นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

องฺคุตฺตรนิกาโย

The Numerical Discourses

สตฺตกนิปาตปาฬิ

The Book of the Sevens

ปฐมปณฺณาสกํ

The First Fifty

๑. ธนวคฺโค

1. The Chapter on Wealth

๑. ปฐมปิยสุตฺตํ

1. The First Discourse on Being Beloved

๑. เอวํ [Pg.395] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

1. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภกาโม จ โหติ, สกฺการกาโม จ โหติ, อนวญฺญตฺติกาโม จ โหติ, อหิริโก จ โหติ, อโนตฺตปฺปี จ, ปาปิจฺโฉ จ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is not dear and is disagreeable to his companions in the holy life, and is neither respected nor esteemed. What seven? Here, bhikkhus, a bhikkhu is desirous of gains, desirous of honor, desirous of not being slighted, is shameless, lacks moral dread, has evil desires, and holds wrong view. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is not dear and is disagreeable to his companions in the holy life, and is neither respected nor esteemed.”

‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ, มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ลาภกาโม จ โหติ, น สกฺการกาโม จ โหติ, น อนวญฺญตฺติกาโม จ โหติ, หิริมา จ โหติ, โอตฺตปฺปี จ, อปฺปิจฺโฉ [Pg.396] จ, สมฺมาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ปฐมํ.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is dear and is agreeable to his companions in the holy life, and is respected and esteemed. What seven? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not desirous of gains, not desirous of honor, not desirous of not being slighted, has a sense of shame, has moral dread, has few desires, and has right view. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is dear and is agreeable to his companions in the holy life, and is respected and esteemed.” The first.

๒. ทุติยปิยสุตฺตํ

2. The Second Discourse on Being Beloved

๒. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภกาโม จ โหติ, สกฺการกาโม จ โหติ, อนวญฺญตฺติกาโม จ โหติ, อหิริโก จ โหติ, อโนตฺตปฺปี จ, อิสฺสุกี จ, มจฺฉรี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

2. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is not dear and is disagreeable to his companions in the holy life, and is neither respected nor esteemed. What seven? Here, bhikkhus, a bhikkhu is desirous of gains, desirous of honor, desirous of not being slighted, is shameless, lacks moral dread, is envious, and is miserly. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is not dear and is disagreeable to his companions in the holy life, and is neither respected nor esteemed.”

‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ+? สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ลาภกาโม จ โหติ, น สกฺการกาโม จ โหติ, น อนวญฺญตฺติกาโม จ โหติ, หิริมา จ โหติ, โอตฺตปฺปี จ, อนิสฺสุกี จ, อมจฺฉรี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ทุติยํ.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is dear and is agreeable to his companions in the holy life, and is respected and esteemed. What seven? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not desirous of gains, not desirous of honor, not desirous of not being slighted, has a sense of shame, has moral dread, is not envious, and is not miserly. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is dear and is agreeable to his companions in the holy life, and is respected and esteemed.” The second.

๓. สํขิตฺตพลสุตฺตํ

3. The Brief Discourse on the Powers

๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม…เป… สตฺติมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ สตฺต? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, หิรีพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺต พลานีติ.

3. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park… “Bhikkhus, there are these seven powers. What seven? The power of faith, the power of energy, the power of moral shame, the power of moral dread, the power of mindfulness, the power of concentration, and the power of wisdom. These, bhikkhus, are the seven powers.”

‘‘สทฺธาพลํ วีริยญฺจ, หิรี โอตฺตปฺปิยํ พลํ;

สติพลํ สมาธิ จ, ปญฺญา เว สตฺตมํ พลํ;

เอเตหิ พลวา ภิกฺขุ, สุขํ ชีวติ ปณฺฑิโต;

“The power of faith and energy, the power of moral shame and moral dread; the power of mindfulness and concentration, and wisdom as the seventh power. A bhikkhu strong with these powers, a wise one, lives happily.

‘‘โยนิโส [Pg.397] วิจิเน ธมฺมํ, ปญฺญายตฺถํ วิปสฺสติ;

ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ, วิโมกฺโข โหติ เจตโส’’ติ. ตติยํ;

“Wisely one investigates the Dhamma, and with wisdom sees its meaning. Like the extinguishing of a lamp is the liberation of the mind.” The third.

๔. วิตฺถตพลสุตฺตํ

4. The Detailed Discourse on the Powers

๔. ‘‘สตฺติมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ สตฺต? สทฺธาพล, วีริยพลํ, หิรีพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ.

4. “Bhikkhus, there are these seven powers. What seven? The power of faith, the power of energy, the power of moral shame, the power of moral dread, the power of mindfulness, the power of concentration, and the power of wisdom.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ.

“And what, bhikkhus, is the power of faith? Here, bhikkhus, a noble disciple has faith; he places faith in the Tathāgata’s enlightenment: ‘Thus is the Blessed One an Arahant, a Perfectly Enlightened One… a Teacher of gods and humans, an Enlightened One, a Blessed One.’ This, bhikkhus, is called the power of faith.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ.

“And what, bhikkhus, is the power of energy? Here, bhikkhus, a noble disciple dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the acquisition of wholesome states; he is steadfast, firm in exertion, not casting off the burden in regard to wholesome states. This, bhikkhus, is called the power of energy.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, หิรีพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก หิริมา โหติ, หิรียติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, หิรียติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, หิรีพลํ.

“And what, bhikkhus, is the power of moral shame? Here, bhikkhus, a noble disciple has moral shame; he is ashamed of bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct; he is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states. This, bhikkhus, is called the power of moral shame.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก โอตฺตปฺปี โหติ, โอตฺตปฺปติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, โอตฺตปฺปติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปพลํ.

“And what, bhikkhus, is the power of moral dread? Here, bhikkhus, a noble disciple has moral dread; he dreads bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct; he dreads the attainment of evil, unwholesome states. This, bhikkhus, is called the power of moral dread.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สติพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. อิทํ, วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สติพลํ.

“And what, bhikkhus, is the power of mindfulness? Here, bhikkhus, a noble disciple is mindful, endowed with supreme mindfulness and prudence, one who remembers and recollects what was done and said long ago. This, bhikkhus, is called the power of mindfulness.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สมาธิพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมาธิพลํ.

“And what, bhikkhus, is the power of concentration? Here, bhikkhus, a noble disciple, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the fourth jhāna. This, bhikkhus, is called the power of concentration.”

‘‘กตมญฺจ[Pg.398], ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺต พลานีติ.

“And what, bhikkhus, is the power of wisdom? Here, bhikkhus, a noble disciple is wise, endowed with wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. This, bhikkhus, is called the power of wisdom. These, bhikkhus, are the seven powers.”

‘‘สทฺธาพลํ วีริยญฺจ, หิรี โอตฺตปฺปิยํ พลํ;

สติพลํ สมาธิ จ, ปญฺญา เว สตฺตมํ พลํ;

เอเตหิ พลวา ภิกฺขุ, สุขํ ชีวติ ปณฺฑิโต.

“The power of faith and energy, the power of moral shame and moral dread; the power of mindfulness and concentration, and wisdom as the seventh power. A bhikkhu strong with these powers, a wise one, lives happily.”

‘‘โยนิโส วิจิเน ธมฺมํ, ปญฺญายตฺถํ วิปสฺสติ;

ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ, วิโมกฺโข โหติ เจตโส’’ติ. จตุตฺถํ;

“Wisely one investigates the Dhamma, and with wisdom sees its meaning. Like the extinguishing of a lamp is the liberation of the mind.” The fourth.

๕. สํขิตฺตธนสุตฺตํ

5. The Discourse on Wealth in Brief

๕. ‘‘สตฺติมานิ, ภิกฺขเว, ธนานิ. กตมานิ สตฺต? สทฺธาธนํ, สีลธนํ, หิรีธนํ, โอตฺตปฺปธนํ, สุตธนํ, จาคธนํ, ปญฺญาธนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺต ธนานีติ.

5. “Bhikkhus, there are these seven treasures. What seven? The treasure of faith, the treasure of virtue, the treasure of moral shame, the treasure of moral dread, the treasure of learning, the treasure of generosity, and the treasure of wisdom. These, Bhikkhus, are the seven treasures.”

‘‘สทฺธาธนํ สีลธนํ, หิรี โอตฺตปฺปิยํ ธนํ;

สุตธนญฺจ จาโค จ, ปญฺญา เว สตฺตมํ ธนํ.

“The treasure of faith, the treasure of virtue, the treasure of moral shame and moral dread; the treasure of learning and generosity, and indeed wisdom is the seventh treasure.”

‘‘ยสฺส เอเต ธนา อตฺถิ, อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา;

อทลิทฺโทติ ตํ อาหุ, อโมฆํ ตสฺส ชีวิตํ.

“For whichever woman or man these treasures are found, they are called ‘not impoverished’; their life is not in vain.”

‘‘ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. ปญฺจมํ;

“Therefore, a wise person should be devoted to faith, virtue, confidence, and the vision of the Dhamma, remembering the teaching of the Buddhas.” Fifth.

๖. วิตฺถตธนสุตฺตํ

6. The Discourse on Wealth in Detail

๖. ‘‘สตฺติมานิ, ภิกฺขเว, ธนานิ. กตมานิ สตฺต? สทฺธาธนํ, สีลธนํ, หิรีธนํ, โอตฺตปฺปธนํ, สุตธนํ, จาคธนํ, ปญฺญาธนํ.

6. “Bhikkhus, there are these seven treasures. What seven? The treasure of faith, the treasure of virtue, the treasure of moral shame, the treasure of moral dread, the treasure of learning, the treasure of generosity, and the treasure of wisdom.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สทฺธาธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… พุทฺโธ ภควา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาธนํ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of faith? Here, Bhikkhus, a noble disciple has faith; he has confidence in the Tathāgata’s enlightenment: ‘Thus is the Blessed One an Arahant, a Perfectly Enlightened One… a Buddha, a Blessed One.’ This, Bhikkhus, is called the treasure of faith.”

‘‘กตมญฺจ[Pg.399], ภิกฺขเว, สีลธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลธนํ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of virtue? Here, Bhikkhus, a noble disciple abstains from the destruction of life… abstains from intoxicating drinks and drugs which are the basis for heedlessness. This, Bhikkhus, is called the treasure of virtue.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, หิรีธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก หิรีมา โหติ, หิรียติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, หิรียติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, หิรีธนํ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of moral shame? Here, Bhikkhus, a noble disciple has moral shame; he is ashamed of misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind; he is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states. This, Bhikkhus, is called the treasure of moral shame.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก โอตฺตปฺปี โหติ, โอตฺตปฺปติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, โอตฺตปฺปติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปธนํ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of moral dread? Here, Bhikkhus, a noble disciple has moral dread; he is fearful of misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind; he is fearful of the attainment of evil, unwholesome states. This, Bhikkhus, is called the treasure of moral dread.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สุตธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย. เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ. ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุตธนํ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of learning? Here, Bhikkhus, a noble disciple is learned, remembers what he has learned, and accumulates what he has learned. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the completely fulfilled and purified holy life—many such teachings have been heard by him, retained, recited, mentally examined, and well penetrated by view. This, Bhikkhus, is called the treasure of learning.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, จาคธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จาคธนํ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of generosity? Here, Bhikkhus, a noble disciple dwells at home with a mind free from the stain of stinginess, freely generous, open-handed, delighting in relinquishment, amenable to requests, delighting in giving and sharing. This, Bhikkhus, is called the treasure of generosity.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญาธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปญฺญวา โหติ…เป… สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาธนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตธนานีติ.

“And what, Bhikkhus, is the treasure of wisdom? Here, Bhikkhus, a noble disciple is wise, endowed with wisdom… which leads rightly to the complete destruction of suffering. This, Bhikkhus, is called the treasure of wisdom. These, Bhikkhus, are the seven treasures.”

‘‘สทฺธาธนํ สีลธนํ, หิรี โอตฺตปฺปิยํ ธนํ;

สุตธนญฺจ จาโค จ, ปญฺญา เว สตฺตมํ ธนํ.

“The treasure of faith, the treasure of virtue, the treasure of moral shame and moral dread, the treasure of learning and generosity, and indeed wisdom is the seventh treasure.”

‘‘ยสฺส เอเต ธนา อตฺถิ, อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา;

อทลิทฺโทติ ตํ อาหุ, อโมฆํ ตสฺส ชีวิตํ.

“For whichever woman or man these treasures are found, they are called ‘not impoverished’; their life is not in vain.”

‘‘ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

“Therefore, a wise person should be devoted to faith, virtue, confidence, and the vision of the Dhamma, remembering the teaching of the Buddhas.” Sixth.

๗. อุคฺคสุตฺตํ

7. The Discourse to Ugga

๗. อถ [Pg.400] โข อุคฺโค ราชมหามตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุคฺโค ราชมหามตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

7. Then Ugga the royal minister approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, Ugga the royal minister said this to the Blessed One:

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว อฑฺโฒ จายํ, ภนฺเต, มิคาโร โรหเณยฺโย ยาว มหทฺธโน ยาว มหาโภโค’’ติ. ‘‘กีว อฑฺโฒ ปนุคฺค, มิคาโร โรหเณยฺโย, กีว มหทฺธโน, กีว มหาโภโค’’ติ? ‘‘สตํ, ภนฺเต, สตสหสฺสานํ หิรญฺญสฺส, โก ปน วาโท รูปิยสฺสา’’ติ! ‘‘อตฺถิ โข เอตํ, อุคฺค, ธนํ เนตํ ‘นตฺถี’ติ วทามีติ. ตญฺจ โข เอตํ, อุคฺค, ธนํ สาธารณํ อคฺคินา อุทเกน ราชูหิ โจเรหิ อปฺปิเยหิ ทายาเทหิ. สตฺต โข อิมานิ, อุคฺค, ธนานิ อสาธารณานิ อคฺคินา อุทเกน ราชูหิ โจเรหิ อปฺปิเยหิ ทายาเทหิ. กตมานิ สตฺต? สทฺธาธนํ, สีลธนํ, หิรีธนํ, โอตฺตปฺปธนํ, สุตธนํ, จาคธนํ, ปญฺญาธนํ. อิมานิ โข, อุคฺค, สตฺต ธนานิ อสาธารณานิ อคฺคินา อุทเกน ราชูหิ โจเรหิ อปฺปิเยหิ ทายาเทหีติ.

“Wonderful, venerable sir, astonishing, venerable sir! How wealthy, venerable sir, is this Migāra, grandson of Rohaṇa, how greatly rich, how great in possessions!” “But how wealthy, Ugga, is Migāra, grandson of Rohaṇa, how greatly rich, how great in possessions?” “A hundred hundred-thousands of gold, venerable sir, what then to say of silver!” “That is indeed wealth, Ugga, I do not say it is not. But that wealth, Ugga, is common to fire, water, kings, thieves, and unloved heirs. There are, Ugga, these seven kinds of wealth that are not common to fire, water, kings, thieves, and unloved heirs. What seven? The wealth of faith, the wealth of virtue, the wealth of moral shame, the wealth of moral dread, the wealth of learning, the wealth of generosity, and the wealth of wisdom. These, Ugga, are the seven kinds of wealth that are not common to fire, water, kings, thieves, and unloved heirs.”

‘‘สทฺธาธนํ สีลธนํ, หิรี โอตฺตปฺปิยํ ธนํ;

สุตธนญฺจ จาโค จ, ปญฺญา เว สตฺตมํ ธนํ.

The wealth of faith and the wealth of virtue, the wealth of moral shame and moral dread, the wealth of learning and generosity, and wisdom indeed is the seventh wealth.

‘‘ยสฺส เอเต ธนา อตฺถิ, อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา;

ส เว มหทฺธโน โลเก, อเชยฺโย เทวมานุเส.

For whichever woman or man these treasures exist, that one is indeed greatly wealthy in the world, unconquerable by gods and humans.

‘‘ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. สตฺตมํ;

Therefore, the wise, remembering the teaching of the Buddhas, should be devoted to faith and virtue, confidence and the vision of the Dhamma. Seventh.

๘. สํโยชนสุตฺตํ

8. The Discourse on Fetters

๘. ‘‘สตฺติมานิ, ภิกฺขเว, สํโยชนานิ. กตมานิ สตฺต? อนุนยสํโยชนํ, ปฏิฆสํโยชนํ, ทิฏฺฐิสํโยชนํ, วิจิกิจฺฉาสํโยชนํ, มานสํโยชนํ, ภวราคสํโยชนํ, อวิชฺชาสํโยชนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺต สํโยชนานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

8. Bhikkhus, there are these seven fetters. What seven? The fetter of attraction, the fetter of repulsion, the fetter of views, the fetter of doubt, the fetter of conceit, the fetter of craving for existence, and the fetter of ignorance. These, bhikkhus, are the seven fetters. Eighth.

๙. ปหานสุตฺตํ

9. The Discourse on Abandoning

๙. ‘‘สตฺตนฺนํ[Pg.401], ภิกฺขเว, สํโยชนานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. กตเมสํ สตฺตนฺนํ? อนุนยสํโยชนสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ, ปฏิฆสํโยชนสฺส…เป… ทิฏฺฐิสํโยชนสฺส… วิจิกิจฺฉาสํโยชนสฺส… มานสํโยชนสฺส… ภวราคสํโยชนสฺส … อวิชฺชาสํโยชนสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, สตฺตนฺนํ สํโยชนานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อนุนยสํโยชนํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวํ กตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ. ปฏิฆสํโยชนํ…เป… ทิฏฺฐิสํโยชนํ… วิจิกิจฺฉาสํโยชนํ… มานสํโยชนํ… ภวราคสํโยชนํ… อวิชฺชาสํโยชนํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวํ กตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. นวมํ.

9. Bhikkhus, the holy life is lived for the abandoning and complete eradication of seven fetters. For which seven? The holy life is lived for the abandoning and complete eradication of the fetter of attraction, the fetter of repulsion... the fetter of views... the fetter of doubt... the fetter of conceit... the fetter of craving for existence... the fetter of ignorance. It is for the abandoning and complete eradication of these seven fetters, bhikkhus, that the holy life is lived. And when, bhikkhus, a bhikkhu has abandoned the fetter of attraction, cut it off at the root, made it like a palm stump, rendered it non-existent, so that it is not subject to future arising; and has abandoned the fetter of repulsion... the fetter of views... the fetter of doubt... the fetter of conceit... the fetter of craving for existence... the fetter of ignorance, cut it off at the root, made it like a palm stump, rendered it non-existent, so that it is not subject to future arising—this, bhikkhus, is called a bhikkhu who has cut off craving, turned away from the fetter, and by rightly penetrating conceit, has made an end of suffering. Ninth.

๑๐. มจฺฉริยสุตฺตํ

10. The Discourse on Avarice

๑๐. ‘‘สตฺติมานิ, ภิกฺขเว, สํโยชนานิ. กตมานิ สตฺต? อนุนยสํโยชนํ, ปฏิฆสํโยชนํ, ทิฏฺฐิสํโยชนํ, วิจิกิจฺฉาสํโยชนํ, มานสํโยชนํ, อิสฺสาสํโยชนํ, มจฺฉริยสํโยชนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺต สํโยชนานี’’ติ. ทสมํ.

10. Bhikkhus, there are these seven fetters. Which seven? The fetter of attraction, the fetter of repulsion, the fetter of views, the fetter of doubt, the fetter of conceit, the fetter of envy, and the fetter of avarice. These, bhikkhus, are the seven fetters. Tenth.

ธนวคฺโค ปฐโม.

The First Chapter on Wealth.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary:

ทฺเว ปิยานิ พลํ ธนํ, สํขิตฺตญฺเจว วิตฺถตํ;

อุคฺคํ สํโยชนญฺเจว, ปหานํ มจฺฉริเยน จาติ.

Two on dear ones, strength, and wealth, concise and extensive; Ugga, fetters, abandoning, and with avarice.

๒. อนุสยวคฺโค

2. The Chapter on Underlying Tendencies

๑. ปฐมอนุสยสุตฺตํ

1. The First Discourse on Underlying Tendencies

๑๑. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, อนุสยา. กตเม สตฺต? กามราคานุสโย, ปฏิฆานุสโย, ทิฏฺฐานุสโย, วิจิกิจฺฉานุสโย, มานานุสโย, ภวราคานุสโย[Pg.402], อวิชฺชานุสโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต อนุสยา’’ติ. ปฐมํ.

11. Bhikkhus, there are these seven underlying tendencies. Which seven? The underlying tendency of sensual passion, the underlying tendency of aversion, the underlying tendency of views, the underlying tendency of doubt, the underlying tendency of conceit, the underlying tendency of passion for existence, and the underlying tendency of ignorance. These, bhikkhus, are the seven underlying tendencies. First.

๒. ทุติยอนุสยสุตฺตํ

2. The Second Discourse on Underlying Tendencies

๑๒. ‘‘สตฺตนฺนํ, ภิกฺขเว, อนุสยานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. กตเมสํ สตฺตนฺนํ? กามราคานุสยสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ, ปฏิฆานุสยสฺส…เป… ทิฏฺฐานุสยสฺส… วิจิกิจฺฉานุสยสฺส… มานานุสยสฺส… ภวราคานุสยสฺส… อวิชฺชานุสยสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, สตฺตนฺนํ อนุสยานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ.

12. Bhikkhus, the holy life is lived for the abandoning and uprooting of seven underlying tendencies. For which seven? The holy life is lived for the abandoning and uprooting of the underlying tendency of sensual passion, for the underlying tendency of aversion… for the underlying tendency of views… for the underlying tendency of doubt… for the underlying tendency of conceit… for the underlying tendency of passion for existence… for the underlying tendency of ignorance. Bhikkhus, the holy life is lived for the abandoning and uprooting of these seven underlying tendencies.

‘‘ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กามราคานุสโย ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ปฏิฆานุสโย…เป… ทิฏฺฐานุสโย… วิจิกิจฺฉานุสโย… มานานุสโย… ภวราคานุสโย… อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. ทุติยํ.

And when, bhikkhus, for a bhikkhu the underlying tendency of sensual passion is abandoned, its root destroyed, made like a palm stump, brought to a state of non-existence, and is of a nature not to arise in the future; when the underlying tendency of aversion… of views… of doubt… of conceit… of passion for existence… when the underlying tendency of ignorance is abandoned, its root destroyed, made like a palm stump, brought to a state of non-existence, and is of a nature not to arise in the future—this, bhikkhus, is called a bhikkhu who has cut off craving, turned away from the fetters, and by the full penetration of conceit, has made an end of suffering. Second.

๓. กุลสุตฺตํ

3. The Discourse on Families

๑๓. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปนิสีทิตุํ. กตเมหิ สตฺตหิ? น มนาเปน ปจฺจุฏฺเฐนฺติ, น มนาเปน อภิวาเทนฺติ, น มนาเปน อาสนํ เทนฺติ, สนฺตมสฺส ปริคุหนฺติ, พหุกมฺปิ โถกํ เทนฺติ, ปณีตมฺปิ ลูขํ เทนฺติ, อสกฺกจฺจํ เทนฺติ โน สกฺกจฺจํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปนิสีทิตุํ.

13. Bhikkhus, a family endowed with seven qualities is not fit to be approached, or if approached, is not fit to be sat near. With which seven? They do not rise to greet pleasantly, they do not pay homage pleasantly, they do not offer a seat pleasantly, they conceal what is available, though having much they give little, though having fine things they give coarse things, and they give disrespectfully, not respectfully. Bhikkhus, a family endowed with these seven qualities is not fit to be approached, or if approached, is not fit to be sat near.

‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปนิสีทิตุํ. กตเมหิ สตฺตหิ? มนาเปน ปจฺจุฏฺเฐนฺติ, มนาเปน อภิวาเทนฺติ, มนาเปน อาสนํ เทนฺติ, สนฺตมสฺส น ปริคุหนฺติ, พหุกมฺปิ พหุกํ เทนฺติ, ปณีตมฺปิ ปณีตํ เทนฺติ, สกฺกจฺจํ เทนฺติ โน อสกฺกจฺจํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปนิสีทิตุ’’นฺติ. ตติยํ.

Bhikkhus, a family endowed with seven qualities is fit to be approached, or if approached, is fit to be sat near. With which seven? They rise to greet pleasantly, they pay homage pleasantly, they offer a seat pleasantly, they do not conceal what is available, having much they give much, having fine things they give fine things, and they give respectfully, not disrespectfully. Bhikkhus, a family endowed with these seven qualities is fit to be approached, or if approached, is fit to be sat near. Third.

๔. ปุคฺคลสุตฺตํ

4. The Discourse on Individuals

๑๔. ‘‘สตฺติเม[Pg.403], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม สตฺต? อุภโตภาควิมุตฺโต, ปญฺญาวิมุตฺโต, กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต, ธมฺมานุสารี, สทฺธานุสารี. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

14. “Bhikkhus, these seven individuals are worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. What seven? The one liberated in both ways, the one liberated by wisdom, the body-witness, the one who has attained the view, the one liberated by faith, the Dhamma-follower, and the faith-follower. These, Bhikkhus, are the seven individuals who are worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.” Fourth.

๕. อุทกูปมาสุตฺตํ

5. The Discourse with the Simile of Water

๑๕. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, อุทกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สกึ นิมุคฺโค นิมุคฺโคว โหติ; อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา นิมุชฺชติ; อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิโต โหติ; อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา วิปสฺสติ วิโลเกติ; อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ปตรติ; อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ปติคาธปฺปตฺโต โหติ; อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ติณฺโณ โหติ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ.

15. “Bhikkhus, these seven individuals comparable to water exist and are found in the world. What seven? Here, Bhikkhus, a certain individual, having sunk once, remains sunk. Here, Bhikkhus, a certain individual, having emerged, sinks. Here, Bhikkhus, a certain individual, having emerged, stands firm. Here, Bhikkhus, a certain individual, having emerged, observes and looks around. Here, Bhikkhus, a certain individual, having emerged, swims across. Here, Bhikkhus, a certain individual, having emerged, reaches a firm footing. Here, Bhikkhus, a certain individual, having emerged, has crossed over, has reached the other shore; he is a brahmin who stands on high ground.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกึ นิมุคฺโค นิมุคฺโคว โหติ? อิธ ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สมนฺนาคโต โหติ เอกนฺตกาฬเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกึ นิมุคฺโค นิมุคฺโคว โหติ.

“And how, Bhikkhus, does an individual, having sunk once, remain sunk? Here, Bhikkhus, a certain individual is endowed with entirely dark, unwholesome states. In this way, Bhikkhus, an individual, having sunk once, remains sunk.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา นิมุชฺชติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชติ สาธุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สาธุ หิรี…เป… สาธุ โอตฺตปฺปํ… สาธุ วีริยํ … สาธุ ปญฺญา กุสเลสุ ธมฺเมสูติ. ตสฺส สา สทฺธา เนว ติฏฺฐติ โน วฑฺฒติ หายติเยว, ตสฺส สา หิรี…เป… ตสฺส ตํ โอตฺตปฺปํ… ตสฺส ตํ วีริยํ… ตสฺส สา ปญฺญา เนว ติฏฺฐติ โน วฑฺฒติ หายติเยว. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา นิมุชฺชติ.

“And how, Bhikkhus, does an individual, having emerged, sink? Here, Bhikkhus, a certain individual emerges, thinking: ‘Good is faith in wholesome states, good is moral shame… good is moral dread… good is energy… good is wisdom in wholesome states.’ That faith of his neither stands nor grows, but only declines. That moral shame of his… that moral dread of his… that energy of his… that wisdom of his neither stands nor grows, but only declines. In this way, Bhikkhus, an individual, having emerged, sinks.”

‘‘กถญฺจ[Pg.404], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชติ สาธุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สาธุ หิรี…เป… สาธุ โอตฺตปฺปํ… สาธุ วีริยํ… สาธุ ปญฺญา กุสเลสุ ธมฺเมสูติ. ตสฺส สา สทฺธา เนว หายติ โน วฑฺฒติ ฐิตา โหติ. ตสฺส สา หิรี…เป… ตสฺส ตํ โอตฺตปฺปํ… ตสฺส ตํ วีริยํ… ตสฺส สา ปญฺญา เนว หายติ โน วฑฺฒติ ฐิตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ฐิโต โหติ.

“And how, Bhikkhus, does an individual, having emerged, stand firm? Here, Bhikkhus, a certain individual emerges, thinking: ‘Good is faith in wholesome states, good is moral shame… good is moral dread… good is energy… good is wisdom in wholesome states.’ That faith of his neither declines nor grows, but stands firm. That moral shame of his… that moral dread of his… that energy of his… that wisdom of his neither declines nor grows, but stands firm. In this way, Bhikkhus, an individual, having emerged, stands firm.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา วิปสฺสติ วิโลเกติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชติ สาธุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สาธุ หิรี…เป… สาธุ โอตฺตปฺปํ… สาธุ วีริยํ… สาธุ ปญฺญา กุสเลสุ ธมฺเมสูติ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา วิปสฺสติ วิโลเกติ.

“And how, Bhikkhus, does an individual, having emerged, observe and look around? Here, Bhikkhus, a certain individual emerges, thinking: ‘Good is faith in wholesome states, good is moral shame… good is moral dread… good is energy… good is wisdom in wholesome states.’ Through the destruction of the three fetters, he is a stream-enterer, not subject to fall, fixed, and bound for enlightenment. In this way, Bhikkhus, an individual, having emerged, observes and looks around.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ปตรติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชติ สาธุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สาธุ หิรี…เป… สาธุ โอตฺตปฺปํ… สาธุ วีริยํ… สาธุ ปญฺญา กุสเลสุ ธมฺเมสูติ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ปตรติ.

“And how, Bhikkhus, does an individual, having emerged, swim across? Here, Bhikkhus, a certain individual emerges, thinking: ‘Good is faith in wholesome states, good is moral shame… good is moral dread… good is energy… good is wisdom in wholesome states.’ Through the destruction of the three fetters and the attenuation of greed, hatred, and delusion, he is a once-returner who, having come to this world only once, makes an end of suffering. In this way, Bhikkhus, an individual, having emerged, swims across.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ปติคาธปฺปตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชติ สาธุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สาธุ หิรี…เป… สาธุ โอตฺตปฺปํ… สาธุ วีริยํ… สาธุ ปญฺญา กุสเลสุ ธมฺเมสูติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ปติคาธปฺปตฺโต โหติ.

