄວາມຕະໜີ່ ເປັນມົນທິນຂອງຜູ້ໃຫ້; ທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເປັນມົນທິນແທ້ ທັງໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ; ອະວິຊາ ເປັນມົນທິນອັນຍິ່ງກວ່າມົນທິນທັງຫຼາຍນັ້ນ ເປັນມົນທິນຢ່າງຍິ່ງ.

---

6. Dūteyyasuttaṃ

໖. ທູເຕຍຍະສູດ

---

16. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu dūteyyaṃ gantumarahati. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, sāvetā ca, uggahetā ca, dhāretā ca, viññātā ca, viññāpetā ca, kusalo ca sahitāsahitassa, no ca kalahakārako – imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu dūteyyaṃ gantumarahati. Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato sāriputto dūteyyaṃ gantumarahati. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, sāriputto sotā ca hoti, sāvetā ca, uggahetā ca, dhāretā ca, viññātā ca, viññāpetā ca, kusalo ca sahitāsahitassa, no ca kalahakārako. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato sāriputto dūteyyaṃ gantumarahatī’’ti.

໑໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຄວນໄປເປັນທູດໄດ້. 8 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຟັງ, ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຟັງ, ເປັນຜູ້ຮຽນເອົາ, ເປັນຜູ້ຊົງຈຳໄວ້, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍ, ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ກໍ່ການທະເລາະວິວາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ ຄວນໄປເປັນທູດໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະສາລີບຸດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ ຄວນໄປເປັນທູດໄດ້. 8 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະສາລີບຸດໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຟັງ, ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຟັງ, ເປັນຜູ້ຮຽນເອົາ, ເປັນຜູ້ຊົງຈຳໄວ້, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍ, ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ກໍ່ການທະເລາະວິວາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະສາລີບຸດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ ຄວນໄປເປັນທູດໄດ້.

---

‘‘Yo ve na byathati patvā, parisaṃ uggavādiniṃ ;

Na ca hāpeti vacanaṃ, na ca chādeti sāsanaṃ.

ພິກຂຸໃດເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດທີ່ກ່າວຄຳຮຸນແຮງ ກໍບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຖ້ອຍຄຳຂາດຕົກບົກພ່ອງ, ບໍ່ປິດບັງຂ່າວສານ.

---

‘‘Asandiddhañca [Pg.38] bhaṇati, pucchito na ca kuppati;

Sa ve tādisako bhikkhu, dūteyyaṃ gantumarahatī’’ti. chaṭṭhaṃ;

ກ່າວຖ້ອຍຄຳອັນປາສະຈາກຄວາມສົງໄສ, ເມື່ອຖືກຖາມກໍບໍ່ໂກດເຄືອງ; ພິກຂຸຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນແລ ຄວນໄປເປັນທູດໄດ້.

---

7. Paṭhamabandhanasuttaṃ

໗. ປະຖົມພັນທະນະສູດ

---

17. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, ākārehi itthī purisaṃ bandhati. Katamehi aṭṭhahi? Ruṇṇena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; hasitena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; bhaṇitena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; ākappena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; vanabhaṅgena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; gandhena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; rasena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati; phassena, bhikkhave, itthī purisaṃ bandhati. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahākārehi itthī purisaṃ bandhati. Te, bhikkhave, sattā subaddhā, ye phassena baddhā’’ti. Sattamaṃ.

໑໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍອາການ 8 ປະການ. 8 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍການຮ້ອງໄຫ້; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍການຍິ້ມຫົວ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍການເວົ້າຈາ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍທ່າທາງ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍຂອງຝາກ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜuiກມັດບຸລຸດດ້ວຍກິ່ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍລົດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍການສຳຜັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະຕີຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດດ້ວຍອາການ 8 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າຖືກຜູກມັດໄວ້ຢ່າງແໜ້ນໜາແລ້ວ ຄືສັດທັງຫຼາຍທີ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍການສຳຜັດ.

---

8. Dutiyabandhanasuttaṃ

໘. ທຸຕິຍະພັນທະນະສູດ

---

18. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, ākārehi puriso itthiṃ bandhati. Katamehi aṭṭhahi? Ruṇṇena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; hasitena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; bhaṇitena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; ākappena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; vanabhaṅgena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; gandhena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; rasena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati; phassena, bhikkhave, puriso itthiṃ bandhati. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahākārehi puriso itthiṃ bandhati. Te, bhikkhave, sattā subaddhā, ye phassena baddhā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

໑໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍອາການ 8 ປະການ. 8 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍການຮ້ອງໄຫ້; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍການຍິ້ມຫົວ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍການເວົ້າຈາ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍທ່າທາງ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍຂອງຝາກ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍກິ່ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍລົດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍການສຳຜັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸລຸດຍ່ອມຜູກມັດສະຕີດ້ວຍອາການ 8 ປະການນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າຖືກຜູກມັດໄວ້ຢ່າງແໜ້ນໜາແລ້ວ ຄືສັດທັງຫຼາຍທີ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍການສຳຜັດ.

---

9. Pahārādasuttaṃ

໙. ປະຫາຣາດະສູດ

---

19. Ekaṃ samayaṃ bhagavā verañjāyaṃ vi harati naḷerupucimandamūle. Atha kho pahārādo asurindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho pahārādaṃ asurindaṃ bhagavā etadavoca –

໑໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ພາຍໃຕ້ຕົ້ນສະເດົາຊື່ນະເລຣຸ ໃກ້ເມືອງເວຣັນຊາ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ້າວປະຫາຣາດະອະສຸຣິນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ້າວປະຫາຣາດະອະສຸຣິນ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ -

---

‘‘Api [Pg.39] pana, pahārāda, asurā mahāsamudde abhiramantī’’ti? ‘‘Abhiramanti, bhante, asurā mahāsamudde’’ti. ‘‘Kati pana, pahārāda, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramantī’’ti? ‘‘Aṭṭha, bhante, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Katame aṭṭha? Mahāsamuddo, bhante, anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto. Yampi, bhante, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto. Ayaṃ, bhante, mahāsamudde paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

'ດູກ່ອນປະຫາຣາດະ ພວກອະສູນຍ່ອມຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດຢູ່ຫຼື?' 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພວກອະສູນຍ່ອມຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.' 'ດູກ່ອນປະຫາຣາດະ ໃນມະຫາສະໝຸດມີສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນຈັກປະການ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ?' 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນມະຫາສະໝຸດມີສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ 8 ປະການ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ. 8 ປະການເປັນໄນໃດ? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ເປັນເຫວຊັນຊັນຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ເປັນເຫວຊັນຊັນຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີໜຶ່ງໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati. Yampi, bhante, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati; ayaṃ, bhante, mahāsamudde dutiyo acchariyo abbhuto dhammo yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດເປັນຂອງຄົງທີ່ ບໍ່ລົ້ນຝັ່ງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດເປັນຂອງຄົງທີ່ ບໍ່ລົ້ນຝັ່ງນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີສອງໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati. Yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ, taṃ khippameva tīraṃ vāheti, thalaṃ ussāreti. Yampi, bhante, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati, yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ, taṃ khippameva tīraṃ vāheti, thalaṃ ussāreti; ayaṃ, bhante, mahāsamudde tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວ. ຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວໃດມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມຊັດຊາກສົບນັ້ນເຂົ້າຫາຝັ່ງໂດຍໄວ ເຮັດໃຫ້ຂຶ້ນມາຢູ່ເທິງບົກ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວ ຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວໃດມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມຊັດຊາກສົບນັ້ນເຂົ້າຫາຝັ່ງໂດຍໄວ ເຮັດໃຫ້ຂຶ້ນມາຢູ່ເທິງບົກນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີສາມໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’ tveva saṅkhaṃ gacchanti. Yampi, bhante, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’ tveva saṅkhaṃ gacchanti; ayaṃ, bhante, mahāsamudde catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ສາຍໃດໆກໍຕາມ ເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ແມ່ນ້ຳຍົມມະນາ, ແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ, ແມ່ນ້ຳສະຣະພູ, ແມ່ນ້ຳມະຫີ, ແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນເມື່ອໄຫຼໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍເຊິ່ງຊື່ແລະໂຄດເດີມ ແລະເຖິງການນັບວ່າ 'ມະຫາສະໝຸດ' ນັ້ນເອງ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ສາຍໃດໆກໍຕາມ ເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ແມ່ນ້ຳຍົມມະນາ, ແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ, ແມ່ນ້ຳສະຣະພູ, ແມ່ນ້ຳມະຫີ, ແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນເມື່ອໄຫຼໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍເຊິ່ງຊື່ແລະໂຄດເດີມ ແລະເຖິງການນັບວ່າ 'ມະຫາສະໝຸດ' ນັ້ນເອງນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີສີ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna [Pg.40] caparaṃ, bhante, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Yampi, bhante, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; ayaṃ, bhante, mahāsamudde pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໃນໂລກທີ່ໄຫຼລົງສູ່ມະຫາສະໝຸດກໍຕາມ ແລະສາຍຝົນທີ່ຕົກລົງມາຈາກຟ້າກໍຕາມ ມະຫາສະໝຸດກໍບໍ່ປາກົດວ່າບົກແຫ້ງຫຼືເຕັມເປ່ຽມເພາະນ້ຳນັ້ນເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໃນໂລກທີ່ໄຫຼລົງສູ່ມະຫາສະໝຸດກໍຕາມ ແລະສາຍຝົນທີ່ຕົກລົງມາຈາກຟ້າກໍຕາມ ມະຫາສະໝຸດກໍບໍ່ປາກົດວ່າບົກແຫ້ງຫຼືເຕັມເປ່ຽມເພາະນ້ຳນັ້ນເລີຍນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີຫ້າໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso. Yampi, bhante, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso; ayaṃ, bhante, mahāsamudde chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດມີລົດດຽວ ຄືລົດເຄັມ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດມີລົດດຽວ ຄືລົດເຄັມນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີຫົກໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, mahāsamuddo bahuratano anekaratano. Tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitako masāragallaṃ. Yampi, bhante, mahāsamuddo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitako masāragallaṃ. Ayaṃ, bhante, mahāsamudde sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະອະເນກປະການ. ໃນມະຫາສະໝຸດນັ້ນມີລັດຕະນະເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ, ຫອຍສັງ, ສິລາ, ປະວານ, ເງິນ, ຄຳ, ແກ້ວປະທຸມມະລາດ, ແກ້ວມະສາຣະກັນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະອະເນກປະການ ເຊິ່ງມີລັດຕະນະເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ, ຫອຍສັງ, ສິລາ, ປະວານ, ເງິນ, ຄຳ, ແກ້ວປະທຸມມະລາດ, ແກ້ວມະສາຣະກັນນີ້ ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນປະການທີເຈັດໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso. Tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā. Santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā, dviyojanasatikāpi attabhāvā, tiyojanasatikāpi attabhāvā, catuyojanasatikāpi attabhāvā, pañcayojanasatikāpi attabhāvā. Yampi, bhante, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā; santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā…pe… dviyojana… tiyojana… catuyojana… pañcayojanasatikāpi attabhāvā; ayaṃ, bhante, mahāsamudde aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Ime kho, bhante[Pg.41], mahāsamudde aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramantīti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ. ສັດໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຄື: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມິຣະປິງຄະລະ, ອະສູນ, ນາກ ແລະ ຄັນທັບ. ໃນມະຫາສະໝຸດມີສັດທີ່ມີຮ່າງກາຍ (ອັດຕະພາບ) ຍາວ ໑໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໒໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໓໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໔໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໕໐໐ ໂຍດກໍມີ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ແລະສັດໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຄື: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມິຣະປິງຄະລະ, ອະສູນ, ນາກ ແລະ ຄັນທັບ ທັງໃນມະຫາສະໝຸດມີສັດທີ່ມີຮ່າງກາຍຍາວ ໑໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໒໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໓໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໔໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໕໐໐ ໂຍດກໍມີນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໘ ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫຼົ່ານີ້ຄືທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

---

‘‘Api pana, bhante, bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramantī’’ti? ‘‘Abhiramanti, pahārāda, bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye’’ti. ‘‘Kati pana, bhante, imasmiṃ dhammavinaye acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramantī’’ti? ‘‘Aṭṭha, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Katame aṭṭha? Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto; evamevaṃ kho, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho. Yampi, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho. Ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຍັງຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ຢູ່ຫຼື?” “ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ມີທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ຈັກປະການ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້?” “ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ມີທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້. ໘ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ຊັນຊັນຂາດໂດຍທັນທີ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ມີການສຶກສາໄປຕາມລຳດັບ, ມີການປະຕິບັດໄປຕາມລຳດັບ, ມີການປະຕິບັດຕາມທາງໄປຕາມລຳດັບ, ບໍ່ແມ່ນວ່າຈະມີການບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໂດຍທັນທີທັນໃດ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ມີການສຶກສາໄປຕາມລຳດັບ, ມີການປະຕິບັດໄປຕາມລຳດັບ, ມີການປະຕິບັດຕາມທາງໄປຕາມລຳດັບ, ບໍ່ແມ່ນວ່າຈະມີການບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໂດຍທັນທີທັນໃດນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໑ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati; evamevaṃ kho, pahārāda, yaṃ mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti. Yampi, pahārāda, mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti. Ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດມີປົກກະຕິຄົງທີ່ ບໍ່ລ່ວງເກີນຝັ່ງ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ສິກຂາບົດໃດທີ່ເຮົາບັນຍັດໄວ້ແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນສິກຂາບົດນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ເພາະເຫດແຫ່ງຊີວິດ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ສິກຂາບົດໃດທີ່ເຮົາບັນຍັດໄວ້ແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນສິກຂາບົດນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ເພາະເຫດແຫ່ງຊີວິດນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໒ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati. Yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ, taṃ khippameva tīraṃ vāheti thalaṃ ussāreti; evamevaṃ kho, pahārāda, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṃvasati; khippameva naṃ sannipatitvā ukkhipati.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດຍ່ອມບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວ. ຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວໃດມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມຊັດຊາກສົບນັ້ນເຂົ້າຫາຝັ່ງ ຊັດຂຶ້ນບົກໂດຍພັນຕາ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ທຸສີລ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ສະອາດ ໜ້າຮັງກຽດ ມີການງານປົກປິດ ບໍ່ແມ່ນສະມະນະ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສະມະນະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເປັນຜູ້ເນົ່າໃນ ມີກິເລດໄຫຼອອກ ເປັນເໝືອນຢາກເຍື່ອ ສົງຄ໌ຍ່ອມບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວຂັບໄລ່ບຸກຄົນນັ້ນອອກໄປໂດຍພັນຕາ.

---

‘‘Kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa sannisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā saṅgho ca tena. Yampi, pahārāda, yo so puggalo [Pg.42] dussīlo pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṃvasati; khippameva naṃ sannipatitvā ukkhipati; kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa sannisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā saṅgho ca tena. Ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ແມ່ນວ່າບຸກຄົນນັ້ນຈະນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ກໍຕາມ ແຕ່ເຂົາກໍຊື່ວ່າຢູ່ຫ່າງໄກຈາກສົງຄ໌ ແລະ ສົງຄ໌ກໍຢູ່ຫ່າງໄກຈາກເຂົາ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ທຸສີລ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ສະອາດ ໜ້າຮັງກຽດ ມີການງານປົກປິດ ບໍ່ແມ່ນສະມະນະ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສະມະນະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເປັນຜູ້ເນົ່າໃນ ມີກິເລດໄຫຼອອກ ເປັນເໝືອນຢາກເຍື່ອ ສົງຄ໌ບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວຂັບໄລ່ບຸກຄົນນັ້ນອອກໄປໂດຍພັນຕາ ແມ່ນວ່າບຸກຄົນນັ້ນຈະນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ກໍຕາມ ແຕ່ເຂົາກໍຊື່ວ່າຢູ່ຫ່າງໄກຈາກສົງຄ໌ ແລະ ສົງຄ໌ກໍຢູ່ຫ່າງໄກຈາກເຂົານີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໓ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’ tveva saṅkhaṃ gacchanti; evamevaṃ kho, pahārāda, cattārome vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā, te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘samaṇā sakyaputtiyā’ tveva saṅkhaṃ gacchanti. Yampi, pahārāda, cattārome vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā, te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘samaṇā sakyaputtiyā’ tveva saṅkhaṃ gacchanti. Ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ສາຍໃດສາຍໜຶ່ງ ຄື: ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ແມ່ນ້ຳຍົມມະນາ, ແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ, ແມ່ນ້ຳສະຣະພູ, ແມ່ນ້ຳມະຫີ ແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນໄຫຼໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍເຊິ່ງຊື່ແລະໂຄດເດີມ ແລະເຖິງການນັບວ່າ 'ມະຫາສະໝຸດ' ນັ້ນເອງ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ວັນນະ ໔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກະສັດ, ພຣາມ, ແພດ, ສູດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍເຊິ່ງຊື່ແລະໂຄດເດີມ ແລະເຖິງການນັບວ່າ 'ສະມະນະສັກກະຍະບຸດ' ນັ້ນເອງ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ວັນນະ ໔ ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກະສັດ, ພຣາມ, ແພດ, ສູດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍເຊິ່ງຊື່ແລະໂຄດເດີມ ແລະເຖິງການນັບວ່າ 'ສະມະນະສັກກະຍະບຸດ' ນັ້ນເອງນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໔ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; evamevaṃ kho, pahārāda, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Yampi, pahārāda, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໃນໂລກທີ່ໄຫຼໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ ແລະສາຍຝົນທີ່ຕົກລົງມາຈາກຟ້າ ກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ມະຫາສະໝຸດປາກົດວ່າບົກແຫ້ງ ຫຼື ເຕັມເປ່ຽມ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ແມ່ນວ່າພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈະດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ ກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ພຣະນິບພານທາດປາກົດວ່າບົກແຫ້ງ ຫຼື ເຕັມເປ່ຽມ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ແມ່ນວ່າພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈະດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ ກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ພຣະນິບພານທາດປາກົດວ່າບົກແຫ້ງ ຫຼື ເຕັມເປ່ຽມນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໕ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso; evamevaṃ kho, pahārāda, ayaṃ dhammavinayo ekaraso, vimuttiraso. Yampi pahārāda[Pg.43], ayaṃ dhammavinayo ekaraso, vimuttiraso; ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດມີລົດດຽວ ຄື ລົດເຄັມ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ມີລົດດຽວ ຄື ວິມຸດຕິລົດ (ລົດແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ). ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ມີລົດດຽວ ຄື ວິມຸດຕິລົດນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໖ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitako masāragallaṃ; evamevaṃ kho, pahārāda, ayaṃ dhammavinayo bahuratano anekaratano. Tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Yampi, pahārāda, ayaṃ dhammavinayo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo; ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດມີລັດຕະນະຫຼາຍຢ່າງ ມີລັດຕະນະຕ່າງໆ ລັດຕະນະເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຄື: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ, ຫອຍສັງ, ສິລາ, ປະການັງ, ເງິນ, ຄຳ, ແກ້ວທັບທິມ, ແກ້ວລາຍ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ມີລັດຕະນະຫຼາຍຢ່າງ ມີລັດຕະນະຕ່າງໆ ລັດຕະນະເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຄື: ສະຕິປັດຖານ ໔, ສັມມັບປະທານ ໔, ອິດທິບາດ ໔, ອິນຊີ ໕, ພະລະ ໕, ໂພຊຊົງ ໗, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ມີລັດຕະນະຫຼາຍຢ່າງ ມີລັດຕະນະຕ່າງໆ ລັດຕະນະເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຄື: ສະຕິປັດຖານ ໔, ສັມມັບປະທານ ໔, ອິດທິບາດ ໔, ອິນຊີ ໕, ພະລະ ໕, ໂພຊຊົງ ໗, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໗ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.

---

‘‘Seyyathāpi, pahārāda, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā; santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā, dviyojanasatikāpi attabhāvā, tiyojanasatikāpi attabhāvā, catuyojanasatikāpi attabhāvā, pañcayojanasatikāpi attabhāvā; evamevaṃ kho, pahārāda, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā arahattāya paṭipanno. Yampi, pahārāda, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā arahattāya paṭipanno; ayaṃ, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Ime kho, pahārāda, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭha [Pg.44] acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramantī’’ti. Navamaṃ.

“ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ. ສັດໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ຄື: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມิຣະປິງຄະລະ, ອະສູນ, ນາກ ແລະ ຄັນທັບ. ໃນມະຫາສະໝຸດມີສັດທີ່ມີຮ່າງກາຍ (ອັດຕະພາບ) ຍາວ ໑໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໒໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໓໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໔໐໐ ໂຍດກໍມີ, ຍາວ ໕໐໐ ໂຍດກໍມີ ສັນໃດ; ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ສັນນັ້ນຄືກັນ ພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ (ບຸກຄົນຜູ້ປະເສີດ) ທັງຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຄື: ພຣະໂສດາບັນ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ພຣະສະກິທາຄາມີ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມິຜົນ, ພຣະອະນາຄາມີ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ, ພຣະອໍຣະຫັນ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນພຣະອໍຣະຫັນ. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ການທີ່ພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງບຸກຄົນຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍ ແລະບຸກຄົນຜູ້ປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນມີຢູ່ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຄື: ພຣະໂສດາບັນ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ພຣະສະກິທາຄາມີ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມິຜົນ, ພຣະອະນາຄາມີ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ, ພຣະອໍຣະຫັນ, ທ່ານຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນພຣະອໍຣະຫັນນີ້ ນີ້ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໘ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້. ດູກ່ອນປາຫາຣາດະ ເຫຼົ່ານີ້ຄືທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.” (ຈົບສູດທີ ໙)

---

10. Uposathasuttaṃ

໑໐. ອຸໂປສະຖະສູດ

---

20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti. Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti, nikkhanto paṭhamo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅgho. Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti.

໒໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປຸບພາຣາມ ປຣາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ ປະທັບນັ່ງຢູ່ ໃນວັນອຸໂປສົດນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ປະຖົມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນຄຳນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ, ປະຖົມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ, ພຣະພິກຂຸສົງຄ໌ນັ່ງຢູ່ເປັນເວລາດົນແລ້ວ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະແດງພຣະປາຕິໂມກແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເທີ້ນ”.

---

Evaṃ vutte bhagavā tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti, nikkhanto majjhimo yāmo, ciranisinno bhikkhusaṅgho. Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti, nikkhanto pacchimo yāmo, uddhastaṃ aruṇaṃ, nandimukhī ratti; ciranisinno bhikkhusaṅgho. Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. ‘‘Aparisuddhā, ānanda, parisā’’ti.

ເມື່ອພຣະອານົນກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງດຸດສະນີພາບຢູ່. ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ທ່ານພຣະອານົນ ເມື່ອຣາຕີຜ່ານໄປ ມັດຊິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຜ້າອຸຕຕະຣາສົງສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຣາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ມັດຊິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ພິກຂຸສົງນັ່ງຢູ່ດົນແລ້ວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງປາຕິມົກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເທີ້ນ". ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຍັງຊົງດຸດສະນີພາບຢູ່. ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ທ່ານພຣະອານົນ ເມື່ອຣາຕີຜ່ານໄປ ປັດຊິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ເມື່ອຮຸ່ງອະລຸນຂຶ້ນມາ ຣາຕີມີໃບໜ້າອັນເບີກບານ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຜ້າອຸຕຕະຣາສົງສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຣາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ປັດຊິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ອະລຸນຂຶ້ນແລ້ວ ຣາຕີມີໃບໜ້າອັນເບີກບານແລ້ວ ພິກຂຸສົງນັ່ງຢູ່ດົນແລ້ວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງປາຕິມົກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເທີ້ນ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: "ອານົນ ບໍລິສັດບໍ່ບໍລິສຸດ".

---

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kaṃ nu kho bhagavā puggalaṃ sandhāya evamāha – ‘aparisuddhā, ānanda, parisā’’’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sabbāvantaṃ bhikkhusaṅghaṃ cetasā ceto paricca manasākāsi. Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ dussīlaṃ pāpadhammaṃ asuciṃ saṅkassarasamācāraṃ paṭicchannakammantaṃ assamaṇaṃ samaṇapaṭiññaṃ abrahmacāriṃ brahmacāripaṭiññaṃ antopūtiṃ avassutaṃ kasambujātaṃ majjhe bhikkhusaṅghassa nisinnaṃ; disvāna uṭṭhāyāsanā yena so puggalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ puggalaṃ [Pg.45] etadavoca – ‘‘uṭṭhehāvuso, diṭṭhosi bhagavatā. Natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະມີຄວາມດຳຣິວ່າ: "ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງໝາຍເຖິງບຸກຄົນໃດໜໍ ຈຶ່ງຕັດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອານົນ ບໍລິສັດບໍ່ບໍລິສຸດ'?" ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະກຳນົດຈິດຂອງພິກຂຸສົງທັງປວງດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ແລ້ວມົນສິການເບິ່ງ. ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະໄດ້ເຫັນບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ທຸສີນ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ສະອາດ ມີຄວາມປະພຶດໜ້າຮັງກຽດ ປົກປິດການກະທຳໄວ້ ບໍ່ແມ່ນສະມະນະແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສະມະນະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າປະພຶດພົມມະຈັນ ເປັນຜູ້ເນົ່າໃນ ປຽກຊຸ່ມດ້ວຍກິເລດ ເປັນດັ່ງຢາກເຍື່ອ ນັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງພິກຂຸສົງ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ເຂົ້າໄປຫາບຸກຄົນນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນເຖີດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຫັນທ່ານແລ້ວ ທ່ານບໍ່ມີການຢູ່ຮ່ວມກັນກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ".

---

Evaṃ vutte so puggalo tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ etadavoca – ‘‘uṭṭhehāvuso, diṭṭhosi bhagavatā. Natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti. Dutiyampi kho so puggalo tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ etadavoca – ‘‘uṭṭhehāvuso, diṭṭhosi bhagavatā. Natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti. Tatiyampi kho so puggalo tuṇhī ahosi.

ເມື່ອທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ບຸກຄົນນັ້ນກໍນິ້ງເສີຍຢູ່. ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະກໍໄດ້ກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນເຖີດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຫັນທ່ານແລ້ວ ທ່ານບໍ່ມີການຢູ່ຮ່ວມກັນກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ". ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ບຸກຄົນນັ້ນກໍຍັງນິ້ງເສີຍຢູ່. ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະກໍໄດ້ກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນເຖີດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຫັນທ່ານແລ້ວ ທ່ານບໍ່ມີການຢູ່ຮ່ວມກັນກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ". ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ບຸກຄົນນັ້ນກໍຍັງນິ້ງເສີຍຢູ່.

---

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ bāhāyaṃ gahetvā bahidvārakoṭṭhakā nikkhāmetvā sūcighaṭikaṃ datvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhāmito so, bhante, puggalo mayā. Parisuddhā parisā. Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. ‘‘Acchariyaṃ, moggallāna, abbhutaṃ, moggallāna! Yāva bāhā gahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamissatī’’ti!

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະຈັບແຂນບຸກຄົນນັ້ນ ແລ້ວນຳອອກໄປທາງນອກຊຸ້ມປະຕູ ແລ້ວໃສ່ກອນປະຕູ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງໄດ້ນຳບຸກຄົນນັ້ນອອກໄປແລ້ວ ບໍລິສັດບໍລິສຸດແລ້ວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງປາຕິມົກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເທີ້ນ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: "ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ໂມກຄັລລານະ! ບໍ່ເຄີຍມີມາແທ້ ໂມກຄັລລານະ! ໂມຄະບຸຣຸດນັ້ນຍັງລໍຖ້າຢູ່ຈົນກວ່າຈະຖືກຈັບແຂນດຶງອອກໄປ".

---

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘tumheva dāni, bhikkhave, uposathaṃ kareyyātha, pātimokkhaṃ uddiseyyātha. Na dānāhaṃ, bhikkhave, ajjatagge uposathaṃ karissāmi, pātimokkhaṃ uddisissāmi. Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso yaṃ tathāgato aparisuddhāya parisāya pātimokkhaṃ uddiseyya’’.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ບັດນີ້ໄປ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງເຮັດອຸໂປສົດ ແລະ ສະແດງປາຕິມົກກັນເອງເຖີດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຕະຖາຄົດຈະບໍ່ເຮັດອຸໂປສົດ ແລະ ຈະບໍ່ສະແດງປາຕິມົກອີກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ຕະຖາຄົດຈະສະແດງປາຕິມົກໃນບໍລິສັດທີ່ບໍ່ບໍລິສຸດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດທີ່ຈະມີໄດ້".

---

‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Katame aṭṭha? Mahāsamuddo, bhikkhave, anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti…pe… (yathā purime tathā vitthāretabbo).

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນມະຫາສະໝຸດມີສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການນີ້ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ. ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ຊັນຊື່ໆ ຄືກັບເຫວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ຊັນຊື່ໆ ຄືກັບເຫວ ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໑ ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ...ຯລຯ... (ຄວນສະແດງໃຫ້ພິສະດານເໝືອນສູດກ່ອນ)."

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso. Tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā. Vasanti mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā…pe… pañcayojanasatikāpi attabhāvā[Pg.46]. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā; vasanti mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā…pe… pañcayojanasatikāpi attabhāvā; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Ime kho, bhikkhave, mahāsamudde aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ. ສັດໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນມີດັ່ງນີ້: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມິຣະປິງຄະລະ, ພວກອະສູນ, ພວກພະຍານາກ, ພວກຄັນທັບ. ໃນມະຫາສະໝຸດມີສັດທີ່ມີຮ່າງກາຍຍາວ ໑໐໐ ໂຍດ...ຯລຯ... ໕໐໐ ໂຍດ ກໍມີຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ... ມີສັດທີ່ມີຮ່າງກາຍຍາວ ໕໐໐ ໂຍດ ກໍມີຢູ່ນີ້ ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໘ ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ."

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, aṭṭha imasmiṃ dhammavinaye acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Katame aṭṭha? Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto; evamevaṃ kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho. Yampi, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti…pe… seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timirapiṅgalo asurā nāgā gandhabbā, vasanti mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā…pe… pañcayojanasatikāpi attabhāvā; evamevaṃ kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso. Tatrime bhūtā – sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno…pe… arahā arahattāya paṭipanno. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – sotāpanno sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno…pe… arahā arahattāya paṭipanno; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Ime kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramantī’’ti. Dasamaṃ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການ ທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນທຳມະວິນັຍນີ້. ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ຊັນຊື່ໆ ຄືກັບເຫວ ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ກໍສັນນັ້ນ ມີການສຶກສາໄປຕາມລຳດັບ ມີການປະຕິບັດໄປຕາມລຳດັບ ມີການດຳເນີນໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ແມ່ນການບັນລຸພຣະອໍຣະຫັດຕະຜົນຢ່າງກະທັນຫັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີການສຶກສາໄປຕາມລຳດັບ ມີການປະຕິບັດໄປຕາມລຳດັບ ມີການດຳເນີນໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ແມ່ນການບັນລຸພຣະອໍຣະຫັດຕະຜົນຢ່າງກະທັນຫັນ ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໑ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນທຳມະວິນັຍນີ້...ຯລຯ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ... ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳມະວິນັຍນີ້ກໍສັນນັ້ນ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ. ສັດໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນມີດັ່ງນີ້: ພຣະໂສດາບັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ...ຯລຯ... ພຣະອໍຣະຫັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອອໍຣະຫັດຕະຜົນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ທຳມະວິນັຍນີ້ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ... ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໘ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນທຳມະວິນັຍນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນທຳມະວິນັຍນີ້." ສູດທີ ໑໐ ຈົບ.

---

Mahāvaggo dutiyo.

ມະຫາວັກ ທີ ໒ ຈົບແລ້ວ.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

---

Verañjo [Pg.47] sīho ājaññaṃ, khaḷuṅkena malāni ca;

Dūteyyaṃ dve ca bandhanā, pahārādo uposathoti.

ເວຣັນຊະສູດ, ສີຫະສູດ, ອາຊັນຍະສູດ, ຂະຕຸງກະສູດ, ມະລະສູດ, ທູໄຕຍະສູດ, ພັນທະນະສູດ ໒ ສູດ, ປະຫາຣາດະສູດ ແລະ ອຸໂປສົດສູດ.

---

3. Gahapativaggo

໓. ຄະຫະປະຕิວັກ

---

1. Paṭhamauggasuttaṃ

໑. ປະຖົມມະອຸກຄະສູດ

---

21. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi ‘‘aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ dhārethā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

໒໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າມະຫາວັນ ປ່າກູຕາຄາຣະສາລາ ເມືອງເວສາລີ. ນະ ທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງຈຳອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການເທີ້ນ". ພຣະຜູ້ມີພຣးພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສຸຄົດຄັ້ນຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ ກໍລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ເສດັດເຂົ້າສູ່ພຣະວິຫານ.

---

Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino vesālikassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho uggo gahapati vesāliko yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ so bhikkhu etadavoca –

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໃນເວລາເຊົ້າ ຄອງສະບົງແລ້ວຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປຫາເຮືອນຂອງອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ລຳດັບນັ້ນ ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຮູບນັ້ນ. ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍກາບໄຫວ້ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘Aṭṭhahi kho tvaṃ, gahapati, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katame te, gahapati, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, yehi tvaṃ samannāgato bhagavatā byākato’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi – katamehi aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākatoti. Api ca, bhante, ye me aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti, taṃ suṇohi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, gahapatī’’ti kho so bhikkhu uggassa gahapatino vesālikassa paccassosi. Uggo gahapati vesāliko etadavoca – ‘‘yadāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ paṭhamaṃ dūratova addasaṃ; saha dassaneneva me, bhante[Pg.48], bhagavato cittaṃ pasīdi. Ayaṃ kho me, bhante, paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati’’.

"ຄະຫະບໍດີ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າທ່ານເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການ. ຄະຫະບໍດີ ສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າມີໃນຕົວທ່ານນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່?". ອຸກຄະຄະຫະບໍດີຕອບວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າຂ້າພະເຈົ້າປະກອບດ້ວຍສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການໃດແດ່. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ໘ ປະການ ທີ່ມີຢູ່ໃນຕົວຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນ ຂໍທ່ານຈົ່ງຟັງ ແລະ ມົນສິການໃຫ້ດີເຖີດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວ". ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບຄຳຂອງອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ວ່າ: "ດີແລ້ວ ຄະຫະບໍດີ". ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນຄັ້ງທຳອິດທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແຕ່ໄກ ພຽງແຕ່ໄດ້ເຫັນເທົ່ານັ້ນ ຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າທັນທີ. ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາ ປະການທີ ໑ ທີ່ມີຢູ່ໃນຕົວຂ້າພະເຈົ້າ".

---

‘‘So kho ahaṃ, bhante, pasannacitto bhagavantaṃ payirupāsiṃ. Tassa me bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā maṃ bhagavā aññāsi kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evamevaṃ kho me tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti. So kho ahaṃ, bhante, diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane tattheva buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ agamāsiṃ, brahmacariyapañcamāni ca sikkhāpadāni samādiyiṃ. Ayaṃ kho me, bhante, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍນັ້ນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງອະນຸປຸບພີກະຖາແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຄື ຊົງສະແດງທານະກະຖາ ສີລະກະຖາ ສັກຄະກະຖາ ຊົງປະກາດໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊ້າ ຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ ແລະອານິສົງໃນເນກຂັມມະ. ເມື່ອໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວ່າ ຂ້ານ້ອຍມີຈິດຄວນ ມີຈິດອ່ອນໂຍນ ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ ມີຈິດເບີກບານ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ເມື່ອນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງປະກາດພຣະທັມມະເທດສະໜາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງເອງ ຄື ທຸກ ສະມຸໄທ ນິໂຣດ ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ບໍລິສຸດ ປາສະຈາກຮອຍດຳ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ຢ່າງໃດກໍດີ ດວງຕາເຫັນທັມອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້ານ້ອຍ ເທິງອາສະນະນັ້ນເອງວ່າ 'ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ຂ້ານ້ອຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີທັມອັນເຫັນແລ້ວ ບັນລຸທັມແລ້ວ ຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ ຢັ່ງລົງສູ່ທັມແລ້ວ ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງ ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜື່ອື່ນໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ ໄດ້ເຖິງພຣະພຸດ ພຣະທັມ ແລະພຣະສົງ ເປັນສະຣະນະ ໃນທີ່ນັ້ນເອງ ແລະໄດ້ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ມີພຣົມມະຈັນເປັນທີຫ້າ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສອງ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, catasso komāriyo pajāpatiyo ahesuṃ. Atha khvāhaṃ, bhante, yena tā pajāpatiyo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tā pajāpatiyo etadavacaṃ – ‘mayā kho, bhaginiyo, brahmacariyapañcamāni sikkhāpadāni samādinnāni. Yā icchati sā idheva bhoge ca bhuñjatu puññāni ca karotu, sakāni vā ñātikulāni gacchatu. Hoti vā pana purisādhippāyo, kassa vo dammī’ti? Evaṃ vutte sā, bhante, jeṭṭhā pajāpati maṃ etadavoca – ‘itthannāmassa maṃ, ayyaputta, purisassa dehī’ti. Atha kho ahaṃ, bhante, taṃ purisaṃ pakkosāpetvā vāmena hatthena pajāpatiṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena bhiṅgāraṃ gahetvā tassa purisassa oṇojesiṃ. Komāriṃ kho panāhaṃ, bhante, dāraṃ pariccajanto nābhijānāmi cittassa aññathattaṃ. Ayaṃ kho me, bhante, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍນັ້ນມີພັນລະຍາໄວລຸ້ນສີ່ຄົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພັນລະຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບພັນລະຍາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ນ້ອງຍິງທັງຫຼາຍ ເຮົາໄດ້ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ມີພຣົມມະຈັນເປັນທີຫ້າແລ້ວ. ນ້ອງຍິງຄົນໃດປາດຖະໜາ ຄົນນັ້ນຈົ່ງໃຊ້ສອຍໂພຄະສົມບັດ ແລະເຮັດບຸນກຸສົນຢູ່ໃນເຮືອນນີ້ເອງ ຫຼືຈະກັບໄປສູ່ຕະກູນຍາດຂອງຕົນກໍໄດ້. ຫຼືຫາກມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຊາຍອື່ນ ເຮົາຈະມອບພວກນ້ອງໃຫ້ແກ່ຊາຍຄົນໃດ?' ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພັນລະຍາຄົນໃຫຍ່ໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍວ່າ 'ແດ່ທ່ານພີ່ ຂໍຊົງມອບຂ້ານ້ອຍໃຫ້ແກ່ຊາຍຊື່ນີ້ເຖີດ'. ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ໃຫ້ຄົນໄປເອີ້ນຊາຍຄົນນັ້ນມາ ແລ້ວເອົາມືຊ້າຍຈັບພັນລະຍາ ເອົາມືຂວາຈັບເຕົ້ານ້ຳ ຫຼັ່ງນ້ຳມອບໃຫ້ແກ່ຊາຍຄົນນັ້ນ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອສະຫຼະພັນລະຍາໄວລຸ້ນນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມປ່ຽນແປງແຫ່ງຈິດເລີຍ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສາມ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Saṃvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā. Te ca kho appaṭivibhattā sīlavantehi kalyāṇadhammehi. Ayaṃ kho me, bhante, catuttho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂພຄະສົມບັດທັງຫຼາຍໃນຕະກູນຂອງຂ້ານ້ອຍມີຢູ່. ແຕ່ໂພຄະສົມບັດເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ແບ່ງແຍກກັບຜູ້ມີສີນ ມີທັມອັນງາມເລີຍ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສີ່ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Yaṃ [Pg.49] kho panāhaṃ, bhante, bhikkhuṃ payirupāsāmi; sakkaccaṃyeva payirupāsāmi, no asakkaccaṃ. Ayaṃ kho me, bhante, pañcamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ພຣະພິກຂຸຮູບໃດ ກໍເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ໂດຍເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີຫ້າ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘So ce, bhante, me āyasmā dhammaṃ deseti; sakkaccaṃyeva suṇomi, no asakkaccaṃ. No ce me so āyasmā dhammaṃ deseti, ahamassa dhammaṃ desemi. Ayaṃ kho me, bhante chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພຣະຜູ້ມີອາຍຸຮູບນັ້ນສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຟັງໂດຍເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຟັງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ. ຖ້າພຣະຜູ້ມີອາຍຸຮູບນັ້ນບໍ່ສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຂ້ານ້ອຍກໍສະແດງທັມແກ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຮູບນັ້ນ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີຫົກ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Anacchariyaṃ kho pana maṃ, bhante, devatā upasaṅkamitvā ārocenti – ‘svākkhāto, gahapati, bhagavatā dhammo’ti. Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, tā devatā evaṃ vadāmi – ‘vadeyyātha vā evaṃ kho tumhe devatā no vā vadeyyātha, atha kho svākkhāto bhagavatā dhammo’ti. Na kho panāhaṃ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṃ cittassa unnatiṃ – ‘maṃ vā devatā upasaṅkamanti, ahaṃ vā devatāhi saddhiṃ sallapāmī’ti. Ayaṃ kho me, bhante, sattamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ເທວະດາທັງຫຼາຍເຂົ້າມາຫາຂ້ານ້ອຍແລ້ວບອກວ່າ 'ຄະຫະບໍດີ ພຣະທັມອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງດີແລ້ວ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໜ້າອັດສະຈັນເລີຍ. ເມື່ອເທວະດາກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ກ່າວກັບເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ພວກທ່ານເປັນເທວະດາ ຈະກ່າວຢ່າງນີ້ກໍຕາມ ຈະບໍ່ກ່າວຢ່າງນີ້ກໍຕາມ ແຕ່ພຣະທັມອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງດີແລ້ວຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຄີຍຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມຟູຂຶ້ນແຫ່ງຈິດ ເພາະເຫດນັ້ນເລີຍວ່າ 'ເທວະດາທັງຫຼາຍເຂົ້າມາຫາເຮົາ ຫຼືເຮົາໄດ້ສົນທະນາກັບເທວະດາທັງຫຼາຍ'. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີເຈັດ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni, nāhaṃ tesaṃ kiñci attani appahīnaṃ samanupassāmi. Ayaṃ kho me, bhante, aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati. Ime kho me, bhante, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti. Na ca kho ahaṃ jānāmi – katamehi cāhaṃ aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’’ti.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຫັນສັງໂຍດເຫຼົ່ານັ້ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນລະໄດ້ໃນຕົນເອງເລີຍ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີແປດ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ. ແຕ່ຂ້ານ້ອຍກໍບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າ ຂ້ານ້ອຍປະກອບດ້ວຍທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການໃດແດ່.

---

Atha kho so bhikkhu uggassa gahapatino vesālikassa nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu yāvatako ahosi uggena gahapatinā vesālikena saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຮັບບິນທະບາດໃນເຮືອນຂອງອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃນເວລາຫຼັງພັດຕາກິດ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນເລື່ອງລາວການສົນທະນາທັງໝົດ ທີ່ໄດ້ມີຮ່ວມກັບອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

---

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Yathā taṃ uggo gahapati vesāliko sammā byākaramāno byākareyya, imeheva kho, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi [Pg.50] dhammehi samannāgato uggo gahapati vesāliko mayā byākato. Imehi ca pana, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ vesālikaṃ dhārehī’’ti. Paṭhamaṃ.

“ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ເມື່ອຈະພະຍາກອນຢ່າງຖືກຕ້ອງ ກໍພະຍາກອນຢ່າງນັ້ນແທ້. ພິກຂຸ! ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ປະກອບດ້ວຍທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ທີ່ເຮົາໄດ້ພະຍາກອນໄວ້. ພິກຂຸ! ເຈົ້າຈົ່ງຈົດຈຳອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວສາລີ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການເຫຼົ່ານີ້ເຖີດ”. ສູດທີໜຶ່ງ.

---

2. Dutiyauggasuttaṃ

໒. ທຸຕິຍະອຸກຄະສູດ

---

22. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati hatthigāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ hatthigāmakaṃ dhārethā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

໒໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ຫັດຖິຄາມ ໃນແຄວ້ນວັດຊີ. ນະ ທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາຕັດວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າຈົ່ງຈົດຈຳອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການເຖີດ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສຸຄົດຄັ້ນຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະ ເສດັດເຂົ້າສູ່ພຣະວິຫານ.

---

Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena uggassa gahapatino hatthigāmakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho uggo gahapati hatthigāmako yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho uggaṃ gahapatiṃ hatthigāmakaṃ so bhikkhu etadavoca – ‘‘aṭṭhahi kho tvaṃ, gahapati, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katame te, gahapati, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, yehi tvaṃ samannāgato bhagavatā byākato’’ti?

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປຫາເຮືອນຂອງອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ເມື່ອເຂົ້າໄປຮອດແລ້ວ ກໍນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ເມື່ອເຂົ້າໄປຮອດແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣးພິກຂຸຮູບນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ຜູ້ຮັ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ 'ຄະຫະບໍດີ ທ່ານໄດ້ຮັບພະຍາກອນຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການ. ຄະຫະບໍດີ ທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການ ທີ່ທ່ານໄດ້ຮັບພະຍາກອນຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່?'

---

‘‘Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi – katamehi aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākatoti. Api ca, bhante, ye me aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti, taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, gahapatī’’ti kho so bhikkhu uggassa gahapatino hatthigāmakassa paccassosi. Uggo gahapati hatthigāmako etadavoca – ‘‘yadāhaṃ, bhante, nāgavane paricaranto bhagavantaṃ paṭhamaṃ dūratova addasaṃ; saha dassaneneva me, bhante, bhagavato cittaṃ pasīdi, surāmado ca pahīyi. Ayaṃ kho me, bhante, paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

“ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າ ຂ້ាន້ອຍປະກອບດ້ວຍທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການໃດແດ່. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍດີ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແປດປະການທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍນັ້ນ ຂໍທ່ານຈົ່ງຟັງ ແລະໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ຂ້ານ້ອຍຈະກ່າວ”. ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຮັບຄຳຂອງອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ'. ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້ານ້ອຍກຳລັງທ່ຽວຫຼິ້ນຢູ່ໃນປ່ານາກະວັນ ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແຕ່ໄກເປັນຄັ້ງທຳອິດ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຽງແຕ່ໄດ້ເຫັນເທົ່ານັ້ນ ຈິດຂອງຂ້ານ້ອຍກໍເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະຄວາມມຶນເມົາດ້ວຍສຸຣາກໍຫາຍໄປທັນທີ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທຳອິດ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘So kho ahaṃ, bhante, pasannacitto bhagavantaṃ payirupāsiṃ. Tassa me bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā maṃ bhagavā aññāsi kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā [Pg.51] buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya; evamevaṃ kho me tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’nti. So kho ahaṃ, bhante, diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane tattheva buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ agamāsiṃ, brahmacariyapañcamāni ca sikkhāpadāni samādiyiṃ. Ayaṃ kho me, bhante, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍນັ້ນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງອະນຸປຸບພີກະຖາແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຄື ຊົງສະແດງທານະກະຖາ ສີລະກະຖາ ສັກຄະກະຖາ ຊົງປະກາດໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊ້າ ຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ ແລະອານິສົງໃນເນກຂັມມະ. ເມື່ອໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວ່າ ຂ້ານ້ອຍມີຈິດຄວນ ມີຈິດອ່ອນໂຍນ ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ ມີຈິດເບີກບານ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ເມື່ອນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງປະກາດພຣະທັມມະເທດສະໜາທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງເອງ ຄື ທຸກ ສະມຸໄທ ນິໂຣດ ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ບໍລິສຸດ ປາສະຈາກຮອຍດຳ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ ຢ່າງໃດກໍດີ ດວງຕາເຫັນທັມອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້ານ້ອຍ ເທິງອາສະນະນັ້ນເອງວ່າ 'ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ຂ້ານ້ອຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີທັມອັນເຫັນແລ້ວ ບັນລຸທັມແລ້ວ ຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ ຢັ່ງລົງສູ່ທັມແລ້ວ ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງ ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜື່ອື່ນໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ ໄດ້ເຖິງພຣະພຸດ ພຣະທັມ ແລະພຣະສົງ ເປັນສະຣະນະ ໃນທີ່ນັ້ນເອງ ແລະໄດ້ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ມີພຣົມມະຈັນເປັນທີຫ້າ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສອງ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, catasso komāriyo pajāpatiyo ahesuṃ. Atha khvāhaṃ, bhante, yena tā pajāpatiyo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tā pajāpatiyo etadavacaṃ – ‘mayā kho, bhaginiyo, brahmacariyapañcamāni sikkhāpadāni samādinnāni. Yā icchati sā idheva bhoge ca bhuñjatu puññāni ca karotu, sakāni vā ñātikulāni gacchatu. Hoti vā pana purisādhippāyo, kassa vo dammī’ti? Evaṃ vutte sā, bhante, jeṭṭhā pajāpati maṃ etadavoca – ‘itthannāmassa maṃ, ayyaputta, purisassa dehī’ti. Atha kho ahaṃ, bhante, taṃ purisaṃ pakkosāpetvā vāmena hatthena pajāpatiṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena bhiṅgāraṃ gahetvā tassa purisassa oṇojesiṃ. Komāriṃ kho panāhaṃ, bhante, dāraṃ pariccajanto nābhijānāmi cittassa aññathattaṃ. Ayaṃ kho me, bhante, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍນັ້ນມີພັນລະຍາໄວລຸ້ນສີ່ຄົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພັນລະຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບພັນລະຍາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ນ້ອງຍິງທັງຫຼາຍ ເຮົາໄດ້ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ມີພຣົມມະຈັນເປັນທີຫ້າແລ້ວ. ນ້ອງຍິງຄົນໃດປາດຖະໜາ ຄົນນັ້ນຈົ່ງໃຊ້ສອຍໂພຄະສົມບັດ ແລະເຮັດບຸນກຸສົນຢູ່ໃນເຮືອນນີ້ເອງ ຫຼືຈະກັບໄປສູ່ຕະກູນຍາດຂອງຕົນກໍໄດ້. ຫຼືຫາກມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຊາຍອື່ນ ເຮົາຈະມອບພວກນ້ອງໃຫ້ແກ່ຊາຍຄົນໃດ?' ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພັນລະຍາຄົນໃຫຍ່ໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍວ່າ 'ແດ່ທ່ານພີ່ ຂໍຊົງມອບຂ້ານ້ອຍໃຫ້ແກ່ຊາຍຊື່ນີ້ເຖີດ'. ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ໃຫ້ຄົນໄປເອີ້ນຊາຍຄົນນັ້ນມາ ແລ້ວເອົາມືຊ້າຍຈັບພັນລະຍາ ເອົາມືຂວາຈັບເຕົ້ານ້ຳ ຫຼັ່ງນ້ຳມອບໃຫ້ແກ່ຊາຍຄົນນັ້ນ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອສະຫຼະພັນລະຍາໄວລຸ້ນນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມປ່ຽນແປງແຫ່ງຈິດເລີຍ. ຂ້ານ້ອຍແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ເປັນທັມມະອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສາມ ທີ່ມີຢູ່ແກ່ຂ້ານ້ອຍ.

---

‘‘Saṃvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā. Te ca kho appaṭivibhattā sīlavantehi kalyāṇadhammehi. Ayaṃ kho me, bhante, catuttho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຊັບສົມບັດທັງຫຼາຍມີຢູ່ໃນຕະກູນຂອງຂ້າພຣະອົງ. ແລະຊັບສົມບັດເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພຣະອົງກໍບໍ່ໄດ້ແບ່ງແຍກ (ບໍ່ຫວງແຫນ) ຈາກທ່ານຜູ້ມີສິນ ຜູ້ມີກັນລະຍາທຳ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ເປັນທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສີ່ ທີ່ມີຢູ່ໃນຂ້າພຣະອົງ.

---

‘‘Yaṃ kho panāhaṃ, bhante, bhikkhuṃ payirupāsāmi; sakkaccaṃyeva payirupāsāmi, no asakkaccaṃ. So ce me āyasmā dhammaṃ deseti; sakkaccaṃyeva suṇomi, no asakkaccaṃ. No ce me so āyasmā dhammaṃ deseti, ahamassa dhammaṃ desemi. Ayaṃ kho me, bhante, pañcamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອข້າພຣະອົງເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ພຣະພິກຂຸໃດ, ຂ້າພຣະອົງກໍເຂົ້າໄປຫາໂດຍເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເຂົ້າໄປຫາໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ. ຖ້າພຣະຄຸນເຈົ້າຮູບນັ້ນສະແດງທຳແກ່ຂ້າພຣະອົງ, ຂ້າພຣະອົງກໍຟັງທຳໂດຍເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນຟັງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ. ຖ້າພຣະຄຸນເຈົ້າຮູບນັ້ນບໍ່ສະແດງທຳແກ່ຂ້າພຣະອົງ, ຂ້າພຣະອົງກໍສະແດງທຳແກ່ພຣະຄຸນເຈົ້າຮູບນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ເປັນທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີຫ້າ ທີ່ມີຢູ່ໃນຂ້າພຣະອົງ.

---

‘‘Anacchariyaṃ [Pg.52] kho pana, bhante, saṅghe nimantite devatā upasaṅkamitvā ārocenti – ‘asuko, gahapati, bhikkhu ubhatobhāgavimutto asuko paññāvimutto asuko kāyasakkhī asuko diṭṭhippatto asuko saddhāvimutto asuko dhammānusārī asuko saddhānusārī asuko sīlavā kalyāṇadhammo asuko dussīlo pāpadhammo’ti. Saṅghaṃ kho panāhaṃ, bhante, parivisanto nābhijānāmi evaṃ cittaṃ uppādento – ‘imassa vā thokaṃ demi imassa vā bahuka’nti. Atha khvāhaṃ, bhante, samacittova demi. Ayaṃ kho me, bhante, chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພຣະອົງນິມົນພຣະສົງມາແລ້ວ, ການທີ່ເທວະດາທັງຫຼາຍເຂົ້າມາຫາແລ້ວບອກວ່າ 'ຂ້າແຕ່ຄະຫະບໍດີ, ພຣະພິກຂຸຮູບນີ້ເປັນອຸພະໂຕພາຄະວິມຸດ, ຮູບນີ້ເປັນປັນຍາວิມຸດ, ຮູບນີ້ເປັນກາຍະສັກຂີ, ຮູບນີ້ເປັນທິຕຖິປປັດຕະ, ຮູບນີ້ເປັນສັດທາວິມຸດ, ຮູບນີ້ເປັນທັມມານຸສາຣີ, ຮູບນີ້ເປັນສັດທານຸສາຣີ, ຮູບນີ້ເປັນຜູ້ມີສິນ ມີກັນລະຍາທຳ, ຮູບນີ້ເປັນຜູ້ທຸສິນ ມີບາບທຳ' ດັ່ງນີ້, ນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໜ້າອັດສະຈັນເລີຍ. ແຕ່ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພຣະອົງອຸປະຖາກພຣະສົງຢູ່, ຂ້າພຣະອົງບໍ່ເຄີຍຮູ້ສຶກວ່າມີຈິດຄິດຢ່າງນີ້ເລີຍວ່າ 'ເຮົາຈະຖວາຍແກ່ພຣະຮູບນີ້ໜ້ອຍ ຈະຖວາຍແກ່ພຣະຮູບນັ້ນຫຼາຍ' ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ຂ້າພຣະອົງຖວາຍດ້ວຍຈິດທີ່ສະເໝີກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ເປັນທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີຫົກ ທີ່ມີຢູ່ໃນຂ້າພຣະອົງ.

---

‘‘Anacchariyaṃ kho pana maṃ, bhante, devatā upasaṅkamitvā ārocenti – ‘svākkhāto, gahapati, bhagavatā dhammo’ti. Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, tā devatā evaṃ vademi – ‘vadeyyātha vā evaṃ kho tumhe devatā no vā vadeyyātha, atha kho svākkhāto bhagavatā dhammo’ti. Na kho panāhaṃ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṃ cittassa unnatiṃ – ‘maṃ tā devatā upasaṅkamanti, ahaṃ vā devatāhi saddhiṃ sallapāmī’ti. Ayaṃ kho me, bhante, sattamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ການທີ່ເທວະດາທັງຫຼາຍເຂົ້າມາຫາຂ້າພຣະອົງແລ້ວບອກວ່າ 'ຂ້າແຕ່ຄະຫະບໍດີ, ພຣະທຳອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະແດງໄວ້ດີແລ້ວ' ດັ່ງນີ້, ນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໜ້າອັດສະຈັນເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເທວະດາທັງຫຼາຍກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຂ້າພຣະອົງກໍກ່າວກັບເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ 'ພວກທ່ານຈະກ່າວຢ່າງນີ້ກໍຕາມ ຈະບໍ່ກ່າວຢ່າງນີ້ກໍຕາມ, ແຕ່ພຣະທຳອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະແດງໄວ້ດີແລ້ວຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງບໍ່ເຄີຍຮູ້ສຶກວ່າມີຄວາມຟູຂຶ້ນແຫ່ງຈິດ ເພາະເຫດນັ້ນເລີຍວ່າ 'ເທວະດາທັງຫຼາຍເຂົ້າມາຫາເຮົາ ຫຼືເຮົາໄດ້ສົນທະນາກັບເທວະດາທັງຫຼາຍ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ເປັນທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີເຈັດ ທີ່ມີຢູ່ໃນຂ້າພຣະອົງ.