“And how, Bhikkhus, does an individual, having emerged, reach a firm footing? Here, Bhikkhus, a certain individual emerges, thinking: ‘Good is faith in wholesome states, good is moral shame… good is moral dread… good is energy… good is wisdom in wholesome states.’ Through the destruction of the five lower fetters, he is of spontaneous birth, destined to attain Parinibbāna there, not of a nature to return from that world. In this way, Bhikkhus, an individual, having emerged, reaches a firm footing.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ติณฺโณ โหติ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชติ สาธุ สทฺธา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สาธุ หิรี…เป… สาธุ โอตฺตปฺปํ… สาธุ วีริยํ… สาธุ ปญฺญา [Pg.405] กุสเลสุ ธมฺเมสูติ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุมฺมุชฺชิตฺวา ติณฺโณ โหติ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ.

“And how, Bhikkhus, is an individual, having emerged, one who has crossed over, reached the other shore, a brahmin who stands on high ground? Here, Bhikkhus, a certain individual emerges, thinking: ‘Good is faith in wholesome states, good is moral shame… good is moral dread… good is energy… good is wisdom in wholesome states.’ Through the destruction of the taints, he dwells having realized and attained for himself with direct knowledge in this very life the taintless liberation of mind and liberation by wisdom. In this way, Bhikkhus, an individual, having emerged, has crossed over, has reached the other shore; he is a brahmin who stands on high ground.”

‘‘อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต อุทกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

“Indeed, Bhikkhus, these seven individuals comparable to water exist and are found in the world.” Fifth.

๖. อนิจฺจานุปสฺสีสุตฺตํ

6. The Discourse on Contemplating Impermanence

๑๖. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ, อนิจฺจสญฺญี, อนิจฺจปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. โส อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

16. “Monks, these seven individuals are worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. Which seven? Here, monks, a certain individual dwells contemplating impermanence in all conditioned phenomena, perceiving impermanence, experiencing impermanence, constantly, continually, unmixedly, being resolved with the mind, penetrating with wisdom. Through the destruction of the taints… he enters and dwells, having realized it for himself. This, monks, is the first individual who is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ, อนิจฺจสญฺญี, อนิจฺจปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. ตสฺส อปุพฺพํ อจริมํ อาสวปริยาทานญฺจ โหติ ชีวิตปริยาทานญฺจ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

“Furthermore, monks, here a certain individual dwells contemplating impermanence in all conditioned phenomena, perceiving impermanence, experiencing impermanence, constantly, continually, unmixedly, being resolved with the mind, penetrating with wisdom. For him, the destruction of the taints and the ending of life occur simultaneously. This, monks, is the second individual who is worthy of gifts… an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ, อนิจฺจสญฺญี, อนิจฺจปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ…เป… อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Furthermore, monks, here a certain individual dwells contemplating impermanence in all conditioned phenomena, perceiving impermanence, experiencing impermanence, constantly, continually, unmixedly, being resolved with the mind, penetrating with wisdom. Through the complete destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval… he is one who attains parinibbāna after passing the midpoint of the lifespan… he is one who attains parinibbāna without exertion… he is one who attains parinibbāna with exertion… he is one who goes upstream, heading for the Akaniṭṭha realm. This, monks, is the seventh individual who is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. These, indeed, monks, are the seven individuals who are worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.” Sixth Sutta.

๗. ทุกฺขานุปสฺสีสุตฺตํ

7. The Discourse on Contemplating Suffering

๑๗. สตฺติเม[Pg.406], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพสงฺขาเรสุ ทุกฺขานุปสฺสี วิหรติ…เป…. สตฺตมํ.

17. “Monks, these seven individuals are worthy of gifts… an unsurpassed field of merit for the world. Which seven? Here, monks, a certain individual dwells contemplating suffering in all conditioned phenomena….” Seventh Sutta.

๘. อนตฺตานุปสฺสีสุตฺตํ

8. The Discourse on Contemplating Not-Self

๑๘. สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อนตฺตานุปสฺสี วิหรติ…เป…. อฏฺฐมํ.

18. “He dwells contemplating not-self in all phenomena….” Eighth Sutta.

๙. นิพฺพานสุตฺตํ

9. The Discourse on Nibbāna

๑๙. ‘‘นิพฺพาเน สุขานุปสฺสี วิหรติ สุขสญฺญี สุขปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. โส อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ ภิกฺขเว, ปฐโม ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย…เป… ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

19. “He dwells contemplating Nibbāna as happiness, perceiving it as happiness, experiencing it as happiness, constantly, continually, unmixedly, being resolved with his mind, penetrating it with wisdom. Through the destruction of the taints… he dwells, having realized it for himself and attained it. This, monks, is the first individual worthy of gifts… an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล นิพฺพาเน สุขานุปสฺสี วิหรติ สุขสญฺญี สุขปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. ตสฺส อปุพฺพํ อจริมํ อาสวปริยาทานญฺจ โหติ ชีวิตปริยาทานญฺจ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

“Furthermore, monks, here a certain individual dwells contemplating Nibbāna as happiness, perceiving it as happiness, experiencing it as happiness, constantly, continually, unmixedly, being resolved with his mind, penetrating it with wisdom. For him, the destruction of the taints and the ending of life occur simultaneously. This, monks, is the second individual worthy of gifts… an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล นิพฺพาเน สุขานุปสฺสี วิหรติ สุขสญฺญี สุขปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ…เป… อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. นวมํ.

“Furthermore, monks, here a certain individual dwells contemplating Nibbāna as happiness, perceiving it as happiness, experiencing it as happiness, constantly, continually, unmixedly, being resolved with his mind, penetrating it with wisdom. Through the complete destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval… he is one who attains parinibbāna after passing the midpoint of the lifespan… he is one who attains parinibbāna without exertion… he is one who attains parinibbāna with exertion… he is one who goes upstream, heading for the Akaniṭṭha realm. This, monks, is the seventh individual worthy of gifts… an unsurpassed field of merit for the world. These, indeed, monks, are the seven individuals worthy of gifts… an unsurpassed field of merit for the world.” Ninth Sutta.

๑๐. นิทฺทสวตฺถุสุตฺตํ

10. The Discourse on the Niddasa Bases

๒๐. ‘‘สตฺติมานิ[Pg.407], ภิกฺขเว, นิทฺทสวตฺถูนิ. กตมานิ สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สิกฺขาสมาทาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ สิกฺขาสมาทาเน อวิคตเปโม, ธมฺมนิสนฺติยา ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ ธมฺมนิสนฺติยา อวิคตเปโม, อิจฺฉาวินเย ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ อิจฺฉาวินเย อวิคตเปโม, ปฏิสลฺลาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ ปฏิสลฺลาเน อวิคตเปโม, วีริยารมฺเภ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ วีริยารมฺเภ อวิคตเปโม, สติเนปกฺเก ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ สติเนปกฺเก อวิคตเปโม, ทิฏฺฐิปฏิเวเธ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ ทิฏฺฐิปฏิเวเธ อวิคตเปโม. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, สตฺต นิทฺทสวตฺถูนี’’ติ. ทสมํ.

20. “Monks, there are these seven Niddasa bases. Which seven? Here, monks, a monk has intense desire for undertaking the training and has undiminished affection for undertaking the training in the future; he has intense desire for the investigation of phenomena and has undiminished affection for the investigation of phenomena in the future; he has intense desire for the destruction of craving and has undiminished affection for the destruction of craving in the future; he has intense desire for seclusion and has undiminished affection for seclusion in the future; he has intense desire for the exertion of energy and has undiminished affection for the exertion of energy in the future; he has intense desire for mindfulness and prudence and has undiminished affection for mindfulness and prudence in the future; he has intense desire for the penetration of view and has undiminished affection for the penetration of view in the future. These, indeed, monks, are the seven Niddasa bases.” Tenth Sutta.

อนุสยวคฺโค ทุติโย.

The Chapter on Latent Tendencies, the Second.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary:

ทุเว อนุสยา กุลํ, ปุคฺคลํ อุทกูปมํ;

อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตา จ, นิพฺพานํ นิทฺทสวตฺถุ จาติ.

Two on Latent Tendencies, Family, Person, Simile of Water; Impermanence, Suffering, and Not-Self, Nibbāna, and the Niddasa Bases.

๓. วชฺชิสตฺตกวคฺโค

3. The Chapter on the Vajjis

๑. สารนฺททสุตฺตํ

1. The Discourse at Sārandada

๒๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ สารนฺทเท เจติเย. อถ โข สมฺพหุลา ลิจฺฉวี เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต ลิจฺฉวี ภควา เอตทโวจ – ‘‘สตฺต โว, ลิจฺฉวี, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ลิจฺฉวี ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

21. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Vesālī at the Sārandada Shrine. Then many Licchavis approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. To those Licchavis sitting to one side, the Blessed One said this: “Licchavis, I will teach you seven principles of non-decline. Listen to it, attend closely; I will speak.” “Yes, Venerable Sir,” those Licchavis replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘กตเม [Pg.408] จ, ลิจฺฉวี, สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา? ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชี อภิณฺหํ สนฺนิปาตา ภวิสฺสนฺติ สนฺนิปาตพหุลา; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“And what, Licchavis, are the seven principles of non-decline? As long, Licchavis, as the Vajjis hold frequent and abundant assemblies, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชี สมคฺคา สนฺนิปติสฺสนฺติ, สมคฺคา วุฏฺฐหิสฺสนฺติ, สมคฺคา วชฺชิกรณียานิ กริสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long as, Licchavis, the Vajjis assemble in harmony, disperse in harmony, and carry out Vajjian duties in harmony, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชี อปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปสฺสนฺติ, ปญฺญตฺตํ น สมุจฺฉินฺทิสฺสนฺติ, ยถาปญฺญตฺเต โปราเณ วชฺชิธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long as, Licchavis, the Vajjis do not enact what has not been enacted, do not abolish what has been enacted, and proceed having undertaken the ancient Vajjian principles as they were enacted, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชี เย เต วชฺชีนํ วชฺชิมหลฺลกา เต สกฺกริสฺสนฺติ ครุํ กริสฺสนฺติ มาเนสฺสนฺติ ปูเชสฺสนฺติ, เตสญฺจ โสตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long as, Licchavis, the Vajjis respect, honor, esteem, and venerate the Vajjian elders, and consider that their words should be heeded, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชี ยา ตา กุลิตฺถิโย กุลกุมาริโย ตา น โอกสฺส ปสยฺห วาเสสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long as, Licchavis, the Vajjis do not abduct and forcibly make the women and maidens of the clans live with them, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชี ยานิ ตานิ วชฺชีนํ วชฺชิเจติยานิ อพฺภนฺตรานิ เจว พาหิรานิ จ ตานิ สกฺกริสฺสนฺติ ครุํ กริสฺสนฺติ มาเนสฺสนฺติ ปูเชสฺสนฺติ, เตสญฺจ ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ธมฺมิกํ พลึ โน ปริหาเปสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long as, Licchavis, the Vajjis respect, honor, esteem, and venerate the Vajjian shrines, both within and without the city, and do not allow the righteous offerings formerly given and made to them to diminish, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ อรหนฺเตสุ ธมฺมิกา รกฺขาวรณคุตฺติ สุสํวิหิตา ภวิสฺสติ – ‘กินฺติ อนาคตา จ อรหนฺโต วิชิตํ อาคจฺเฉยฺยุํ, อาคตา จ อรหนฺโต วิชิเต ผาสุํ วิหเรยฺยุ’นฺติ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long as, Licchavis, the Vajjis maintain well-arranged, righteous protection, shelter, and security for the Arahants, thinking: ‘How might Arahants who have not yet come, come to our realm, and how might Arahants who have come dwell comfortably in our realm?’, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ลิจฺฉวี, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา วชฺชีสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ วชฺชี สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ ; วุทฺธิเยว, ลิจฺฉวี, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ. ปฐมํ.

“As long as, Licchavis, these seven principles of non-decline endure among the Vajjis, and the Vajjis are seen to be observing these seven principles of non-decline, the growth of the Vajjis is to be expected, not their decline.” The First.

๒. วสฺสการสุตฺตํ

2. The Vassakāra Sutta

๒๒. เอวํ [Pg.409] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต วชฺชี อภิยาตุกาโม โหติ. โส เอวมาห – ‘‘อหํ หิเม วชฺชี เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว อุจฺเฉจฺฉามิ, วชฺชี วินาเสสฺสามิ, วชฺชี อนยพฺยสนํ อาปาเทสฺสามี’’ติ.

22. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha on the mountain Gijjhakūṭa. Now at that time, Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen, was desirous of attacking the Vajjis. He spoke thus: 'I will cut off these Vajjis, so mighty and powerful; I will destroy the Vajjis; I will bring the Vajjis to ruin and destruction.'

อถ โข ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต วสฺสการํ พฺราหฺมณํ มาคธมหามตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เยน ภควา เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘ราชา, ภนฺเต, มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘ราชา, ภนฺเต, มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต วชฺชี อภิยาตุกาโม. โส เอวมาห – ‘อหํ หิเม วชฺชี เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว อุจฺเฉจฺฉามิ, วชฺชี วินาเสสฺสามิ, วชฺชี อนยพฺยสนํ อาปาเทสฺสามี’ติ. ยถา เต ภควา พฺยากโรติ, ตํ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา มม อาโรเจยฺยาสิ. น หิ ตถาคตา วิตถํ ภณนฺตี’’ติ.

Then Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen, addressed the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha: 'Come, brahmin, approach the Blessed One. Having approached, with my words, pay homage with your head to the feet of the Blessed One, and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, agility, strength, and comfortable abiding, saying: “Venerable sir, Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen, pays homage with his head to the feet of the Blessed One and inquires about his freedom from illness, freedom from affliction, agility, strength, and comfortable abiding.” And speak thus: “Venerable sir, Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen, is desirous of attacking the Vajjis. He speaks thus: ‘I will cut off these Vajjis, so mighty and powerful; I will destroy the Vajjis; I will bring the Vajjis to ruin and destruction.’” However the Blessed One answers you, having learned it well, you should report it to me. For the Tathāgatas do not speak what is untrue.'

‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มาคธมหามตฺโต รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มาคธมหามตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ราชา, โภ โคตม, มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต โภโต โคตมสฺส ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ. ราชา, โภ โคตม, มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต วชฺชี อภิยาตุกาโม. โส เอวมาห – ‘อหํ หิเม วชฺชี เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว อุจฺเฉจฺฉามิ, วชฺชี วินาเสสฺสามิ, วชฺชี อนยพฺยสนํ อาปาเทสฺสามี’’’ติ.

'Even so, sire,' replied the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, in assent to Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen. He then approached the Blessed One and exchanged greetings with him. Having concluded the courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated thus, the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, said this to the Blessed One: 'Master Gotama, Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen, pays homage with his head to your feet and inquires about your freedom from illness, freedom from affliction, agility, strength, and comfortable abiding. Also, Master Gotama, Ajātasattu, king of Magadha, the son of the Vedehī queen, is desirous of attacking the Vajjis. He speaks thus: “I will cut off these Vajjis, so mighty and powerful; I will destroy the Vajjis; I will bring the Vajjis to ruin and destruction.”'

เตน [Pg.410] โข ปน สมเยน อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปิฏฺฐิโต ฐิโต โหติ ภควนฺตํ พีชยมาโน. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชี อภิณฺหํ สนฺนิปาตา สนฺนิปาตพหุลา’’’ติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชี อภิณฺหํ สนฺนิปาตา สนฺนิปาตพหุลา’’’ติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชี อภิณฺหํ สนฺนิปาตา ภวิสฺสนฺติ สนฺนิปาตพหุลา; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

Now at that time, the Venerable Ānanda was standing behind the Blessed One, fanning him. Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: 'Ānanda, what have you heard? That the Vajjis hold frequent and numerous assemblies?' 'I have heard this, venerable sir, that the Vajjis hold frequent and numerous assemblies.' 'Ānanda, for as long as the Vajjis shall hold frequent and numerous assemblies, only growth is to be expected for them, not decline.'

‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชี สมคฺคา สนฺนิปตนฺติ, สมคฺคา วุฏฺฐหนฺติ, สมคฺคา วชฺชิกรณียานิ กโรนฺตี’’’ติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชี สมคฺคา สนฺนิปตนฺติ, สมคฺคา วุฏฺฐหนฺติ, สมคฺคา วชฺชิกรณียานิ กโรนฺตี’’’ติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชี สมคฺคา สนฺนิปติสฺสนฺติ, สมคฺคา วุฏฺฐหิสฺสนฺติ, สมคฺคา วชฺชิกรณียานิ กริสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

Ānanda, what have you heard? That the Vajjis assemble in unity, rise up in unity, and carry out their Vajjian duties in unity?' 'I have heard this, venerable sir: the Vajjis assemble in unity, rise up in unity, and carry out their Vajjian duties in unity.' 'Ānanda, for as long as the Vajjis shall assemble in unity, rise up in unity, and carry out their Vajjian duties in unity, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.'

‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชี อปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปนฺติ, ปญฺญตฺตํ น สมุจฺฉินฺทนฺติ, ยถาปญฺญตฺเต โปราเณ วชฺชิธมฺเม สมาทาย วตฺตนฺตี’’’ติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชี อปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปนฺติ, ปญฺญตฺตํ น สมุจฺฉินฺทนฺติ, ยถาปญฺญตฺเต โปราเณ วชฺชิธมฺเม สมาทาย วตฺตนฺตี’’’ติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชี อปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปสฺสนฺติ, ปญฺญตฺตํ น สมุจฺฉินฺทิสฺสนฺติ, ยถาปญฺญตฺเต โปราเณ วชฺชิธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

Ānanda, what have you heard? That the Vajjis do not legislate what has not been legislated, they do not abolish what has been legislated, and they conduct themselves having undertaken the ancient Vajjian principles as they were legislated?' 'I have heard this, venerable sir: the Vajjis do not legislate what has not been legislated, they do not abolish what has been legislated, and they conduct themselves having undertaken the ancient Vajjian principles as they were legislated.' 'Ānanda, for as long as the Vajjis shall not legislate what has not been legislated, shall not abolish what has been legislated, and shall conduct themselves having undertaken the ancient Vajjian principles as they were legislated, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.'

‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชี เย เต วชฺชีนํ วชฺชิมหลฺลกา เต สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ, เตสญฺจ โสตพฺพํ มญฺญนฺตี’’’ติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชี เย เต วชฺชีนํ วชฺชิมหลฺลกา เต สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ, เตสญฺจ โสตพฺพํ มญฺญนฺตี’’’ติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชี เย เต วชฺชีนํ วชฺชิมหลฺลกา เต สกฺกริสฺสนฺติ ครุํ กริสฺสนฺติ มาเนสฺสนฺติ ปูเชสฺสนฺติ, เตสญฺจ โสตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

Ānanda, what have you heard? That the Vajjis honor, respect, esteem, and revere those Vajjis who are their elders, and they consider that their words should be heeded?' 'I have heard this, venerable sir: the Vajjis honor, respect, esteem, and revere those Vajjis who are their elders, and they consider that their words should be heeded.' 'Ānanda, for as long as the Vajjis shall honor, respect, esteem, and revere those Vajjis who are their elders, and shall consider that their words should be heeded, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.'

‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชี ยา ตา กุลิตฺถิโย กุลกุมาริโย ตา น โอกสฺส ปสยฺห วาเสนฺตี’’’ติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชี ยา ตา กุลิตฺถิโย กุลกุมาริโย ตา น โอกสฺส ปสยฺห วาเสนฺตี’’’ติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชี ยา ตา กุลิตฺถิโย [Pg.411] กุลกุมาริโย ตา น โอกสฺส ปสยฺห วาเสสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

Ānanda, what have you heard? That the Vajjis do not abduct and forcibly detain the women and maidens of good family?' 'I have heard this, venerable sir: the Vajjis do not abduct and forcibly detain the women and maidens of good family.' 'Ānanda, for as long as the Vajjis shall not abduct and forcibly detain the women and maidens of good family, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.'

‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชี ยานิ ตานิ วชฺชีนํ วชฺชิเจติยานิ อพฺภนฺตรานิ เจว พาหิรานิ จ ตานิ สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ, เตสญฺจ ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ธมฺมิกํ พลึ โน ปริหาเปนฺตี’’’ติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชี ยานิ ตานิ วชฺชีนํ วชฺชิเจติยานิ อพฺภนฺตรานิ เจว พาหิรานิ จ ตานิ สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺติ, เตสญฺจ ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ธมฺมิกํ พลึ โน ปริหาเปนฺตี’’’ติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชี ยานิ ตานิ วชฺชีนํ วชฺชิเจติยานิ อพฺภนฺตรานิ เจว พาหิรานิ จ ตานิ สกฺกริสฺสนฺติ ครุํ กริสฺสนฺติ มาเนสฺสนฺติ ปูเชสฺสนฺติ, เตสญฺจ ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ธมฺมิกํ พลึ โน ปริหาเปสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

What have you heard, Ānanda? Do the Vajjis honor, respect, revere, and venerate the Vajjian shrines, both within and without, and not neglect the righteous offerings previously given and made for them?” “I have heard this, venerable sir. The Vajjis honor, respect, revere, and venerate the Vajjian shrines, both within and without, and do not neglect the righteous offerings previously given and made for them.” “For as long, Ānanda, as the Vajjis shall honor, respect, revere, and venerate the Vajjian shrines, both within and without, and not neglect the righteous offerings previously given and made for them, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.”

‘‘กินฺติ เต, อานนฺท, สุตํ – ‘วชฺชีนํ อรหนฺเตสุ ธมฺมิกา รกฺขาวรณคุตฺติ สุสํวิหิตา – กินฺติ อนาคตา จ อรหนฺโต วิชิตํ อาคจฺเฉยฺยุํ, อาคตา จ อรหนฺโต วิชิเต ผาสุํ วิหเรยฺยุ’’’นฺติ? ‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘วชฺชีนํ อรหนฺเตสุ ธมฺมิกา รกฺขาวรณคุตฺติ สุสํวิหิตา ภวิสฺสติ – กินฺติ อนาคตา จ อรหนฺโต วิชิตํ อาคจฺเฉยฺยุํ, อาคตา จ อรหนฺโต วิชิเต ผาสุํ วิหเรยฺยุ’’’นฺติ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, วชฺชีนํ อรหนฺเตสุ ธมฺมิกา รกฺขาวรณคุตฺติ สุสํวิหิตา ภวิสฺสติ – ‘กินฺติ อนาคตา จ อรหนฺโต วิชิตํ อาคจฺเฉยฺยุํ, อาคตา จ อรหนฺโต วิชิเต ผาสุํ วิหเรยฺยุ’นฺติ; วุทฺธิเยว, อานนฺท, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ.

What have you heard, Ānanda? Is righteous protection, shelter, and security well-arranged for the Arahants among the Vajjis, such that they think: ‘How might Arahants who have not yet come, come to the kingdom? And how might Arahants who have come dwell comfortably in the kingdom?’?” “I have heard this, venerable sir. Righteous protection, shelter, and security is well-arranged for the Arahants among the Vajjis, such that they think: ‘How might Arahants who have not yet come, come to the kingdom? And how might Arahants who have come dwell comfortably in the kingdom?’.” “For as long, Ānanda, as righteous protection, shelter, and security for the Arahants shall be well-arranged among the Vajjis, such that they think: ‘How might Arahants who have not yet come, come to the kingdom? And how might Arahants who have come dwell comfortably in the kingdom?’, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.”

อถ โข ภควา วสฺสการํ พฺราหฺมณํ มาคธมหามตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอกมิทาหํ, พฺราหฺมณ, สมยํ เวสาลิยํ วิหรามิ สารนฺทเท เจติเย. ตตฺราหํ, พฺราหฺมณ, วชฺชีนํ อิเม สตฺต อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสึ. ยาวกีวญฺจ, พฺราหฺมณ, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา วชฺชีสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ วชฺชี สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, พฺราหฺมณ, วชฺชีนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ.

Then the Blessed One addressed Vassakāra the brahmin, the chief minister of Magadha: “On one occasion, brahmin, I was dwelling in Vesālī at the Sārandada shrine. There, brahmin, I taught the Vajjis these seven principles of non-decline. For as long, brahmin, as these seven principles of non-decline shall endure among the Vajjis, and the Vajjis are seen to be in accordance with these seven principles of non-decline, only growth is to be expected for the Vajjis, not decline.”

‘‘เอกเมเกนปิ [Pg.412] โภ, โคตม, อปริหานิเยน ธมฺเมน สมนฺนาคตานํ วชฺชีนํ วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ; โก ปน วาโท สตฺตหิ อปริหานิเยหิ ธมฺเมหิ! อกรณียา จ, โภ โคตม, วชฺชี รญฺญา มาคเธน อชาตสตฺตุนา เวเทหิปุตฺเตน ยทิทํ ยุทฺธสฺส, อญฺญตฺร อุปลาปนาย, อญฺญตฺร มิถุเภทา. หนฺท จ ทานิ มยํ, โภ โคตม, คจฺฉาม, พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มาคธมหามตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. ทุติยํ.

“Venerable Gotama, when the Vajjis are endowed with even one of these principles of non-decline, only their growth is to be expected, not their decline; what then needs to be said of all seven! Venerable Gotama, the Vajjis cannot be overcome in battle by King Ajātasattu Vedehiputta of Magadha, except through diplomacy or by sowing internal discord. And now, Venerable Gotama, we shall take our leave; we have many duties and much to attend to.” “Brahmin, you may do as you see fit.” Then Vassakāra the brahmin, the chief minister of Magadha, having delighted in and rejoiced at the Blessed One’s words, rose from his seat and departed. The Second.

๓. ปฐมสตฺตกสุตฺตํ

3. The First Discourse on the Seven Principles

๒๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สตฺต โว, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

23. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling in Rājagaha, on Vulture Peak Mountain. There, the Blessed One addressed the monks: “Monks, I will teach you seven principles of non-decline. Listen to it, attend closely; I will speak.” “Yes, Venerable Sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา? ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อภิณฺหํ สนฺนิปาตา ภวิสฺสนฺติ สนฺนิปาตพหุลา; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“And what, monks, are the seven principles of non-decline? As long, monks, as the monks hold frequent and numerous assemblies, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สมคฺคา สนฺนิปติสฺสนฺติ, สมคฺคา วุฏฺฐหิสฺสนฺติ, สมคฺคา สงฺฆกรณียานิ กริสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks assemble in harmony, disperse in harmony, and conduct the affairs of the Saṅgha in harmony, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อปญฺญตฺตํ น ปญฺญาเปสฺสนฺติ, ปญฺญตฺตํ น สมุจฺฉินฺทิสฺสนฺติ, ยถาปญฺญตฺเตสุ สิกฺขาปเทสุ สมาทาย วตฺติสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks do not establish what has not been established, do not abolish what has been established, and live undertaking the training rules as they have been laid down, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู เย เต ภิกฺขู เถรา รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิตา สงฺฆปิตโร สงฺฆปริณายกา เต สกฺกริสฺสนฺติ ครุํ กริสฺสนฺติ มาเนสฺสนฺติ ปูเชสฺสนฺติ, เตสญฺจ โสตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks honor, respect, esteem, and venerate those monks who are elders, experienced, long-ordained, fathers of the Saṅgha, and leaders of the Saṅgha, and consider their words worthy of being heeded, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ[Pg.413], ภิกฺขเว, ภิกฺขู อุปฺปนฺนาย ตณฺหาย โปโนภวิกาย น วสํ คจฺฉิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks do not fall under the sway of craving that has arisen, which leads to renewed existence, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อารญฺญเกสุ เสนาสเนสุ สาเปกฺขา ภวิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks are dedicated to forest lodgings, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ปจฺจตฺตญฺเญว สตึ อุปฏฺฐาเปสฺสนฺติ – ‘กินฺติ อนาคตา จ เปสลา สพฺรหฺมจารี อาคจฺเฉยฺยุํ, อาคตา จ เปสลา สพฺรหฺมจารี ผาสุํ วิหเรยฺยุ’นฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks individually establish mindfulness, thinking: ‘How might virtuous companions in the holy life who have not yet come, arrive? And how might those who have already come dwell in comfort?’, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา ภิกฺขูสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ ภิกฺขู สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ. ตติยํ.

“As long, monks, as these seven principles of non-decline are established among the monks, and the monks are seen to be endowed with these seven principles of non-decline, only their growth is to be expected, not their decline.” The Third.

๔. ทุติยสตฺตกสุตฺตํ

4. The Second Discourse on the Seven Principles

๒๔. ‘‘สตฺต โว, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา?

24. “Monks, I will teach you seven other principles of non-decline. Listen to it, attend closely… And what, monks, are these seven principles of non-decline?

ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู น กมฺมารามา ภวิสฺสนฺติ, น กมฺมรตา, น กมฺมารามตํ อนุยุตฺตา; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks do not delight in work, are not fond of work, and are not devoted to the delight of work, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู น ภสฺสารามา ภวิสฺสนฺติ…เป… น นิทฺทารามา ภวิสฺสนฺติ… น สงฺคณิการามา ภวิสฺสนฺติ… น ปาปิจฺฉา ภวิสฺสนฺติ น ปาปิกานํ อิจฺฉานํ วสํ คตา… น ปาปมิตฺตา ภวิสฺสนฺติ น ปาปสหายา น ปาปสมฺปวงฺกา… น โอรมตฺตเกน วิเสสาธิคเมน อนฺตราโวสานํ อาปชฺชิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“As long, monks, as the monks do not delight in talk… do not delight in sleep… do not delight in company… are not of evil desires and have not fallen under the sway of evil desires… do not have evil friends, evil companions, or evil associates… do not, on account of some minor special attainment, stop midway before reaching the goal, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา ภิกฺขูสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ ภิกฺขู สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ. จตุตฺถํ.

“As long, monks, as these seven principles of non-decline are established among the monks, and the monks are seen to be endowed with these seven principles of non-decline, only their growth is to be expected, not their decline.” The Fourth.

๕. ตติยสตฺตกสุตฺตํ

5. The Third Discourse on the Seven Principles

๒๕. ‘‘สตฺต [Pg.414] โว, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา? ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สทฺธา ภวิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

25. “Monks, I will teach you seven other principles of non-decline. Listen to it, attend closely… And what, monks, are these seven principles of non-decline? As long, monks, as the monks are endowed with faith, only their growth is to be expected, not their decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู หิริมนฺโต ภวิสฺสนฺติ…เป… โอตฺตปฺปิโน ภวิสฺสนฺติ… พหุสฺสุตา ภวิสฺสนฺติ… อารทฺธวีริยา ภวิสฺสนฺติ… สติมนฺโต ภวิสฺสนฺติ… ปญฺญวนฺโต ภวิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา ภิกฺขูสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ ภิกฺขู สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ. ปญฺจมํ.