---

‘‘Sace kho panāhaṃ, bhante, bhagavato paṭhamataraṃ kālaṃ kareyyaṃ, anacchariyaṃ kho panetaṃ yaṃ maṃ bhagavā evaṃ byākareyya – ‘natthi taṃ saṃyojanaṃ yena saṃyutto uggo gahapati hatthigāmako puna imaṃ lokaṃ āgaccheyyā’ti. Ayaṃ kho me, bhante, aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saṃvijjati. Ime kho me, bhante, aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā saṃvijjanti. Na ca kho ahaṃ jānāmi – katamehi cāhaṃ aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’’ti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຂ້າພຣະອົງຈະເພິ່ງເຮັດກາລະກ່ອນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ນີ້ກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໜ້າອັດສະຈັນເລີຍ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະເພິ່ງພະຍາກອນຂ້າພຣະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ມີສັງໂຍດອັນໃດທີ່ຜູກມັດອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ແລ້ວຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ເປັນທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີແປດ ທີ່ມີຢູ່ໃນຂ້າພຣະອົງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໘ ປະການນີ້ ມີຢູ່ໃນຂ້າພຣະອົງ. ແຕ່ຂ້າພຣະອົງກໍບໍ່ຮູ້ເລີຍວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າ ຂ້າພຣະອົງປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໘ ປະການໃດແດ່.

---

‘‘Atha kho so bhikkhu uggassa gahapatino hatthigāmakassa nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu yāvatako ahosi uggena gahapatinā hatthigāmakena saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຮັບບິນທະບາດໃນເຮືອນຂອງອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງພັດຕາກິດ ກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນເນື້ອຄວາມແຫ່ງການສົນທະນາທັງໝົດ ທີ່ມີຮ່ວມກັບອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

---

‘‘Sādhu [Pg.53] sādhu, bhikkhu! Yathā taṃ uggo gahapati hatthigāmako sammā byākaramāno byākareyya, imeheva kho bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato uggo gahapati hatthigāmako mayā byākato. Imehi ca pana, bhikkhu, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ uggaṃ gahapatiṃ hatthigāmakaṃ dhārehī’’ti. Dutiyaṃ.

“ດີລະ ດີລະ, ພິກຂຸ! ອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ເມື່ອຈະພະຍາກອນຢ່າງຖືກຕ້ອງ ກໍເພິ່ງພະຍາກອນຢ່າງນັ້ນ. ພິກຂຸ, ອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ທີ່ຕະຖາຄົດໄດ້ພະຍາກອນໄວ້. ພິກຂຸ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເທີງຈົ່ງຈົດຈຳອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວບ້ານຫັດຖິຄາມ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໘ ປະການນີ້ເຖີດ”. ຈົບສູດທີສອງ.

---

3. Paṭhamahatthakasuttaṃ

໓. ຫັດຖະກະສູດ ທີໜຶ່ງ

---

23. Ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sattahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhāretha. Katamehi sattahi? Saddho hi, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā, bhikkhave, hatthako āḷavako; hirīmā, bhikkhave, hatthako āḷavako; ottappī, bhikkhave, hatthako āḷavako; bahussuto, bhikkhave, hatthako āḷavako; cāgavā, bhikkhave, hatthako āḷavako; paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako – imehi kho, bhikkhave, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhārethā’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

໒໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ອັກຄາລະວະເຈດີ ໃກ້ເມືອງອາລະວີ. ນະ ທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີງຈົ່ງຈົດຈຳຫັດຖະກະອາລະວົກ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໗ ປະການເຖີດ. ໗ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີສັດທາ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີສິນ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີຫິຣິ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີໂອຕຕັບປະ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນພະຫູສູດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີຈາຄະ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີງຈົ່ງຈົດຈຳຫັດຖະກະອາລະວົກ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໗ ປະການນີ້ເຖີດ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ແລ້ວ. ພຣະສຸຄົດຄັ້ນຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະ ເສດັດເຂົ້າສູ່ພຣະວິຫານ.

---

Atha kho aññataro bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena hatthakassa āḷavakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho hatthako āḷavako yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho hatthakaṃ āḷavakaṃ so bhikkhu etadavoca –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໃນເວລາເຊົ້າ ຄອງສະບົງຈີວອນແລ້ວ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປຫາຫັດຖະກະອາລະວົກເຖິງເຮືອນ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ ນະ ອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ລຳດັບນັ້ນ ຫັດຖະກະອາລະວົກ ເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນເຖິງທີ່ນັ່ງ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍຖວາຍອະພິວາດພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບຫັດຖະກະອາລະວົກ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ:

---

‘‘Sattahi kho tvaṃ, āvuso, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katamehi sattahi? ‘Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā…pe… hirimā… ottappī… bahussuto… cāgavā… paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako’ti. Imehi kho tvaṃ, āvuso, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’’ti. ‘‘Kaccittha, bhante, na koci gihī ahosi odātavasano’’ti? ‘‘Na hettha, āvuso, koci gihī ahosi odātavasano’’ti. ‘‘Sādhu, bhante, yadettha na koci gihī ahosi odātavasano’’ti.

“ອາວຸໂສ, ທ່ານປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໗ ປະການ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້ແລ້ວ. ໗ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີສິນ...ເປ... ມີຫິຣິ... ມີໂອຕຕັບປະ... ເປັນພະຫູສູດ... ມີຈາຄະ... ມີປັນຍາ’. ອາວຸໂສ, ທ່ານປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໗ ປະການນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້”. “ຂ້າແຕ່ພຣະຄຸນເຈົ້າ, ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຢູ່ຮ່ວມນຳແມ່ນບໍ່?” “ອາວຸໂສ, ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຢູ່ຮ່ວມນຳເລີຍ”. “ຂ້າແຕ່ພຣະຄຸນເຈົ້າ, ເປັນການດີແລ້ວ ທີ່ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຢູ່ຮ່ວມນຳ”.

---

Atha [Pg.54] kho so bhikkhu hatthakassa āḷavakassa nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຮັບບິນທະບາດໃນເຮືອນຂອງຫັດຖະກະອາລະວົກແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ເມື່ອພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງພັດຕາກິດ ກໍເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ:

---

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena hatthakassa āḷavakassa nivesanaṃ tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃ. Atha kho, bhante, hatthako āḷavako yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho ahaṃ, bhante, hatthakaṃ āḷavakaṃ etadavacaṃ – ‘sattahi kho tvaṃ, āvuso, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato. Katamehi sattahi? Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā…pe… hirimā… ottappī… bahussuto… cāgavā… paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavakoti. Imehi kho tvaṃ, āvuso, sattahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgato bhagavatā byākato’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ຂ້າພຣະອົງຄອງສະບົງຈີວອນແລ້ວ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປຫາຫັດຖະກະອາລະວົກເຖິງເຮືອນ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ ນະ ອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ລຳດັບນັ້ນ ຫັດຖະກະອາລະວົກ ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພຣະອົງເຖິງທີ່ນັ່ງ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍຖວາຍອະພິວາດຂ້າພຣະອົງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງໄດ້ກ່າວກັບຫັດຖະກະອາລະວົກ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ ‘ອາວຸໂສ, ທ່ານປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໗ ປະການ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້ແລ້ວ. ໗ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີສິນ...ເປ... ມີຫິຣິ... ມີໂອຕຕັບປະ... ເປັນພະຫູສູດ... ມີຈາຄະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາລະວົກເປັນຜູ້ມີປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ທ່ານປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໗ ປະການນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້’ ດັ່ງນີ້.

---

‘‘Evaṃ vutte, bhante, hatthako maṃ etadavoca – ‘kaccittha, bhante, na koci gihī ahosi odātavasano’ti? ‘Na hettha, āvuso, koci gihī ahosi odātavasano’ti. ‘Sādhu, bhante, yadettha na koci gihī ahosi odātavasano’’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພຣະອົງກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຫັດຖະກະອາລະວົກໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພຣະອົງວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພຣະຄຸນເຈົ້າ, ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຢູ່ຮ່ວມນຳແມ່ນບໍ່?’ ຂ້າພຣະອົງຕອບວ່າ ‘ອາວຸໂສ, ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຢູ່ຮ່ວມນຳເລີຍ’. ຫັດຖະກະອາລະວົກກ່າວວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ພຣະຄຸນເຈົ້າ, ເປັນການດີແລ້ວ ທີ່ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຢູ່ຮ່ວມນຳ’ ດັ່ງນີ້”.

---

‘‘Sādhu sādhu, bhikkhu! Appiccho so, bhikkhu, kulaputto. Santeyeva attani kusaladhamme na icchati parehi ñāyamāne. Tena hi tvaṃ, bhikkhu, imināpi aṭṭhamena acchariyena abbhutena dhammena samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhārehi, yadidaṃ appicchatāyā’’ti. Tatiyaṃ.

“ດີລະ ດີລະ, ພິກຂຸ! ກຸນລະບຸດນັ້ນເປັນຜູ້ມັກນ້ອຍ, ພິກຂຸ. ເມື່ອກຸສົນທຳທັງຫຼາຍມີຢູ່ແທ້ໃນຕົນ ກໍບໍ່ປາຖະໜາໃຫ້ຄົນອື່ນຮັບຮູ້. ພິກຂຸ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເທີງຈົ່ງຈົດຈຳຫັດຖະກະອາລະວົກ ວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີແປດນີ້ດ້ວຍ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ ຄວາມເປັນຜູ້ມັກນ້ອຍ”. ຈົບສູດທີສາມ.

---

4. Dutiyahatthakasuttaṃ

໔. ຫັດຖະກະສູດ ທີສອງ

---

24. Ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye. Atha kho hatthako āḷavako pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho hatthakaṃ āḷavakaṃ bhagavā [Pg.55] etadavoca – ‘‘mahatī kho tyāyaṃ, hatthaka, parisā. Kathaṃ pana tvaṃ, hatthaka, imaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhāsī’’ti? ‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni cattāri saṅgahavatthūni, tehāhaṃ imaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhāmi. Ahaṃ, bhante, yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ dānena saṅgahetabbo’ti, taṃ dānena saṅgaṇhāmi; yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ peyyavajjena saṅgahetabbo’ti, taṃ peyyavajjena saṅgaṇhāmi; yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ atthacariyāya saṅgahetabbo’ti, taṃ atthacariyāya saṅgaṇhāmi; yaṃ jānāmi – ‘ayaṃ samānattatāya saṅgahetabbo’ti, taṃ samānattatāya saṅgaṇhāmi. Saṃvijjanti kho pana me, bhante, kule bhogā. Daliddassa kho no tathā sotabbaṃ maññantī’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, hatthaka! Yoni kho tyāyaṃ, hatthaka, mahatiṃ parisaṃ saṅgahetuṃ. Ye hi keci, hatthaka, atītamaddhānaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgahesuṃ, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṃ parisaṃ saṅgahesuṃ. Yepi hi keci, hatthaka, anāgatamaddhānaṃ mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhissanti, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhissanti. Yepi hi keci, hatthaka, etarahi mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhanti, sabbe te imeheva catūhi saṅgahavatthūhi mahatiṃ parisaṃ saṅgaṇhantī’’ti.

໒໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ອັກຄາລະວະເຈດີ ໃກ້ເມືອງອາລະວີ. ຄັ້ງນັ້ນ ຫັດຖະກະອາລະວົກ ແວດລ້ອມດ້ວຍອຸປາສົກປະມານ ໕໐໐ ຄົນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບຫັດຖະກະອາລະວົກ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ຫັດຖະກະ, ບໍລິສັດຂອງເຈົ້ານີ້ໃຫຍ່ໂຕແທ້ໆ. ຫັດຖະກະ, ເຈົ້າສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່ນີ້ດ້ວຍວິທີໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່ນີ້ ດ້ວຍສັງຄະຫະວັດຖຸ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງຮູ້ວ່າ ‘ຄົນນີ້ ຄວນສົງເຄາະດ້ວຍທານ’ ຂ້າພຣະອົງກໍສົງເຄາະດ້ວຍທານ; ຂ້າພຣະອົງຮູ້ວ່າ ‘ຄົນນີ້ ຄວນສົງເຄາະດ້ວຍປິຍະວາຈา’ ຂ້າພຣະອົງກໍສົງເຄາະດ້ວຍປິຍະວາຈາ; ຂ້າພຣະອົງຮູ້ວ່າ ‘ຄົນນີ້ ຄວນສົງເຄາະດ້ວຍອັດຖະຈະຣິຍາ’ ຂ້າພຣະອົງກໍສົງເຄາະດ້ວຍອັດຖະຈະຣິຍາ; ຂ້າພຣະອົງຮູ້ວ່າ ‘ຄົນນີ້ ຄວນສົງເຄາະດ້ວຍສະມານັດຕະຕາ’ ຂ້າພຣະອົງກໍສົງເຄາະດ້ວຍສະມານັດຕະຕາ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຊັບສົມບັດທັງຫຼາຍມີຢູ່ໃນຕະກູນຂອງຂ້າພຣະອົງ. ພວກເຂົາບໍ່ຄິດວ່າ ຄຳເວົ້າຂອງຄົນຍາກຈົນ ຄວນຟັງ (ແຕ່ພວກເຂົາຟັງຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພຣະອົງ).” “ດີລະ ດີລະ, ຫັດຖະກະ! ຫັດຖະກະ, ນີ້ເປັນອຸບາຍອັນເໝາະສົມແທ້ໆ ເພື່ອສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່. ຫັດຖະກະ, ຊົນເຫຼົ່າໃດກໍຕາມໃນອະດີດຕະການ ທີ່ໄດ້ສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່, ຊົນທັງໝົດນັ້ນກໍໄດ້ສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່ ດ້ວຍສັງຄະຫະວັດຖຸ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ຄືກັນ. ຫັດຖະກະ, ຊົນເຫຼົ່າໃດກໍຕາມໃນອະນາຄົດຕະການ ທີ່ຈະສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່, ຊົນທັງໝົດນັ້ນກໍຈະສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່ ດ້ວຍສັງຄະຫະວັດຖຸ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ຄືກັນ. ຫັດຖະກະ, ຊົນເຫຼົ່າໃດກໍຕາມໃນປັດຈຸບັນ ທີ່ສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່ຢູ່, ຊົນທັງໝົດນັ້ນກໍສົງເຄາະບໍລິສັດໃຫຍ່ ດ້ວຍສັງຄະຫະວັດຖຸ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ຄືກັນ”.

---

Atha kho hatthako āḷavako bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho bhagavā acirapakkante hatthake āḷavake bhikkhū āmantesi – ‘‘aṭṭhahi, bhikkhave, acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhāretha. Katamehi aṭṭhahi? Saddho, bhikkhave, hatthako āḷavako; sīlavā, bhikkhave…pe… hirīmā… ottappī… bahussuto… cāgavā… paññavā, bhikkhave, hatthako āḷavako; appiccho, bhikkhave, hatthako āḷavako. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi acchariyehi abbhutehi dhammehi samannāgataṃ hatthakaṃ āḷavakaṃ dhārethā’’ti. Catutthaṃ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ຫັດຖະກະອາຣະວະກະ ອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ ຊົງເຮັດໃຫ້ອາດຫານ ຊົງເຮັດໃຫ້ລື່ນເລີງດ້ວຍທັມມິກະຖາແລ້ວ ລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຫັດຖະກະອາຣະວະກະຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງຊົງຈຳຫັດຖະກະອາຣະວະກະວ່າ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໘ ປະການ. ໘ ປະການຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາຣະວະກະ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາຣະວະກະ ເປັນຜູ້ມີສິນ... ປ... ມີຫิຣິ... ມີໂອຕຕັບປະ... ເປັນພະຫູສູດ... ມີຈາຄະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາຣະວະກະ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫັດຖະກະອາຣະວະກະ ເປັນຜູ້ມັກນ້ອຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງຊົງຈຳຫັດຖະກະອາຣະວະກະວ່າ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມອັນໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ໘ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບສູດທີ ໔.

---

5. Mahānāmasuttaṃ

໕. ມະຫານາມະສູດ

---

25. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā [Pg.56] bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, upāsako hotī’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ettāvatā kho, mahānāma, upāsako hotī’’ti.

໒໕. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ອາຣາມນິໂຄຣທາຣາມ ໃກ້ກຸງກະບິນລະພັດ ໃນແຄວ້ນສັກກະ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເຈົ້າມະຫານາມະສັກກະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເຈົ້າມະຫານາມະສັກກະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງໃດໜໍ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນອຸປາສົກ?” “ມະຫານາມະ, ເມື່ອໃດບຸກຄົນເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ມະຫານາມະ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນອຸປາສົກ.”

---

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako sīlavā hotī’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti; ettāvatā kho, mahānāma, upāsako sīlavā hotī’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຽງໃດ ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີສິນ?” “ມະຫານາມະ, ເມື່ອໃດອຸປາສົກເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ, ເວັ້ນຂາດຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເວັ້ນຂາດຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເວັ້ນຂາດຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເວັ້ນຂາດຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ; ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ມະຫານາມະ, ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີສິນ.”

---

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, upāsako attanāva saddhāsampanno hoti, no paraṃ saddhāsampadāya samādapeti ; attanāva sīlasampanno hoti, no paraṃ sīlasampadāya samādapeti; attanāva cāgasampanno hoti, no paraṃ cāgasampadāya samādapeti; attanāva bhikkhūnaṃ dassanakāmo hoti, no paraṃ bhikkhūnaṃ dassane samādapeti; attanāva saddhammaṃ sotukāmo hoti, no paraṃ saddhammassavane samādapeti; attanāva sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti, no paraṃ dhammadhāraṇāya samādapeti; attanāva sutānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti, no paraṃ atthūpaparikkhāya samādapeti; attanāva atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, no paraṃ dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຽງໃດ ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນ?” “ມະຫານາມະ, ເມື່ອໃດອຸປາສົກຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍการບໍລິຈາກ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຄ່ຈະເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃນການເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຄ່ຈະຟັງພຣະສັດທັມ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃນການຟັງພຣະສັດທັມ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ຊົງຈຳທັມ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທັມທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະ; ຕົນເອງຮູ້ທັງອັດຖະຮູ້ທັງທັມແລ້ວ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ. ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ມະຫານາມະ, ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນ.”

---

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti? ‘‘Yato kho, mahānāma, upāsako attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti; attanā ca sīlasampanno hoti, parañca sīlasampadāya samādapeti; attanā ca cāgasampanno hoti, parañca cāgasampadāya samādapeti; attanā ca bhikkhūnaṃ dassanakāmo hoti, parañca bhikkhūnaṃ dassane samādapeti; attanā ca saddhammaṃ [Pg.57] sotukāmo hoti, parañca saddhammassavane samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti, parañca dhammadhāraṇāya samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti, parañca atthūpaparikkhāya samādapeti, attanā ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, parañca dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, mahānāma, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti. Pañcamaṃ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຽງໃດ ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍ?” “ມະຫານາມະ, ເມື່ອໃດອຸປາສົກຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຄ່ຈະເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃນການເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຄ່ຈະຟັງພຣະສັດທັມ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃນການຟັງພຣະສັດທັມດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ຊົງຈຳທັມດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທັມທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະດ້ວຍ; ຕົນເອງຮູ້ທັງອັດຖະຮູ້ທັງທັມແລ້ວ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມດ້ວຍ. ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ມະຫານາມະ, ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍ.” ຈົບສູດທີ ໕.

---

6. Jīvakasuttaṃ

໖. ຊີວະກະສູດ

---

26. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati jīvakambavane. Atha kho jīvako komārabhacco yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, upāsako hotī’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti; ettāvatā kho jīvaka, upāsako hotī’’ti.

໒໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ສວນມ່ວງຂອງໝໍຊີວົກ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໝໍຊີວົກໂກມາຣະພັດ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງໃດໜໍ ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນອຸປາສົກ?” “ຊີວົກ, ເມື່ອໃດບຸກຄົນເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ, ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ຊີວົກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນອຸປາສົກ.”

---

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako sīlavā hotī’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, upāsako pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti; ettāvatā kho, jīvaka, upāsako sīlavā hotī’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຽງໃດ ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີສິນ?” “ຊີວົກ, ເມື່ອໃດອຸປາສົກເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ... ປ... ເວັ້ນຂາດຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ; ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ຊີວົກ, ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີສິນ.”

---

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, upāsako attanāva saddhāsampanno hoti, no paraṃ saddhāsampadāya samādapeti…pe… attanāva atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, no paraṃ dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, jīvaka, upāsako attahitāya paṭipanno hoti, no parahitāyā’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຽງໃດ ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນ?” “ຊີວົກ, ເມື່ອໃດອຸປາສົກຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ... ປ... ຕົນເອງຮູ້ທັງອັດຖະຮູ້ທັງທັມແລ້ວ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ. ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ຊີວົກ, ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນ.”

---

‘‘Kittāvatā pana, bhante, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti? ‘‘Yato kho, jīvaka, upāsako attanā ca saddhāsampanno hoti, parañca saddhāsampadāya samādapeti; attanā ca sīlasampanno hoti, parañca sīlasampadāya samādapeti; attanā ca cāgasampanno [Pg.58] hoti, parañca cāgasampadāya samādapeti; attanā ca bhikkhūnaṃ dassanakāmo hoti, parañca bhikkhūnaṃ dassane samādapeti; attanā ca saddhammaṃ sotukāmo hoti, parañca saddhammassavane samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti, parañca dhammadhāraṇāya samādapeti; attanā ca sutānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti, parañca atthūpaparikkhāya samādapeti; attanā ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti, parañca dhammānudhammappaṭipattiyā samādapeti. Ettāvatā kho, jīvaka, upāsako attahitāya ca paṭipanno hoti parahitāya cā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຽງໃດ ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແລະเพื่อປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍ?” “ຊີວົກ, ເມື່ອໃດອຸປາສົກຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຄ່ຈະເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃນການເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຄ່ຈະຟັງພຣະສັດທັມ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃນການຟັງພຣະສັດທັມດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ຊົງຈຳທັມດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທັມທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະດ້ວຍ; ຕົນເອງຮູ້ທັງອັດຖະຮູ້ທັງທັມແລ້ວ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ແລະຊັກຊວນຄົນອື່ນໃຫ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມດ້ວຍ. ພຽງເທົ່ານີ້ແລ, ຊີວົກ, ອຸປາສົກຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນເອງ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຄົນອື່ນດ້ວຍ.” ຈົບສູດທີ ໖.

---

7. Paṭhamabalasuttaṃ

໗. ປະຖົມມະພະລະສູດ

---

27. ‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni aṭṭha? Ruṇṇabalā, bhikkhave, dārakā, kodhabalā mātugāmā, āvudhabalā corā, issariyabalā rājāno, ujjhattibalā bālā, nijjhattibalā paṇḍitā, paṭisaṅkhānabalā bahussutā, khantibalā samaṇabrāhmaṇā – imāni kho, bhikkhave, aṭṭha balānī’’ti. Sattamaṃ.

໒໗. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລັງ ໘ ປະການນີ້. ໘ ປະການຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເດັກນ້ອຍທັງຫຼາຍ ມີການຮ້ອງໄຫ້ເປັນພະລັງ, ມາຕຸຄາມທັງຫຼາຍ ມີຄວາມໂກດເປັນພະລັງ, ໂຈນທັງຫຼາຍ ມີອາວຸດເປັນພະລັງ, ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ເປັນພະລັງ, ຄົນພານທັງຫຼາຍ ມີການເພ່ງໂທດເປັນພະລັງ, ບັນດິດທັງຫຼາຍ ມີການເພ່ງພิຈາລະນາໃຫ້ເຫັນຈິງເປັນພະລັງ, ຜູ້ເປັນພະຫູສູດທັງຫຼາຍ ມີການພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງເປັນພະລັງ, ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ມີຄວາມອົດທົນເປັນພະລັງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືພະລັງ ໘ ປະການ.” ຈົບສູດທີ ໗.

---

8. Dutiyabalasuttaṃ

໘. ທຸຕິຍະພະລະສູດ

---

28. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kati nu kho, sāriputta, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti? ‘‘Aṭṭha, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.

໒໘. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ສາຣີບຸດ, ພະລັງຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບມີເທົ່າໃດໜໍ, ທີ່ພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບປະກອບດ້ວຍພະລັງເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພະລັງຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບມີ ໘ ປະການ, ທີ່ພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບປະກອບດ້ວຍພະລັງເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’.”

---

‘‘Katamāni aṭṭha? Idha, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.

“໘ ປະການຄືແນວໃດ? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ສັງຂານທັງປວງ ອັນພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບເຫັນແລ້ວດ້ວຍດີຕາມຄວາມເປັນຈິງ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບວ່າ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ການທີ່ສັງຂານທັງປວງ ອັນພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບເຫັນແລ້ວດ້ວຍດີຕາມຄວາມເປັນຈິງ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບວ່າ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ນີ້ແລ ເປັນພະລັງຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ, ເຊິ່ງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບອາໄສພະລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’ (໑).”

---

‘‘Puna [Pg.59] caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ກາມທັງຫຼາຍ ອັນພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບເຫັນແລ້ວດ້ວຍດີຕາມຄວາມເປັນຈິງ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບວ່າ ປຽບເໝືອນຫຼຸມຖ່ານເພີງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ການທີ່ກາມທັງຫຼາຍ ອັນພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບເຫັນແລ້ວດ້ວຍດີຕາມຄວາມເປັນຈິງ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບວ່າ ປຽບເໝືອນຫຼຸມຖ່ານເພີງ ນີ້ແລ ເປັນພະລັງຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ, ເຊິ່ງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບອາໄສພະລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’ (໒).”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ຈິດຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ ຍ່ອມນ້ອມໄປໃນວິເວກ ໂນ້ມໄປໃນວິເວກ ໂນ້ມອຽງໄປໃນວິເວກ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິເວກ ຍິນດີໃນເນກຂັມມະ ປາສະຈາກທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອາສະວະທັງປວງ ໂດຍປະການທັງປວງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ການທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ ຍ່ອມນ້ອມໄປໃນວິເвок ໂນ້ມໄປໃນວິເວກ ໂນ້ມອຽງໄປໃນວິເວກ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິເວກ ຍິນດີໃນເນກຂັມມະ ປາສະຈາກທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອາສະວະທັງປວງ ໂດຍປະການທັງປວງ ນີ້ແລ ເປັນພະລັງຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ, ເຊິ່ງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບອາໄສພະລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’ (໓).”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ໄດ້ຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ໄດ້ຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວນີ້ ກໍເປັນກຳລັງຂອງພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ເຊິ່ງພຣະຂີນາສົບພິກຂຸອາໄສກຳລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro iddhipādā bhāvitā honti subhāvitā…pe… pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni…pe… satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā…pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ 4 ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວ... ໄດ້ຈະເລີນອິນຊີ 5 ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວ... ໄດ້ຈະເລີນໂພດຊົງ 7 ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວ... ໄດ້ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ການທີ່ພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ໄດ້ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ໃຫ້ເກີດມີແລ້ວ ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ບໍລິບູນດີແລ້ວນີ້ ກໍເປັນກຳລັງຂອງພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ເຊິ່ງພຣະຂີນາສົບພິກຂຸອາໄສກຳລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’.”

---

‘‘Imāni kho, bhante, aṭṭha khīṇāsavassa bhikkhuno balāni, yehi balehi samannāgato khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘khīṇā me āsavā’’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄືກຳລັງ 8 ປະການ ຂອງພຣະຂີນາສົບພິກຂຸ ເຊິ່ງພຣະຂີນາສົບພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍກຳລັງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ ‘ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ’.” (ຈົບ ສູດທີ 8)

---

9. Akkhaṇasuttaṃ

໙. “ອັກຂະນະສູດ”

---

29. ‘‘‘Khaṇakicco [Pg.60] loko, khaṇakicco loko’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati, no ca kho so jānāti khaṇaṃ vā akkhaṇaṃ vā. Aṭṭhime, bhikkhave, akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya. Katame aṭṭha? Idha, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito; ayañca puggalo nirayaṃ upapanno hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

໒໙. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມກ່າວວ່າ ‘ໂລກມີກິດຈະການທີ່ต้องເຮັດໃນຂະນະ, ໂລກມີກິດຈະການທີ່ຕ້ອງເຮັດໃນຂະນະ’ ແຕ່ເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກຂະນະ ຫຼືອັກຂະນະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັກຂະນະ ແລະອະສະໄໝ ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ມີ 8 ປະການ. 8 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃນໂລກນີ້ ພຣະຕຖາຄົດອະລຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນໂລກ ແລະພຣະທັມທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບສະໜິດ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ທີ່ພຣະສຸຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ກໍສະແດງຢູ່ ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ກັບໄປບັງເກີດໃນນະຣົກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 1 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā, dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito; ayañca puggalo tiracchānayoniṃ upapanno hoti…pe….

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕຖາຄົດບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນໂລກ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ ແລະພຣະທັມທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບ ເປັນໄປເພື່ອความດັບສະໜິດ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ທີ່ພຣະສຸຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ກໍສະແດງຢູ່ ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ກັບໄປບັງເກີດໃນກຳເນີດສັດເດຍລະສານ... ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 2 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo pettivisayaṃ upapanno hoti…pe….

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ... ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ກັບໄປບັງເກີດໃນເປດວິໄສ... ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 3 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo aññataraṃ dīghāyukaṃ devanikāyaṃ upapanno hoti…pe….

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ... ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ກັບໄປບັງເກີດໃນເທວະນິກາຍທີ່ມີອາຍຸຍືນພວກໃດພວກໜຶ່ງ... ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 4 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo paccantimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti aviññātāresu milakkhesu, yattha natthi gati bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ…pe… pañcamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ... ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ກັບໄປເກີດໃນປັດຈັນຕະຊົນນະບົດ ໃນພວກມິລັກຂະຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກຜິດຊອບຊົ່ວດີ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີທາງໄປມາຂອງພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ... ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 5 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano – ‘natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammā paṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti…pe….

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ... ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ເກີດໃນມັດຊິມະຊົນນະບົດ ແຕ່ເຂົາເປັນມິດສາທิຖິ ມີຄວາມເຫັນວິປະຣິດວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊາບໍ່ມີຜົນ, ການເຊັ່ນສວງບໍ່ມີຜົນ, ຜົນວິບາກແຫ່ງກັມທີ່ເຮັດດີເຮັດຊົ່ວບໍ່ມີ, ໂລກນີ້ບໍ່ມີ, ໂລກໜ້າບໍ່ມີ, ແມ່ບໍ່ມີ, ພໍ່ບໍ່ມີ, ສັດທີ່ເປັນອຸປະປາຕິກະບໍ່ມີ, ສະມະນະພຣາມຜູ້ປະພຶດດີປະຕິບັດຊອບ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວປະກາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຮູ້ ກໍບໍ່ມີໃນໂລກ’... ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 6 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna [Pg.61] caparaṃ, bhikkhave…pe… ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti duppañño jaḷo eḷamūgo appaṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ... ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ເກີດໃນມັດຊິມະຊົນນະບົດ ແຕ່ເຂົາເປັນຄົນມີປັນຍາຊາຍ ເປັນຄົນໃບ້ໜວກ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະຮູ້ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳທີ່ກ່າວດີແລະກ່າວຮ້າຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 7 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato ca loke anuppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Dhammo ca na desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ. Ayaṃ, bhikkhave, aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya. ‘Ime kho, bhikkhave, aṭṭha akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕຖາຄົດອະລຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ ບໍ່ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ແລະພຣະທັມທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບສະໜິດ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ທີ່ພຣະສຸຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ກໍບໍ່ໄດ້ສະແດງ ແຕ່ບຸກຄົນນີ້ເກີດໃນມັດຊິມະຊົນນະບົດ ແລະເຂົາເປັນຄົນມີປັນຍາ ບໍ່ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ເປັນໃບ້ໜວກ ສາມາດທີ່ຈະຮູ້ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳທີ່ກ່າວດີແລະກ່າວຮ້າຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອັກຂະນະ ເປັນອະສະໄໝປະການທີ 8 ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄືອັກຂະນະແລະອະສະໄໝ 8 ປະການ ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Ekova kho, bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāya. Katamo eko? Idha, bhikkhave, tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. Dhammo ca desiyati opasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto hoti, so ca hoti paññavā ajaḷo aneḷamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitassa atthamaññātuṃ. Ayaṃ, bhikkhave, ekova khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyā’’ti.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂະນະແລະສະໄໝເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ ມີພຽງປະການດຽວເທົ່ານັ້ນ. ປະການດຽວນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື ໃນໂລກນີ້ ພຣະຕຖາຄົດອະລຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນໂລກ ແລະພຣະທັມທີ່ນຳໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບສະໜິດ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ທີ່ພຣະສຸຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ກໍສະແດງຢູ່ ແລະບຸກຄົນນີ້ກໍເກີດໃນມັດຊິມະຊົນນະບົດ ທັງເປັນຄົນມີປັນຍາ ບໍ່ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ເປັນໃບ້ໜວກ ສາມາດທີ່ຈະຮູ້ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳທີ່ກ່າວດີແລະກ່າວຮ້າຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແລ້ວ ຄືຂະນະແລະສະໄໝພຽງປະການດຽວ ເພື່ອການປະພຶດພຣົມມະຈັນ.”

---

‘‘Manussalābhaṃ laddhāna, saddhamme suppavedite;

Ye khaṇaṃ nādhigacchanti, atināmenti te khaṇaṃ.

“ເມື່ອໄດ້ອັດຕະພາບເປັນມະນຸດແລ້ວ ແລະພຣະສັດທັມທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ ຊົນεຫຼົ່າໃດບໍ່ໄດ້ຂະນະ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າປ່ອຍໃຫ້ຂະນະຜ່ານພົ້ນໄປ.”

---

‘‘Bahū hi akkhaṇā vuttā, maggassa antarāyikā;

Kadāci karahaci loke, uppajjanti tathāgatā.

“ເພາະອັກຂະນະທັງຫຼາຍອັນເປັນອຸປະສັກແກ່ມັກ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ຫຼາຍປະການ ແລະພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າທັງຫຼາຍ ກໍບັງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກເປັນບາງຄັ້ງບາງຄາວເທົ່ານັ້ນ.”

---

‘‘Tayidaṃ sammukhībhūtaṃ, yaṃ lokasmiṃ sudullabhaṃ;

Manussapaṭilābho ca, saddhammassa ca desanā;

Alaṃ vāyamituṃ tattha, attakāmena jantunā.

“ສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກຍິ່ງໃນໂລກນີ້ ຄືການໄດ້ອັດຕະພາບເປັນມະນຸດ ແລະການສະແດງພຣະສັດທັມ ກໍປາກົດຢູ່ສະເພາະໜ້າແລ້ວ. ສັດຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດແກ່ຕົນ ຄວນພະຍາຍາມໃນຂະນະນັ້ນ.”

---

‘‘Kathaṃ [Pg.62] vijaññā saddhammaṃ, khaṇo ve mā upaccagā;

Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.

“ບຸກຄົນຈະຮູ້ແຈ້ງພຣະສັດທັມໄດ້ແນວໃດ? ຂໍຂະນະຢ່າໄດ້ລ່ວງເລີຍທ່ານທັງຫຼາຍໄປເລີຍ ເພາະຜູ້ທີ່ປ່ອຍໃຫ້ຂະນະຜ່ານພົ້ນໄປ ຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ ເມື່ອໄປຕົກຢູ່ໃນນະຣົກ.”

---

‘‘Idha ce naṃ virādheti, saddhammassa niyāmataṃ ;

Vāṇijova atītattho, cirattaṃ anutapissati.

“ຫາກບຸກຄົນໃນໂລກນີ້ພາດໂອກາດຈາກຄວາມແນ່ນອນແຫ່ງພຣະສັດທັມ ເຂົາຈະຕ້ອງເສຍໃຈໄປຕະຫຼອດການລະນານ ເໝືອນພໍ່ຄ້າທີ່ປ່ອຍໃຫ້ປະໂຫຍດຫຼຸດມືໄປ.”

---

‘‘Avijjānivuto poso, saddhammaṃ aparādhiko;

Jātimaraṇasaṃsāraṃ, ciraṃ paccanubhossati.

“ຄົນຜູ້ຖືກອະວິຊຊາປິດບັງໄວ້ ຜູ້ເຮັດຜິດໃນພຣະສັດທັມ ຈະຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສາຣະວັດທີ່ມີການເກີດແລະການຕາຍຕະຫຼອດການລະນານ.”

---

‘‘Ye ca laddhā manussattaṃ, saddhamme suppavedite;

Akaṃsu satthu vacanaṃ, karissanti karonti vā.

“ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດໄດ້ອັດຕະພາບເປັນມະນຸດແລ້ວ ເມື່ອພຣະສັດທັມທີ່ພຣະສາດສະດາປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ ໄດ້ເຮັດຕາມຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາແລ້ວ ກໍມີ ຈະເຮັດ ກໍມີ ຫຼືກຳລັງເຮັດຢູ່ ກໍມີ.”

---

‘‘Khaṇaṃ paccaviduṃ loke, brahmacariyaṃ anuttaraṃ;

Ye maggaṃ paṭipajjiṃsu, tathāgatappaveditaṃ.

“ຊົນເຫຼົ່າໃດໄດ້ດຳເນີນຕາມມັກ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າໄດ້ແທງຕະຫຼອດຂະນະໃນໂລກ ເຊິ່ງເປັນພຣົມມະຈັນອັນຍອດຢ້ຽມ.”

---

‘‘Ye saṃvarā cakkhumatā, desitādiccabandhunā;

Tesu gutto sadā sato, vihare anavassuto.

“ພຣະຜູ້ມີພຣະເນດ ຜູ້ເປັນເຜົ່າພັນແຫ່ງພຣະອາທິດ ໄດ້ສະແດງສັງວອນໃດໄວ້ ບຸກຄົນຄວນເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງຕົນໃນສັງວອນນັ້ນ ມີສະຕິຢູ່ທຸກເມື່ອ ບໍ່ມີອາສະວະຮົ່ວຮົດ.”

---

‘‘Sabbe anusaye chetvā, māradheyyaparānuge;

Te ve pāraṅgatā loke, ye pattā āsavakkhaya’’nti. navamaṃ;

“Sabbe anusaye chetvā, māradheyyaparānuge; Te ve pāraṅgatā loke, ye pattā āsavakkhaya”nti. navamaṃ;

---

10. Anuruddhamahāvitakkasuttaṃ

໑໐. “ອະນຸຣຸດທະມະຫາວິຕັກກະສູດ”

---

30. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho cetīsu viharati pācīnavaṃsadāye. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa; santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa; pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa; āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa; upaṭṭhitassatissāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa ; samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa; paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’’ti.

໓໐. “ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າເພສາກະຣາວັນ ເຊິ່ງເປັນປ່າອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ ໃກ້ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣີ ໃນແຄວ້ນພັກຄະ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະອາຍັສມາອະນຸຣຸດທະ ອາໄສຢູ່ທີ່ປ່າປາຈີນາວັງສະທາຍະ ໃນແຄວ້ນເຈຕີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະອາຍັສມາອະນຸຣຸດທະຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ຫຼີກເລັ້ນຢູ່ຄົນດຽວ ຄວາມຕຣິຕຣອງທາງໃຈໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສັນໂດດ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ບໍ່ສັນໂດດ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສະຫງັດ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ກຽດຄ້ານ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີໃຈຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີໃຈບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີປັນຍາ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີປັນຍາຊາຍ’.”

---

Atha [Pg.63] kho bhagavā āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya; evamevaṃ – bhaggesu suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye antarahito cetīsu pācīnavaṃsadāye āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Āyasmāpi kho anuruddho bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ

“ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມຕຣິຕຣອງທາງໃຈຂອງພຣະອາຍັສມາອະນຸຣຸດທະດ້ວຍພຣະທັຍແລ້ວ ຊົງຫາຍພຣະອົງໄປຈາກປ່າເພສາກະຣາວັນ ເຊິ່ງເປັນປ່າອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ ໃກ້ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣີ ໃນແຄວ້ນພັກຄະ ໄປປາກົດສະເພາະໜ້າພຣະອາຍັສມາອະນຸຣຸດທະ ທີ່ປ່າປາຈີນາວັງສະທາຍະ ໃນແຄວ້ນເຈຕີ ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ ສະນັ້ນ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ແລ້ວ. ຝ່າຍພຣະອາຍັສມາອະນຸຣຸດທະ ກໍຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ.”

---

Nisinnaṃ kho āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhagavā etadavoca –

“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດກັບພຣະອາຍັສມາອະນຸຣຸດທະ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ:”

---

‘‘Sādhu sādhu, anuruddha! Sādhu kho tvaṃ, anuruddha, (yaṃ taṃ mahāpurisavitakkaṃ) vitakkesi – ‘appicchassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa; santuṭṭhassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa; pavivittassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa; āraddhavīriyassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa; upaṭṭhitassatissāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa; samāhitassāyaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa; paññavato ayaṃ dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’ti. Tena hi tvaṃ, anuruddha, imampi aṭṭhamaṃ mahāpurisavitakkaṃ vitakkehi – ‘nippapañcārāmassāyaṃ dhammo nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’’’ti.

“ດີລະ ດີລະ ອະນຸຣຸດທະ! ເປັນການດີແລ້ວ ອະນຸຣຸດທະ ທີ່ເຈົ້າໄດ້ຕຣິຕຣອງມະຫາປຸຣິສະວິຕັກວ່າ: ‘ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສັນໂດດ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ບໍ່ສັນໂດດ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສະຫງັດ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ກຽດຄ້ານ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີໃຈຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີໃຈບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີປັນຍາ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີປັນຍາຊາຍ’. ອະນຸຣຸດທະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງຕຣິຕຣອງມະຫາປຸຣິສະວິຕັກ ປະການທີ 8 ນີ້ດ້ວຍວ່າ: ‘ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທັມອັນປາສະຈາກເຄື່ອງເນີນຊ້າ ຜູ້ມັກໃນທັມອັນປາສະຈາກເຄື່ອງເນີນຊ້າ ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທັມເຄື່ອງເນີນຊ້າ ຜູ້ມັກໃນທັມເຄື່ອງເນີນຊ້າ’.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.

“ອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດທີ່ເຈົ້າຕຣິຕຣອງມະຫາປຸຣິສະວິຕັກ 8 ປະການນີ້ແລ້ວ ເມື່ອນັ້ນ ເຈົ້າປາດຖະໜາຢູ່ພຽງໃດ ກໍຈະສະຫງັດຈາກກາມ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ທີ່ມີວິຕັກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດແຕ່ຄວາມສະຫງັດ ຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.

“ອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດທີ່ເຈົ້າຕຣິຕຣອງມະຫາປຸຣິສະວິຕັກ 8 ປະການນີ້ແລ້ວ ເມື່ອນັ້ນ ເຈົ້າປາດຖະໜາຢູ່ພຽງໃດ ກໍເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕັກແລະວິຈານ ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ທີ່ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນεອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕັກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີແຕ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດແຕ່ສະມາທິ ຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharissasi sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedissasi [Pg.64] yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້, ເມື່ອນັ້ນ ທ່ານປາດຖະໜາຢູ່ພຽງໃດ ກໍຈັກເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານ ທີ່ພຣະອະຣິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍສັນເສີນວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ’ ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ຈັກເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ ແລ້ວຢູ່.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, tato tvaṃ, anuruddha, yāvadeva ākaṅkhissasi, sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharissasi.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້, ເມື່ອນັ້ນ ທ່ານປາດຖະໜາຢູ່ພຽງໃດ ກໍຈັກເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາ ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້ ແລະເພາະໂສມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ແລ້ວຢູ່.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro; evamevaṃ te paṃsukūlacīvaraṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້ ແລະຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານທັງ ໔ ນີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ເມື່ອນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຍິນດີສັນໂດດຢູ່ ຜ້າບັງສະກຸນຈັກປາກົດແກ່ທ່ານ ປຽບເໝືອນຫີບໃສ່ຜ້າອັນເຕັມໄປດ້ວຍຜ້າຍ້ອມສີຕ່າງໆ ປາກົດແກ່ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ສະນັ້ນ; ແລະຜ້າບັງສະກຸນນັ້ນ ຈັກເປັນໄປເພື່ອຄວາມຍິນດີ ເພື່ອຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງ ເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກ ແລະເພື່ອຄວາມກ້າວລົງສູ່ພຣະນิບພານ.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā sālīnaṃ odano vicitakāḷako anekasūpo anekabyañjano; evamevaṃ te piṇḍiyālopabhojanaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້ ແລະຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານທັງ ໔ ນີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ເມື່ອນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຍິນດີສັນໂດດຢູ່ ບິນທະບາດອັນໄດ້ມາດ້ວຍກຳລັງແຂ່ງຂາ ຈັກປາກົດແກ່ທ່ານ ປຽບເໝືອນເຂົ້າສຸກແຫ່ງເຂົ້າສາລີອັນຂາວສະອາດ ປາສະຈາກເມັດດຳ ມີແກງແລະກັບເຂົ້າຫຼາຍຢ່າງ ປາກົດແກ່ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ສະນັ້ນ; ແລະບິນທະບາດນັ້ນ ຈັກເປັນໄປເພື່ອຄວາມຍິນດີ ເພື່ອຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງ ເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກ ແລະເພື່ອຄວາມກ້າວລົງສູ່ພຣະນິບພານ.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā kūṭāgāraṃ ullittāvalittaṃ nivātaṃ phusitaggaḷaṃ pihitavātapānaṃ; evamevaṃ te rukkhamūlasenāsanaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້ ແລະຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານທັງ ໔ ນີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ເມື່ອນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຍິນດີສັນໂດດຢູ່ ເսນາສະນະໂຄນໄມ້ ຈັກປາກົດແກ່ທ່ານ ປຽບເໝືອນປາສາດຍອດອັນໂບກປູນທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ ປ້ອງກັນລົມໄດ້ດີ ມີກອນປະຕູແໜ້ນໜາ ມີປ່ອງຢ້ຽມປິດສະໜິດ ປາກົດແກ່ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ສະນັ້ນ; ແລະເສນາສະນະໂຄນໄມ້ນັ້ນ ຈັກເປັນໄປເພື່ອຄວາມຍິນດີ ເພື່ອຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງ ເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກ และເພື່ອຄວາມກ້າວລົງສູ່ພຣະນິບພານ.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha[Pg.65], seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā pallaṅko gonakatthato paṭikatthato paṭalikatthato kadalimigapavarapaccattharaṇo sauttaracchado ubhatolohitakūpadhāno; evamevaṃ te tiṇasanthārakasayanāsanaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້ ແລະຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານທັງ ໔ ນີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ເມື່ອນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຍິນດີສັນໂດດຢູ່ ເսນາສະນະເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ ຈັກປາກົດແກ່ທ່ານ ປຽບເໝືອນບັນລັງອັນລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີຂົນຍາວ ລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດສີຂາວ ລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີລວດລາຍດອກໄມ້ ລາດດ້ວຍເຄື່ອງລາດຢ່າງດີທີ່ເຮັດດ້ວຍໜັງສະມັນ ມີເພດານກັ້ນຢູ່ເບື້ອງເທິງ ແລະມີໝອນໜູນສີແດງທັງສອງຂ້າງ ປາກົດແກ່ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ສະນັ້ນ; ແລະເສນາສະນະເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້ານັ້ນ ຈັກເປັນໄປເພື່ອຄວາມຍິນດີ ເພື່ອຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງ ເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກ ແລະເພື່ອຄວາມກ້າວລົງສູ່ພຣະນິບພານ.”

---

‘‘Yato kho tvaṃ, anuruddha, ime ca aṭṭha mahāpurisavitakke vitakkessasi, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī bhavissasi akicchalābhī akasiralābhī, tato tuyhaṃ, anuruddha, seyyathāpi nāma gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nānābhesajjāni, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ; evamevaṃ te pūtimuttabhesajjaṃ khāyissati santuṭṭhassa viharato ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa. Tena hi tvaṃ, anuruddha, āyatikampi vassāvāsaṃ idheva cetīsu pācīnavaṃsadāye vihareyyāsī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā anuruddho bhagavato paccassosi.

“ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ເມື່ອໃດແລ ທ່ານຈັກຕຶກຕອງເຊິ່ງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນີ້ ແລະຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານທັງ ໔ ນີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ເມື່ອນັ້ນ ເມື່ອທ່ານຍິນດີສັນໂດດຢູ່ ຢາດອງດ້ວຍນ້ຳມູດເນົ່າ ຈັກປາກົດແກ່ທ່ານ ປຽບເໝືອນເພສັດຕ່າງໆ ຄື ເນີຍໃສ ເນີຍຂຸ້ນ ນ້ຳມັນ ນ້ຳເຜິ້ງ ນ້ຳອ້ອຍ ປາກົດແກ່ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ສະນັ້ນ; ແລະຢາດອງດ້ວຍນ້ຳມູດເນົ່ານັ້ນ ຈັກເປັນໄປເພື່ອຄວາມຍິນດີ ເພື່ອຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງ ເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກ ແລະເພື່ອຄວາມກ້າວລົງສູ່ພຣະນິບພານ. ເພາະເຫດນັ້ນແລ ອະນຸຣຸດທະ ໃນອະນາຄົດ ທ່ານຈົ່ງຈຳພັນສາຢູ່ທີ່ປ່າໄຜ່ຕາເວັນອອກ ໃນແຄວ້ນເຈຕີນີ້ເຖີດ.” ພຣະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ.”

---

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ anuruddhaṃ iminā ovādena ovaditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – cetīsu pācīnavaṃsadāye antarahito bhaggesu suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye pāturahosīti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘aṭṭha kho, bhikkhave, mahāpurisavitakke desessāmi, taṃ suṇātha…pe… katame ca, bhikkhave, aṭṭha mahāpurisavitakkā? Appicchassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassa; santuṭṭhassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassa; pavivittassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassa; āraddhavīriyassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassa; upaṭṭhitassatissāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissa; samāhitassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassa; paññavato ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassa; nippapañcārāmassāyaṃ, bhikkhave, dhammo nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’’.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງໂອວາດພຣະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸດ້ວຍໂອວາດນີ້ແລ້ວ—ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າອອກ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກເຂົ້າ, ສະນັ້ນ—ຊົງຫາຍພຣະອົງໄປຈາກປ່າໄຜ່ຕາເວັນອອກ ໃນແຄວ້ນເຈຕີ ໄປປາກົດຢູ່ທີ່ປ່າເພສັກຄະຣາວັນ ອັນເປັນທີ່ໃຫ້ອະໄພແກ່ເນື້ອ ໃກ້ເມືອງສຸມສຸມາຣະຄີຣີ ໃນແຄວ້ນພັກຄະ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ແລ້ວ. ຄັ້ນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຈັກສະແດງມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການ, ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາປຸຣິສະວິຕົກ ໘ ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສັນໂດດ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ບໍ່ສັນໂດດ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ກຽດຄ້ານ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຈິດເປັນສະມາທິ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີປັນຍາ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີປັນຍາຊາມ; ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທັມອັນບໍ່ເນັ່ນຊ້າ ຜູ້ມັກໃນທັມອັນບໍ່ເນັ່ນຊ້າ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທັມອັນເນັ່ນຊ້າ ຜູ້ມັກໃນທັມອັນເນັ່ນຊ້າ.”

---

‘‘‘Appicchassāyaṃ[Pg.66], bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu appiccho samāno ‘appicchoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, santuṭṭho samāno ‘santuṭṭhoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, pavivitto samāno ‘pavivittoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, āraddhavīriyo samāno ‘āraddhavīriyoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, upaṭṭhitassati samāno ‘upaṭṭhitassatīti maṃ jāneyyu’nti na icchati, samāhito samāno ‘samāhitoti maṃ jāneyyu’nti na icchati, paññavā samāno ‘paññavāti maṃ jāneyyu’nti na icchati, nippapañcārāmo samāno ‘nippapañcārāmoti maṃ jāneyyu’nti na icchati. ‘Appicchassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo mahicchassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ’; ເປັນຜູ້ສັນໂດດ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ສັນໂດດ’; ເປັນຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດ’; ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ’; ເປັນຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ’; ເປັນຜູ້ມີຈິດເປັນສະມາທິ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ມີຈິດເປັນສະມາທິ’; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ມີປັນຍາ’; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທັມອັນບໍ່ເນັ່ນຊ້າ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາວ່າ ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ວ່າເຮົາເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທັມອັນບໍ່ເນັ່ນຊ້າ’. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

---

‘‘‘Santuṭṭhassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu santuṭṭho hoti itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena. ‘Santuṭṭhassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asantuṭṭhassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສັນໂດດ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ບໍ່ສັນໂດດ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສັນໂດດ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ບໍ່ສັນໂດດ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

---

‘‘‘Pavivittassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato bhavanti upasaṅkamitāro bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo rājāno rājamahāmattā titthiyā titthiyasāvakā. Tatra bhikkhu vivekaninnena cittena vivekapoṇena vivekapabbhārena vivekaṭṭhena nekkhammābhiratena aññadatthu uyyojanikapaṭisaṃyuttaṃyeva kathaṃ kattā hoti. ‘Pavivittassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo saṅgaṇikārāmassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດຢູ່ ຍ່ອມມີພິກຂຸ ພິກຂຸນີ ອຸປາສົກ ອຸປາສິກາ ພຣະຣາຊາ ມະຫາອຳມາດ ເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງເດຍຣະຖີ ເຂົ້າມາຫາ. ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸມີຈິດໂນ້ມໄປໃນວິເວກ ໂນ້ມໄປສູ່ວິເວກ ໂນ້ມໄປທາງວິເວກ ຕັ້ງໝັ້ນໃນວິເວກ ຍິນດີໃນເນກຂັມມະ ຍ່ອມກ່າວແຕ່ຖ້ອຍຄຳອັນປະກອບດ້ວຍການແນະນຳໃຫ້ຫຼີກອອກໄປເທົ່ານັ້ນ. ຄຳທີ່ເຮົາก່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

---

‘‘‘Āraddhavīriyassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. ‘Āraddhavīriyassāyaṃ[Pg.67], bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo kusītassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ກຽດຄ້ານ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸປາຣົບຄວາມພຽນເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້กຽດຄ້ານ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

---

‘‘‘Upaṭṭhitassatissāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo muṭṭhassatissā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. ‘Upaṭṭhitassatissāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo, muṭṭhassatissā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສະຕິ ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະປັນຍາຮັກສາຕົນຢ່າງຍິ່ງ ລະນຶກໄດ້ ຕາມລະນຶກໄດ້ ເຖິງກິດທີ່ເຮັດແລ້ວແລະຄຳທີ່ເວົ້າແລ້ວແມ້ສິ້ນກາລນານ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

---

‘‘‘Samāhitassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. ‘Samāhitassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo asamāhitassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຈິດເປັນສະມາທິ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ແລ້ວຢູ່. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມມະນີ້ ເປັນທັມຂອງຜູ້ມີຈິດເປັນສະມາທິ, ບໍ່ແມ່ນທັມຂອງຜູ້ມີຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

---

‘‘‘Paññavato ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. ‘Paññavato ayaṃ, bhikkhave, dhammo, nāyaṃ dhammo duppaññassā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ທຳນີ້ເປັນທຳຂອງຜູ້ມີປັນຍາ, ທຳນີ້ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີປັນຍາຊາມ' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແລກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ທຳນີ້ເປັນທຳຂອງຜູ້ມີປັນຍາ, ທຳນີ້ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ມີປັນຍາຊາມ' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດນີ້.”

---

‘‘‘Nippapañcārāmassāyaṃ, bhikkhave, dhammo nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhuno papañcanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati. ‘Nippapañcārāmassāyaṃ, bhikkhave, dhammo, nippapañcaratino, nāyaṃ dhammo papañcārāmassa papañcaratino’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ທຳນີ້ເປັນທຳຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທຳອັນບໍ່ເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ, ຜູ້ມັກໃນທຳອັນບໍ່ເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ, ທຳນີ້ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທຳອັນເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ, ຜູ້ມັກໃນທຳອັນເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ' ນັ້ນ, ເຮົາก່າວເພາະອາໄສເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈິດຂອງພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມແລ່ນໄປ ເລື່ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນທຳເປັນທີ່ດັບເຄື່ອງເນັ່ນນັນ (ພະນິພານ). ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ທຳນີ້ເປັນທຳຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທຳອັນບໍ່ເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ, ຜູ້ມັກໃນທຳອັນບໍ່ເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ, ທຳນີ້ບໍ່ແມ່ນຂອງຜູ້ຍິນດີໃນທຳອັນເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ, ຜູ້ມັກໃນທຳອັນເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດນີ້.”