For as long, Bhikkhus, as the bhikkhus are possessed of a sense of shame... are possessed of a fear of wrongdoing... are learned... are energetic... are mindful... and are wise, growth alone is to be expected for the bhikkhus, not decline. For as long, Bhikkhus, as these seven principles of non-decline are established among the bhikkhus, and the bhikkhus are seen to be endowed with these seven principles of non-decline, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline. The Fifth.

๖. โพชฺฌงฺคสุตฺตํ

6. The Discourse on the Factors of Enlightenment

๒๖. ‘‘สตฺต โว, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา? ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

26. Bhikkhus, I will teach you seven principles of non-decline. Listen to that, pay careful attention… And what, Bhikkhus, are the seven principles of non-decline? For as long, Bhikkhus, as the bhikkhus shall cultivate the enlightenment factor of mindfulness, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ…เป… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา ภิกฺขูสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ ภิกฺขู สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

For as long, Bhikkhus, as the bhikkhus shall cultivate the enlightenment factor of investigation of dhammas… they shall cultivate the enlightenment factor of energy… they shall cultivate the enlightenment factor of rapture… they shall cultivate the enlightenment factor of tranquility… they shall cultivate the enlightenment factor of concentration… they shall cultivate the enlightenment factor of equanimity, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline. For as long, Bhikkhus, as these seven principles of non-decline shall be established among the bhikkhus, and the bhikkhus shall be seen in these seven principles of non-decline, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline. The Sixth.

๗. สญฺญาสุตฺตํ

7. The Discourse on Perceptions

๒๗. ‘‘สตฺต โว, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ…เป…. กตเม จ, ภิกฺขเว, สตฺต อปริหานิยา [Pg.415] ธมฺมา? ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อนิจฺจสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

27. Bhikkhus, I will teach you seven principles of non-decline. Listen to that, pay careful attention… And what, Bhikkhus, are the seven principles of non-decline? For as long, Bhikkhus, as the bhikkhus shall cultivate the perception of impermanence, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline.

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อนตฺตสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ…เป… อสุภสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ… อาทีนวสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ… ปหานสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ… วิราคสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ… นิโรธสญฺญํ ภาเวสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ. ‘‘ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, อิเม สตฺต อปริหานิยา ธมฺมา ภิกฺขูสุ ฐสฺสนฺติ, อิเมสุ จ สตฺตสุ อปริหานิเยสุ ธมฺเมสุ, ภิกฺขู สนฺทิสฺสิสฺสนฺติ; วุทฺธิเยว, ภิกฺขเว, ภิกฺขูนํ ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ. สตฺตมํ.

For as long, Bhikkhus, as the bhikkhus shall cultivate the perception of not-self… they shall cultivate the perception of unattractiveness… they shall cultivate the perception of danger… they shall cultivate the perception of abandonment… they shall cultivate the perception of dispassion… they shall cultivate the perception of cessation, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline. For as long, Bhikkhus, as these seven principles of non-decline shall be established among the bhikkhus, and the bhikkhus shall be seen in these seven principles of non-decline, growth alone, Bhikkhus, is to be expected for the bhikkhus, not decline. The Seventh.

๘. ปฐมปริหานิสุตฺตํ

8. The First Discourse on Decline

๒๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา, สนฺติ โข ปน สงฺเฆ สงฺฆกรณียานิ; ตตฺร เสโข ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สนฺติ โข ปน สงฺเฆ เถรา รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิตา ภารวาหิโน, เต เตน ปญฺญายิสฺสนฺตี’ติ อตฺตนา เตสุ โยคํ อาปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

28. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, these seven qualities lead to the decline of a bhikkhu in training. What seven? Delight in work, delight in talk, delight in sleep, delight in company, having unguarded sense faculties, not knowing the measure in food, and when there are Saṅgha duties to be performed, the bhikkhu in training reflects thus: ‘There are, indeed, senior bhikkhus in the Saṅgha who are experienced, long-ordained, and bearers of the burden; they will be recognized by that,’ and he himself applies himself to those tasks. These, Bhikkhus, are the seven qualities that lead to the decline of a bhikkhu in training.

‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา, สนฺติ โข ปน สงฺเฆ สงฺฆกรณียานิ; ตตฺร เสโข ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สนฺติ โข ปน สงฺเฆ เถรา รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิตา ภารวาหิโน, เต เตน ปญฺญายิสฺสนฺตี’ติ อตฺตนา น เตสุ โยคํ อาปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

Bhikkhus, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu in training. What seven? Not delighting in work, not delighting in talk, not delighting in sleep, not delighting in company, having guarded sense faculties, knowing the measure in food, and when there are Saṅgha duties to be performed, the bhikkhu in training reflects thus: ‘There are, indeed, senior bhikkhus in the Saṅgha who are experienced, long-ordained, and bearers of the burden; they will be recognized by that,’ and he himself does not apply himself to those tasks. These, Bhikkhus, are the seven qualities that lead to the non-decline of a bhikkhu in training. The Eighth.

๙. ทุติยปริหานิสุตฺตํ

9. The Second Discourse on Decline

๒๙. ‘‘สตฺติเม[Pg.416], ภิกฺขเว, ธมฺมา อุปาสกสฺส ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? ภิกฺขุทสฺสนํ หาเปติ, สทฺธมฺมสฺสวนํ ปมชฺชติ, อธิสีเล น สิกฺขติ, อปฺปสาทพหุโล โหติ, ภิกฺขูสุ เถเรสุ เจว นเวสุ จ มชฺฌิเมสุ จ อุปารมฺภจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ รนฺธคเวสี, อิโต พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ, ตตฺถ จ ปุพฺพการํ กโรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ธมฺมา อุปาสกสฺส ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

29. Bhikkhus, these seven qualities lead to the decline of a lay follower. What seven? He neglects visiting bhikkhus; he is negligent in listening to the good Dhamma; he does not train in the higher virtue; he has much lack of confidence towards bhikkhus—elders, new ones, and those of middle standing; with a fault-finding mind and seeking for flaws, he listens to the Dhamma; he seeks for those worthy of offerings outside of this Dispensation; and he makes his first offerings there. These, Bhikkhus, are the seven qualities that lead to the decline of a lay follower.

‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา อุปาสกสฺส อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? ภิกฺขุทสฺสนํ น หาเปติ, สทฺธมฺมสฺสวนํ นปฺปมชฺชติ, อธิสีเล สิกฺขติ, ปสาทพหุโล โหติ, ภิกฺขูสุ เถเรสุ เจว นเวสุ จ มชฺฌิเมสุ จ อนุปารมฺภจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ น รนฺธคเวสี, น อิโต พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ, อิธ จ ปุพฺพการํ กโรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ธมฺมา อุปาสกสฺส อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

Bhikkhus, these seven qualities lead to the non-decline of a lay follower. What seven? He does not neglect visiting bhikkhus; he is not negligent in listening to the good Dhamma; he trains in the higher virtue; he has much confidence towards bhikkhus—elders, new ones, and those of middle standing; with a mind free from fault-finding and not seeking for flaws, he listens to the Dhamma; he does not seek for those worthy of offerings outside of this Dispensation; and he makes his first offerings here. These, Bhikkhus, are the seven qualities that lead to the non-decline of a lay follower. This is what the Blessed One said. Having said this, the Well-Farer, the Teacher, further said this:

‘‘ทสฺสนํ ภาวิตตฺตานํ, โย หาเปติ อุปาสโก;

สวนญฺจ อริยธมฺมานํ, อธิสีเล น สิกฺขติ.

A lay follower who neglects seeing those who have developed themselves, neglects hearing the Dhamma of the noble ones, and does not train in the higher virtue;

‘‘อปฺปสาโท จ ภิกฺขูสุ, ภิยฺโย ภิยฺโย ปวฑฺฒติ;

อุปารมฺภกจิตฺโต จ, สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ.

his lack of confidence in bhikkhus grows ever greater; and with a fault-finding mind, he desires to hear the good Dhamma.

‘‘อิโต จ พหิทฺธา อญฺญํ, ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ;

ตตฺเถว จ ปุพฺพการํ, โย กโรติ อุปาสโก.

The lay follower who seeks another worthy of offerings outside of this Dispensation, and performs his first service right there;

‘‘เอเต โข ปริหานิเย, สตฺต ธมฺเม สุเทสิเต;

อุปาสโก เสวมาโน, สทฺธมฺมา ปริหายติ.

Associating with these seven well-taught qualities that cause decline, that lay follower falls away from the good Dhamma.

‘‘ทสฺสนํ ภาวิตตฺตานํ, โย น หาเปติ อุปาสโก;

สวนญฺจ อริยธมฺมานํ, อธิสีเล จ สิกฺขติ.

The lay follower who does not neglect seeing those who have developed themselves, does not neglect hearing the Dhamma of the noble ones, and trains in the higher virtue;

‘‘ปสาโท จสฺส ภิกฺขูสุ, ภิยฺโย ภิยฺโย ปวฑฺฒติ;

อนุปารมฺภจิตฺโต จ, สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ.

his confidence in bhikkhus grows ever greater; and with a mind free from fault-finding, he desires to hear the good Dhamma.

‘‘น อิโต พหิทฺธา อญฺญํ, ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ;

อิเธว จ ปุพฺพการํ, โย กโรติ อุปาสโก.

The lay follower who does not seek another worthy of offerings outside of this Dispensation, and performs his first service right here;

‘‘เอเต [Pg.417] โข อปริหานิเย, สตฺต ธมฺเม สุเทสิเต;

อุปาสโก เสวมาโน, สทฺธมฺมา น ปริหายตี’’ติ. นวมํ;

Associating with these seven well-taught qualities that cause non-decline, that lay follower does not fall away from the good Dhamma.” The Ninth.

๑๐. วิปตฺติสุตฺตํ

10. The Discourse on Failure

๓๐. สตฺติมา, ภิกฺขเว, อุปาสกสฺส วิปตฺติโย…เป… สตฺติมา, ภิกฺขเว, อุปาสกสฺส สมฺปทา…เป…. ทสมํ.

30. “Bhikkhus, there are these seven failures for a lay follower… Bhikkhus, there are these seven accomplishments for a lay follower…” The Tenth.

๑๑. ปราภวสุตฺตํ

11. The Discourse on Downfall

๓๑. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, อุปาสกสฺส ปราภวา…เป… สตฺติเม, ภิกฺขเว, อุปาสกสฺส สมฺภวา. กตเม สตฺต? ภิกฺขุทสฺสนํ น หาเปติ, สทฺธมฺมสฺสวนํ นปฺปมชฺชติ, อธิสีเล สิกฺขติ, ปสาทพหุโล โหติ, ภิกฺขูสุ เถเรสุ เจว นเวสุ จ มชฺฌิเมสุ จ อนุปารมฺภจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ น รนฺธคเวสี, น อิโต พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ, อิธ จ ปุพฺพการํ กโรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต อุปาสกสฺส สมฺภวาติ.

31. “Bhikkhus, there are these seven causes of downfall for a lay follower… and these seven causes of prosperity for a lay follower. What are the seven? He does not neglect seeing the bhikkhus. He is not negligent in listening to the good Dhamma. He trains in the higher virtue. He has much confidence in the bhikkhus—whether senior, new, or middling. He listens to the Dhamma with a mind free from fault-finding, not seeking for flaws. He does not seek a recipient worthy of offerings outside of this dispensation, and he performs his initial service here. These, bhikkhus, are the seven causes of prosperity for a lay follower.”

‘‘ทสฺสนํ ภาวิตตฺตานํ, โย หาเปติ อุปาสโก;

สวนญฺจ อริยธมฺมานํ, อธิสีเล น สิกฺขติ.

“A lay follower who neglects seeing those who have developed themselves, neglects hearing the Dhamma of the noble ones, and does not train in the higher virtue;

‘‘อปฺปสาโท จ ภิกฺขูสุ, ภิยฺโย ภิยฺโย ปวฑฺฒติ;

อุปารมฺภกจิตฺโต จ, สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ.

in whom lack of confidence in bhikkhus grows more and more; who desires to listen to the good Dhamma with a critical mind;

‘‘อิโต จ พหิทฺธา อญฺญํ, ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ;

ตตฺเถว จ ปุพฺพการํ, โย กโรติ อุปาสโก.

who seeks another recipient worthy of offerings outside of this dispensation, and performs his initial service right there;

‘‘เอเต โข ปริหานิเย, สตฺต ธมฺเม สุเทสิเต;

อุปาสโก เสวมาโน, สทฺธมฺมา ปริหายติ.

a lay follower who engages in these seven well-taught qualities that lead to decline, falls away from the good Dhamma.

‘‘ทสฺสนํ ภาวิตตฺตานํ, โย น หาเปติ อุปาสโก;

สวนญฺจ อริยธมฺมานํ, อธิสีเล จ สิกฺขติ.

“A lay follower who does not neglect seeing those who have developed themselves, does not neglect hearing the Dhamma of the noble ones, and trains in the higher virtue;

‘‘ปสาโท จสฺส ภิกฺขูสุ, ภิยฺโย ภิยฺโย ปวฑฺฒติ;

อนุปารมฺภจิตฺโต จ, สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ.

in whom confidence in bhikkhus grows more and more; who desires to listen to the good Dhamma with a non-critical mind;

‘‘น [Pg.418] อิโต พหิทฺธา อญฺญํ, ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ;

อิเธว จ ปุพฺพการํ, โย กโรติ อุปาสโก.

who does not seek another recipient worthy of offerings outside of this dispensation, and performs his initial service right here;

‘‘เอเต โข อปริหานิเย, สตฺต ธมฺเม สุเทสิเต;

อุปาสโก เสวมาโน, สทฺธมฺมา น ปริหายตี’’ติ. เอกาทสมํ;

a lay follower who engages in these seven well-taught qualities that lead to non-decline, does not fall away from the good Dhamma.” The Eleventh.

วชฺชิสตฺตกวคฺโค ตติโย.

The Third Chapter: The Vajjian Heptad.

ตสฺสุทฺทานํ –

The Summary:

สารนฺท -วสฺสกาโร จ, ติสตฺตกานิ ภิกฺขุกา;

โพธิสญฺญา ทฺเว จ หานิ, วิปตฺติ จ ปราภโวติ.

Sārandada and Vassakāra, three heptads for the bhikkhus; Enlightenment factors, perceptions, two on decline, failure, and downfall.

๔. เทวตาวคฺโค

4. The Chapter on Deities

๑. อปฺปมาทคารวสุตฺตํ

1. The Discourse on Reverence for Heedfulness

๓๒. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

32. Then a certain deity, when the night was far spent, with surpassing radiance illuminating the entire Jeta’s Grove, approached the Blessed One. Having approached, she paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, that deity said this to the Blessed One:

‘‘สตฺติเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, สมาธิคารวตา, อปฺปมาทคารวตา, ปฏิสนฺถารคารวตา. อิเม โข, ภนฺเต, สตฺต ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ.

“Venerable sir, these seven qualities lead to a bhikkhu’s non-decline. Which seven? Reverence for the Teacher, reverence for the Dhamma, reverence for the Saṅgha, reverence for the training, reverence for concentration, reverence for heedfulness, and reverence for hospitality. These, venerable sir, are the seven qualities that lead to a bhikkhu’s non-decline.” This is what that deity said. The Teacher approved. Then that deity, thinking, “The Teacher approves of me,” paid homage to the Blessed One, circumambulated him respectfully, and vanished right there.

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.419] มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘สตฺติเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, สมาธิคารวตา, อปฺปมาทคารวตา, ปฏิสนฺถารคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, สตฺต ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

Then, when that night had passed, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, last night, when the night was far spent, a certain deity, with surpassing radiance, illuminated the entire Jeta’s Grove and approached me. Having approached, she paid homage to me and stood to one side. Standing to one side, bhikkhus, that deity said to me: ‘Venerable sir, these seven qualities lead to a bhikkhu’s non-decline. What seven? Reverence for the Teacher, reverence for the Dhamma, reverence for the Saṅgha, reverence for the training, reverence for concentration, reverence for heedfulness, and reverence for hospitality. These, venerable sir, are the seven qualities that lead to a bhikkhu’s non-decline.’ This, bhikkhus, is what that deity said. Having said this, she paid homage to me, circumambulated me respectfully, and vanished right there.”

‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว;

สมาธิครุ อาตาปี, สิกฺขาย ติพฺพคารโว.

“Respectful of the Teacher, respectful of the Dhamma, and with keen respect for the Saṅgha; respectful of concentration, ardent, with keen respect for the training;

‘‘อปฺปมาทครุ ภิกฺขุ, ปฏิสนฺถารคารโว;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ปฐมํ;

a bhikkhu respectful of heedfulness, respectful of hospitality, is incapable of decline; he is in the very presence of Nibbāna.” The First.

๒. หิรีคารวสุตฺตํ

2. The Discourse on Reverence for Moral Shame

๓๓. ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘สตฺติเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, สมาธิคารวตา, หิริคารวตา, โอตฺตปฺปคารวตา. อิเม โข, ภนฺเต, สตฺต ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

33. “Bhikkhus, this night a certain deity, when the night was far advanced, with surpassing radiance illuminating the entire Jeta's Grove, approached me. Having approached, he paid homage to me and stood to one side. Standing to one side, bhikkhus, that deity said this to me: ‘Venerable Sir, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu. What seven? Reverence for the Teacher, reverence for the Dhamma, reverence for the Saṅgha, reverence for the training, reverence for concentration, reverence for moral shame, and reverence for moral dread. Indeed, Venerable Sir, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu.’ This is what the deity said, bhikkhus. Having said this, he paid homage to me, circumambulated me respectfully, and vanished right there.”

‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว;

สมาธิครุ อาตาปี, สิกฺขาย ติพฺพคารโว.

“One who reveres the Teacher and reveres the Dhamma, who has strong reverence for the Saṅgha; who reveres concentration, and is ardent, with strong reverence for the training.

‘‘หิริ โอตฺตปฺปสมฺปนฺโน, สปฺปติสฺโส สคารโว;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ทุติยํ;

“Endowed with moral shame and moral dread, deferential and reverent, a bhikkhu is incapable of decline; he is in the very presence of Nibbāna.” The second.

๓. ปฐมโสวจสฺสตาสุตฺตํ

3. The First Discourse on Amenability

๓๔. ‘‘อิมํ[Pg.420], ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา…เป… มํ เอตทโวจ – ‘สตฺติเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, สมาธิคารวตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา. อิเม โข, ภนฺเต, สตฺต ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

34. “Bhikkhus, this night a certain deity… and so on… said this to me: ‘Venerable Sir, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu. What seven? Reverence for the Teacher, reverence for the Dhamma, reverence for the Saṅgha, reverence for the training, reverence for concentration, amenability, and good friendship. Indeed, Venerable Sir, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu.’ This is what the deity said, bhikkhus. Having said this, he paid homage to me, circumambulated me respectfully, and vanished right there.”

‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว;

สมาธิครุ อาตาปี, สิกฺขาย ติพฺพคารโว.

“One who reveres the Teacher and reveres the Dhamma, who has strong reverence for the Saṅgha; who reveres concentration, and is ardent, with strong reverence for the training.

‘‘กลฺยาณมิตฺโต สุวโจ, สปฺปติสฺโส สคารโว;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ตติยํ;

“One who has good friends, is amenable to admonition, deferential, and reverent—a bhikkhu is incapable of decline; he is in the very presence of Nibbāna.” The third.

๔. ทุติยโสวจสฺสตาสุตฺตํ

4. The Second Discourse on Amenability

๓๕. ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา…เป… ‘สตฺติเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม สตฺต? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, สมาธิคารวตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา. อิเม โข, ภนฺเต, สตฺต ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

35. “Bhikkhus, this night a certain deity, when the night was far advanced, with surpassing radiance… and so on… ‘Venerable Sir, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu. What seven? Reverence for the Teacher, reverence for the Dhamma, reverence for the Saṅgha, reverence for the training, reverence for concentration, amenability, and good friendship. Indeed, Venerable Sir, these seven qualities lead to the non-decline of a bhikkhu.’ This is what the deity said, bhikkhus. Having said this, he paid homage to me, circumambulated me respectfully, and vanished right there.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ. อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ, สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ…เป… สงฺฆคารโว โหติ… สิกฺขาคารโว โหติ… สมาธิคารโว โหติ… สุวโจ โหติ… กลฺยาณมิตฺโต โหติ, กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ[Pg.421]. เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลนาติ. อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามี’’ติ.

When this was said, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One: “Venerable Sir, of this which was stated briefly by the Blessed One, I understand the meaning in detail thus: Here, Venerable Sir, a bhikkhu is himself reverent towards the Teacher and speaks in praise of reverence for the Teacher. Those other bhikkhus who are not reverent towards the Teacher, he encourages them in reverence for the Teacher. And of those other bhikkhus who are reverent towards the Teacher, he speaks their praise—factually, truthfully, at the proper time. He is himself reverent towards the Dhamma… and so on… reverent towards the Saṅgha… reverent towards the training… reverent towards concentration… is amenable… is one who has good friends, and he speaks in praise of having good friends. Those other bhikkhus who do not have good friends, he encourages them in having good friends. And of those other bhikkhus who have good friends, he speaks their praise—factually, truthfully, at the proper time. Venerable Sir, it is in this way that I understand in detail the meaning of what was stated briefly by the Blessed One.”

‘‘สาธุ สาธุ, สาริปุตฺต! สาธุ โข ตฺวํ, สาริปุตฺต, อิมสฺส มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสิ. อิธ, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ, สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ…เป… สงฺฆคารโว โหติ… สิกฺขาคารโว โหติ… สมาธิคารโว โหติ… สุวโจ โหติ… กลฺยาณมิตฺโต โหติ, กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลนาติ. อิมสฺส โข, สาริปุตฺต, มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ. จตุตฺถํ.

“Good, good, Sāriputta! It is good, Sāriputta, that you understand in detail the meaning of what I have stated briefly. Here, Sāriputta, a bhikkhu is himself reverent towards the Teacher and speaks in praise of reverence for the Teacher. Those other bhikkhus who are not reverent towards the Teacher, he encourages them in reverence for the Teacher. And of those other bhikkhus who are reverent towards the Teacher, he speaks their praise—factually, truthfully, at the proper time. He is himself reverent towards the Dhamma… and so on… reverent towards the Saṅgha… reverent towards the training… reverent towards concentration… is amenable… is one who has good friends, and he speaks in praise of having good friends. Those other bhikkhus who do not have good friends, he encourages them in having good friends. And of those other bhikkhus who have good friends, he speaks their praise—factually, truthfully, at the proper time. Sāriputta, the meaning of what I have stated briefly should be understood in detail in this way.” The fourth.

๕. ปฐมมิตฺตสุตฺตํ

5. The First Discourse on a Friend

๓๖. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มิตฺโต เสวิตพฺโพ. กตเมหิ สตฺตหิ? ทุทฺททํ ททาติ, ทุกฺกรํ กโรติ, ทุกฺขมํ ขมติ, คุยฺหมสฺส อาวิ กโรติ, คุยฺหมสฺส ปริคุหติ, อาปทาสุ น ชหติ, ขีเณน นาติมญฺญติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต มิตฺโต เสวิตพฺโพ’’ติ.

36. “Bhikkhus, a friend endowed with seven qualities should be associated with. With which seven? He gives what is difficult to give, he does what is difficult to do, he endures what is difficult to endure, he reveals his own secret to you, he guards your secret, he does not abandon you in misfortune, and he does not despise you when you are ruined. Bhikkhus, a friend endowed with these seven qualities should indeed be associated with.”

‘‘ทุทฺททํ ททาติ มิตฺโต, ทุกฺกรญฺจาปิ กุพฺพติ;

อโถปิสฺส ทุรุตฺตานิ, ขมติ ทุกฺขมานิ จ.

“A friend gives what is difficult to give, and also does what is difficult to do; furthermore, he endures harsh words that are difficult to bear.”

‘‘คุยฺหญฺจ ตสฺส อกฺขาติ, คุยฺหสฺส ปริคูหติ;

อาปทาสุ น ชหาติ, ขีเณน นาติมญฺญติ.

“He tells him his secret, and guards his secret; in times of misfortune he does not abandon him, nor does he despise him when he is ruined.”

‘‘ยมฺหิ เอตานิ ฐานานิ, สํวิชฺชนฺตีธ ปุคฺคเล;

โส มิตฺโต มิตฺตกาเมน, ภชิตพฺโพ ตถาวิโธ’’ติ. ปญฺจมํ;

“The person in whom these conditions are found, such a friend should be associated with by one who desires a friend.” The fifth.

๖. ทุติยมิตฺตสุตฺตํ

6. The Second Discourse on a Friend

๓๗. ‘‘สตฺตหิ[Pg.422], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ มิตฺโต เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ อปิ ปนุชฺชมาเนนปิ. กตเมหิ สตฺตหิ? ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ วตฺตา จ วจนกฺขโม จ คมฺภีรญฺจ กถํ กตฺตา โหติ, โน จ อฏฺฐาเน นิโยเชติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ มิตฺโต เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ อปิ ปนุชฺชมาเนนปี’’ติ.

37. “Monks, a monk who is a friend endowed with seven qualities should be associated with, attended upon, and repeatedly waited upon, even when being driven away. With which seven? He is dear and agreeable, venerable and inspiring, an admonisher and one who is patient with admonishment, a speaker of profound discourse, and he does not engage one in what is unsuitable. Monks, a monk who is a friend endowed with these seven qualities should indeed be associated with, attended upon, and repeatedly waited upon, even when being driven away.”

‘‘ปิโย ครุ ภาวนีโย, วตฺตา จ วจนกฺขโม;

คมฺภีรญฺจ กถํ กตฺตา, โน จฏฺฐาเน นิโยชโก.

“He is dear, venerable, and inspiring; an admonisher and one who is patient with admonishment; a speaker of profound discourse, and not one who engages others in what is unsuitable.”

‘‘ยมฺหิ เอตานิ ฐานานิ, สํวิชฺชนฺตีธ ปุคฺคเล;

โส มิตฺโต มิตฺตกาเมน, อตฺถกามานุกมฺปโต;

อปิ นาสิยมาเนน, ภชิตพฺโพ ตถาวิโธ’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“The person in whom these conditions are found—such a friend, who desires one's welfare and is compassionate, should be associated with by one who desires a friend, even when being driven away.” The sixth.

๗. ปฐมปฏิสมฺภิทาสุตฺตํ

7. The First Discourse on Analytical Knowledge

๓๘. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ เม เจตโส ลีนตฺต’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อชฺฌตฺตํ สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อชฺฌตฺตํ เม สํขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; พหิทฺธา วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘พหิทฺธา เม วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ตสฺส วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา สญฺญา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา วิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; สปฺปายาสปฺปาเยสุ โข ปนสฺส ธมฺเมสุ หีนปฺปณีเตสุ กณฺหสุกฺกสปฺปติภาเคสุ นิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ. สตฺตมํ.

38. “Monks, a monk endowed with seven qualities will, before long, realize for himself with direct knowledge the four analytical knowledges and dwell having attained them. With which seven? Here, monks, a monk understands as it really is: ‘This is sluggishness of my mind.’ He understands as it really is: ‘My mind is internally constricted.’ He understands as it really is: ‘My mind is externally scattered.’ Feelings arise in him known, are present known, and go to cessation known. Perceptions arise in him known, are present known, and go to cessation known. Thoughts arise in him known, are present known, and go to cessation known. Furthermore, in regard to phenomena that are suitable and unsuitable, inferior and superior, with their dark and bright counterparts, the characteristic is well grasped by him, well attended to, well considered, and well penetrated with wisdom. Monks, a monk endowed with these seven qualities will, before long, realize for himself with direct knowledge the four analytical knowledges and dwell having attained them.” The seventh.

๘. ทุติยปฏิสมฺภิทาสุตฺตํ

8. The Second Discourse on Analytical Knowledge

๓๙. ‘‘สตฺตหิ[Pg.423], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต ‘อิทํ เม เจตโส ลีนตฺต’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อชฺฌตฺตํ สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘อชฺฌตฺตํ เม สํขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; พหิทฺธา วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ ‘พหิทฺธา เม วิกฺขิตฺตํ จิตฺต’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ตสฺส วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา สญฺญา…เป… วิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; สปฺปายาสปฺปาเยสุ โข ปนสฺส ธมฺเมสุ หีนปฺปณีเตสุ กณฺหสุกฺกสปฺปติภาเคสุ นิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

39. “Monks, endowed with seven qualities, Sāriputta dwells, having with his own direct knowledge realized and attained the four analytical knowledges. What seven? Here, monks, Sāriputta understands as it really is: ‘This is sluggishness of my mind.’ He understands as it really is: ‘My mind is internally contracted.’ He understands as it really is: ‘My mind is externally scattered.’ Feelings arise in him known; they are present known; they cease known. Perceptions... Thoughts arise in him known; they are present known; they cease known. Furthermore, regarding phenomena that are suitable and unsuitable, inferior and superior, dark and bright with their counterparts, the characteristic is well-grasped by him, well-attended to, well-considered, and well-penetrated by wisdom. Monks, endowed with these seven qualities, Sāriputta dwells, having with his own direct knowledge realized and attained the four analytical knowledges.” The eighth.

๙. ปฐมวสสุตฺตํ

9. The First Discourse on Mastery

๔๐. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ จิตฺตํ วเส วตฺเตติ, โน จ ภิกฺขุ จิตฺตสฺส วเสน วตฺตติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมาธิกุสโล โหติ, สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, สมาธิสฺส กลฺยาณกุสโล โหติ, สมาธิสฺส โคจรกุสโล โหติ, สมาธิสฺส อภินีหารกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ จิตฺตํ วเส วตฺเตติ, โน จ ภิกฺขุ จิตฺตสฺส วเสน วตฺตตี’’ติ. นวมํ.

40. “Monks, a monk endowed with seven qualities brings the mind under his control, and the monk does not come under the control of the mind. What seven? Here, monks, a monk is skilled in concentration, skilled in entering concentration, skilled in the stability of concentration, skilled in emerging from concentration, skilled in the excellence of concentration, skilled in the range of concentration, and skilled in directing concentration. Monks, a monk endowed with these seven qualities brings the mind under his control, and the monk does not come under the control of the mind.” The ninth.

๑๐. ทุติยวสสุตฺตํ

10. The Second Discourse on Mastery

๔๑. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต จิตฺตํ วเส วตฺเตติ, โน จ สาริปุตฺโต จิตฺตสฺส วเสน วตฺตติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต สมาธิกุสโล โหติ, สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล, สมาธิสฺส ฐิติกุสโล, สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล, สมาธิสฺส กลฺยาณกุสโล, สมาธิสฺส โคจรกุสโล, สมาธิสฺส [Pg.424] อภินีหารกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต จิตฺตํ วเส วตฺเตติ, โน จ สาริปุตฺโต จิตฺตสฺส วเสน วตฺตตี’’ติ. ทสมํ.

41. “Monks, Sāriputta, endowed with seven qualities, brings the mind under his control, and Sāriputta does not come under the control of the mind. What seven? Here, monks, Sāriputta is skilled in concentration, skilled in entering concentration, skilled in the stability of concentration, skilled in emerging from concentration, skilled in the excellence of concentration, skilled in the range of concentration, and skilled in directing concentration. Monks, endowed with these seven qualities, Sāriputta brings the mind under his control, and Sāriputta does not come under the control of the mind.” The tenth.

๑๑. ปฐมนิทฺทสสุตฺตํ

11. The First Discourse on Blamelessness

๔๒. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ทฺวาทสวสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนายา’’ติ.

42. Then, in the morning, the Venerable Sāriputta dressed, took his bowl and robe, and entered Sāvatthī for alms. Then it occurred to the Venerable Sāriputta: 'It is still too early to go for alms in Sāvatthī. What if I were to approach the park of the wanderers of other sects?' So the Venerable Sāriputta approached the park of the wanderers of other sects. Having approached, he exchanged greetings with those wanderers of other sects. After concluding a gladdening and memorable conversation, he sat down to one side. Now at that time, this conversation arose among those wanderers of other sects who were sitting and assembled together: 'Friends, whoever practices the complete and pure holy life for twelve years is fit to be called "a blameless bhikkhu."

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทิ นปฺปฏิกฺโกสิ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ – ‘‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Then the Venerable Sāriputta neither delighted in nor rejected the statement of those wanderers of other sects. Without delighting in it and without rejecting it, he rose from his seat and departed, thinking: 'In the presence of the Blessed One, I shall come to know the meaning of this statement.' Then the Venerable Sāriputta, having gone for alms in Sāvatthī, after the meal, having returned from his alms-round, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’นฺติ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เตน โข ปน, ภนฺเต, สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ [Pg.425] – ‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ทฺวาทสวสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, นิทฺทโส ภิกฺขูติ อลํ วจนายา’ติ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ – ‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’ติ. สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย เกวลํ วสฺสคณนมตฺเตน นิทฺทโส ภิกฺขุ ปญฺญาเปตุ’’นฺติ?

“Venerable Sir, here, in the morning, I dressed, took my bowl and robe, and entered Sāvatthī for alms. Then, Venerable Sir, this thought occurred to me: 'It is still too early to go for alms in Sāvatthī. What if I were to approach the park of the wanderers of other sects?' Then, Venerable Sir, I approached the park of the wanderers of other sects. Having approached, I exchanged greetings with those wanderers of other sects. After concluding a gladdening and memorable conversation, I sat down to one side. Now at that time, Venerable Sir, this conversation arose among those wanderers of other sects who were sitting and assembled together: 'Friends, whoever practices the complete and pure holy life for twelve years is fit to be called "a blameless bhikkhu."' Then, Venerable Sir, I neither delighted in nor rejected the statement of those wanderers of other sects. Without delighting in it and without rejecting it, I rose from my seat and departed, thinking: 'In the presence of the Blessed One, I shall come to know the meaning of this statement.' Venerable Sir, is it possible in this Dhamma and Discipline to designate a bhikkhu as 'blameless' merely by the counting of years?”

‘‘น โข, สาริปุตฺต, สกฺกา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย เกวลํ วสฺสคณนมตฺเตน นิทฺทโส ภิกฺขุ ปญฺญาเปตุํ. สตฺต โข อิมานิ, สาริปุตฺต, นิทฺทสวตฺถูนิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ.

“Sāriputta, it is not possible in this Dhamma and Discipline to designate a bhikkhu as 'blameless' merely by the counting of years. Sāriputta, these seven grounds for blamelessness have been declared by me, having known them with higher knowledge and realized them for myself.

‘‘กตมานิ สตฺต? อิธ, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สิกฺขาสมาทาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ สิกฺขาสมาทาเน อวิคตเปโม, ธมฺมนิสนฺติยา ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ ธมฺมนิสนฺติยา อวิคตเปโม, อิจฺฉาวินเย ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ อิจฺฉาวินเย อวิคตเปโม, ปฏิสลฺลาเน ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ ปฏิสลฺลาเน อวิคตเปโม, วีริยารมฺเภ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ วีริยารมฺเภ อวิคตเปโม, สติเนปกฺเก ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ สติเนปกฺเก อวิคตเปโม, ทิฏฺฐิปฏิเวเธ ติพฺพจฺฉนฺโท โหติ อายติญฺจ ทิฏฺฐิปฏิเวเธ อวิคตเปโม. อิมานิ โข, สาริปุตฺต, สตฺต นิทฺทสวตฺถูนิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. อิเมหิ โข, สาริปุตฺต, สตฺตหิ นิทฺทสวตฺถูหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทฺวาทส เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนาย; จตุพฺพีสติ เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนาย; ฉตฺตึสติ เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนาย, อฏฺฐจตฺตารีสํ เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนายา’’ติ. เอกาทสมํ.

“What are the seven? Here, Sāriputta, a bhikkhu has a keen desire for undertaking the training, and in the future, he has undiminished affection for undertaking the training. He has a keen desire for the scrutiny of the Dhamma, and in the future, he has undiminished affection for the scrutiny of the Dhamma. He has a keen desire for the dispelling of craving, and in the future, he has undiminished affection for the dispelling of craving. He has a keen desire for seclusion, and in the future, he has undiminished affection for seclusion. He has a keen desire for the exertion of energy, and in the future, he has undiminished affection for the exertion of energy. He has a keen desire for mindfulness and wisdom, and in the future, he has undiminished affection for mindfulness and wisdom. He has a keen desire for the penetration of views, and in the future, he has undiminished affection for the penetration of views. These, Sāriputta, are the seven grounds for blamelessness that have been declared by me, having known them with higher knowledge and realized them for myself. Sāriputta, a bhikkhu endowed with these seven grounds for blamelessness, even if he practices the complete and pure holy life for twelve years, is fit to be called 'a blameless bhikkhu'; even if he practices the complete and pure holy life for twenty-four years, he is fit to be called 'a blameless bhikkhu'; even if he practices the complete and pure holy life for thirty-six years, he is fit to be called 'a blameless bhikkhu'; even if he practices the complete and pure holy life for forty-eight years, he is fit to be called 'a blameless bhikkhu.'” The eleventh.

๑๒. ทุติยนิทฺทสสุตฺตํ

12. The Second Discourse on the Blameless

๔๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย [Pg.426] โกสมฺพึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

43. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kosambī in Ghosita’s Park. Then, in the morning, the Venerable Ānanda dressed, took his bowl and robe, and entered Kosambī for alms. Then it occurred to the Venerable Ānanda: “It is still too early to wander for alms in Kosambī. What if I were to approach the park of the wanderers of other sects?” Then the Venerable Ānanda approached the park of the wanderers of other sects. Having approached, he exchanged greetings with those wanderers of other sects. After concluding a gladdening and memorable conversation, he sat down to one side.

เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ทฺวาทส วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนายา’’ติ.

Now at that time, among those wanderers of other sects who were sitting together and assembled, this conversation arose: “Friends, whoever lives the holy life completely and purely for twelve years is fit to be called ‘a blameless bhikkhu.’”

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทิ นปฺปฏิกฺโกสิ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ – ‘‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’’ติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Then the Venerable Ānanda neither delighted in nor rejected the statement of those wanderers of other sects. Not delighting in it and not rejecting it, he rose from his seat and departed, thinking, “I will understand the meaning of this statement in the presence of the Blessed One.” Then the Venerable Ānanda, having wandered for alms in Kosambī and returned from his alms round after the meal, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย โกสมฺพึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อติปฺปโค โข ตาว โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ. ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’นฺติ…เป… เตหิ สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ.

“Here, Venerable Sir, in the morning, having dressed and taking my bowl and robe, I entered Kosambī for alms. It occurred to me, Venerable Sir: ‘It is still too early to wander for alms in Kosambī. What if I were to go to the park of the wanderers of other sects?’… I exchanged greetings with them. After concluding a gladdening and memorable conversation, I sat down to one side.

‘‘เตน โข ปน, ภนฺเต, สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ทฺวาทสวสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, นิทฺทโส ภิกฺขูติ อลํ วจนายา’ติ. อถ ขฺวาหํ, ภนฺเต, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา, อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ – ‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส [Pg.427] อตฺถํ อาชานิสฺสามี’ติ. สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย เกวลํ วสฺสคณนมตฺเตน นิทฺทโส ภิกฺขุ ปญฺญาเปตุ’’นฺติ?

“At that time, Venerable Sir, among those wanderers of other sects who were sitting together and assembled, this conversation arose: ‘Friends, whoever lives the holy life completely and purely for twelve years is fit to be called a blameless bhikkhu.’ Then, Venerable Sir, I neither delighted in nor rejected the statement of those wanderers of other sects. Not delighting in it and not rejecting it, I rose from my seat and departed, thinking: ‘I will understand the meaning of this statement in the presence of the Blessed One.’ Is it possible, Venerable Sir, in this Dhamma and Discipline, to designate a bhikkhu as blameless merely by the measure of counting years?”

‘‘น โข, อานนฺท, สกฺกา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย เกวลํ วสฺสคณนมตฺเตน นิทฺทโส ภิกฺขุ ปญฺญาเปตุํ. สตฺต โข อิมานิ, อานนฺท, นิทฺทสวตฺถูนิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ.

“Indeed, Ānanda, it is not possible in this Dhamma and Discipline to designate a bhikkhu as blameless merely by the measure of counting years. Ānanda, these seven grounds for being declared blameless have been taught by me, having realized them for myself with direct knowledge.

‘‘กตมานิ สตฺต? อิธานนฺท, ภิกฺขุ, สทฺโธ โหติ, หิรีมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, สติมา โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิมานิ โข, อานนฺท, สตฺต นิทฺทสวตฺถูนิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. อิเมหิ โข, อานนฺท, สตฺตหิ นิทฺทสวตฺถูหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทฺวาทส เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนาย; จตุพฺพีสติ เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนาย; ฉตฺตึสติ เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนาย, อฏฺฐจตฺตารีสํ เจปิ วสฺสานิ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ‘นิทฺทโส ภิกฺขู’ติ อลํ วจนายา’’ติ. ทฺวาทสมํ.

“What are the seven? Here, Ānanda, a bhikkhu has faith, has moral shame, has moral dread, is learned, has aroused energy, is mindful, and is wise. These, Ānanda, are the seven grounds for being declared blameless that have been taught by me, having realized them for myself with direct knowledge. Ānanda, a bhikkhu who is endowed with these seven grounds for being declared blameless, even if he lives the holy life completely and purely for twelve years, is fit to be called ‘a blameless bhikkhu’; even if he lives the holy life completely and purely for twenty-four years, he is fit to be called ‘a blameless bhikkhu’; even if he lives the holy life completely and purely for thirty-six years, he is fit to be called ‘a blameless bhikkhu’; even if he lives the holy life completely and purely for forty-eight years, he is fit to be called ‘a blameless bhikkhu.’” The twelfth.

เทวตาวคฺโค จตุตฺโถ.

The Fourth Chapter on Deities.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary verse for this:

อปฺปมาโท หิรี เจว, ทฺเว สุวจา ทุเว มิตฺตา;

ทฺเว ปฏิสมฺภิทา ทฺเว วสา, ทุเว นิทฺทสวตฺถุนาติ.

Heedfulness and moral shame, two on being easy to admonish, two on friends; two on analytical knowledge, two on mastery, and two on the grounds for being declared blameless.

๕. มหายญฺญวคฺโค

5. The Chapter on the Great Sacrifice

๑. สตฺตวิญฺญาณฏฺฐิติสุตฺตํ

1. The Discourse on the Seven Stations of Consciousness

๔๔. ‘‘สตฺติมา, ภิกฺขเว, วิญฺญาณฏฺฐิติโย. กตมา สตฺต? สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา, เอกจฺเจ จ เทวา, เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐมา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

44. “Bhikkhus, there are these seven stations of consciousness. What are the seven? There are, bhikkhus, beings diverse in body and diverse in perception, such as human beings, some devas, and some beings in states of deprivation. This is the first station of consciousness.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติยา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“There are, bhikkhus, beings diverse in body and unified in perception, such as the devas of the Brahma group who are first born. This is the second station of consciousness.

‘‘สนฺติ[Pg.428], ภิกฺขเว, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติยา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“There are, bhikkhus, beings unified in body and diverse in perception, such as the Ābhassara devas. This is the third station of consciousness.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺถา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“There are, bhikkhus, beings unified in body and unified in perception, such as the Subhakiṇha devas. This is the fourth station of consciousness.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ปญฺจมา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“There are, bhikkhus, beings who, with the complete surmounting of perceptions of form, with the disappearance of perceptions of resistance, and not attending to perceptions of diversity, thinking, ‘Space is infinite,’ have reached the base of infinite space. This is the fifth station of consciousness.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺฐา วิญฺญาณฏฺฐิติ.

“There are, bhikkhus, beings who, by completely transcending the base of infinite space, thinking, ‘Consciousness is infinite,’ have reached the base of infinite consciousness. This is the sixth station of consciousness.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปคา. อยํ สตฺตมา วิญฺญาณฏฺฐิติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, สตฺต วิญฺญาณฏฺฐิติโย’’ติ. ปฐมํ.

“There are, bhikkhus, beings who, by completely transcending the base of infinite consciousness, thinking, ‘There is nothing,’ have reached the base of nothingness. This is the seventh station of consciousness. These, indeed, bhikkhus, are the seven stations of consciousness.” First.

๒. สมาธิปริกฺขารสุตฺตํ

2. The Discourse on the Requisites for Concentration

๔๕. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, สมาธิปริกฺขารา. กตเม สตฺต? สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ. ยา โข, ภิกฺขเว, อิเมหิ สตฺตหงฺเคหิ จิตฺตสฺเสกคฺคตา ปริกฺขตา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อริโย สมฺมาสมาธิ สอุปนิโส อิติปิ สปริกฺขาโร อิติปี’’ติ. ทุติยํ.

45. “Bhikkhus, there are these seven requisites for concentration. What are the seven? Right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, and right mindfulness. Bhikkhus, that one-pointedness of mind which is equipped with these seven factors is called, bhikkhus, noble right concentration with its supporting conditions and with its requisites.” Second.

๓. ปฐมอคฺคิสุตฺตํ

3. The First Discourse on Fire

๔๖. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, อคฺคี. กตเม สตฺต? ราคคฺคิ, โทสคฺคิ, โมหคฺคิ, อาหุเนยฺยคฺคิ, คหปตคฺคิ, ทกฺขิเณยฺยคฺคิ, กฏฺฐคฺคิ – อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต อคฺคี’’ติ. ตติยํ.

46. “Bhikkhus, there are these seven fires. What are the seven? The fire of lust, the fire of hatred, the fire of delusion, the fire of those worthy of offerings, the fire of the householder, the fire of those worthy of gifts, and the wood fire. These, bhikkhus, are the seven fires.” Third.

๔. ทุติยอคฺคิสุตฺตํ

4. The Second Discourse on Fire

๔๗. เตน โข ปน สมเยน อุคฺคตสรีรสฺส พฺราหฺมณสฺส มหายญฺโญ อุปกฺขโฏ โหติ. ปญฺจ อุสภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย[Pg.429], ปญฺจ วจฺฉตรสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย, ปญฺจ วจฺฉตริสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย, ปญฺจ อชสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย, ปญฺจ อุรพฺภสตานิ ถูณูปนีตานิ โหนฺติ ยญฺญตฺถาย. อถ โข อุคฺคตสรีโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุคฺคตสรีโร พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

47. Now at that time, a great sacrifice had been prepared for the brahmin Uggatasarīra. Five hundred bulls, five hundred bullocks, five hundred heifers, five hundred goats, and five hundred rams had been led to the sacrificial post for the purpose of the sacrifice. Then the brahmin Uggatasarīra approached the Blessed One; having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. Having concluded the courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, the brahmin Uggatasarīra said this to the Blessed One:

‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, อคฺคิสฺส อาทานํ ยูปสฺส อุสฺสาปนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ. ‘‘มยาปิ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, สุตํ อคฺคิสฺส อาทานํ ยูปสฺส อุสฺสาปนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข อุคฺคตสรีโร พฺราหฺมโณ…เป… ตติยมฺปิ โข อุคฺคตสรีโร พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, อคฺคิสฺส อาทานํ ยูปสฺส อุสฺสาปนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ. ‘‘มยาปิ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, สุตํ อคฺคิสฺส อาทานํ ยูปสฺส อุสฺสาปนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ. ‘‘ตยิทํ, โภ โคตม, สเมติ โภโต เจว โคตมสฺส อมฺหากญฺจ, ยทิทํ สพฺเพน สพฺพํ’’.

“This has been heard by me, Master Gotama: the taking of the fire and the erecting of the sacrificial post is of great fruit, of great benefit.” “This has also been heard by me, brahmin: the taking of the fire and the erecting of the sacrificial post is of great fruit, of great benefit.” For a second time… For a third time, the brahmin Uggatasarīra said this to the Blessed One: “This has been heard by me, Master Gotama: the taking of the fire and the erecting of the sacrificial post is of great fruit, of great benefit.” “This has also been heard by me, brahmin: the taking of the fire and the erecting of the sacrificial post is of great fruit, of great benefit.” “Then, Master Gotama, what has been heard by both you, Master Gotama, and by us, is in complete agreement.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท อุคฺคตสรีรํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, พฺราหฺมณ, ตถาคตา เอวํ ปุจฺฉิตพฺพา – ‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, อคฺคิสฺส อาทานํ ยูปสฺส อุสฺสาปนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’นฺติ. เอวํ โข, พฺราหฺมณ, ตถาคตา ปุจฺฉิตพฺพา – ‘อหญฺหิ, ภนฺเต, อคฺคึ อาทาตุกาโม, ยูปํ อุสฺสาเปตุกาโม. โอวทตุ มํ, ภนฺเต, ภควา. อนุสาสตุ มํ, ภนฺเต, ภควา ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’’ติ.

When this was said, the Venerable Ānanda said this to the brahmin Uggatasarīra: “Brahmin, the Tathāgatas should not be asked thus: ‘This has been heard by me, Master Gotama: the taking of the fire and the erecting of the sacrificial post is of great fruit, of great benefit.’ Rather, brahmin, the Tathāgatas should be asked thus: ‘Venerable Sir, I desire to take the fire and I desire to erect the sacrificial post. May the Blessed One advise me, Venerable Sir. May the Blessed One instruct me, Venerable Sir, so that it may be for my welfare and happiness for a long time.’”

อถ โข อุคฺคตสรีโร พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหญฺหิ, โภ โคตม, อคฺคึ อาทาตุกาโม ยูปํ อุสฺสาเปตุกาโม. โอวทตุ มํ ภวํ โคตโม. อนุสาสตุ มํ ภวํ โคตโม ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

Then the brahmin Uggatasarīra said this to the Blessed One: “Master Gotama, I desire to take the fire and I desire to erect the sacrificial post. May Master Gotama advise me. May Master Gotama instruct me, so that it may be for my welfare and happiness for a long time.”

‘‘อคฺคึ, พฺราหฺมณ, อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา ตีณิ สตฺถานิ อุสฺสาเปติ อกุสลานิ ทุกฺขุทฺรยานิ ทุกฺขวิปากานิ. กตมานิ ตีณิ[Pg.430]? กายสตฺถํ, วจีสตฺถํ, มโนสตฺถํ. อคฺคึ, พฺราหฺมณ, อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา เอวํ จิตฺตํ อุปฺปาเทสิ – ‘เอตฺตกา อุสภา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา วจฺฉตรา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา วจฺฉตริโย หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา อชา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา อุรพฺภา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถายา’ติ. โส ‘ปุญฺญํ กโรมี’ติ อปุญฺญํ กโรติ, ‘กุสลํ กโรมี’ติ อกุสลํ กโรติ, ‘สุคติยา มคฺคํ ปริเยสามี’ติ ทุคฺคติยา มคฺคํ ปริเยสติ. อคฺคึ, พฺราหฺมณ, อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา อิทํ ปฐมํ มโนสตฺถํ อุสฺสาเปติ อกุสลํ ทุกฺขุทฺรยํ ทุกฺขวิปากํ.

“Brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, erects three weapons that are unwholesome, with suffering as their outcome and suffering as their result. Which three? The weapon of bodily action, the weapon of verbal action, and the weapon of mental action. Brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, gives rise to such a thought: ‘Let so many bulls be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many bullocks be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many heifers be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many goats be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many rams be slaughtered for the purpose of the sacrifice.’ Thinking, ‘I will make merit,’ he makes demerit. Thinking, ‘I will do what is wholesome,’ he does what is unwholesome. Thinking, ‘I will seek the path to a good destination,’ he seeks the path to a bad destination. Brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, erects this first weapon of mental action, which is unwholesome, with suffering as its outcome and suffering as its result.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อคฺคึ อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘เอตฺตกา อุสภา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา วจฺฉตรา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา วจฺฉตริโย หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา อชา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา อุรพฺภา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถายา’ติ. โส ‘ปุญฺญํ กโรมี’ติ อปุญฺญํ กโรติ, ‘กุสลํ กโรมี’ติ อกุสลํ กโรติ, ‘สุคติยา มคฺคํ ปริเยสามี’ติ ทุคฺคติยา มคฺคํ ปริเยสติ. อคฺคึ, พฺราหฺมณ, อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา อิทํ ทุติยํ วจีสตฺถํ อุสฺสาเปติ อกุสลํ ทุกฺขุทฺรยํ ทุกฺขวิปากํ.

“Furthermore, brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, speaks such words: ‘Let so many bulls be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many bullocks be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many heifers be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many goats be slaughtered for the purpose of the sacrifice, let so many rams be slaughtered for the purpose of the sacrifice.’ Thinking, ‘I will make merit,’ he makes demerit. Thinking, ‘I will do what is wholesome,’ he does what is unwholesome. Thinking, ‘I will seek the path to a good destination,’ he seeks the path to a bad destination. Brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, erects this second weapon of verbal action, which is unwholesome, with suffering as its outcome and suffering as its result.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อคฺคึ อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา สยํ ปฐมํ สมารมฺภติ อุสภา หนฺตุํ ยญฺญตฺถาย, สยํ ปฐมํ สมารมฺภติ วจฺฉตรา หนฺตุํ ยญฺญตฺถาย, สยํ ปฐมํ สมารมฺภติ วจฺฉตริโย หนฺตุํ ยญฺญตฺถาย, สยํ ปฐมํ สมารมฺภติ อชา หนฺตุํ ยญฺญตฺถาย, สยํ ปฐมํ สมารมฺภติ อุรพฺภา หนฺตุํ ยญฺญตฺถาย. โส ‘ปุญฺญํ กโรมี’ติ อปุญฺญํ กโรติ, ‘กุสลํ กโรมี’ติ อกุสลํ กโรติ, ‘สุคติยา มคฺคํ ปริเยสามี’ติ ทุคฺคติยา มคฺคํ ปริเยสติ. อคฺคึ, พฺราหฺมณ, อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา อิทํ ตติยํ กายสตฺถํ อุสฺสาเปติ อกุสลํ ทุกฺขุทฺรยํ ทุกฺขวิปากํ. อคฺคึ, พฺราหฺมณ, อาเทนฺโต ยูปํ อุสฺสาเปนฺโต ปุพฺเพว ยญฺญา อิมานิ ตีณิ สตฺถานิ อุสฺสาเปติ อกุสลานิ ทุกฺขุทฺรยานิ ทุกฺขวิปากานิ.

“Furthermore, brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, himself first undertakes to kill bulls for the purpose of the sacrifice, himself first undertakes to kill bullocks for the purpose of the sacrifice, himself first undertakes to kill heifers for the purpose of the sacrifice, himself first undertakes to kill goats for the purpose of the sacrifice, himself first undertakes to kill rams for the purpose of the sacrifice. Thinking, ‘I will make merit,’ he makes demerit. Thinking, ‘I will do what is wholesome,’ he does what is unwholesome. Thinking, ‘I will seek the path to a good destination,’ he seeks the path to a bad destination. Brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, erects this third weapon of bodily action, which is unwholesome, with suffering as its outcome and suffering as its result. Brahmin, one who takes the fire and erects the sacrificial post, even before the sacrifice, erects these three weapons, which are unwholesome, with suffering as their outcome and suffering as their result.

‘‘ตโยเม[Pg.431], พฺราหฺมณ, อคฺคี ปหาตพฺพา ปริวชฺเชตพฺพา, น เสวิตพฺพา. กตเม ตโย? ราคคฺคิ, โทสคฺคิ, โมหคฺคิ.

“Brahmin, these three fires are to be abandoned, to be avoided, and not to be pursued. Which three? The fire of lust, the fire of hatred, and the fire of delusion.

‘‘กสฺมา จายํ, พฺราหฺมณ, ราคคฺคิ ปหาตพฺโพ ปริวชฺเชตพฺโพ, น เสวิตพฺโพ? รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. ตสฺมายํ ราคคฺคิ ปหาตพฺโพ ปริวชฺเชตพฺโพ, น เสวิตพฺโพ.

“And why, brahmin, should this fire of lust be abandoned, avoided, and not pursued? Indeed, brahmin, a lustful person, being overwhelmed by lust, with a mind completely consumed, practices misconduct with the body, practices misconduct with speech, and practices misconduct with the mind. That person, having practiced misconduct with the body, having practiced misconduct with speech, and having practiced misconduct with the mind, after the breaking up of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Therefore, this fire of lust should be abandoned, avoided, and not pursued.

‘‘กสฺมา จายํ, พฺราหฺมณ, โทสคฺคิ ปหาตพฺโพ ปริวชฺเชตพฺโพ, น เสวิตพฺโพ? ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ, โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. ตสฺมายํ โทสคฺคิ ปหาตพฺโพ ปริวชฺเชตพฺโพ, น เสวิตพฺโพ.

“And why, brahmin, should this fire of hatred be abandoned, avoided, and not pursued? Indeed, brahmin, a hateful person, being overwhelmed by hatred, with a mind completely consumed, practices misconduct with the body, practices misconduct with speech, and practices misconduct with the mind. That person, having practiced misconduct with the body, having practiced misconduct with speech, and having practiced misconduct with the mind, after the breaking up of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Therefore, this fire of hatred should be abandoned, avoided, and not pursued.

‘‘กสฺมา จายํ, พฺราหฺมณ, โมหคฺคิ ปหาตพฺโพ ปริวชฺเชตพฺโพ, น เสวิตพฺโพ? มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. ตสฺมายํ โมหคฺคิ ปหาตพฺโพ ปริวชฺเชตพฺโพ, น เสวิตพฺโพ. อิเม โข ตโย, พฺราหฺมณ, อคฺคี ปหาตพฺพา ปริวชฺเชตพฺพา, น เสวิตพฺพา.

“And why, brahmin, should this fire of delusion be abandoned, avoided, and not pursued? Indeed, brahmin, a deluded person, being overwhelmed by delusion, with a mind completely consumed, practices misconduct with the body, practices misconduct with speech, and practices misconduct with the mind. That person, having practiced misconduct with the body, having practiced misconduct with speech, and having practiced misconduct with the mind, after the breaking up of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Therefore, this fire of delusion should be abandoned, avoided, and not pursued. Indeed, brahmin, these are the three fires that should be abandoned, avoided, and not pursued.

‘‘ตโย โข, พฺราหฺมณ, อคฺคี สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา สมฺมา สุขํ ปริหาตพฺพา. กตเม ตโย? อาหุเนยฺยคฺคิ, คหปตคฺคิ, ทกฺขิเณยฺยคฺคิ.

“Indeed, brahmin, there are three fires that should be honored, revered, esteemed, and venerated, and should be well and happily attended to. Which three? The fire worthy of offerings, the householder's fire, and the fire worthy of gifts.

‘‘กตโม จ, พฺราหฺมณ, อาหุเนยฺยคฺคิ? อิธ, พฺราหฺมณ, ยสฺส เต โหนฺติ มาตาติ วา ปิตาติ วา, อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อาหุเนยฺยคฺคิ. ตํ กิสฺส เหตุ[Pg.432]? อโตหยํ, พฺราหฺมณ, อาหุโต สมฺภูโต, ตสฺมายํ อาหุเนยฺยคฺคิ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา สมฺมา สุขํ ปริหาตพฺโพ.

“And what, brahmin, is the fire worthy of offerings? Here, brahmin, those who are one's mother and father—this, brahmin, is called the fire worthy of offerings. For what reason? Because, brahmin, from them this person has been brought forth and produced. Therefore, this fire worthy of offerings should be honored, revered, esteemed, and venerated, and should be well and happily attended to.

‘‘กตโม จ, พฺราหฺมณ, คหปตคฺคิ? อิธ, พฺราหฺมณ, ยสฺส เต โหนฺติ ปุตฺตาติ วา ทาราติ วา ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, คหปตคฺคิ. ตสฺมายํ คหปตคฺคิ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา สมฺมา สุขํ ปริหาตพฺโพ.

“And what, brahmin, is the householder's fire? Here, brahmin, those who are one's children, wife, slaves, messengers, or workers—this, brahmin, is called the householder's fire. Therefore, this householder's fire should be honored, revered, esteemed, and venerated, and should be well and happily attended to.

‘‘กตโม จ, พฺราหฺมณ, ทกฺขิเณยฺยคฺคิ? อิธ, พฺราหฺมณ, เย เต สมณพฺราหฺมณา ปรปฺปวาทา ปฏิวิรตา ขนฺติโสรจฺเจ นิวิฏฺฐา เอกมตฺตานํ ทเมนฺติ, เอกมตฺตานํ สเมนฺติ, เอกมตฺตานํ ปรินิพฺพาเปนฺติ, อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, ทกฺขิเณยฺยคฺคิ. ตสฺมายํ ทกฺขิเณยฺยคฺคิ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา สมฺมา สุขํ ปริหาตพฺโพ. อิเม โข, พฺราหฺมณ, ตโย อคฺคี สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา มาเนตฺวา ปูเชตฺวา สมฺมา สุขํ ปริหาตพฺพา.