---

Atha kho āyasmā anuruddho āyatikampi vassāvāsaṃ tattheva cetīsu pācīnavaṃsadāye vihāsi. Atha kho āyasmā anuruddho eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā anuruddho arahataṃ [Pg.68] ahosīti. Atha kho āyasmā anuruddho arahattappatto tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

ຄັ້ງນັ້ນ ພະອານຸລຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຢູ່ຈຳພັນສາໃນພັນສາຕໍ່ມາ ທີ່ປ່າໄຜ່ປາຈີນວັນສະທາຍ ແຄວ້ນເຈຕີ ນັ້ນເອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອານຸລຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນ ເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ອອກບວດຈາກເຮືອນ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນໂດຍຊອບ ຕ້ອງການ ນັ້ນຄື ທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນ ອັນບໍ່ມີທຳອື່ນຍິ່ງກວ່າ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ “ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ”. ແລະພະອານຸລຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍໄດ້ເປັນພະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອານຸລຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ເມື່ອໄດ້ບັນລຸພະອໍຣະຫັນແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

---

‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro;

Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami.

“ພະສາດສະດາ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມໃນໂລກ ຊົງຊາບຄວາມດຳຣິຂອງຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດມາຫາຂ້າພະເຈົ້າ ດ້ວຍກາຍອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ດ້ວຍລິດທານຸພາບ.”

---

‘‘Yathā me ahu saṅkappo, tato uttari desayi;

Nippapañcarato buddho, nippapañcaṃ adesayi.

“ຄວາມດຳຣິຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມີແລ້ວຢ່າງໃດ ພະອົງກໍຊົງສະແດງທຳຍິ່ງກວ່າຄວາມດຳຣິນັ້ນ; ພະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຍິນດີໃນທຳອັນບໍ່ເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນ ໄດ້ຊົງສະແດງທຳອັນບໍ່ເປັນເຄື່ອງເນັ່ນນັນແລ້ວ.”

---

‘‘Tassāhaṃ dhammamaññāya, vihāsiṃ sāsane rato;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. dasamaṃ;

“ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮູ້ທຳຂອງພະອົງແລ້ວ ຍິນດີໃນຄຳສອນ ຢູ່ແລ້ວ; ວິຊາ ໓ ປະການ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸແລ້ວໂດຍລຳດັບ, ຄຳສອນຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ.” ຈົບ ສູດທີ ໑໐.

---

Gahapativaggo tatiyo.

ຈົບ ຄະຫະປະຕິວັກ ທີ ໓.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

---

Dve uggā dve ca hatthakā, mahānāmena jīvako;

Dve balā akkhaṇā vuttā, anuruddhena te dasāti.

“ສູດທີ່ກ່າວເຖິງອຸຄະ ໒ ສູດ, ຫັດຖະກະ ໒ ສູດ, ມະຫານາມະສູດ, ຈີວະກະສູດ, ພະລະສູດ ໒ ສູດ, ອັກຂະນະສູດ, ແລະອານຸລຸດທະສູດ, ລວມເປັນ ໑໐ ສູດ ດັ່ງນີ້.”

---

4. Dānavaggo

໔. ທານະວັກ

---

1. Paṭhamadānasuttaṃ

໑. ປະຖົມມະທານະສູດ

---

31. ‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, dānāni. Katamāni aṭṭha? Āsajja dānaṃ deti, bhayā dānaṃ deti, ‘adāsi me’ti dānaṃ deti, ‘dassati me’ti dānaṃ deti, ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti, ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti; nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ adātu’nti dānaṃ deti, ‘imaṃ me dānaṃ dadato kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchatī’ti dānaṃ deti, cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṃ dānaṃ deti. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha dānānī’’ti. Paṭhamaṃ.

໓໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານ ໘ ປະການນີ້. ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ບຸກຄົນບາງຄົນໃຫ້ທານເພາະສະເພາະໜ້າ (ມີຜູ້ມາຂໍ), ໃຫ້ທານເພາະຄວາມຢ້ານ, ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ຜู້ນີ້ໄດ້ເຄີຍໃຫ້ແກ່ເຮົາ', ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ຜູ້ນີ້ຈັກໃຫ້ແກ່ເຮົາ', ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ການໃຫ້ທານເປັນການດີ', ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ເຮົາຫຸງຕົ້ມຢູ່ ແຕ່ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ຫຸງຕົ້ມ, ເຮົາຜູ້ຫຸງຕົ້ມຢູ່ ຈະບໍ່ໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ບໍ່ຫຸງຕົ້ມ ຍ່ອມບໍ່ຄວນ', ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ເມື່ອເຮົາໃຫ້ທານນີ້ ກິດຕິສັບອັນງາມຍ່ອມຟຸ້ງຂຶ້ນໄປ', ໃຫ້ທານເພື່ອເປັນເຄື່ອງປະດັບຈິດ ເປັນບໍລິວານຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານ ໘ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບ ສູດທີ ໑.

---

2. Dutiyadānasuttaṃ

໒. ທຸຕιຍະທານະສູດ

---

32.

໓໒.

---

‘‘Saddhā hiriyaṃ kusalañca dānaṃ,Dhammā ete sappurisānuyātā;

Etañhi maggaṃ diviyaṃ vadanti,Etena hi gacchati devaloka’’nti. dutiyaṃ;

“ສັດທາ, ຫິຣິ, ແລະກຸສົນທານ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມສັດບຸລຸດ; ທ່ານກ່າວວ່າ ທາງນີ້ເປັນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ, ບຸກຄົນຍ່ອມໄປສູ່ເທວະໂລກດ້ວຍທາງນີ້.” ຈົບ ສູດທີ ໒.

---

3. Dānavatthusuttaṃ

໓. ທານະວັດຖຸສູດ

---

33. ‘‘Aṭṭhimāni[Pg.69], bhikkhave, dānavatthūni. Katamāni aṭṭha? Chandā dānaṃ deti, dosā dānaṃ deti, mohā dānaṃ deti, bhayā dānaṃ deti, ‘dinnapubbaṃ katapubbaṃ pitupitāmahehi, nārahāmi porāṇaṃ kulavaṃsaṃ hāpetu’nti dānaṃ deti, ‘imāhaṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī’ti dānaṃ deti, ‘imaṃ me dānaṃ dadato cittaṃ pasīdati, attamanatā somanassaṃ upajāyatī’ti dānaṃ deti, cittālaṅkāracittaparikkhāratthaṃ dānaṃ deti. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha dānavatthūnī’’ti. Tatiyaṃ.

໓໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດແຫ່ງການໃຫ້ທານ (ທານະວັດຖຸ) ໘ ປະການນີ້. ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ບຸກຄົນໃຫ້ທານເພາະຄວາມຮັກ (ສັນທະ), ໃຫ້ທານເພາະຄວາມຊັງ (ໂທສະ), ໃຫ້ທານເພາະຄວາມຫຼົງ (ໂມຫະ), ໃຫ້ທານເພາະຄວາມຢ້ານ (ໄພ), ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ການໃຫ້ທານນີ້ ປູ່ຍ່າຕາຍາຍພໍ່ແມ່ເຄີຍໃຫ້ມາ ເຄີຍເຮັດມາ, ເຮົາບໍ່ຄວນເຮັດໃຫ້ປະເພນີວົງຕະກູນອັນເກົ່າແກ່ເສື່ອມເສຍໄປ', ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ເຮົາໃຫ້ທານນີ້ແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ', ໃຫ້ທານເພາະຄິດວ່າ 'ເມື່ອເຮົາໃຫ້ທານນີ້ ຈິດຍ່ອມເລື່ອມໃສ ຄວາມປິຕິຍິນດີແລະໂສມະນັດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ', ໃຫ້ທານເພື່ອເປັນເຄື່ອງປະດັບຈິດ ເປັນບໍລິວານຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດແຫ່ງການໃຫ້ທານ ໘ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບ ສູດທີ ໓.

---

4. Khettasuttaṃ

໔. ເຂດຕະສູດ

---

34. ‘‘Aṭṭhaṅgasamannāgate, bhikkhave, khette bījaṃ vuttaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahassādaṃ na phātiseyyaṃ. Kathaṃ aṭṭhaṅgasamannāgate? Idha, bhikkhave, khettaṃ unnāmaninnāmi ca hoti, pāsāṇasakkharikañca hoti, ūsarañca hoti, na ca gambhīrasitaṃ hoti, na āyasampannaṃ hoti, na apāyasampannaṃ hoti, na mātikāsampannaṃ hoti, na mariyādasampannaṃ hoti. Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgate, bhikkhave, khette bījaṃ vuttaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahassādaṃ na phātiseyyaṃ.

໓໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພືດທີ່ຫວ່ານລົງໃນນາທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ ບໍ່ມີລົດຊາດດີ ບໍ່ມີຄວາມຈະເລີນງອກງາມ. ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນາໃນໂລກນີ້ ເປັນບ່ອນສູງໆ ຕ່ຳໆ ໑, ມີຫີນແລະກວດ ໑, ເປັນດິນເຄັມ ໑, ບໍ່ມີຮ່ອງໄຖເລິກ ໑, ບໍ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ ໑, ບໍ່ມີທາງນ້ຳອອກ ໑, ບໍ່ມີເໝືອງນ້ຳ ໑, ບໍ່ມີຄັນນາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພືດທີ່ຫວ່ານລົງໃນນາທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ ບໍ່ມີລົດຊາດດີ ບໍ່ມີຄວາມຈະເລີນງອກງາມ.”

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgatesu samaṇabrāhmaṇesu dānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ na mahājutikaṃ na mahāvipphāraṃ. Kathaṃ aṭṭhaṅgasamannāgatesu? Idha, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā micchādiṭṭhikā honti, micchāsaṅkappā, micchāvācā, micchākammantā, micchāājīvā, micchāvāyāmā, micchāsatino, micchāsamādhino. Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgatesu, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇesu dānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ na mahājutikaṃ na mahāvipphāraṃ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ທານທີ່ຖວາຍໃນສະມະນະພຣາມຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ ບໍ່ມີອານິສົງຫຼາຍ ບໍ່ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ບໍ່ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ, ມີມິດສາສັງກັປະ, ມີມິດສາວາຈา, ມີມິດສາກຳມັນຕະ, ມີມິດສາອາຊີວະ, ມີມິດສາວາຍາມະ, ມີມິດສາສະຕິ, ມີມິດສາສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານທີ່ຖວາຍໃນສະມະນະພຣາມຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ ບໍ່ມີອານิສົງຫຼາຍ ບໍ່ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ບໍ່ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ.”

---

‘‘Aṭṭhaṅgasamannāgate, bhikkhave, khette bījaṃ vuttaṃ mahapphalaṃ hoti mahassādaṃ phātiseyyaṃ. Kathaṃ aṭṭhaṅgasamannāgate? Idha, bhikkhave, khettaṃ anunnāmāninnāmi ca hoti, apāsāṇasakkharikañca hoti, anūsarañca hoti, gambhīrasitaṃ hoti, āyasampannaṃ hoti, apāyasampannaṃ hoti, mātikāsampannaṃ [Pg.70] hoti, mariyādasampannaṃ hoti. Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgate, bhikkhave, khette bījaṃ vuttaṃ mahapphalaṃ hoti mahassādaṃ phātiseyyaṃ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພືດທີ່ຫວ່ານລົງໃນນາທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີລົດຊາດດີ ມີຄວາມຈະເລີນງອກງາມ. ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນາໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເປັນບ່ອນສູງໆ ຕ່ຳໆ ໑, ບໍ່ມີຫີນແລະກວດ ໑, ບໍ່ເປັນດິນເຄັມ ໑, ມີຮ່ອງໄຖເລິກ ໑, ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ ໑, ມີທາງນ້ຳອອກ ໑, ມີເໝືອງນ້ຳ ໑, ມີຄັນນາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພືດທີ່ຫວ່ານລົງໃນນາທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີລົດຊາດດີ ມີຄວາມຈະເລີນງອກງາມ.”

---

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgatesu samaṇabrāhmaṇesu dānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ mahājutikaṃ mahāvipphāraṃ. Kathaṃ aṭṭhaṅgasamannāgatesu? Idha, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā sammādiṭṭhikā honti, sammāsaṅkappā, sammāvācā, sammākammantā, sammāājīvā, sammāvāyāmā, sammāsatino, sammāsamādhino. Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgatesu, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇesu dānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ mahājutikaṃ mahāvipphāra’’nti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ທານທີ່ຖວາຍໃນສະມະນະພຣາມຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີສຳມາທິຖິ, ມີສຳມາສັງກັປະ, ມີສຳມາວາຈา, ມີສຳມາກຳມັນຕະ, ມີສຳມາອາຊີວະ, ມີສຳມາວາຍາມະ, ມີສຳມາສະຕິ, ມີສຳມາສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານທີ່ຖວາຍໃນສະມະນະພຣາມຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ.”

---

‘‘Yathāpi khette sampanne, pavuttā bījasampadā;

Deve sampādayantamhi, hoti dhaññassa sampadā.

“ເມື່ອຫວ່ານພືດພັນອັນສົມບູນ ລົງໃນນາອັນສົມບູນ, ເມື່ອຝົນຕົກຖືກຕ້ອງຕາມລະດູການ, ຄວາມສົມບູນແຫ່ງເຂົ້າກ້າ ຍ່ອມມີໄດ້ ຢ່າງໃດ;”

---

‘‘Anītisampadā hoti, virūḷhī bhavati sampadā;

Vepullasampadā hoti, phalaṃ ve hoti sampadā.

“ຄວາມສົມບູນແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີໂລກໄພ (ສັດຕູພືດ) ຍ່ອມມີ, ຄວາມຈະເລີນງອກງາມຍ່ອມສົມບູນ, ຄວາມແຜ່ໄພສານຍ່ອມສົມບູນ, ແລະຜົນລະປູກກໍສົມບູນແທ້ ຢ່າງໃດ;”

---

‘‘Evaṃ sampannasīlesu, dinnā bhojanasampadā;

Sampadānaṃ upaneti, sampannaṃ hissa taṃ kataṃ.

“ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນ, ໂພຊະນາຫານອັນສົມບູນ ທີ່ບຸກຄົນຖວາຍແລ້ວໃນທ່ານຜູ້ມີສີລອັນສົມບູນ, ຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງຄວາມສົມບູນ (ແຫ່ງຜົນທານ), ເພາະກຳທີ່ຜູ້ໃຫ້ໄດ້ເຮັດແລ້ວນັ້ນ ເປັນກຳອັນສົມບູນ.”

---

‘‘Tasmā sampadamākaṅkhī, sampannatthūdha puggalo;

Sampannapaññe sevetha, evaṃ ijjhanti sampadā.

“ເພາະສະນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ຫວັງຄວາມສົມບູນ ປາຖະໜາປະໂຫຍດອັນສົມບູນໃນໂລກນີ້, ຄວນຄົບຫາທ່ານຜູ້ມີປັນຍາອັນສົມບູນ, ຄວາມສົມບູນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.”

---

‘‘Vijjācaraṇasampanne, laddhā cittassa sampadaṃ;

Karoti kammasampadaṃ, labhati catthasampadaṃ.

“ບຸກຄົນໄດ້ຄວາມສົມບູນແຫ່ງຈິດ ໃນທ່ານຜູ້ສົມບູນດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະແລ້ວ, ຍ່ອມເຮັດກຳອັນສົມບູນ ແລະຍ່ອມໄດ້ຮັບປະໂຫຍດອັນສົມບູນ.”

---

‘‘Lokaṃ ñatvā yathābhūtaṃ, pappuyya diṭṭhisampadaṃ;

Maggasampadamāgamma, yāti sampannamānaso.

“ບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງໂລກຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ບັນລຸຄວາມສົມບູນແຫ່ງທິດຖິ, ອາໄສຄວາມສົມບູນແຫ່ງມັກ, ມີໃຈສົມບູນແລ້ວ ຍ່ອມດຳເນີນໄປ.”

---

‘‘Odhunitvā malaṃ sabbaṃ, patvā nibbānasampadaṃ;

Muccati sabbadukkhehi, sā hoti sabbasampadā’’ti. catutthaṃ;

“ບຸກຄົນກຳຈັດມົນທິນທັງປວງໄດ້ແລ້ວ, ບັນລຸຄວາມສົມບູນແຫ່ງພະນິພານ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງ; ຄວາມຫຼຸດພົ້ນນັ້ນແລ ເປັນຄວາມສົມບູນທັງປວງ.” ຈົບ ສູດທີ ໔.

---

5. Dānūpapattisuttaṃ

໕. ທານູປະປັດຕິສູດ

---

35. ‘‘Aṭṭhimā, bhikkhave, dānūpapattiyo. Katamā aṭṭha? Idha, bhikkhave, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ [Pg.71] mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. So passati khattiyamahāsāle vā brāhmaṇamahāsāle vā gahapatimahāsāle vā pañcahi kāmaguṇehi samappite samaṅgībhūte paricārayamāne. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā sahabyataṃ upapajjeyya’nti! So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ, uttari abhāvitaṃ, tatrūpapattiyā saṃvattati. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā sahabyataṃ upapajjati. Tañca kho sīlavato vadāmi, no dussīlassa. Ijjhati, bhikkhave, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

໓໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງ (ການເກີດ) ດ້ວຍການໃຫ້ທານ ໘ ປະການນີ້. ໘ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໃຫ້ທານແກ່ສະມະນະຫຼືພຣາມ ຄື: ເຂົ້າ, ນ້ຳ, ຜ້າ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ, ແລະເຄື່ອງປະທີບ. ເຂົາໃຫ້ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຫວັງຜົນຂອງສິ່ງນັ້ນ. ເຂົາເຫັນກະສັດມະຫາສານ, ພຣາມມະຫາສານ, ຫຼືຄະຫະປະຕິມະຫາສານ ຜູ້ອີ່ມໜຳສຳລານ ພ້ອມພູນ ບຳເລີຢູ່ດ້ວຍກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂອໜໍ! ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກກະສັດມະຫາສານ, ພຣາມມະຫາສານ, ຫຼືຄະຫະປະຕິມະຫາສານເຖີດ'. ເຂົາຕັ້ງຈິດນັ້ນໄວ້, ອະທິຖານຈິດນັ້ນໄວ້, ຈະເລີນຈິດນັ້ນໄວ້. ຈິດຂອງເຂົາທີ່ນ້ອມໄປໃນທາງຕ່ຳ (ກາມະຄຸນ ໕), ບໍ່ໄດ້ຈະເລີນເພື່ອຄຸນທຳອັນຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເກີດໃນທີ່ນັ້ນ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກກະສັດມະຫາສານ, ພຣາມມະຫາສານ, ຫຼືຄະຫະປະຕິມະຫາສານ. ແຕ່ເຮົາກ່າວການເກີດນັ້ນ ສຳລັບຜູ້ມີສີລ ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນສຳລັບຜູ້ທຸສີລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມປາຖະໜາແຫ່ງໃຈຂອງຜູ້ມີສີລ ຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘cātumahārājikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’nti. So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ, uttari abhāvitaṃ, tatrūpapattiyā saṃvattati. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tañca kho sīlavato vadāmi, no dussīlassa. Ijjhati, bhikkhave, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໃຫ້ທານແກ່ສະມະນະຫຼືພຣາມ ຄື: ເຂົ້າ, ນ້ຳ, ຜ້າ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ, ແລະເຄື່ອງປະທີບ. ເຂົາໃຫ້ສິ່ງໃດ ຍ່ອມຫວັງຜົນຂອງສິ່ງນັ້ນ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ 'ເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ'. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂອໜໍ! ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາເຖີດ'. ເຂົາຕັ້ງຈິດນັ້ນໄວ້, ອະທິຖານຈິດນັ້ນໄວ້, ຈະເລີນຈິດນັ້ນໄວ້. ຈິດຂອງເຂົາທີ່ນ້ອມໄປໃນທາງຕ່ຳ, ບໍ່ໄດ້ຈະເລີນເພື່ອຄຸນທຳອັນຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເກີດໃນທີ່ນັ້ນ. ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ແຕ່ເຮົາກ່າວການເກີດນັ້ນ ສຳລັບຜູ້ມີສີລ ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນສຳລັບຜູ້ທຸສີລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມປາຖະໜາແຫ່ງໃຈຂອງຜູ້ມີສີລ ຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā… tusitā devā… nimmānaratī devā… paranimmitavasavattī devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’nti. So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti[Pg.72], taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ, uttari abhāvitaṃ, tatrūpapattiyā saṃvattati. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tañca kho sīlavato vadāmi, no dussīlassa. Ijjhati, bhikkhave, sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມຖວາຍທານແກ່ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຄື: ເຂົ້າ, ນ້ຳ, ຜ້າຜ່ອນ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຄື່ອງປະທີບ. ເຂົາຍ່ອມຫວັງຜົນໃນສິ່ງທີ່ຕົນຖວາຍນັ້ນ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ 'ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ... ຊັ້ນຍາມາ... ຊັ້ນດຸສິດ... ຊັ້ນນິມມານະຣະດີ... ຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ'. ເຂົາມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂອໜໍ! ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີເທີ້ນ'. ເຂົາຈຶ່ງຕັ້ງຈິດນັ້ນໄວ້, ອະທິຖານຈິດນັ້ນໄວ້, ຈະເລີນຈິດນັ້ນໄວ້. ຈິດຂອງເຂົານັ້ນນ້ອມໄປໃນທາງທີ່ຕ່ຳ, ບໍ່ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ສູງຂຶ້ນໄປ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເກີດໃນພົບນັ້ນ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ແຕ່ຕຳແໜ່ງນັ້ນ ເຮົາກ່າວສະເພາະແກ່ຜູ້ມີສີລເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ກ່າວແກ່ຜູ້ທຸສີລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມປາດຖະໜາແຫ່ງຈິດຂອງຜູ້ມີສີລ ຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekacco dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. So yaṃ deti taṃ paccāsīsati. Tassa sutaṃ hoti – ‘brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā’ti. Tassa evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya’nti. So taṃ cittaṃ dahati, taṃ cittaṃ adhiṭṭhāti, taṃ cittaṃ bhāveti. Tassa taṃ cittaṃ hīne vimuttaṃ, uttari abhāvitaṃ, tatrūpapattiyā saṃvattati. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tañca kho sīlavato vadāmi, no dussīlassa; vītarāgassa, no sarāgassa. Ijjhati, bhikkhave, sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā. Imā kho, bhikkhave, aṭṭha dānūpapattiyo’’ti. Pañcamaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມຖວາຍທານແກ່ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຄື: ເຂົ້າ, ນ້ຳ, ຜ້າຜ່ອນ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຄື່ອງປະທີບ. ເຂົາຍ່ອມຫວັງຜົນໃນສິ່ງທີ່ຕົນຖວາຍນັ້ນ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ 'ພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ'. ເຂົາມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂອໜໍ! ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາເທີ້ນ'. ເຂົາຈຶ່ງຕັ້ງຈິດນັ້ນໄວ້, ອະທິຖານຈິດນັ້ນໄວ້, ຈະເລີນຈິດນັ້ນໄວ້. ຈິດຂອງເຂົານັ້ນນ້ອມໄປໃນທາງທີ່ຕ່ຳ, ບໍ່ໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ສູງຂຶ້ນໄປ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເກີດໃນພົບນັ້ນ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາ. ແຕ່ຕຳແໜ່ງນັ້ນ ເຮົາก່າວສະເພາະແກ່ຜູ້ມີສີລເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ກ່າວແກ່ຜູ້ທຸສີລ; ແລະກ່າວສະເພາະແກ່ຜູ້ປາສະຈາກຣາຄະ, ບໍ່ກ່າວແກ່ຜູ້ມີຣາຄະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມປາດຖະໜາແຫ່ງຈິດຂອງຜູ້ມີສີລ ຍ່ອມສຳເລັດໄດ້ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ປາສະຈາກຣາຄະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືການເກີດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທານ ໘ ປະການ.

---

6. Puññakiriyavatthusuttaṃ

໖. ປຸຍຍະກິຣິຍາວັດຖຸສູດ

---

36. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, puññakiriyavatthūni. Katamāni tīṇi? Dānamayaṃ puññakiriyavatthu, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthu. Idha, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu parittaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu parittaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussadobhagyaṃ upapajjati.

໓໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸນກິຣິຍາວັດຖຸ ໓ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານ, ບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລ, ບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ໜ້ອຍໜຶ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ໜ້ອຍໜຶ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ມີໂຊກຮ້າຍໃນໝູ່ມະນຸດ.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu mattaso kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu mattaso kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manussasobhagyaṃ upapajjati.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ພໍປະມານ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ພໍປະມານ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ມີໂຊກດີໃນໝູ່ມະນຸດ.

---

‘‘Idha [Pg.73] pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tatra, bhikkhave, cattāro mahārājāno dānamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, sīlamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, cātumahārājike deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhanti – dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena ādhipateyyena, dibbehi rūpehi, dibbehi saddehi, dibbehi gandhehi, dibbehi rasehi, dibbehi phoṭṭhabbehi.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ທ້າວມະຫາຣາດທັງສີ່ ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຄອບງຳພວກເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາໂດຍຖານະ ໑໐ ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ, ວັນນະທິບ, ສຸກທິບ, ຍົດທິບ, ອະທິປະໄຕທິບ, ຮູບທິບ, ສຽງທິບ, ກິ່ນທິບ, ລົດທິບ ແລະ ໂຜດຖັບພະທິບ.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tatra, bhikkhave, sakko devānamindo dānamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā sīlamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā tāvatiṃse deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti – dibbena āyunā…pe… dibbehi phoṭṭhabbehi.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຄອບງຳພວກເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງໂດຍຖານະ ໑໐ ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ... ໄປຈົນເຖິງ... ໂຜດຖັບພະທິບ.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tatra, bhikkhave, suyāmo devaputto dānamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, sīlamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, yāme deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti – dibbena āyunā…pe… dibbehi phoṭṭhabbehi.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນกິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນຍາມາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ສຸຍາມະເທວະບຸດ ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຄອບງຳພວກເທວະດາຊັ້ນຍາມາໂດຍຖານະ ໑໐ ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ... ໄປຈົນເຖິງ... ໂຜດຖັບພະທິບ.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tatra, bhikkhave, santusito devaputto dānamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, sīlamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, tusite deve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti – dibbena āyunā…pe… dibbehi phoṭṭhabbehi.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ສັນດຸສິຕະເທວະບຸດ ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຄອບງຳພວກເທວະດາຊັ້ນດຸສິດໂດຍຖານະ ໑໐ ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ... ໄປຈົນເຖິງ... ໂຜດຖັບພະທິບ.

---

‘‘Idha [Pg.74] pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tatra, bhikkhave, sunimmito devaputto dānamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, sīlamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, nimmānaratīdeve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti – dibbena āyunā…pe… dibbehi phoṭṭhabbehi.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ສຸນິມມິຕະເທວະບຸດ ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຄອບງຳພວກເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີໂດຍຖານະ ໑໐ ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ... ໄປຈົນເຖິງ... ໂຜດຖັບພະທິບ.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, ekaccassa dānamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, sīlamayaṃ puññakiriyavatthu adhimattaṃ kataṃ hoti, bhāvanāmayaṃ puññakiriyavatthuṃ nābhisambhoti. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Tatra, bhikkhave, vasavattī devaputto dānamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, sīlamayaṃ puññakiriyavatthuṃ atirekaṃ karitvā, paranimmitavasavattīdeve dasahi ṭhānehi adhigaṇhāti – dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena, dibbena yasena, dibbena ādhipateyyena, dibbehi rūpehi, dibbehi saddehi, dibbehi gandhehi, dibbehi rasehi, dibbehi phoṭṭhabbehi. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi puññakiriyavatthūnī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາເລີຍ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ວະສະວັດຕີເທວະບຸດ ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ໄດ້ເຮັດບຸນກິຣິຍາວັດຖຸສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີລຢ່າງຍິ່ງຍວດ, ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຄອບງຳພວກເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີໂດຍຖານະ ໑໐ ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ, ວັນນະທິບ, ສຸກທິບ, ຍົດທິບ, ອະທິປະໄຕທິບ, ຮູບທິບ, ສຽງທິບ, ກິ່ນທິບ, ລົດທິບ ແລະ ໂຜດຖັບພະທິບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືບຸນກິຣິຍາວັດຖຸ ໓ ປະການ.

---

7. Sappurisadānasuttaṃ

໗. ສັບປຸຣິສະທານະສູດ

---

37. ‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, sappurisadānāni. Katamāni aṭṭha? Suciṃ deti, paṇītaṃ deti, kālena deti, kappiyaṃ deti, viceyya deti, abhiṇhaṃ deti, dadaṃ cittaṃ pasādeti, datvā attamano hoti. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha sappurisadānānī’’ti.

໓໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັບປຸຣິສະທານ ໘ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໃຫ້ຂອງສະອາດ, ໃຫ້ຂອງປະນີດ, ໃຫ້ຖືກກາລະ, ໃຫ້ຂອງຄວນ, ເລືອກໃຫ້, ໃຫ້ເປັນປະຈຳ, ຂະນະໃຫ້ຍ່ອມເຮັດຈິດໃຫ້ຜ່ອງໃສ, ຄັນໃຫ້ແລ້ວຍ່ອມມີໃຈຍິນດີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືສັບປຸຣິສະທານ ໘ ປະການ.

---

‘‘Suciṃ paṇītaṃ kālena, kappiyaṃ pānabhojanaṃ;

Abhiṇhaṃ dadāti dānaṃ, sukhettesu brahmacārisu.

ສັດຕະບຸຣຸດຍ່ອມໃຫ້ທານເປັນປະຈຳ ຄື: ເຄື່ອງດື່ມ ແລະ ໂພຊະນາອາຫານ ອັນສະອາດ ປະນີດ ຖືກກາລະ ແລະ ເປັນຂອງຄວນ ແກ່ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນດີ.

---

‘‘Neva vippaṭisārissa, cajitvā āmisaṃ bahuṃ;

Evaṃ dinnāni dānāni, vaṇṇayanti vipassino.

ເມື່ອໄດ້ສະຫຼະອາມິດເປັນອັນຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈໃນພາຍຫຼັງ, ທ່ານຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຍ່ອມສັນເສີນທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວຢ່າງນີ້.

---

‘‘Evaṃ yajitvā medhāvī, saddho muttena cetasā;

Abyābajjhaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti. sattamaṃ;

ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ມີສັດທາ ມີໃຈຫຼຸດພົ້ນ ບູຊາຢູ່ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງໂລກອັນມີຄວາມສຸກ ປາສະຈາກຄວາມບຽດບຽນ.

---

8. Sappurisasuttaṃ

໘. ສັບປຸຣິສະສູດ

---

38. ‘‘Sappuriso[Pg.75], bhikkhave, kule jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti – mātāpitūnaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti, dāsakammakaraporisassa atthāya hitāya sukhāya hoti, mittāmaccānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, pubbapetānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, rañño atthāya hitāya sukhāya hoti, devatānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, samaṇabrāhmaṇānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti.

໓໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດຕະບຸຣຸດເມື່ອເກີດມາໃນຕະກູນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນຫຼາຍ ຄື: ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ມານດາແລະບິດາ, ແກ່ບຸດແລະພັນລະຍາ, ແກ່ທາດ ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້, ແກ່ມິດແລະອຳມາດ, ແກ່ຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ແກ່ພຣະຣາຊາ, ແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍ, ແລະ ແກ່ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ.

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāmegho sabbasassāni sampādento bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti; evamevaṃ kho, bhikkhave, sappuriso kule jāyamāno bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya hoti – mātāpitūnaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, puttadārassa atthāya hitāya sukhāya hoti, dāsakammakaraporisassa atthāya hitāya sukhāya hoti, mittāmaccānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, pubbapetānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, rañño atthāya hitāya sukhāya hoti, devatānaṃ atthāya hitāya sukhāya hoti, samaṇabrāhmaṇānaṃ atthāya hitāya sukhāya hotī’’ti.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາເມກ ທີ່ຕົກລົງມາເຮັດໃຫ້ເຂົ້າກ້າທັງປວງງອກງາມ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນຫຼາຍ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນຄືກັນແລ ສັດຕະບຸຣຸດເມື່ອເກີດມາໃນຕະກູນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນຫຼາຍ ຄື: ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ມານດາແລະບິດາ, ແກ່ບຸດແລະພັນລະຍາ, ແກ່ທາດ ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້, ແກ່ມິດແລະອຳມາດ, ແກ່ຍາດຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ແກ່ພຣະຣາຊາ, ແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍ, ແລະ ແກ່ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ.

---

‘‘Bahūnaṃ vata atthāya, sappañño gharamāvasaṃ;

Mātaraṃ pitaraṃ pubbe, rattindivamatandito.

ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຄອງເຮືອນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນເປັນອັນຫຼາຍແທ້ໜໍ, ເຂົາຍ່ອມບໍ່ກຽດຄ້ານທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ຕໍ່ມານດາແລະບິດາໃນເບື້ອງຕົ້ນ,

---

‘‘Pūjeti sahadhammena, pubbekatamanussaraṃ;

Anāgāre pabbajite, apace brahmacārayo.

ຍ່ອມບູຊາທ່ານທັງສອງໂດຍທຳ ດ້ວຍການລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ທ່ານໄດ້ເຮັດໄວ້ກ່ອນ, ແລະ ຍ່ອມນອບນ້ອມຕໍ່ບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ.

---

‘‘Niviṭṭhasaddho pūjeti, ñatvā dhamme ca pesalo ;

Rañño hito devahito, ñātīnaṃ sakhinaṃ hito.

“ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ ຮັກໃນສີລ ຮູ້ແຈ້ງໃນທັມທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບູຊາ (ທ່ານຜູ້ມີສີລອັນເປັນທີ່ຮັກ), ຍ່ອມບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ພຣະຣາຊາ, ບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ເທວະດາ, ບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະມິດສະຫາຍ.

---

‘‘Sabbesaṃ so hito hoti, saddhamme suppatiṭṭhito;

Vineyya maccheramalaṃ, sa lokaṃ bhajate siva’’nti. aṭṭhamaṃ;

“ຜູ້ນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນສັດທັມ ຍ່ອມບຳເພັນປະໂຫຍດແກ່ຊົນທັງປວງ, ຜູ້ນັ້ນກຳຈັດມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ແລ້ວ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງໂລກອັນກະເສມ (ພົບພູມອັນສະຫງົບເຢັນ).” (ສູດທີ ໘)

---

9. Abhisandasuttaṃ

໙. ອະພິສັນທະສູດ

---

39. ‘‘Aṭṭhime[Pg.76], bhikkhave, puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā, iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattanti. Katame aṭṭha? Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko, iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

໓໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງກຸສົນ ໘ ປະການນີ້ ນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງອັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ. ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງກຸສົນ ປະການທີ ໑ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງອັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puññābhisando…pe… saṃvattati.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ອະລິຍະສາວົກ ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ... (ລະ)... ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako saṅghaṃ saraṇaṃ gato hoti. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko, iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ອະລິຍະສາວົກ ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງກຸສົນ ປະການທີ ໓ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງອັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ.”

---

‘‘Pañcimāni, bhikkhave, dānāni mahādānāni aggaññāni rattaññāni vaṃsaññāni porāṇāni asaṃkiṇṇāni asaṃkiṇṇapubbāni, na saṃkiyanti na saṃkiyissanti, appaṭikuṭṭhāni samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamāni pañca? Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti. Pāṇātipātā paṭivirato, bhikkhave, ariyasāvako aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ deti, averaṃ deti, abyābajjhaṃ deti. Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ datvā averaṃ datvā abyābajjhaṃ datvā aparimāṇassa abhayassa averassa abyābajjhassa bhāgī hoti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ dānaṃ mahādānaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkiyati na saṃkiyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko, iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາທານ ໕ ປະການນີ້ ເປັນເລີດ ມີມາແຕ່ດົນນານ ເປັນປະເພນີ ເປັນຂອງເກົ່າແກ່ ບໍ່ປົນເປ ບໍ່ເຄີຍປົນເປມາແຕ່ກ່ອນ ບໍ່ປົນເປຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ແລະຈັກບໍ່ປົນເປໃນອະນາຄົດ ອັນສະມະນະ ພຣາມ ແລະວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍບໍ່ຕິຕຽນ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ຍ່ອມໃຫ້ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມບໍ່ມີເວນ ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແກ່ສັດທັງຫຼາຍບໍ່ມີປະມານ. ຄັນໃຫ້ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມບໍ່ມີເວນ ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແກ່ສັດທັງຫຼາຍບໍ່ມີປະມານແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມບໍ່ມີເວນ ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທານ ມະຫາທານ ປະການທີ ໑ ອັນເປັນເລີດ ມີມາແຕ່ດົນນານ ເປັນປະເພນີ ເປັນຂອງເກົ່າແກ່ ບໍ່ປົນເປ ບໍ່ເຄີຍປົນເປມາແຕ່ກ່ອນ ບໍ່ປົນເປຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ແລະຈັກບໍ່ປົນເປໃນອະນາຄົດ ອັນສະມະນະ ພຣາມ ແລະວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍບໍ່ຕິຕຽນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ ຫ້วยນ້ຳແຫ່ງກຸສົນ ປະການທີ ໔ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງອັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ.”

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti…pe… kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato [Pg.77] hoti…pe… musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato, bhikkhave, ariyasāvako aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ deti averaṃ deti abyābajjhaṃ deti. Aparimāṇānaṃ sattānaṃ abhayaṃ datvā averaṃ datvā abyābajjhaṃ datvā, aparimāṇassa abhayassa averassa abyābajjhassa bhāgī hoti. Idaṃ, bhikkhave, pañcamaṃ dānaṃ mahādānaṃ aggaññaṃ rattaññaṃ vaṃsaññaṃ porāṇaṃ asaṃkiṇṇaṃ asaṃkiṇṇapubbaṃ, na saṃkiyati na saṃkiyissati, appaṭikuṭṭhaṃ samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Ayaṃ kho, bhikkhave, aṭṭhamo puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko, iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha puññābhisandā kusalābhisandā sukhassāhārā sovaggikā sukhavipākā saggasaṃvattanikā, iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattantī’’ti. Navamaṃ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ອະລິຍະສາວົກ ລະການລັກຊັບ ງົດເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ... (ລະ)... ລະການປະພຶດຜິດໃນກາມ ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ... (ລະ)... ລະການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ... (ລະ)... ລະການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ຍ່ອມໃຫ້ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມບໍ່ມີເວນ ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແກ່ສັດທັງຫຼາຍບໍ່ມີປະມານ. ຄັນໃຫ້ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມບໍ່ມີເວນ ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແກ່ສັດທັງຫຼາຍບໍ່ມີປະມານແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມບໍ່ມີເວນ ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທານ ມະຫາທານ ປະການທີ ໕ ອັນເປັນເລີດ ມີມາແຕ່ດົນນານ ເປັນປະເພນີ ເປັນຂອງເກົ່າແກ່ ບໍ່ປົນເປ ບໍ່ເຄີຍປົນເປມາແຕ່ກ່ອນ ບໍ່ປົນເປຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ ແລະຈັກບໍ່ປົນເປໃນອະນາຄົດ ອັນສະມະນະ ພຣາມ ແລະວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍບໍ່ຕິຕຽນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງກຸສົນ ປະການທີ ໘ ອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງອັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງບຸນ ຫ້ວຍນ້ຳແຫ່ງກຸສົນ ໘ ປະການນີ້ ນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງອັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກ.” (ສູດທີ ໙)

---

10. Duccaritavipākasuttaṃ

໑໐. ທຸດຈະຣິດວິບາກສູດ

---

40. ‘‘Pāṇātipāto, bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṃvattaniko tiracchānayonisaṃvattaniko pettivisayasaṃvattaniko. Yo sabbalahuso pāṇātipātassa vipāko, manussabhūtassa appāyukasaṃvattaniko hoti.

໔໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຂ້າສັດ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງການຂ້າສັດອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີອາຍຸສັ້ນ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Adinnādānaṃ, bhikkhave, āsevitaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ nirayasaṃvattanikaṃ tiracchānayonisaṃvattanikaṃ pettivisayasaṃvattanikaṃ. Yo sabbalahuso adinnādānassa vipāko, manussabhūtassa bhogabyasanasaṃvattaniko hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການລັກຊັບ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງການລັກຊັບອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແຫ່ງໂພຄະຊັບ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Kāmesumicchācāro, bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṃvattaniko tiracchānayonisaṃvattaniko pettivisayasaṃvattaniko. Yo sabbalahuso kāmesumicchācārassa vipāko, manussabhūtassa sapattaverasaṃvattaniko hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການປະພຶດຜິດໃນກາມ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງການປະພຶດຜິດໃນກາມອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການກໍ່ເວນກັບສັດຕູ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Musāvādo[Pg.78], bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṃvattaniko tiracchānayonisaṃvattaniko pettivisayasaṃvattaniko. Yo sabbalahuso musāvādassa vipāko, manussabhūtassa abhūtabbhakkhānasaṃvattaniko hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, การເວົ້າຕົວະ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງການເວົ້າຕົວະອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຖືກກ່າວຕູ່ດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Pisuṇā, bhikkhave, vācā āsevitā bhāvitā bahulīkatā nirayasaṃvattanikā tiracchānayonisaṃvattanikā pettivisayasaṃvattanikā. Yo sabbalahuso pisuṇāya vācāya vipāko, manussabhūtassa mittehi bhedanasaṃvattaniko hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳສໍສຽດ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງຄຳສໍສຽດອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການແຕກແຍກຈາກມິດສະຫາຍ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Pharusā, bhikkhave, vācā āsevitā bhāvitā bahulīkatā nirayasaṃvattanikā tiracchānayonisaṃvattanikā pettivisayasaṃvattanikā. Yo sabbalahuso pharusāya vācāya vipāko, manussabhūtassa amanāpasaddasaṃvattaniko hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳຫຍາບ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງຄຳຫຍາບອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ຍິນສຽງອັນບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Samphappalāpo, bhikkhave, āsevito bhāvito bahulīkato nirayasaṃvattaniko tiracchānayonisaṃvattaniko pettivisayasaṃvattaniko. Yo sabbalahuso samphappalāpassa vipāko, manussabhūtassa anādeyyavācāsaṃvattaniko hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳເພີ້ເຈີ້ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງຄຳເພີ້ເຈີ້ອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອວາຈາອັນບໍ່ມີໃຜຍອມຮັບ ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.”

---

‘‘Surāmerayapānaṃ, bhikkhave, āsevitaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ nirayasaṃvattanikaṃ tiracchānayonisaṃvattanikaṃ pettivisayasaṃvattanikaṃ. Yo sabbalahuso surāmerayapānassa vipāko, manussabhūtassa ummattakasaṃvattaniko hotī’’ti. Dasamaṃ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍ ທີ່ບຸກຄົນເສບແລ້ວ ຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນນະຣົກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນກຳເນີດເດຍຣະສານ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນເຜດຕະວິໄສ. ວິບາກແຫ່ງການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເບົາທີ່ສຸດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນບ້າ (ເສຍສະຕິ) ແກ່ຜູ້ເກີດມາເປັນມະນຸດ.” (ສູດທີ ໑໐)

---

Dānavaggo catuttho.

ຈົບທານະວັກ ທີ ໔.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ:

---

Dve dānāni vatthuñca, khettaṃ dānūpapattiyo;

Kiriyaṃ dve sappurisā, abhisando vipāko cāti.

ທານສູດ ໒ ສູດ, ວັດຖຸສູດ, ເຂດຕະສູດ, ທານູປະປັດຕິສູດ, ກິຣິຍາສູດ, ສັບປຸຣິສສູດ ໒ ສູດ, ອະພິສັນທະສູດ ແລະວິບາກສູດ.

---

5. Uposathavaggo

໕. ອຸໂປສົດຖະວັກ

---

1. Saṅkhittūposathasuttaṃ

໑. ສັງຂິດຕູໂປສົດຖະສູດ (ວ່າດ້ວຍອຸໂປສົດໂດຍຫຍໍ້)

---

41. Evaṃ [Pg.79] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

໔໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ 'ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະພາສິດນີ້ວ່າ:

---

‘‘Aṭṭhaṅgasamannāgato, bhikkhave, uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṃ upavuttho ca, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā, sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງ ໘ ປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ มีຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັສຕຣາວຸດ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ມຸ່ງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ໃນວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັສຕຣາວຸດ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ມຸ່ງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງແລະວັນໜຶ່ງນີ້. ເຮົາຊື່ວ່າເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄະນີ້ ແລະອຸໂປສົດກໍຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ.' ອະລິຍະສາວົກຊື່ວ່າປະກອບດ້ວຍອົງທີ ໑ ນີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭiviratā dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharanti. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharāmi. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā dutiyena aṅgena samannāgato hoti.

“'ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການລັກຊັບ ງົດເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ ຖືເອົາແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ຫວັງແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ບໍ່ເປັນຂະໂມຍ ມີຕົນອັນສະອາດຢູ່ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ໃນວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະລະການລັກຊັບ ງົດເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ ຖືເອົາແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ຫວັງແຕ່ສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາໃຫ້ ບໍ່ເປັນຂະໂມຍ ມີຕົນອັນສະອາດຢູ່ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງແລະວັນໜຶ່ງນີ້. ເຮົາຊື່ວ່າເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄະນີ້ ແລະອຸໂປສົດກໍຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ.' ອະລິຍະສາວົກຊື່ວ່າປະກອບດ້ວຍອົງທີ ໒ ນີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārino ārācārino viratā methunā gāmadhammā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī ārācārī virato methunā gāmadhammā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā tatiyena aṅgena samannāgato hoti.

“'ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະພຶດຕິກັມອັນບໍ່ແມ່ນພຣົມມະຈັນ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ງົດເວັ້ນຈາກເມຖຸນອັນເປັນທັມຂອງຊາວບ້ານ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ໃນວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະລະພຶດຕິກັມອັນບໍ່ແມ່ນພຣົມມະຈັນ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ງົດເວັ້ນຈາກເມຖຸນອັນເປັນທັມຂອງຊາວບ້ານ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງແລະວັນໜຶ່ງນີ້. ເຮົາຊື່ວ່າເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄະນີ້ ແລະອຸໂປສົດກໍຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ.' ອະລິຍະສາວົກຊື່ວ່າປະກອບດ້ວຍອົງທີ ໓ ນີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ [Pg.80] arahanto musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭiviratā saccavādino saccasandhā thetā paccayikā avisaṃvādako lokassa. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassa. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā catutthena aṅgena samannāgato hoti.

“'ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ເວົ້າແຕ່ຄຳຈິງ ດຳຣົງຄຳສັດ ມີຄຳເວົ້າໝັ້ນຄົງ ເປັນທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ບໍ່ຫຼອກລວງໂລກ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ໃນວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະລະການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ເວົ້າແຕ່ຄຳຈິງ ດຳຣົງຄຳສັດ ມີຄຳເວົ້າໝັ້ນຄົງ ເປັນທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ບໍ່ຫຼອກລວງໂລກ ຕະຫຼອດຄືນໜຶ່ງແລະວັນໜຶ່ງນີ້. ເຮົາຊື່ວ່າເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄະນີ້ ແລະອຸໂປສົດກໍຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ.' ອະລິຍະສາວົກຊື່ວ່າປະກອບດ້ວຍອົງທີ ໔ ນີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ pahāya surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā pañcamena aṅgena samannāgato hoti.

“‘ພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍ ລະການດື່ມສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ເຮົາໃນວັນນີ້ ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ກໍຈັກລະການດື່ມສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ. ເຮົາຈັກເຮັດຕາມພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງນີ້ ແລະອຸໂບສົດຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີຫ້ານີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto ekabhattikā rattūparatā viratā vikālabhojanā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ ekabhattiko rattūparato virato vikālabhojanā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā chaṭṭhena aṅgena samannāgato hoti.

“‘ພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານຄาບດຽວ ງົດເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຍາມຄ່ຳຄືນ ງົດເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ເຮົາໃນວັນນີ້ ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ກໍຈັກເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານຄາບດຽວ ງົດເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຍາມຄ່ຳຄືນ ງົດເວັ້ນจากການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ. ເຮົາຈັກເຮັດຕາມພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງນີ້ ແລະອຸໂບສົດຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີຫົກນີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānaṃ pahāya naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭiviratā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānaṃ pahāya naccagītavāditavisūkadassanamālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā sattamena aṅgena samannāgato hoti.

“‘ພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍ ລະການຟ້ອນຮຳ ການຂັບຮ້ອງ ການປະໂຄມດົນຕີ ການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ການທັດຊົງດອກໄມ້ ການລູບໄລ້ຂອງຫອມແລະເຄື່ອງຜັດທາອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບຕົກແຕ່ງ ງົດເວັ້ນຈາກການຟ້ອນຮຳ ການຂັບຮ້ອງ ການປະໂຄມດົນຕີ ການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ການທັດຊົງດອກໄມ້ ການລູບໄລ້ຂອງຫອມແລະເຄື່ອງຜັດທາອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບຕົກແຕ່ງ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ເຮົາໃນວັນນີ້ ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ກໍຈັກລະການຟ້ອນຮຳ ການຂັບຮ້ອງ ການປະໂຄມດົນຕີ ການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອันເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ການທັດຊົງດອກໄມ້ ການລູບໄລ້ຂອງຫອມແລະເຄື່ອງຜັດທາອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບຕົກແຕ່ງ ງົດເວັ້ນຈາກການຟ້ອນຮຳ ການຂับຮ້ອງ ການປະໂຄມດົນຕີ ການເບິ່ງການລະຫຼິ້ນອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ກຸສົນ ການທັດຊົງດອກໄມ້ ການລູບໄລ້ຂອງຫອມແລະເຄື່ອງຜັດທາອັນເປັນເຄື່ອງປະດັບຕົກແຕ່ງ. ເຮົາຈັກເຮັດຕາມພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງນີ້ ແລະອຸໂບສົດຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີເຈັດນີ້.”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti[Pg.81]. Evaṃ upavuttho kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro’’ti. Paṭhamaṃ.

“‘ພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍ ລະການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະที่ນອນອັນໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ຄື ເທິງຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ເຮົາໃນວັນນີ້ ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ກໍຈັກລະການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ສຳເລັດການນອນເທิงທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ຄື ເທິງຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ. ເຮົາຈັກເຮັດຕາມພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງນີ້ ແລະອຸໂບສົດຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີແປດນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີໜຶ່ງ.

---

2. Vitthatūposathasuttaṃ

໒. “ວິຕຖະຕູໂປສະຖະສູດ”

---

42. ‘‘Aṭṭhaṅgasamannāgato, bhikkhave, uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṃ upavuttho ca, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā, sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti…pe….

໔໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍ ລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ມີຕະບອງອັນວາງແລ້ວ ມີອາວຸດອັນວາງແລ້ວ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະເກື້ອກູນແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ເຮົາໃນວັນນີ້ ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ກໍຈັກລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ມີຕະບອງອັນວາງແລ້ວ ມີອາວຸດອັນວາງແລ້ວ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະເກື້ອກູນແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່. ເຮົາຈັກເຮັດຕາມພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງນີ້ ແລະອຸໂບສົດຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີໜຶ່ງນີ້... ລະ...”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti. Evaṃ upavuttho kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro.

“‘ພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍ ລະການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ຄື ເທິງຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ເຮົາໃນວັນນີ້ ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ກໍຈັກລະການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງและທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອันຕ່ຳ ຄື ເທິງຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ. ເຮົາຈັກເຮັດຕາມພະອະລັຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງນີ້ ແລະອຸໂບສົດຈັກເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີແປດນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ.”

---

‘‘Kīvamahapphalo hoti kīvamahānisaṃso kīvamahājutiko kīvamahāvipphāro? Seyyathāpi, bhikkhave, yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ – aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ sūrasenānaṃ assakānaṃ avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa [Pg.82] uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Taṃ kissa hetu? Kapaṇaṃ, bhikkhave, mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya.

“ອຸໂບສົດນັ້ນມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ພຽງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ພຶງຄອງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແລະອຳນາດແຫ່ງລາຊາໃນມະຫາຊົນນະບົດສิບຫົກແຄວ້ນນີ້ ອັນບໍລິບູນດ້ວຍລັດຕະນະອັນຫຼາກຫຼາຍ ຄື: ແຄວ້ນອັງຄະ, ມະຄະທະ, ກາສີ, ໂກສົນ, ວັດຊີ, ມັລລະ, ເຈຕີ, ວັງຄະ, ກຸຣຸ, ປັນຈາລະ, ມັດສຍະ, ສຸຣະເສນະ, ອັດສະກະ, ອະວັນຕີ, ຄັນທາລະ, ກຳໂພຊະ; ຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງລາຊານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກ (ຄື ໜຶ່ງສ່ວນສິບຫົກ) ແຫ່ງອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່າຄວາມເປັນລາຊາແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ.”

---

‘‘Yāni, bhikkhave, mānusakāni paññāsa vassāni, cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຫ້າສິບປີແຫ່ງມະນຸດ ເປັນວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ສາມສິບລາຕີໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ຫ້າຮ້ອຍປີທິບໂດຍປີນັ້ນເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນຈาຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ສະຕີຫຼືບຸລຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອທຳລายກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍของເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນລາຊาແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ’”

---

‘‘Yāni, bhikkhave, mānusakāni vassasatāni, tāvatiṃsānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbaṃ vassasahassaṃ tāvatiṃsānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໜຶ່ງຮ້ອຍປີແຫ່ງມະນຸດ ເປັນວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ສາມສິບລາຕີໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ໜຶ່ງພັນປີທິບໂດຍປີນັ້ນເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ສະຕີຫຼືບຸລຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອທຳລາຍກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນລາຊาແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ’”

---

‘‘Yāni, bhikkhave, mānusakāni dve vassasatāni, yāmānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni dve vassasahassāni yāmānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສອງຮ້ອຍປີແຫ່ງມະນຸດ ເປັນວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນຍາມາ. ສາມສິບລາຕີໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ສອງພັນປີທິບໂດຍປີນັ້ນເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນຍามາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ສະຕີຫຼືບຸລຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອທຳລາຍກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງເທວະດາຊັ້ນຍາມາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນລາຊาແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ’”

---

‘‘Yāni, bhikkhave, mānusakāni cattāri vassasatāni, tusitānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni cattāri vassasahassāni [Pg.83] tusitānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສີ່ຮ້ອຍປີແຫ່ງມະນຸດ ເປັນວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ. ສາມສິບລາຕີໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ສີ່ພັນປີທິບໂດຍປີນັ້ນເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ສະຕີຫຼືບຸລຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອທຳລາຍກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນລາຊาແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ’”

---

‘‘Yāni, bhikkhave, mānusakāni aṭṭha vassasatāni, nimmānaratīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni aṭṭha vassasahassāni nimmānaratīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແປດຮ້ອຍປີແຫ່ງມະນຸດ ເປັນວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ. ສາມສິບລາຕີໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ແປດພັນປີທິບໂດຍປີນັ້ນເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ສະຕີຫຼືບຸລຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂບສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອທຳລາຍກายຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນລາຊาແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ’”

---

‘‘Yāni, bhikkhave, mānusakāni soḷasa vassasatāni, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā’’’ti.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພັນຫົກຮ້ອຍປີແຫ່ງມະນຸດ ເປັນວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນປໍຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ສາມສິບລາຕີໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ສິບຫົກພັນປີທິບໂດຍປີນັ້ນເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນປໍຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ສະຕີຫຼືບຸລຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂບສົດອันປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອທຳລາຍກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງເທວະດາຊັ້ນປໍຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ ‘ຄວາມເປັນລາຊาແຫ່ງມະນຸດ ເປັນຂອງຕ່ຳຕ້ອຍ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກອັນເປັນທິບ’”

---

‘‘Pāṇaṃ na haññe na cadinnamādiye,Musā na bhāse na ca majjapo siyā;

Abrahmacariyā virameyya methunā,Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ.

“ບຸກຄົນບໍ່ພຶງຂ້າສັດ, ບໍ່ພຶງຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ບໍ່ພຶງເວົ້າຕົວະ, ບໍ່ພຶງເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ, ພຶງງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດອະພົມມະຈັນຄືການເສບເມຖຸນ, ບໍ່ພຶງບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການໃນຍາມຄ່ຳຄືນ.”

---

‘‘Mālaṃ na dhāre na ca gandhamācare,Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate;

Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ,Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ.

“ບໍ່ພຶງທັດຊົງດອກໄມ້ ແລະບໍ່ພຶງລູບໄລ้ຂອງຫອມ, ພຶງນອນເທິງຕັ່ງ ຫຼື ເທິງພື້ນດິນທີ່ລາດດ້ວຍເຄື່ອງປູ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ນີ້ຄືອຸໂບສົດອันປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກຊົງປະກາດໄວ້ແລ້ວ.”

---

‘‘Cando [Pg.84] ca suriyo ca ubho sudassanā,Obhāsayaṃ anupariyanti yāvatā;

Tamonudā te pana antalikkhagā,Nabhe pabhāsanti disāvirocanā.

“ພະຈັນແລະພະອາທິດທັງສອງອັນໜ້າຊົມຍິ່ງ ຍ່ອມສ່ອງແສງໂຄຈອນໄປຕະຫຼອດບໍລິເວນພຽງໃດ, ດວງທັງສອງນັ້ນຜູ້ກຳຈັດຄວາມມືດ ໄປໃນອາກາດ ຍ່ອມສະຫວ່າງສະໄຫວໃນທ້ອງຟ້າ ເຮັດໃຫ້ທິດທັງຫຼາຍຮຸ່ງເຮືອງ.”