“And what, brahmin, is the fire worthy of gifts? Here, brahmin, those ascetics and brahmins who abstain from the assertions of others, are established in patience and gentleness, who tame the one self, calm the one self, and bring the one self to final extinguishment—this, brahmin, is called the fire worthy of gifts. Therefore, this fire worthy of gifts should be honored, revered, esteemed, and venerated, and should be well and happily attended to. Indeed, brahmin, these are the three fires that should be honored, revered, esteemed, and venerated, and should be well and happily attended to.

‘‘อยํ โข ปน, พฺราหฺมณ, กฏฺฐคฺคิ กาเลน กาลํ อุชฺชเลตพฺโพ, กาเลน กาลํ อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ, กาเลน กาลํ นิพฺพาเปตพฺโพ, กาเลน กาลํ นิกฺขิปิตพฺโพ’’ติ.

“But indeed, brahmin, this wood fire should be kindled from time to time, disregarded from time to time, extinguished from time to time, and set aside from time to time.”

เอวํ วุตฺเต อุคฺคตสรีโร พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม; อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตนฺติ. เอสาหํ, โภ โคตม, ปญฺจ อุสภสตานิ มุญฺจามิ ชีวิตํ เทมิ, ปญฺจ วจฺฉตรสตานิ มุญฺจามิ ชีวิตํ เทมิ, ปญฺจ วจฺฉตริสตานิ มุญฺจามิ ชีวิตํ เทมิ, ปญฺจ อชสตานิ มุญฺจามิ ชีวิตํ เทมิ, ปญฺจ อุรพฺภสตานิ มุญฺจามิ ชีวิตํ เทมิ. หริตานิ เจว ติณานิ ขาทนฺตุ, สีตานิ จ ปานียานิ ปิวนฺตุ, สีโต จ เนสํ วาโต อุปวายต’’นฺติ. จตุตฺถํ.

When this was said, the brahmin Uggatasarīra said to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! … From this day forward, may Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life. And now, Master Gotama, I release five hundred bulls and I give them their lives; I release five hundred bullocks and I give them their lives; I release five hundred heifers and I give them their lives; I release five hundred goats and I give them their lives; I release five hundred rams and I give them their lives. Let them eat green grass and drink cool water, and may a cool wind blow upon them.” The Fourth.

๕. ปฐมสญฺญาสุตฺตํ

5. The First Discourse on Perceptions

๔๘. ‘‘สตฺติมา, ภิกฺขเว, สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา.

48. “Monks, these seven perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the Deathless as their ground, and have the Deathless as their culmination.

‘‘กตมา [Pg.433] สตฺต? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา. อิมา โข, ภิกฺขเว, สตฺต สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ปญฺจมํ.

“What are the seven? The perception of the foul, the perception of death, the perception of the repulsive in food, the perception of non-delight in the whole world, the perception of impermanence, the perception of suffering in the impermanent, and the perception of non-self in suffering. These, monks, are the seven perceptions that, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the Deathless as their ground, and have the Deathless as their culmination.” The Fifth.

๖. ทุติยสญฺญาสุตฺตํ

6. The Second Discourse on Perceptions

๔๙. ‘‘สตฺติมา, ภิกฺขเว, สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กตมา สตฺต? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา. อิมา โข, ภิกฺขเว, สตฺต สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานาติ.

49. “Monks, these seven perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the Deathless as their ground, and have the Deathless as their culmination. What are the seven? The perception of the foul, the perception of death, the perception of the repulsive in food, the perception of non-delight in the whole world, the perception of impermanence, the perception of suffering in the impermanent, and the perception of non-self in suffering. These, monks, are the seven perceptions that, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the Deathless as their ground, and have the Deathless as their culmination.”

‘‘‘อสุภสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อสุภสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต เมถุนธมฺมสมาปตฺติยา จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏปตฺตํ วา นฺหารุททฺทุลํ วา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสุภสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต เมถุนธมฺมสมาปตฺติยา จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ.

‘The perception of unattractiveness, monks, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its ground, and has the Deathless as its culmination.’ Thus, indeed, this was said. And in reference to what was this said? Monks, for a bhikkhu who dwells frequently with a mind familiar with the perception of unattractiveness, his mind recoils, shrinks back, and turns away from engaging in sexual intercourse; it does not expand, and either equanimity or revulsion is established. Just as, monks, a chicken feather or a piece of sinew, when thrown into a fire, recoils, shrinks back, and turns away, and does not expand—in the same way, monks, for a bhikkhu who dwells frequently with a mind familiar with the perception of unattractiveness, his mind recoils, shrinks back, and turns away from engaging in sexual intercourse; it does not expand, and either equanimity or revulsion is established.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสุภสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต เมถุนธมฺมสมาปตฺติยา จิตฺตํ อนุสนฺทหติ อปฺปฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม อสุภสญฺญา, นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสุภสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต เมถุนธมฺมสมาปตฺติยา จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ[Pg.434], ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม อสุภสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘อสุภสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

If, monks, for a bhikkhu dwelling frequently with a mind familiar with the perception of unattractiveness, his mind inclines toward engaging in sexual intercourse and non-revulsion is established, it should be understood by that bhikkhu thus: ‘My perception of unattractiveness is undeveloped; for me, there is no distinction between a former and a later time; I have not attained the power of development.’ Thus he is clearly aware in that matter. But if, monks, for a bhikkhu dwelling frequently with a mind familiar with the perception of unattractiveness, his mind recoils, shrinks back, and turns away from engaging in sexual intercourse, and does not expand, and either equanimity or revulsion is established, it should be understood by that bhikkhu thus: ‘My perception of unattractiveness is well-developed; for me, there is a distinction between a former and a later time; I have attained the power of development.’ Thus he is clearly aware in that matter. ‘The perception of unattractiveness, monks, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its ground, and has the Deathless as its culmination.’ It is in reference to this that what was said has been said.

‘‘‘มรณสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? มรณสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต ชีวิตนิกนฺติยา จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏปตฺตํ วา นฺหารุททฺทุลํ วา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน มรณสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต ชีวิตนิกนฺติยา จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ.

‘The perception of death, monks, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its ground, and has the Deathless as its culmination.’ Thus, indeed, this was said. And in reference to what was this said? Monks, for a bhikkhu who dwells frequently with a mind familiar with the perception of death, his mind recoils, shrinks back, and turns away from craving for life; it does not expand, and either equanimity or revulsion is established. Just as, monks, a chicken feather or a piece of sinew, when thrown into a fire, recoils, shrinks back, and turns away, and does not expand—in the same way, monks, for a bhikkhu who dwells frequently with a mind familiar with the perception of death, his mind recoils, shrinks back, and turns away from craving for life; it does not expand, and either equanimity or revulsion is established.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน มรณสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต ชีวิตนิกนฺติยา จิตฺตํ อนุสนฺทหติ อปฺปฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม มรณสญฺญา, นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน มรณสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต ชีวิตนิกนฺติยา จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม มรณสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘มรณสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

If, monks, for a bhikkhu dwelling frequently with a mind familiar with the perception of death, his mind inclines toward craving for life and non-revulsion is established, it should be understood by that bhikkhu thus: ‘My perception of death is undeveloped; for me, there is no distinction between a former and a later time; I have not attained the power of development.’ Thus he is clearly aware in that matter. But if, monks, for a bhikkhu dwelling frequently with a mind familiar with the perception of death, his mind recoils, shrinks back, and turns away from craving for life, and does not expand, and either equanimity or revulsion is established, it should be understood by that bhikkhu thus: ‘My perception of death is well-developed; for me, there is a distinction between a former and a later time; I have attained the power of development.’ Thus he is clearly aware in that matter. ‘The perception of death, monks, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its ground, and has the Deathless as its culmination.’ It is in reference to this that what was said has been said.

‘‘‘อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ, กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อาหาเร ปฏิกูลสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต รสตณฺหาย จิตฺตํ ปติลียติ [Pg.435] …เป… อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏปตฺตํ วา นฺหารุททฺทุลํ วา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อาหาเร ปฏิกูลสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต รสตณฺหาย จิตฺตํ ปติลียติ…เป… อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ.

‘The perception of repulsiveness in food, monks, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its ground, and has the Deathless as its culmination.’ Thus, indeed, this was said. And in reference to what was this said? Monks, for a bhikkhu who dwells frequently with a mind familiar with the perception of repulsiveness in food, his mind recoils, shrinks back, and turns away from craving for tastes; it does not expand, and either equanimity or revulsion is established. Just as, monks, a chicken feather or a piece of sinew, when thrown into a fire, recoils, shrinks back, and turns away, and does not expand; in the same way, monks, for a bhikkhu who dwells frequently with a mind familiar with the perception of repulsiveness in food, his mind recoils, shrinks back, and turns away from craving for tastes; it does not expand, and either equanimity or revulsion is established.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อาหาเร ปฏิกูลสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต รสตณฺหาย จิตฺตํ อนุสนฺทหติ อปฺปฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อาหาเร ปฏิกูลสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต รสตณฺหาย จิตฺตํ ปติลียติ…เป… อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Bhikkhus, if, while a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of repulsiveness in food, his mind inclines towards craving for tastes and a state of non-repulsiveness is established, it should be understood by that bhikkhu: ‘My perception of repulsiveness in food is undeveloped; for me, there is no distinction between a former and a later state; I have not attained the power of development.’ Thus he is clearly comprehending in that matter. But if, bhikkhus, while a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of repulsiveness in food, his mind recoils from craving for tastes... and either equanimity or a state of repulsiveness is established, it should be understood by that bhikkhu: ‘My perception of repulsiveness in food is well-developed; for me, there is a distinction between a former and a later state; I have attained the power of development.’ Thus he is clearly comprehending in that matter. ‘Bhikkhus, the perception of repulsiveness in food, when developed and frequently practiced, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ It was with reference to this that this was said.

‘‘‘สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต โลกจิตฺเรสุ จิตฺตํ ปติลียติ…เป… เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว…เป… ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต โลกจิตฺเรสุ จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ.

‘Bhikkhus, the perception of non-delight in the entire world, when developed and frequently practiced, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ Thus it was said. And with reference to what was it said? Bhikkhus, when a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of non-delight in the entire world, his mind recoils from the variegations of the world... Just as, bhikkhus... it recoils, shrinks, and retreats, and does not expand. In the same way, bhikkhus, when a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of non-delight in the entire world, his mind recoils, shrinks, and retreats from the variegations of the world, and does not expand; and either equanimity or a state of repulsiveness is established.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต โลกจิตฺเรสุ จิตฺตํ อนุสนฺทหติ อปฺปฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม [Pg.436] ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต โลกจิตฺเรสุ จิตฺตํ ปติลียติ…เป… อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Bhikkhus, if, while a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of non-delight in the entire world, his mind inclines towards the variegations of the world and a state of non-repulsiveness is established, it should be understood by that bhikkhu: ‘My perception of non-delight in the entire world is undeveloped; for me, there is no distinction between a former and a later state; I have not attained the power of development.’ Thus he is clearly comprehending in that matter. But if, bhikkhus, while a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of non-delight in the entire world, his mind recoils from the variegations of the world... and either equanimity or a state of repulsiveness is established, it should be understood by that bhikkhu: ‘My perception of non-delight in the entire world is well-developed; for me, there is a distinction between a former and a later state; I have attained the power of development.’ Thus he is clearly comprehending in that matter. ‘Bhikkhus, the perception of non-delight in the entire world, when developed and frequently practiced, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ It was with reference to this that this was said.

‘‘‘อนิจฺจสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อนิจฺจสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต ลาภสกฺการสิโลเก จิตฺตํ ปติลียติ…เป… อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏปตฺตํ วา นฺหารุททฺทุลํ วา อคฺคิมฺหิ ปกฺขิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ น สมฺปสาริยติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อนิจฺจสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต ลาภสกฺการสิโลเก จิตฺตํ ปติลียติ…เป… อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ.

‘Bhikkhus, the perception of impermanence, when developed and frequently practiced, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ Thus it has been said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, when a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of impermanence, his mind recoils from gain, honor, and fame... and either equanimity or a state of repulsiveness is established. Just as, bhikkhus, a chicken feather or a strip of sinew thrown into a fire recoils, shrinks, and retreats, and does not expand. In the same way, bhikkhus, when a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of impermanence, his mind recoils from gain, honor, and fame... and either equanimity or a state of repulsiveness is established.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อนิจฺจสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต ลาภสกฺการสิโลเก จิตฺตํ อนุสนฺทหติ อปฺปฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม อนิจฺจสญฺญา, นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อนิจฺจสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต ลาภสกฺการสิโลเก จิตฺตํ ปติลียติ ปติกุฏติ ปติวตฺตติ, น สมฺปสาริยติ อุเปกฺขา วา ปาฏิกุลฺยตา วา สณฺฐาติ; เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม อนิจฺจสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘อนิจฺจสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Bhikkhus, if, while a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of impermanence, his mind inclines towards gain, honor, and fame, and a state of non-repulsiveness is established, it should be understood by that bhikkhu: ‘My perception of impermanence is undeveloped; for me, there is no distinction between a former and a later state; I have not attained the power of development.’ Thus he is clearly comprehending in that matter. But if, bhikkhus, while a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of impermanence, his mind recoils, shrinks, and retreats from gain, honor, and fame, not expanding, and either equanimity or a state of repulsiveness is established, it should be understood by that bhikkhu: ‘My perception of impermanence is well-developed; for me, there is a distinction between a former and a later state; I have attained the power of development.’ Thus he is clearly comprehending in that matter. ‘Bhikkhus, the perception of impermanence, when developed and frequently practiced, is of great fruit and great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ It was with reference to this that this was said.

‘‘‘อนิจฺเจ [Pg.437] ทุกฺขสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต อาลสฺเย โกสชฺเช วิสฺสฏฺฐิเย ปมาเท อนนุโยเค อปจฺจเวกฺขณาย ติพฺพา ภยสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ, เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุกฺขิตฺตาสิเก วธเก.

‘The perception of suffering in the impermanent, bhikkhus, when developed and frequently practiced, is of great fruit, of great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ Thus indeed has this been said. And in reference to what was this said? When a bhikkhu dwells frequently with a mind familiarized with the perception of suffering in the impermanent, bhikkhus, a keen perception of danger regarding laziness, indolence, laxity in effort, negligence, lack of application, and lack of reflection is established in him, just as, bhikkhus, with an executioner with a raised sword.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต อาลสฺเย โกสชฺเช วิสฺสฏฺฐิเย ปมาเท อนนุโยเค อปจฺจเวกฺขณาย ติพฺพา ภยสญฺญา, น ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ, เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุกฺขิตฺตาสิเก วธเก. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต อาลสฺเย โกสชฺเช วิสฺสฏฺฐิเย ปมาเท อนนุโยเค อปจฺจเวกฺขณาย ติพฺพา ภยสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ, เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุกฺขิตฺตาสิเก วธเก. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“If, bhikkhus, for a bhikkhu who frequently dwells with a mind familiarized with the perception of suffering in the impermanent, a keen perception of danger regarding laziness, indolence, laxity in effort, negligence, lack of application, and lack of reflection is not established in him, just as, bhikkhus, with an executioner with a raised sword, it should be understood by that bhikkhu: ‘The perception of suffering in the impermanent has not been developed by me; there is no distinction for me between a former and a later time; I have not attained the power of development.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending. But if, bhikkhus, for a bhikkhu who frequently dwells with a mind familiarized with the perception of suffering in the impermanent, a keen perception of danger regarding laziness, indolence, laxity in effort, negligence, lack of application, and lack of reflection is established in him, just as, bhikkhus, with an executioner with a raised sword, it should be understood by that bhikkhu: ‘The perception of suffering in the impermanent has been well-developed by me; there is a distinction for me between a former and a later time; I have attained the power of development.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending. ‘The perception of suffering in the impermanent, bhikkhus, when developed and made much of, is of great fruit, of great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ That which was spoken was spoken in reference to this.”

‘‘‘ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ทุกฺเข อนตฺตสญฺญาปริจิเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เจตสา พหุลํ วิหรโต อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานาปคตํ มานสํ โหติ วิธาสมติกฺกนฺตํ สนฺตํ สุวิมุตฺตํ.

“‘The perception of not-self in suffering, bhikkhus, when developed and made much of, is of great fruit, of great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ Thus indeed has this been said. And in reference to what was this said? When a bhikkhu frequently dwells with a mind familiarized with the perception of not-self in suffering, bhikkhus, his mind, in regard to this conscious body and all external signs, becomes devoid of I-making, mine-making, and conceit; it has transcended the classifications of conceit, is peaceful, and well-liberated.”

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทุกฺเข อนตฺตสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ น อหงฺการมมงฺการมานาปคตํ มานสํ โหติ วิธาสมติกฺกนฺตํ สนฺตํ สุวิมุตฺตํ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘อภาวิตา เม ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา[Pg.438], นตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, อปฺปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ.

“If, bhikkhus, for a bhikkhu who frequently dwells with a mind familiarized with the perception of not-self in suffering, his mind, in regard to this conscious body and all external signs, does not become devoid of I-making, mine-making, and conceit, has not transcended the classifications of conceit, is not peaceful, and not well-liberated, it should be understood by that bhikkhu: ‘The perception of not-self in suffering has not been developed by me; there is no distinction for me between a former and a later time; I have not attained the power of development.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending.”

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทุกฺเข อนตฺตสญฺญาปริจิเตน เจตสา พหุลํ วิหรโต อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานาปคตํ มานสํ โหติ วิธาสมติกฺกนฺตํ สนฺตํ สุวิมุตฺตํ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ‘สุภาวิตา เม ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, อตฺถิ เม ปุพฺเพนาปรํ วิเสโส, ปตฺตํ เม ภาวนาพล’นฺติ. อิติห ตตฺถ สมฺปชาโน โหติ. ‘ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“But if, bhikkhus, for a bhikkhu who frequently dwells with a mind familiarized with the perception of not-self in suffering, his mind, in regard to this conscious body and all external signs, becomes devoid of I-making, mine-making, and conceit, has transcended the classifications of conceit, is peaceful, and well-liberated, it should be understood by that bhikkhu: ‘The perception of not-self in suffering has been well-developed by me; there is a distinction for me between a former and a later time; I have attained the power of development.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending. ‘The perception of not-self in suffering, bhikkhus, when developed and made much of, is of great fruit, of great benefit, has the Deathless as its foundation, and has the Deathless as its culmination.’ That which was spoken was spoken in reference to this.”

‘‘อิมา โข, ภิกฺขเว, สตฺต สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Indeed, bhikkhus, these seven perceptions, when developed and made much of, are of great fruit, of great benefit, have the Deathless as their foundation, and have the Deathless as their culmination.” The Sixth.

๗. เมถุนสุตฺตํ

7. The Discourse on Sexual Union

๕๐. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภวมฺปิ โน โคตโม พฺรหฺมจารี ปฏิชานาตี’’ติ? ‘‘ยญฺหิ ตํ, พฺราหฺมณ, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อขณฺฑํ อจฺฉิทฺทํ อสพลํ อกมฺมาสํ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรตี’ติ, มเมว ตํ, พฺราหฺมณ, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อขณฺฑํ อจฺฉิทฺทํ อสพลํ อกมฺมาสํ ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรามี’’’ติ. ‘‘กึ ปน, โภ โคตม, พฺรหฺมจริยสฺส ขณฺฑมฺปิ ฉิทฺทมฺปิ สพลมฺปิ กมฺมาสมฺปี’’ติ?

50. Then the brahmin Jāṇussoṇi approached the Blessed One; having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. After an exchange of friendly, courteous talk, he sat down to one side. Seated to one side, the brahmin Jāṇussoṇi said to the Blessed One: “Does Master Gotama claim to be one who lives the holy life?” “Brahmin, if anyone could rightly say, ‘He lives the holy life that is unbroken, flawless, unspotted, unstained, complete, and pure,’ it is of me that one could rightly say it. For I, brahmin, live the holy life that is unbroken, flawless, unspotted, unstained, complete, and pure.” “But, Master Gotama, what is the breaking, the flaw, the spot, and the stain in the holy life?”

‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา สมฺมา พฺรหฺมจารี ปฏิชานมาโน น เหว โข มาตุคาเมน สทฺธึ ทฺวยํทฺวยสมาปตฺตึ สมาปชฺชติ; อปิ จ โข มาตุคามสฺส อุจฺฉาทนปริมทฺทนนฺหาปนสมฺพาหนํ สาทิยติ. โส ตํ อสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. อิทมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, พฺรหฺมจริยสฺส ขณฺฑมฺปิ ฉิทฺทมฺปิ สพลมฺปิ กมฺมาสมฺปิ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, สํยุตฺโต เมถุเนน สํโยเคน น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ [Pg.439] ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ.

“Here, brahmin, some ascetic or brahmin, while claiming to live the holy life rightly, does not indeed engage in sexual intercourse with a woman; but he delights in a woman’s anointing, massaging, bathing, and kneading. He savors that, desires that, and attains gratification from that. This, brahmin, is a breaking, a flaw, a spot, and a stain in the holy life. This one, brahmin, is said to live an impure holy life; yoked by the yoke of sexual union, he is not freed from birth, aging, and death, from sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs. He is not freed from suffering, I say.”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา สมฺมา พฺรหฺมจารี ปฏิชานมาโน น เหว โข มาตุคาเมน สทฺธึ ทฺวยํทฺวยสมาปตฺตึ สมาปชฺชติ, นปิ มาตุคามสฺส อุจฺฉาทนปริมทฺทนนฺหาปนสมฺพาหนํ สาทิยติ; อปิ จ โข มาตุคาเมน สทฺธึ สญฺชคฺฆติ สํกีฬติ สํเกลายติ…เป… นปิ มาตุคาเมน สทฺธึ สญฺชคฺฆติ สํกีฬติ สํเกลายติ; อปิ จ โข มาตุคามสฺส จกฺขุนา จกฺขุํ อุปนิชฺฌายติ เปกฺขติ…เป… นปิ มาตุคามสฺส จกฺขุนา จกฺขุํ อุปนิชฺฌายติ เปกฺขติ; อปิ จ โข มาตุคามสฺส สทฺทํ สุณาติ ติโรกุฏฺฏํ วา ติโรปาการํ วา หสนฺติยา วา ภณนฺติยา วา คายนฺติยา วา โรทนฺติยา วา…เป… นปิ มาตุคามสฺส สทฺทํ สุณาติ ติโรกุฏฺฏํ วา ติโรปาการํ วา หสนฺติยา วา ภณนฺติยา วา คายนฺติยา วา โรทนฺติยา วา; อปิ จ โข ยานิสฺส ตานิ ปุพฺเพ มาตุคาเมน สทฺธึ หสิตลปิตกีฬิตานิ ตานิ อนุสฺสรติ…เป… นปิ ยานิสฺส ตานิ ปุพฺเพ มาตุคาเมน สทฺธึ หสิตลปิตกีฬิตานิ ตานิ อนุสฺสรติ; อปิ จ โข ปสฺสติ คหปตึ วา คหปติปุตฺตํ วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตํ สมงฺคีภูตํ ปริจารยมานํ…เป… นปิ ปสฺสติ คหปตึ วา คหปติปุตฺตํ วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตํ สมงฺคีภูตํ ปริจารยมานํ; อปิ จ โข อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วาติ. โส ตํ อสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. อิทมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, พฺรหฺมจริยสฺส ขณฺฑมฺปิ ฉิทฺทมฺปิ สพลมฺปิ กมฺมาสมฺปิ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ สํยุตฺโต เมถุเนน สํโยเคน, น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ.

“Furthermore, brahmin, here some ascetic or brahmin, while claiming to live the holy life rightly, does not indeed engage in sexual intercourse with a woman, nor does he delight in being anointed, massaged, bathed, and kneaded by a woman; but he jests, plays, and laughs with a woman… Or he does not jest, play, and laugh with a woman; but he gazes and stares eye to eye with a woman… Or he does not gaze and stare eye to eye with a woman; but he listens to the sound of a woman from behind a wall or a fence as she is laughing, speaking, singing, or weeping… Or he does not listen to the sound of a woman…; but he recollects the former laughter, talk, and play that he had with a woman… Or he does not recollect that former laughter, talk, and play…; but he sees a householder or a householder’s son provided with, possessed of, and enjoying the five strands of sensual pleasure… Or he does not see a householder or a householder’s son…; but he practices the holy life aspiring to be reborn in a certain class of gods, thinking: ‘By this virtue or observance or austerity or holy life, I will become a god or one of the gods.’ He savors that, desires that, and attains gratification from that. This, brahmin, is also a breaking, a flaw, a spot, and a stain in the holy life. This one, brahmin, is said to live an impure holy life, yoked by the yoke of sexual union; he is not freed from birth, aging, and death, from sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs. He is not freed from suffering, I say.”

‘‘ยาวกีวญฺจาหํ, พฺราหฺมณ, อิเมสํ สตฺตนฺนํ เมถุนสํโยคานํ อญฺญตรญฺญตรเมถุนสํโยคํ อตฺตนิ อปฺปหีนํ สมนุปสฺสึ, เนว ตาวาหํ, พฺราหฺมณ, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธติ ปจฺจญฺญาสึ.

“Brahmin, for as long as I saw that any one of these seven yokes of sexual union was not abandoned in myself, for so long I did not claim to have awakened to the unsurpassed, perfect and full enlightenment in this world with its gods, Māra, and Brahmā, in this population with its ascetics and brahmins, with its gods and humans.”

‘‘ยโต [Pg.440] จ โขหํ, พฺราหฺมณ, อิเมสํ สตฺตนฺนํ เมถุนสํโยคานํ อญฺญตรญฺญตรเมถุนสํโยคํ อตฺตนิ อปฺปหีนํ น สมนุปสฺสึ, อถาหํ, พฺราหฺมณ, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธติ ปจฺจญฺญาสึ. ‘ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ, อกุปฺปา เม วิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ.

“But when, brahmin, I did not see that any one of these seven yokes of sexual union was unabandoned in myself, then I claimed to have awakened to the unsurpassed, perfect and full enlightenment in this world with its gods, Māra, and Brahmā, in this population with its ascetics and brahmins, with its gods and humans. And knowledge and vision arose in me: ‘Unshakeable is my liberation of mind. This is the last birth. Now there is no further becoming.’”

เอวํ วุตฺเต ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม; อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. สตฺตมํ.

When this was said, the brahmin Jāṇussoṇi said to the Blessed One: “Excellent, Venerable Gotama! Excellent, Venerable Gotama! … May the Venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life, from this day forward.” The Seventh.

๘. สํโยคสุตฺตํ

8. The Discourse on Union

๕๑. ‘‘สํโยควิสํโยคํ โว, ภิกฺขเว, ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ…เป… กตโม จ โส, ภิกฺขเว, สํโยโค วิสํโยโค ธมฺมปริยาโย?

51. “Monks, I will teach you the discourse on the Dhamma concerning union and disunion. Listen… And what, monks, is this discourse on the Dhamma concerning union and disunion?”

‘‘อิตฺถี, ภิกฺขเว, อชฺฌตฺตํ อิตฺถินฺทฺริยํ มนสิ กโรติ – อิตฺถิกุตฺตํ อิตฺถากปฺปํ อิตฺถิวิธํ อิตฺถิจฺฉนฺทํ อิตฺถิสฺสรํ อิตฺถาลงฺการํ. สา ตตฺถ รชฺชติ ตตฺราภิรมติ. สา ตตฺถ รตฺตา ตตฺราภิรตา พหิทฺธา ปุริสินฺทฺริยํ มนสิ กโรติ – ปุริสกุตฺตํ ปุริสากปฺปํ ปุริสวิธํ ปุริสจฺฉนฺทํ ปุริสสฺสรํ ปุริสาลงฺการํ. สา ตตฺถ รชฺชติ ตตฺราภิรมติ. สา ตตฺถ รตฺตา ตตฺราภิรตา พหิทฺธา สํโยคํ อากงฺขติ. ยญฺจสฺสา สํโยคปจฺจยา อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ ตญฺจ อากงฺขติ. อิตฺถตฺเต, ภิกฺขเว, อภิรตา สตฺตา ปุริเสสุ สํโยคํ คตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อิตฺถี อิตฺถตฺตํ นาติวตฺตติ.

“Monks, a woman attends internally to her female faculty—feminine behaviour, feminine attire, feminine ways, feminine desire, feminine voice, feminine adornment. She delights in that and rejoices in that. Being delighted in that and rejoicing in that, she attends externally to the male faculty—masculine behaviour, masculine attire, masculine ways, masculine desire, masculine voice, masculine adornment. She delights in that and rejoices in that. Being delighted in that and rejoicing in that, she longs for union externally. And whatever pleasure and happiness arise for her dependent on that union, she longs for that too. Monks, beings who delight in femininity enter into union with men. In this way, monks, a woman does not transcend her femininity.”

‘‘ปุริโส, ภิกฺขเว, อชฺฌตฺตํ ปุริสินฺทฺริยํ มนสิ กโรติ – ปุริสกุตฺตํ ปุริสากปฺปํ ปุริสวิธํ ปุริสจฺฉนฺทํ ปุริสสฺสรํ ปุริสาลงฺการํ. โส ตตฺถ รชฺชติ ตตฺราภิรมติ. โส ตตฺถ รตฺโต ตตฺราภิรโต พหิทฺธา อิตฺถินฺทฺริยํ มนสิ กโรติ – อิตฺถิกุตฺตํ อิตฺถากปฺปํ อิตฺถิวิธํ อิตฺถิจฺฉนฺทํ อิตฺถิสฺสรํ อิตฺถาลงฺการํ. โส ตตฺถ รชฺชติ ตตฺราภิรมติ. โส ตตฺถ รตฺโต ตตฺราภิรโต พหิทฺธา สํโยคํ อากงฺขติ. ยญฺจสฺส สํโยคปจฺจยา อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ ตญฺจ อากงฺขติ. ปุริสตฺเต, ภิกฺขเว, อภิรตา สตฺตา [Pg.441] อิตฺถีสุ สํโยคํ คตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริโส ปุริสตฺตํ นาติวตฺตติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, สํโยโค โหติ.

“Monks, a man attends internally to his male faculty—masculine behaviour, masculine attire, masculine ways, masculine desire, masculine voice, masculine adornment. He delights in that and rejoices in that. Being delighted in that and rejoicing in that, he attends externally to the female faculty—feminine behaviour, feminine attire, feminine ways, feminine desire, feminine voice, feminine adornment. He delights in that and rejoices in that. Being delighted in that and rejoicing in that, he longs for union externally. And whatever pleasure and happiness arise for him dependent on union, he longs for that too. Monks, beings who delight in masculinity enter into union with women. In this way, monks, a man does not transcend his masculinity. In this way, monks, union occurs.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, วิสํโยโค โหติ? อิตฺถี, ภิกฺขเว, อชฺฌตฺตํ อิตฺถินฺทฺริยํ น มนสิ กโรติ – อิตฺถิกุตฺตํ อิตฺถากปฺปํ อิตฺถิวิธํ อิตฺถิจฺฉนฺทํ อิตฺถิสฺสรํ อิตฺถาลงฺการํ. สา ตตฺถ น รชฺชติ, สา ตตฺร นาภิรมติ. สา ตตฺถ อรตฺตา ตตฺร อนภิรตา พหิทฺธา ปุริสินฺทฺริยํ น มนสิ กโรติ – ปุริสกุตฺตํ ปุริสากปฺปํ ปุริสวิธํ ปุริสจฺฉนฺทํ ปุริสสฺสรํ ปุริสาลงฺการํ. สา ตตฺถ น รชฺชติ, ตตฺร นาภิรมติ. สา ตตฺถ อรตฺตา ตตฺร อนภิรตา พหิทฺธา สํโยคํ นากงฺขติ. ยญฺจสฺสา สํโยคปจฺจยา อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ ตญฺจ นากงฺขติ. อิตฺถตฺเต, ภิกฺขเว, อนภิรตา สตฺตา ปุริเสสุ วิสํโยคํ คตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อิตฺถี อิตฺถตฺตํ อติวตฺตติ.

“And how, monks, does disunion occur? Monks, a woman does not attend internally to her female faculty—feminine behavior, feminine appearance, feminine ways, feminine desire, feminine voice, feminine adornment. She is not impassioned by that; she does not delight in that. Being unimpassioned by that and not delighting in that, she does not attend externally to the male faculty—masculine behavior, masculine appearance, masculine ways, masculine desire, masculine voice, masculine adornment. She is not impassioned by that; she does not delight in that. Being unimpassioned by that and not delighting in that, she does not long for union externally. And whatever pleasure and mental joy arise for her on account of union, she does not long for that. Monks, beings who do not delight in the female state have attained disunion from men. In this way, monks, a woman transcends the female state.”

‘‘ปุริโส, ภิกฺขเว, อชฺฌตฺตํ ปุริสินฺทฺริยํ น มนสิ กโรติ – ปุริสกุตฺตํ ปุริสากปฺปํ ปุริสวิธํ ปุริสจฺฉนฺทํ ปุริสสฺสรํ ปุริสาลงฺการํ. โส ตตฺถ น รชฺชติ, โส ตตฺร นาภิรมติ. โส ตตฺถ อรตฺโต ตตฺร อนภิรโต พหิทฺธา อิตฺถินฺทฺริยํ น มนสิ กโรติ – อิตฺถิกุตฺตํ อิตฺถากปฺปํ อิตฺถิวิธํ อิตฺถิจฺฉนฺทํ อิตฺถิสฺสรํ อิตฺถาลงฺการํ. โส ตตฺถ น รชฺชติ, ตตฺร นาภิรมติ. โส ตตฺถ อรตฺโต ตตฺร อนภิรโต พหิทฺธา สํโยคํ นากงฺขติ. ยญฺจสฺส สํโยคปจฺจยา อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ ตญฺจ นากงฺขติ. ปุริสตฺเต, ภิกฺขเว, อนภิรตา สตฺตา อิตฺถีสุ วิสํโยคํ คตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริโส ปุริสตฺตํ อติวตฺตติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, วิสํโยโค โหติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, สํโยโค วิสํโยโค ธมฺมปริยาโย’’ติ. อฏฺฐมํ.

“Monks, a man does not attend internally to his male faculty—masculine behavior, masculine appearance, masculine ways, masculine desire, masculine voice, masculine adornment. He is not impassioned by that; he does not delight in that. Being unimpassioned by that and not delighting in that, he does not attend externally to the female faculty—feminine behavior, feminine appearance, feminine ways, feminine desire, feminine voice, feminine adornment. He is not impassioned by that; he does not delight in that. Being unimpassioned by that and not delighting in that, he does not long for union externally. And whatever pleasure and mental joy arise for him on account of union, he does not long for that. Monks, beings who do not delight in the male state have attained disunion from women. In this way, monks, a man transcends the male state. In this way, monks, disunion occurs. This, monks, is the Dhamma exposition concerning union and disunion.” The eighth.

๙. ทานมหปฺผลสุตฺตํ

9. The Discourse on the Great Fruit of Giving

๕๒. เอกํ สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร. อถ โข สมฺพหุลา จมฺเปยฺยกา อุปาสกา เยน อายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข จมฺเปยฺยกา อุปาสกา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘จิรสฺสุตา โน, ภนฺเต, ภควโต [Pg.442] สมฺมุขา ธมฺมีกถา. สาธุ มยํ, ภนฺเต, ลเภยฺยาม ภควโต สมฺมุขา ธมฺมึ กถํ สวนายา’’ติ. ‘‘เตนหาวุโส, ตทหุโปสเถ อาคจฺเฉยฺยาถ, อปฺเปว นาม ลเภยฺยาถ ภควโต สมฺมุขา ธมฺมึ กถํ สวนายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข จมฺเปยฺยกา อุปาสกา อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ.

52. At one time the Blessed One was dwelling at Campā on the banks of the Gaggarā pond. Then many lay followers of Campā approached the Venerable Sāriputta; having approached, they paid homage to the Venerable Sāriputta and sat down to one side. Sitting to one side, the lay followers of Campā said this to the Venerable Sāriputta: 'Venerable sir, it has been a long time since we heard a Dhamma talk in the Blessed One's presence. It would be good, venerable sir, if we might get to hear a Dhamma talk in the Blessed One's presence.' 'Well then, friends, come on that Uposatha day. Perhaps you might get to hear a Dhamma talk in the Blessed One's presence.' 'Yes, venerable sir,' replied the lay followers of Campā to the Venerable Sāriputta. Then, having risen from their seats, they paid homage to the Venerable Sāriputta, circumambulated him respectfully, and departed.

อถ โข จมฺเปยฺยกา อุปาสกา ตทหุโปสเถ เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เตหิ จมฺเปยฺยเกหิ อุปาสเกหิ สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Then, on that Uposatha day, the lay followers of Campā approached the Venerable Sāriputta; having approached, they paid homage to the Venerable Sāriputta and stood to one side. Then the Venerable Sāriputta, together with those lay followers of Campā, approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One:

‘‘สิยา นุ โข, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ; สิยา ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ? ‘‘สิยา, สาริปุตฺต, อิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ; สิยา ปน, สาริปุตฺต, อิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ. ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ; โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ?

“Venerable sir, could it be that in some cases the very same gift, when given, is not of great fruit and great benefit, while in other cases the very same gift, when given, is of great fruit and great benefit?” “It could be, Sāriputta, that in some cases the very same gift, when given, is not of great fruit and great benefit, while in other cases the very same gift, when given, is of great fruit and great benefit.” “What is the cause, venerable sir, what is the reason, that in some cases the very same gift, when given, is not of great fruit and great benefit; and what is the cause, venerable sir, what is the reason, that in other cases the very same gift, when given, is of great fruit and great benefit?”

‘‘อิธ, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ สาเปโข ทานํ เทติ, ปติพทฺธจิตฺโต ทานํ เทติ, สนฺนิธิเปโข ทานํ เทติ, ‘อิมํ เปจฺจ ปริภุญฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ. โส ตํ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. ตํ กึ มญฺญสิ, สาริปุตฺต, ทเทยฺย อิเธกจฺโจ เอวรูปํ ทาน’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“Here, Sāriputta, a certain person gives a gift with expectation, gives a gift with a mind bound to the result, gives a gift with a view to accumulation, gives a gift thinking, ‘Having departed, I will enjoy this in the next world.’ He gives that gift—food, drink, clothing, a vehicle, garlands, scent, and ointment, bedding, a dwelling, and requisites for a lamp—to an ascetic or a brahmin. What do you think, Sāriputta, might a certain person here give such a gift?” “Yes, venerable sir.”

‘‘ตตฺร, สาริปุตฺต, ยฺวายํ สาเปโข ทานํ เทติ, ปติพทฺธจิตฺโต ทานํ เทติ, สนฺนิธิเปโข ทานํ เทติ, ‘อิมํ เปจฺจ ปริภุญฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ. โส [Pg.443] ตํ ทานํ ทตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. โส ตํ กมฺมํ เขเปตฺวา ตํ อิทฺธึ ตํ ยสํ ตํ อาธิปจฺจํ อาคามี โหติ อาคนฺตา อิตฺถตฺตํ.

“Therein, Sāriputta, as to that person who gives a gift with expectation, gives a gift with a mind bound to the result, gives a gift with a view to accumulation, and gives a gift thinking, ‘Having departed, I will enjoy this in the next world’—he, having given that gift, at the breaking up of the body, after death, arises in companionship with the devas of the Four Great Kings. Having exhausted that kamma, that power, that fame, and that sovereignty, he is a returner, one who comes back to this state.”

‘‘อิธ ปน, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ น เหว โข สาเปโข ทานํ เทติ, น ปติพทฺธจิตฺโต ทานํ เทติ, น สนฺนิธิเปโข ทานํ เทติ, น ‘อิมํ เปจฺจ ปริภุญฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ…เป… นปิ ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข ‘ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ น อรหามิ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุ’นฺติ ทานํ เทติ…เป… นปิ ‘ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ น อรหามิ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุ’นฺติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ, นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ อทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ…เป… นปิ ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ, นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ อทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข ‘ยถา เตสํ ปุพฺพกานํ อิสีนํ ตานิ มหายญฺญานิ อเหสุํ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐกสฺส วามกสฺส วามเทวสฺส เวสฺสามิตฺตสฺส ยมทคฺคิโน องฺคีรสสฺส ภารทฺวาชสฺส วาเสฏฺฐสฺส กสฺสปสฺส ภคุโน, เอวํ เม อยํ ทานสํวิภาโค ภวิสฺสตี’ติ ทานํ เทติ…เป… นปิ ‘ยถา เตสํ ปุพฺพกานํ อิสีนํ ตานิ มหายญฺญานิ อเหสุํ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐกสฺส วามกสฺส วามเทวสฺส เวสฺสามิตฺตสฺส ยมทคฺคิโน องฺคีรสสฺส ภารทฺวาชสฺส วาเสฏฺฐสฺส กสฺสปสฺส ภคุโน, เอวํ เม อยํ ทานสํวิภาโค ภวิสฺสตี’ติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข ‘อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ, อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตี’ติ ทานํ เทติ…เป… นปิ ‘อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ, อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตี’ติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารํ ทานํ เทติ. โส ตํ ทานํ เทติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. ตํ กึ มญฺญสิ, สาริปุตฺต, ทเทยฺย อิเธกจฺโจ เอวรูปํ ทาน’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“But here, Sāriputta, a certain person does not give a gift with expectation, does not give a gift with a mind bound to the result, does not give a gift with a view to accumulation, and does not give a gift thinking, ‘Having departed, I will enjoy this in the next world.’ But rather, he gives a gift thinking, ‘Giving is good.’ … Nor does he give a gift thinking, ‘Giving is good,’ but rather, he gives a gift thinking, ‘This was given before, done before by my fathers and grandfathers; it is not right for me to let this ancient family lineage decline.’ … Nor does he give a gift thinking, ‘This was given before, done before by my fathers and grandfathers; it is not right for me to let this ancient family lineage decline,’ but rather, he gives a gift thinking, ‘I cook, but these others do not cook; it is not proper for me, who cooks, not to give to those who do not cook.’ … Nor does he give a gift thinking, ‘I cook, but these others do not cook; it is not proper for me, who cooks, not to give to those who do not cook,’ but rather, he gives a gift thinking, ‘Just as were the great sacrifices of the ancient seers—that is, of Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamadaggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu—so will this distribution of gifts of mine be.’ … Nor does he give a gift thinking, ‘Just as were the great sacrifices of the ancient seers… so will this distribution of gifts of mine be,’ but rather, he gives a gift thinking, ‘When I give this gift, my mind becomes serene, and satisfaction and gladness arise.’ … Nor does he give a gift thinking, ‘When I give this gift, my mind becomes serene, and satisfaction and gladness arise,’ but rather, he gives the gift as an adornment for the mind, as a requisite for the mind. He gives that gift to an ascetic or a brahmin—food, drink, clothing, a vehicle, garlands, scent, and ointment, bedding, a dwelling, and requisites for a lamp. What do you think, Sāriputta, might a certain person here give such a gift?” “Yes, venerable sir.”

‘‘ตตฺร, สาริปุตฺต, ยฺวายํ น เหว สาเปโข ทานํ เทติ; น ปติพทฺธจิตฺโต ทานํ เทติ; น สนฺนิธิเปโข ทานํ เทติ; น ‘อิมํ เปจฺจ ปริภุญฺชิสฺสามี’ติ ทานํ เทติ; นปิ ‘สาหุ ทาน’นฺติ ทานํ เทติ; นปิ ‘ทินฺนปุพฺพํ กตปุพฺพํ ปิตุปิตามเหหิ [Pg.444] น อรหามิ โปราณํ กุลวํสํ หาเปตุ’นฺติ ทานํ เทติ; นปิ ‘อหํ ปจามิ, อิเม น ปจนฺติ, นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ อทาตุ’นฺติ ทานํ เทติ; นปิ ‘ยถา เตสํ ปุพฺพกานํ อิสีนํ ตานิ มหายญฺญานิ อเหสุํ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐกสฺส วามกสฺส วามเทวสฺส เวสฺสามิตฺตสฺส ยมทคฺคิโน องฺคีรสสฺส ภารทฺวาชสฺส วาเสฏฺฐสฺส กสฺสปสฺส ภคุโน, เอวํ เม อยํ ทานสํวิภาโค ภวิสฺสตี’ติ ทานํ เทติ; นปิ ‘อิมํ เม ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทติ, อตฺตมนตา โสมนสฺสํ อุปชายตี’ติ ทานํ เทติ; อปิ จ โข จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารํ ทานํ เทติ. โส ตํ ทานํ ทตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. โส ตํ กมฺมํ เขเปตฺวา ตํ อิทฺธึ ตํ ยสํ ตํ อาธิปจฺจํ อนาคามี โหติ อนาคนฺตา อิตฺถตฺตํ. อยํ โข, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ. อยํ ปน, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสํเยว ทานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํส’’นฺติ. นวมํ.

“Here, Sāriputta, the person who gives a gift not with expectation; not with a mind bound to the result; not with a view to accumulation; not thinking, ‘Having departed, I will enjoy this in the next world’; nor thinking, ‘Giving is good’; nor thinking, ‘This was given before, done before by my fathers and grandfathers; it is not right for me to let this ancient family lineage decline’; nor thinking, ‘I cook, but these others do not cook; it is not proper for me, who cooks, not to give to those who do not cook’; nor thinking, ‘Just as were the great sacrifices of the ancient seers—that is, of Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamadaggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu—so will this distribution of gifts of mine be’; nor thinking, ‘When I give this gift, my mind becomes serene, and satisfaction and gladness arise’; but rather gives the gift as an adornment for the mind, as a requisite for the mind—having given that gift, with the breakup of the body, after death, he is reborn in the company of the gods of the Brahmā group. Having exhausted that kamma, that power, that fame, and that sovereignty, he becomes a non-returner, not returning to this state of existence. This, Sāriputta, is the cause, this is the condition, whereby for a certain person here a gift given in just this way is not of great fruit, not of great benefit. This, Sāriputta, is the cause, this is the condition, whereby for a certain person here a gift given in just this way is of great fruit, is of great benefit.” Ninth.

๑๐. นนฺทมาตาสุตฺตํ

10. The Discourse to Nandamātā

๕๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน ทกฺขิณาคิริสฺมึ จาริกํ จรนฺติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. เตน โข ปน สมเยน เวฬุกณฺฑกี นนฺทมาตา อุปาสิกา รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย ปารายนํ สเรน ภาสติ.

53. Thus have I heard. At one time, the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahāmoggallāna were journeying in the Dakkhiṇāgiri country with a large Saṅgha of bhikkhus. Now at that time, the laywoman Nandamātā of Veḷukaṇṭakī, having risen at the time of dawn, was reciting the Pārāyana aloud.

เตน โข ปน สมเยน เวสฺสวโณ มหาราชา อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณํ ทิสํ คจฺฉติ เกนจิเทว กรณีเยน. อสฺโสสิ โข เวสฺสวโณ มหาราชา นนฺทมาตาย อุปาสิกาย ปารายนํ สเรน ภาสนฺติยา, สุตฺวา กถาปริโยสานํ อาคมยมาโน อฏฺฐาสิ.

At that time, the great king Vessavaṇa was traveling from the northern direction to the southern direction on some business. The great king Vessavaṇa heard the laywoman Nandamātā reciting the Pārāyana aloud. Having heard, he stood waiting for the conclusion of the recitation.

อถ โข นนฺทมาตา อุปาสิกา ปารายนํ สเรน ภาสิตฺวา ตุณฺหี อโหสิ. อถ โข เวสฺสวโณ มหาราชา นนฺทมาตาย อุปาสิกาย กถาปริโยสานํ วิทิตฺวา อพฺภานุโมทิ – ‘‘สาธุ ภคินิ, สาธุ ภคินี’’ติ! ‘‘โก ปเนโส, ภทฺรมุขา’’ติ? ‘‘อหํ เต, ภคินิ, ภาตา เวสฺสวโณ, มหาราชา’’ติ. ‘‘สาธุ, ภทฺรมุข, เตน หิ โย เม อยํ ธมฺมปริยาโย ภณิโต [Pg.445] อิทํ เต โหตุ อาติเถยฺย’’นฺติ. ‘‘สาธุ, ภคินิ, เอตญฺเจว เม โหตุ อาติเถยฺยํ. สฺเวว สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ อกตปาตราโส เวฬุกณฺฑกํ อาคมิสฺสติ, ตญฺจ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสิตฺวา มม ทกฺขิณํ อาทิเสยฺยาสิ. เอตญฺเจว เม ภวิสฺสติ อาติเถยฺย’’นฺติ.

Then the laywoman Nandamātā, having recited the Pārāyana aloud, became silent. Then the great king Vessavaṇa, knowing that the laywoman Nandamātā's recitation had concluded, expressed his approval: ‘Excellent, sister! Excellent, sister!’ ‘But who are you, good sir?’ ‘Sister, I am your brother, the great king Vessavaṇa.’ ‘It is good, good sir. In that case, let this discourse on the Dhamma that I have recited be a gift of hospitality for you.’ ‘Excellent, sister. Let this indeed be a gift of hospitality for me. And tomorrow, the Saṅgha of bhikkhus headed by Sāriputta and Moggallāna will come to Veḷukaṇṭaka without having had their morning meal. Having served that Saṅgha of bhikkhus, you should dedicate the offering to me. That too will be a gift of hospitality for me.’”

อถ โข นนฺทมาตา อุปาสิกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปสิ. อถ โข สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ อกตปาตราโส เยน เวฬุกณฺฑโก ตทวสริ. อถ โข นนฺทมาตา อุปาสิกา อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส กาลํ อาโรเจหิ – ‘กาโล, ภนฺเต, อยฺยาย นนฺทมาตุยา นิเวสเน นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’’นฺติ. ‘‘เอวํ, อยฺเย’’ติ โข โส ปุริโส นนฺทมาตาย อุปาสิกาย ปฏิสฺสุตฺวา อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขุสงฺฆสฺส กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, อยฺยาย นนฺทมาตุยา นิเวสเน นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน นนฺทมาตาย อุปาสิกาย นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข นนฺทมาตา อุปาสิกา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ.

Then, after that night had passed, the female lay disciple Nandamātā had exquisite foods, both hard and soft, prepared in her own home. Then the Saṅgha of bhikkhus, headed by the Venerable Sāriputta and the Venerable Moggallāna, arrived at Veḷukaṇṭaka without having had their morning meal. Then the female lay disciple Nandamātā addressed a certain man: 'Come, good man, go to the monastery and announce the time to the Saṅgha of bhikkhus, saying: “Venerable sirs, it is time; the meal is ready at the residence of the lady Nandamātā.”' 'Yes, my lady,' that man replied to the female lay disciple Nandamātā. He went to the monastery and announced the time to the Saṅgha of bhikkhus: 'Venerable sirs, it is time; the meal is ready at the residence of the lady Nandamātā.' Then the Saṅgha of bhikkhus, headed by the Venerable Sāriputta and the Venerable Moggallāna, having dressed in the forenoon and taken their bowls and robes, approached the residence of the female lay disciple Nandamātā. Having approached, they sat down on the prepared seats. Then the female lay disciple Nandamātā, with her own hands, served the Saṅgha of bhikkhus headed by the Venerable Sāriputta and the Venerable Moggallāna with exquisite foods, both hard and soft, until they were satisfied and indicated they had had enough.

อถ โข นนฺทมาตา อุปาสิกา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นนฺทมาตรํ อุปาสิกํ อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ – ‘‘โก ปน เต, นนฺทมาเต, ภิกฺขุสงฺฆสฺส อพฺภาคมนํ อาโรเจสี’’ติ?

Then the female lay disciple Nandamātā, having observed that the Venerable Sāriputta had finished his meal and withdrawn his hand from the bowl, sat down to one side. As she was sitting to one side, the Venerable Sāriputta said this to her: 'Who, Nandamātā, informed you of the arrival of the Saṅgha of bhikkhus?'

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย ปารายนํ สเรน ภาสิตฺวา ตุณฺหี อโหสึ. อถ โข, ภนฺเต, เวสฺสวโณ มหาราชา มม กถาปริโยสานํ วิทิตฺวา อพฺภานุโมทิ – ‘สาธุ, ภคินิ, สาธุ, ภคินี’ติ! ‘โก ปเนโส, ภทฺรมุขา’ติ? ‘อหํ เต, ภคินิ, ภาตา เวสฺสวโณ, มหาราชา’ติ. ‘สาธุ, ภทฺรมุข, เตน หิ โย เม อยํ ธมฺมปริยาโย [Pg.446] ภณิโต อิทํ เต โหตุ อาติเถยฺย’นฺติ. ‘สาธุ, ภคินิ, เอตญฺเจว เม โหตุ อาติเถยฺยํ. สฺเวว สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ อกตปาตราโส เวฬุกณฺฑกํ อาคมิสฺสติ, ตญฺจ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสิตฺวา มม ทกฺขิณํ อาทิเสยฺยาสิ. เอตญฺเจว เม ภวิสฺสติ อาติเถยฺย’นฺติ. ยทิทํ, ภนฺเต, ทาเน ปุญฺญญฺจ ปุญฺญมหี จ ตํ เวสฺสวณสฺส มหาราชสฺส สุขาย โหตู’’ติ.

“Venerable sir, at dawn this day, I arose and recited the Pārāyana aloud, after which I became silent. Then, venerable sir, the great king Vessavaṇa, knowing that my recitation had concluded, greatly rejoiced, saying: ‘Excellent, sister! Excellent, sister!’ I asked, ‘Who are you, gracious one?’ He replied, ‘Sister, I am your brother, the great king Vessavaṇa.’ I said, ‘Excellent, gracious one. In that case, may this discourse on the Dhamma that I have recited be your gift of hospitality.’ He said, ‘Excellent, sister, let this very thing be my gift of hospitality. And tomorrow, the Saṅgha of bhikkhus, headed by the Venerable Sāriputta and the Venerable Moggallāna, will arrive at Veḷukaṇṭaka without having had their morning meal. Serve that Saṅgha of bhikkhus and then dedicate the offering to me. This, too, will be my gift of hospitality.’ Venerable sir, whatever merit and great merit there is in this act of giving, may it be for the happiness of the great king Vessavaṇa.”

‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ, นนฺทมาเต! ยตฺร หิ นาม เวสฺสวเณน มหาราเชน เอวํมหิทฺธิเกน เอวํมเหสกฺเขน เทวปุตฺเตน สมฺมุขา สลฺลปิสฺสสี’’ติ.

“It is wonderful, Nandamātā, it is marvelous, Nandamātā! That you should converse face to face with the great king Vessavaṇa, a devaputta of such great power and majesty!”

‘‘น โข เม, ภนฺเต, เอเสว อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อตฺถิ เม อญฺโญปิ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อิธ เม, ภนฺเต, นนฺโท นาม เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป. ตํ ราชาโน กิสฺมิญฺจิเทว ปกรเณ โอกสฺส ปสยฺห ชีวิตา โวโรเปสุํ. ตสฺมึ โข ปนาหํ, ภนฺเต, ทารเก คหิเต วา คยฺหมาเน วา วเธ วา วชฺฌมาเน วา หเต วา หญฺญมาเน วา นาภิชานามิ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺต’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ นนฺทมาเต! ยตฺร หิ นาม จิตฺตุปฺปาทมฺปิ ปริโสเธสฺสสี’’ติ.

“Venerable sir, this is not my only wonderful and marvelous quality. I have another wonderful and marvelous quality. Venerable sir, I had a dear and beloved only son named Nanda. The kings, for some reason, forcibly dragged him away and deprived him of life. Yet, venerable sir, whether that boy was being seized or had been seized, was being tormented or had been tormented, was being killed or had been killed, I am not aware of any alteration in my mind.” “It is wonderful, Nandamātā, it is marvelous, Nandamātā! That you should be able to purify even the arising of a thought!”

‘‘น โข เม, ภนฺเต, เอเสว อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อตฺถิ เม อญฺโญปิ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อิธ เม, ภนฺเต, สามิโก กาลงฺกโต อญฺญตรํ ยกฺขโยนึ อุปปนฺโน. โส เม เตเนว ปุริเมน อตฺตภาเวน อุทฺทสฺเสสิ. น โข ปนาหํ, ภนฺเต, อภิชานามิ ตโตนิทานํ จิตฺตสฺส อญฺญถตฺต’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ, นนฺทมาเต! ยตฺร หิ นาม จิตฺตุปฺปาทมฺปิ ปริโสเธสฺสสี’’ติ.

“Venerable sir, this is not my only wonderful and marvelous quality. I have another wonderful and marvelous quality. Venerable sir, my husband passed away and was reborn in a certain yakkha existence. He revealed himself to me in that very same former body. But, venerable sir, I am not aware of any alteration in my mind on account of that.” “It is wonderful, Nandamātā, it is marvelous, Nandamātā! That you should be able to purify even the arising of a thought!”

‘‘น โข เม, ภนฺเต, เอเสว อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อตฺถิ เม อญฺโญปิ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. ยโตหํ, ภนฺเต, สามิกสฺส ทหรสฺเสว ทหรา อานีตา นาภิชานามิ สามิกํ มนสาปิ อติจริตา, กุโต ปน กาเยนา’’ติ! ‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ, นนฺทมาเต! ยตฺร หิ นาม จิตฺตุปฺปาทมฺปิ ปริโสเธสฺสสี’’ติ.

“Venerable sir, this is not my only wonderful and marvelous quality. I have another wonderful and marvelous quality. Venerable sir, from the time I was brought to my husband, I being young and he also being young, I am not aware of having transgressed against him even in mind, let alone with the body.” “It is wonderful, Nandamātā, it is marvelous, Nandamātā! That you should be able to purify even the arising of a thought!”

‘‘น [Pg.447] โข เม, ภนฺเต, เอเสว อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อตฺถิ เม อญฺโญปิ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. ยทาหํ, ภนฺเต, อุปาสิกา ปฏิเทสิตา นาภิชานามิ กิญฺจิ สิกฺขาปทํ สญฺจิจฺจ วีติกฺกมิตา’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ, นนฺทมาเต’’ติ!

“Venerable sir, this is not my only wonderful and marvelous quality. I have another wonderful and marvelous quality. Venerable sir, from the time I was declared a female lay disciple, I am not aware of having intentionally transgressed any training rule.” “It is wonderful, Nandamātā, it is marvelous, Nandamātā!”

‘‘น โข เม, ภนฺเต, เอเสว อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อตฺถิ เม อญฺโญปิ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อิธาหํ, ภนฺเต, ยาวเทว อากงฺขามิ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขิกา จ วิหรามิ สตา จ สมฺปชานา สุขญฺจ กาเย ปฏิสํเวเทมิ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามี’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ, นนฺทมาเต’’ติ!

“Venerable sir, this is not my only wonderful and amazing quality. I have another wonderful and amazing quality. Here, venerable sir, whenever I wish, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, I enter and dwell in the first jhāna, which is accompanied by applied thought and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. With the stilling of applied thought and sustained thought, I enter and dwell in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied thought and sustained thought, and has rapture and happiness born of concentration. With the fading away of rapture, I dwell equanimously, mindful and clearly comprehending, and I experience happiness with the body; I enter and dwell in the third jhāna, of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, one dwells happily.’ With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous passing away of joy and grief, I enter and dwell in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity.” “It is wonderful, Nandamātā, it is amazing, Nandamātā!”

‘‘น โข เม, ภนฺเต, เอเสว อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. อตฺถิ เม อญฺโญปิ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม. ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา เทสิตานิ ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ นาหํ เตสํ กิญฺจิ อตฺตนิ อปฺปหีนํ สมนุปสฺสามี’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, นนฺทมาเต, อพฺภุตํ, นนฺทมาเต’’ติ!

“Venerable sir, this is not my only wonderful and amazing quality. I have another wonderful and amazing quality. Venerable sir, of these five lower fetters taught by the Blessed One, I do not perceive any of them as unabandoned in myself.” “It is wonderful, Nandamātā, it is amazing, Nandamātā!”

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต นนฺทมาตรํ อุปาสิกํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. ทสมํ.

Then, having instructed, encouraged, roused, and gladdened the female lay follower Nandamātā with a Dhamma talk, the Venerable Sāriputta rose from his seat and departed. The Tenth.

มหายญฺญวคฺโค ปญฺจโม.

The Chapter on the Great Sacrifice, the Fifth.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary verse for this:

ฐิติ จ ปริกฺขารํ ทฺเว, อคฺคี สญฺญา จ ทฺเว ปรา;

เมถุนา สํโยโค ทานํ, นนฺทมาเตน เต ทสาติ.

Two on Stations, one on Requisites, two on Fire, and two others on Perceptions; Intercourse, Union, Giving, and Nandamātā—these are the ten.

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

The First Fifty is concluded.