---

‘‘Etasmiṃ yaṃ vijjati antare dhanaṃ,Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ;

Siṅgīsuvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ,Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati.

“ໃນຂອບເຂດທີ່ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດໂຄຈອນໄປນີ້ ມີຊັບສົມບັດໃດໆ ຢູ່ ເຊັ່ນ: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນອັນງົດງາມ, ຄຳສິງຄີ ຫຼື ຄຳຊົມພູນຸດ ແລະ ຄຳທຳມະຊາດ ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຊາດະຣູບ ຫຼື ຫະຕະກະ.

---

‘‘Aṭṭhaṅgupetassa uposathassa,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ;

Candappabhā tāragaṇā ca sabbe.

“ຊັບສົມບັດທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ລວມທັງແແສງຈັນ ແລະ ໝູ່ດາວທັງຫຼາຍ ກໍຍັງບໍ່ມີຄ່າເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກ (໑/໑໖) ແຫ່ງອານິສົງຂອງອຸໂປສົດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ.

---

‘‘Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā,Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ;

Puññāni katvāna sukhudrayāni,Aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti. dutiyaṃ;

“ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ຍິງ ຫຼື ຊາຍ ຜູ້ມີສິນ ຄວນເຂົ້າຈຳອຸໂປສົດສິນ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ, ເມື່ອໄດ້ເຮັດບຸນທັງຫຼາຍອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຖືກຕິຕຽນ ແລະ ເຂົ້າເຖິງສະຫວັນອັນເປັນບໍຣົມມະສຸກ.” (ສູດທີສອງ ຈົບ)

---

3. Visākhāsuttaṃ

໓. ວິສາຂາສູດ

---

43. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho visākhā migāramātā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca – ‘‘aṭṭhaṅgasamannāgato kho, visākhe, uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṃ upavuttho ca, visākhe, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro? Idha, visākhe, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā, sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho [Pg.85] ca me upavuttho bhavissatī’’’ti. Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti…pe….

໔໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ໃນບຸບພາຣາມ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ດູກ່ອນວິສາຂາ, ອຸໂປສົດທີ່ອະຣິຍະສາວົກເຂົ້າຈຳແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ເຂົ້າຈຳແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ແნວໃດ? ດູກ່ອນວິສາຂາ, ອະຣິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາຣະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: «ພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ຕະຫຼອດຊີວິດ, ເປັນຜູ້ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັສຕຣາວຸດ, ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ມີຄວາມເອັນດູ, ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່. ໃນວັນນີ້, ຕະຫຼອດຄືນນີ້ ແລະ ວັນນີ້, ເຮົາກໍຈະລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັສຕຣາວຸດ, ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ມີຄວາມເອັນດູ, ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່. ເຮົາຊື່ວ່າໄດ້ປະພຶດຕາມພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄະນີ້, ແລະ ອຸໂປສົດກໍຈະເປັນອັນເຮົາເຂົ້າຈຳແລ້ວ». ອະຣິຍະສາວົກຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີໜຶ່ງນີ້... ລະ...”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti. Evaṃ upavuttho kho, visākhe, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro.

“«ພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການນັ່ງນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນັ່ງນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງໃຫຍ່ ຕະຫຼອດຊີວິດ, ຍ່ອມສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ເຊັ່ນ: ຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງປູລາດດ້ວຍຫຍ້າ. ໃນວັນນີ້, ຕະຫຼອດຄືນນີ້ ແລະ ວັນນີ້, ເຮົາກໍຈະລະການນັ່ງນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນັ່ງນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງໃຫຍ່, ຈະສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ເຊັ່ນ: ຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງປູລາດດ້ວຍຫຍ້າ. ເຮົາຊື່ວ່າໄດ້ປະພຶດຕາມພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄະນີ້, ແລະ ອຸໂປສົດກໍຈະເປັນອັນເຮົາເຂົ້າຈຳແລ້ວ». ອະຣິຍະສາວົກຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີແປດນີ້. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ອຸໂປສົດທີ່ອະຣິຍະສາວົກເຂົ້າຈຳແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ.”

---

‘‘Kīvamahapphalo hoti, kīvamahānisaṃso, kīvamahājutiko, kīvamahāvipphāro? Seyyathāpi, visākhe, yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ – aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ sūrasenānaṃ assakānaṃ avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Taṃ kissa hetu? Kapaṇaṃ, visākhe, mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya.

“ອຸໂປສົດນັ້ນມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ພຽງໃດ? ດູກ່ອນວິສາຂາ, ປຽບເໝືອນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ຄອງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ແລະ ເປັນອະທິບໍດີໃນມະຫາຊົນນະບົດທັງສິບຫົກແຄວ້ນນີ້ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍຣັດຕະນະຫຼາກຫຼາຍປະການ ຄື: ແຄວ້ນອັງຄະ, ມະຄະທະ, ກາສີ, ໂກສົນ, ວັດຊີ, ມັລລະ, ເຈຕີ, ວັງຄະ, ກຸຣຸ, ປັນຈາລະ, ມັດສຍະ, ສຸຣະເສນະ, ອັດສະກະ, ອະວັນຕີ, ຄັນທາຣະ ແລະ ກຳໂພຊະ; ການຄອງຣາຊສົມບັດນັ້ນ ກໍຍັງບໍ່ມີຄ່າເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກ (໑/໑໖) ແຫ່ງອຸໂປສົດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ. ເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເພາະຣາຊສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກຂອງທິບແລ້ວ ຍັງເປັນຂອງຕໍ່າຕ້ອຍ (ຄືກັບຊັບຂອງຄົນອະນາຖາ).”

---

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni paññāsa vassāni, cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ດູກ່ອນວິສາຂາ, ຫ້າສິບປີຂອງມະນຸດ ເທົ່າກັບວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ສາມສິບວັນນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ, ສິບສອງເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ຫ້າຮ້ອຍປີທິບນັ້ນ ເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຍິງ ຫຼື ຊາຍ ບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອໄດ້ຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ພາຍຫຼັງການຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້ແລ້ວວ່າ: «ຣາຊສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກຂອງທິບແລ້ວ ຍັງເປັນຂອງຕໍ່າຕ້ອຍ».”

---

‘‘Yaṃ, visākhe, mānusakaṃ vassasataṃ, tāvatiṃsānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena vassasahassaṃ tāvatiṃsānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati [Pg.86] yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ດູກ່ອນວິສາຂາ, ໜຶ່ງຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ ເທົ່າກັບວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ສາມສິບວັນນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ, ສິບສອງເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ໜຶ່ງພັນປີທິບນັ້ນ ເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຍິງ ຫຼື ຊາຍ ບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອໄດ້ຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ພາຍຫຼັງການຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້ແລ້ວວ່າ: «ຣາຊສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກຂອງທິບແລ້ວ ຍັງເປັນຂອງຕໍ่าຕ້ອຍ».”

---

‘‘Yāni, visākhe, mānusakāni dve vassasatāni…pe… cattāri vassasatāni…pe… aṭṭha vassasatāni…pe… soḷasa vassasatāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, visākhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, visākhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā’’’ti.

“ດູກ່ອນວິສາຂາ, ສອງຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ສີ່ຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ແປດຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ໜຶ່ງພັນຫົກຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ ເທົ່າກັບວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນປຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ສາມສິບວັນນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ, ສິບສອງເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ສິບຫົກພັນປີທິບນັ້ນ ເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນປຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ຍິງ ຫຼື ຊາຍ ບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອໄດ້ຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ພາຍຫຼັງການຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງເທວະດາຊັ້ນປຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ດູກ່ອນວິສາຂາ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້ແລ້ວວ່າ: «ຣາຊສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບຄວາມສຸກຂອງທິບແລ້ວ ຍັງເປັນຂອງຕໍ່າຕ້ອຍ».”

---

‘‘Pāṇaṃ na haññe na cadinnamādiye,Musā na bhāse na ca majjapo siyā;

Abrahmacariyā virameyya methunā,Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ.

“ບໍ່ຄວນຂ້າສັດ, ບໍ່ຄວນຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ບໍ່ຄວນເວົ້າຕົວະ, ບໍ່ຄວນເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ, ຄວນງົດເວັ້ນຈາກອະພຣົມມະຈະລິຍະອັນເປັນເມຖຸນທັມ, ແລະ ບໍ່ຄວນບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາຄ່ຳຄືນ (ເວລາຜິດການ).

---

‘‘Mālaṃ na dhāre na ca gandhamācare,Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate;

Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ,Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ.

“ບໍ່ຄວນທັດຊົງດອກໄມ້ ແລະ ບໍ່ຄວນລູບໄລ້ຂອງຫອມ, ຄວນນອນເທິງຕັ່ງຕ່ຳ ຫຼື ເທິງເຄື່ອງປູລາດເທິງພື້ນດິນ. ນີ້ຄືອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຊົງເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ຊົງປະກາດໄວ້ແລ້ວ.

---

‘‘Cando ca suriyo ca ubho sudassanā,Obhāsayaṃ anupariyanti yāvatā;

Tamonudā te pana antalikkhagā,Nabhe pabhāsanti disāvirocanā.

“ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດ ທັງສອງເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າຊົມ, ຍ່ອມສ່ອງແສງສະຫວ່າງໂຄຈອນໄປທົ່ວບໍລິເວນ, ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳຈັດຄວາມມືດ ໂຄຈອນໄປໃນອາກາດ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໃນທ້ອງຟ້າ ເຮັດໃຫ້ທິດທັງຫຼາຍສະຫວ່າງສະໄຫວ.

---

‘‘Etasmiṃ yaṃ vijjati antare dhanaṃ,Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ;

Siṅgīsuvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ,Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati.

“ໃນຂອບເຂດທີ່ດວງຈັນ ແລະ ດວງອາທິດໂຄຈອນໄປນີ້ ມີຊັບສົມບັດໃດໆ ຢູ່ ເຊັ່ນ: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນອັນງົດງາມ, ຄຳສິງຄີ ຫຼື ຄຳຊົມພູນຸດ ແລະ ຄຳທຳມະຊາດ ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ຊາດະຣູບ ຫຼື ຫະຕະກະ.

---

‘‘Aṭṭhaṅgupetassa [Pg.87] uposathassa,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ;

Candappabhā tāragaṇā ca sabbe.

“ຊັບສົມບັດທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ລວມທັງແສງຈັນ ແລະ ໝູ່ດາວທັງຫຼາຍ ກໍຍັງບໍ່ມີຄ່າເຖິງສ່ຽວທີສิບຫົກ (໑/໑໖) ແຫ່ງອານິສົງຂອງອຸໂປສົດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ.

---

‘‘Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā,Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ;

Puññāni katvāna sukhudrayāni,Aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti. tatiyaṃ;

“ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ຍິງ ຫຼື ຊາຍ ຜູ້ມີສິນ ຄວນເຂົ້າຈຳອຸໂປສົດສິນ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ, ເມື່ອໄດ້ເຮັດບຸນທັງຫຼາຍອັນນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຖືກຕິຕຽນ ແລະ ເຂົ້າເຖິງສະຫວັນອັນເປັນບໍຣົມມະສຸກ.” (ສູດທີສາມ ຈົບ)

---

4. Vāseṭṭhasuttaṃ

໔. ວາເສດຖະສູດ

---

44. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho vāseṭṭho upāsako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho vāseṭṭhaṃ upāsakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘aṭṭhaṅgasamannāgato, vāseṭṭha, uposatho upavuttho mahapphalo hoti…pe… aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti.

໔໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄານສາລາ ປ່າທຳມະຊາດມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ ວາເສດຖະອຸປາສົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບວາເສດຖະອຸປາສົກ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ດູກ່ອນວາເສດຖະ, ອຸໂປສົດທີ່ອະຣິຍະສາວົກເຂົ້າຈຳແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ... ລະ... ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຖືກຕິຕຽນ ແລະ ເຂົ້າເຖິງສະຫວັນອັນເປັນບໍຣົມມະສຸກ.”

---

Evaṃ vutte vāseṭṭho upāsako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘piyā me, bhante, ñātisālohitā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, piyānampi me assa ñātisālohitānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sabbe cepi, bhante, khattiyā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, sabbesampissa khattiyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sabbe cepi, bhante, brāhmaṇā…pe… vessā … suddā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, sabbesampissa suddānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ວາເສດຖະອຸປາສົກ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຫາກຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພຣະອົງ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າພຣະອົງ ຕະຫຼອດກາລານານ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຫາກກະສັດທັງປວງ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ກະສັດທັງປວງ ຕະຫຼອດກາລານານ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຫາກພຣາມທັງປວງ... ລະ... ແພດທັງປວງ... ສູດທັງປວງ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ສູດທັງປວງ ຕະຫຼອດກາລານານ.”

---

‘‘Evametaṃ, vāseṭṭha, evametaṃ, vāseṭṭha! Sabbe cepi, vāseṭṭha, khattiyā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, sabbesampissa khattiyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sabbe cepi, vāseṭṭha, brāhmaṇā…pe… vessā… suddā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, sabbesampissa suddānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Sadevako cepi, vāseṭṭha, loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, sadevakassapissa lokassa samārakassa [Pg.88] sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya dīgharattaṃ hitāya sukhāya. Ime cepi, vāseṭṭha, mahāsālā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, imesampissa mahāsālānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya ( ). Ko pana vādo manussabhūtassā’’ti! Catutthaṃ.

“ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ວາເສດຖະ, ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ວາເສດຖະ! ຖ້າຫາກກະສັດທັງປວງ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ກະສັດທັງປວງ ຕະຫຼອດກາລານານ. ຖ້າຫາກພຣາມທັງປວງ... ລະ... ແພດທັງປວງ... ສູດທັງປວງ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ສູດທັງປວງ ຕະຫຼອດກາລານານ. ຖ້າຫາກໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ, ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະพຣາມ, ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ, ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ, ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ ຕະຫຼອດກາລານານ. ດູກ່ອນວາເສດຖະ, ແມ້ແຕ່ຕົ້ນຮັງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານີ້ ຖ້າຫາກມີຈິດສຳນຶກ ແລະ ຈະພາກັນຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການນີ້, ຂໍ້ການຮັກສາອຸໂປສົດນັ້ນ ກໍຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຕົ້ນຮັງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານີ້ ຕະຫຼອດກາລານານ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ເກີດມາເປັນມະນຸດເລົ່າ!” (ສູດທີສີ່ ຈົບ)

---

5. Bojjhasuttaṃ

໕. ໂພຊຊາສູດ

---

45. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bojjhā upāsikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho bojjhaṃ upāsikaṃ bhagavā etadavoca –

໔໕. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງໂພຊຊາອຸປາສິກາ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບນາງໂພຊຊາອຸປາສິກາ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ:

---

‘‘Aṭṭhaṅgasamannāgato, bojjhe, uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṃ upavuttho ca, bojjhe, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro? Idha, bojjhe, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī dayāpannā, sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti…pe….

“ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ มีຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ແນວໃດ? ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມພິຈາລະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັດຕຣາ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ໃນວັນນີ້, ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະລະການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັດຕຣາ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່. ເຮົາຊື່ວ່າໄດ້ເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄຸນນີ້ ແລະອຸໂປສົດກໍຈະເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ.’ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຊື່ວ່າປະກອບດ້ວຍອົງທີໜຶ່ງນີ້... ລະ...”

---

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi, uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti. Evaṃ upavuttho kho, bojjhe, aṭṭhaṅgasamannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro.

“‘ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການນອນເທິງທີ່ນອນອันສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ຍ່ອມສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ຄື ເທິງຕຽງນ້ອຍ ຫຼືເທິງເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ ຕະຫຼອດຊີວິດ. ໃນວັນນີ້, ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ເຮົາກໍຈະລະການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການນອນເທິງທີ່ນອນອັນສູງແລະທີ່ນອນອັນໃຫຍ່ ຍ່ອມສຳເລັດການນອນເທິງທີ່ນອນອັນຕ່ຳ ຄື ເທິງຕຽງນ້ອຍ ຫຼືເທິງເຄື່ອງລາດດ້ວຍຫຍ້າ. ເຮົາຊື່ວ່າໄດ້ເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄຸນນີ້ ແລະອຸໂປສົດກໍຈະເປັນອັນເຮົາຮັກສາແລ້ວ.’ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຊື່ວ່າປະກອບດ້ວຍອົງທີແປດນີ້. ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ.”

---

‘‘Kīvamahapphalo [Pg.89] hoti, kīvamahānisaṃso, kīvamahājutiko, kīvamahāvipphāro? Seyyathāpi, bojjhe, yo imesaṃ soḷasannaṃ mahājanapadānaṃ pahūtarattaratanānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreyya, seyyathidaṃ – aṅgānaṃ magadhānaṃ kāsīnaṃ kosalānaṃ vajjīnaṃ mallānaṃ cetīnaṃ vaṅgānaṃ kurūnaṃ pañcālānaṃ macchānaṃ sūrasenānaṃ assakānaṃ avantīnaṃ gandhārānaṃ kambojānaṃ, aṭṭhaṅgasamannāgatassa uposathassa etaṃ kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. Taṃ kissa hetu? Kapaṇaṃ, bojjhe, mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya.

“ອຸໂປສົດນັ້ນ ມີຜົນຫຼາຍພຽງໃດ? ມີອານິສົງຫຼາຍພຽງໃດ? ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍພຽງໃດ? ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍພຽງໃດ? ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ປຽບເໝືອນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ຄອບຄອງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ແລະອຳນາດແຫ່ງລາຊາໃນມະຫາຊົນນະບົດທັງສິບຫົກເຫຼົ່ານີ້ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍລັດຕະນະຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ ຄື: ແຄວ້ນອັງຄະ, ມະຄະທະ, ກາສີ, ໂກສົນ, ວັດຊີ, ມັລລະ, ເຈຕີ, ວັງຄະ, ກຸຣຸ, ປັນຈາລະ, ມັດສຍະ, ສຸຣະເສນະ, ອັດສະກະ, ອະວັນຕີ, ຄັນທາຣະ, ແລະກຳໂພຊະ. ເຖິງຢ່າງນັ້ນ, ຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນແຄວ້ນທັງສິບຫົກນັ້ນ ກໍຍັງບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກ (ໜຶ່ງສ່ວນສິບຫົກ) ແຫ່ງອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ. ຂໍ້ນັ້ນເພาະເຫດໃດ? ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ເພາະວ່າລາຊະສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບສຸຂະພາບທິບແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຂອງເລັກນ້ອຍ (ຄືກັບຂອງຄົນຍາກຈົນ).”

---

‘‘Yāni, bojjhe, mānusakāni paññāsa vassāni, cātumahārājikānaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni pañca vassasatāni cātumahārājikānaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bojjhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bojjhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāya’’’.

“ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ຫ້າສິບປີຂອງມະນຸດ ເທົ່າກັບວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ສາມສິບວັນໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ຫ້າຮ້ອຍປີທິບໂດຍປີທິບນັ້ນ ເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ສະຕຣີຫຼືບຸຣຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນກັບເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ. ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ: ‘ລາຊະສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບສຸຂະພາບທິບແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຂອງເລັກນ້ອຍ’.”

---

‘‘Yaṃ, bojjhe, mānusakaṃ vassasataṃ…pe… tāni, bojjhe, mānusakāni dve vassasatāni…pe… cattāri vassasatāni…pe… aṭṭha vassasatāni…pe… soḷasa vassasatāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ eso eko rattindivo. Tāya rattiyā tiṃsarattiyo māso. Tena māsena dvādasamāsiyo saṃvaccharo. Tena saṃvaccharena dibbāni soḷasa vassasahassāni paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ āyuppamāṇaṃ. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bojjhe, vijjati yaṃ idhekacco itthī vā puriso vā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavasitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyya. Idaṃ kho panetaṃ, bojjhe, sandhāya bhāsitaṃ – ‘kapaṇaṃ mānusakaṃ rajjaṃ dibbaṃ sukhaṃ upanidhāyā’’’ti.

“ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ໜຶ່ງຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ສອງຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ສີ່ຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ແປດຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ... ລະ... ໜຶ່ງພັນຫົກຮ້ອຍປີຂອງມະນຸດ ເທົ່າກັບວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງຂອງເທວະດາຊັ້ນປາຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ສາມສິບວັນໂດຍລາຕີນັ້ນເປັນໜຶ່ງເດືອນ. ສິບສອງເດືອນໂດຍເດືອນນັ້ນເປັນໜຶ່ງປີ. ໜຶ່ງໝື່ນຫົກພັນປີທິບໂດຍປີທິບນັ້ນ ເປັນປະມານອາຍຸຂອງເທວະດາຊັ້ນປາຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ເປັນໄປໄດ້ທີ່ສະຕຣີຫຼືບຸຣຸດບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນກັບເທວະດາຊັ້ນປາຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ. ດູກ່ອນນາງໂພຊຊາ, ຄຳນີ້ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ນີ້ວ່າ: ‘ລາຊະສົມບັດຂອງມະນຸດ ເມື່ອປຽບທຽບກັບສຸຂະພາບທິບແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຂອງເລັກນ້ອຍ’.”

---

‘‘Pāṇaṃ na haññe na cadinnamādiye,Musā na bhāse na ca majjapo siyā;

Abrahmacariyā virameyya methunā,Rattiṃ na bhuñjeyya vikālabhojanaṃ.

“ບໍ່ພຶງຂ້າສັດ, ບໍ່ພຶງຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ບໍ່ພຶງກ່າວຄຳຕົວະ, ບໍ່ພຶງເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ, ພຶງເວັ້ນຈາກອະພຣົມມະຈະລິຍະອັນເປັນເລື່ອງເມຖຸນ, ແລະບໍ່ພຶງບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາຄ່ຳຄືນອັນເປັນເວລາວິການ.”

---

‘‘Mālaṃ [Pg.90] na dhāre na ca gandhamācare,Mañce chamāyaṃ va sayetha santhate;

Etañhi aṭṭhaṅgikamāhuposathaṃ,Buddhena dukkhantagunā pakāsitaṃ.

“ບໍ່ພຶງທັດຊົງດອກໄມ້ ແລະບໍ່ພຶງລູບໄລ້ຂອງຫອມ, ພຶງນອນເທິງຕຽງ ຫຼືເທິງແຜ່ນດິນທີ່ລາດດ້ວຍເຄື່ອງລາດ. ນີ້ຄືອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ ທີ່ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້ຊົງປະກາດໄວ້.”

---

‘‘Cando ca suriyo ca ubho sudassanā,Obhāsayaṃ anupariyanti yāvatā;

Tamonudā te pana antalikkhagā,Nabhe pabhāsanti disāvirocanā.

“ພະຈັນແລະພະອາທິດທັງສອງ ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າຊົມງາມ ຍ່ອມໂຄຈອນສ່ອງແສງສະຫວ່າງໄປຕະຫຼອດທົ່ວບໍລິເວນທີ່ກຳນົດໄວ້ພຽງໃດ. ດວງດາວທັງສອງນັ້ນ ເປັນຜູ້ກຳຈັດຄວາມມືດ ໂຄຈອນໄປໃນອາກາດ ຍ່ອມສ່ອງແສງສະຫວ່າງໃນທ້ອງຟ້າ ເຮັດໃຫ້ທິດທັງຫຼາຍຮຸ່ງເຮືອງ.”

---

‘‘Etasmiṃ yaṃ vijjati antare dhanaṃ,Muttā maṇi veḷuriyañca bhaddakaṃ;

Siṅgīsuvaṇṇaṃ atha vāpi kañcanaṃ,Yaṃ jātarūpaṃ haṭakanti vuccati.

“ຊັບໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ຄື ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນອັນງາມ, ທອງສິງຄີ ຫຼືຄຳທຳມະຊາດ ທີ່ເອີ້ນວ່າ ຊາດະຣູບ ແລະຫະຕະກະ.”

---

‘‘Aṭṭhaṅgupetassa uposathassa,Kalampi te nānubhavanti soḷasiṃ;

Candappabhā tāragaṇā ca sabbe.

“ຊັບທັງໝົດນັ້ນ ພ້ອມທັງແສງເດືອນແລະໝູ່ດາວທັງປວງ ກໍຍັງບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກ (ໜຶ່ງສ່ວນສິບຫົກ) ແຫ່ງອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ.”

---

‘‘Tasmā hi nārī ca naro ca sīlavā,Aṭṭhaṅgupetaṃ upavassuposathaṃ;

Puññāni katvāna sukhudrayāni,Aninditā saggamupenti ṭhāna’’nti. pañcamaṃ;

“ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ສະຕຣີແລະບຸຣຸດຜູ້ມີສີລ ພຶງຮັກສາອຸໂປສົດອັນປະກອບດ້ວຍອົງແປດປະການ. ເມື່ອໄດ້ເຮັດບຸນທັງຫຼາຍອັນມີຄວາມສຸກເປັນກຳໄລແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຖືກຕິຕຽນ ແລະເຂົ້າເຖິງສະຖານທີ່ສະຫວັນ.” (ຈົບສູດທີຫ້າ)

---

6. Anuruddhasuttaṃ

໖. “ອະນຸຣຸດທະສູດ”

---

46. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho divāvihāraṃ gato hoti paṭisallīno. Atha kho sambahulā manāpakāyikā devatā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho tā devatā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ – ‘‘mayaṃ, bhante anuruddha, manāpakāyikā nāma devatā tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattema. Mayaṃ, bhante anuruddha, yādisakaṃ vaṇṇaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ vaṇṇaṃ ṭhānaso paṭilabhāma; yādisakaṃ saraṃ ākaṅkhāma [Pg.91] tādisakaṃ saraṃ ṭhānaso paṭilabhāma; yādisakaṃ sukhaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ sukhaṃ ṭhānaso paṭilabhāma. Mayaṃ, bhante anuruddha, manāpakāyikā nāma devatā imesu tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattemā’’ti.

໔໖. “ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສຳພີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ຫຼີກອອກໄປພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ ແລະຫຼີກເລັ້ນຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ (ມະນາປະກາຍິກາ) ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ໄຫວ້ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ທ່ານອະນຸຣຸດທະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຊື່ວ່າ ເທວະດາມະນາປະກາຍິກາ ຍ່ອມມີອຳນາດແລະບັງຄັບບັນຊາໃນຖານະສາມປະການ. ข້າແດ່ທ່ານອະນຸຣຸດທະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາວັນນະ (ຜິວພັນ) ເຊັ່ນໃດ ຍ່ອມໄດ້ວັນນະເຊັ່ນນັ້ນໃນທັນທີ; ປາດຖະໜາສຽງເຊັ່ນໃດ ຍ່ອມໄດ້ສຽງເຊັ່ນນັ້ນໃນທັນທີ; ປາດຖະໜາສຸກເຊັ່ນໃດ ຍ່ອມໄດ້ສຸກເຊັ່ນນັ້ນໃນທັນທີ. ຂ້າແດ່ທ່ານອະນຸຣຸດທະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຊື່ວ່າ ເທວະດາມະນາປະກາຍິກາ ຍ່ອມມີອຳນາດແລະບັງຄັບບັນຊາໃນຖານະສາມປະການນີ້ແລ້ວ.’”

---

Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi – ‘‘aho vatimā devatā sabbāva nīlā assu nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā’’ti. Atha kho tā devatā āyasmato anuruddhassa cittamaññāya sabbāva nīlā ahesuṃ nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā.

“ຄັ້ງນັ້ນ ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ໂອໜໍ! ເຮັດແນວໃດ ເທວະດາທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ພຶງເປັນສີຂຽວ ມີຜິວພັນສີຂຽວ ມີຜ້າສີຂຽວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂຽວທັງໝົດ.’ ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ຄວາມຄິດຂອງພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ກາຍເປັນສີຂຽວ ມີຜິວພັນສີຂຽວ ມີຜ້າສີຂຽວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂຽວທັງໝົດ.”

---

Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi – ‘‘aho vatimā devatā sabbāva pītā assu…pe… sabbāva lohitakā assu… sabbāva odātā assu odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā’’ti. Atha kho tā devatā āyasmato anuruddhassa cittamaññāya sabbāva odātā ahesuṃ odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā.

“ຄັ້ງນັ້ນ ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ໂອໜໍ! ເຮັດແນວໃດ ເທວະດາທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ພຶງເປັນສີເfloat... ລະ... ພຶງເປັນສີແດງ... ພຶງເປັນສີຂາວ ມີຜິວພັນສີຂາວ ມີຜ້າສີຂາວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂາວທັງໝົດ.’ ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ຄວາມຄິດຂອງພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ກາຍເປັນສີຂາວ ມີຜິວພັນສີຂາວ ມີຜ້າສີຂາວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂາວທັງໝົດ.”

---

Atha kho tā devatā ekā ca gāyi ekā ca nacci ekā ca accharaṃ vādesi. Seyyathāpi nāma pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭipatāḷitassa kusalehi susamannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca; evamevaṃ tāsaṃ devatānaṃ alaṅkārānaṃ saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca. Atha kho āyasmā anuruddho indriyāni okkhipi.

“ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ອົງໜຶ່ງກໍຮ້ອງເພງ ອົງໜຶ່ງກໍຟ້ອນ ອົງໜຶ່ງກໍດີດນິ້ວມື. ປຽບເໝືອນສຽງດົນຕີມີອົງຫ້າປະການ ທີ່ຝຶກຝົນມາເປັນຢ່າງດີ ທີ່ປັບຈັງຫວະເປັນຢ່າງດີ ທີ່ບັນເລງໂດຍນັກດົນຕີຜູ້ສະຫຼາດ ຍ່ອມມີສຽງອันໄພເລາະ, ເປັນທີ່ຕິດໃຈ, ເປັນທີ່ໜ້າຮັກ, ເປັນທີ່ເພີດເພີນ, ແລະເປັນທີ່ມົວເມົາ ແນວໃດ; ສຽງເຄື່ອງປະດັບຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີສຽງອັນໄພເລາະ, ເປັນທີ່ຕິດໃຈ, ເປັນທີ່ໜ້າຮັກ, ເປັນທີ່ເພີດເພີນ, ແລະເປັນທີ່ມົວເມົາ ແນວນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ທອດຈັກຂຸລົງ.”

---

Atha kho tā devatā ‘‘na khvayyo anuruddho sādiyatī’’ti tatthevantaradhāyiṃsu. Atha kho āyasmā anuruddho sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā anuruddho bhagavantaṃ etadavoca –

“ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ວ່າ ‘ພະຄຸນເຈົ້າອະນຸຣຸດທະບໍ່ຍິນດີແລ້ວ’ ກໍຫາຍຕົວໄປໃນທີ່ນັ້ນເອງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ ໃນເວລາແລງ ໄດ້ອອກຈາກການຫຼີກເລັ້ນແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:”

---

‘‘Idhāhaṃ, bhante, divāvihāraṃ gato homi paṭisallīno. Atha kho, bhante, sambahulā manāpakāyikā devatā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhante, tā [Pg.92] devatā maṃ etadavocuṃ – ‘mayaṃ, bhante anuruddha, manāpakāyikā nāma devatā tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattema. Mayaṃ, bhante anuruddha, yādisakaṃ vaṇṇaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ vaṇṇaṃ ṭhānaso paṭilabhāma; yādisakaṃ saraṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ saraṃ ṭhānaso paṭilabhāma; yādisakaṃ sukhaṃ ākaṅkhāma tādisakaṃ sukhaṃ ṭhānaso paṭilabhāma. Mayaṃ, bhante anuruddha, manāpakāyikā nāma devatā imesu tīsu ṭhānesu issariyaṃ kārema vasaṃ vattemā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘aho vatimā devatā sabbāva nīlā assu nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā’ti. Atha kho, bhante, tā devatā mama cittamaññāya sabbāva nīlā ahesuṃ nīlavaṇṇā nīlavatthā nīlālaṅkārā.

“‘ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນວັນນີ້ ຂ້າພະອົງຫຼີກອອກໄປພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ ແລະຫຼີກເລັ້ນຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາມະນາປະກາຍິກາເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພະອົງເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ໄຫວ້ຂ້າພະອົງ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແດ່ທ່ານອະນຸຣຸດທະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຊື່ວ່າ ເທວະດາມະນາປະກາຍິກາ ຍ່ອມມີອຳນາດແລະບັງຄັບບັນຊາໃນຖານະສາມປະການ. ຂ້າແດ່ທ່ານອະນຸຣຸດທະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າປາດຖະໜາວັນນະເຊັ່ນໃດ ຍ່ອມໄດ້ວັນນະເຊັ່ນນັ້ນໃນທັນທີ; ປາດຖະໜາສຽງເຊັ່ນໃດ ຍ່ອມໄດ້ສຽງເຊັ່ນນັ້ນໃນທັນທີ; ປາດຖະໜາສຸກເຊັ່ນໃດ ຍ່ອມໄດ້ສຸກເຊັ່ນນັ້ນໃນທັນທີ. ຂ້າແດ່ທ່ານອະນຸຣຸດທະ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຊື່ວ່າ ເທວະດາມະນາປະກາຍິກາ ຍ່ອມມີອຳນາດແລະບັງຄັບບັນຊາໃນຖານະສາມປະການນີ້ແລ້ວ.” ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະອົງໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໂອໜໍ! ເຮັດແນວໃດ ເທວະດາທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ພຶງເປັນສີຂຽວ ມີຜິວພັນສີຂຽວ ມີຜ້າສີຂຽວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂຽວທັງໝົດ.” ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ຄວາມຄິດຂອງຂ້າພະອົງແລ້ວ ກໍໄດ້ກາຍເປັນສີຂຽວ ມີຜິວພັນສີຂຽວ ມີຜ້າສີຂຽວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂຽວທັງໝົດ.’”

---

‘‘Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘aho vatimā devatā sabbāva pītā assu…pe… sabbāva lohitakā assu…pe… sabbāva odātā assu odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā’ti. Atha kho, bhante, tā devatā mama cittamaññāya sabbāva odātā ahesuṃ odātavaṇṇā odātavatthā odātālaṅkārā.

“‘ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພະອົງໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໂອໜໍ! ເຮັດແນວໃດ ເທວະດາທັງໝົດເຫຼົ່ານີ້ ພຶງເປັນສີເຫຼືອງ... ລະ... ພຶງເປັນສີແດງ... ພຶງເປັນສີຂາວ ມີຜິວພັນສີຂາວ ມີຜ້າສີຂາວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂາວທັງໝົດ.” ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ຄວາມຄິດຂອງຂ້າພະອົງແລ້ວ ກໍໄດ້ກາຍເປັນສີຂາວ ມີຜິວພັນສີຂາວ ມີຜ້າສີຂາວ ມີເຄື່ອງປະດັບສີຂາວທັງໝົດ.’”

---

‘‘Atha kho, bhante, tā devatā ekā ca gāyi ekā ca nacci ekā ca accharaṃ vādesi. Seyyathāpi nāma pañcaṅgikassa tūriyassa suvinītassa suppaṭipatāḷitassa kusalehi susamannāhatassa saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca; evamevaṃ tāsaṃ devatānaṃ alaṅkārānaṃ saddo hoti vaggu ca rajanīyo ca kamanīyo ca pemanīyo ca madanīyo ca. Atha khvāhaṃ, bhante, indriyāni okkhipiṃ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ອົງໜຶ່ງກໍຂັບຮ້ອງ ອົງໜຶ່ງກໍຟ້ອນລຳ ອົງໜຶ່ງກໍຕົບມື. ປຽບເໝືອນສຽງດົນຕີມີອົງ ໕ ທີ່ປັບແຕ່ງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ທີ່ທົດສອບໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ທີ່ບັນເລງໂດຍຜູ້ຊ່ຽວຊານ ຍ່ອມມີສຽງມ່ວນອອນຊອນ ເປັນທີ່ຕິດໃຈ ເປັນທີ່ໜ້າຮັກ ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ແລະເປັນທີ່ມົວເມົາ ຢ່າງໃດ; ສຽງເຄື່ອງປະດັບຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີສຽງມ່ວນອອນຊອນ ເປັນທີ່ຕິດໃຈ ເປັນທີ່ໜ້າຮັກ ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ແລະເປັນທີ່ມົວເມົາ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າພຣະອົງໄດ້ທອດອິນຊີທັງຫຼາຍລົງ.

---

‘‘Atha kho, bhante, tā devatā ‘na khvayyo anuruddho sādiyatī’ti tatthevantaradhāyiṃsu. Katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī’’ti?

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ວ່າ 'ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າອະນຸຣຸດທະບໍ່ຍິນດີແລ້ວ' ກໍອັນຕຣະທານຫາຍໄປໃນທີ່ນັ້ນເອງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະຈັກປະການໃດແດ່ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ (ມະນາປະກາຍິກາ)?

---

‘‘Aṭṭhahi kho, anuruddha, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Katamehi aṭṭhahi? Idha, anuruddha, mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṃ upādāya tassa [Pg.93] hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.

ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໘ ປະການ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່. ທັມມະ ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ມານດາບິດາຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດ ຫວັງຄວາມເກື້ອກູນ ອະນຸເຄາະ ອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍົກໃຫ້ແກ່ສາມີໃດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕື່ນກ່ອນສາມີນັ້ນ ນອນພາຍຫຼັງ ຄອຍຟັງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ແລະເວົ້າຈາໄພເລາະອ່ອນຫວານ.

---

‘‘Ye te bhattu garuno honti – mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti vā – te sakkaroti, garuṃ karoti, māneti, pūjeti, abbhāgate ca āsanodakena paṭipūjeti.

ຊົນເຫຼົ່າໃດທີ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງສາມີ ເປັນຕົ້ນວ່າ ມານດາ ບິດາ ຫຼືສະມະນະພຣາມ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະເມື່ອທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນມາຮອດ ກໍຕ້ອນຮັບດ້ວຍອາສະນະແລະນ້ຳດື່ມ.

---

‘‘Ye te bhattu abbhantarā kammantā – uṇṇāti vā kappāsāti vā – tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgatā alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ.

ການງານພາຍໃນບ້ານຂອງສາມີໃດໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ງານຂົນສັດ ຫຼືງານຝ້າຍ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາພິຈາລະນາອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ ສາມາດເຮັດໄດ້ ສາມາດຈັດແຈງໄດ້.

---

‘‘Yo so bhattu abbhantaro antojano – dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā – tesaṃ katañca katato jānāti akatañca akatato jānāti, gilānakānañca balābalaṃ jānāti khādanīyaṃ bhojanīyañcassa paccaṃsena saṃvibhajati.

ຄົນພາຍໃນບ້ານຂອງສາມີຄົນໃດ ເປັນຕົ້ນວ່າ ທາດ ຄົນໃຊ້ ຫຼືກຳມະກອນ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມຮູ້ການງານທີ່ເຂົາເຮັດແລ້ວວ່າເຮັດແລ້ວ ຮູ້ການງານທີ່ເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດວ່າບໍ່ໄດ້ເຮັດ ຮູ້ກຳລັງແລະຄວາມເຈັບໄຂ້ຂອງເຂົາ ແລະແບ່ງປັນຂອງຂົບຄ້ຽວຂອງບໍລິໂພກໃຫ້ຕາມສ່ວນອັນຄວນ.

---

‘‘Yaṃ bhattu āharati dhanaṃ vā dhaññaṃ vā jātarūpaṃ vā taṃ ārakkhena guttiyā sampādeti, tattha ca hoti adhuttī athenī asoṇḍī avināsikā.

ຊັບ ເຂົ້າເປືອກ ຫຼືຄຳ ທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມຮັກສາຄຸ້ມຄອງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ຫຼິ້ນການພະນັນ ບໍ່ເປັນຜູ້ລັກຂະໂມຍ ບໍ່ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ທຳລາຍຊັບນັ້ນ.

---

‘‘Upāsikā kho pana hoti buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā.

ເປັນອຸປາສິກາ ຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ເຖິງພຣະທັມເປັນທີ່ເພິ່ງ ເຖິງພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງ.

---

‘‘Sīlavatī kho pana hoti – pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā.

ເປັນຜູ້ມີສີລ ຄື ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ.

---

‘‘Cāgavatī kho pana hoti. Vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgā payatapāṇinī vossaggaratā yācayogā dānasaṃvibhāgaratā.

ເປັນຜູ້ມີຄວາມເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະ) ຄື ຄອງເຮືອນດ້ວຍຈິດປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ ມີມືອັນສະອາດ ຍິນດີໃນການສະຫຼະ ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການແຈກຈ່າຍທານ.

---

‘‘Imehi kho, anuruddha, aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī’’ti.

ດູກ່ອນອະນຸຣຸດທະ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່.

---

‘‘Yo [Pg.94] naṃ bharati sabbadā, niccaṃ ātāpi ussuko;

Taṃ sabbakāmadaṃ posaṃ, bhattāraṃ nātimaññati.

sາມີໃດ ຍ່ອມລ້ຽງດູນາງຕະຫຼອດເວລາ ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນເພຽນຢູ່ສະເໝີ; ນາງຍ່ອມບໍ່ດູໝິ່ນສາມີນັ້ນ ຜູ້ເປັນບຸຣຸດຜູ້ໃຫ້ຄວາມໃຄ່ທັງປວງ ຜູ້ລ້ຽງດູນາງ.

---

‘‘Na cāpi sotthi bhattāraṃ, issāvādena rosaye;

Bhattu ca garuno sabbe, paṭipūjeti paṇḍitā.

ແລະສະຕີທີ່ດີ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ສາມີຂັດເຄືອງດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ຮິດສະຢา (ອິດສາ); ສະຕີຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມບູຊາຊົນທັງປວງທີ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງສາມີ.

---

‘‘Uṭṭhāhikā analasā, saṅgahitaparijjanā;

Bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໝັ່ນເພຽນ ບໍ່ກຽດຄ້ານ ສົງເຄາະຄົນຮ່ວມງານ (ບໍລິວານ); ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ ແລະຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ.

---

‘‘Yā evaṃ vattati nārī, bhattu chandavasānugā;

Manāpā nāma te devā, yattha sā upapajjatī’’ti. chaṭṭhaṃ;

ນາງໃດປະພຶດຢ່າງນີ້ ປະພຶດຕາມຄວາມປະສົງຂອງສາມີ; ນາງຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາ ຜູ້ມີຊື່ວ່າ 'ມະນາປະກາຍິກາ' ໃນເທວະໂລກນັ້ນ.

---

7. Dutiyavisākhāsuttaṃ

໗. ທຸຕິຍະວິສາຂາສູດ

---

47. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho visākhā migāramātā…pe… ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca –

໔໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ບຸບພາຣາມ ປຣາສາດຂອງນາງວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ... ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບນາງວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ:

---

‘‘Aṭṭhahi kho, visākhe, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Katamehi aṭṭhahi? Idha, visākhe, mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṃ upādāya tassa hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī…pe….

ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໘ ປະການ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່. ທັມມະ ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ມານດາບິດາຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດ ຫວັງຄວາມເກື້ອກູນ ອະນຸເຄາະ ອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍົກໃຫ້ແກ່ສາມີໃດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕື່ນກ່ອນສາມີນັ້ນ ນອນພາຍຫຼັງ ຄອຍຟັງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ແລະເວົ້າຈาໄພເລາະອ່ອນຫວານ... ຯລຯ...

---

‘‘Cāgavatī kho pana hoti. Vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgā payatapāṇinī vossaggaratā yācayogā dānasaṃvibhāgaratā. Imehi kho, visākhe, aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī’’ti.

ເປັນຜູ້ມີຄວາມເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະ) ຄື ຄອງເຮືອນດ້ວຍຈິດປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ ມີມືອັນສະອາດ ຍິນດີໃນການສະຫຼະ ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການແຈກຈ່າຍທານ. ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່.

---

‘‘Yo naṃ bharati sabbadā, niccaṃ ātāpi ussuko;

Taṃ sabbakāmadaṃ posaṃ, bhattāraṃ nātimaññati.

ສາມີໃດ ຍ່ອມລ້ຽງດູນາງຕະຫຼອດເວລາ ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນເພຽນຢູ່ສະເໝີ; ນາງຍ່ອມບໍ່ดູໝິ່ນສາມີນັ້ນ ຜູ້ເປັນບຸຣຸດຜູ້ໃຫ້ຄວາມໃຄ່ທັງປວງ ຜູ້ລ້ຽງດູນາງ.

---

‘‘Na [Pg.95] cāpi sotthi bhattāraṃ, issāvādena rosaye;

Bhattu ca garuno sabbe, paṭipūjeti paṇḍitā.

ແລະສະຕີທີ່ດີ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ສາມີຂັດເຄືອງດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ຮິດສະຢາ (ອິດສາ); ສະຕີຜູ້ມີປັນຍา ຍ່ອມບູຊາຊົນທັງປວງທີ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງສາມີ.

---

‘‘Uṭṭhāhikā analasā, saṅgahitaparijjanā;

Bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໝັ່ນເພຽນ ບໍ່ກຽດຄ້ານ ສົງເຄາະຄົນຮ່ວມງານ (ບໍລິວານ); ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ ແລະຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ.

---

‘‘Yā evaṃ vattati nārī, bhattu chandavasānugā;

Manāpā nāma te devā, yattha sā upapajjatī’’ti. sattamaṃ;

ນາງໃດປະພຶດຢ່າງນີ້ ປະພຶດຕາມຄວາມປະສົງຂອງສາມີ; ນາງຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາ ຜູ້ມີຊື່ວ່າ 'ມະນາປະກາຍິກາ' ໃນເທວະໂລກນັ້ນ.

---

8. Nakulamātāsuttaṃ

໘. ນະກຸລະມາຕາສູດ

---

48. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati suṃsumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Atha kho nakulamātā gahapatānī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā…pe…. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulamātaraṃ gahapatāniṃ bhagavā etadavoca –

໔໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ປ່າເພສາກະຣາວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ໃຫ້ອະໄພແກ່ສັດເນື້ອ (ມິຄະທາຍະວັນ) ໃກ້ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣີ ໃນແຄວ້ນພັກຄະ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງນະກຸລະມາຕາ ຄະຫະປະຕານີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ... ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບນາງນະກຸລະມາຕາ ຄະຫະປະຕານີ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ:

---

‘‘Aṭṭhahi kho, nakulamāte, dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. Katamehi aṭṭhahi? Idha, nakulamāte, mātugāmo yassa mātāpitaro bhattuno denti atthakāmā hitesino anukampakā anukampaṃ upādāya tassa hoti pubbuṭṭhāyinī pacchānipātinī kiṅkārapaṭissāvinī manāpacārinī piyavādinī.

ດູກ່ອນນະກຸລະມາຕາ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໘ ປະການ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່. ທັມມະ ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນນະກຸລະມາຕາ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທີ່ມານດາບິດາຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດ ຫວັງຄວາມເກື້ອກູນ ອະນຸເຄາະ ອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍົກໃຫ້ແກ່ສາມີໃດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕື່ນກ່ອນສາມີນັ້ນ ນອນພາຍຫຼັງ ຄອຍຟັງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ແລະເວົ້າຈາໄພເລາະອ່ອນຫວານ.

---

‘‘Ye te bhattu garuno honti – mātāti vā pitāti vā samaṇabrāhmaṇāti vā – te sakkaroti garuṃ karoti māneti pūjeti, abbhāgate ca āsanodakena paṭipūjeti.

ຊົນເຫຼົ່າໃດທີ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງສາມີ ເປັນຕົ້ນວ່າ ມານດາ ບິດາ ຫຼືສະມະນະພຣາມ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະເມື່ອທ່ານเຫຼົ່ານັ້ນມາຮອດ ກໍຕ້ອນຮັບດ້ວຍອາສະນະແລະນ້ຳດື່ມ.

---

‘‘Ye te bhattu abbhantarā kammantā – uṇṇāti vā kappāsāti vā – tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgatā alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ.

ການງານພາຍໃນບ້ານຂອງສາມີໃດໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ງານຂົນສັດ ຫຼືງານຝ້າຍ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາພິຈາລະນາອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ ສາມາດເຮັດໄດ້ ສາມາດຈັດແຈງໄດ້.

---

‘‘Yo so bhattu abbhantaro antojano – dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā – tesaṃ katañca katato jānāti akatañca akatato jānāti, gilānakānañca balābalaṃ jānāti khādanīyaṃ bhojanīyañcassa paccaṃsena saṃvibhajati.

ຄົນພາຍໃນບ້ານຂອງສາມີຄົນໃດ ເປັນຕົ້ນວ່າ ທາດ ຄົນໃຊ້ ຫຼືກຳມະກອນ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມຮູ້ການງານທີ່ເຂົາເຮັດແລ້ວວ່າເຮັດແລ້ວ ຮູ້ການງານທີ່ເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດວ່າບໍ່ໄດ້ເຮັດ ຮູ້ກຳລັງແລະຄວາມເຈັບໄຂ້ຂອງເຂົາ ແລະແບ່ງປັນຂອງຂົບຄ້ຽວຂອງບໍລິໂພກໃຫ້ຕາມສ່ວນອັນຄວນ.

---

‘‘Yaṃ [Pg.96] bhattā āharati dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā taṃ ārakkhena guttiyā sampādeti, tattha ca hoti adhuttī athenī asoṇḍī avināsikā.

ຊັບ ເຂົ້າເປືອກ ເງິນ ຫຼືຄຳ ທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມຮັກສາຄຸ້ມຄອງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ຫຼິ້ນການພະນັນ ບໍ່ເປັນຜູ້ລັກຂະໂມຍ ບໍ່ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາ ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ທຳລາຍຊັບນັ້ນ.

---

‘‘Upāsikā kho pana hoti buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā.

ເປັນອຸປາສິກາ ຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ ເຖິງພຣະທັມເປັນທີ່ເພິ່ງ ເຖິງພຣະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງ.

---

‘‘Sīlavatī kho pana hoti – pāṇātipātā paṭiviratā…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā…pe….

ເປັນຜູ້ມີສີລ ຄື ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ຯລຯ... ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ... ຯລຯ...

---

‘‘Cāgavatī kho pana hoti vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgā payatapāṇinī vossaggaratā yācayogā dānasaṃvibhāgaratā.

ເປັນຜູ້ມີຄວາມເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະ) ຄື ຄອງເຮືອນດ້ວຍຈິດປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ ມີມືອັນສະອາດ ຍິນດີໃນການສະຫຼະ ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການແຈກຈ່າຍທານ.

---

‘‘Imehi kho, nakulamāte, aṭṭhahi dhammehi samannāgato mātugāmo kāyassa bhedā paraṃ maraṇā manāpakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatī’’ti.

ດູກ່ອນນະກຸລະມາຕາ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ມີກາຍເປັນທີ່ຮັກໃຄ່.

---

‘‘Yo naṃ bharati sabbadā, niccaṃ ātāpi ussuko;

Taṃ sabbakāmadaṃ posaṃ, bhattāraṃ nātimaññati.

ສາມີໃດ ຍ່ອມລ້ຽງດູນາງຕະຫຼອດເວລາ ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນເພຽນຢູ່ສະເໝີ; ນາງຍ່ອມບໍ່ດູໝິ່ນສາມີນັ້ນ ຜູ້ເປັນບຸຣຸດຜູ້ໃຫ້ຄວາມໃຄ່ທັງປວງ ຜູ້ລ້ຽງດູນາງ.

---

‘‘Na cāpi sotthi bhattāraṃ, issāvādena rosaye;

Bhattu ca garuno sabbe, paṭipūjeti paṇḍitā.

ແລະສະຕີທີ່ດີ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ສາມີຂັດເຄືອງດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ຮິດສະຢາ (ອິດສາ); ສະຕີຜູ້ມີປັນຍา ຍ່ອມບູຊາຊົນທັງປວງທີ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບຂອງສາມີ.

---

‘‘Uṭṭhāhikā analasā, saṅgahitaparijjanā;

Bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໝັ່ນເພຽນ ບໍ່ກຽດຄ້ານ ສົງເຄາະຄົນຮ່ວມງານ (ບໍລິວານ); ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ ແລະຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ.

---

‘‘Yā evaṃ vattati nārī, bhattu chandavasānugā;

Manāpā nāma te devā, yattha sā upapajjatī’’ti. aṭṭhamaṃ;

ນາງໃດປະພຶດຢ່າງນີ້ ປະພຶດຕາມຄວາມປະສົງຂອງສາມີ; ນາງຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາ ຜູ້ມີຊື່ວ່າ 'ມະນາປະກາຍິກາ' ໃນເທວະໂລກນັ້ນ.

---

9. Paṭhamaidhalokikasuttaṃ

໙. ປະຖົມມະອິທະໂລກິກະສູດ

---

49. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Atha kho visākhā migāramātā yena bhagavā tenupasaṅkami…pe…. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca –

໔໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່บຸບພາຣາມ ປຣາສາດຂອງນາງວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ... ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບນາງວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ:

---

‘‘Catūhi [Pg.97] kho, visākhe, dhammehi samannāgato mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti, ayaṃsa loko āraddho hoti. Katamehi catūhi? Idha, visākhe, mātugāmo susaṃvihitakammanto hoti, saṅgahitaparijano, bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະ ໔ ປະການ ຍ່ອມຊື່ວ່າປະຕິບັດເພື່ອຊະນະໂລກນີ້ (ປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນໂລກນີ້) ແລະຍ່ອມປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນໂລກນີ້. ທັມມະ ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີ, ເປັນຜູ້ສົງເຄາະຄົນຮ່ວມງານ (ບໍລິວານ) ເປັນຢ່າງດີ, ປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ, ແລະຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo susaṃvihitakammanto hoti? Idha, visākhe, mātugāmo ye te bhattu abbhantarā kammantā – uṇṇāti vā kappāsāti vā – tattha dakkhā hoti analasā tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgatā alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo susaṃvihitakammanto hoti.

ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີເປັນຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີແນວໃດ? ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ການງານພາຍໃນບ້ານຂອງສາມີໃດໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ງານຂົນສັດ ຫຼືງານຝ້າຍ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາພິຈາລະນາອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ ສາມາດເຮັດໄດ້ ສາມາດຈັດແຈງໄດ້. ດູກ່ອນວິສາຂາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ສະຕີຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo saṅgahitaparijano hoti? Idha, visākhe, mātugāmo yo so bhattu abbhantaro antojano – dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā – tesaṃ katañca katato jānāti akatañca akatato jānāti, gilānakānañca balābalaṃ jānāti khādanīyaṃ bhojanīyañcassa paccaṃsena saṃvibhajati. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo saṅgahitaparijano hoti.

ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີເປັນຜູ້ສົງເຄາະຄົນຮ່ວມງານ (ບໍລິວານ) ເປັນຢ່າງດີແນວໃດ? ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ຄົນພາຍໃນບ້ານຂອງສາມີຄົນໃດ ເປັນຕົ້ນວ່າ ທາດ ຄົນໃຊ້ ຫຼືກຳມະກອນ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມຮູ້ການງານທີ່ເຂົາເຮັດແລ້ວວ່າເຮັດແລ້ວ ຮູ້ການງານທີ່ເຂົາຍັງບໍ່ໄດ້ເຮັດວ່າບໍ່ໄດ້ເຮັດ ຮູ້ກຳລັງແລະຄວາມເຈັບໄຂ້ຂອງເຂົາ ແລະແບ່ງປັນຂອງຂົບຄ້ຽວຂອງບໍລິໂພກໃຫ້ຕາມສ່ວນອັນຄວນ. ດູກ່ອນວິສາຂາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ສະຕີຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສົງເຄາະຄົນຮ່ວມງານ (ບໍລິວານ) ເປັນຢ່າງດີ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo bhattu manāpaṃ carati? Idha, visākhe, mātugāmo yaṃ bhattu amanāpasaṅkhātaṃ taṃ jīvitahetupi na ajjhācarati. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo bhattu manāpaṃ carati.

ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີແນວໃດ? ດູກ່ອນວິສາຂາ ສະຕີໃນໂລກນີ້ ສິ່ງໃດທີ່ສາມີບໍ່ພໍໃຈ ສະຕີນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປະພຶດລ່ວງເກີນສິ່ງນັ້ນ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຕ້ອງແລກດ້ວຍຊີວິດກໍຕາມ. ດູກ່ອນວິສາຂາ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ສະຕີຊື່ວ່າປະພຶດສິ່ງທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo sambhataṃ anurakkhati? Idha, visākhe, mātugāmo yaṃ bhattā āharati dhanaṃ vā dhaññaṃ vā rajataṃ vā jātarūpaṃ vā taṃ ārakkhena guttiyā sampādeti, tattha ca hoti adhuttī athenī asoṇḍī avināsikā. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo sambhataṃ anurakkhati. Imehi kho, visākhe, catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti, ayaṃsa loko āraddho hoti.

ດູກອນວິສາຂາ, ກໍສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາສຸມມາໄດ້ແນວໃດ? ດູກອນວິສາຂາ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຮັກສາ ຄຸ້ມຄອງຊັບສິນ, ເຂົ້າເປືອກ, ເງິນ ຫຼື ຄຳ ທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ ໃຫ້ປອດໄພ ແລະ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼິ້ນການພະນັນ, ບໍ່ລັກຂະໂມຍ, ບໍ່ດື່ມນ້ຳເມົາ, ບໍ່ທຳລາຍຊັບສິນນັ້ນໃຫ້ຈິບຫາຍ. ດູກອນວິສາຂາ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາສຸມມາໄດ້. ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອໄຊຊະນະໃນໂລກນີ້, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນໂລກນີ້.

---

‘‘Catūhi kho, visākhe, dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti, paraloko āraddho hoti. Katamehi catūhi? Idha, visākhe, mātugāmo saddhāsampanno hoti, sīlasampanno hoti, cāgasampanno hoti, paññāsampanno hoti.

ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດเพื่อໄຊຊະນະໃນປໍລະໂລກ, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນປໍລະໂລກ. ທຳ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກອນວິສາຂາ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

---

‘‘Kathañca[Pg.98], visākhe, mātugāmo saddhāsampanno hoti? Idha, visākhe, mātugāmo saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo saddhāsampanno hoti.

ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາແນວໃດ? ດູກອນວິສາຂາ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມມີສັດທາ, ເຄົາລົບເຊື່ອໝັ້ນໃນພະປັນຍາຕັດສະຮູ້ຂອງພະຕາຖາຄົດວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍລະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະລະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸກຄົນທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'. ດູກອນວິສາຂາ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo sīlasampanno hoti? Idha, visākhe, mātugāmo pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo sīlasampanno hoti.

ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນແນວໃດ? ດູກອນວິສາຂາ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກອນວິສາຂາ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo cāgasampanno hoti? Idha, visākhe, mātugāmo vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgā payatapāṇinī vossaggaratā yācayogā dānasaṃvibhāgaratā. Evaṃ kho, visākhe, mātugāmo cāgasampanno hoti.

ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກແນວໃດ? ດູກອນວິສາຂາ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຄອງເຮືອນດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່, ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ, ມີມືອັນສະອາດ (ຍິນດີໃນການໃຫ້ທານ), ຍິນດີໃນການສະຫຼະ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຂໍ, ຍິນດີໃນການແຈກຢາຍທານ. ດູກອນວິສາຂາ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ.

---

‘‘Kathañca, visākhe, mātugāmo paññāsampanno hoti? Idha, visākhe, mātugāmo paññavā hoti…pe… evaṃ kho, visākhe, mātugāmo paññāsampanno hoti. Imehi kho, visākhe, catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti, paraloko āraddho hotī’’ti.

ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາແນວໃດ? ດູກອນວິສາຂາ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ມີປັນຍາ... ດູກອນວິສາຂາ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ. ດູກອນວິສາຂາ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອໄຊຊະນະໃນປໍລະໂລກ, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນປໍລະໂລກ.

---

‘‘Susaṃvihitakammantā, saṅgahitaparijjanā;

Bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

ສະຕີຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີ, ສົງເຄາະຄົນສະໜິດບໍລິວານ, ປະພຶດເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ, ແລະ ຄອຍປົກປັກຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາມາໄດ້.

---

‘‘Saddhā sīlena sampannā, vadaññū vītamaccharā;

Niccaṃ maggaṃ visodheti, sotthānaṃ samparāyikaṃ.

ສະຕີຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາແລະສິນ, ຮູ້ຄວາມປະສົງຂອງຜູ້ຂໍ, ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່, ຍ່ອມຊຳລະທາງອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫວັດດີໃນປໍລະໂລກຢູ່ເປັນນິດ.

---

‘‘Iccete aṭṭha dhammā ca, yassā vijjanti nāriyā;

Tampi sīlavatiṃ āhu, dhammaṭṭhaṃ saccavādiniṃ.

ທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີຢູ່ໃນສະຕີໃດ, ບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມຮຽກສະຕີນັ້ນວ່າ ເປັນຜູ້ມີສິນ, ຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳ, ແລະ ເປັນຜູ້ເວົ້າຄຳຈິງ.

---

‘‘Soḷasākārasampannā, aṭṭhaṅgasusamāgatā;

Tādisī sīlavatī upāsikā;

Upapajjati devalokaṃ manāpa’’nti. navamaṃ;

ອຸປາສິກາຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາການ 16 ປະການ ແລະ ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ຢ່າງນັ້ນ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງເທວະໂລກອັນເປັນທີ່ພໍໃຈ. (ຈົບສູດທີເກົ້າ)

---

10. Dutiyaidhalokikasuttaṃ

໑໐. ທຸຕິຍະອິທະໂລກິກະສູດ (ສູດທີສອງ ວ່າດ້ວຍໂລກນີ້)

---

50. ‘‘Catūhi[Pg.99], bhikkhave, dhammehi samannāgato mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti, ayaṃsa loko āraddho hoti. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, mātugāmo susaṃvihitakammanto hoti, saṅgahitaparijano, bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

໕໐. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອໄຊຊະນະໃນໂລກນີ້, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນໂລກນີ້. ທຳ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີ, ສົງເຄາະຄົນສະໜິດບໍລິວານ, ປະພຶດເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ, ແລະ ຄອຍປົກປັກຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາມາໄດ້.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo susaṃvihitakammanto hoti? Idha, bhikkhave, mātugāmo ye te bhattu abbhantarā kammantā…pe… evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo susaṃvihitakammanto hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມສະຫຼາດໃນການງານພາຍໃນເຮືອນຂອງສາມີ... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີ.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo saṅgahitaparijano hoti? Idha, bhikkhave, mātugāmo yo so bhattu abbhantaro antojano…pe… evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo saṅgahitaparijano hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ສົງເຄາະຄົນສະໜິດບໍລິວານແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມສົງເຄາະຄົນພາຍໃນເຮືອນຂອງສາມີ... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສົງເຄາະຄົນສະໜິດບໍລິວານ.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo bhattu manāpaṃ carati? Idha, bhikkhave, mātugāmo yaṃ bhattu amanāpasaṅkhātaṃ taṃ jīvitahetupi na ajjhācarati. Evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo bhattu manāpaṃ carati.

ດູກອນພິກkhuທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມປະພຶດເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມບໍ່ປະພຶດສິ່ງທີ່ສາມີບໍ່ພໍໃຈ ແມ່ນແຕ່ຍ້ອນເຫດແຫ່ງຊີວິດກໍຕາມ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມປະພຶດເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo sambhataṃ anurakkhati? Idha, bhikkhave, mātugāmo yaṃ bhattā āharati…pe… evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo sambhataṃ anurakkhati. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo idhalokavijayāya paṭipanno hoti, ayaṃsa loko āraddho hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາສຸມມາໄດ້ແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາສຸມມາໄດ້. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອໄຊຊະນະໃນໂລກນີ້, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນໂລກນີ້.

---

‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti, paraloko āraddho hoti. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, mātugāmo saddhāsampanno hoti, sīlasampanno hoti, cāgasampanno hoti, paññāsampanno hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອໄຊຊະນະໃນປໍລະໂລກ, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນປໍລະໂລກ. ທຳ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທา, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo saddhāsampanno hoti? Idha, bhikkhave, mātugāmo saddho hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo saddhāsampanno hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມມີສັດທາ... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ.

---

‘‘Kathañca[Pg.100], bhikkhave, mātugāmo sīlasampanno hoti? Idha, bhikkhave, mātugāmo pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo sīlasampanno hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, 在ໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo cāgasampanno hoti? Idha, bhikkhave, mātugāmo vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati…pe… evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo cāgasampanno hoti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍการບໍລິຈາກແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຄອງເຮືອນດ້ວຍຈິດໃຈທີ່ປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ.

---

‘‘Kathañca, bhikkhave, mātugāmo paññāsampanno hoti? Idha, bhikkhave, mātugāmo paññavā hoti…pe… evaṃ kho, bhikkhave, mātugāmo paññāsampanno hoti. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato mātugāmo paralokavijayāya paṭipanno hoti, paraloko āraddho hotī’’ti.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມເປັນຜູ້ມີປັນຍາ... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ສະຕີຜູ້ເປັນແມ່ບ້ານຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອໄຊຊະນະໃນປໍລະໂລກ, ຊື່ວ່າປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນປໍລະໂລກ.

---

‘‘Susaṃvihitakammantā, saṅgahitaparijjanā;

Bhattu manāpaṃ carati, sambhataṃ anurakkhati.

ສະຕີຜູ້ຈັດແຈງການງານເປັນຢ່າງດີ, ສົງເຄາະຄົນສະໜິດບໍລິວານ, ປະພຶດເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງສາມີ, ແລະ ຄອຍປົກປັກຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາມາໄດ້.

---

‘‘Saddhā sīlena sampannā, vadaññū vītamaccharā;

Niccaṃ maggaṃ visodheti, sotthānaṃ samparāyikaṃ.

ສະຕີຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາແລະສິນ, ຮູ້ຄວາມປະສົງຂອງຜູ້ຂໍ, ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່, ຍ່ອມຊຳລະທາງອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫວັດດີໃນປໍລະໂລກຢູ່ເປັນນິດ.

---

‘‘Iccete aṭṭha dhammā ca, yassā vijjanti nāriyā;

Tampi sīlavatiṃ āhu, dhammaṭṭhaṃ saccavādiniṃ.

ທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີຢູ່ໃນສະຕີໃດ, ບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມຮຽກສະຕີນັ້ນວ່າ ເປັນຜູ້ມີສິນ, ຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳ, ແລະ ເປັນຜູ້ເວົ້າຄຳຈິງ.

---

‘‘Soḷasākārasampannā, aṭṭhaṅgasusamāgatā;

Tādisī sīlavatī upāsikā, upapajjati devalokaṃ manāpa’’nti. dasamaṃ;

ອຸປາສິກາຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາການ 16 ປະການ ແລະ ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ຢ່າງນັ້ນ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງເທວະໂລກອັນເປັນທີ່ພໍໃຈ. (ຈົບສູດທີສິບ)

---

Uposathavaggo pañcamo.

ອຸໂປສົດຖະວັກ ທີ 5 ຈົບ.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

---

Saṃkhitte vitthate visākhe, vāseṭṭho bojjhāya pañcamaṃ;

Anuruddhaṃ puna visākhe, nakulā idhalokikā dveti.

ສັງຂິຕຕະສູດ, ວິຕຖະຕະສູດ, ວິສາຂາສູດ, ວາເສດຖະສູດ, ໂພດຊາສູດ ເປັນທີ 5, ອະນຸລຸດທະສູດ, ວິສາຂາສູດ (ອີກສູດໜຶ່ງ), ນະກຸລະສູດ, ແລະ ອิທະໂລກິກະສູດ 2 ສູດ.

---

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

ຈົບ ປະຖົມມະປັນນາດົກ (ໝວດ 50 ສູດທຳອິດ).

---

2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ

໒. ທຸຕິຍະປັນນາດົກ (ໝວດ 50 ສູດທີສອງ)

---

(6) 1. Gotamīvaggo

(໖) ໑. ໂຄຕະມີວັກ

---

1. Gotamīsuttaṃ

໑. ໂຄຕະມີສູດ

---

51. Ekaṃ [Pg.101] samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahāpajāpatī gotamī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho mahāpajāpatī gotamī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu, bhante, labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. ‘‘Alaṃ, gotami! Mā te rucci mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjā’’ti.

໕໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ນິໂຄຣທາຣາມ ເມືອງກະບິນລະພັດ ແຄວ້ນສັກກະ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພิວາດແລ້ວ ໄດ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງແລ້ວ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະເປັນການດີຢ່າງຍິ່ງ ຫາກສະຕີຈະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ບວດ ເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ'. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ຢ່າເລີຍ ໂຄຕະມີ! ເຈົ້າຢ່າພໍໃຈໃນການບວດຂອງສະຕີ ຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວເລີຍ'.

---

Dutiyampi kho mahāpajāpatī gotamī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu, bhante, labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. ‘‘Alaṃ, gotami! Mā te rucci mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjā’’ti. ‘‘Tatiyampi kho mahāpajāpatī gotamī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu bhante, labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. ‘‘Alaṃ, gotami! Mā te rucci mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjā’’ti.

ແມ້ຄັ້ງທີສອງ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ກໍໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະເປັນການດີຢ່າງຍິ່ງ ຫາກສະຕີຈະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ບວດ ເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ'. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ຢ่าເລີຍ ໂຄຕະມີ! ເຈົ້າຢ່າພໍໃຈໃນການບວດຂອງສະຕີ ຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວເລີຍ'. ແມ້ຄັ້ງທີສາມ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ກໍໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະເປັນການດີຢ່າງຍິ່ງ ຫາກສະຕີຈະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດໃຫ້ບວດ ເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ'. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ຢ່າເລີຍ ໂຄຕະມີ! ເຈົ້າຢ່າພໍໃຈໃນການບວດຂອງສະຕີ ຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວເລີຍ'.

---

Atha kho mahāpajāpatī gotamī ‘‘na bhagavā anujānāti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti dukkhī dummanā assumukhī rudamānā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ຊົງດຳຣິວ່າ 'ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າບໍ່ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ສະຕີບວດ ເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ' ຈຶ່ງມີຄວາມທຸກ, ເສຍພະໄທ, ມີນ້ຳຕານອງໜ້າ, ຊົງກັນແສງຢູ່, ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວສະເດັດກັບໄປ.

---

Atha kho bhagavā kapilavatthusmiṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena vesālī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ[Pg.102]. Atha kho mahāpajāpatī gotamī kese chedāpetvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā sambahulāhi sākiyānīhi saddhiṃ yena vesālī tena pakkāmi. Anupubbena yena vesālī mahāvanaṃ kūṭāgārasālā tenupasaṅkami. Atha kho mahāpajāpatī gotamī sūnehi pādehi rajokiṇṇena gattena dukkhī dummanā assumukhī rudamānā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ເມືອງກະບິນລະພັດຕາມພະອັດທະຍາໄສແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດຈາຣິກໄປທາງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໂດຍລຳດັບ ກໍໄດ້ເຖິງເມືອງເວສາລີ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄາຣສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ເມືອງເວສາລີນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ໄດ້ຊົງປົງພະເກສາ, ຊົງຄອງຜ້າກາສາວະພັດ, ແລ້ວສະເດັດໄປທາງເມືອງເວສາລີ ພ້ອມດ້ວຍເຈົ້າຍິງສັກກະເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ເມື່ອສະເດັດໄປໂດຍລຳດັບ ກໍໄດ້ເຖິງກູຕາຄາຣສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ມີພະບາດທັງສອງບວມ, ມີພະວໍລະກາຍເປື້ອນຝຸ່ນ, ມີຄວາມທຸກ, ເສຍພະໄທ, ມີນ້ຳຕານອງໜ້າ, ຊົງກັນແສງຢູ່, ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູພາຍນອກ.

---

Addasā kho āyasmā ānando mahāpajāpatiṃ gotamiṃ sūnehi pādehi rajokiṇṇena gattena dukkhiṃ dummanaṃ assumukhiṃ rudamānaṃ bahidvārakoṭṭhake ṭhitaṃ. Disvāna mahāpajāpatiṃ gotamiṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, gotami, sūnehi pādehi rajokiṇṇena gattena dukkhī dummanā assumukhī rudamānā bahidvārakoṭṭhake ṭhitā’’ti? ‘‘Tathā hi pana, bhante ānanda, na bhagavā anujānāti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. ‘‘Tena hi tvaṃ, gotami, muhuttaṃ idheva tāva hohi, yāvāhaṃ bhagavantaṃ yācāmi mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti.

ພະອານົນເຖລະໄດ້ເຫັນພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ມີພະບາດທັງສອງບວມ, ມີພະວໍລະກາຍເປື້ອນຝຸ່ນ, ມີຄວາມທຸກ, ເສຍພະໄທ, ມີນ້ຳຕານອງໜ້າ, ຊົງກັນແສງຢູ່, ຢືນຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູພາຍນອກ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຖາມພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະນາງໂຄຕະມີ, ເປັນຫຍັງພະນາງຈຶ່ງມີພະບາດທັງສອງບວມ, ມີພະວໍລະກາຍເປື້ອນຝຸ່ນ, ມີຄວາມທຸກ, ເສຍພະໄທ, ມີນ້ຳຕານອງໜ້າ, ຊົງກັນແສງຢູ່, ຢືນຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູພາຍນອກນີ້?' ພະນາງຕອບວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອານົນຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນເພາະພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າບໍ່ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ສະຕີບວດ ເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ'. ພະອານົນກ່າວວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະນາງໂຄຕະມີ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຂໍພະນາງຈົ່ງລໍຖ້າຢູ່ທີ່ນີ້ບຶດໜຶ່ງກ່ອນ, ຈົນກວ່າຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ທູນຂໍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ສະຕີໄດ້ບວດ ເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ຄອງເຮືອນ ໃນພະທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ'.

---

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘esā, bhante, mahāpajāpatī gotamī sūnehi pādehi rajokiṇṇena gattena dukkhī dummanā assumukhī rudamānā bahidvārakoṭṭhake ṭhitā – ‘na bhagavā anujānāti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’nti. Sādhu, bhante, labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. ‘‘Alaṃ, ānanda! Mā te rucci mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjā’’ti.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ນີ້ ມີຕີນບວມ ມີພະວໍລະກາຍເped້ອນຝຸ່ນ ມີຄວາມທຸກໂທມະນັດ ມີພະພັກນອງດ້ວຍນ້ຳຕາ ຊົງກັນແສງຢືນຢູ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ ດ້ວຍຊົງຄິດວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າບໍ່ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ສະຕີອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີແທ້ ຂໍສະຕີເພິ່ງໄດ້ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວເຖີດ'. 'ຢ່າເລີຍ ອານົນ! ເຈົ້າຢ່າພໍໃຈໃນການທີ່ສະຕີຈະໄດ້ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນທຳວິນັຍທີ່ພະຕາຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວເລີຍ'.

---

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu, bhante, labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. ‘‘Alaṃ, ānanda! Mā te rucci mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjā’’ti.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ... ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີແທ້ ຫາກມາຕຸຄາມຈະພຶງໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ.» ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: «ຢ່າເລີຍ ອານົນ ເຈົ້າຢ່າພໍໃຈໃນການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ຂອງມາຕຸຄາມ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວເລີຍ.»

---

Atha [Pg.103] kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘na bhagavā anujānāti mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjaṃ. Yaṃnūnāhaṃ aññenapi pariyāyena bhagavantaṃ yāceyyaṃ mātugāmassa tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti. Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhabbo nu kho, bhante, mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaphalaṃ vā sacchikātu’’nti? ‘‘Bhabbo, ānanda, mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā sotāpattiphalampi sakadāgāmiphalampi anāgāmiphalampi arahattaphalampi sacchikātu’’nti. ‘‘Sace, bhante, bhabbo mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā sotāpattiphalampi…pe… arahattaphalampi sacchikātuṃ, bahukārā, bhante, mahāpajāpatī gotamī bhagavato mātucchā āpādikā posikā khīrassa dāyikā; bhagavantaṃ janettiyā kālaṅkatāya thaññaṃ pāyesi. Sādhu, bhante, labheyya mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajja’’nti.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິດັ່ງນີ້ວ່າ: «ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ບໍ່ຊົງອະນຸຍາດໃຫ້ມາຕຸຄາມ ບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນທູນຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ມາຕຸຄາມ ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ໂດຍປະການອື່ນເຖີດ.» ລຳດັບນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມາຕຸຄາມ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ຈະສາມາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມιຜົນ ອະນາຄາມιຜົນ ຫຼື ອະຣະຫັດຕະຜົນ ໄດ້ຫຼືບໍ່?» ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: «ອານົນ ມາຕຸຄາມ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ສາມາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມιຜົນ ອະນາຄາມιຜົນ ແລະ ອະຣະຫັດຕະຜົນ ໄດ້.» ພຣະອານົນຂາບທູນວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຫາກມາຕຸຄາມ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ສາມາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ... ເຖິງອະຣະຫັດຕະຜົນ ໄດ້, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີ ໂຄຕະມີ ພຣະມາຕຸຈສາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍ ເປັນຜູ້ອະພິບານ ບຳຣຸງລ້ຽງ ຖວາຍນ້ຳນົມ ໃນເມື່ອພຣະມານດາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ທິວົງຄົດໄປແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍຂີຣະທາຣາ ໃຫ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດື່ມ. ເປັນການດີແທ້, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຫາກມາຕຸຄາມ ຈະພຶງໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ.»

---

‘‘Sace, ānanda, mahāpajāpatī gotamī aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāti, sāvassā hotu upasampadā –

«ອານົນ ຫາກພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີ ໂຄຕະມີ ຍອມຮັບຄະລຸທັມ ໘ ປະການ, ການຍອມຮັບນັ້ນແຫຼะ ຈົ່ງເປັນອຸປສົມບົດຂອງພຣະນາງເຖີດ —

---

‘‘Vassasatūpasampannāya bhikkhuniyā tadahūpasampannassa bhikkhuno abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ kattabbaṃ. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ພິກຂຸນີ ຜູ້ອຸປສົມບົດແລ້ວຮ້ອຍພັນສາ ຕ້ອງເຮັດການອະພິວາດ ການຕ້ອນຮັບ ການອັນຊະລີກັມ ແລະ ສາມີຈິກັມ ແກ່ພິກຂຸ ຜູ້ອຸປສົມບົດໃນມື້ນັ້ນ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Na bhikkhuniyā abhikkhuke āvāse vassaṃ upagantabbaṃ. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ພິກຂຸນີ ບໍ່ພຶງເຂົ້າຈຳພັນສາ ໃນອາວາດ ທີ່ບໍ່ມີພິກຂຸ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Anvaḍḍhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā – uposathapucchakañca, ovādūpasaṅkamanañca. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ພິກຂຸນີ ຕ້ອງຫວັງທັມມະ ໒ ປະການ ຈາກພິກຂຸສົງ ທຸກໆ ເຄິ່ງເດືອນ ຄື: ການຖາມວັນອຸໂປສົດ ແລະ ການເຂົ້າໄປຮັບໂອວາດ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Vassaṃvuṭṭhāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe tīhi ṭhānehi pavāretabbaṃ – diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ພິກຂຸນີ ຢູ່ຈຳພັນສາແລ້ວ ຕ້ອງປະວໍຣະນາ ໃນສົງທັງສອງຝ່າຍ ໂດຍສະຖານ ໓ ປະການ ຄື: ໂດຍໄດ້ເຫັນ ໂດຍໄດ້ຍິນ ຫຼື ໂດຍສົງໄສ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Garudhammaṃ [Pg.104] ajjhāpannāya bhikkhuniyā ubhatosaṅghe pakkhamānattaṃ caritabbaṃ. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ພິກຂຸນີ ຜູ້ຕ້ອງຄະລຸອາບັດແລ້ວ ຕ້ອງປະພຶດມານັດ ເຄິ່ງເດືອນ ໃນສົງທັງສອງຝ່າຍ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ และ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya ubhatosaṅghe upasampadā pariyesitabbā. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ສິກຂະມານາ ຜູ້ໄດ້ສຶກສາໃນທັມມະ ໖ ປະການ ຕະຫຼອດ ໒ ປີແລ້ວ ຕ້ອງສະແຫວງຫາອຸປສົມບົດ ໃນສົງທັງສອງຝ່າຍ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Na kenaci pariyāyena bhikkhuniyā bhikkhu akkositabbo paribhāsitabbo. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ພິກຂຸນີ ບໍ່ພຶງດ່າ ບໍ່ພຶງບໍລິພາສ ພິກຂຸ ໂດຍປະການໃດໆ ເລີຍ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu vacanapatho, anovaṭo bhikkhūnaṃ bhikkhunīsu vacanapatho. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo.

ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ພິກຂຸນີ ຕັກເຕືອນ ພິກຂຸ, ແຕ່ບໍ່ຫ້າມພິກຂຸ ຕັກເຕືອນ ພິກຂຸນີ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ.

---

‘‘Sace, ānanda, mahāpajāpatī gotamī ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāti, sāvassā hotu upasampadā’’ti.

ອານົນ ຫາກພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີ ໂຄຕະມີ ຍອມຮັບຄະລຸທັມ ໘ ປະການນີ້, ການຍອມຮັບນັ້ນແຫຼະ ຈົ່ງເປັນອຸປສົມບົດຂອງພຣະນາງເຖີດ.»

---

Atha kho āyasmā ānando bhagavato santike ime aṭṭha garudhamme uggahetvā yena mahāpajāpatī gotamī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahāpajāpatiṃ gotamiṃ etadavoca –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຮຽນເອົາຄະລຸທັມ ໘ ປະການນີ້ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີ ໂຄຕະມີ, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີ ໂຄຕະມີ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘Sace kho tvaṃ, gotami, aṭṭha garudhamme paṭiggaṇheyyāsi, sāva te bhavissati upasampadā –

«ໂຄຕະມີ ຫາກທ່ານຍອມຮັບຄະລຸທັມ ໘ ປະການ, ການຍອມຮັບນັ້ນແຫຼະ ຈະເປັນອຸປສົມບົດຂອງທ່ານ —

---

‘‘Vassasatūpasampannāya bhikkhuniyā tadahūpasampannassa bhikkhuno abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ kattabbaṃ. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo…pe….

ພິກຂຸນີ ຜູ້ອຸປສົມບົດແລ້ວຮ້ອຍພັນສາ ຕ້ອງເຮັດການອະພິວາດ ການຕ້ອນຮັບ ການອັນຊະລີກັມ ແລະ ສາມີຈິກັມ ແກ່ພິກຂຸ ຜູ້ອຸປສົມບົດໃນມື້ນັ້ນ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ...

---

‘‘Ajjatagge ovaṭo bhikkhunīnaṃ bhikkhūsu vacanapatho, anovaṭo bhikkhūnaṃ bhikkhunīsu vacanapatho. Ayampi dhammo sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā yāvajīvaṃ anatikkamanīyo. Sace kho tvaṃ, gotami, ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇheyyāsi, sāva te bhavissati upasampadā’’ti.

ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ພິກຂຸນີ ຕັກເຕືອນ ພິກຂຸ, ແຕ່ບໍ່ຫ້າມພິກຂຸ ຕັກເຕືອນ ພິກຂຸນີ. ທັມມະຂໍ້ນີ້ ພິກຂຸນີຕ້ອງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາ ແລະ ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ. ໂຄຕະມີ ຫາກທ່ານຍອມຮັບຄະລຸທັມ ໘ ປະການນີ້, ການຍອມຮັບນັ້ນແຫຼະ ຈະເປັນອຸປສົມບົດຂອງທ່ານ.»

---

‘‘Seyyathāpi[Pg.105], bhante ānanda, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko sīsaṃnhāto uppalamālaṃ vā vassikamālaṃ vā adhimuttakamālaṃ vā labhitvā ubhohi hatthehi paṭiggahetvā uttamaṅge sirasmiṃ patiṭṭhāpeyya; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante ānanda, ime aṭṭha garudhamme paṭiggaṇhāmi yāvajīvaṃ anatikkamanīye’’ti.

«ຂ້າແຕ່ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນສະຕີ ຫຼື ບຸຣຸດ ທີ່ຍັງໜຸ່ມສາວ ມີນິໄສຮັກການແຕ່ງຕົວ ອາບນ້ຳສະຫົວແລ້ວ ໄດ້ຮັບພວງມາໄລດອກບົວ ພວງມາໄລດອກມະລິ ຫຼື ພວງມາໄລດອກກັນນິກາ ແລ້ວ ພຶງປະຄອງຮັບເອົາດ້ວຍມືທັງສອງ ຕັ້ງໄວ້ເທິງຫົວ ເຊິ່ງເປັນອະໄວຍະວະອັນອຸດົມ ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຍອມຮັບຄະລຸທັມ ໘ ປະການນີ້ ທີ່ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ ສັນນັ້ນແຫຼະ.»

---

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭiggahitā, bhante, mahāpajāpatiyā gotamiyā aṭṭha garudhammā yāvajīvaṃ anatikkamanīyā’’ti.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີ ໂຄຕະມີ ຍອມຮັບຄະລຸທັມ ໘ ປະການ ທີ່ບໍ່ພຶງກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດແລ້ວ.»

---

‘‘Sace, ānanda, nālabhissa mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajjaṃ, ciraṭṭhitikaṃ, ānanda, brahmacariyaṃ abhavissa, vassasahassameva saddhammo tiṭṭheyya. Yato ca kho, ānanda, mātugāmo tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajito, na dāni, ānanda, brahmacariyaṃ ciraṭṭhitikaṃ bhavissati. Pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassati.

«ອານົນ ຫາກມາຕຸຄາມ ບໍ່ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນນີ້ ກໍຈະດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ, ພຣະສັດທັມ ຈະພຶງຕັ້ງຢູ່ໄດ້ເຖິງພັນປີ. ແຕ່ເພາະມາຕຸຄາມ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ, 在ເວລານີ້ ພຣົມມະຈັນ ຈະບໍ່ດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ. ພຣະສັດທັມ ຈະຕັ້ງຢູ່ໄດ້ພຽງ ໕໐໐ ປີ ເທົ່ານັ້ນ.

---

‘‘Seyyathāpi, ānanda, yāni kānici kulāni bahutthikāni appapurisakāni, tāni suppadhaṃsiyāni honti corehi kumbhatthenakehi; evamevaṃ kho, ānanda, yasmiṃ dhammavinaye labhati mātugāmo agārasmā anagāriyaṃ pabbajjaṃ, na taṃ brahmacariyaṃ ciraṭṭhitikaṃ hoti.

ອານົນ ປຽບເໝືອນຕະກູນໃດໆ ທີ່ມີສະຕີຫຼາຍ ມີບຸຣຸດນ້ອຍ, ຕະກູນນັ້ນ ຍ່ອມຖືກພວກໂຈນຜູ້ລັກຊັບໂດຍໃຊ້ໂຄມໄຟໃນໝໍ້ ທຳລາຍໄດ້ງ່າຍ ສັນໃດ; ອານົນ ສັນນັ້ນແຫຼະ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍໃດ ທີ່ມາຕຸຄາມ ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ, ພຣົມມະຈັນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ ສັນນັ້ນ.

---

‘‘Seyyathāpi, ānanda, sampanne sālikkhette setaṭṭhikā nāma rogajāti nipatati, evaṃ taṃ sālikkhettaṃ na ciraṭṭhitikaṃ hoti; evamevaṃ kho, ānanda, yasmiṃ dhammavinaye labhati mātugāmo agārasmā anagāriyaṃ pabbajjaṃ, na taṃ brahmacariyaṃ ciraṭṭhitikaṃ hoti.

ອານົນ ປຽບເໝືອນນາເຂົ້າສາລີ ທີ່ສົມບູນ ຫາກມີໂຣກເພ້ຍຂາວ ລົງ, ນาເຂົ້າສາລີນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ ສັນໃດ; ອານົນ ສັນນັ້ນແຫຼະ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍໃດ ທີ່ມາຕຸຄາມ ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ, ພຣົມມະຈັນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ ສັນນັ້ນ.

---

‘‘Seyyathāpi, ānanda, sampanne ucchukkhette mañjiṭṭhikā nāma rogajāti nipatati, evaṃ taṃ ucchukkhettaṃ na ciraṭṭhitikaṃ hoti; evamevaṃ kho, ānanda, yasmiṃ dhammavinaye labhati mātugāmo agārasmā anagāriyaṃ pabbajjaṃ, na taṃ brahmacariyaṃ ciraṭṭhitikaṃ hoti.

ອານົນ ປຽບເໝືອນສວນອ້ອຍ ທີ່ສົມບູນ ຫາກມີໂຣກລຳຕົ້ນແດງ ລົງ, ສວນອ້ອຍນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ ສັນໃດ; ອານົນ ສັນນັ້ນແຫຼະ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍໃດ ທີ່ມາຕຸຄາມ ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ, ພຣົມມະຈັນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຍາວນານ ສັນນັ້ນ.

---

‘‘Seyyathāpi[Pg.106], ānanda, puriso mahato taḷākassa paṭikacceva āḷiṃ bandheyya yāvadeva udakassa anatikkamanāya; evamevaṃ kho, ānanda, mayā paṭikacceva bhikkhunīnaṃ aṭṭha garudhammā paññattā yāvajīvaṃ anatikkamanīyā’’ti. Paṭhamaṃ.

ອານົນ ປຽບເໝືອນບຸຣຸດ ກັ້ນຄັນຄູໄວ້ກ່ອນ ແກ່ອ່າງເກັບນ້ຳຂະໜາດໃຫຍ່ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ນ້ຳໄຫຼລົ້ນອອກໄປ ສັນໃດ; ອານົນ ສັນນັ້ນແຫຼະ ເຮົາໄດ້ບັນຍັດຄະລຸທັມ ໘ ປະການ ໄວ້ກ່ອນແລ້ວ ແກ່ພິກຂຸນີທັງຫຼາຍ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ກ້າວລ່ວງຕະຫຼອດຊີວິດ ສັນນັ້ນ.» ສູດທີໜຶ່ງ.

---

2. Ovādasuttaṃ

໒. ໂອວາດະສູດ

---

52. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katihi nu kho, bhante, dhammehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabbo’’ti?

໕໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າວັນມະຫາວັນ ປ່າກູຕາຄານສາລາ ເຂດເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມມະເທົ່າໃດປະການ ພຶງໄດ້ຮັບການສົມມຸດໃຫ້ເປັນຜູ້ໃຫ້ໂອວາດແກ່ພິກຂຸນີ?»

---

‘‘Aṭṭhahi kho, ānanda, dhammehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabbo. Katamehi aṭṭhahi? Idhānanda, bhikkhu sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso; kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo, poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; paṭibalo hoti bhikkhunisaṅghassa dhammiyā kathāya sandassetuṃ samādapetuṃ samuttejetuṃ sampahaṃsetuṃ; yebhuyyena bhikkhunīnaṃ piyo hoti manāpo; na kho panetaṃ bhagavantaṃ uddissa pabbajitāya kāsāyavatthanivasanāya garudhammaṃ ajjhāpannapubbo hoti; vīsativasso vā hoti atirekavīsativasso vā. Imehi kho, ānanda, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhikkhunovādako sammannitabbo’’ti. Dutiyaṃ.

ດູກອນອານົນ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໘ ປະການ ແລ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດໃຫ້ເປັນຜູ້ໂອວາດພິກຂຸນີ. ທຳ ໘ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ອານົນ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສິນ...ຯລຯ... ສະມາດານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ; ເປັນພະຫູສູດ...ຯລຯ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ; ອະນຶ່ງເລົ່າ ປາຕິໂມກທັງສອງ (ພິກຂຸປາຕິໂມກ ແລະ ພິກຂຸນີປາຕິໂມກ) ຂອງພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມມາສູ່ແນວທາງເປັນຢ່າງດີໂດຍພິດສະດານ ແຈກແຈງໄວ້ດີແລ້ວ ໃຫ້ເປັນໄປດີແລ້ວ ຕັດສິນໄວ້ດີແລ້ວ ໂດຍສູດ ໂດຍພະຍັນຊະນະ; ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ມີສຳນຽງໄພເລາະ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະອາດ ບໍ່ມີໂທດ ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້; ເປັນຜູ້ສາມາດເພື່ອຈະຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາດານ ອາດຫານ ແກ້ວກ້າ ເຮັດໃຫ້ລື່ນເລີງແກ່ພິກຂຸນີສົງດ້ວຍທຳມິກະຖາ; ໂດຍຫຼາຍຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງພວກພິກຂຸນີ; ອະນຶ່ງເລົ່າ ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເຄີຍລ່ວງລະເມີດອາບັດໜັກ (ຄະລຸທຳ) ໃນພິກຂຸນີຜູ້ບວດອຸທິດຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຜູ້ຄອງຜ້າກາສາວະພັດ; ເປັນຜູ້ມີພັນສາ ໒໐ ຫຼື ມີພັນສາເກີນ ໒໐ ຂຶ້ນໄປ. ອານົນ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໘ ປະການນີ້ແລ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດໃຫ້ເປັນຜູ້ໂອວາດພິກຂຸນີ.

---

3. Saṃkhittasuttaṃ

໓. ສັງຂິດຕະສູດ

---

53. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāpajāpatī gotamī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā mahāpajāpatī gotamī bhagavantaṃ etadavoca –

໕໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ປ່າໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ໃນກູຕາຄານສາລາ ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະນາງມະຫາປະຊາບໍດີໂຄຕະມີ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ —

---

‘‘Sādhu [Pg.107] me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā ekā vūpakaṭṭhā appamattā ātāpinī pahitattā vihareyya’’nti. ‘‘Ye kho tvaṃ, gotami, dhamme jāneyyāsi – ‘ime dhammā sarāgāya saṃvattanti, no virāgāya; saṃyogāya saṃvattanti, no visaṃyogāya; ācayāya saṃvattanti, no apacayāya; mahicchatāya saṃvattanti, no appicchatāya; asantuṭṭhiyā saṃvattanti, no santuṭṭhiyā; saṅgaṇikāya saṃvattanti, no pavivekāya; kosajjāya saṃvattanti, no vīriyārambhāya; dubbharatāya saṃvattanti, no subharatāyā’ti, ekaṃsena, gotami, dhāreyyāsi – ‘neso dhammo, neso vinayo, netaṃ satthusāsana’’’nti.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີແທ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂຜດສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທຳຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ (ມຸ່ງຕໍ່ພຣະນິພານ) ຢູ່ເຖີດ. ໂຄຕະມີ, ເຈົ້າພຶງຮູ້ທຳເຫຼົ່າໃດວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມກຳໜັດ (ມີຣາຄະ) ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມປະກອບໄວ້ (ໃນວັດຕະສົງສານ) ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມພາກອອກ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມພອກພູນກິເລດ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມຫຼຸດນ້ອຍຖອຍໄປ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມມັກໃຫຍ່ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມມັກນ້ອຍ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ສັນໂດດ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມສັນໂດດ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມສົງັດ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມກຽດຄ້ານ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອການປາຣົບຄວາມພຽນ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມລ້ຽງຍາກ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມລ້ຽງງ່າຍ' ດັ່ງນີ້, ໂຄຕະມີ, ເຈົ້າພຶງກຳນົດຈຳໄວ້ໂດຍສ່ວນດຽວວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນທຳ, 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນວິນັຍ, 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະສາດສະດາ'.

---

‘‘Ye ca kho tvaṃ, gotami, dhamme jāneyyāsi – ‘ime dhammā virāgāya saṃvattanti, no sarāgāya; visaṃyogāya saṃvattanti, no saṃyogāya; apacayāya saṃvattanti, no ācayāya; appicchatāya saṃvattanti, no mahicchatāya; santuṭṭhiyā saṃvattanti, no asantuṭṭhiyā; pavivekāya saṃvattanti, no saṅgaṇikāya; vīriyārambhāya saṃvattanti, no kosajjāya; subharatāya saṃvattanti, no dubbharatāyā’ti, ekaṃsena, gotami, dhāreyyāsi – ‘eso dhammo, eso vinayo, etaṃ satthusāsana’’’nti. Tatiyaṃ.

ສ່ວນທຳເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເຈົ້າພຶງຮູ້ວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມກຳໜັດ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມພາກອອກ ບໍ່ແມ່ນเพื่อຄວາມປະກອບໄວ້; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຫຼຸດນ້ອຍຖອຍໄປ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມພອກພູນ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມມັກນ້ອຍ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມມັກໃຫຍ່; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສັນໂດດ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມບໍ່ສັນໂດດ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງັດ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການປາຣົບຄວາມພຽນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມກຽດຄ້ານ; ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມລ້ຽງງ່າຍ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມລ້ຽງຍາກ' ດັ່ງນີ້, ໂຄຕະມີ, ເຈົ້າພຶງກຳນົດຈຳໄວ້ໂດຍສ່ວນດຽວວ່າ 'ນັ້ນແມ່ນທຳ, 'ນັ້ນແມ່ນວິນັຍ, 'ນັ້ນແມ່ນຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະສາດສະດາ'.

---

4. Dīghajāṇusuttaṃ

໔. ທີຄະຊານຸສູດ

---

54. Ekaṃ samayaṃ bhagavā koliyesu viharati kakkarapattaṃ nāma koliyānaṃ nigamo. Atha kho dīghajāṇu koliyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho dīghajāṇu koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ, bhante, gihī kāmabhogino puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasāma, kāsikacandanaṃ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṃ dhārayāma, jātarūparajataṃ sādayāma. Tesaṃ no, bhante, bhagavā amhākaṃ tathā dhammaṃ desetu ye amhākaṃ assu dhammā diṭṭhadhammahitāya diṭṭhadhammasukhāya, samparāyahitāya samparāyasukhāyā’’ti.

໕໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ໃນແຄວ້ນໂກລິຍະ ມີນິຄົມຂອງເຈົ້າໂກລິຍະຊື່ວ່າ ກັກກະຣະ打ຕະ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເຈົ້າໂກລິຍະນາມວ່າ ທີຄະຊານຸ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເຈົ້າທີຄະຊານຸ ຜູ້ໂກລິຍະບຸດ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ — ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍທັງຫຼາຍເປັນຄະລຶຫັດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ຄອງເຮືອນອັນຄັບແຄບດ້ວຍບຸດແລະພັນລະຍາ, ຍ່ອມໃຊ້ສອຍແກ່ນຈັນທີ່ມາຈາກແຄວ້ນກາສີ, ທັດຊົງດອກໄມ้ ຂອງຫອມ ແລະເຄື່ອງລູບໄລ້, ຍ່ອມຍິນດີໃນທອງແລະເງິນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂຜດສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍທັງຫຼາຍ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພາຍພາກໜ້າ ເຖີດ.

---

‘‘Cattārome, byagghapajja, dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṃvattanti diṭṭhadhammasukhāya. Katame cattāro? Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā. Katamā ca, byagghapajja, uṭṭhānasampadā? Idha, byagghapajja, kulaputto [Pg.108] yena kammaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi kasiyā, yadi vaṇijjāya, yadi gorakkhena, yadi issattena, yadi rājaporisena, yadi sippaññatarena – tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, uṭṭhānasampadā.

ພະຍັກຄະປັດຊະ, ທຳ ໔ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນແກ່ກຸນລະບຸດ. ໔ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອຸດຖານະສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນ), ອາຣັກຂະສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການຮັກສາ), ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ (ຄວາມມີມິດດີ), ແລະ ສະມະຊີວີຕາ (ຄວາມລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ). ພະຍັກຄະປັດຊະ, ອຸດຖານະສຳປະທາ ເປັນແນວໃດ? ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານໃດ — ບໍ່ວ່າຈະດ້ວຍການເຮັດນາ, ດ້ວຍການຄ້າຂາຍ, ດ້ວຍການລ້ຽງສັດ, ດ້ວຍສິລະປະການຍິງທະນູ, ດ້ວຍການຮັບລາຊະການ, ຫຼື ດ້ວຍສິລະປະວິຊາໃດວິຊາໜຶ່ງ — ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ, ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເຄື່ອງພິຈາລະນາອັນເປັນອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ, ສາມາດເຮັດໄດ້ ສາມາດຈັດການໄດ້. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອຸດຖານະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, byagghapajja, ārakkhasampadā? Idha, byagghapajja, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā, sedāvakkhittā, dhammikā dhammaladdhā. Te ārakkhena guttiyā sampādeti – ‘kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi ḍaheyya, na udakaṃ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyu’nti! Ayaṃ vuccati, byagghapajja, ārakkhasampadā.

ພະຍັກຄະປັດຊະ, ອາຣັກຂະສຳປະທາ ເປັນແນວໃດ? ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ມີໂພຄະຊັບທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມພຽນອັນຂະຫຍັນ ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ ອາບເຫື່ອຕ່າງນ້ຳ ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ເຂົາຍ່ອມຈັດການຮັກສາຄຸ້ມຄອງໂພຄະຊັບເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ເຮັດແນວໃດໜໍ ໂພຄະຊັບເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາ ຈະບໍ່ຖືກພຣະລາຊາຮິບເອົາໄປ, ບໍ່ຖືກໂຈນປຸ້ນເອົາໄປ, ບໍ່ຖືກໄຟໄໝ້, ບໍ່ຖືກນ້ຳພັດໄປ, ຫຼື ບໍ່ຖືກທາຍາດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຍາດແຍ່ງເອົາໄປ'. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອາຣັກຂະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, byagghapajja, kalyāṇamittatā? Idha, byagghapajja, kulaputto yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati, tattha ye te honti – gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino, vuddhā vā vuddhasīlino, saddhāsampannā, sīlasampannā, cāgasampannā, paññāsampannā – tehi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati; yathārūpānaṃ saddhāsampannānaṃ saddhāsampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ sīlasampannānaṃ sīlasampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ cāgasampannānaṃ cāgasampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ paññāsampannānaṃ paññāsampadaṃ anusikkhati. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, kalyāṇamittatā.

ພະຍັກຄະປັດຊະ, ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ ເປັນແນວໃດ? ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານຫຼືນິຄົມໃດ, ຍ່ອມຄົບຫາ ສະມາຄົມ ສົນທະນາ ປຶກສາຫາລື ກັບບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ — ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄະລຶຫັດ ຫຼື ບຸດຂອງຄະລຶຫັດ ທີ່ເປັນຄົນໜຸ່ມແຕ່ມີສິນທຳອັນຈະເລີນ, ຫຼື ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ມີສິນທຳອັນຈະເລີນ, ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະ), ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ເຂົາຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາເຊັ່ນນັ້ນ, ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນເຊັ່ນນັ້ນ, ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເສຍສະຫຼະ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເສຍສະຫຼະເຊັ່ນນັ້ນ, ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາເຊັ່ນນັ້ນ. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ.

---

‘‘Katamā ca, byagghapajja, samajīvitā? Idha, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā, vayañca bhogānaṃ viditvā, samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Seyyathāpi, byagghapajja, tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṃ paggahetvā jānāti – ‘ettakena vā onataṃ, ettakena vā unnata’nti ; evamevaṃ kho, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā, vayañca bhogānaṃ viditvā, samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Sacāyaṃ, byagghapajja, kulaputto appāyo [Pg.109] samāno uḷāraṃ jīvikaṃ kappeti, tassa bhavanti vattāro – ‘udumbarakhādīvāyaṃ kulaputto bhoge khādatī’ti. Sace panāyaṃ, byagghapajja, kulaputto mahāyo samāno kasiraṃ jīvikaṃ kappeti, tassa bhavanti vattāro – ‘ajeṭṭhamaraṇaṃvāyaṃ kulaputto marissatī’ti. Yato ca khoyaṃ, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā, vayañca bhogānaṃ viditvā, samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, samajīvitā.

ພະຍັກຄະປັດຊະ, ສະມະຊີວີຕາ ເປັນແນວໃດ? ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ຮູ້ທາງເຂົ້າ (ລາຍຮັບ) ຂອງໂພຄະຊັບ ແລະ ຮູ້ທາງອອກ (ລາຍຈ່າຍ) ຂອງໂພຄະຊັບ ແລ້ວລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟຸມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ 'ດ້ວຍວິທີນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະ ລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ'. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ປຽບເໝືອນຄົນຊັ່ງຊາ ຫຼື ລູກມືຂອງຄົນຊັ່ງຊາ ຍົກຕາຊັ່ງຂຶ້ນແລ້ວຍ່ອມຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດລົງເທົ່ານີ້ ຫຼື ຟູຂຶ້ນເທົ່ານີ້' ສັນໃດ; ພະຍັກຄະປັດຊະ, ກຸນລະບຸດກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ຮູ້ທາງເຂົ້າຂອງໂພຄະຊັບ ແລະ ຮູ້ທາງອອກຂອງໂພຄະຊັບ ແລ້ວລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟຸມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ 'ດ້ວຍວິທີນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະ ລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ'. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ຖ້າກຸນລະບຸດນີ້ມີລາຍຮັບນ້ອຍ ແຕ່ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງຟຸມເຟືອຍ, ຍ່ອມມີຜູ້ຕິຕຽນວ່າ 'ກຸນລະບຸດຜູ້ນີ້ກິນຊັບເໝືອນຄົນກິນໝາກເດື່ອ'. ແຕ່ຖ້າກຸນລະບຸດນີ້ມີລາຍຮັບຫຼາຍ ແຕ່ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງຝືດເຄືອງ, ຍ່ອມມີຜູ້ຕິຕຽນວ່າ 'ກຸນລະບຸດຜູ້ນີ້ຈັກຕາຍເໝືອນຄົນອະນາຖາ (ຕາຍຢ່າງອົດຢາກ)'. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ແຕ່ເມື່ອໃດກຸນລະບຸດຮູ້ທາງເຂົ້າຂອງໂພຄະຊັບ ແລະ ຮູ້ທາງອອກຂອງໂພຄະຊັບ ແລ້ວລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟຸມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ 'ດ້ວຍວິທີນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະ ລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ'. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສະມະຊີວີຕາ.

---

‘‘Evaṃ samuppannānaṃ, byagghapajja, bhogānaṃ cattāri apāyamukhāni honti – itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko. Seyyathāpi, byagghapajja, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni. Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya; devo ca na sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassa, byagghapajja, mahato taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā, no vuddhi; evamevaṃ, byagghapajja, evaṃ samuppannānaṃ bhogānaṃ cattāri apāyamukhāni honti – itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.

ພະຍັກຄະປັດຊະ, ໂພຄະຊັບທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມີທາງເສື່ອມເສຍ (ອະບາຍະມຸກ) ໔ ປະການ ຄື — ເປັນນັກເລງຍິງ, ເປັນນັກເລງສຸລາ, ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ແລະ ມີມິດຊົ່ວ ມີເພື່ອນຊົ່ວ ມີສະຫາຍຊົ່ວ. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ປຽບເໝືອນສະນ້ຳໃຫຍ່ ທີ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ ໔ ທາງ ແລະ ທາງນ້ຳອອກ ໔ ທາງ. ບຸລຸດປິດທາງນ້ຳເຂົ້າເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ ແລະ ເປີດທາງນ້ຳອອກເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້, ທັງຝົນກໍບໍ່ຕົກລົງມາໂດຍຊອບ; ພະຍັກຄະປັດຊະ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ສະນ້ຳໃຫຍ່ນັ້ນຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມບົກແຫ້ງໄປເປັນທຳມະດา ບໍ່ມີຄວາມເຕັມເປ່ຽມເລີຍ ສັນໃດ; ພະຍັກຄະປັດຊະ, ໂພຄະຊັບທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ຍ່ອມມີທາງເສື່ອມເສຍ ໔ ປະການ ຄື — ເປັນນັກເລງຍິງ, ເປັນນັກເລງສຸລາ, ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ແລະ ມີມິດຊົ່ວ ມີເພື່ອນຊົ່ວ ມີສະຫາຍຊົ່ວ.

---

‘‘Evaṃ samuppannānaṃ, byagghapajja, bhogānaṃ cattāri āyamukhāni honti – na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Seyyathāpi, byagghapajja, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni. Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya; devo ca sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassa, byagghapajja, mahato taḷākassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni; evamevaṃ kho, byagghapajja, evaṃ samuppannānaṃ bhogānaṃ cattāri āyamukhāni honti – na itthidhutto[Pg.110], na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ime kho, byagghapajja, cattāro dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṃvattanti diṭṭhadhammasukhāya.

ພະຍັກຄະປັດຊະ, ໂພຄະຊັບທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມີທາງຈະເລີນ (ອາຍະມຸກ) ໔ ປະການ ຄື — ບໍ່ເປັນນັກເລງຍິງ, ບໍ່ເປັນນັກເລງສຸລາ, ບໍ່ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ແລະ ມີມິດດີ ມີເພື່ອນດີ ມີສະຫາຍດີ. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ປຽບເໝືອນສະນ້ຳໃຫຍ່ ທີ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ ໔ ທາງ ແລະ ທາງນ້ຳອອກ ໔ ທາງ. ບຸລຸດເປີດທາງນ້ຳເຂົ້າເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ ແລະ ປິດທາງນ້ຳອອກເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ, ທັງຝົນກໍຕົກລົງມາໂດຍຊອບ; ພະຍັກຄະປັດຊະ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ສະນ້ຳໃຫຍ່ນັ້ນຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມເຕັມເປ່ຽມເປັນທຳມະດา ບໍ່ມີຄວາມບົກແຫ້ງເລີຍ ສັນໃດ; ພະຍັກຄະປັດຊະ, ໂພຄະຊັບທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ຍ່ອມມີທາງຈະເລີນ ໔ ປະການ ຄື — ບໍ່ເປັນນັກເລງຍິງ, ບໍ່ເປັນນັກເລງສຸລາ, ບໍ່ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ແລະ ມີມິດດີ ມີເພື່ອນດີ ມີສະຫາຍດີ. ພະຍັກຄະປັດຊະ, ທຳ ໔ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນແກ່ກຸນລະບຸດ.

---

‘‘Cattārome, byagghapajja, dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṃvattanti samparāyasukhāya. Katame cattāro? Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā. Katamā ca, byagghapajja, saddhāsampadā? Idha, byagghapajja, kulaputto saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, saddhāsampadā.

ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນພົບພາຍໜ້າ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບພາຍໜ້າ ແກ່ກຸນລະບຸດ. 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ສັດທາສຳປະທາ, ສີລະສຳປະທາ, ຈາຄະສຳປະທາ, ປັນຍາສຳປະທາ. ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກໍສັດທາສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຊື່ອໝັ້ນໃນການຕັດສະຮູ້ຂອງພະຕະຖາຄົດວ່າ: 'ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'. ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ນີ້ຮຽກວ່າ ສັດທາສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, byagghapajja, sīlasampadā? Idha, byagghapajja, kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, sīlasampadā.

ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກໍສີລະສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ນີ້ຮຽກວ່າ ສີລະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, byagghapajja, cāgasampadā? Idha, byagghapajja, kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, cāgasampadā.

ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກໍຈາຄະສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ມີໃຈປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ຄອງເຮືອນ ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ ມີມືອັນລ້າງໄວ້ຄອຍທານ ຍິນດີໃນການສະຫຼະ ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການແຈກຢາຍທານ. ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ນີ້ຮຽກວ່າ ຈາຄະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, byagghapajja, paññāsampadā? Idha, byagghapajja, kulaputto paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ayaṃ vuccati, byagghapajja, paññāsampadā. Ime kho, byagghapajja, cattāro dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṃvattanti samparāyasukhāyā’’ti.

ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ກໍປັນຍາສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພະຍັກຄะປັດຊະ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແລກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ດູກອນພະຍັກຄະປັດຊະ ນີ້ຮຽກວ່າ ປັນຍາສຳປະທາ. ດູກອນພະຍັກຄะປັດຊະ ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນພົບພາຍໜ້າ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບພາຍໜ້າ ແກ່ກຸນລະບຸດ.

---

‘‘Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vidhānavā;

Samaṃ kappeti jīvikaṃ, sambhataṃ anurakkhati.

ຄົນຜູ້ມີຄວາມຂະຫຍັນໃນການງານ ບໍ່ປະມາດ ມີການຈັດແຈງອັນເໝາະສົມ ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສະສົມໄວ້ໄດ້.

---

‘‘Saddho sīlena sampanno, vadaññū vītamaccharo;

Niccaṃ maggaṃ visodheti, sotthānaṃ samparāyikaṃ.

ຜູ້ມີສັດທາ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຮູ້ຄວາມປະສົງຂອງຜູ້ຂໍ ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່ ຍ່ອມຊຳຮະລ້າງທາງອັນເປັນຄວາມສະຫວັດດີໃນພົບພາຍໜ້າເປັນນິດ.

---

‘‘Iccete aṭṭha dhammā ca, saddhassa gharamesino;

Akkhātā saccanāmena, ubhayattha sukhāvahā.

ທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ມີສັດທາ ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະນາມອັນແທ້ຈິງ ຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ ຍ່ອມນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ໃນໂລກທັງສອງ:

---

‘‘Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;

Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ, cāgo puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. catutthaṃ;

ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບພາຍໜ້າ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ການບໍລິຈາກແລະບຸນຂອງຄະລຶຫັດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ.

---

5. Ujjayasuttaṃ

໕. ອຸດຊະຍະສູດ

---

55. Atha [Pg.111] kho ujjayo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ujjayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ, bho gotama, pavāsaṃ gantukāmā. Tesaṃ no bhavaṃ gotamo amhākaṃ tathā dhammaṃ desetu – ye amhākaṃ assu dhammā diṭṭhadhammahitāya, diṭṭhadhammasukhāya, samparāyahitāya, samparāyasukhāyā’’ti.

໕໕. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸດຊະຍະພາມໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຄັນຜ່ານການປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ອຸດຊະຍະພາມຜູ້ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍມີຄວາມປະສົງຈະເດີນທາງໄປຕ່າງຖິ່ນ ຂໍພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນໂປດສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເພື່ອໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນພົບພາຍໜ້າ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບພາຍໜ້າ ເຖີດ'.

---

‘‘Cattārome, brāhmaṇa, dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṃvattanti, diṭṭhadhammasukhāya. Katame cattāro? Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā. Katamā ca, brāhmaṇa, uṭṭhānasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto yena kammaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti – yadi kasiyā, yadi vaṇijjāya, yadi gorakkhena, yadi issattena, yadi rājaporisena, yadi sippaññatarena – tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātuṃ. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, uṭṭhānasampadā.

ດູກອນພາມ ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແກ່ກຸນລະບຸດ. 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອຸດຖານະສຳປະທາ, ອາຣັກຂະສຳປະທາ, ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ, ສະມະຊີວີຕາ. ດູກອນພາມ ກໍອຸດຖານະສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານໃດໆ ຄື ດ້ວຍການເຮັດນາ ດ້ວຍການຄ້າຂາຍ ດ້ວຍການລ້ຽງສັດ ດ້ວຍສິລະປະການຍິງທະນູ ດ້ວຍການຮັບລາຊະການ ຫຼືດ້ວຍສິລະປະວິຊາໃດວິຊາໜຶ່ງ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາຫາອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ ສາມາດເຮັດໄດ້ ສາມາດຈັດແຈງໄດ້. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ອຸດຖານະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, brāhmaṇa, ārakkhasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā, bāhābalaparicitā, sedāvakkhittā, dhammikā dhammaladdhā. Te ārakkhena guttiyā sampādeti – ‘kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi ḍaheyya, na udakaṃ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyu’nti. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, ārakkhasampadā.