๖. อพฺยากตวคฺโค

6. The Chapter on the Undeclared

๑. อพฺยากตสุตฺตํ

1. The Discourse on the Undeclared

๕๔. อถ [Pg.448] โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน สุตวโต อริยสาวกสฺส วิจิกิจฺฉา นุปฺปชฺชติ อพฺยากตวตฺถูสู’’ติ?

54. Then a certain bhikkhu approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, that bhikkhu said this to the Blessed One: “Venerable Sir, what is the cause, what is the reason, why doubt does not arise in a learned noble disciple concerning the undeclared matters?”

‘‘ทิฏฺฐินิโรธา โข, ภิกฺขุ, สุตวโต อริยสาวกสฺส วิจิกิจฺฉา นุปฺปชฺชติ อพฺยากตวตฺถูสุ. ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, ทิฏฺฐิคตเมตํ; ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, ทิฏฺฐิคตเมตํ; ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, ทิฏฺฐิคตเมตํ; ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, ทิฏฺฐิคตเมตํ. อสฺสุตวา, ภิกฺขุ, ปุถุชฺชโน ทิฏฺฐึ นปฺปชานาติ, ทิฏฺฐิสมุทยํ นปฺปชานาติ, ทิฏฺฐินิโรธํ นปฺปชานาติ, ทิฏฺฐินิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานาติ. ตสฺส สา ทิฏฺฐิ ปวฑฺฒติ, โส น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ.

“Bhikkhu, it is through the cessation of views that doubt does not arise in a learned noble disciple concerning the undeclared matters. ‘The Tathāgata exists after death’—this, bhikkhu, is a matter of view. ‘The Tathāgata does not exist after death’—this, bhikkhu, is a matter of view. ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death’—this, bhikkhu, is a matter of view. ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death’—this, bhikkhu, is a matter of view. An unlearned ordinary person, bhikkhu, does not understand views, does not understand the origin of views, does not understand the cessation of views, and does not understand the practice leading to the cessation of views. For him, that view increases; he is not freed from birth, aging, death, sorrows, lamentations, pains, distresses, and despairs; he is not freed from suffering, I say.”

‘‘สุตวา จ โข, ภิกฺขุ, อริยสาวโก ทิฏฺฐึ ปชานาติ, ทิฏฺฐิสมุทยํ ปชานาติ, ทิฏฺฐินิโรธํ ปชานาติ, ทิฏฺฐินิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ. ตสฺส สา ทิฏฺฐิ นิรุชฺฌติ, โส ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ. เอวํ ชานํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา อริยสาวโก เอวํ ปสฺสํ ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติปิ น พฺยากโรติ; ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติปิ น พฺยากโรติ; ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติปิ น พฺยากโรติ; ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติปิ น พฺยากโรติ. เอวํ ชานํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา อริยสาวโก เอวํ ปสฺสํ เอวํ อพฺยากรณธมฺโม โหติ อพฺยากตวตฺถูสุ. เอวํ ชานํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา อริยสาวโก เอวํ ปสฺสํ น ฉมฺภติ, น กมฺปติ, น เวธติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ อพฺยากตวตฺถูสุ.

“But a learned noble disciple, bhikkhu, understands views, understands the origin of views, understands the cessation of views, and understands the practice leading to the cessation of views. For him, that view ceases; he is freed from birth, aging, death, sorrows, lamentations, pains, distresses, and despairs; he is freed from suffering, I say. Knowing thus and seeing thus, bhikkhu, a learned noble disciple does not declare: ‘The Tathāgata exists after death’; he does not declare: ‘The Tathāgata does not exist after death’; he does not declare: ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death’; he does not declare: ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death.’ Knowing thus and seeing thus, bhikkhu, a learned noble disciple is of a nature not to declare concerning the undeclared matters. Knowing thus and seeing thus, bhikkhu, a learned noble disciple is not agitated, does not tremble, does not quake, and does not fall into terror concerning the undeclared matters.”

‘‘‘โหติ [Pg.449] ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, ตณฺหาคตเมตํ…เป… สญฺญาคตเมตํ …เป… มญฺญิตเมตํ…เป… ปปญฺจิตเมตํ…เป… อุปาทานคตเมตํ…เป… ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, วิปฺปฏิสาโร เอโส; ‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, วิปฺปฏิสาโร เอโส; ‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, วิปฺปฏิสาโร เอโส; ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติ โข, ภิกฺขุ, วิปฺปฏิสาโร เอโส. อสฺสุตวา, ภิกฺขุ, ปุถุชฺชโน วิปฺปฏิสารํ นปฺปชานาติ, วิปฺปฏิสารสมุทยํ นปฺปชานาติ, วิปฺปฏิสารนิโรธํ นปฺปชานาติ, วิปฺปฏิสารนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานาติ. ตสฺส โส วิปฺปฏิสาโร ปวฑฺฒติ, โส น ปริมุจฺจติ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, น ปริมุจฺจติ ทุกฺขสฺมาติ วทามิ.

“‘The Tathāgata exists after death’—this, bhikkhu, is a matter of craving… this is a matter of perception… this is a matter of conceiving… this is a matter of proliferation… this is a matter of clinging… ‘The Tathāgata exists after death’—this, bhikkhu, is a cause for remorse. ‘The Tathāgata does not exist after death’—this, bhikkhu, is a cause for remorse. ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death’—this, bhikkhu, is a cause for remorse. ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death’—this, bhikkhu, is a cause for remorse. An unlearned ordinary person, bhikkhu, does not understand remorse, does not understand the origin of remorse, does not understand the cessation of remorse, and does not understand the practice leading to the cessation of remorse. For him, that remorse increases; he is not freed from birth, aging, death, sorrows, lamentations, pains, distresses, and despairs; he is not freed from suffering, I say.”

‘‘สุตวา จ โข, ภิกฺขุ, อริยสาวโก วิปฺปฏิสารํ ปชานาติ, วิปฺปฏิสารสมุทยํ ปชานาติ, วิปฺปฏิสารนิโรธํ ปชานาติ, วิปฺปฏิสารนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ. ตสฺส โส วิปฺปฏิสาโร นิรุชฺฌติ, โส ปริมุจฺจติ ชาติยา…เป… ทุกฺขสฺมาติ วทามิ. เอวํ ชานํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา อริยสาวโก เอวํ ปสฺสํ ‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติปิ น พฺยากโรติ…เป… ‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา’ติปิ น พฺยากโรติ. เอวํ ชานํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา อริยสาวโก เอวํ ปสฺสํ เอวํ อพฺยากรณธมฺโม โหติ อพฺยากตวตฺถูสุ. เอวํ ชานํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา อริยสาวโก เอวํ ปสฺสํ น ฉมฺภติ, น กมฺปติ, น เวธติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ อพฺยากตวตฺถูสุ. อยํ โข, ภิกฺขุ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน สุตวโต อริยสาวกสฺส วิจิกิจฺฉา นุปฺปชฺชติ อพฺยากตวตฺถูสู’’ติ. ปฐมํ.

“Indeed, bhikkhu, a learned noble disciple understands remorse, understands the origin of remorse, understands the cessation of remorse, and understands the practice leading to the cessation of remorse. For him, that remorse ceases; he is freed from birth... he is freed from suffering, I say. Knowing thus and seeing thus, bhikkhu, a learned noble disciple does not declare: ‘The Tathāgata exists after death’... he does not declare: ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death.’ Knowing thus and seeing thus, bhikkhu, a learned noble disciple is of a non-declarative nature regarding undeclared matters. Knowing thus and seeing thus, bhikkhu, a learned noble disciple is not agitated, does not tremble, does not quake, and does not fall into terror concerning the undeclared matters. This, bhikkhu, is the cause, this is the reason why doubt does not arise in a learned noble disciple concerning the undeclared matters.” First.

๒. ปุริสคติสุตฺตํ

2. The Discourse on the Courses of a Person

๕๕. ‘‘สตฺต จ, ภิกฺขเว, ปุริสคติโย เทเสสฺสามิ อนุปาทา จ ปรินิพฺพานํ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สตฺต ปุริสคติโย?

55. “Bhikkhus, I will teach you the seven courses of a person and parinibbāna without clinging. Listen to that and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “And what, bhikkhus, are the seven courses of a person?

‘‘อิธ[Pg.450], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – ‘โน จสฺส โน จ เม สิยา, น ภวิสฺสติ น เม ภวิสฺสติ, ยทตฺถิ ยํ ภูตํ ตํ ปชหามี’ติ อุเปกฺขํ ปฏิลภติ. โส ภเว น รชฺชติ, สมฺภเว น รชฺชติ, อตฺถุตฺตริ ปทํ สนฺตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ตญฺจ ขฺวสฺส ปทํ น สพฺเพน สพฺพํ สจฺฉิกตํ โหติ, ตสฺส น สพฺเพน สพฺพํ มานานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ ภวราคานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – ‘โน จสฺส โน จ เม สิยา, น ภวิสฺสติ น เม ภวิสฺสติ, ยทตฺถิ ยํ ภูตํ ตํ ปชหามี’ติ อุเปกฺขํ ปฏิลภติ. โส ภเว น รชฺชติ, สมฺภเว น รชฺชติ, อตฺถุตฺตริ ปทํ สนฺตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ตญฺจ ขฺวสฺส ปทํ น สพฺเพน สพฺพํ สจฺฉิกตํ โหติ, ตสฺส น สพฺเพน สพฺพํ มานานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ ภวราคานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ.

“Here, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me; it will not be, it will not become for me. What exists, what has come to be, that I abandon.’ He attains equanimity. He is not attached to existence, he is not attached to becoming; with right wisdom he sees the supreme, peaceful state. And yet that state is not in every way realized by him; the underlying tendency to conceit is not in every way abandoned in him; the underlying tendency to lust for existence is not in every way abandoned in him; the underlying tendency to ignorance is not in every way abandoned in him. With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen, would be extinguished. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me; it will not be, it will not become for me. What exists, what has come to be, that I abandon.’ He attains equanimity. He is not attached to existence, he is not attached to becoming; with right wisdom he sees the supreme, peaceful state. And yet that state is not in every way realized by him; the underlying tendency to conceit is not in every way abandoned in him; the underlying tendency to lust for existence is not in every way abandoned in him; the underlying tendency to ignorance is not in every way abandoned in him. With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – ‘โน จสฺส โน จ เม สิยา, น ภวิสฺสติ น เม ภวิสฺสติ, ยทตฺถิ ยํ ภูตํ ตํ ปชหามี’ติ อุเปกฺขํ ปฏิลภติ. โส ภเว น รชฺชติ, สมฺภเว น รชฺชติ, อตฺถุตฺตริ ปทํ สนฺตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ตญฺจ ขฺวสฺส ปทํ น สพฺเพน สพฺพํ สจฺฉิกตํ โหติ, ตสฺส น สพฺเพน สพฺพํ มานานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ ภวราคานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา อุปฺปติตฺวา นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me; it will not be, it will not become for me. What exists, what has come to be, that I abandon.’ He attains equanimity. He is not attached to existence, he is not attached to becoming; with right wisdom he sees the supreme, peaceful state. And yet that state is not in every way realized by him; the underlying tendency to conceit is not in every way abandoned in him; the underlying tendency to lust for existence is not in every way abandoned in him; the underlying tendency to ignorance is not in every way abandoned in him. With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen and leaped up, would be extinguished. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me…’ … With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval.

‘‘อิธ [Pg.451] ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา อุปฺปติตฺวา อนุปหจฺจ ตลํ นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me…’ … With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen and leaped up, would be extinguished without reaching the ground. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me…’ … With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna in the interval.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา อุปฺปติตฺวา อุปหจฺจ ตลํ นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me…’ … With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna upon landing. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen and leaped up, would be extinguished upon landing on the ground. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it were not, it would not be for me…’ … With the destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna upon landing.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา อุปฺปติตฺวา ปริตฺเต ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิปเตยฺย. สา ตตฺถ อคฺคิมฺปิ ชเนยฺย, ธูมมฺปิ ชเนยฺย, อคฺคิมฺปิ ชเนตฺวา ธูมมฺปิ ชเนตฺวา ตเมว ปริตฺตํ ติณปุญฺชํ วา กฏฺฐปุญฺชํ วา ปริยาทิยิตฺวา อนาหารา นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me…’ and so on… With the complete destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna without exertion. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen and leaped up, might land on a small heap of grass or a small heap of sticks. There it might generate fire and smoke; and having generated fire and smoke, after consuming that same small heap of grass or small heap of sticks, it would be extinguished for lack of fuel. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me…’ and so on… With the complete destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna without exertion.”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา อุปฺปติตฺวา วิปุเล ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิปเตยฺย. สา ตตฺถ อคฺคิมฺปิ ชเนยฺย, ธูมมฺปิ ชเนยฺย, อคฺคิมฺปิ ชเนตฺวา ธูมมฺปิ ชเนตฺวา ตเมว วิปุลํ ติณปุญฺชํ วา กฏฺฐปุญฺชํ วา ปริยาทิยิตฺวา อนาหารา นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ [Pg.452] เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me…’ and so on… With the complete destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna with exertion. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen and leaped up, might land on a large heap of grass or a large heap of sticks. There it might generate fire and smoke; and having generated fire and smoke, after consuming that same large heap of grass or large heap of sticks, it would be extinguished for lack of fuel. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me…’ and so on… With the complete destruction of the five lower fetters, he is one who attains parinibbāna with exertion.”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – ‘โน จสฺส โน จ เม สิยา, น ภวิสฺสติ น เม ภวิสฺสติ, ยทตฺถิ ยํ ภูตํ ตํ ปชหามี’ติ อุเปกฺขํ ปฏิลภติ. โส ภเว น รชฺชติ, สมฺภเว น รชฺชติ, อตฺถุตฺตริ ปทํ สนฺตํ สมฺมปญฺญาย ปสฺสติ. ตญฺจ ขฺวสฺส ปทํ น สพฺเพน สพฺพํ สจฺฉิกตํ โหติ, ตสฺส น สพฺเพน สพฺพํ มานานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ ภวราคานุสโย ปหีโน โหติ, น สพฺเพน สพฺพํ อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกปาเล หญฺญมาเน ปปฏิกา นิพฺพตฺติตฺวา อุปฺปติตฺวา มหนฺเต ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิปเตยฺย. สา ตตฺถ อคฺคิมฺปิ ชเนยฺย, ธูมมฺปิ ชเนยฺย, อคฺคิมฺปิ ชเนตฺวา ธูมมฺปิ ชเนตฺวา ตเมว มหนฺตํ ติณปุญฺชํ วา กฏฺฐปุญฺชํ วา ปริยาทิยิตฺวา คจฺฉมฺปิ ทเหยฺย, ทายมฺปิ ทเหยฺย, คจฺฉมฺปิ ทหิตฺวา ทายมฺปิ ทหิตฺวา หริตนฺตํ วา ปถนฺตํ วา เสลนฺตํ วา อุทกนฺตํ วา รมณียํ วา ภูมิภาคํ อาคมฺม อนาหารา นิพฺพาเยยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – โน จสฺส โน จ เม สิยา…เป… โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. อิมา โข, ภิกฺขเว, สตฺต ปุริสคติโย.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me; it will not be, it will not be for me. What exists, what has come into being, that I abandon.’ Thus he attains equanimity. He is not attached to past existence, nor is he attached to future existence; with right wisdom he perfectly sees the supreme, peaceful state. Yet that state is not completely realized by him; the underlying tendency to conceit is not completely abandoned in him, the underlying tendency to craving for existence is not completely abandoned in him, the underlying tendency to ignorance is not completely abandoned in him. With the complete destruction of the five lower fetters, he is one who goes upstream, bound for the Akaniṭṭha realm. Just as, bhikkhus, when an iron pan heated all day is struck, a flake, having arisen and leaped up, might land on a great heap of grass or a great heap of sticks. There it might generate fire and smoke; and having generated fire and smoke, after consuming that same great heap of grass or great heap of sticks, it might burn a thicket and it might burn a grove. Having burned the thicket and the grove, upon reaching the edge of green grass, or a path, or a rock, or water, or a delightful stretch of ground, it would be extinguished for lack of fuel. Even so, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me…’ and so on… With the complete destruction of the five lower fetters, he is one who goes upstream, bound for the Akaniṭṭha realm. These, bhikkhus, are the seven courses of a person.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อนุปาทาปรินิพฺพานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ – ‘โน จสฺส โน จ เม สิยา, น ภวิสฺสติ น เม ภวิสฺสติ, ยทตฺถิ ยํ ภูตํ ตํ ปชหามี’ติ อุเปกฺขํ ปฏิลภติ. โส ภเว น รชฺชติ, สมฺภเว น รชฺชติ, อตฺถุตฺตริ ปทํ สนฺตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ตญฺจ ขฺวสฺส ปทํ สพฺเพน สพฺพํ สจฺฉิกตํ โหติ, ตสฺส สพฺเพน สพฺพํ มานานุสโย ปหีโน โหติ, สพฺเพน สพฺพํ ภวราคานุสโย ปหีโน โหติ, สพฺเพน สพฺพํ อวิชฺชานุสโย ปหีโน โหติ. โส อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนุปาทาปรินิพฺพานํ. อิมา โข, ภิกฺขเว, สตฺต ปุริสคติโย อนุปาทา จ ปรินิพฺพาน’’นฺติ. ทุติยํ.

“And what, bhikkhus, is the parinibbāna without clinging? Here, bhikkhus, a bhikkhu practices in this way: ‘If it had not been, it would not be for me; it will not be, it will not be for me. What exists, what has come into being, that I abandon.’ Thus he attains equanimity. He is not attached to past existence, nor is he attached to future existence; with right wisdom he perfectly sees the supreme, peaceful state. And that state is completely realized by him; the underlying tendency to conceit is completely abandoned in him, the underlying tendency to craving for existence is completely abandoned in him, the underlying tendency to ignorance is completely abandoned in him. Through the destruction of the taints… he dwells, having realized it for himself… This, bhikkhus, is called the parinibbāna without clinging. These, bhikkhus, are the seven courses of a person and the parinibbāna without clinging.” The Second.

๓. ติสฺสพฺรหฺมาสุตฺตํ

3. The Discourse on Tissa the Brahmā

๕๖. เอวํ [Pg.453] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข ทฺเว เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เอกา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย วิมุตฺตา’’ติ. อปรา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย อนุปาทิเสสา สุวิมุตฺตา’’ติ. อิทมโวจุํ ตา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข ตา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสุ.

56. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha on the Vulture Peak mountain. Then, when the night was advanced, two devatās of surpassing beauty, illuminating the entire Vulture Peak, approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, one devatā said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, these bhikkhunīs are liberated.’ The other devatā said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, these bhikkhunīs are well liberated, with no remainder of clinging.’ This is what those devatās said. The Teacher approved. Then those devatās, understanding, ‘The Teacher approves,’ paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to their right, and vanished right there.

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ ทฺเว เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ คิชฺฌกูฏํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, เอกา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย วิมุตฺตา’ติ. อปรา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘เอตา, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย อนุปาทิเสสา สุวิมุตฺตา’ติ. อิทมโวจุํ, ภิกฺขเว, ตา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายึสู’’ติ.

Then, when that night had passed, the Blessed One addressed the bhikkhus: ‘Bhikkhus, this night, when the night was advanced, two devatās of surpassing beauty, illuminating the entire Vulture Peak, approached me. Having approached, they paid homage to me and stood to one side. Standing to one side, bhikkhus, one devatā said this to me: “Venerable sir, these bhikkhunīs are liberated.” The other devatā said this to me: “Venerable sir, these bhikkhunīs are well liberated, without remaining substrate.” This is what those devatās said, bhikkhus. Having said this, they paid homage to me, circumambulated me keeping me to their right, and vanished right there.’

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘กตเมสานํ โข เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ? เตน โข ปน สมเยน ติสฺโส นาม ภิกฺขุ อธุนากาลงฺกโต อญฺญตรํ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน โหติ. ตตฺราปิ นํ เอวํ ชานนฺติ – ‘‘ติสฺโส พฺรหฺมา มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ.

Now at that time, the Venerable Mahāmoggallāna was sitting not far from the Blessed One. Then this thought arose in the mind of the Venerable Mahāmoggallāna: ‘For what kind of devas, indeed, does such knowledge arise: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”?’ Now at that time, a bhikkhu named Tissa had recently passed away and had been reborn in a certain Brahmā world. There, he was also known as: ‘Tissa the Brahmā, of great psychic power and great majesty.’

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อนฺตรหิโต ตสฺมึ พฺรหฺมโลเก ปาตุรโหสิ. อทฺทสา โข ติสฺโส พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ ทูรโตว [Pg.454] อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ – ‘‘เอหิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน; สฺวาคตํ, มาริส โมคฺคลฺลาน! จิรสฺสํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีท, มาริส โมคฺคลฺลาน, อิทมาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. นิสีทิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ปญฺญตฺเต อาสเน. ติสฺโสปิ โข พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ติสฺสํ พฺรหฺมานํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เอตทโวจ – ‘‘กตเมสานํ โข, ติสฺส, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ? ‘‘พฺรหฺมกายิกานํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

Then the Venerable Mahāmoggallāna—just as a strong man might stretch out his bent arm or bend his stretched-out arm—disappeared from the Vulture Peak mountain and reappeared in that Brahmā world. Brahmā Tissa saw the Venerable Mahāmoggallāna coming from afar. Having seen him, he said this: ‘Come, friend Moggallāna! Welcome, friend Moggallāna! It has been a long time, friend Moggallāna, since you have made this occasion to come here. Sit, friend Moggallāna, this seat has been prepared.’ The Venerable Mahāmoggallāna sat down on the prepared seat. Brahmā Tissa also, having paid homage to the Venerable Mahāmoggallāna, sat down to one side. To Brahmā Tissa who was sitting to one side, the Venerable Mahāmoggallāna said this: ‘Tissa, for what kind of devas does such knowledge arise: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”?’ ‘Friend Moggallāna, it is for the devas of the Brahmā group that such knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”.’

‘‘สพฺเพสญฺเญว โข, ติสฺส, พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ? ‘‘น โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, สพฺเพสํ พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

‘Tissa, is it for all the devas of the Brahmā group that such knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”?’ ‘No, friend Moggallāna, it is not for all the devas of the Brahmā group that such knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”.’

‘‘เย โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, พฺรหฺมกายิกา เทวา พฺรหฺเมน อายุนา สนฺตุฏฺฐา พฺรหฺเมน วณฺเณน พฺรหฺเมน สุเขน พฺรหฺเมน ยเสน พฺรหฺเมน อาธิปเตยฺเยน สนฺตุฏฺฐา, เต อุตฺตริ นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ. เตสํ น เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’ติ. เย จ โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, พฺรหฺมกายิกา เทวา พฺรหฺเมน อายุนา อสนฺตุฏฺฐา, พฺรหฺเมน วณฺเณน พฺรหฺเมน สุเขน พฺรหฺเมน ยเสน พฺรหฺเมน อาธิปเตยฺเยน อสนฺตุฏฺฐา, เต จ อุตฺตริ นิสฺสรณํ ยถาภูตํ ปชานนฺติ. เตสํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

‘Friend Moggallāna, those devas of the Brahmā group who are content with the sublime lifespan, content with the sublime complexion, content with the sublime happiness, content with the sublime glory, and content with the sublime sovereignty—they do not know the further escape as it really is. For them, such knowledge does not arise: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate.” But, friend Moggallāna, those devas of the Brahmā group who are not content with the sublime lifespan, not content with the sublime complexion, not content with the sublime happiness, not content with the sublime glory, and not content with the sublime sovereignty—they know the further escape as it really is. For them, such knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”.’

‘‘อิธ, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ อุภโตภาควิมุตฺโต โหติ. ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา อุภโตภาควิมุตฺโต. ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา. กายสฺส เภทา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา’ติ. เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน[Pg.455], เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

‘Herein, friend Moggallāna, a bhikkhu is one liberated in both ways. Those devas know of him thus: “This venerable one is liberated in both ways. For as long as his body remains, devas and humans will see him. Upon the breaking up of the body, devas and humans will not see him.” In this way too, friend Moggallāna, for those devas the knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”.’

‘‘อิธ ปน, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ ปญฺญาวิมุตฺโต โหติ. ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา ปญฺญาวิมุตฺโต. ยาวสฺส กาโย ฐสฺสติ ตาว นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา. กายสฺส เภทา น นํ ทกฺขนฺติ เทวมนุสฺสา’ติ. เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

‘Furthermore herein, friend Moggallāna, a bhikkhu is one liberated by wisdom. Those devas know of him thus: “This venerable one is liberated by wisdom. For as long as his body remains, devas and humans will see him. Upon the breaking up of the body, devas and humans will not see him.” In this way too, friend Moggallāna, for those devas the knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”.’

‘‘อิธ ปน, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ กายสกฺขี โหติ. ตเมนํ เทวา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา กายสกฺขี. อปฺเปว นาม อยมายสฺมา อนุโลมิกานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวมาโน กลฺยาณมิตฺเต ภชมาโน อินฺทฺริยานิ สมนฺนานยมาโน – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’ติ. เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

‘Furthermore herein, friend Moggallāna, a bhikkhu is a body-witness. The devas know of him thus: “This venerable one is a body-witness. It is possible that this venerable one, by resorting to suitable lodgings, associating with good friends, and harmonizing his faculties, might realize for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life—the goal for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness—and having attained it, might dwell therein.” In this way too, friend Moggallāna, for those devas the knowledge arises: to know of one with remaining substrate, “This one has remaining substrate,” and of one without remaining substrate, “This one is without remaining substrate”.’

‘‘อิธ ปน, มาริส โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โหติ…เป… สทฺธาวิมุตฺโต โหติ…เป… ธมฺมานุสารี โหติ. ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมานุสารี. อปฺเปว นาม อยมายสฺมา อนุโลมิกานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวมาโน กลฺยาณมิตฺเต ภชมาโน อินฺทฺริยานิ สมนฺนานยมาโน – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’ติ. เอวมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ.

“Furthermore, venerable Moggallāna, a bhikkhu here is one who has attained to view… or is one liberated by faith… or is a Dhamma-follower. Those devas know him thus: ‘This venerable one is indeed a Dhamma-follower. It is possible that this venerable one, by resorting to suitable lodgings, associating with good friends, and bringing the faculties into harmony, might, for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, dwell having realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life, having made it manifest and attained it.’ Thus also, venerable Moggallāna, the knowledge arises for those devas: regarding one with remaining substrate, they know, ‘He has remaining substrate,’ and regarding one without remaining substrate, they know, ‘He is without remaining substrate.’”

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ติสฺสสฺส พฺรหฺมุโน ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ปาตุรโหสิ. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา [Pg.456] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ยาวตโก อโหสิ ติสฺเสน พฺรหฺมุนา สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

Then the Venerable Mahāmoggallāna, having greatly delighted in and rejoiced at the words of Brahmā Tissa—just as a strong man might extend his bent arm, or bend his extended arm, even so—vanished from the Brahmā world and reappeared on Gijjhakūṭa mountain. Then the Venerable Mahāmoggallāna went to the Blessed One, and having approached, paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Mahāmoggallāna reported to the Blessed One the entire conversation he had with Brahmā Tissa.

‘‘น หิ ปน เต, โมคฺคลฺลาน, ติสฺโส พฺรหฺมา สตฺตมํ อนิมิตฺตวิหารึ ปุคฺคลํ เทเสติ’’. ‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล; เอตสฺส, สุคต, กาโล! ยํ ภควา สตฺตมํ อนิมิตฺตวิหารึ ปุคฺคลํ เทเสยฺย. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, โมคฺคลฺลาน, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“However, Moggallāna, Brahmā Tissa did not describe to you the seventh person, the one who dwells in the signless.” “Now is the time, Blessed One! Now is the time, Sugata! Let the Blessed One describe the seventh person, the one who dwells in the signless. Having heard it from the Blessed One, the bhikkhus will remember it.” “Then listen, Moggallāna, and pay close attention; I will speak.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Mahāmoggallāna replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘อิธ, โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตเมนํ เต เทวา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข อายสฺมา สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อปฺเปว นาม อยมายสฺมา อนุโลมิกานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวมาโน กลฺยาณมิตฺเต ภชมาโน อินฺทฺริยานิ สมนฺนานยมาโน – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’ติ. เอวํ โข, โมคฺคลฺลาน, เตสํ เทวานํ ญาณํ โหติ – ‘สอุปาทิเสเส วา สอุปาทิเสโสติ, อนุปาทิเสเส วา อนุปาทิเสโส’’’ติ. ตติยํ.

“Here, Moggallāna, a bhikkhu, by not attending to any signs, enters and dwells in the signless concentration of mind. Those devas know him thus: ‘This venerable one, by not attending to any signs, enters and dwells in the signless concentration of mind. It is possible that this venerable one, by resorting to suitable lodgings, associating with good friends, and bringing the faculties into harmony, might, for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, dwell having realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life, having made it manifest and attained it.’ Thus, Moggallāna, the knowledge arises for those devas: regarding one with remaining substrate, they know, ‘He has remaining substrate,’ and regarding one without remaining substrate, they know, ‘He is without remaining substrate.’” The Third Sutta.

๔. สีหเสนาปติสุตฺตํ

4. 4. The Sutta to General Sīha

๕๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ ปญฺญาเปตุ’’นฺติ?

57. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Vesālī, in the Great Wood, at the hall with the gabled roof. Then General Sīha went to the Blessed One, and having approached, paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, General Sīha said this to the Blessed One: “Venerable sir, is it possible to make known a fruit of giving that is visible in this life?”

‘‘เตน หิ, สีห, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, อิธ ทฺเว ปุริสา – เอโก ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, เอโก ปุริโส สทฺโธ ทานปติ [Pg.457] อนุปฺปทานรโต. ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, กํ นุ โข อรหนฺโต ปฐมํ อนุกมฺปนฺตา อนุกมฺเปยฺยุํ – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ?

“In that case, Sīha, I will question you in return on this very matter. As it pleases you, so you should answer. What do you think, Sīha? Suppose there are two men in this world. One man is without faith, avaricious, stingy, and abusive. The other man has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving. What do you think, Sīha? Which of these, out of compassion, would the Arahants first show compassion to—the man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, or the man who has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving?”

‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กินฺตํ อรหนฺโต ปฐมํ อนุกมฺปนฺตา อนุกมฺปิสฺสนฺติ! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต ตํเยว อรหนฺโต ปฐมํ อนุกมฺปนฺตา อนุกมฺเปยฺยุํ’’.