ດູກອນພາມ ກໍອາຣັກຂະສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ມີໂພຄະຊັບທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນ ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ ອາບເຫື່ອຕ່າງນ້ຳ ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ເຂົາຍ່ອມຮັກສາຄຸ້ມຄອງຊັບເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງວ່າ: 'ເຮັດແນວໃດໜໍ ໂພຄະຊັບເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາ ຈະບໍ່ຖືກພະລາຊາຮິບໄປ ບໍ່ຖືກໂຈນປຸ້ນໄປ ບໍ່ຖືກໄຟໄໝ້ ບໍ່ຖືກນ້ຳພັດໄປ ຫຼືບໍ່ຖືກທາຍາດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຍາດແຍ່ງໄປ'. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ອາຣັກຂະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, brāhmaṇa, kalyāṇamittatā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati tatra ye te honti – gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino, vuddhā vā vuddhasīlino, saddhāsampannā, sīlasampannā, cāgasampannā, paññāsampannā – tehi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati; yathārūpānaṃ saddhāsampannānaṃ saddhāsampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ sīlasampannānaṃ sīlasampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ cāgasampannānaṃ cāgasampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ paññāsampannānaṃ paññāsampadaṃ anusikkhati. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, kalyāṇamittatā.

ດູກອນພາມ ກໍກັນລະຍານະມິດຕະຕາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານຫຼືນິຄົມໃດ ຍ່ອມຄົບຫາ ສະມາຄົມ ສົນທະນາ ກັບບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃນບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ ຄື ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄົນໜຸ່ມທີ່ມີຄວາມປະພຶດດີ ຫຼືຄົນແກ່ທີ່ມີຄວາມປະພຶດດີ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍสີລ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ເຂົາຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບສັດທາສຳປະທາຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບສີລະສຳປະທາຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຈາຄະສຳປະທາຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບປັນຍາສຳປະທາຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາເຊັ່ນນັ້ນ. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ.

---

‘‘Katamā [Pg.112] ca, brāhmaṇa, samajīvitā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Seyyathāpi, brāhmaṇa, tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṃ paggahetvā jānāti – ‘ettakena vā onataṃ, ettakena vā unnata’nti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Sacāyaṃ, brāhmaṇa, kulaputto appāyo samāno uḷāraṃ jīvikaṃ kappeti, tassa bhavanti vattāro – ‘udumbarakhādīvāyaṃ kulaputto bhoge khādatī’ti. Sace panāyaṃ, brāhmaṇa, kulaputto mahāyo samāno kasiraṃ jīvikaṃ kappeti, tassa bhavanti vattāro – ‘ajeṭṭhamaraṇaṃvāyaṃ kulaputto marissatī’ti. Yato ca khoyaṃ, brāhmaṇa, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, samajīvitā.

ດູກອນພາມ ກໍສະມະຊີວີຕາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ຮູ້ທາງໄດ້ແລະທາງເສຍແຫ່ງໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍແລ້ວ ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟຸມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ: 'ດ້ວຍການໃຊ້ຈ່າຍແບບນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ'. ດູກອນພາມ ປຽບເໝືອນຄົນຊັ່ງຊັບ ຫຼືລູກສືບມືຂອງຄົນຊັ່ງຊັບ ຍົກຕາຊັ່ງຂຶ້ນແລ້ວຍ່ອມຮູ້ວ່າ: 'ຫຼຸດລົງເທົ່ານີ້ ຫຼືອຽງຂຶ້ນເທົ່ານີ້' ດ້ວຍປະການໃດ; ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດກໍເໝືອນກັນສະນັ້ນ ຮູ້ທາງໄດ້ແລະທາງເສຍແຫ່ງໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍແລ້ວ ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟຸມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ: 'ດ້ວຍການໃຊ້ຈ່າຍແບບນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ'. ດູກອນພາມ ຖ້າກຸນລະບຸດນີ້ມີລາຍຮັບນ້ອຍ ແຕ່ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງຟຸມເຟືອຍ ຍ່ອມມີຜູ້ຕິຕຽນວ່າ: 'ກຸນລະບຸດຜູ້ນີ້ກິນຊັບເໝືອນຄົນກິນໝາກເດື່ອ'. ແຕ່ຖ້າກຸນລະບຸດນີ້ມີລາຍຮັບຫຼາຍ ແຕ່ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງຝືດເຄືອງ ຍ່ອມມີຜູ້ຕິຕຽນວ່າ: 'ກຸນລະບຸດຜູ້ນີ້ຈະຕາຍເໝືອນຄົນອະນາຖາ'. ດູກອນພາມ ແຕ່ເມື່ອໃດກຸນລະບຸດນີ້ ຮູ້ທາງໄດ້ແລະທາງເສຍແຫ່ງໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍແລ້ວ ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟຸມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ: 'ດ້ວຍການໃຊ້ຈ່າຍແບບນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ' ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ສະມະຊີວີຕາ.

---

‘‘Evaṃ samuppannānaṃ, brāhmaṇa, bhogānaṃ cattāri apāyamukhāni honti – itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko. Seyyathāpi, brāhmaṇa, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni. Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya; devo ca na sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassa brāhmaṇa, mahato taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā, no vuddhi; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, evaṃ samuppannānaṃ bhogānaṃ cattāri apāyamukhāni honti – itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.

ດູກອນພາມ ໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມີທາງເສື່ອມເສຍ 4 ປະການ ຄື ເປັນນັກເລງຍິງ, ເປັນນັກເລງສຸລາ, ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ມີມິດຊົ່ວ ມີເພື່ອນຊົ່ວ ມີສະຫາຍຊົ່ວ. ດູກອນພາມ ປຽບເໝືອນສະນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ 4 ທາງ ແລະທາງນ້ຳອອກ 4 ທາງ. ບຸກຄົນປິດທາງນ້ຳເຂົ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະເປີດທາງນ້ຳອອກທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທັງຝົນກໍບໍ່ຕົກລົງມາໂດຍຊອບ. ດູກອນພາມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ສະນ້ຳໃຫຍ່ນັ້ນຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມບົກແຫ້ງໄປເປັນແນ່ແທ້ ບໍ່ມີຄວາມເຕັມເປ່ຽມເລີຍ ດ້ວຍປະການໃດ; ດູກອນພາມ ໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ ກໍມີທາງເສື່ອມເສຍ 4 ປະကာນ ຄື ເປັນນັກເລງຍິງ, ເປັນນັກເລງສຸລາ, ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ມີມິດຊົ່ວ ມີເພື່ອນຊົ່ວ ມີສະຫາຍຊົ່ວ ເໝືອນກັນສະນັ້ນ.

---

‘‘Evaṃ samuppannānaṃ, brāhmaṇa, bhogānaṃ cattāri āyamukhāni honti – na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Seyyathāpi, brāhmaṇa, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni cattāri ca apāyamukhāni. Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni [Pg.113] tāni pidaheyya; devo ca sammā dhāraṃ anuppaveccheyya. Evañhi tassa, brāhmaṇa, mahato taḷākassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, evaṃ samuppannānaṃ bhogānaṃ cattāri āyamukhāni honti – na itthidhutto…pe… kalyāṇasampavaṅko. Ime kho, brāhmaṇa, cattāro dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṃvattanti diṭṭhadhammasukhāya.

ດູກອນພາມ ໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມີທາງຈະເລີນ 4 ປະການ ຄື ບໍ່ເປັນນັກເລງຍິງ, ບໍ່ເປັນນັກເລງສຸລາ, ບໍ່ເປັນນັກເລງການພະນັນ, ມີມິດດີ ມີເພື່ອນດີ ມີສະຫາຍດີ. ດູກອນພາມ ປຽບເໝືອນສະນ້ຳໃຫຍ່ທີ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ 4 ທາງ ແລະທາງນ້ຳອອກ 4 ທາງ. ບຸກຄົນເປີດທາງນ້ຳເຂົ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະປິດທາງນ້ຳອອກທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທັງຝົນກໍຕົກລົງມາໂດຍຊອບ. ດູກອນພາມ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ສະນ້ຳໃຫຍ່ນັ້ນຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມເຕັມເປ່ຽມເປັນແນ່ແທ້ ບໍ່ມີຄວາມບົກແຫ້ງເລີຍ ດ້ວຍປະການໃດ; ດູກອນພາມ ໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ ກໍມີທາງຈະເລີນ 4 ປະການ ຄື ບໍ່ເປັນນັກເລງຍິງ... ມີສະຫາຍດີ ເໝືອນກັນສະນັ້ນ. ດູກອນພາມ ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແກ່ກຸນລະບຸດ.

---

‘‘Cattārome, brāhmaṇa, kulaputtassa dhammā samparāyahitāya saṃvattanti samparāyasukhāya. Katame cattāro? Saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā. Katamā ca, brāhmaṇa, saddhāsampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, saddhāsampadā.

ດູກອນພາມ ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນພົບພາຍໜ້າ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບພາຍໜ້າ ແກ່ກຸນລະບຸດ. 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ສັດທາສຳປະທາ, ສີລະສຳປະທາ, จາຄະສຳປະທາ, ປັນຍາສຳປະທາ. ດູກອນພາມ ກໍສັດທາສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຊື່ອໝັ້ນໃນການຕັດສະຮູ້ຂອງພະຕະຖາຄົດວ່າ: 'ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ສັດທາສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, brāhmaṇa, sīlasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, sīlasampadā.

ດູກອນພາມ ກໍສີລະສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ສີລະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, brāhmaṇa, cāgasampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, cāgasampadā.

ດູກອນພາມ ກໍຈາຄະສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ມີໃຈປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ຄອງເຮືອນ ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ ມີມືອັນລ້າງໄວ້ຄອຍທານ ຍິນດີໃນການສະຫຼະ ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການແຈກຢາຍທານ. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ຈາຄະສຳປະທາ.

---

‘‘Katamā ca, brāhmaṇa, paññāsampadā? Idha, brāhmaṇa, kulaputto paññavā hoti…pe… sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, paññāsampadā. Ime kho, brāhmaṇa, cattāro dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṃvattanti samparāyasukhāyā’’ti.

ດູກອນພາມ ກໍປັນຍາສຳປະທາເປັນແນວໃດ? ດູກອນພາມ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ... ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ດູກອນພາມ ນີ້ຮຽກວ່າ ປັນຍາສຳປະທາ. ດູກອນພາມ ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນພົບພາຍໜ້າ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບພາຍໜ້າ ແກ່ກຸນລະບຸດ.

---

‘‘Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vidhānavā;

Samaṃ kappeti jīvikaṃ, sambhataṃ anurakkhati.

ຄົນຜູ້ມີຄວາມຂະຫຍັນໃນການງານ ບໍ່ປະມາດ ມີການຈັດແຈງອັນເໝາະສົມ ລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະεໝີ ຍ່ອມຮັກສາຊັບທີ່ສະສົມໄວ້ໄດ້.

---

‘‘Saddho sīlena sampanno, vadaññū vītamaccharo;

Niccaṃ maggaṃ visodheti, sotthānaṃ samparāyikaṃ.

ຜູ້ມີສັດທາ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຮູ້ຄວາມປະສົງຂອງຜູ້ຂໍ ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່ ຍ່ອມຊຳຮະລ້າງທາງອັນເປັນຄວາມສະຫວັດດີໃນພົບພາຍໜ້າເປັນນິດ.

---

‘‘Iccete aṭṭha dhammā ca, saddhassa gharamesino;

Akkhātā saccanāmena, ubhayattha sukhāvahā.

ທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ມີສັດທາ ພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະນາມອັນແທ້ຈິງ ຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ ຍ່ອມນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ໃນໂລກທັງສອງ:

---

‘‘Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;

Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ, cāgo puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. pañcamaṃ;

“ດ້ວຍການປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ການສະລະ (ຈາຄະ) ແລະ ບຸນກຸສົນ ຂອງຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພາຍພາກໜ້າ.” ຈົບສູດທີ ໕.

---

6. Bhayasuttaṃ

໖. ພະຍະສູດ

---

56. ‘‘‘Bhaya’nti [Pg.114], bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Dukkha’nti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Rogo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Gaṇḍo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Salla’nti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Saṅgo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Paṅko’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. ‘Gabbho’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ. Kasmā ca, bhikkhave, ‘bhaya’nti kāmānametaṃ adhivacanaṃ? Yasmā ca kāmarāgarattāyaṃ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi bhayā na parimuccati, samparāyikāpi bhayā na parimuccati, tasmā ‘bhaya’nti kāmānametaṃ adhivacanaṃ. Kasmā ca, bhikkhave, ‘dukkha’nti…pe… ‘rogo’ti… ‘gaṇḍo’ti… ‘salla’nti… ‘saṅgo’ti… ‘paṅko’ti… ‘gabbho’ti kāmānametaṃ adhivacanaṃ? Yasmā ca kāmarāgarattāyaṃ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi gabbhā na parimuccati, samparāyikāpi gabbhā na parimuccati, tasmā ‘gabbho’ti kāmānametaṃ adhivacanaṃ’’.

໕໖. “‘ໄພ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ທຸກ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ໂລກ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ຝີ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ລູກສອນ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ເຄື່ອງຂ້ອງ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ເປືອກຕົມ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ‘ຄັນ’ ນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ‘ໄພ’ ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ສັດນີ້ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍກາມະຣາຄະ ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍສັນທະຣາຄະ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກໄພໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກໄພໃນພາຍພາກໜ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ‘ໄພ’ ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ‘ທຸກ’ ນີ້... ‘ໂລກ’... ‘ຝີ’... ‘ລູກສອນ’... ‘ເຄື່ອງຂ້ອງ’... ‘ເປືອກຕົມ’... ‘ຄັນ’ ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ສັດນີ້ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍກາມະຣາຄະ ຖືກຜူກມັດໄວ້ດ້ວຍສັນທະຣາຄະ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກຄັນໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກຄັນໃນພາຍພາກໜ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ‘ຄັນ’ ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘Bhayaṃ dukkhañca rogo ca, gaṇḍo sallañca saṅgo ca;

Paṅko gabbho ca ubhayaṃ, ete kāmā pavuccanti;

Yattha satto puthujjano.

“ໄພ, ທຸກ, ໂລກ, ຝີ, ລູກສອນ, ເຄື່ອງຂ້ອງ, ເປືອກຕົມ ແລະ ຄັນ ທັງສອງປະການນີ້ ທ່ານກ່າວວ່າເປັນກາມທັງຫຼາຍ, ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ຂ້ອງຢູ່.

---

‘‘Otiṇṇo sātarūpena, puna gabbhāya gacchati;

Yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṃ na riccati.

“ເມື່ອຖືກຄອບງຳດ້ວຍສິ່ງທີ່ໜ້າຍິນດີ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄັນອີກ, ແຕ່ໃນການໃດ ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ລະຖິ້ມສຳປະຊັນຍະ,

---

‘‘So imaṃ palipathaṃ duggaṃ, atikkamma tathāvidho;

Pajaṃ jātijarūpetaṃ, phandamānaṃ avekkhatī’’ti. chaṭṭhaṃ;

“ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມກ້າວລ່ວງທາງຫຼົ່ມອັນຂ້າມໄດ້ຍາກນີ້, ແລ້ວພິຈາລະນາເບິ່ງໝູ່ສັດຜູ້ດິ້ນຮົນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຊາດແລະຊະລາ.” ຈົບສູດທີ ໖.

---

7. Paṭhamaāhuneyyasuttaṃ

໗. ປະຖົມມະອາຫຸເນຍຍະສູດ

---

57. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko[Pg.115]; sammādiṭṭhiko hoti, sammādassanena samannāgato; catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati; dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti; āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.

໕໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໘ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ຂອງເຮັດບຸນ ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທຳ ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສີລ... ສະມາດານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ; ເປັນພະຫູສູດ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ; ເປັນຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນຮ່ວມງານດີ; ເປັນຜູ້ມີສຳມາທິດຖິ ປະກອບດ້ວຍສຳມາດັດສະນະ; ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງອາໄສຈິດອັນຍອດຢ້ຽມ; ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ; ຍ່ອມເຫັນໝູ່ສັດ... ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໘ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບສູດທີ ໗.

---

8. Dutiyaāhuneyyasuttaṃ

໘. ທຸຕິຍະອາຫຸເນຍຍະສູດ

---

58. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi aṭṭhahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu sīlavā hoti …pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu; bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā; āraddhavīriyo viharati thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu; āraññiko hoti pantasenāsano; aratiratisaho hoti, uppannaṃ aratiṃ abhibhuyya abhibhuyya viharati; bhayabheravasaho hoti, uppannaṃ bhayabheravaṃ abhibhuyya abhibhuyya viharati; catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī; āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

໕໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໘ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທຳ ໘ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສີລ... ສະມາດານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ; ເປັນພະຫູສູດ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ; ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ; ເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ ອາໄສເສນາສະນະອັນສະຫງັດ; ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຄວາມບໍ່ຍິນດີແລະຄວາມຍິນດີ ຍ່ອມຄອບງຳຄວາມບໍ່ຍິນດີທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່; ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ໄພແລະຄວາມສະດຸ້ງກົວ ຍ່ອມຄອບງຳໄພແລະຄວາມສະດຸ້ງກົວທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຢູ່; ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ເຊິ່ງອາໄສຈິດອັນຍອດຢ້ຽມ; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໘ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບສູດທີ ໘.

---

9. Paṭhamapuggalasuttaṃ

໙. ປະຖົມມະປຸກຄະລະສູດ

---

59. ‘‘Aṭṭhime bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa? Katame aṭṭha? Sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā, arahattāya paṭipanno. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti.

໕໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໘ ປະເພດນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ຂອງເຮັດບຸນ ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ໘ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພະໂສດາບັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ພະສະກິທາຄາມີ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມິຜົນ, ພະອະນາຄາມີ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ, ພະອໍຣະຫັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອອໍຣະຫັດຕະຜົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໘ ປະເພດນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.”

---

‘‘Cattāro [Pg.116] ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;

Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.

“ຜູ້ປະຕິບັດ ໔ ທ່ານ ແລະ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຜົນ ໔ ທ່ານ, ນີ້ຄືພະສົງຜູ້ດຳເນີນກົງແລ້ວ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາແລະສີລ.

---

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti. navamaṃ;

“ເມື່ອມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ບູຊາຢູ່ ໝູ່ສັດຜູ້ມຸ່ງຫວັງບຸນ ເຮັດບຸນອັນມີອຸປະທິເປັນຜົນ, ທານທີ່ຖວາຍໃນພະສົງຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ.” ຈົບສູດທີ ໙.

---

10. Dutiyapuggalasuttaṃ

໑໐. ທຸຕິຍະປຸກຄະລະສູດ

---

60. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame aṭṭha? Sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno…pe… arahā, arahattāya paṭipanno. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti.

໖໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໘ ປະເພດນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ໘ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພະໂສດາບັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ... ພະອໍຣະຫັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອອໍຣະຫັດຕະຜົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໘ ປະເພດນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.”

---

‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;

Esa saṅgho samukkaṭṭho, sattānaṃ aṭṭha puggalā.

“ຜູ້ປະຕິບັດ ໔ ທ່ານ ແລະ ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຜົນ ໔ ທ່ານ, ບຸກຄົນ ໘ ປະເພດນີ້ໃນໝູ່ສັດ, ນີ້ຄືພະສົງຜູ້ປະເສີດສຸດ.

---

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, ettha dinnaṃ mahapphala’’nti. dasamaṃ;

“ເມື່ອມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ບູຊາຢູ່ ໝູ່ສັດຜູ້ມຸ່ງຫວັງບຸນ ເຮັດບຸນອັນມີອຸປະທິເປັນຜົນ, ທານທີ່ຖວາຍໃນພະສົງນີ້ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ.” ຈົບສູດທີ ໑໐.

---

Gotamīvaggo paṭhamo.

ຈົບໂຄຕະມີວັກ ທີ ໑.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ:

---

Gotamī ovādaṃ saṃkhittaṃ, dīghajāṇu ca ujjayo;

Bhayā dve āhuneyyā ca, dve ca aṭṭha puggalāti.

ໂຄຕະມີສູດ, ໂອວາດະສູດ, ສັງຂິດຕະສູດ, ທີຄະຊານຸສູດ, ອຸຊຊະຍະສູດ, ພະຍະສູດ, ອາຫຸເນຍຍະສູດ ໒ ສູດ, ແລະ ປຸກຄະລະສູດ ໒ ສູດ.

---

(7) 2. Bhūmicālavaggo

(໗) ໒. ພູມິຈາລວັກ

---

1. Icchāsuttaṃ

໑. ອิຈຊາສູດ

---

61. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame aṭṭha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho nuppajjati. So tena alābhena socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya[Pg.117], uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya, na ca lābhī, socī ca paridevī ca, cuto ca saddhammā’’’.

໖໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໘ ປະເພດນີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໘ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດໂດຍບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່ ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໂສກເສົ້າ ลຳບາກ ຮ້ອງໄຫ້ ຮຳໄຮ ທຸບເອິກ ຮ້ອງຄາງ ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼ ເພາະການບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ‘ເປັນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ລາບ, ທັງມີຄວາມໂສກເສົ້າແລະຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ແລະເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho uppajjati. So tena lābhena majjati pamajjati pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya, lābhī ca madī ca pamādī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດໂດຍບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່ ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມມົວເມົາ ປະມາດ ເຖິງຄວາມປະມາດ ເພາະລາບນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ‘ເປັນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ທັງໄດ້ລາບ, ທັງມົວເມົາແລະປະມາດ, ແລະເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato aghaṭato avāyamato lābhāya lābho nuppajjati. So tena alābhena socati, kilamati, paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya, na ca lābhī, socī ca paridevī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດໂດຍບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຂົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມ ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຂົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມ ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່ ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໂສກເສົ້າ ລຳບາກ ຮ້ອງໄຫ້ ຮຳໄຮ ທຸບເອິກ ຮ້ອງຄາງ ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼ ເພາະການບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ‘ເປັນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ແຕ່ບໍ່ຂົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມ ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ທັງບໍ່ໄດ້ລາບ, ທັງມີຄວາມໂສກເສົ້າແລະຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ແລະເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato, aghaṭato, avāyamato lābhāya lābho uppajjati. So tena lābhena majjati, pamajjati, pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati na ghaṭati na vāyamati lābhāya, lābhī ca madī ca, pamādī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດໂດຍບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຂົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມ ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຂົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມ ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່ ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມມົວເມົາ ປະມາດ ເຖິງຄວາມປະມາດ ເພາະລາບນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ‘ເປັນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ແຕ່ບໍ່ຂົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມ ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ທັງໄດ້ລາບ, ທັງມົວເມົາແລະປະມາດ, ແລະເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho nuppajjati. So tena alābhena na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya, na ca lābhī, na ca socī na ca paridevī, accuto ca saddhammā’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດໂດຍບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່ ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ໂສກເສົ້າ ບໍ່ລຳບາກ ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ບໍ່ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼ ເພາະການບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ‘ເປັນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ລາບ, ທັງບໍ່ມີຄວາມໂສກເສົ້າແລະບໍ່ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ແລະບໍ່ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya. Tassa [Pg.118] uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho uppajjati. So tena lābhena na majjati, na pamajjati, na pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya, lābhī ca, na ca madī na ca pamādī, accuto ca saddhammā’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດໂດຍບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່ ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມົວເມົາ ບໍ່ປະມາດ ບໍ່ເຖິງຄວາມປະມາດ ເພາະລາບນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ‘ເປັນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂົນຂວາຍ ພະຍາຍາມ ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ທັງໄດ້ລາບ, ທັງບໍ່ມົວເມົາແລະບໍ່ປະມາດ, ແລະບໍ່ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato, aghaṭato, avāyamato lābhāya lābho nuppajjati. So tena alābhena na socati, na kilamati, na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya, na ca lābhī, na ca socī na ca paridevī, accuto ca saddhammā’’’.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອພຣະພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເຣັ້ນຢູ່ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດຢ່າງບໍ່ເກາະກ່ຽວ ມີຄວາມປາຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພຣະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ບໍ່ขວົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມເພື່ອລາບ. ເມື່ອພຣະພິກຂຸນັ້ນບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ບໍ່ຂວົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມເພື່ອລາບ ລາບຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເທີ. ພຣະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເສົ້າໂសກ ບໍ່ລຳບາກ ບໍ່ຄ່ຳຄວນ ບໍ່ທຸບເອິກຮ່ຳໄຫ້ ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼເພາະຄວາມບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸນີ້ນາມວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜາຢູ່ເພື່ອລາບ ບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ບໍ່ขວົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມເພື່ອລາບ ແລະບໍ່ໄດ້ລາບ ທັງບໍ່ເສົ້າໂសກ ບໍ່ຄ່ຳຄວນ ແລະບໍ່ເຄື່ອນຈາກພຣະສັດທຳ'.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato aghaṭato avāyamato lābhāya lābho uppajjati. So tena lābhena na majjati, na pamajjati, na pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave – ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya, lābhī ca, na ca madī na ca pamādī, accuto ca saddhammā ’. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອພຣະພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເຣັ້ນຢູ່ ຜູ້ດຳເນີນຊີວິດຢ່າງບໍ່ເກາະກ່ຽວ ມີຄວາມປາຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອລາບ. ພຣະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ບໍ່ຂວົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມເພື່ອລາບ. ເມື່ອພຣະພິກຂຸນັ້ນບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ບໍ່ຂວົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມເພື່ອລາບ ລາບຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ເທີ. ພຣະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມົວເມົາ ບໍ່ປະໝາດ ບໍ່ເຖິງຄວາມປະໝາດເພາະໄດ້ລາບນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸນີ້ນາມວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜາຢູ່ເພື່ອລາບ ບໍ່ລຸກຂຶ້ນ ບໍ່ຂວົນຂວາຍ ບໍ່ພະຍາຍາມເພື່ອລາບ ແລະໄດ້ລາບ ທັງບໍ່ມົວເມົາ ບໍ່ປະໝາດ ແລະບໍ່ເຄື່ອນຈາກພຣະສັດທຳ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ 8 ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

2. Alaṃsuttaṃ

໒. ອະລັງສູດ

---

62. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano alaṃ paresaṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo, poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti samādapako samuttejako [Pg.119] sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano alaṃ paresaṃ.

໖໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທຳ 6 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ 1, ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ ມີສຳນຽງດີ ປະກອບດ້ວຍວາຈาຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ບົກພ່ອງ ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາທານ ອາດຫານ ແລະບັນເທີງແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.

---

‘‘Pañcahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano alaṃ paresaṃ. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; kalyāṇavāco ca hoti…pe… atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano alaṃ paresaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທຳ 5 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ແຕ່ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ... ລະ... ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາທານ ອາດຫານ ແລະບັນເທີງແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.

---

‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano nālaṃ paresaṃ. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo, poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano nālaṃ paresaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທຳ 4 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ 1, ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1. ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ ມີສຳນຽງດີ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ບົກພ່ອງ ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາທານ ອາດຫານ ແລະບັນເທີງແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.

---

‘‘Catūhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ nālaṃ attano. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; na ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo…pe… atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ. ທຳ 4 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ 1, ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1. ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ. ແຕ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ ມີສຳນຽງດີ... ລະ... ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ... ລະ... ແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ.

---

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano nālaṃ paresaṃ. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca [Pg.120] dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; no ca kalyāṇavāco hoti kalyāṇavākkaraṇo, poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; no ca sandassako hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 3 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທຳ 3 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ແຕ່ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1. ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ ມີສຳນຽງດີ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍວາຈาຂອງຊาวເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ບົກພ່ອງ ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ ແລະບໍ່ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາທານ ອາດຫານ ແລະບັນເທີງແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.

---

‘‘Tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano. Katamehi tīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti…pe… atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 3 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ. ທຳ 3 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ແຕ່ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1. ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ. ແຕ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ... ລະ... ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາທານ ອາດຫານ ແລະບັນເທີງແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈาລີທັງຫຼາຍ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ.

---

‘‘Dvīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ. Katamehi dvīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; no ca kalyāṇavāco hoti…pe… atthassa viññāpaniyā; no ca sandassako hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave, dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 2 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທຳ 2 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ. ແຕ່ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1. ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ... ລະ... ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້, ບໍ່ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ... ລະ... ແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈาລີທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.

---

‘‘Dvīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano. Katamehi dvīhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo, poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, bhikkhave[Pg.121], dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano’’ti. Dutiyaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 2 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ. ທຳ 2 ປະການມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ອັດຖະ ຮູ້ທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ. ແຕ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາດີ ມີສຳນຽງດີ ປະກອບດ້ວຍວาຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ບົກພ່ອງ ຊີ້ແຈງອັດຖະໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາທານ ອາດຫານ ແລະບັນເທີງແກ່ເພື່ອນພຣະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ.

---

3. Saṃkhittasuttaṃ

໓. ສັງຂິດຕະສູດ

---

63. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Evamevaṃ panidhekacce moghapurisā mamaññeva ajjhesanti. Dhamme ca bhāsite mamaññeva anubandhitabbaṃ maññantī’’ti. ‘‘Desetu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ, desetu sugato saṃkhittena dhammaṃ. Appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa atthaṃ ājāneyyaṃ, appeva nāmāhaṃ bhagavato bhāsitassa dāyādo assa’’nti. ‘‘Tasmātiha te, bhikkhu evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘ajjhattaṃ me cittaṃ ṭhitaṃ bhavissati susaṇṭhitaṃ, na ca uppannā pāpakā akusalā dhammā cittaṃ pariyādāya ṭhassantī’ti. Evañhi te, bhikkhu, sikkhitabbaṃ’’.

໖໓. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ... ລະ... ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂຜດສະແດງທຳແກ່ຂ້າພຣະອົງໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອທີ່ຂ້າພຣະອົງໄດ້ຟັງທຳຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ເຖີດ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ ພວກໂມຄະບຸຣຸດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ກໍຂໍຮ້ອງເຮົາຢ່າງນີ້ຄືກັນ ແຕ່ເມື່ອເຮົາສະແດງທຳແລ້ວ ກໍຍັງຄິດແຕ່ຈະຕິດຕາມເຮົາຢູ່ເລື້ອຍໄປ'. ພຣະພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂຜດສະແດງທຳແກ່ຂ້າພຣະອົງໂດຍຫຍໍ້ ຂໍພຣະສຸຄົດໂຜດສະແດງທຳໂດຍຫຍໍ້ເຖີດ ເຮັດແນວໃດຂ້າພຣະອົງຈະເພິ່ງຮູ້ທົ່ວເຖິງອັດຖະແຫ່ງພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຮັດແນວໃດຂ້າພຣະອົງຈະເພິ່ງເປັນທາຍາດແຫ່ງພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ ເພາະເຫດນັ້ນແລ ເທີພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຈິດຂອງເຮົາຈັກຕັ້ງໝັ້ນ ຈັກຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນ ແລະອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈັກບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງເຮົາຕັ້ງຢູ່ໄດ້". ພິກຂຸ ເທີພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ'.

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ajjhattaṃ cittaṃ ṭhitaṃ hoti susaṇṭhitaṃ, na ca uppannā pāpakā akusalā dhammā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhanti, tato te, bhikkhu, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘mettā me cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. Evañhi te, bhikkhu, sikkhitabbaṃ.

ພິກຂຸ ເມື່ອໃດຈິດຂອງເທີຕັ້ງໝັ້ນ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນ ແລະອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງເທີຕັ້ງຢູ່ໄດ້, ພິກຂຸ ເມື່ອນັ້ນເທີພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິຂອງເຮົາ ຈັກເປັນທຳອັນເຮົາຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ ໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ເນື່ອງໆ ອົບຮົມແລ້ວ ປາຣົບດີແລ້ວ'. ພິກຂຸ ເທີພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti bahulīkato, tato tvaṃ, bhikkhu, imaṃ samādhiṃ savitakkampi savicāraṃ bhāveyyāsi, avitakkampi vicāramattaṃ bhāveyyāsi, avitakkampi avicāraṃ bhāveyyāsi, sappītikampi bhāveyyāsi, nippītikampi bhāveyyāsi, sātasahagatampi bhāveyyāsi, upekkhāsahagatampi bhāveyyāsi.

ພິກຂຸ ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ ເປັນທຳອັນເທີຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸ ເມື່ອນັ້ນເທີພຶງຈະເລີນສະມາທິນີ້ ທັງທີ່ມີວິຕົກມີວິຈານ, ພຶງຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີວິຕົກມີພຽງວິຈານ, ພຶງຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີວິຕົກບໍ່ມີວິຈານ, ພຶງຈະເລີນສະມາທິທີ່ມີປີຕິ, ພຶງຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີປີຕິ, ພຶງຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍສຸກ, ພຶງຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາ.

---

‘‘Yato kho, te bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti subhāvito, tato te, bhikkhu, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘karuṇā me cetovimutti… muditā me cetovimutti… upekkhā me cetovimutti bhāvitā bhavissati [Pg.122] bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. Evañhi te, bhikkhu, sikkhitabbaṃ.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ກະລຸນາເຈໂຕວິມຸດ... ມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດ... ອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດ ຂອງເຮົາ ຈັກເປັນທຳທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ, ໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ເນື່ອງໆ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາລົບດີແລ້ວ’. ດູກອນພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.”

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti subhāvito, tato tvaṃ, bhikkhu, imaṃ samādhiṃ savitakkasavicārampi bhāveyyāsi, avitakkavicāramattampi bhāveyyāsi, avitakkaavicārampi bhāveyyāsi, sappītikampi bhāveyyāsi, nippītikampi bhāveyyāsi, sātasahagatampi bhāveyyāsi, upekkhāsahagatampi bhāveyyāsi.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນຈະເລີນສະມາທິນີ້ ທີ່ມີທັງວິຕົກແລະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີວິຕົກມີແຕ່ສະເພາະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີທັງວິຕົກແລະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ມີປີຕິແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີປີຕິແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍສຸກແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແດ່.”

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti subhāvito, tato te, bhikkhu, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kāye kāyānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassa’nti. Evañhi te, bhikkhu, sikkhitabbaṃ.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໃຫ້ໄດ້’. ດູກອນພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.”

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti bahulīkato, tato tvaṃ, bhikkhu, imaṃ samādhiṃ savitakkasavicārampi bhāveyyāsi, avitakkavicāramattampi bhāveyyāsi, avitakkaavicārampi bhāveyyāsi, sappītikampi bhāveyyāsi, nippītikampi bhāveyyāsi, sātasahagatampi bhāveyyāsi, upekkhāsahagatampi bhāveyyāsi.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນຈະເລີນສະມາທິນີ້ ທີ່ມີທັງວິຕົກແລະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທิທີ່ບໍ່ມີວິຕົກມີແຕ່ສະເພາະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີທັງວິຕົກແລະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ມີປີຕິແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີປີຕິແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍສຸກແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແດ່.”

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti subhāvito, tato te, bhikkhu, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘vedanāsu vedanānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassa’nti; citte cittānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassa’nti; dhammesu dhammānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassa’nti. Evañhi te, bhikkhu, sikkhitabbaṃ.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍຢູ່, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໃຫ້ໄດ້’; ‘ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຈິດໃນຈິດຢູ່, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໃຫ້ໄດ້’; ‘ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳທັງຫຼາຍຢູ່, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໃຫ້ໄດ້’. ດູກອນພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.”

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti bahulīkato, tato tvaṃ, bhikkhu, imaṃ samādhiṃ savitakkasavicārampi bhāveyyāsi, avitakkavicāramattampi bhāveyyāsi, avitakkaavicārampi bhāveyyāsi, sappītikampi bhāveyyāsi, nippītikampi bhāveyyāsi, sātasahagatampi bhāveyyāsi, upekkhāsahagatampi bhāveyyāsi.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄວນຈະເລີນສະມາທິນີ້ ທີ່ມີທັງວິຕົກແລະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີວິຕົກມີແຕ່ສະເພາະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີທັງວິຕົກແລະວິຈານແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ມີປີຕິແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ບໍ່ມີປີຕິແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍສຸກແດ່, ຈະເລີນສະມາທິທີ່ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແດ່.”

---

‘‘Yato kho te, bhikkhu, ayaṃ samādhi evaṃ bhāvito hoti subhāvito, tato tvaṃ, bhikkhu, yena yeneva gagghasi phāsuṃyeva gagghasi, yattha yattha ṭhassasi phāsuṃyeva ṭhassasi, yattha yattha nisīdissasi phāsuṃyeva nisīdissasi, yattha yattha seyyaṃ kappessasi phāsuṃyeva seyyaṃ kappessasī’’ti.

“ດູກອນພິກຂຸ, ເມື່ອໃດສະມາທິນີ້ເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸ, ເຈົ້າຈັກເດີນໄປທາງໃດ ກໍຈັກເດີນໄປເປັນສຸກ, จັກຢືນຢູ່ບ່ອນໃດ ກໍຈັກຢືນຢູ່ເປັນສຸກ, ຈັກນັ່ງຢູ່ບ່ອນໃດ ກໍຈັກນັ່ງຢູ່ເປັນສຸກ, ຈັກນອນຢູ່ບ່ອນໃດ ກໍຈັກນອນຢູ່ເປັນສຸກ.”

---

Atha [Pg.123] kho so bhikkhu bhagavatā iminā ovādena ovadito uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho so bhikkhu eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca pana so bhikkhu arahataṃ ahosīti. Tatiyaṃ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຮັບໂອວາດນີ້ຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເຮັດປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ພິກຂຸນັ້ນຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່, ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນໂດຍຊອບຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນອັດຕະພາບນີ້ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’. ແລະພິກຂຸນັ້ນກໍໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ຈົບສູດທີສາມ.

---

4. Gayāsīsasuttaṃ

໔. ຄະຍາສີສະສູດ

---

64. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi…pe… ‘‘pubbāhaṃ, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno obhāsaññeva kho sañjānāmi, no ca rūpāni passāmi’’.

໖໔. ສະໄໝໜຶ່ງ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ຕຳບົນຄະຍາ ໃກ້ຄະຍາສີສະປະເທດ. ນະ ທີ່ນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ... ‘ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອກ່ອນແຕ່ຕັດສະຮູ້, ເມື່ອເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕັດສະຮູ້ ຍັງເປັນໂພທິສັດຢູ່, ເຮົາຮູ້ຈັກແຕ່ແສງສະຫວ່າງເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ບໍ່ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ’.”

---

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ obhāsañceva sañjāneyyaṃ rūpāni ca passeyyaṃ; evaṃ me idaṃ ñāṇadassanaṃ parisuddhataraṃ assā’’’ti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ຖ້າເຮົາຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່ ແລະເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາກໍຈັກບໍລິສຸດຍິ່ງໆຂຶ້ນ’.”

---

‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi; no ca kho tāhi devatāhi saddhiṃ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṃ samāpajjāmi.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕໍ່ມາ ໂດຍສະໄໝອື່ນ, ເຮົາເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່, ກໍຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່ ແລະເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່; ແຕ່ເຮົາຍັງບໍ່ໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ບໍ່ໄດ້ສົນທະນາ, ບໍ່ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ.”

---

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ obhāsañceva sañjāneyyaṃ, rūpāni ca passeyyaṃ, tāhi ca devatāhi saddhiṃ santiṭṭheyyaṃ sallapeyyaṃ sākacchaṃ samāpajjeyyaṃ; evaṃ me idaṃ ñāṇadassanaṃ parisuddhataraṃ assā’’’ti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ຖ້າເຮົາຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່, ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, ແລະໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ໄດ້ສົນທະນາ, ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແດ່, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາກໍຈັກບໍລິສຸດຍິ່ງໆຂຶ້ນ’.”

---

‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi, tāhi ca devatāhi saddhiṃ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṃ samāpajjāmi; no ca kho tā devatā jānāmi – imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyāti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕໍ່ມາ ໂດຍສະໄໝອື່ນ, ເຮົາເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່, ກໍຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່, ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, ໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ໄດ້ສົນທະນາ, ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແດ່; ແຕ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາຈາກເທວະນິກາຍຊື່ນີ້ ຫຼື ຊື່ນັ້ນ’.”

---

‘‘Tassa [Pg.124] mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ obhāsañceva sañjāneyyaṃ, rūpāni ca passeyyaṃ, tāhi ca devatāhi saddhiṃ santiṭṭheyyaṃ sallapeyyaṃ sākacchaṃ samāpajjeyyaṃ, tā ca devatā jāneyyaṃ – imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā’ti; evaṃ me idaṃ ñāṇadassanaṃ parisuddhataraṃ assā’’’ti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ຖ້າເຮົາຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່, ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, ໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ໄດ້ສົນທະນາ, ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແດ່, ແລະຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາຈາກເທວະນິກາຍຊື່ນີ້ ຫຼື ຊື່ນັ້ນ" ແດ່, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາກໍຈັກບໍລິສຸດຍິ່ງໆຂຶ້ນ’.”

---

‘‘So kho ahaṃ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi, tāhi ca devatāhi saddhiṃ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṃ samāpajjāmi, tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā’ti; no ca kho tā devatā jānāmi – ‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti…pe… tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti; no ca kho tā devatā jānāmi – ‘imā devatā imassa kammassa vipākena evamāhārā evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvediniyo’ti …pe… tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā imassa kammassa vipākena evamāhārā evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvediniyo’ti; no ca kho tā devatā jānāmi – ‘imā devatā evaṃdīghāyukā evaṃciraṭṭhitikā’ti…pe… tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā evaṃdīghāyukā evaṃciraṭṭhitikā’ti; no ca kho tā devatā jānāmi yadi vā me imāhi devatāhi saddhiṃ sannivutthapubbaṃ yadi vā na sannivutthapubbanti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕໍ່ມາ ໂດຍສະໄໝອື່ນ, ເຮົາເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່, ກໍຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່, ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, ໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ໄດ້ສົນທະນາ, ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແດ່, ແລະຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາຈາກເທວະນິກາຍຊື່ນີ້ ຫຼື ຊື່ນັ້ນ’; ແຕ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘...ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນທີ່ນັ້ນ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້’... ເຮົາຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນທີ່ນັ້ນ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້’; ແຕ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘...ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ຮັບສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້’... ເຮົາຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ຮັບສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້’; ແຕ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘...ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຢ່າງນີ້ ມີຊີວິດຢູ່ດົນນານຢ່າງນີ້’... ເຮົາຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຢ່າງນີ້ ມີຊີວິດຢູ່ດົນນານຢ່າງນີ້’; ແຕ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກວ່າ ເຮົາເຄີຍຢູ່ຮ່ວມກັບເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາກ່ອນ ຫຼື ບໍ່ເຄີຍຢູ່ຮ່ວມກັນມາກ່ອນ.”

---

‘‘Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ obhāsañceva sañjāneyyaṃ, rūpāni ca passeyyaṃ, tāhi ca devatāhi saddhiṃ santiṭṭheyyaṃ sallapeyyaṃ sākacchaṃ samāpajjeyyaṃ, tā ca devatā jāneyyaṃ – ‘imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā’ti, tā ca devatā jāneyyaṃ – ‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti, tā ca devatā jāneyyaṃ – ‘imā devatā evamāhārā evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvediniyo’ti, tā ca devatā jāneyyaṃ – ‘imā devatā evaṃdīghāyukā evaṃciraṭṭhitikā’ti, tā ca devatā jāneyyaṃ yadi vā me imāhi devatāhi saddhiṃ sannivutthapubbaṃ yadi vā na sannivutthapubbanti; evaṃ me idaṃ ñāṇadassanaṃ parisuddhataraṃ assā’’’ti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ຖ້າເຮົາ (໑) ຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່, (໒) ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, (໓) ໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ໄດ້ສົນທະນາ, ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດาທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແດ່, (໔) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາຈາກເທວະນິກາຍຊື່ນີ້ ຫຼື ຊື່ນັ້ນ" ແດ່, (໕) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນທີ່ນັ້ນ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້" ແດ່, (໖) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ຮັບສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້" ແດ່, (໗) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຢ່າງນີ້ ມີຊີວິດຢູ່ດົນນານຢ່າງນີ້" ແດ່, ແລະ (໘) ຮູ້ຈັກວ່າ ເຮົາເຄີຍຢູ່ຮ່ວມກັບເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາກ່ອນ ຫຼື ບໍ່ເຄີຍຢູ່ຮ່ວມກັນມາກ່ອນແດ່, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາກໍຈັກບໍລິສຸດຍິ່ງໆຂຶ້ນ’.”

---

‘‘So [Pg.125] kho ahaṃ, bhikkhave, aparena samayena appamatto ātāpī pahitatto viharanto obhāsañceva sañjānāmi, rūpāni ca passāmi, tāhi ca devatāhi saddhiṃ santiṭṭhāmi sallapāmi sākacchaṃ samāpajjāmi, tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā amukamhā vā amukamhā vā devanikāyā’ti, tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā imassa kammassa vipākena ito cutā tattha upapannā’ti, tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā evamāhārā evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvediniyo’ti, tā ca devatā jānāmi – ‘imā devatā evaṃdīghāyukā evaṃciraṭṭhitikā’ti, tā ca devatā jānāmi yadi vā me devatāhi saddhiṃ sannivutthapubbaṃ yadi vā na sannivutthapubbanti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕໍ່ມາ ໂດຍສະໄໝອື່ນ, ເຮົາເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່, ກໍ (໑) ຮູ້ຈັກແສງສະຫວ່າງແດ່, (໒) ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍແດ່, (໓) ໄດ້ຮ່ວມຢືນຢູ່, ໄດ້ສົນທະນາ, ໄດ້ໄຕ່ຖາມກັບເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແດ່, (໔) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາຈາກເທວະນິກາຍຊື່ນີ້ ຫຼື ຊື່ນັ້ນ" ແດ່, (໕) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນທີ່ນັ້ນ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້" ແດ່, (໖) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ຮັບສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກຳນີ້" ແດ່, (໗) ຮູ້ຈັກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ "ເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມີອາຍຸຍືນຍາວຢ່າງນີ້ ມີຊີວິດຢູ່ດົນນານຢ່າງນີ້" ແດ່, ແລະ (໘) ຮູ້ຈັກວ່າ ເຮົາເຄີຍຢູ່ຮ່ວມກັບເທວະດາເຫຼົ່ານີ້ມາກ່ອນ ຫຼື ບໍ່ເຄີຍຢູ່ຮ່ວມກັນມາກ່ອນ.”

---

‘‘Yāvakīvañca me, bhikkhave, evaṃ aṭṭhaparivaṭṭaṃ adhidevañāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca kho me, bhikkhave, evaṃ aṭṭhaparivaṭṭaṃ adhidevañāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ; ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi; akuppā me cetovimutti ; ayamantimā jāti natthi dāni punabbhavo’’ti. Catutthaṃ.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບໃດທີ່ຍານທັດສະນະອັນຍິ່ງກວ່າເທວະດາ ມີຮອບ ໘ ຢ່າງນີ້ ຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ບໍລິສຸດດີ, ຕາບນັ້ນ ເຮົາກໍຍັງບໍ່ປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບເຊິ່ງອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ ແລະມະນຸດ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ຍານທັດສະນະອັນຍິ່ງກວ່າເທວະດາ ມີຮອບ ໘ ຢ່າງນີ້ ຂອງເຮົາ ບໍລິສຸດດີແລ້ວ, ເມື່ອນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບເຊິ່ງອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ ແລະມະນຸດ; ກໍຍານທັດສະນະໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ຄວາມຫຼຸດພົ້ນແຫ່ງຈິດຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບແລ້ວ, ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍ, ບັດນີ້ ພົບໃໝ່ບໍ່ມີອີກ’.”

---

5. Abhibhāyatanasuttaṃ

໕. “ອະພິພາຍະຕະນະສູດ”

---

65. ‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, abhibhāyatanāni. Katamāni aṭṭha? Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ paṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ.

໖໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະພິພາຍະຕະນະ (ແດນຄອບງຳ) ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ບຸກຄົນບາງຄົນ ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນມີປະມານນ້ອຍ ທີ່ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະຊົ່ວ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໑.

---

‘‘Ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ dutiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ທີ່ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະຊົ່ວ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໒.

---

‘‘Ajjhattaṃ [Pg.126] arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ tatiyaṃ abhibhāyatanaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນມີປະມານນ້ອຍ ທີ່ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະຊົ່ວ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໓.

---

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ catutthaṃ abhibhāyatanaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ທີ່ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະຊົ່ວ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໔.

---

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ pañcamaṃ abhibhāyatanaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມweເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນເປັນສີຂຽວ ມີວັນນະຂຽວ ມີສິ່ງປາກົດເປັນສີຂຽວ ມີແສງສະທ້ອນເປັນສີຂຽວ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໕.

---

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ chaṭṭhaṃ abhibhāyatanaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນເປັນສີເຫຼືອງ ມີວັນນະເຫຼືອງ ມີສິ່ງປາກົດເປັນສີເຫຼືອງ ມີແສງສະທ້ອນເປັນສີເຫຼືອງ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໖.

---

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ sattamaṃ abhibhāyatanaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນເປັນສີແດງ ມີວັນນະແດງ ມີສິ່ງປາກົດເປັນສີແດງ ມີແສງສະທ້ອນເປັນສີແດງ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ௭.

---

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni. ‘Tāni abhibhuyya jānāmi passāmī’ti, evaṃsaññī hoti. Idaṃ aṭṭhamaṃ abhibhāyatanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha abhibhāyatanānī’’ti. Pañcamaṃ.

ບຸກຄົນບາງຄົນ ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນເປັນສີຂາວ ມີວັນນະຂາວ ມີສິ່ງປາກົດເປັນສີຂາວ ມີແສງສະທ້ອນເປັນສີຂາວ. ເຂົາມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນ'. ນີ້ເປັນອະພິພາຍະຕະນະທີ ໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອະພິພາຍະຕະນະ ໘ ປະການ.

---

6. Vimokkhasuttaṃ

໖. ວິໂມກຂະສູດ

---

66. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, vimokkhā. Katame aṭṭha? Rūpī rūpāni passati. Ayaṃ paṭhamo vimokkho.

໖໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິໂມກ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ຜູ້ມີຮູບ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໑.

---

‘‘Ajjhattaṃ arūpasaññī, bahiddhā rūpāni passati. Ayaṃ dutiyo vimokkho.

ຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາໃນຮູບພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍພາຍນອກ. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໒.

---

‘‘Subhanteva adhimutto hoti. Ayaṃ tatiyo vimokkho.

ບຸກຄົນຍ່ອມນ້ອມໃຈໄປວ່າ 'ງາມແທ້'. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໓.

---

‘‘Sabbaso [Pg.127] rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ catuttho vimokkho.

ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ບຸກຄົນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້' ແລ້ວຢູ່. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໔.

---

‘‘Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ pañcamo vimokkho.

ເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບຸກຄົນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້' ແລ້ວຢູ່. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໕.

---

‘‘Sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ chaṭṭho vimokkho.

ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບຸກຄົນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີສິ່ງໃດໜ້ອຍໜຶ່ງ' ແລ້ວຢູ່. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໖.

---

‘‘Sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ sattamo vimokkho.

ເພາະກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບຸກຄົນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວຢູ່. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ௭.

---

‘‘Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha vimokkhā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ເພາະກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບຸກຄົນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດ ແລ້ວຢູ່. ນີ້ເປັນວິໂມກທີ ໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ວິໂມກ ໘ ປະການ.

---

7. Anariyavohārasuttaṃ

໗. ອະນະລິຍະໂວຫານະສູດ

---

67. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, anariyavohārā. Katame aṭṭha? Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, asute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā, diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute asutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha anariyavohārā’’ti. Sattamaṃ.

໖໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນະລິຍະໂວຫານ (ຄຳເວົ້າທີ່ບໍ່ແມ່ນຂອງອະລິຍະ) ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ການເວົ້າວ່າເຫັນໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ເຫັນ, ການເວົ້າວ່າໄດ້ຍິນໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ຍິນ, ການເວົ້າວ່າໄດ້ຮູ້ສຶກໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ຮູ້ສຶກ, ການເວົ້າວ່າຮູ້ແຈ້ງໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ເຫັນໃນສິ່ງທີ່ເຫັນ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ໄດ້ຍິນໃນສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ໄດ້ຮູ້ສຶກໃນສິ່ງທີ່ໄດ້ຮູ້ສຶກ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ຮູ້ແຈ້ງໃນສິ່ງທີ່ຮູ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອະນະລິຍະໂວຫານ ໘ ປະການ.

---

8. Ariyavohārasuttaṃ

໘. ອະລິຍະໂວຫານະສູດ

---

68. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, ariyavohārā. Katame aṭṭha? Adiṭṭhe adiṭṭhavāditā, asute asutavāditā, amute amutavāditā, aviññāte aviññātavāditā, diṭṭhe diṭṭhavāditā, sute sutavāditā, mute mutavāditā, viññāte viññātavāditā. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha ariyavohārā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

໖໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະໂວຫານ (ຄຳເວົ້າຂອງອະລິຍະ) ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ການເວົ້າວ່າບໍ່ເຫັນໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ເຫັນ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ໄດ້ຍິນໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ຍິນ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ໄດ້ຮູ້ສຶກໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໄດ້ຮູ້ສຶກ, ການເວົ້າວ່າບໍ່ຮູ້ແຈ້ງໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ, ການເວົ້າວ່າເຫັນໃນສິ່ງທີ່ເຫັນ, ການເວົ້າວ່າໄດ້ຍິນໃນສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນ, ການເວົ້າວ່າໄດ້ຮູ້ສຶກໃນສິ່ງທີ່ໄດ້ຮູ້ສຶກ, ການເວົ້າວ່າຮູ້ແຈ້ງໃນສິ່ງທີ່ຮູ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອະລິຍະໂວຫານ ໘ ປະການ.

---

9. Parisāsuttaṃ

໙. ປະລິສາສູດ

---

69. ‘‘Aṭṭhimā, bhikkhave, parisā. Katamā aṭṭha? Khattiyaparisā, brāhmaṇaparisā, gahapatiparisā, samaṇaparisā, cātumahārājikaparisā, tāvatiṃsaparisā, māraparisā, brahmaparisā. Abhijānāmi kho panāhaṃ, bhikkhave, anekasataṃ [Pg.128] khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpannapubbā. Tattha yādisako tesaṃ vaṇṇo hoti tādisako mayhaṃ vaṇṇo hoti, yādisako tesaṃ saro hoti tādisako mayhaṃ saro hoti. Dhammiyā ca kathāya sandassemi samādapemi samuttejemi sampahaṃsemi. Bhāsamānañca maṃ na jānanti – ‘ko nu kho ayaṃ bhāsati devo vā manusso vā’ti. Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā antaradhāyāmi. Antarahitañca maṃ na jānanti – ‘ko nu kho ayaṃ antarahito devo vā manusso vā’’’ti.

໖໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບໍລິສັດ (ປະຊຸມຊົນ) ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ບໍລິສັດກະສັດ, ບໍລິສັດພາມ, ບໍລິສັດຄະຫะບໍດີ, ບໍລິສັດສະມະນະ, ບໍລິສັດເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ, ບໍລິສັດເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ, ບໍລິສັດມານ, ບໍລິສັດພົມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຍ່ອມລະນຶກໄດ້ວ່າ ເຮົາເຄີຍເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດກະສັດຫຼາຍຮ້ອຍຄັ້ງ. ໃນບໍລິສັດນັ້ນ, ເຮົາເຄີຍນັ່ງຮ່ວມ, ເຄີຍເຈລະຈາຮ່ວມ, ເຄີຍສົນທະນາຮ່ວມກັບພວກເຂົາ. ໃນບໍລິສັດນັ້ນ, ພວກເຂົາມີວັນນະ (ຜິວພັນ) ແນວໃດ, ເຮົາກໍມີວັນນະແນວນັ້ນ; ພວກເຂົາມີສຽງແນວໃດ, ເຮົາກໍມີສຽງແນວນັ້ນ. ເຮົາຍ່ອມສະແດງທຳໃຫ້ພວກເຂົາເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາ. ເມື່ອເຮົາກຳລັງເວົ້າຢູ່ ພວກເຂົາກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ 'ຜູ້ທີ່ກຳລັງເວົ້າຢູ່ນີ້ແມ່ນໃຜ ເປັນເທວະດາ ຫຼື ເປັນມະນຸດ?'. ເມື່ອເຮົາສະແດງທຳໃຫ້ພວກເຂົາເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ກໍຫາຍຕົວໄປ. ເມື່ອເຮົາຫາຍຕົວໄປແລ້ວ ພວກເຂົາກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ 'ຜູ້ທີ່ຫາຍຕົວໄປນີ້ແມ່ນໃຜ ເປັນເທວະດາ ຫຼື ເປັນມະນຸດ?'.

---

‘‘Abhijānāmi kho panāhaṃ, bhikkhave, anekasataṃ brāhmaṇaparisaṃ…pe… gahapatiparisaṃ… samaṇaparisaṃ… cātumahārājikaparisaṃ… tāvatiṃsaparisaṃ… māraparisaṃ… brahmaparisaṃ upasaṅkamitā. Tatrapi mayā sannisinnapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpannapubbā. Tattha yādisako tesaṃ vaṇṇo hoti tādisako mayhaṃ vaṇṇo hoti, yādisako tesaṃ saro hoti tādisako mayhaṃ saro hoti. Dhammiyā ca kathāya sandassemi samādapemi samuttejemi sampahaṃsemi. Bhāsamānañca maṃ na jānanti – ‘ko nu kho ayaṃ bhāsati devo vā manusso vā’ti. Dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā antaradhāyāmi. Antarahitañca maṃ na jānanti – ‘ko nu kho ayaṃ antarahito devo vā manusso vā’ti. Imā kho, bhikkhave, aṭṭha parisā’’ti. Navamaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຍ່ອມລະນຶກໄດ້ວ່າ ເຮົາເຄີຍເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດພາມຫຼາຍຮ້ອຍຄັ້ງ... ບໍລິສັດຄະຫະບໍດີ... ບໍລິສັດສະມະນະ... ບໍລິສັດເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ... ບໍລິສັດເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ... ບໍລິສັດມານ... ບໍລິສັດພົມ. ໃນບໍລິສັດນັ້ນ, ເຮົາເຄີຍນັ່ງຮ່ວມ, ເຄີຍເຈລະຈາຮ່ວມ, ເຄີຍສົນທະນາຮ່ວມກັບພວກເຂົາ. ໃນບໍລິສັດນັ້ນ, ພວກເຂົາມີວັນນະແນວໃດ, ເຮົາກໍມີວັນນະແນວນັ້ນ; ພວກເຂົາມີສຽງແນວໃດ, ເຮົາກໍມີສຽງແນວນັ້ນ. ເຮົາຍ່ອມສະແດງທຳໃຫ້ພວກເຂົາເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາ. ເມື່ອເຮົາກຳລັງເວົ້າຢູ່ ພວກເຂົາກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ 'ຜູ້ທີ່ກຳລັງເວົ້າຢູ່ນີ້ແມ່ນໃຜ ເປັນເທວະດາ ຫຼື ເປັນມະນຸດ?'. ເມື່ອເຮົາສະແດງທຳໃຫ້ພວກເຂົາເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ຮ່າເຣີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ກໍຫາຍຕົວໄປ. ເມື່ອເຮົາຫາຍຕົວໄປແລ້ວ ພວກເຂົາກໍບໍ່ຮູ້ວ່າ 'ຜູ້ທີ່ຫາຍຕົວໄປນີ້ແມ່ນໃຜ ເປັນເທວະດາ ຫຼື ເປັນມະນຸດ?'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ບໍລິສັດ ໘ ປະການ.

---

10. Bhūmicālasuttaṃ

໑໐. ພູມິຈາລະສູດ

---

70. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṃ. Yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.

໗໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າວັນໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ປ່າຊ້າປ່າຊັດ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ ໃນກູຕາຄາຣະສາລາ (ສາລາຫໍຍອດ). ຄັ້ງນັ້ນ ເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ (ສະບົງ) ແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອສະເດັດທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງເວສາລີແລ້ວ ໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ ສະເດັດກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ອານົນ, ເຈົ້າຈົ່ງຖືເອົາຜ້າປູນັ່ງ (ນິສີທະນະ) ເຖີດ, ເຮົາຈະເຂົ້າໄປຍັງຈາປາລະເຈດີ ເພື່ອພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ'. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ้า' ແລ້ວຖືເອົາຜ້າປູນັ່ງ ຕິດຕາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄປທາງຫຼັງ.

---

Atha [Pg.129] kho bhagavā yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ bahuputtakaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, ākaṅkhamāno so, ānanda, kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti. Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງຈາປາລະເຈດີ; ຄັ້ນສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ອານົນ, ເມືອງເວສາລີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ອຸເທນະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ໂຄຕະມະກະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ສັດຕຳພະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ພະຫຸປຸດຕະກະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ສາຣັນທະທະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, จາປາລະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ. ອານົນ, ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການ ໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ ຕັ້ງໝັ້ນ ສະສົມໄວ້ດີແລ້ວ ແລະ ປາຣົບດີແລ້ວ, ຜູ້ນັ້ນເມື່ອປາດຖະໜາ ກໍພຶງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼື ເກີນກວ່າກັປໜຶ່ງ. ອານົນ, ອິດທິບາດ ໔ ປະການ ຕະຖາຄົດໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ ຕັ້ງໝັ້ນ ສະສົມໄວ້ດີແລ້ວ ແລະ ປາຣົບດີແລ້ວ. ອານົນ, ຕະຖາຄົດເມື່ອປາດຖະໜາ ກໍພຶງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼື ເກີນກວ່າກັປໜຶ່ງ'. ເຖິງແມ່ນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຮັດນິມິດອັນຈະແຈ້ງ ຊົງເຮັດໂອພາສອັນຈະແຈ້ງຢ່າງນີ້ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸກໍບໍ່ສາມາດຈະຮູ້ແຈ້ງໄດ້; ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ທູນຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງປະທັບຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງປະທັບຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍເຖີດ' ທັງນີ້ ເປັນເພາະຈິດຂອງເພິ່ນຖືກມານເຂົ້າຄອບງຳໄວ້.

---

Dutiyampi kho bhagavā…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ramaṇīyā, ānanda, vesālī, ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ bahuputtakaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ, ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, ākaṅkhamāno so, ānanda, kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā…pe… ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti. Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne oḷārike obhāse kayiramāne nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ, tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto.

ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີ ໒... ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີ ໓ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ອານົນ, ເມືອງເວສາລີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ອຸເທນະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ໂຄຕະມະກະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ສັດຕຳພະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ພະຫຸປຸດຕະກະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ສາຣັນທະທະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ, ຈາປາລະເຈດີເປັນຕາໜ້າເພີດເພີນ. ອານົນ, ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການ ໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ ຕັ້ງໝັ້ນ ສະສົມໄວ້ດີແລ້ວ ແລະ ປາຣົບດີແລ້ວ, ຜູ້ນັ້ນເມື່ອປາດຖະໜາ ກໍພຶງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼື ເກີນກວ່າກັປໜຶ່ງ. ອານົນ, ອິດທິບາດ ໔ ປະການ ຕະຖາຄົດໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ... ອານົນ, ຕະຖາຄົດເມື່ອປາດຖະໜາ ກໍພຶງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼື ເກີນກວ່າກັປໜຶ່ງ'. ເຖິງແມ່ນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຮັດນິມິດອັນຈະແຈ້ງ ຊົງເຮັດໂອພາສອັນຈະແຈ້ງຢ່າງນີ້ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸກໍບໍ່ສາມາດຈະຮູ້ແຈ້ງໄດ້; ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ທູນຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງປະທັບຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງປະທັບຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອความສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍເຖີດ' ທັງນີ້ ເປັນເພາະຈິດຂອງເພິ່ນຖືກມານເຂົ້າຄອບງຳໄວ້.

---

Atha [Pg.130] kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaccha tvaṃ, ānanda, yassa dāni kālaṃ maññasī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā bhagavato avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi. Atha kho māro pāpimā acirapakkante āyasmante ānande bhagavantaṃ etadavoca –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: «ອານົນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປເຖີດ ບັດນີ້ ເປັນເວລາອັນຄວນທີ່ເຈົ້າກຳນົດເອງ.» ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ: «ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ» ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວໄປນັ່ງຢູ່ ນະ ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພະຍາມານຜູ້ມີບາບ ໄດ້ເຂົ້າໄປຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato. Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi, bhante, bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນການສົມຄວນແກ່ການປໍຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ເຄີຍຕຣັສພຣະວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນມາຣຜູ້ມີບາບ ເຮົາຈະຍັງບໍ່ປໍຣິນິບພານ ຕຣາບໃດທີ່ພວກພິກຂຸຜູ້ເປັນສາວົກຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ອົບຮົມດີແລ້ວ ແຄ້ວຄາດ ແກ້ວກ້າ ບັນລຸທັມອັນເປັນເຄື່ອງພົ້ນຈາກໂຍຄະ ເປັນພະຫູສູດ ຊົງທັມ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ປະຕິບັດຊອບ ດຳເນີນຕາມທັມ ໄດ້ຮຽນຮູ້ວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍ ແລະ ເມື່ອມີປັບວาທະອຸບັດຂຶ້ນ ກໍສາມາດຂົ່ມຂີ່ປັບວາທะนั้นໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມອັນມີປາຕິຫານິຍ໌’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍໃນບັດນີ້ ພວກພິກຂຸຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ອົບຮົມດີແລ້ວ ແຄ້ວຄາດ ແກ້ວກ້າ ບັນລຸທັມອັນເປັນເຄື່ອງພົ້ນຈາກໂຍຄະ ເປັນພະຫູສູດ ຊົງທັມ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ປະຕິບັດຊອບ ດຳເນີນຕາມທັມ ໄດ້ຮຽນຮູ້ວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍ ແລະ ເມື່ອມີປັບວາທະອຸບັດຂຶ້ນ ກໍສາມາດຂົ່ມຂີ່ປັບວາທะนั้นໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມອັນມີປາຕິຫານິຍ໌.”

---

‘‘Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato. Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti…pe… yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti…pe… yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi, bhante, upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā pattayogakkhemā bahussutā [Pg.131] dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti, uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນການສົມຄວນແກ່ການປໍຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ເຄີຍຕຣັສພຣະວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນມາຣຜູ້ມີບາບ ເຮົາຈະຍັງບໍ່ປໍຣິນິບພານ ຕຣາບໃດທີ່ພວກພິກຂຸນີຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ... ຕຣາບໃດທີ່ພວກອຸປາສົກຜູ້ເປັນສາວົກຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ... ຕຣາບໃດທີ່ພວກອຸປາສິກາຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ອົບຮົມດີແລ້ວ ແຄ້ວຄາດ ແກ້ວກ້າ ບັນລຸທັມອັນເປັນເຄື່ອງພົ້ນຈາກໂຍຄະ ເປັນພະຫູສູດ ຊົງທັມ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ປະຕິບັດຊອບ ດຳເນີນຕາມທັມ ໄດ້ຮຽນຮູ້ວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍ ແລະ ເມື່ອມີປັບວາທະອຸບັດຂຶ້ນ ກໍສາມາດຂົ່ມຂີ່ປັບວາທะนั้นໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມອັນມີປາຕິຫານິຍ໌’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍໃນບັດນີ້ ພວກອຸປາສິກາຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ອົບຮົມດີແລ້ວ ແຄ້ວຄາດ ແກ້ວກ້າ ບັນລຸທັມອັນເປັນເຄື່ອງພົ້ນຈາກໂຍຄະ ເປັນພະຫູສູດ ຊົງທັມ ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ປະຕິບັດຊອບ ດຳເນີນຕາມທັມ ໄດ້ຮຽນຮູ້ວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍ ແລະ ເມື່ອມີປັບວາທະອຸບັດຂຶ້ນ ກໍສາມາດຂົ່ມຂີ່ປັບວາທะนั้นໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມອັນມີປາຕິຫານິຍ໌.”

---

‘‘Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato. Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ, yāva devamanussehi suppakāsita’nti. Etarahi, bhante, bhagavato brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ, yāva devamanussehi suppakāsitaṃ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນການສົມຄວນແກ່ການປໍຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ເຄີຍຕຣັສພຣະວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ ‘ດູກ່ອນມາຣຜູ້ມີບາບ ເຮົາຈະຍັງບໍ່ປໍຣິນິບພານ ຕຣາບໃດທີ່ພຣົມມະຈັນນີ້ຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ຮຸ່ງເຮືອງ ເຟື່ອງຟູ ແຜ່ຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກແກ່ຊົນເປັນອັນມາກ ແຜ່ກວ້າງຂວາງ ຕຣາບເທົ່າທີ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍໃນບັດນີ້ ພຣົມມະຈັນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຮຸ່ງເຮືອງ ເຟື່ອງຟູ ແຜ່ຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກແກ່ຊົນເປັນອັນມາກ ແຜ່ກວ້າງຂວາງ ຕຣາບເທົ່າທີ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ.”

---

‘‘Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā, parinibbātu sugato. Parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato’’ti. ‘‘Appossukko tvaṃ, pāpima, hohi. Naciraṃ tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati. Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī’’ti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນການສົມຄວນແກ່ການປໍຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ” ດັ່ງນີ້. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັສວ່າ “ດູກ່ອນມາຣຜູ້ມີບາບ ທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມຂວາຍຂວາຍໜ້ອຍເຖີດ ການປໍຣິນິບພານຂອງຕຖາຄົດຈະມີໃນບໍ່ຊ້າ ນັບແຕ່ເວລານີ້ໄປອີກສາມເດືອນ ຕຖາຄົດຈະປໍຣິນິບພານ”.

---

Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossaji. Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṃsanako salomahaṃso, devadundubhiyo ca phaliṃsu. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງມີພຣະສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຊົງປົງອາຍຸສັງຂານ ນະ ປ່າຊ້າຈາປາລະເຈດີ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປົງອາຍຸສັງຂານແລ້ວ ກໍເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່ ໜ້າສະຢ້ານກົວ ຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ ແລະ ກອງທິບກໍດັງສະໜັ່ນຫັ່ນໄຫວ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

---

‘‘Tulamatulañca sambhavaṃ, bhavasaṅkhāramavassaji muni;

Ajjhattarato samāhito, abhindi kavacamivattasambhava’’nti.

“ພຣະມຸນີຊົງປຽບທຽບສິ່ງທີ່ຊັ່ງໄດ້ ແລະ ຊັ່ງບໍ່ໄດ້ ແລ້ວຊົງສະຫຼະກັມອັນປຸງແຕ່ງພົບເສຍແລ້ວ ຊົງຍິນດີໃນພາຍໃນ ມີພຣະຫະລຶໄທຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ຊົງທຳລາຍກິເລດອັນເກີດແກ່ຕົນ ເໝືອນທະຫານກ້າທຳລາຍເກາະປ້ອງກັນຕົວ”.

---

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘mahā vatāyaṃ bhūmicālo; sumahā vatāyaṃ bhūmicālo bhiṃsanako salomahaṃso, devadundubhiyo ca phaliṃsu. Ko nu kho hetu, ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’’ti?

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ ແຜ່ນດິນໄຫວນີ້ໃຫຍ່ຫຼວງແທ້ໆ ແຜ່ນດິນໄຫວນີ້ໃຫຍ່ຫຼວງຍິ່ງນັກ ໜ້າສະຢ້ານກົວ ຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ ແລະ ກອງທິບກໍດັງສະໜັ່ນຫັ່ນໄຫວ ເຫດໃດໜໍ ປັດໄຈໃດໜໍ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່ປານນີ້?”

---

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mahā vatāyaṃ, bhante, bhūmicālo[Pg.132]; sumahā vatāyaṃ, bhante, bhūmicālo bhiṃsanako salomahaṃso, devadundubhiyo ca phaliṃsu. Ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’’ti?

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ແຜ່ນດິນໄຫວນີ້ໃຫຍ່ຫຼວງແທ້ໆ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແຜ່ນດິນໄຫວນີ້ໃຫຍ່ຫຼວງຍິ່ງນັກ ໜ້າສະຢ້ານກົວ ຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ ແລະ ກອງທິບກໍດັງສະໜັ່ນຫັ່ນໄຫວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫດໃດໜໍ ປັດໄຈໃດໜໍ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່ປານນີ້?”

---

‘‘Aṭṭhime, ānanda, hetū, aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. Katame aṭṭha? Ayaṃ, ānanda, mahāpathavī udake patiṭṭhitā; udakaṃ vāte patiṭṭhitaṃ; vāto ākāsaṭṭho hoti. So, ānanda, samayo yaṃ mahāvātā vāyanti; mahāvātā vāyantā udakaṃ kampenti; udakaṃ kampitaṃ pathaviṃ kampeti. Ayaṃ, ānanda, paṭhamo hetu, paṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ເຫດ ໘ ປະການ ປັດໄຈ ໘ ປະການນີ້ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່. ໘ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນອານົນ ມະຫາປະຖະພີນີ້ຕັ້ງຢູ່ເທິງນ້ຳ, ນ້ຳຕັ້ງຢູ່ເທິງລົມ, ລົມຕັ້ງຢູ່ໃນອາກາດ. ດູກ່ອນອານົນ ມີສະໄໝທີ່ລົມພັດແຮງ ເມື່ອລົມພັດແຮງຍ່ອມເຮັດໃຫ້ນ້ຳຫວັ່ນໄຫວ ເມື່ອນ້ຳຫວັ່ນໄຫວ ກໍເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີໜຶ່ງ ເປັນປັດໄຈທີໜຶ່ງ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, samaṇo vā brāhmaṇo vā iddhimā cetovasippatto devatā vā mahiddhikā mahānubhāvā. Tassa parittā pathavīsaññā bhāvitā hoti, appamāṇā āposaññā. So imaṃ pathaviṃ kampeti saṅkampeti sampakampeti sampavedheti. Ayaṃ, ānanda, dutiyo hetu, dutiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຣິດ ບັນລຸຄວາມຊຳນານທາງຈິດ ຫຼື ເທວະດາຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ເຂົາໄດ້ຈະເລີນປະຖະພີສັນຍາຢ່າງອ່ອນ ແຕ່ຈະເລີນອາໂປສັນຍາຢ່າງບໍ່ມີປະມານ ເຂົາຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນນີ້ຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີສອງ ເປັນປັດໄຈທີສອງ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, yadā bodhisatto tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātukucchiṃ okkamati, tadāyaṃ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati. Ayaṃ, ānanda, tatiyo hetu; tatiyo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນກາລະໃດທີ່ພຣະໂພທິສັດ ຈຸຕິຈາກສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ສະເດັດລົງສູ່ພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາ ໃນກາລະນັ້ນ ແຜ່ນດິນນີ້ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີສາມ ເປັນປັດໄຈທີສາມ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, yadā bodhisatto sato sampajāno mātukucchismā nikkhamati, tadāyaṃ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati. Ayaṃ, ānanda, catuttho hetu, catuttho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນກາລະໃດທີ່ພຣະໂພທິສັດ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ປະສູດຈາກພຣະຄັນຂອງພຣະມານດາ ໃນກາລະນັ້ນ ແຜ່ນດິນນີ້ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີສີ່ ເປັນປັດໄຈທີສີ່ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, yadā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, tadāyaṃ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati. Ayaṃ, ānanda, pañcamo hetu, pañcamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນກາລະໃດທີ່ພຣະຕຖາຄົດ ຕຣັສຮູ້ພຣະອະນຸຕຕະຣะສັມມາສັມໂພທິຍານ ໃນກາລະນັ້ນ ແຜ່ນດິນນີ້ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີຫ້າ ເປັນປັດໄຈທີຫ້າ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, yadā tathāgato anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavatteti, tadāyaṃ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati. Ayaṃ, ānanda, chaṭṭho hetu, chaṭṭho paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນກາລະໃດທີ່ພຣະຕຖາຄົດ ຊົງສະແດງພຣະທັມມະຈັກກັປປະວັດຕະນະສູດອັນຍອດຢ້ຽມ ໃນກາລະນັ້ນ ແຜ່ນດິນນີ້ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີຫົກ ເປັນປັດໄຈທີຫົກ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna [Pg.133] caparaṃ, ānanda, yadā tathāgato sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossajjati, tadāyaṃ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati. Ayaṃ, ānanda, sattamo hetu, sattamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນກາລະໃດທີ່ພຣະຕຖາຄົດ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຊົງປົງອາຍຸສັງຂານ ໃນກາລະນັ້ນ ແຜ່ນດິນນີ້ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ເປັນເຫດທີເຈັດ ເປັນປັດໄຈທີເຈັດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, yadā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, tadāyaṃ pathavī kampati saṅkampati sampakampati sampavedhati. Ayaṃ, ānanda, aṭṭhamo hetu, aṭṭhamo paccayo mahato bhūmicālassa pātubhāvāya. Ime kho, ānanda, aṭṭha hetū, aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’’ti. Dasamaṃ.

“ດູກ່ອນອານົນ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນກາລະໃດທີ່ພຣະຕຖາຄົດ ສະເດັດດັບຂันທະປໍຣິນິບພານ ດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ ໃນກາລະນັ້ນ ແຜ່ນດິນນີ້ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ສັ່ນສະເທືອນ ສະທ້ານຫວັ່ນໄຫວ. ດູກ່ອນອານົນ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ເຫດ ໘ ປະການ ປັດໄຈ ໘ ປະການ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່.” ຈົບສູດທີສິບ.

---

Bhūmicālavaggo dutiyo.

ຈົບບູມິຈາລະວັກ ທີສອງ.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ:

---

Icchā alañca saṃkhittaṃ, gayā abhibhunā saha;

Vimokkho dve ca vohārā, parisā bhūmicālenāti.

ມີສູດວ່າດ້ວຍ ຄວາມປາຖະໜາ (ອິດສາ), ຄວາມພໍດີ (ອະລັງ), ໂດຍຫຍໍ້ (ສັງຂິດຕະ), ຄະຍາ, ຄູ່ກັບ ອະພິພູ, ວິໂມກ, ໂວຫານສອງສູດ, ບໍລິສັດ ແລະ ແຜ່ນດິນໄຫວ (ບູມິຈາລະ).

---

(8) 3. Yamakavaggo

(໘) ໓. ຍະມະກະວັກ

---

1. Paṭhamasaddhāsuttaṃ

໑. ປະຖົມມະສັດທາສູດ

---

71. ‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā cā’ti. Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

໗໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸບາງຮູບໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແຕ່ບໍ່ມີສີລ ຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄ໌ນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງຄ໌ນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ ໂດຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮັດແນວໃດໜໍ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສີລນຳດ້ວຍ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສີລນຳດ້ວຍ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄ໌ນັ້ນ.”

---

‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca bahussuto. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā ca, bahussuto cā’ti. Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca bahussuto ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸບາງຮູບເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສີລ ແຕ່ບໍ່ເປັນພະຫູສູດ ຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄ໌ນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງຄ໌ນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ ໂດຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮັດແນວໃດໜໍ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ແລະ ເປັນພະຫູສູດນຳດ້ວຍ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ແລະ ເປັນພະຫູສູດນຳດ້ວຍ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄ໌ນັ້ນ.”

---

‘‘Saddho [Pg.134] ca, bhikkhave, bhikkhu hoti sīlavā ca bahussuto ca, no ca dhammakathiko…pe… dhammakathiko ca, no ca parisāvacaro…pe… parisāvacaro ca, no ca visārado parisāya dhammaṃ deseti…pe… visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, no ca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī…pe… catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, no ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseyyaṃ, catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī assaṃ akicchalābhī akasiralābhī, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’’’nti.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ມີພະຫູສູດ ແຕ່ບໍ່ເປັນທຳມະກະຖຶກ...ຯລຯ... ເປັນທຳມະກະຖຶກ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ; ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ໜໍ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ມີສີລ, ມີພະຫູສູດ, ເປັນທຳມະກະຖຶກ, ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ'

---

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti. Imehi, kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu samantapāsādiko ca hoti sabbākāraparipūro cā’’ti. Paṭhamaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ມີສີລ, ມີພະຫູສູດ, ເປັນທຳມະກະຖຶກ, ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ; ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສຮອບດ້ານ ແລະ ເປັນຜູ້ບໍລິບູນໃນທຸກດ້ານ. ສູດທີໜຶ່ງ.

---

2. Dutiyasaddhāsuttaṃ

໒. ທຸຕິຍະສັດທາສູດ

---

72. ‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā cā’ti. Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

໗໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແຕ່ບໍ່ມີສີລ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ໜໍ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສີລ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສີລ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ.

---

‘‘Saddho ca, bhikkhave, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca bahussuto…pe… bahussuto ca, no ca dhammakathiko…pe… dhammakathiko ca, no ca parisāvacaro…pe… parisāvacaro ca, no ca visārado parisāya dhammaṃ deseti [Pg.135] …pe… visārado ca parisāya dhammaṃ deseti, no ca ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati…pe… ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā viharati, no ca āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati; evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseyyaṃ, ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te kāyena phusitvā vihareyyaṃ, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’’’nti.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ແຕ່ບໍ່ເປັນພະຫູສູດ...ຯລຯ... ເປັນພະຫູສູດ ແຕ່ບໍ່ເປັນທຳມະກະຖຶກ...ຯລຯ... ເປັນທຳມະກະຖຶກ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງດ້ວຍກາຍ ເຊິ່ງວິໂມກອັນສະຫງົບ ກ້າວລ່ວງຮູບຊານ ເປັນອະຣູບຊານ ແລ້ວຢູ່...ຯລຯ... ເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງດ້ວຍກາຍ ເຊິ່ງວິໂມກອັນສະຫງົບ ກ້າວລ່ວງຮູບຊານ ເປັນອະຣູບຊານ ແລ້ວຢູ່ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ; ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນ ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ໜໍ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ມີສີລ, ມີພະຫູສູດ, ເປັນທຳມະກະຖຶກ, ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງດ້ວຍກາຍ ເຊິ່ງວິໂມກອັນສະຫງົບ ກ້າວລ່ວງຮູບຊານ ເປັນອະຣູບຊານ ແລ້ວຢູ່, ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ'

---

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhu saddho ca hoti, sīlavā ca, bahussuto ca, dhammakathiko ca, parisāvacaro ca, visārado ca parisāya dhammaṃ deseti. Ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā te ca kāyena phusitvā viharati, āsavānañca khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati; evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgato bhikkhu samantapāsādiko ca hoti sabbākāraparipūro cā’’ti. Dutiyaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ມີສີລ, ມີພະຫູສູດ, ເປັນທຳມະກະຖຶກ, ເປັນຜູ້ເຂົ້າຫາບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ, ເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງດ້ວຍກາຍ ເຊິ່ງວິໂມກອັນສະຫງົບ ກ້າວລ່ວງຮູບຊານ ເປັນອະຣູບຊານ ແລ້ວຢູ່, ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່; ດ້ວຍເຫດນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເລື່ອມໃສຮອບດ້ານ ແລະ ເປັນຜູ້ບໍລິບູນໃນທຸກດ້ານ. ສູດທີສອງ.

---

3. Paṭhamamaraṇassatisuttaṃ

໓. ປະຖົມມະມະຣະນັດສະຕິສູດ

---

73. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassati’’nti.

໗໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ເຮືອນອິດ ໃກ້ບ້ານຍາຕິກະ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳລັດວ່າ 'ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດພຣະດຳລັດນີ້ວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຣະນັດສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ສຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິເຖີດ'.

---

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ[Pg.136], bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດມື້ໜຶ່ງກັບຄືນໜຶ່ງເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດມື້ໜຶ່ງເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ upaḍḍhadivasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ในເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ພຽງເຄິ່ງມື້ເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາສັນເຂົ້າບິນທະບາດຄາບໜຶ່ງເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ upaḍḍhapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາສັນເຂົ້າບິນທະບາດເຄິ່ງຄາບເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato [Pg.137] sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣะຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາຄ້ຽວແລະກືນເຂົ້າ 4-5 ຄຳເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາຄ້ຽວແລະກືນເຂົ້າພຽງຄຳດຽວເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi, passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante bhāvemi maraṇassati’’nti.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິຄືກັນແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຖາມວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸ ກໍທ່ານຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິແນວໃດ?'. ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໂອ້ໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາຫາຍໃຈເຂົ້າແລ້ວຫາຍໃຈອອກ ຫຼື ຫາຍໃຈອອກແລ້ວຫາຍໃຈເຂົ້າເຖີດ ເຮົາຈະໄດ້ມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເຮົາຄົງຈະໄດ້ເຮັດກິດຫຼາຍແທ້ໆ". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະເລີນມະຣະນັດສະຕິ ດ້ວຍວິທີນີ້ແລ'.

---

Evaṃ vutte bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘yvāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti; yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ upaḍḍhadivasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti; yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ upaḍḍhapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ [Pg.138] jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti – ime vuccanti, bhikkhave, ‘bhikkhū pamattā viharanti, dandhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya’’’.

ເມື່ອພວກພິກຂຸຂາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງໃດໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດມື້ໜຶ່ງກັບຄືນໜຶ່ງ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດມື້ໜຶ່ງ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດເຄິ່ງມື້ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ສັນບິນທະບາດຄາບໜຶ່ງ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ສັນບິນທະບາດເຄິ່ງຄາບ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຄ້ຽວແລະກືນອາຫານສີ່ຫ້າຄຳ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’—ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມປະມາດ, ຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຊັກຊ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ’ ”.

---

‘‘Yo ca khvāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi, passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti – ime vuccanti, bhikkhave, ‘bhikkhū appamattā viharanti, tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya’’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຄ້ຽວແລະກືນອາຫານພຽງຄຳດຽວ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’. ສ່ວນພິກຂຸອົງໃດ ຍ່ອມຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຫາຍໃຈເຂົ້າແລ້ວຫາຍໃຈອອກ ຫຼືຫາຍໃຈອອກແລ້ວຫາຍໃຈເຂົ້າ ເພື່ອຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກິດທີ່ເຮົາຄວນເຮັດຄົງຈະໄດ້ເຮັດແລ້ວເປັນອັນຫຼາຍເຖີດ’—ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ, ຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ’ ”.

---

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘appamattā viharissāma, tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāvayissāma āsavānaṃ khayāyā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Tatiyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເຮົາທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ, ຈັກຈະເລີນມໍຣະນະສະຕິຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ” ດັ່ງນີ້. (ສູດທີ 3)

---

4. Dutiyamaraṇassatisuttaṃ

໔. ທຸຕິຍະມໍຣະນະສະຕິສູດ

---

74. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi …pe… maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā.

໗໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ເຮືອນກໍ່ດ້ວຍອິດ ໃກ້ບ້ານນາຕິກະ. ນະ ທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມໍຣະນະສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ສຸດ”.

---

‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā? Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā. So mama assa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ[Pg.139], manussā vā maṃ upakkameyyuṃ, amanussā vā maṃ upakkameyyuṃ; tena me assa kālakiriyā. So mama assa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍມໍຣະນະສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວແນວໃດ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວແນວໃດ ຈຶ່ງມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ສຸດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອເວລາກາງເວັນຜ່ານໄປ ວິກາລຣາຕີມາເຖິງ ຍ່ອມພິຈາຣະນາດັ່ງນີ້ວ່າ ‘ເຫດແຫ່ງຄວາມຕາຍຂອງເຮົາມີຫຼາຍແທ້ໆ, ຄື ງູອາດຈະກັດເຮົາ, ແມງງອດອາດຈະຕອດເຮົາ, ຫຼືຂີ້ເຂັບອາດຈະກັດເຮົາ, ເຮົາອາດຈະຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ, ເຫດນັ້ນຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ. ຫຼືເຮົາອາດຈະສະດຸດລົ້ມລົງ, ຫຼືອາຫານທີ່ເຮົາສັນເຂົ້າໄປອາດຈະບໍ່ຍ່ອຍ, ຫຼືດີຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບ, ຫຼືສະເຫຼດຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບ, ຫຼືລົມມີຄົມຄືມີດໂກນອາດຈະກຳເລີບໃນກາຍເຮົາ, ຫຼືມະນຸດທັງຫຼາຍອາດຈະບຽດບຽນເຮົາ, ຫຼືອະມະນຸດທັງຫຼາຍອາດຈະບຽດບຽນເຮົາ, ເຮົາອາດຈະຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ, ເຫດນັ້ນຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງພິຈາຣະນາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ທີ່ຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະເຮັດກາລະໃນເວລາກາງຄືນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່ນໍ?’”

---

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸພິຈາຣະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ທີ່ຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະເຮັດກາລະໃນເວລಾಗາງຄືນ ຍັງມີຢູ່’, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງເຮັດຄວາມພໍໃຈຢ່າງແຮງກ້າ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມບາກບັ່ນ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສັມປະຊັນຍະ ເພື່ອລະບາບອະກຸສົນທັມເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ”.

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ມີໄຟໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼືໄຟໄໝ້ຫົວ ພຶງເຮັດຄວາມພໍໃຈຢ່າງແຮງກ້າ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມບາກບັ່ນ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສັມປະຊັນຍະ ເພື່ອດັບໄຟທີ່ໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼືໄໝ້ຫົວນັ້ນເສຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ກໍອຸປະໄມດັ່ງນັ້ນ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງເຮັດຄວາມພໍໃຈຢ່າງແຮງກ້າ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມບາກບັ່ນ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສັມປະຊັນຍະ ເພື່ອລະບາບອະກຸສົນທັມເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ”.

---

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ຖ້າພິກຂຸພິຈາຣະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ທີ່ຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະເຮັດກາລະໃນເວລາກາງຄືນ ບໍ່ມີເລີຍ’, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງຢູ່ດ້ວຍຄວາມປີຕິແລະປາໂມດນັ້ນແລ້ວ ໝັ່ນສຶກສາທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ”.

---

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā. So mama assa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ, manussā vā maṃ upakkameyyuṃ, amanussā vā maṃ upakkameyyuṃ; tena me assa kālakiriyā. So mama assa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອເວລາກາງຄືນຜ່ານໄປ ວັນໃໝ່ມາເຖິງ ຍ່ອມພິຈາຣະນາດັ່ງນີ້ວ່າ ‘ເຫດແຫ່ງຄວາມຕາຍຂອງເຮົາມີຫຼາຍແທ້ໆ, ຄື ງູອາດຈະກັດເຮົາ, ແມງງອດອາດຈະຕອດເຮົາ, ຫຼືຂີ້ເຂັບອາດຈະກັດເຮົາ, ເຮົາອາດຈະຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ, ເຫດນັ້ນຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ่ເຮົາ. ຫຼືເຮົາອາດຈະສະດຸດລົ້ມລົງ, ຫຼືອາຫານທີ່ເຮົາສັນເຂົ້າໄປອາດຈະບໍ່ຍ່ອຍ, ຫຼືດີຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບ, ຫຼືສະເຫຼດຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບ, ຫຼືລົມມີຄົມຄືມີດໂກນອາດຈະກຳເລີບໃນກາຍເຮົາ, ຫຼືມະນຸດທັງຫຼາຍອາດຈະບຽດບຽນເຮົາ, ຫຼືອະມະນຸດທັງຫຼາຍອາດຈະບຽດບຽນເຮົາ, ເຮົາອາດຈະຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ, ເຫດນັ້ນຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງພິຈາຣະນາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ທີ່ຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະເຮັດກາລະໃນເວລາກາງເວັນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່ນໍ?’”

---

‘‘Sace[Pg.140], bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸພິຈາຣະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ທີ່ຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະເຮັດກາລະໃນເວລากາງເວັນ ຍັງມີຢູ່’, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງເຮັດຄວາມພໍໃຈຢ່າງແຮງກ້າ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມບາກບັ່ນ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສັມປະຊັນຍະ ເພື່ອລະບາບອະກຸສົນທັມເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ”.

---

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ມີໄຟໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼືໄຟໄໝ້ຫົວ ພຶງເຮັດຄວາມພໍໃຈຢ່າງແຮງກ້າ, ความພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມບາກບັ່ນ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສັມປະຊັນຍະ ເພື່ອດັບໄຟທີ່ໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼືໄໝ້ຫົວນັ້ນເສຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ກໍອຸປະໄມດັ່ງນັ້ນ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງເຮັດຄວາມພໍໃຈຢ່າງແຮງກ້າ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມບາກບັ່ນ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສັມປະຊັນຍະ ເພື່ອລະບາບອະກຸສົນທັມເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ”.

---

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Catutthaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ຖ້າພິກຂຸພິຈາຣະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບາບອະກຸສົນທັມທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ທີ່ຈະພຶງເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະເຮັດກາລະໃນເວລากາງເວັນ ບໍ່ມີເລີຍ’, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົງນັ້ນພຶງຢູ່ດ້ວຍຄວາມປີຕິແລະປາໂມດນັ້ນແລ້ວ ໝັ່ນສຶກສາທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມໍຣະນະສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ສຸດ” ດັ່ງນີ້. (ສູດທີ 4)

---

5. Paṭhamasampadāsuttaṃ

໕. ປະຖະມະສັມປະທາສູດ

---

75. ‘‘Aṭṭhimā, bhikkhave, sampadā. Katamā aṭṭha? Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā, saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā – imā kho, bhikkhave, aṭṭha sampadā’’ti.

໗໕. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມ (ສັມປະທາ) 8 ປະການນີ້. 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນ (ອຸດຖານະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການຮັກສາ (ອາຣັກຂະສັມປະທາ), ຄວາມມີມິດດີ (ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ), ຄວາມມີຊີວິດສະໝໍ່າສະເໝີ (ສະມະຊີວີຕາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ (ສັດທາສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນ (ສີລະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍา (ປັນຍາສັມປະທາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄວາມເຖິງພ້ອມ 8 ປະການ”.

---

‘‘Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vidhānavā;

Samaṃ kappeti jīvikaṃ, sambhataṃ anurakkhati.

“ບຸກຄົນຜູ້ຂະຫຍັນໃນການງານ, ບໍ່ປະມາດ, ມີການຈັດແຈງຈັດສັນດີ, ຍ່ອມລ້ຽງຊີວິດຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ, ແລະຄອຍຮັກສາຊັບທີ່ຫາໄດ້ມາ”.

---

‘‘Saddho sīlena sampanno, vadaññū vītamaccharo;

Niccaṃ maggaṃ visodheti, sotthānaṃ samparāyikaṃ.

“ເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນ, ຮູ້ຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຂໍ, ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່, ຍ່ອມຊຳຣະທາງອັນເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດສຸກໃນພົບໜ້າເປັນນິດ”.

---

‘‘Iccete aṭṭha dhammā ca, saddhassa gharamesino;

Akkhātā saccanāmena, ubhayattha sukhāvahā.

“ທັມ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງຜູ້ຄອງເຮືອນທີ່ມີສັດທາ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ມີພຣະນາມອັນແທ້ຈິງ ໄດ້ຕຣັດໄວ້ວ່າ ຍ່ອມນຳສຸກມາໃຫ້ໃນໂລກທັງສອງ”.

---

‘‘Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;

Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ, cāgo puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. pañcamaṃ;

“ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ແລະເພື່ອຄວາມສຸກໃນພາຍພາກໜ້າ, ການເສຍສະຫຼະແລະບຸນຂອງຄະລຶຫັດຜູ້ຄອງເຮືອນນັ້ນ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມດ້ວຍປະການລະສັນນີ້”. (ສູດທີ 5)

---

6. Dutiyasampadāsuttaṃ

໖. ທຸຕິຍະສັມປະທາສູດ

---

76. ‘‘Aṭṭhimā[Pg.141], bhikkhave, sampadā. Katamā aṭṭha? Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā, saddhāsampadā, sīlasampadā, cāgasampadā, paññāsampadā. Katamā ca, bhikkhave, uṭṭhānasampadā? Idha, bhikkhave, kulaputto yena kammaṭṭhānena jīvitaṃ kappeti – yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issattena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena – tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṃsāya samannāgato, alaṃ kātuṃ alaṃ saṃvidhātunti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, uṭṭhānasampadā.

໗໖. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມ (ສັມປະທາ) 8 ປະການນີ້. 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນ (ອຸດຖານະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການຮັກສາ (ອາຣັກຂະສັມປະທາ), ຄວາມມີມິດດີ (ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ), ຄວາມມີຊີວິດສະໝໍ່າສະເໝີ (ສະມະຊີວີຕາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ (ສັດທາສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີນ (ສີລະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ (ປັນຍາສັມປະທາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານໃດໆ ຄື ດ້ວຍການເຮັດນາ, ດ້ວຍການຄ້າຂາຍ, ດ້ວຍການລ້ຽງສັດ, ດ້ວຍສິລະປະການຍິງທະນູ, ດ້ວຍການຮັບຣາຊະການ, ຫຼືດ້ວຍສິລະປະວິຊາໃດວິຊາໜຶ່ງ, ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ, ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາຣະນາອັນເປັນອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ, ສາມາດເຮັດໄດ້ ສາມາດຈັດແຈງໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນ”.

---

‘‘Katamā ca, bhikkhave, ārakkhasampadā? Idha, bhikkhave, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā te ārakkhena guttiyā sampādeti – ‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ, na corā hareyyuṃ, na aggi ḍaheyya, na udakaṃ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyu’nti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ārakkhasampadā.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການຮັກສາເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂພຄະຊັບຂອງກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ທີ່ຫາໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນ, ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ອາບເຫື່ອຕ່າງນ້ຳ, ເປັນຊັບທີ່ຊອບທັມ ໄດ້ມາໂດຍທັມ, ເຂົາຍ່ອມຈັດແຈງການປົກປັກຮັກສາແລະຄຸ້ມຄອງຊັບເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ ‘ເຮັດແນວໃດໜໍ ໂພຄະຊັບເຫຼົ່ານີ້ຂອງເຮົາ ຈະບໍ່ຖືກພຣະຣາຊາຮິບໄປ, ບໍ່ຖືກໂຈນປຸ້ນໄປ, ບໍ່ຖືກໄຟໄໝ້, ບໍ່ຖືກນ້ຳພັດໄປ, ແລະບໍ່ຖືກພວກທາຍາດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຍາດແຍ່ງໄປ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການຮັກສາ”.

---

‘‘Katamā ca, bhikkhave, kalyāṇamittatā? Idha, bhikkhave, kulaputto yasmiṃ gāme vā nigame vā paṭivasati, tattha ye te honti gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino vuddhā vā vuddhasīlino saddhāsampannā sīlasampannā cāgasampannā paññāsampannā, tehi saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati; yathārūpānaṃ saddhāsampannānaṃ saddhāsampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ sīlasampannānaṃ sīlasampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ cāgasampannānaṃ cāgasampadaṃ anusikkhati, yathārūpānaṃ paññāsampannānaṃ paññāsampadaṃ anusikkhati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kalyāṇamittatā.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ (ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ) ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກຸນລະບຸດໃນໂລກນີ້ ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ ຫຼື ນິຄົມໃດ ໃນບ້ານ ຫຼື ນິຄົມນັ້ນ ມີຄະຫະບໍດີ ຫຼື ບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄົນໜຸ່ມທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລທັມ ຫຼື ຄົນແກ່ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລທັມ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການສະຫຼະ (ຈາຄະ) ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ກຸນລະບຸດນັ້ນຍ່ອມຢູ່ຮ່ວມ ເຈຣະຈາ ສົນທະນາ ກັບບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການສະຫຼະ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍການສະຫຼະເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາຮຽນແບບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ຂອງຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາເຊັ່ນນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ.”

---

‘‘Katamā ca, bhikkhave, samajīvitā? Idha, bhikkhave, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Seyyathāpi, bhikkhave, tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṃ paggahetvā jānāti – ‘ettakena vā onataṃ, ettakena vā unnata’nti; evamevaṃ kho, bhikkhave, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Sacāyaṃ, bhikkhave, kulaputto [Pg.142] appāyo samāno uḷāraṃ jīvikaṃ kappeti, tassa bhavanti vattāro ‘udumbarakhādī vāyaṃ kulaputto bhoge khādatī’ti. Sace panāyaṃ, bhikkhave, kulaputto mahāyo samāno kasiraṃ jīvikaṃ kappeti, tassa bhavanti vattāro – ‘ajeṭṭhamaraṇaṃ vāyaṃ kulaputto marissatī’ti. Yato ca khoyaṃ, bhikkhave, kulaputto āyañca bhogānaṃ viditvā vayañca bhogānaṃ viditvā samaṃ jīvikaṃ kappeti nāccogāḷhaṃ nātihīnaṃ – ‘evaṃ me āyo vayaṃ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṃ pariyādāya ṭhassatī’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, samajīvitā.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຊີວິດສະໝ່ຳສະເໝີ (ສະມະຊີວິຕາ) ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ກຸນລະບຸດຮູ້ທາງຈະເລີນ (ລາຍຮັບ) ແຫ່ງໂພຄະທັງຫຼາຍ ແລະ ຮູ້ທາງເສື່ອມ (ລາຍຈ່າຍ) ແຫ່ງໂພຄະທັງຫຼາຍ ແລ້ວ ດຳລົງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟູມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ ‘ດ້ວຍການໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະ ລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ’. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຄົນຊັ່ງຊາ ຫຼື ລູກມືຂອງຄົນຊັ່ງຊາ ຍົກຕາຊັ່ງຂຶ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດລົງເທົ່ານີ້ ຫຼື ຟູຂຶ້ນເທົ່ານີ້’ ຢ່າງໃດ; ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຸນລະບຸດກໍຢ່າງນັ້ນຄືກັນ ຮູ້ທາງຈະເລີນແຫ່ງໂພຄະທັງຫຼາຍ ແລະ ຮູ້ທາງເສື່ອມແຫ່ງໂພຄະທັງຫຼາຍ ແລ້ວ ດຳລົງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟູມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ ‘ດ້ວຍການໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະ ລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ’. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າກຸນລະບຸດນີ້ມີລາຍຮັບໜ້ອຍ ແຕ່ດຳລົງຊີວິດຢ່າງຟູມເຟືອຍ, ກໍຈະມີຄົນຕິຕຽນເຂົາວ່າ ‘ກຸນລະບຸດຜູ້ນີ້ກິນໂພຄະສົມບັດຄືກັນກັບຄົນກິນໝາກເດື່ອ’. ແຕ່ຖ້າກຸນລະບຸດນີ້ມີລາຍຮັບຫຼາຍ ແຕ່ດຳລົງຊີວິດຢ່າງຝືດເຄືອງ, ກໍຈະມີຄົນຕິຕຽນເຂົາວ່າ ‘ກຸນລະບຸດຜູ້ນີ້ຄົງຈະຕາຍຢ່າງອານາຖາ (ຄືຄົນບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ)’. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດກຸນລະບຸດຮູ້ທາງຈະເລີນແຫ່ງໂພຄະທັງຫຼາຍ ແລະ ຮູ້ທາງເສື່ອມແຫ່ງໂພຄະທັງຫຼາຍ ແລ້ວ ດຳລົງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຟູມເຟືອຍເກີນໄປ ບໍ່ໃຫ້ຝືດເຄືອງເກີນໄປ ໂດຍຄິດວ່າ ‘ດ້ວຍການໃຊ້ຈ່າຍຢ່າງນີ້ ລາຍຮັບຂອງເຮົາຈະກຸ້ມລາຍຈ່າຍ ແລະ ລາຍຈ່າຍຂອງເຮົາຈະບໍ່ເກີນລາຍຮັບ’. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເປັນຜູ້ມີຊີວິດສະໝ່ຳສະເໝີ.”

---

‘‘Katamā ca bhikkhave, saddhāsampadā? Idha, bhikkhave, kulaputto saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saddhāsampadā.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ (ສັດທາສຳປະທາ) ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ກຸນລະບຸດເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນໃນພະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພະຕຖາຄົດວ່າ ‘ເພາະເຫດນີ້ໆ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ຈຳແນກທຳ’ ດັ່ງນີ້. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ.”

---

‘‘Katamā ca, bhikkhave, sīlasampadā? Idha, bhikkhave, kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, sīlasampadā.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ (ສີລະສຳປະທາ) ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ກຸນລະບຸດເປັນຜູ້ເວັ້ນຂາດຈາກການຂ້າສັດ... ເວັ້ນຂາດຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ.”

---

‘‘Katamā ca, bhikkhave, cāgasampadā? Idha, bhikkhave, kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati…pe… yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, cāgasampadā.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ (ຈາຄະສຳປະທາ) ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ກຸນລະບຸດມີໃຈປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ຄອງເຮືອນຢູ່... ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການໃຫ້ແລະການແບ່ງປັນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກ.”

---

‘‘Katamā ca, bhikkhave, paññāsampadā? Idha, bhikkhave, kulaputto paññavā hoti…pe… sammā dukkhakkhayagāminiyā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, paññāsampadā. Imā kho, bhikkhave, aṭṭha sampadā’’ti.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍา (ປັນຍาສຳປະທາ) ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ກຸນລະບຸດເປັນຜູ້ມີປັນຍາ... ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນປະເສີດ ທີ່ຢັ່ງຮູ້ເຖິງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍา. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄວາມເຖິງພ້ອມ 8 ປະການ.”

---

‘‘Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vidhānavā;

Samaṃ kappeti jīvikaṃ, sambhataṃ anurakkhati.

“ຜູ້ມີຄວາມຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການງານ, ບໍ່ປະມາດ, ມີການຈັດສັນຈັດແຈງທີ່ດີ, ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ, ແລະ ຮັກສາຊັບທີ່ສະສົມໄວ້ໄດ້.”

---

‘‘Saddho sīlena sampanno, vadaññū vītamaccharo;

Niccaṃ maggaṃ visodheti, sotthānaṃ samparāyikaṃ.

“ຜູ້ມີສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ, ຮູ້ຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຂໍ, ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່, ຍ່ອມຊຳລະທາງອັນນຳໄປສູ່ສຸຄະຕິໃນສຳປະຣາຍະພົບຢູ່ສະເໝີ.”

---

‘‘Iccete aṭṭha dhammā ca, saddhassa gharamesino;

Akkhātā saccanāmena, ubhayattha sukhāvahā.

“ທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງຜູ້ມີສັດທາ ຜູ້ສະແຫວງຫາຄອງເຮືອນ, ພະຜູ້ມີພະນາມອັນແທ້ຈິງ (ພະພຸດທະເຈົ້າ) ໄດ້ຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ ເປັນເຫດນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ໃນພົບທັງສອງ.”

---

‘‘Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;

Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ, cāgo puññaṃ pavaḍḍhatī’’ti. chaṭṭhaṃ;

“ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນສຳປະຣາຍະພົບ, ການບໍລິຈາກແລະບຸນຂອງຄະລຶຫັດຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມດ້ວຍປະການສະນີ.” (ຈົບສູດທີ 6)

---

7. Icchāsuttaṃ

໗. ອິດສາສູດ

---

77. Tatra [Pg.143] kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti! ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

໗໗. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ!” ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳພະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: “ອາວຸໂສ!” ພະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

---

‘‘Aṭṭhime, āvuso, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame aṭṭha? Idhāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati, ghaṭati, vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato, ghaṭato, vāyamato lābhāya lābho nuppajjati. So tena alābhena socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati, ghaṭati, vāyamati lābhāya, na ca lābhī, socī ca paridevī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ 8 ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. 8 ຈຳພວກເປັນແນວໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາຍ່ອມຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາຍ່ອມໂສກເສົ້າ, ເມື່ອຍລ້າ, ຮ້ອງໄຫ້, ທຸບເອິກຮ່ຳໄຮ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼເພາະບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ລາບ, ທັງເປັນຜູ້ໂສກເສົ້າ, ຮ້ອງໄຫ້ຮ່ຳໄຮ, ແລະ ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati, ghaṭati, vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato ghaṭato vāyamato lābhāya lābho uppajjati. So tena lābhena majjati pamajjati pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya, lābhī ca, madī ca pamādī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາຍ່ອມຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາຍ່ອມມົວເມົາ, ປະມາດ, ເຖິງຄວາມມົວເມົາເພາະລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ໄດ້ລາບ, ທັງເປັນຜູ້ມົວເມົາ, ປະມາດ, ແລະ ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato, aghaṭato, avāyamato lābhāya lābho nuppajjati. So tena alābhena socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya, na ca lābhī, socī ca paridevī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະการໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນเพื่อຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາຍ່ອມໂສກເສົ້າ, ເມື່ອຍລ້າ, ຮ້ອງໄຫ້, ທຸບເອິກຮ່ຳໄຮ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼເພາະບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ບໍ່ໄດ້ລາບ, ທັງເປັນຜູ້ໂສກເສົ້າ, ຮ້ອງໄຫ້ຮ່ຳໄຮ, ແລະ ເសື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato, aghaṭato, avāyamato lābhāya lābho uppajjati. So tena lābhena majjati pamajjati pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati na [Pg.144] ghaṭati na vāyamati lābhāya, lābhī ca, madī ca pamādī ca, cuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາຍ່ອມມົວເມົາ, ປະມາດ, ເຖິງຄວາມມົວເມົາເພາະລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ໄດ້ລາບ, ທັງເປັນຜູ້ມົວເມົາ, ປະມາດ, ແລະ ເសື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati, ghaṭati, vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato, ghaṭato, vāyamato lābhāya, lābho nuppajjati. So tena alābhena na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati ghaṭati vāyamati lābhāya, na ca lābhī, na ca socī na ca paridevī, accuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາຍ່ອມຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາບໍ່ໂສກເສົ້າ, ບໍ່ເມື່ອຍລ້າ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້, ບໍ່ທຸບເອິກຮ່ຳໄຮ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼເພາະບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ບໍ່ໄດ້ລາບ, ແຕ່ບໍ່ໂສກເສົ້າ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້ຮ່ຳໄຮ, ແລະ ບໍ່ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So uṭṭhahati, ghaṭati, vāyamati lābhāya. Tassa uṭṭhahato, ghaṭato, vāyamato lābhāya, lābho uppajjati. So tena lābhena na majjati na pamajjati na pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, uṭṭhahati, ghaṭati, vāyamati lābhāya, lābhī ca, na ca madī na ca pamādī, accuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາຍ່ອມຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາບໍ່ມົວເມົາ, ບໍ່ປະມາດ, ບໍ່ເຖິງຄວາມມົວເມົາເພາະລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ຂະຫຍັນ, ພະຍາຍາມ, ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ໄດ້ລາບ, ແຕ່ບໍ່ມົວເມົາ, ບໍ່ປະມາດ, ແລະ ບໍ່ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato, aghaṭato, avāyamato lābhāya, lābho nuppajjati. So tena alābhena na socati na kilamati na paridevati, na urattāḷiṃ kandati, na sammohaṃ āpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya, na ca lābhī, na ca socī na ca paridevī, accuto ca saddhammā’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາບໍ່ໂສກເສົ້າ, ບໍ່ເມື່ອຍລ້າ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້, ບໍ່ທຸບເອິກຮ່ຳໄຮ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼເພາະບໍ່ໄດ້ລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ບໍ່ໄດ້ລາບ, ແຕ່ບໍ່ໂສກເສົ້າ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້ຮ່ຳໄຮ, ແລະ ບໍ່ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’.”

---

‘‘Idha panāvuso, bhikkhuno pavivittassa viharato nirāyattavuttino icchā uppajjati lābhāya. So na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya. Tassa anuṭṭhahato, aghaṭato, avāyamato lābhāya, lābho uppajjati. So tena lābhena na majjati na pamajjati na pamādamāpajjati. Ayaṃ vuccatāvuso, ‘bhikkhu iccho viharati lābhāya, na uṭṭhahati, na ghaṭati, na vāyamati lābhāya, lābhī ca, na ca madī na ca pamādī, accuto ca saddhammā’. Ime kho, āvuso, aṭṭha puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Sattamaṃ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເວັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ບໍ່ຕິດພັນກັບສິ່ງໃດ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນເພື່ອຈະໄດ້ລາບ. ເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ. ເມື່ອເຂົາບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບຢູ່, ລາບກໍເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາບໍ່ມົວເມົາ, ບໍ່ປະມາດ, ບໍ່ເຖິງຄວາມມົວເມົາເພາະລາບນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາລາບຢູ່, ບໍ່ຂະຫຍັນ, ບໍ່ພະຍາຍາມ, ບໍ່ອອກແຮງເພື່ອລາບ, ໄດ້ລາບ, ແຕ່ບໍ່ມົວເມົາ, ບໍ່ປະມາດ, ແລະ ບໍ່ເສື່ອມຈາກພະສັດທຳ’. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ 8 ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.” (ຈົບສູດທີ 7)

---

8. Alaṃsuttaṃ

໘. ອະລັງສູດ

---

78. Tatra [Pg.145] kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… chahāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, alaṃ paresaṃ. Katamehi chahi? Idhāvuso, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo, poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, alaṃ paresaṃ.

໗໘. ໃນເວລານັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວ... 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທັມ 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ 1, ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ 1, ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ ມີສຳນຽງອັນງາມ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ມີໂທດ ສື່ຄວາມໝາຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ ແກ້ວຫານຮ່າເຣີງ ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ 1. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.'

---

‘‘Pañcahāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, alaṃ paresaṃ. Katamehi pañcahi? Idhāvuso, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; kalyāṇavāco ca hoti…pe… sandassako ca hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, alaṃ paresaṃ.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 5 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທັມ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ 1, ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ... 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ... ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ 1. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແລະສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.'

---

‘‘Catūhāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ. Katamehi catūhi? Idhāvuso, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; no ca kalyāṇavāco hoti…pe… no ca sandassako hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 4 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທັມ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ 1, ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ 1, ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ... ບໍ່ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ... ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.'

---

‘‘Catūhāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano. Katamehi catūhi? Idhāvuso, bhikkhu khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti…pe… sandassako [Pg.146] ca hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 4 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ. ທັມ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ 1, ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ, ແຕ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ... 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ... ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ 1. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 4 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ.'

---

‘‘Tīhāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ. Katamehi tīhi? Idhāvuso, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; no ca kalyāṇavāco hoti…pe… no ca sandassako hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 3 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທັມ 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ 1, ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ... ບໍ່ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ... ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.'

---

‘‘Tīhāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano. Katamehi tīhi? Idhāvuso, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; sutānañca dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti…pe… atthassa viññāpaniyā, sandassako ca hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 3 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ. ທັມ 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ 1, ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ, ແຕ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ... ສື່ຄວາມໝາຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ... ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ 1. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ.'

---

‘‘Dvīhāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ. Katamehi dvīhi? Idhāvuso, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; dhātānañca dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; no ca kalyāṇavāco hoti…pe… no ca sandassako hoti…pe… sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ attano, nālaṃ paresaṃ.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ. ທັມ 2 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ບໍ່ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ, ແຕ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ 1, ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ 1, ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ... ບໍ່ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ... ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ.'

---

‘‘Dvīhāvuso, dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano. Katamehi dvīhi? Idhāvuso, bhikkhu na heva kho khippanisanti ca hoti kusalesu dhammesu; no ca sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇajātiko hoti; no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthūpaparikkhitā hoti; no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti; kalyāṇavāco ca hoti kalyāṇavākkaraṇo[Pg.147], poriyā vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā; sandassako ca hoti samādapako samuttejako sampahaṃsako sabrahmacārīnaṃ. Imehi kho, āvuso, dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu alaṃ paresaṃ, nālaṃ attano’’ti. Aṭṭhamaṃ.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ. ທັມ 2 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາໄດ້ໄວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ບໍ່ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິຊົງຈຳທັມທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ສະດັບແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ພິຈາຣະນາເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍທີ່ຊົງຈຳໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ເນື້ອຄວາມ ຮູ້ພຣະທັມ ແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ, ແຕ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາອັນງາມ ມີສຳນຽງອັນງາມ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ມີໂທດ ສື່ຄວາມໝາຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ 1, ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ ແກ້ວຫານຮ່າເຣີງ ແກ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ 1. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ສາມາດເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນແກ່ຕົນເອງ'. ຈົບສູດທີ 8.

---

9. Parihānasuttaṃ

໙. ປະຣິຫານະສູດ

---

79. ‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame aṭṭha? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā, saṃsaggārāmatā, papañcārāmatā – ime kho, bhikkhave, aṭṭha dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.

໗໙. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມ 8 ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ. ທັມ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸຍກັນ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ, ความເປັົນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທັມເຄື່ອງເນີງຊ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມ 8 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ.'

---

‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame aṭṭha? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā, asaṃsaggārāmatā, nippapañcārāmatā – ime kho, bhikkhave, aṭṭha dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Navamaṃ.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມ 8 ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ. ທັມ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການງານ, ความເປັົນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄຸຍກັນ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການນອນ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ຄວາມເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄຸກຄີ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນທັມເຄື່ອງເນີງຊ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມ 8 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອความບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ'. ຈົບສູດທີ 9.

---

10. Kusītārambhavatthusuttaṃ

໑໐. ກຸສີຕາຣັມພະວັດຖຸສູດ

---

80. ‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, kusītavatthūni. Katamāni aṭṭha? Idha, bhikkhave, bhikkhunā kammaṃ kattabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kattabbaṃ bhavissati. Kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilamissati. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ kusītavatthu.

໘໐. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານ (ກຸສີຕະວັດຖຸ) 8 ປະການນີ້ມີຢູ່. 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ມີການງານທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາມີການງານທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ, ແຕ່ເມື່ອເຮົາເຮັດການງານຢູ່ ກາຍຂອງເຮົາຈະເມື່ອຍລ້າ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 1.'

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ. Kammaṃ kho pana me karontassa kāyo kilanto. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ kusītavatthu.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸໄດ້ເຮັດການງານແລ້ວ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາໄດ້ເຮັດການງານແລ້ວ, ແຕ່ເມື່ອເຮົາເຮັດການງານແລ້ວ ກາຍຂອງເຮົາເມື່ອຍລ້າ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 2.'

---

‘‘Puna [Pg.148] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘maggo me gantabbo bhavissati. Maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ kusītavatthu.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີທາງທີ່ຈະຕ້ອງເດີນທາງໄປ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາມີທາງທີ່ຈະຕ້ອງເດີນທາງໄປ, ແຕ່ເມື່ອເຮົາເດີນທາງຢູ່ ກາຍຂອງເຮົາຈະເມື່ອຍລ້າ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 3.'

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ. Maggaṃ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ bhikkhave, catutthaṃ kusītavatthu.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸໄດ້ເດີນທາງໄປແລ້ວ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາໄດ້ເດີນທາງໄປແລ້ວ, ແຕ່ເມື່ອເຮົາເດີນທາງແລ້ວ ກາຍຂອງເຮົາເມື່ອຍລ້າ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 4.'

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo kilanto akammañño. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ, bhikkhave, pañcamaṃ kusītavatthu.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸທ່ຽວບິນທະບາດໄປຍັງບ້ານ ຫຼືນິຄົມ ບໍ່ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງ ຫຼືປານີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາທ່ຽວບິນທະບາດໄປຍັງບ້ານ ຫຼືນິຄົມ ບໍ່ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງ ຫຼືປານີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານຕາມຄວາມຕ້ອງການ, ກາຍຂອງເຮົາເມື່ອຍລ້າ ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 5.'

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo garuko akammañño māsācitaṃ maññe. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ, bhikkhave, chaṭṭhaṃ kusītavatthu.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸທ່ຽວບິນທະບາດໄປຍັງບ້ານ ຫຼືນິຄົມ ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງ ຫຼືປານີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາທ່ຽວບິນທະບາດໄປຍັງບ້ານ ຫຼືນິຄົມ ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງ ຫຼືປານີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານຕາມຄວາມຕ້ອງການແລ້ວ, ກາຍຂອງເຮົາໜັກໜ່ວງ ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ ປານປະໜຶ່ງວ່າຖົ່ວທີ່ແຊ່ນ້ຳໄວ້, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 6.'

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – ‘uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho atthi kappo nipajjituṃ. Handāhaṃ nipajjāmī’ti. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati…pe… idaṃ, bhikkhave, sattamaṃ kusītavatthu.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີອາການເຈັບໄຂ້ເລັກນ້ອຍເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຮົາມີອາການເຈັບໄຂ້ເລັກນ້ອຍເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ສົມຄວນທີ່ຈະນອນ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນນອນສາ". ເຂົາກໍນອນລົງ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີ 7.'

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa me kāyo dubbalo akammañño. Handāhaṃ nipajjāmī’ti[Pg.149]. So nipajjati, na vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ, bhikkhave, aṭṭhamaṃ kusītavatthu. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha kusītavatthūni.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຫາຍຈາກອາພາດແລ້ວ ເປັນຜູ້ຫາກໍຫາຍຈາກອາພາດໄດ້ບໍ່ດົນ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຫາຍຈາກອາພາດແລ້ວ ຫາກໍຫາຍຈາກອາພາດໄດ້ບໍ່ດົນ. ກາຍຂອງເຮົານີ້ຍັງອ່ອນເພຍ ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະນອນ.' ເຂົາກໍນອນ ບໍ່ປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານປະການທີແປດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.

---

‘‘Aṭṭhimāni, bhikkhave, ārambhavatthūni. Katamāni aṭṭha? Idha, bhikkhave, bhikkhunā kammaṃ kattabbaṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘kammaṃ kho me kattabbaṃ bhavissati. Kammaṃ kho mayā karontena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ paṭikacceva vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີການງານທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາມີການງານທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ. ເມື່ອເຮົາເຮັດການງານຢູ່ ຈະບໍ່ສະດວກທີ່ຈະມົນສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.' ເຂົາກໍປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີໜຶ່ງ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhunā kammaṃ kataṃ hoti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho kammaṃ akāsiṃ. Kammaṃ kho panāhaṃ karonto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເຮັດການງານສຳເລັດແລ້ວ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເຮັດການງານສຳເລັດແລ້ວ. ເມື່ອເຮົາເຮັດການງານຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະມົນສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍໄດ້. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.' ເຂົາກໍປາລົບຄວາມພຽນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີສອງ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhunā maggo gantabbo hoti. Tassa evaṃ hoti – maggo kho me gantabbo bhavissati. Maggaṃ kho pana me gacchantena na sukaraṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ vīriyaṃ…pe… idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຈະຕ້ອງເດີນທາງ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຈະຕ້ອງເດີນທາງ. ເມື່ອເຮົາເດີນທາງຢູ່ ຈະບໍ່ສະດວກທີ່ຈະມົນສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີສາມ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhunā maggo gato hoti. Tassa evaṃ hoti – ahaṃ kho maggaṃ agamāsiṃ. Maggaṃ kho panāhaṃ gacchanto nāsakkhiṃ buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເດີນທາງສຳເລັດແລ້ວ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາໄດ້ເດີນທາງສຳເລັດແລ້ວ. ເມື່ອເຮົາເດີນທາງຢູ່ນັ້ນ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະມົນສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍໄດ້. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີສີ່.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto nālatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo lahuko kammañño. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ, bhikkhave, pañcamaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຫຼືນິຄົມ ບໍ່ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງຫຼືປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຫຼືນິຄົມ ບໍ່ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງຫຼືປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ກາຍຂອງເຮົານີ້ເບົາ ຄວນແກ່ການງານ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີຫ້າ.

---

‘‘Puna [Pg.150] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa evaṃ hoti – ahaṃ kho gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya caranto alatthaṃ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṃ pāripūriṃ. Tassa me kāyo balavā kammañño. Handāhaṃ vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ, bhikkhave, chaṭṭhaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຫຼືນິຄົມ ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງຫຼືປະນີດ ອີ່ມໜຳສຳລານຕາມຄວາມຕ້ອງການ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຫຼືນິຄົມ ໄດ້ອາຫານອັນເສົ້າໝອງຫຼືປະນີດ ອີ່ມໜຳສຳລານຕາມຄວາມຕ້ອງການແລ້ວ. ກາຍຂອງເຮົານີ້ມີກຳລັງ ຄວນແກ່ການງານ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີຫົກ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho. Tassa evaṃ hoti – uppanno kho me ayaṃ appamattako ābādho. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho pavaḍḍheyya. Handāhaṃ paṭikacceva vīriyaṃ ārabhāmi…pe… idaṃ, bhikkhave, sattamaṃ ārambhavatthu.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸມີອາພາດເລັກນ້ອຍເກີດຂຶ້ນ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາພາດເລັກນ້ອຍນີ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາແລ້ວ. ເປັນໄປໄດ້ທີ່ອາພາດຂອງເຮົາຈະກຳເລີບຂຶ້ນ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີເຈັດ.

---

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ābādho paccudāvatteyya. Handāhaṃ paṭikacceva vīriyaṃ ārabhāmi appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāyā’ti. So vīriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Idaṃ, bhikkhave, aṭṭhamaṃ ārambhavatthu. Imāni kho, bhikkhave, aṭṭha ārambhavatthūnī’’ti. Dasamaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຫາຍຈາກອາພາດແລ້ວ ເປັນຜູ້ຫາກໍຫາຍຈາກອາພາດໄດ້ບໍ່ດົນ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຫາຍຈາກອາພາດແລ້ວ ຫາກໍຫາຍຈາກອາພາດໄດ້ບໍ່ດົນ. ເປັນໄປໄດ້ທີ່ອາພາດຂອງເຮົາຈະກັບກຳເລີບຄືນມາອີກ. ເອົາເຖີ້ນ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອเຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.' ເຂົາກໍປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນປະການທີແປດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດແຫ່ງການປາລົບຄວາມພຽນ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ. (ຈົບສູດທີສິບ)

---

Yamakavaggo tatiyo.

ຍະມະກະວັກ ທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

---

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້ -

---

Dve saddhā dve maraṇassatī, dve sampadā athāpare;

Icchā alaṃ parihānaṃ, kusītārambhavatthūnīti.

ສັດທາສູດ 2 ສູດ, ມໍຣະນັດສະຕິສູດ 2 ສູດ, ສັມປະທາສູດ 2 ສູດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຄື ອິດສາສູດ, ອະລັງສູດ, ປະຣິຫານະສູດ, ກຸສີຕະວັດຖຸສູດ ແລະ ອາຣັມພະວັດຖຸສູດ.

---

(9) 4. Sativaggo

(໙) ໔. ສະຕິວັກ

---

1. Satisampajaññasuttaṃ

໑. ສະຕິສຳປະຊັນຍະສູດ

---

81. ‘‘Satisampajaññe, bhikkhave, asati satisampajaññavipannassa hatūpanisaṃ hoti hirottappaṃ. Hirottappe asati hirottappavipannassa hatūpaniso hoti indriyasaṃvaro. Indriyasaṃvare asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ hoti [Pg.151] sīlaṃ. Sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi. Sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ. Yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo. Nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, satisampajaññe asati satisampajaññavipannassa hatūpanisaṃ hoti hirottappaṃ; hirottappe asati hirottappavipannassa hatūpaniso hoti…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.

໘໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະບໍ່ມີ, ຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສ (ເຫດໃກ້) ຖືກທຳລາຍ. ເມື່ອຫິຣິແລະໂອດຕັບປະບໍ່ມີ, ອິນຊີສັງວອນ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ. ເມື່ອອິນຊີສັງວອນບໍ່ມີ, ສິນ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງອິນຊີສັງວອນ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ. ເມື່ອສິນບໍ່ມີ, ສຳມາສະມາທິ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງສິນ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ. ເມື່ອສຳມາສະມາທິບໍ່ມີ, ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງສຳມາສະມາທິ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ. ເມື່ອຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະບໍ່ມີ, ນິບພິທາແລະວິຣາຄະ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ. ເມື່ອນິບພິທາແລະວິຣາຄະບໍ່ມີ, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງນິບພິທາແລະວິຣາຄະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ບົກພ່ອງດ້ວຍກິ່ງແລະໃບ, ສະເກັດຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນກໍດີ, ເປືອກກໍດີ, ກະພີ້ກໍດີ, ແກ່ນກໍດີ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ. ອຸປະມາສະນັ້ນແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະບໍ່ມີ, ຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ; ເມື່ອຫິຣິແລະໂອດຕັບປະບໍ່ມີ, ອິນຊີສັງວອນ ຂອງຜູ້ບົກພ່ອງຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ... ຯລຯ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍ.

---

‘‘Satisampajaññe, bhikkhave, sati satisampajaññasampannassa upanisasampannaṃ hoti hirottappaṃ. Hirottappe sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti indriyasaṃvaro. Indriyasaṃvare sati indriyasaṃvarasampannassa upanisasampannaṃ hoti sīlaṃ. Sīle sati sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi. Sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ. Yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo. Nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi… pheggupi… sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, satisampajaññe sati satisampajaññasampannassa upanisasampannaṃ hoti hirottappaṃ; hirottappe sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Paṭhamaṃ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະມີຢູ່, ຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສ (ເຫດໃກ້) ສົມບູນ. ເມື່ອຫິຣິແລະໂອດຕັບປະມີຢູ່, ອິນຊີສັງວອນ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ເມື່ອອິນຊີສັງວອນມີຢູ່, ສິນ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອິນຊີສັງວອນ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ເມື່ອສິນມີຢູ່, ສຳມາສະມາທິ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ເມື່ອສຳມາສະມາທິມີຢູ່, ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສຳມາສະມາທິ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ເມື່ອຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະມີຢູ່, ນິບພິທາແລະວິຣາຄະ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ເມື່ອນິບພິທາແລະວິຣາຄະມີຢູ່, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍນິບພິທາແລະວິຣາຄະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິ່ງແລະໃບ, ສະເກັດຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນກໍດີ, ເປືອກກໍດີ, ກະພີ້ກໍດີ, ແກ່ນກໍດີ ຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ. ອຸປະມາສະນັ້ນແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະມີຢູ່, ຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ; ເມື່ອຫິຣິແລະໂອດຕັບປະມີຢູ່, ອິນຊີສັງວອນ ຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຫິຣິແລະໂອດຕັບປະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ... ຯລຯ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. (ຈົບສູດທີໜຶ່ງ)

---

2. Puṇṇiyasuttaṃ

໒. ປຸນນິຍະສູດ

---

82. Atha kho āyasmā puṇṇiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā puṇṇiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena appekadā tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti, appekadā na paṭibhātī’’ti? ‘‘Saddho ca, puṇṇiya, bhikkhu hoti, no cupasaṅkamitā; neva tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Yato ca kho[Pg.152], puṇṇiya, bhikkhu saddho ca hoti, upasaṅkamitā ca; evaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Saddho ca, puṇṇiya, bhikkhu hoti, upasaṅkamitā ca, no ca payirupāsitā…pe… payirupāsitā ca, no ca paripucchitā… paripucchitā ca, no ca ohitasoto dhammaṃ suṇāti… ohitasoto ca dhammaṃ suṇāti, no ca sutvā dhammaṃ dhāreti… sutvā ca dhammaṃ dhāreti, no ca dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati… dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, no ca atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hoti. Neva tāva tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti.

໘໒. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸປຸນນິຍະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸປຸນນິຍະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດນໍ້ເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ບາງຄັ້ງກໍແຈ່ມແຈ້ງ (ປາກົດຂຶ້ນ) ບາງຄັ້ງກໍບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງ?' 'ດູກ່ອນປຸນນິຍະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແຕ່ບໍ່ເຂົ້າໄປຫາ, ພຣະທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະຕະຖາຄົດກໍຍ່ອມບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະເຂົ້າໄປຫາ, ເມື່ອນັ້ນ ພຣະທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມແຈ່ມແຈ້ງ. ດູກ່ອນປຸນນິຍະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຂົ້າໄປຫາ ແຕ່ບໍ່ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້... ຯລຯ... ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ແຕ່ບໍ່ໄຕ່ຖາມ... ໄຕ່ຖາມ ແຕ່ບໍ່ມຸ່ງສະດັບຮັບຟັງທຳ... ມຸ່ງສະດັບຮັບຟັງທຳ ແຕ່ຟັງແລ້ວບໍ່ຊົງຈຳທຳໄວ້... ຟັງແລ້ວຊົງຈຳທຳໄວ້ ແຕ່ບໍ່ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທີ່ຊົງຈຳໄວ້... ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທີ່ຊົງຈຳໄວ້ ແຕ່ບໍ່ຮູ້ທົ່ວເຖິງອັດຖະຮູ້ທົ່ວເຖິງທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ, ພຣະທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ກໍຍັງບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງກ່ອນ.'

---

‘‘Yato ca kho, puṇṇiya, bhikkhu saddho ca hoti, upasaṅkamitā ca, payirupāsitā ca, paripucchitā ca, ohitasoto ca dhammaṃ suṇāti, sutvā ca dhammaṃ dhāreti, dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno ca hoti; evaṃ tathāgataṃ dhammadesanā paṭibhāti. Imehi kho, puṇṇiya, aṭṭhahi dhammehi samannāgatā ekantapaṭibhānā tathāgataṃ dhammadesanā hotī’’ti. Dutiyaṃ.

'ແຕ່ເມື່ອໃດ, ດູກ່ອນປຸນນິຍະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເຂົ້າໄປຫາ, ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້, ໄຕ່ຖາມ, ມຸ່ງສະດັບຮັບຟັງທຳ, ຟັງແລ້ວຊົງຈຳທຳໄວ້, ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທີ່ຊົງຈຳໄວ້, ຮູ້ທົ່ວເຖິງອັດຖະຮູ້ທົ່ວເຖິງທຳ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ; ເມື່ອນັ້ນ ພຣະທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຍ່ອມແຈ່ມແຈ້ງ. ດູກ່ອນປຸນນິຍະ ພຣະທຳມະເທດສະໜາຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຍ່ອມແຈ່ມແຈ້ງໂດຍສ່ວນດຽວ ແກ່ຜູ້ທີ່ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ. (ຈົບສູດທີສອງ)

---

3. Mūlakasuttaṃ

໓. ມູລະກະສູດ

---

83. ‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kiṃmūlakā, āvuso, sabbe dhammā, kiṃsambhavā sabbe dhammā, kiṃsamudayā sabbe dhammā, kiṃsamosaraṇā sabbe dhammā, kiṃpamukhā sabbe dhammā, kiṃadhipateyyā sabbe dhammā, kiṃuttarā sabbe dhammā, kiṃsārā sabbe dhammā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ kinti byākareyyāthā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā, bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. Sādhu, bhante, bhagavantaṃyeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.

໘໓. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຫາກພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກຈະຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນຮາກເຫງົ້າ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນແດນເກີດ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນເຫດເກີດ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນທີ່ປະຊຸມລົງ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນປະທານ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນໃຫຍ່? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນຍອດ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນແກ່ນສານ?’ ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະຕອບແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າແນວໃດ?” “ຂ້າແแทนພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພຣະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຮາກເຫງົ້າ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ນຳພາ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີແທ້ ຂໍເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ຈົ່ງແຈ່ມແຈ້ງແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເອງເຖີດ ພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈັກຊົງຈຳໄວ້.”

---

‘‘Tena hi, bhikkhave, desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘kiṃmūlakā, āvuso, sabbe dhammā, kiṃsambhavā sabbe dhammā, kiṃsamudayā sabbe dhammā, kiṃsamosaraṇā sabbe dhammā, kiṃpamukhā sabbe dhammā[Pg.153], kiṃadhipateyyā sabbe dhammā, kiṃuttarā sabbe dhammā, kiṃsārā sabbe dhammā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha – ‘chandamūlakā, āvuso, sabbe dhammā, manasikārasambhavā sabbe dhammā, phassasamudayā sabbe dhammā, vedanāsamosaraṇā sabbe dhammā, samādhippamukhā sabbe dhammā, satādhipateyyā sabbe dhammā, paññuttarā sabbe dhammā, vimuttisārā sabbe dhammā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyāthā’’ti. Tatiyaṃ.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈັກສະແດງ ພວກເທີຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈັກກ່າວ” ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຫາກພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກຈະຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນຮາກເຫງົ້າ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນແດນເກີດ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນເຫດເກີດ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນທີ່ປະຊຸມລົງ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນປະທານ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນໃຫຍ່? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນຍອດ? ທຳທັງປວງມີອັນໃດເປັນແກ່ນສານ?’ ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນຕອບແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທຳທັງປວງມີສັນທະເປັນຮາກເຫງົ້າ, ທຳທັງປວງມີມະນະສິການເປັນແດນເກີດ, ທຳທັງປວງມີຜັດສະເປັນເຫດເກີດ, ທຳທັງປວງມີເວທະນາເປັນທີ່ປະຊຸມລົງ, ທຳທັງປວງມີສະມາທິເປັນປະທານ, ທຳທັງປວງມີສະຕິເປັນໃຫຍ່, ທຳທັງປວງມີປັນຍາເປັນຍອດ, ທຳທັງປວງມີວິມຸດຕິເປັນແກ່ນສານ’ ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນຕອບແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ແລ້ວ.” (ຈົບສູດທີ 3)

---

4. Corasuttaṃ

໔. ໂຈຣະສູດ

---

84. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mahācoro khippaṃ pariyāpajjati, na ciraṭṭhitiko hoti. Katamehi aṭṭhahi? Appaharantassa paharati, anavasesaṃ ādiyati, itthiṃ hanati, kumāriṃ dūseti, pabbajitaṃ vilumpati, rājakosaṃ vilumpati, accāsanne kammaṃ karoti, na ca nidhānakusalo hoti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahaṅgehi samannāgato mahācoro khippaṃ pariyāpajjati, na ciraṭṭhitiko hoti.

໘໔. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາໂຈນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການ ຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດໄວ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ. ອົງ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມທຳຮ້າຍຜູ້ທີ່ບໍ່ທຳຮ້າຍຕົນ, ຍ່ອມລັກຊັບເອົາຈົນໝົດສິ້ນບໍ່ມີເຫຼືອ, ຍ່ອມຂ້າຜູ້ຍິງ, ຍ່ອມປະທຸສະຮ້າຍຍິງສາວ, ຍ່ອມປຸ້ນສະດົມບັນພະຊິດ, ຍ່ອມປຸ້ນພຣະຄັງຫຼວງ, ຍ່ອມທຳການປຸ້ນສະດົມໃນທີ່ໃກ້ເກີນໄປ, ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເກັບມ້ຽນຊັບ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາໂຈນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດໄວ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ.”

---

‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mahācoro na khippaṃ pariyāpajjati, ciraṭṭhitiko hoti. Katamehi aṭṭhahi? Na appaharantassa paharati, na anavasesaṃ ādiyati, na itthiṃ hanati, na kumāriṃ dūseti, na pabbajitaṃ vilumpati, na rājakosaṃ vilumpati, na accāsanne kammaṃ karoti, nidhānakusalo ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahaṅgehi samannāgato mahācoro na khippaṃ pariyāpajjati, ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Catutthaṃ.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາໂຈນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມພິນາດໄວ ແລະ ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ. ອົງ 8 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ທຳຮ້າຍຜູ້ທີ່ບໍ່ທຳຮ້າຍຕົນ, ບໍ່ລັກຊັບເອົາຈົນໝົດສິ້ນບໍ່ມີເຫຼືອ, ບໍ່ຂ້າຜູ້ຍິງ, ບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍຍິງສາວ, ບໍ່ປຸ້ນສະດົມບັນພະຊິດ, ບໍ່ປຸ້ນພຣະຄັງຫຼວງ, ບໍ່ທຳການປຸ້ນສະດົມໃນທີ່ໃກ້ເກີນໄປ, ແລະ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເเก็บມ້ຽນຊັບ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາໂຈນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມພິນາດໄວ ແລະ ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ.” (ຈົບສູດທີ 4)

---

5. Samaṇasuttaṃ

໕. ສະມະນະສູດ

---

85. ‘‘‘Samaṇo’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ‘Brāhmaṇo’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ‘Vedagū’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ‘Bhisakko’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ‘Nimmalo’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ‘Vimalo’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassa. ‘Ñāṇī’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato [Pg.154] sammāsambuddhassa. ‘Vimutto’ti, bhikkhave, tathāgatassetaṃ adhivacanaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti.

໘໕. “‘ສະມະນະ’ (ຜູ້ສະຫງົບ) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ພຣາມ’ (ຜູ້ລອຍບາບແລ້ວ) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ເວທະຄູ’ (ຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຄວາມຮູ້) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ພິສັກກະ’ (ແພດຜູ້ຮັກສາ) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ນິມມະລະ’ (ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ວິມະລະ’ (ຜູ້ປາສະຈາກມົນທິນ) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ຍານີ’ (ຜູ້ມີຍານຄວາມຮູ້) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ‘ວິມຸດຕະ’ (ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ) ນີ້, ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຊື່ຂອງຕຖาຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ.”

---

‘‘Yaṃ samaṇena pattabbaṃ, brāhmaṇena vusīmatā;

Yaṃ vedagunā pattabbaṃ, bhisakkena anuttaraṃ.

“ຄຸນວິເສດໃດທີ່ສະມະນະຄວນບັນລຸ, ທີ່ພຣາມຜູ້ມີພຣົມມະຈັນອັນຢູ່ຈົບແລ້ວຄວນບັນລຸ; ຄຸນວິເສດໃດທີ່ເວທະຄູຄວນບັນລຸ, ທີ່ພິສັກກະຜູ້ຍອດຢ້ຽມຄວນບັນລຸ;”

---

‘‘Yaṃ nimmalena pattabbaṃ, vimalena sucīmatā;

Yaṃ ñāṇinā ca pattabbaṃ, vimuttena anuttaraṃ.

“ຄຸນວິເສດໃດທີ່ນິມມະລະຄວນບັນລຸ, ທີ່ວິມະລະຜູ້ສະອາດບໍລິສຸດຄວນບັນລຸ; ຄຸນວິເສດໃດທີ່ຍານີຄວນບັນລຸ, ທີ່ວິມຸດຕະຜູ້ຫຼຸດພົ້ນຢ່າງຍອດຢ້ຽມຄວນບັນລຸ;”

---

‘‘Sohaṃ vijitasaṅgāmo, mutto mocemi bandhanā;

Nāgomhi paramadanto, asekho parinibbuto’’ti. pañcamaṃ;

“ເຮົານັ້ນເປັນຜູ້ຊະນະສົງຄາມແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຊ່ວຍປົດປ່ອຍຜູ້ອື່ນໃຫ້ພົ້ນຈາກເຄື່ອງພັນທະນາການ ເຮົາເປັນດັ່ງຊ້າງພາຍ (ນາຄະ) ຜູ້ຝຶກຕົນຢ່າງຍອດຢ້ຽມແລ້ວ ເປັນພຣະອະເສຂະ ຜູ້ດັບສະໜິດ (ປະຣິນιບພານ) ແລ້ວ.” (ຈົບສູດທີ 5)

---

6. Yasasuttaṃ

໖. ຍະສະສູດ

---

86. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Assosuṃ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotī’’’ti.

໘໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຊົງສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງໝູ່ບ້ານພຣາມຂອງຊາວໂກສົນຊື່ວ່າ ອິດສານັງຄະລະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າຊັດອິດສານັງຄະລະ ໃກ້ໝູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະນັ້ນ. ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: “ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກຍະຕະກູນ ສະເດັດເຖິງອິດສານັງຄະລະແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າຊັດອິດສານັງຄະລະ ໃກ້ໝູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະນັ້ນ. ກໍເກຍຕິຄຸນອັນງາມຂອງພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນພຣະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ...ຯລຯ... ກໍການໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບເຫັນປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້’.”

---

Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahutaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṃsu uccāsaddā mahāsaddā. Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nāgitaṃ āmantesi – ‘‘ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahutaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṃyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī. Yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa [Pg.155] nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyyā’’ti.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງຣາຕີແລ້ວ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ນຳເອົາຂອງຂົບຄ້ຽວແລະຂອງບໍລິໂພກເປັນອັນຫຼາຍ ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງປ່າຊັດອິດສານັງຄະລະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຢືນສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນຢູ່ທີ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພຣະນາຄິຕະເປັນອຸປັດຖາກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຮຽກທ່ານພຣະນາຄິຕະວ່າ: “ນາຄິຕະ ພວກໃດສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນປານນັ້ນ ປານກັບຊາວປະມົງຍາດປາກັນ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະເຫຼົ່ານີ້ ນຳເອົາຂອງຂົບຄ້ຽວແລະຂອງບໍລິໂພກເປັນອັນຫຼາຍ ມາຢືນຢູ່ທີ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ ເພື່ອອຸທິດຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະພິກຂຸສົງ.” “ນາຄິຕະ ເຮົາບໍ່ປາຖະໜາການສະມາຄົມດ້ວຍຍົດ ແລະຍົດກໍຢ່າໄດ້ມາສະມາຄົມດ້ວຍເຮົາເລີຍ. ນາຄິຕະ ຜູ້ໃດບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂັມມະສຸກ (ຄວາມສຸກເກີດຈາກການອອກບວດ), ປະວິເວກະສຸກ (ຄວາມສຸກເກີດຈາກຄວາມສະຫງົບສົງັດ), ອຸປະສະມະສຸກ (ຄວາມສຸກເກີດຈາກຄວາມສະຫງົບກິເລດ), ແລະສັມໂພທິສຸກ (ຄວາມສຸກເກີດຈາກການຕຣັສຮູ້) ເຊິ່ງເປັນຄວາມສຸກທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້; ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະຍິນດີໃນຄວາມສຸກອັນໂສໂຄກ (ຄວາມສຸກໃນກາມ), ຄວາມສຸກໃນຄວາມງ້ວງເຫງົາມຶນຊາ, ແລະຄວາມສຸກໃນລາບສັກກາຣະແລະຄວາມສັນລະເສີນເຍີນຍໍ.”

---

‘‘Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā. Adhivāsetu sugato. Adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṃ udakāni pavattanti; evamevaṃ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇa’’nti.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງຊົງຮັບເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງຊົງຮັບເຖີດ ບັດນີ້ ເປັນການສົມຄວນທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງຮັບແລ້ວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະສະເດັດໄປ ນະ ທີ່ໃດໆ ພວກພຣາມ ຄະຫະບໍດີ ຊາວນິຄົມ ແລະຊາວຊົນນະບົດ ກໍຈະນ້ອມໄປທາງນັ້ນແທ້. ປຽບເໝືອນເມື່ອຝົນເມັດໃຫຍ່ຕົກລົງມາ ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼໄປສູ່ທີ່ຕ່ຳສັນໃດ; ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະສະເດັດໄປ ນະ ທີ່ໃດໆ ພວກພຣາມ ຄະຫະບໍດີ ຊາວນິຄົມ ແລະຊາວຊົນນະບົດ ກໍຈະນ້ອມໄປທາງນັ້ນແທ້. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເພາະວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າชົງມີສີລແລະປັນຍາຢ່າງນັ້ນແທ້.”

---

‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī. Yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyya.

“ນາຄິຕະ ເຮົາບໍ່ປາຖະໜາການສະມາຄົມດ້ວຍຍົດ ແລະຍົດກໍຢ່າໄດ້ມາສະມາຄົມດ້ວຍເຮົາເລີຍ. ນາຄິຕະ ຜູ້ໃດບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂັມມະສຸກ, ປະວິເວກະສຸກ, ອຸປະສະມະສຸກ, ແລະສັມໂພທິສຸກ ເຊິ່ງເປັນຄວາມສຸກທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້; ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະຍິນດີໃນຄວາມສຸກອັນໂສໂຄກ, ຄວາມສຸກໃນຄວາມງ້ວງເຫງົາມຶນຊາ, ແລະຄວາມສຸກໃນລາບສັກກາຣະແລະຄວາມສັນລະເສີນເຍີນຍໍ.”

---

‘‘Devatāpi kho, nāgita, ekaccā nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhiniyo assu akicchalābhiniyo akasiralābhiniyo, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Tumhākampi kho, nāgita, saṅgamma samāgamma saṅgaṇikavihāraṃ anuyuttānaṃ viharataṃ evaṃ hoti – ‘na hi nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino. Yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Tathā hi [Pg.156] pana me āyasmanto saṅgamma samāgamma saṅgaṇikavihāraṃ anuyuttā viharanti’’’.

“ນາຄິຕະ ເຖິງແມ່ນເທວະດາບາງພວກ ກໍບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂັມມະສຸກ, ປະວິເວກະສຸກ, ອຸປະສະມະສຸກ, ແລະສັມໂພທິສຸກ ເຊິ່ງເປັນความສຸກທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້. ນາຄິຕະ ເມື່ອພວກເທີທັງຫຼາຍມາປະຊຸມກັນ ພ້ອມພຽງກັນ ຂຸມຂ້ຽວປະກອບການຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນໝູ່ຄະນະ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມເກີດມີແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານີ້ ຄົງຈະບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂັມມະສຸກ, ປະວິເвокະສຸກ, ອຸປະສະມະສຸກ, ແລະສັມໂພທິສຸກ ເຊິ່ງເປັນຄວາມສຸກທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້ແທ້; ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງໄດ້ມາປະຊຸມກັນ ພ້ອມພຽງກັນ ຂຸມຂ້ຽວປະກອບການຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນໝູ່ຄະນະຢ່າງນີ້’.”

---

‘‘Idhāhaṃ, nāgita, bhikkhū passāmi aññamaññaṃ aṅgulipatodakena sañjagghante saṅkīḷante. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘na hi nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino. Yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Tathā hi pana me āyasmanto aññamaññaṃ aṅgulipatodakena sañjagghanti saṅkīḷanti’’’.

“ນາຄິຕະ ເຮົາເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຫົວຂວັນຢອກໄຍກັນ ຫຼິ້ນຈີ້ຂ້າງກັນດ້ວຍນິ້ວມື. ນາຄິຕະ ເມື່ອນັ້ນ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມເກີດມີແກ່ເຮົາວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານີ້ ຄົງຈະບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂັມມະສຸກ, ປະວິເວກະສຸກ, ອຸປະສະມະສຸກ, ແລະສັມໂພທິສຸກ ເຊິ່ງເປັນຄວາມສຸກທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້ແທ້; ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງໄດ້ຫົວຂວັນຢອກໄຍກັນ ຫຼິ້ນຈີ້ຂ້າງກັນດ້ວຍນິ້ວມືຢ່າງນີ້’.”

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhū passāmi yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutte viharante. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘na hi nūname āyasmanto imassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhino assu akicchalābhino akasiralābhino. Yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī. Tathā hi pana me āyasmanto yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyuttā viharanti’’’.

“ດູກອນນາຄິຕະ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍສັນອາຫານຈົນອີ່ມແປ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລ້ວປະກອບຄວາມພຽນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ (ເສຍຍະສຸກ), ຄວາມສຸກແຫ່ງການພິກຕົວໄປມາ (ປັດສະສຸກ), ແລະ ຄວາມສຸກແຫ່ງຄວາມງ້ວງເຫງົາ (ມິດທະສຸກ) ຢູ່. ດູກອນນາຄິຕະ, ເຮົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານີ້ ຄົງຈະບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍງ່າຍ ບໍ່ໄດ້ໂດຍສະດວກ ເຊິ່ງເນກຂັມມະສຸກ (ຄວາມສຸກແຫ່ງການອອກຈາກກາມ), ປະວິເວກະສຸກ (ຄວາມສຸກແຫ່ງຄວາມສະຫງົບສົງັດ), ອຸປະສະມະສຸກ (ຄວາມສຸກແຫ່ງຄວາມສະຫງົບກິເລດ), ແລະ ສັມໂພທິສຸກ (ຄວາມສຸກແຫ່ງການຕຣັສຮູ້) ເຊິ່ງເປັນສິ່ງທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍງ່າຍ ໄດ້ໂດຍສະດວກ. ເພາະເຫດນັ້ນແລ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງສັນອາຫານຈົນອີ່ມແປ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລ້ວປະກອບຄວາມພຽນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ, ຄວາມສຸກແຫ່ງການພິກຕົວໄປມາ, ແລະ ຄວາມສຸກແຫ່ງຄວາມງ້ວງເຫງົາຢູ່’.”

---

‘‘Idhāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni imaṃ āyasmantaṃ ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā. Taṃ tamhā samādhimhā cāvessatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.

“ດູກອນນາຄິຕະ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າໃກ້ບ້ານ ນັ່ງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່. ດູກອນນາຄິຕະ, ເຮົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໃນຕອນນີ້ ຄົນເຝົ້າວັດ ຫຼື ສາມະເນນ ຄົງຈະມາບຳລຸງທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ນີ້, ແລະ ຈະເຮັດໃຫ້ທ່ານເສື່ອມຈາກສະມາທິນັ້ນ’. ດູກອນນາຄິຕະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຍິນດີໃນການຢູ່ປ່າໃກ້ບ້ານຂອງພິກຂຸຜູ້ນັ້ນ.”

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā imaṃ niddākilamathaṃ paṭivinodetvā araññasaññaṃyeva manasi karissati ekatta’nti. Tenāhaṃ[Pg.157], nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ดูกອນນາກิຕະ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ ນັ່ງເຫງົານອນຢູ່ໃນປ່າ. ນາກິຕະ ເຮົານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຈັກບັນເທົາຄວາມອິດເມື່ອຍອັນເກີດຈາກການນອນຫຼັບນີ້ແລ້ວ ມະນະສິການເຖິງອະຣັນຍະສັນຍາອັນເປັນເອກະພາບຢ່າງດຽວ'. ນາກິຕະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມີຄວາມຍິນດີກັບການຢູ່ປ່າของພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe asamāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṃ vā cittaṃ samādahissati, samāhitaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ดูกອນນາກິຕະ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ ນັ່ງບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນປ່າ. ນາກิຕະ ເຮົານັ້ນມີความຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຈັກເຮັດຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຫຼືຈັກຮັກສາຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໄວ້'. ນາກິຕະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມີຄວາມຍິນດີກັບການຢູ່ປ່າຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā avimuttaṃ vā cittaṃ vimuccissati, vimuttaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ดูกອນນາກິຕະ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້อยู่ປ່າ ນັ່ງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນປ່າ. ນາກິຕະ ເຮົານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຈັກເຮັດຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃຫ້ຫຼຸດພົ້ນ ຫຼືຈັກຮັກສາຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໄວ້'. ນາກິຕະ ເພາะເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມີຄວາມຍິນດີກັບການຢູ່ປ່າຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṃ, riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni; gāmanigamarājadhāniṃ osaritvā vāsaṃ kappeti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.

ดูกອນນາກິຕະ ໃນທຳມะວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃກ້ບ້ານ ເປັນຜູ້ໄດ້ລາບ ຄື ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄิລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ເມື່ອປາດຖະໜາລາບສັກກາລະແລະຄວາມສັນເສີນ ຈຶ່ງລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ ລະທິ້ງເສນາສະນະອັນສະຫງັດໃນປ່າແລະປ່າຊຶດ ແລ້ວເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ແລະຣາຊະທານີ. ນາກິຕະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມຍິນດີກັບການຢູ່ໃກ້ບ້ານຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

---

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṃ, na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ดูกອນນາກິຕະ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ ເປັນຜູ້ໄດ້ລາບ ຄື ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ປະຕິເສດລາບສັກກາລະและຄວາມສັນເສີນນັ້ນເສຍ ແລ້ວບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ ບໍ່ລະທິ້ງເສນາສະນະອັນສະຫງັດໃນປ່າແລະປ່າຊຶດ. ນາກິຕະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມີຄວາມຍິນດີກັບການຢູ່ປ່າຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

---

‘‘Yasmāhaṃ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṃ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ນາກິຕະ ໃນສະໄໝໃດ ເຮົາເດີນທາງໄກ ບໍ່ເຫັນໃຜໆ ທາງໜ້າ ຫຼືທາງຫຼັງ, ນາກິຕະ ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຮົາຍ່ອມມີຄວາມສະບາຍ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ໃນເວລາຖ່າຍອຸຈະຣະແລະປັດສະວະ. ຈົບສູດທີ 6.

---

7. Pattanikujjanasuttaṃ

໗. ປັດຕະນິກຸຊຊະນະສູດ

---

87. ‘‘Aṭṭhahi[Pg.158], bhikkhave, aṅgehi samannāgatassa upāsakassa ākaṅkhamāno saṅgho pattaṃ nikkujjeyya. Katamehi aṭṭhahi? Bhikkhūnaṃ alābhāya parisakkati, bhikkhūnaṃ anatthāya parisakkati, bhikkhūnaṃ avāsāya parisakkati, bhikkhū akkosati paribhāsati, bhikkhū bhikkhūhi bhedeti, buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa upāsakassa ākaṅkhamāno saṅgho pattaṃ nikkujjeyya.

໘໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງຂວ້ຳບາດແກ່ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການ. ອົງ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ມີລາບແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫยດແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂົນຂວາຍเพื่อຄວາມຢູ່ບໍ່ໄດ້ແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ່າບໍລິພາສພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍຸຍົງພິກຂຸໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະທຳ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະສົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງຂວ້ຳບາດແກ່ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatassa upāsakassa ākaṅkhamāno saṅgho pattaṃ ukkujjeyya. Katamehi aṭṭhahi? Na bhikkhūnaṃ alābhāya parisakkati, na bhikkhūnaṃ anatthāya parisakkati, na bhikkhūnaṃ avāsāya parisakkati, na bhikkhū akkosati paribhāsati, na bhikkhū bhikkhūhi bhedeti, buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa upāsakassa ākaṅkhamāno saṅgho pattaṃ ukkujjeyyā’’ti. Sattamaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງຫງາຍບາດແກ່ອຸປาສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການ. ອົງ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອความບໍ່ມີລາບແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫยດແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມຢູ່ບໍ່ໄດ້ແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບໍ່ດ່າບໍລິພາສພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບໍ່ຍຸຍົງພິກຂຸໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທຳ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງຫງายບາດແກ່ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການນີ້ແລ. ຈົບສູດທີ 7.

---

8. Appasādapavedanīyasuttaṃ

໘. ອັບປະສາດะປະເວທະນີຍະສູດ

---

88. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamānā upāsakā appasādaṃ pavedeyyuṃ. Katamehi aṭṭhahi? Gihīnaṃ alābhāya parisakkati, gihīnaṃ anatthāya parisakkati, gihī akkosati paribhāsati, gihī gihīhi bhedeti, buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati, agocare ca naṃ passanti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamānā upāsakā appasādaṃ pavedeyyuṃ.

໘໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກທັງຫຼາຍເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງປະກາດຄວາມບໍ່ເລື່ອມໃສໃນພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ. ທຳ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ມີລາບແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫยດແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ດ່າບໍລິພາສຄະລຶຫັດ, ຍຸຍົງຄະລຶຫັດໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະທຳ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະສົງ, ແລະພວກເຂົາເຫັນພິກຂຸນັ້ນໃນອະໂຄຈອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກທັງຫຼາຍເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງປະກາດຄວາມບໍ່ເລື່ອມໃສໃນພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamānā upāsakā pasādaṃ pavedeyyuṃ. Katamehi aṭṭhahi? Na gihīnaṃ alābhāya parisakkati, na gihīnaṃ anatthāya parisakkati, na gihī akkosati paribhāsati, na gihī gihīhi bhedeti, buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati, gocare ca naṃ passanti. Imehi kho, bhikkhave[Pg.159], aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamānā upāsakā pasādaṃ pavedeyyu’’nti. Aṭṭhamaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກທັງຫຼາຍເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງປະກາດຄວາມເລື່ອມໃສໃນພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ. ທຳ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ມີລາບແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫยດແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ບໍ່ດ່າບໍລິພາສຄະລຶຫັດ, ບໍ່ຍຸຍົງຄະລຶຫັດໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ກ່າວສັນເສີນພຣະທຳ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ແລະພວກເຂົາເຫັນພິກຂຸນັ້ນໃນໂຄຈອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກທັງຫຼາຍເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງປະກາດຄວາມເລື່ອມໃສໃນພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ. ຈົບສູດທີ 8.

---

9. Paṭisāraṇīyasuttaṃ

໙. ປະຕິສາຣະນີຍະສູດ

---

89. ‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṃ kareyya. Katamehi aṭṭhahi? Gihīnaṃ alābhāya parisakkati, gihīnaṃ anatthāya parisakkati, gihī akkosati paribhāsati, gihī gihīhi bhedeti, buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammikañca gihipaṭissavaṃ na saccāpeti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyaṃ kammaṃ kareyya.

໘໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງເຮັດປະຕິສາຣະນີຍະກຳແກ່ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ. ທຳ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ມີລາບແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫยດແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ດ່າບໍລິພາສຄະລຶຫັດ, ຍຸຍົງຄະລຶຫັດໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ກ່າວຕິຕຽນພຣະທຳ, ກ່າວຕิຕຽນພຣະສົງ, ແລະບໍ່ເຮັດຕາມຄຳໝັ້ນສັນຍາອັນຊອບທຳທີ່ໃຫ້ໄວ້ແກ່ຄະລຶຫັດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງເຮັດປະຕິສາຣະນີຍະກຳແກ່ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘Aṭṭhahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṃ paṭippassambheyya. Katamehi aṭṭhahi? Na gihīnaṃ alābhāya parisakkati, na gihīnaṃ anatthāya parisakkati, na gihī akkosati paribhāsati, na gihī gihīhi bhedeti, buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammikañca gihipaṭissavaṃ saccāpeti. Imehi kho, bhikkhave, aṭṭhahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno ākaṅkhamāno saṅgho paṭisāraṇīyakammaṃ paṭippassambheyyā’’ti. Navamaṃ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງລະງັບປະຕິສາຣະນີຍະກຳແກ່ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການ. ທຳ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ມີລາບແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ບໍ່ຂົນຂວາຍເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫยດແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ, ບໍ່ດ່າບໍລິພາສຄະລຶຫັດ, ບໍ່ຍຸຍົງຄະລຶຫັດໃຫ້ແຕກແຍກກັນ, ກ່າວສັນເສີນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ກ่าວສັນເສີນພຣະທຳ, ກ່າວສັນເສີນພຣະສົງ, ແລະເຮັດຕາມຄຳໝັ້ນສັນຍາອันຊອບທຳທີ່ໃຫ້ໄວ້ແກ່ຄະລຶຫັດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສົງເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງລະງັບປະຕິສາຣະນີຍະກຳແກ່ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 8 ປະການນີ້ແລ. ຈົບສູດທີ 9.

---

10. Sammāvattanasuttaṃ

໑໐. ສັມມາວັດຕະນະສູດ

---

90. ‘‘Tassapāpiyasikakammakatena, bhikkhave, bhikkhunā aṭṭhasu dhammesu sammā vattitabbaṃ – na upasampādetabbo, na nissayo dātabbo, na sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo, na bhikkhunovādakasammuti sāditabbā, sammatenapi bhikkhuniyo na ovaditabbā, na kāci saṅghasammuti sāditabbā, na kismiñci paccekaṭṭhāne ṭhapetabbo, na ca tena mūlena vuṭṭhāpetabbo. Tassapāpiyasikakammakatena, bhikkhave, bhikkhunā imesu aṭṭhasu dhammesu sammā vattitabba’’nti. Dasamaṃ.

໙໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ຖືກສົງເຮັດຕັດສະປາປິຍະສິກາກຳ ພຶງປະພຶດວັດໂດຍຊອບໃນທຳ 8 ປະການ ຄື: ບໍ່ພຶງໃຫ້ອຸປະສົມບົດແກ່ບຸກຄົນອື່ນ, ບໍ່ພຶງໃຫ້ນິສໄສ, ບໍ່ພຶງໃຫ້ສາມະເນນບຳລຸງຮັບໃຊ້, ບໍ່ພຶງຍິນດີການສົມມຸດໃຫ້ເປັນຜູ້ສັ່ງສອນພິກຂຸນີ, ເຖິງແມ່ນໄດ້ຮັບສົມມຸດແລ້ວກໍບໍ່ພຶງສັ່ງສອນພິກຂຸນີ, ບໍ່ພຶງຍິນດີການສົມມຸດໃດໆ ຂອງສົງ, ບໍ່ພຶງໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງໃນຕຳແໜ່ງອັນເປັນປະທານໃດໆ, ແລະບໍ່ພຶງໃຫ້ລະງັບກຳນັ້ນດ້ວຍມູນເດີມນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ຖືກສົງເຮັດຕັດສະປາປິຍະສິກາກຳ ພຶງປະພຶດວັດໂດຍຊອບໃນທຳ 8 ປະການນີ້ແລ. ຈົບສູດທີ 10.

---

Sativaggo catuttho.

ສະຕິວັກ ທີ 4 ຈົບ.

---

Tassuddānaṃ –

ອຸດທານປະຈຳວັກ:

---

Satipuṇṇiyamūlena[Pg.160], corasamaṇena pañcamaṃ;

Yaso pattappasādena, paṭisāraṇīyañca vattananti.

ສະຕິສູດ, ປຸນນິຍະສູດ, ມູລະສູດ, ໂຈຣະສູດ, ສະມະນະສູດ ເປັນທີ 5, ຍະສະສູດ, ປັດຕະສູດ, ປະສາດະສູດ, ປະຕິສາຣະນີຍະສູດ ແລະວັດຕະນະສູດ.

---

(10) 5. Sāmaññavaggo

(໑໐) ໕. ສາໝັນຍະວັກ

---

91-116. Atha kho bojjhā upāsikā, sirīmā, padumā, sutanā, manujā, uttarā, muttā, khemā, rucī, cundī, bimbī, sumanā, mallikā, tissā, tissamātā, soṇā, soṇāya mātā, kāṇā, kāṇamātā, uttarā nandamātā, visākhā migāramātā, khujjuttarā upāsikā, sāmāvatī upāsikā, suppavāsā koliyadhītā, suppiyā upāsikā, nakulamātā gahapatānī.

໙໑-໑໑໖. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸປາສິກາຊື່ໂພດຊາ, ສິຣິມາ, ປະທຸມາ, ສຸຕະນາ, ມະນຸຊາ, ອຸດຕະຣາ, ມຸດຕາ, ເຂມາ, ຣຸຈີ, ເຈົ້າຍິງຈຸນທິ, ອຸປາສິກາຊື່ພິມພີ, ເຈົ້າຍິງສຸມະນາ, ພຣະນາງມັລລິກາເທວີ, ອຸປາສິກາຊື່ຕິສສາ, ຕິສສາມาຕາ, ໂសນາ, ໂសນາມາຕາ, ຄານາ, ຄານາມາຕາ, ອຸດຕະຣານັນທະມານດາ, ວິສາຂາມິຄາຣະມານດາ, ຂຸດຊຸດຕະຣາອຸປາສິກາ, ສາມາວະດີອຸປາສິກາ, ສຸບປະວາສາໂກລິຍະທິດາ, ສຸບປິຍາອຸປາສິກາ, ນະກຸລະມານດາຄະຫະປະຕານີ (ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງອຸໂປສົດກຳອັນປະກອບດ້ວຍອົງ 8 ປະການ ແກ່ອຸປາສິກາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້).

---

Sāmaññavaggo pañcamo.

ສາໝັນຍະວັກ ທີ 5 ຈົບ.

---

Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

ທຸຕິຍະປັນນາດົກ ຈົບສົມບູນ.

---

(11). Rāgapeyyālaṃ

(໑໑). ຣາຄະເเปຍຍາລະ

---

117. ‘‘Rāgassa[Pg.161], bhikkhave, abhiññāya aṭṭha dhammā bhāvetabbā. Katame aṭṭha? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā’’ti.

໑໑໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ພຶງຈະເລີນທຳ 8 ປະການ. ທຳ 8 ປະການ ມີຫຍັງແດ່? ຄື: ສັມມາທິຕຖິ, ສັມມາສັງກັບປະ, ສັມມາວາຈາ, ສັມມາກຳມັນຕະ, ສັມມາອາຊີວະ, ສັມມາວາຍາມະ, ສັມມາສະຕິ, ສັມມາສະມາທິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ພຶງຈະເລີນທຳ 8 ປະການນີ້ແລ.

---

118. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya aṭṭha dhammā bhāvetabbā. Katame aṭṭha? Ajjhattaṃ rūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya ‘jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Ajjhattaṃ rūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya ‘jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya ‘jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati appamāṇāni suvaṇṇadubbaṇṇāni, tāni abhibhuyya ‘jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti. Ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni pītāni pītavaṇṇāni…pe… lohitakāni lohitakavaṇṇāni…pe… odātāni odātavaṇṇāni…pe… odātanibhāsāni, tāni abhibhuyya ‘jānāmi passāmī’ti evaṃsaññī hoti – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā’’.

໑໑໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ, ທຳ ໘ ປະການ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໘ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: (໑) ຜູ້ມີສັນຍາໃນຮູບໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ມີປະມານໜ້ອຍ ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະບໍ່ດີ, ຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ ເຮົາເຫັນ'. (໒) ຜູ້ມີສັນຍາໃນຮູບໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະບໍ່ດີ, ຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ ເຮົາເຫັນ'. (໓) ຜູ້ມີອະຮູບສັນຍາໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ມີປະມານໜ້ອຍ ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະບໍ່ດີ, ຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ ເຮົາເຫັນ'. (໔) ຜູ້ມີອະຮູບສັນຍາໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ມີວັນນະດີ ແລະ ວັນນະບໍ່ດີ, ຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ ເຮົາເຫັນ'. (໕) ຜູ້ມີອະຮູບສັນຍາໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ເປັນຮູບຂຽວ ມີສີຂຽວ ມີສີຂຽວປາກົດ ມີແສງສະທ້ອນສີຂຽວ... (໖) ...ເປັນຮູບເຫຼືອງ ມີສີເຫຼືອງ... (໗) ...ເປັນຮູບແດງ ມີສີແດງ... (໘) ...ເປັນຮູບຂາວ ມີສີຂາວ... ມີແສງສະທ້ອນສີຂາວ, ຄອບງຳຮູບເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ ເຮົາເຫັນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ, ທຳ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ.

---

119. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya aṭṭha dhammā bhāvetabbā. Katame aṭṭha? Rūpī rūpāni passati, ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati, subhanteva adhimutto hoti, sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā’’.

໑໑໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ, ທຳ ໘ ປະການ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໘ ປະປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: (໑) ຜູ້ມີຮູບ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ. (໒) ຜູ້ມີອະຮູບສັນຍາໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ. (໓) ເປັນຜູ້ມີຄວາມນ້ອມໃຈໄປວ່າ 'ງາມ' ເທົ່ານັ້ນ. (໔) ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາທັງຫຼາຍໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈເຖິງນານັດຕະສັນຍາທັງຫຼາຍ ບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້' ແລ້ວແລຢູ່. (໕) ເພາະກ້າວລ່ວງອากາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້' ແລ້ວແລຢູ່. (໖) ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ' ແລ້ວແລຢູ່. (໗) ເພາະກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວແລຢູ່. (໘) ເພາະກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດ ແລ້ວແລຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ, ທຳ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ.

---

120-146. ‘‘Rāgassa[Pg.162], bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya…pe… ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā’’.

໑໒໐-໑໔໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳນັດ... ເພື່ອຄວາມດັບ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນເຊິ່ງລາຄະ... ທຳ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ.

---

147-626. ‘‘Dosassa…pe… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa … māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya…pe… pariññāya… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya…pe… ime aṭṭha dhammā bhāvetabbā’’ti.

໑໔໗-໖໒໖. ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ... ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອการລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳນັດ... ເພື່ອຄວາມດັບ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນ ເຊິ່ງໂທສະ... ໂມຫະ... ໂກທະ... ອຸປະນາຫະ... ມັກຂະ... ປະລາດສະ... ອິດສາ... ມັດຊະຣິຍະ... ມາຍາ... ສາໄຖຍະ... ຖຳພະ... ສາຣຳພະ... ມານະ... ອະຕິມານະ... ມະທະ... ປະມາດ... ທຳ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ.

---

Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

ລາຄະເປຍຍານ ຈົບແລ້ວ.

---

Aṭṭhakanipātapāḷi niṭṭhitā.

ອັດຖະກະນິບາດປາລີ ຈົບແລ້ວ.