“Venerable sir, as for that man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, why would the Arahants, out of compassion, first show compassion to him? But, venerable sir, as for that man who has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving, it is he whom the Arahants, out of compassion, would first show compassion to.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, กํ นุ โข อรหนฺโต ปฐมํ อุปสงฺกมนฺตา อุปสงฺกเมยฺยุํ – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กินฺตํ อรหนฺโต ปฐมํ อุปสงฺกมนฺตา อุปสงฺกมิสฺสนฺติ! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต ตํเยว อรหนฺโต ปฐมํ อุปสงฺกมนฺตา อุปสงฺกเมยฺยุํ’’.

“What do you think, Sīha? Whom would the Arahants first approach—the man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, or the man who has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving?” “Venerable sir, as for that man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, why would the Arahants first approach him? But, venerable sir, as for that man who has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving, it is he whom the Arahants would first approach.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, กสฺส นุ โข อรหนฺโต ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺตา ปฏิคฺคณฺเหยฺยุํ – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กินฺตํ ตสฺส อรหนฺโต ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺตา ปฏิคฺคณฺหิสฺสนฺติ! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต ตสฺเสว อรหนฺโต ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺตา ปฏิคฺคณฺเหยฺยุํ’’’.

“What do you think, Sīha? From whom would the Arahants first accept a gift—the man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, or the man who has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving?” “Venerable sir, as for that man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, why would the Arahants first accept a gift from him? But, venerable sir, as for that man who has faith, is a patron of giving, and delights in repeated giving, it is from him that the Arahants would first accept a gift.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, กสฺส นุ โข อรหนฺโต ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺตา เทเสยฺยุํ – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กินฺตํ ตสฺส อรหนฺโต ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺตา เทเสสฺสนฺติ! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต ตสฺเสว อรหนฺโต ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺตา เทเสยฺยุํ’’.

“What do you think, Sīha? To which of these would the Arahants first teach the Dhamma: the man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, or the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving?” “Venerable sir, as for that man who is without faith, avaricious, stingy, and abusive, why would the Arahants first teach the Dhamma to him? But, venerable sir, as for that man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving, it is to him that the Arahants would first teach the Dhamma.”

‘‘ตํ [Pg.458] กึ มญฺญสิ, สีห, กสฺส นุ โข กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺเฉยฺย – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กินฺตํ ตสฺส กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉิสฺสติ! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต ตสฺเสว กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺเฉยฺย’’.

“What do you think, Sīha? For whom would a good reputation arise: the man who is without faith, avaricious, stingy, and a reviler, or the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving?” “Venerable sir, for the man who is without faith, avaricious, stingy, and a reviler, how could a good reputation arise? It is for the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving that a good reputation would arise.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, โก นุ โข ยํยเทว ปริสํ อุปสงฺกเมยฺย, ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ วิสารโท อุปสงฺกเมยฺย อมงฺกุภูโต – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กึ โส ยํยเทว ปริสํ อุปสงฺกมิสฺสติ, ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ วิสารโท อุปสงฺกมิสฺสติ อมงฺกุภูโต! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต โส ยํยเทว ปริสํ อุปสงฺกเมยฺย, ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ วิสารโท อุปสงฺกเมยฺย อมงฺกุภูโต’’.

“What do you think, Sīha? Who, when approaching any assembly whatsoever—whether an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—would approach confidently and unabashedly: the man who is without faith, avaricious, stingy, and a reviler, or the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving?” “Venerable sir, how could the man who is without faith, avaricious, stingy, and a reviler approach any assembly whatsoever—whether an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—confidently and unabashedly? It is the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving who would approach any assembly whatsoever—whether an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—confidently and unabashedly.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีห, โก นุ โข กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺย – ‘โย วา โส ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, โย วา โส ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต’’’ติ? ‘‘โย โส, ภนฺเต, ปุริโส อสฺสทฺโธ มจฺฉรี กทริโย ปริภาสโก, กึ โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสติ! โย จ โข โส, ภนฺเต, ปุริโส สทฺโธ ทานปติ อนุปฺปทานรโต โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺย’’.

“What do you think, Sīha? With the breaking up of the body, after death, who would be reborn in a good destination, a heavenly world: the man who is without faith, avaricious, stingy, and a reviler, or the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving?” “Venerable sir, how could the man who is without faith, avaricious, stingy, and a reviler, with the breaking up of the body, after death, be reborn in a good destination, a heavenly world? It is the man who has faith, is a donor, and delights in repeated giving who, with the breaking up of the body, after death, would be reborn in a good destination, a heavenly world.”

‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา สนฺทิฏฺฐิกานิ ทานผลานิ อกฺขาตานิ, นาหํ เอตฺถ ภควโต สทฺธาย คจฺฉามิ. อหมฺปิ เอตานิ ชานามิ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ, มํ อรหนฺโต ปฐมํ อนุกมฺปนฺตา อนุกมฺปนฺติ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ, มํ อรหนฺโต ปฐมํ อุปสงฺกมนฺตา อุปสงฺกมนฺติ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ, มยฺหํ อรหนฺโต ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺตา ปฏิคฺคณฺหนฺติ[Pg.459]. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ, มยฺหํ อรหนฺโต ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺตา เทเสนฺติ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ, มยฺหํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘สีโห เสนาปติ ทายโก การโก สงฺฆุปฏฺฐาโก’ติ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ ยํยเทว ปริสํ อุปสงฺกมามิ, ยทิ ขตฺติยปริสํ…เป… ยทิ สมณปริสํ วิสารโท อุปสงฺกมามิ อมงฺกุภูโต. ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา สนฺทิฏฺฐิกานิ ทานผลานิ อกฺขาตานิ, นาหํ เอตฺถ ภควโต สทฺธาย คจฺฉามิ. อหมฺปิ เอตานิ ชานามิ. ยญฺจ โข มํ, ภนฺเต, ภควา เอวมาห – ‘ทายโก, สีห, ทานปติ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตี’ติ. เอตาหํ น ชานามิ, เอตฺถ จ ปนาหํ, ภควโต สทฺธาย คจฺฉามี’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, สีห; เอวเมตํ, สีห! ทายโก, สีห, ทานปติ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตี’’ติ. จตุตฺถํ.

“Venerable sir, as for these visible fruits of giving that have been declared by the Blessed One, I do not proceed by faith in the Blessed One regarding them; I myself also know these things. Venerable sir, I am a giver, a donor; the Arahants, feeling compassion, first feel compassion for me. Venerable sir, I am a giver, a donor; the Arahants, approaching, first approach me. Venerable sir, I am a giver, a donor; the Arahants, accepting, first accept from me. Venerable sir, I am a giver, a donor; the Arahants, teaching the Dhamma, first teach the Dhamma to me. Venerable sir, I am a giver, a donor, and a good reputation has arisen for me: ‘General Sīha is a giver, a doer, a supporter of the Saṅgha.’ Venerable sir, I am a giver, a donor; whatever assembly I approach—whether an assembly of nobles... or an assembly of ascetics—I approach it confidently and unabashedly. These visible fruits of giving, venerable sir, have been declared by the Blessed One, and I do not proceed by faith in the Blessed One regarding them; I myself also know these things. But as to what the Blessed One has said to me—‘Sīha, a giver, a donor, with the breaking up of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world’—this I do not know. Regarding this, however, I proceed by faith in the Blessed One.” “So it is, Sīha; so it is, Sīha! A giver, Sīha, a donor, with the breaking up of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world.” Fourth.

๕. อรกฺเขยฺยสุตฺตํ

5. The Discourse on What Needs No Guarding

๕๘. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรกฺเขยฺยานิ, ตีหิ จ อนุปวชฺโช. กตมานิ จตฺตาริ ตถาคตสฺส อรกฺเขยฺยานิ? ปริสุทฺธกายสมาจาโร, ภิกฺขเว, ตถาคโต; นตฺถิ ตถาคตสฺส กายทุจฺจริตํ ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. ปริสุทฺธวจีสมาจาโร, ภิกฺขเว, ตถาคโต; นตฺถิ ตถาคตสฺส วจีทุจฺจริตํ ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. ปริสุทฺธมโนสมาจาโร, ภิกฺขเว, ตถาคโต; นตฺถิ ตถาคตสฺส มโนทุจฺจริตํ ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. ปริสุทฺธาชีโว, ภิกฺขเว, ตถาคโต; นตฺถิ ตถาคตสฺส มิจฺฉาอาชีโว ยํ ตถาคโต รกฺเขยฺย – ‘มา เม อิทํ ปโร อญฺญาสี’ติ. อิมานิ จตฺตาริ ตถาคตสฺส อรกฺเขยฺยานิ.

58. “Bhikkhus, these are the four things of the Tathāgata that need no guarding, and by three things he is irreproachable. What are the four things of the Tathāgata that need no guarding? The Tathāgata, bhikkhus, has pure bodily conduct; there is no bodily misconduct that the Tathāgata would guard, thinking, ‘May another not know this of me.’ The Tathāgata, bhikkhus, has pure verbal conduct; there is no verbal misconduct that the Tathāgata would guard, thinking, ‘May another not know this of me.’ The Tathāgata, bhikkhus, has pure mental conduct; there is no mental misconduct that the Tathāgata would guard, thinking, ‘May another not know this of me.’ The Tathāgata, bhikkhus, has a pure livelihood; there is no wrong livelihood that the Tathāgata would guard, thinking, ‘May another not know this of me.’ These are the four things of the Tathāgata that need no guarding.

‘‘กตเมหิ ตีหิ อนุปวชฺโช? สฺวากฺขาตธมฺโม, ภิกฺขเว, ตถาคโต. ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสติ – ‘อิติปิ ตฺวํ น สฺวากฺขาตธมฺโม’ติ. นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว[Pg.460], นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ.

“For which three reasons is the Tathāgata irreproachable? The Tathāgata, bhikkhus, has well-proclaimed the Dhamma. In this regard, no ascetic or brahmin, no deva, Māra, or Brahmā, nor anyone in the world can rightfully challenge me, saying: ‘For this reason, your Dhamma is not well-proclaimed.’ I do not see, bhikkhus, any ground for this. Not seeing any such ground, bhikkhus, I dwell having attained security, having attained fearlessness, having attained intrepidity.

‘‘สุปญฺญตฺตา โข ปน เม, ภิกฺขเว, สาวกานํ นิพฺพานคามินี ปฏิปทา. ยถาปฏิปนฺนา มม สาวกา อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ. ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสติ – ‘อิติปิ เต น สุปญฺญตฺตา สาวกานํ นิพฺพานคามินี ปฏิปทา. ยถาปฏิปนฺนา ตว สาวกา อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตี’ติ. นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ.

“Furthermore, bhikkhus, the path leading to Nibbāna has been well-prescribed by me for my disciples. Practicing accordingly, my disciples, through the destruction of the taints, dwell having attained the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for themselves with higher knowledge in this very life. In this regard, no ascetic or brahmin, no deva, Māra, or Brahmā, nor anyone in the world can rightfully challenge me, saying: ‘For this reason, the path leading to Nibbāna has not been well-prescribed by you for your disciples. Practicing accordingly, your disciples do not, through the destruction of the taints... dwell having realized it and attained it.’ I do not see, bhikkhus, any ground for this. Not seeing any such ground, bhikkhus, I dwell having attained security, having attained fearlessness, having attained intrepidity.

‘‘อเนกสตา โข ปน เม, ภิกฺขเว, สาวกปริสา อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ. ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสติ – ‘อิติปิ เต น อเนกสตา สาวกปริสา อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตี’ติ. นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ. อิเมหิ ตีหิ อนุปวชฺโช.

“Furthermore, bhikkhus, my assembly of disciples, many hundreds strong, through the destruction of the taints... dwell having realized it and attained it. In this regard, no ascetic or brahmin, no deva, Māra, or Brahmā, nor anyone in the world can rightfully challenge me, saying: ‘For this reason, your assembly of disciples, many hundreds strong, do not, through the destruction of the taints, dwell having attained the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for themselves with higher knowledge in this very life.’ I do not see, bhikkhus, any ground for this. Not seeing any such ground, bhikkhus, I dwell having attained security, having attained fearlessness, having attained intrepidity. For these three reasons, the Tathāgata is irreproachable.

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ตถาคตสฺส อรกฺเขยฺยานิ, อิเมหิ จ ตีหิ อนุปวชฺโช’’ติ. ปญฺจมํ.

“These, bhikkhus, are the four things of the Tathāgata that need no guarding, and for these three reasons he is irreproachable.” Fifth.

๖. กิมิลสุตฺตํ

6. 6. The Sutta on Kimila

๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กิมิลายํ วิหรติ นิจุลวเน. อถ โข อายสฺมา กิมิโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา กิมิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ?

59. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Kimilā in the Nicula Grove. Then the Venerable Kimila approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Kimila said to the Blessed One: “Venerable Sir, what is the cause, what is the reason, whereby, when the Tathāgata has passed into Parinibbāna, the good Dhamma does not last long?”

‘‘อิธ[Pg.461], กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ธมฺเม อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สงฺเฆ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สิกฺขาย อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สมาธิสฺมึ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, อปฺปมาเท อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ปฏิสนฺถาเร อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ.

“Here, Kimila, when the Tathāgata has passed into Parinibbāna, the monks, nuns, male lay followers, and female lay followers dwell without reverence and deference towards the Teacher; they dwell without reverence and deference towards the Dhamma; they dwell without reverence and deference towards the Saṅgha; they dwell without reverence and deference towards the training; they dwell without reverence and deference towards concentration; they dwell without reverence and deference towards heedfulness; they dwell without reverence and deference towards cordiality. This, Kimila, is the cause, this is the reason, whereby, when the Tathāgata has passed into Parinibbāna, the good Dhamma does not last long.”

‘‘โก ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ธมฺเม สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สงฺเฆ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สิกฺขาย สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สมาธิสฺมึ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, อปฺปมาเท สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ปฏิสนฺถาเร สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Venerable Sir, what then is the cause, what is the reason, whereby, when the Tathāgata has passed into Parinibbāna, the good Dhamma lasts long?” “Here, Kimila, when the Tathāgata has passed into Parinibbāna, the monks, nuns, male lay followers, and female lay followers dwell with reverence and deference towards the Teacher; they dwell with reverence and deference towards the Dhamma; they dwell with reverence and deference towards the Saṅgha; they dwell with reverence and deference towards the training; they dwell with reverence and deference towards concentration; they dwell with reverence and deference towards heedfulness; they dwell with reverence and deference towards cordiality. This, Kimila, is the cause, this is the reason, whereby, when the Tathāgata has passed into Parinibbāna, the good Dhamma lasts long.” Sixth.

๗. สตฺตธมฺมสุตฺตํ

7. 7. The Sutta on Seven Qualities

๖๐. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, ปฏิสลฺลีโน โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, สติมา โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ. สตฺตมํ.

60. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities, before long, through the destruction of the taints, would realize for himself with direct knowledge, and enter and dwell in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, in this very life. With which seven? Here, bhikkhus, a bhikkhu has faith, is virtuous, is learned, is secluded, has aroused energy, is mindful, and is wise. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities, before long, through the destruction of the taints, would realize for himself with direct knowledge, and enter and dwell in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, in this very life.” Seventh.

๘. ปจลายมานสุตฺตํ

8. 8. The Sutta on Nodding Off

๖๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน มคเธสุ กลฺลวาฬปุตฺตคาเม ปจลายมาโน นิสินฺโน [Pg.462] โหติ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ มคเธสุ กลฺลวาฬปุตฺตคาเม ปจลายมานํ นิสินฺนํ. ทิสฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – ภคฺเคสุ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย อนฺตรหิโต มคเธสุ กลฺลวาฬปุตฺตคาเม อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ –

61. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Bhaggas at Susumāragiri in the Bhesakaḷā Grove, the deer sanctuary. Now at that time, the Venerable Mahāmoggallāna was sitting nodding off in the village of Kallavāḷaputta in Magadha. The Blessed One, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, saw the Venerable Mahāmoggallāna sitting nodding off in the village of Kallavāḷaputta in Magadha. Having seen him—just as a strong man might stretch out his bent arm or bend his stretched-out arm—in the same way, the Blessed One vanished from among the Bhaggas at Susumāragiri in the Bhesakaḷā Grove, the deer sanctuary, and reappeared in front of the Venerable Mahāmoggallāna in the village of Kallavāḷaputta in Magadha. The Blessed One sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One said this to the Venerable Mahāmoggallāna:

‘‘ปจลายสิ โน ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, ปจลายสิ โน ตฺวํ, โมคฺคลฺลานา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตสฺมาติห, โมคฺคลฺลาน, ยถาสญฺญิสฺส เต วิหรโต ตํ มิทฺธํ โอกฺกมติ, ตํ สญฺญํ มา มนสากาสิ, ตํ สญฺญํ มา พหุลมกาสิ. ฐานํ โข ปเนตํ, โมคฺคลฺลาน, วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ’’.

“Are you nodding off, Moggallāna? Are you nodding off, Moggallāna?” “Yes, Venerable Sir.” “Therefore, Moggallāna, whatever perception you are dwelling upon when that drowsiness assails you, you should not attend to that perception; you should not cultivate it frequently. It is possible, Moggallāna, that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.”

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกยฺยาสิ อนุวิจาเรยฺยาสิ, มนสา อนุเปกฺเขยฺยาสิ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, you should think about and ponder the Dhamma with your mind as you have heard it and learned it; you should mentally review it. It is possible that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กเรยฺยาสิ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, you should recite the Dhamma in detail as you have heard it and learned it. It is possible that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, อุโภ กณฺณโสตานิ อาวิญฺเฉยฺยาสิ, ปาณินา คตฺตานิ อนุมชฺเชยฺยาสิ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, you should pull both your earlobes and rub your limbs with your hand. It is possible that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, อุฏฺฐายาสนา อุทเกน อกฺขีนิ อนุมชฺชิตฺวา ทิสา อนุวิโลเกยฺยาสิ[Pg.463], นกฺขตฺตานิ ตารกรูปานิ อุลฺโลเกยฺยาสิ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, having risen from your seat and rubbed your eyes with water, you should look around at the directions and look up at the constellations and the starry forms. It is possible that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, อาโลกสญฺญํ มนสิ กเรยฺยาสิ, ทิวาสญฺญํ อธิฏฺฐเหยฺยาสิ – ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา. อิติ วิวเฏน เจตสา อปริโยนทฺเธน สปฺปภาสํ จิตฺตํ ภาเวยฺยาสิ. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, you should attend to the perception of light; you should establish the perception of daytime. As by day, so by night; as by night, so by day. Thus, with a mind that is open and unobstructed, you should develop a mind endowed with luminosity. It is possible that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, ปจฺฉาปุเรสญฺญี จงฺกมํ อธิฏฺฐเหยฺยาสิ อนฺโตคเตหิ อินฺทฺริเยหิ อพหิคเตน มานเสน. ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, you should resolve on walking meditation, perceiving what is behind and before, with your senses turned inward and your mind not directed outward. It is possible that by dwelling thus, that drowsiness of yours may be abandoned.

‘‘โน เจ เต เอวํ วิหรโต ตํ มิทฺธํ ปหีเยถ, ตโต ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปยฺยาสิ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา. ปฏิพุทฺเธน จ เต, โมคฺคลฺลาน, ขิปฺปญฺเญว ปจฺจุฏฺฐาตพฺพํ – ‘น เสยฺยสุขํ น ปสฺสสุขํ น มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหริสฺสามี’ติ. เอวญฺหิ เต, โมคฺคลฺลาน, สิกฺขิตพฺพํ.

“If, while you are dwelling thus, that drowsiness is not abandoned, then, Moggallāna, you should adopt the lion’s posture, lying on your right side, placing one foot slightly over the other, mindful and clearly comprehending, having attended to the perception of rising. And upon awakening, Moggallāna, you should rise quickly, thinking: ‘I will not dwell devoted to the pleasure of lying down, the pleasure of reclining, the pleasure of drowsiness.’ Thus, Moggallāna, should you train.

‘‘ตสฺมาติห, โมคฺคลฺลาน, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘น อุจฺจาโสณฺฑํ ปคฺคเหตฺวา กุลานิ อุปสงฺกมิสฺสามี’ติ. เอวญฺหิ เต, โมคฺคลฺลาน, สิกฺขิตพฺพํ. สเจ, โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ อุจฺจาโสณฺฑํ ปคฺคเหตฺวา กุลานิ อุปสงฺกมติ, สนฺติ หิ, โมคฺคลฺลาน, กุเลสุ กิจฺจกรณียานิ. เยหิ มนุสฺสา อาคตํ ภิกฺขุํ น มนสิ กโรนฺติ, ตตฺร ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘โกสุ นาม อิทานิ มํ อิมสฺมึ กุเล ปริภินฺทิ, วิรตฺตรูปา ทานิเม มยิ มนุสฺสา’ติ. อิติสฺส อลาเภน มงฺกุภาโว, มงฺกุภูตสฺส อุทฺธจฺจํ, อุทฺธตสฺส อสํวโร, อสํวุตสฺส อารา จิตฺตํ สมาธิมฺหา.

“Therefore, Moggallāna, you should train thus: ‘I will not approach families holding my trunk up high.’ Thus, Moggallāna, should you train. For if, Moggallāna, a bhikkhu approaches families holding his trunk up high, there are things to be done in those families, on account of which people do not pay attention to the bhikkhu who has come. Then it occurs to the bhikkhu: ‘Who now has caused a rift between me and this family? These people now seem disaffected towards me.’ Thus, from not receiving anything, he becomes downcast; being downcast, he becomes agitated; being agitated, he is unrestrained; and for one who is unrestrained, the mind is far from concentration.

‘‘ตสฺมาติห, โมคฺคลฺลาน, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘น วิคฺคาหิกกถํ กเถสฺสามี’ติ. เอวญฺหิ เต, โมคฺคลฺลาน, สิกฺขิตพฺพํ. วิคฺคาหิกาย, โมคฺคลฺลาน, กถาย สติ [Pg.464] กถาพาหุลฺลํ ปาฏิกงฺขํ, กถาพาหุลฺเล สติ อุทฺธจฺจํ, อุทฺธตสฺส อสํวโร, อสํวุตสฺส อารา จิตฺตํ สมาธิมฺหา. นาหํ, โมคฺคลฺลาน, สพฺเพเหว สํสคฺคํ วณฺณยามิ. น ปนาหํ, โมคฺคลฺลาน, สพฺเพเหว สํสคฺคํ น วณฺณยามิ. สคหฏฺฐปพฺพชิเตหิ โข อหํ, โมคฺคลฺลาน, สํสคฺคํ น วณฺณยามิ. ยานิ จ โข ตานิ เสนาสนานิ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ วิชนวาตานิ มนุสฺสราหสฺเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ ตถารูเปหิ เสนาสเนหิ สํสคฺคํ วณฺณยามี’’ติ.

“Therefore, Moggallāna, you should train thus: ‘I will not speak contentious talk.’ Thus, Moggallāna, should you train. When there is contentious talk, Moggallāna, a profusion of talk is to be expected. When there is a profusion of talk, agitation is to be expected. For one who is agitated, there is no restraint. For one who is unrestrained, the mind is far from concentration. I do not, Moggallāna, praise association with everyone. Nor, again, do I not praise all association. I do not praise association with householders and the ordained. But as for those dwellings that are quiet, with little noise, free from the bustle of people, secluded from human traffic, and suitable for solitude—I praise association with dwellings of such a kind.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ?

When this was said, the Venerable Mahāmoggallāna said this to the Blessed One: 'Venerable Sir, to what extent is a bhikkhu, in brief, liberated through the destruction of craving, one who has reached the ultimate end, attained ultimate security from the bonds, lived the ultimate holy life, reached the ultimate consummation, and is the best among gods and humans?'

‘‘อิธ, โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุโน สุตํ โหติ – ‘สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสายา’ติ; เอวญฺเจตํ, โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุโน สุตํ โหติ – ‘สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสายา’ติ. โส สพฺพํ ธมฺมํ อภิชานาติ, สพฺพํ ธมฺมํ อภิญฺญาย สพฺพํ ธมฺมํ ปริชานาติ. สพฺพํ ธมฺมํ ปริญฺญาย ยํกิญฺจิ เวทนํ เวทิยติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา. โส ตาสุ เวทนาสุ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ, วิราคานุปสฺสี วิหรติ, นิโรธานุปสฺสี วิหรติ, ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี วิหรติ. โส ตาสุ เวทนาสุ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรนฺโต วิราคานุปสฺสี วิหรนฺโต นิโรธานุปสฺสี วิหรนฺโต ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี วิหรนฺโต น กิญฺจิ โลเก อุปาทิยติ, อนุปาทิยํ น ปริตสฺสติ, อปริตสฺสํ ปจฺจตฺตํเยว ปรินิพฺพายติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. เอตฺตาวตา โข, โมคฺคลฺลาน, ภิกฺขุ สํขิตฺเตน ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺโต โหติ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

"Here, Moggallāna, a bhikkhu has heard: 'All phenomena are not suitable for adherence.' And so, Moggallāna, a bhikkhu has heard this: 'All phenomena are not suitable for adherence.' He directly knows all phenomena; having directly known all phenomena, he fully understands all phenomena. Having fully understood all phenomena, whatever feeling he experiences—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—he dwells contemplating impermanence in those feelings, he dwells contemplating dispassion, he dwells contemplating cessation, he dwells contemplating relinquishment. Dwelling thus contemplating impermanence, contemplating dispassion, contemplating cessation, and contemplating relinquishment in those feelings, he does not cling to anything in the world. Not clinging, he does not yearn. Not yearning, he personally attains Parinibbāna. He understands: 'Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.' To this extent, Moggallāna, a bhikkhu is, in brief, liberated through the destruction of craving, one who has reached the ultimate end, attained ultimate security from the bonds, lived the ultimate holy life, reached the ultimate consummation, and is the best among gods and humans. The Eighth."

๙. เมตฺตสุตฺตํ

9. The Discourse on Loving-Kindness

๖๒. ‘‘มา[Pg.465], ภิกฺขเว, ปุญฺญานํ ภายิตฺถ. สุขสฺเสตํ, ภิกฺขเว, อธิวจนํ ยทิทํ ปุญฺญานิ. อภิชานามิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, ทีฆรตฺตํ กตานํ ปุญฺญานํ ทีฆรตฺตํ อิฏฺฐํ กนฺตํ มนาปํ วิปากํ ปจฺจนุภูตํ. สตฺต วสฺสานิ เมตฺตํ จิตฺตํ ภาเวสึ. สตฺต วสฺสานิ เมตฺตํ จิตฺตํ ภาเวตฺวา สตฺต สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป นยิมํ โลกํ ปุนาคมาสึ. สํวฏฺฏมาเน สุทาหํ, ภิกฺขเว, โลเก อาภสฺสรูปโค โหมิ, วิวฏฺฏมาเน โลเก สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชามิ.

62. "Bhikkhus, do not be afraid of meritorious deeds. 'Meritorious deeds,' bhikkhus, is a designation for happiness. Indeed, bhikkhus, I know from direct experience the desirable, pleasing, and agreeable result, experienced for a long time, of meritorious deeds done for a long time. For seven years I developed a mind of loving-kindness. Having developed a mind of loving-kindness for seven years, for seven aeons of contraction and expansion I did not come again to this world. When the world was contracting, bhikkhus, I went to the Ābhassara realm. When the world was expanding, I arose in an empty Brahma-mansion."

‘‘ตตฺร สุทํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมา โหมิ มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี. ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, สกฺโก อโหสึ เทวานมินฺโท; อเนกสตกฺขตฺตุํ ราชา อโหสึ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิมานิ สตฺต รตนานิ อเหสุํ, เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ, หตฺถิรตนํ, อสฺสรตนํ, มณิรตนํ, อิตฺถิรตนํ, คหปติรตนํ, ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปน เม, ภิกฺขเว, ปุตฺตา อเหสุํ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสิ’’นฺติ.

"There, bhikkhus, I was Brahmā, Mahābrahmā, the Conqueror, the Unconquered, the All-Seeing, the Wielder of Power. Thirty-six times, bhikkhus, I was Sakka, lord of the devas. Many hundreds of times I was a wheel-turning monarch, a righteous king, a king of righteousness, a conqueror of the four quarters, who had attained stability in the country, possessing the seven treasures. These, bhikkhus, were my seven treasures: the wheel-treasure, the elephant-treasure, the horse-treasure, the jewel-treasure, the woman-treasure, the householder-treasure, and the counselor-treasure as the seventh. I had over a thousand sons, bhikkhus, who were brave, heroic in form, and crushers of others' armies. Having conquered this earth bounded by the ocean, I dwelt ruling over it without rod, without weapon, by the Dhamma."

‘‘ปสฺส ปุญฺญานํ วิปากํ, กุสลานํ สุเขสิโน ;

เมตฺตํ จิตฺตํ วิภาเวตฺวา, สตฺต วสฺสานิ ภิกฺขโว ;

สตฺตสํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป, นยิมํ โลกํ ปุนาคมึ.

"O seekers of happiness, behold the result of meritorious deeds, of wholesome actions! O bhikkhus, having developed a mind of loving-kindness for seven years, for seven aeons of contraction and expansion, I did not come to this world again."

‘‘สํวฏฺฏมาเน โลกมฺหิ, โหมิ อาภสฺสรูปโค;

วิวฏฺฏมาเน โลกสฺมึ, สุญฺญพฺรหฺมูปโค อหุํ.

"When the world was contracting, I went to the Ābhassara realm. When the world was expanding, I went to the empty Brahma realm."

‘‘สตฺตกฺขตฺตุํ มหาพฺรหฺมา, วสวตฺตี ตทา อหุํ;

ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท, เทวรชฺชมการยึ.

"Seven times I was then Mahābrahmā, the Wielder of Power; thirty-six times, as lord of the devas, I exercised divine sovereignty."

‘‘จกฺกวตฺตี [Pg.466] อหุํ ราชา, ชมฺพุมณฺฑสฺส อิสฺสโร;

มุทฺธาวสิตฺโต ขตฺติโย, มนุสฺสาธิปตี อหุํ.

"I was a wheel-turning king, lord of the continent of Jambudīpa; an anointed khattiya, I was a lord of men."

‘‘อทณฺเฑน อสตฺเถน, วิเชยฺย ปถวึ อิมํ;

อสาหเสน กมฺเมน, สเมน อนุสาสิ ตํ.

"Without rod and without weapon I conquered this earth; without violence, by just means, I governed it."

‘‘ธมฺเมน รชฺชํ กาเรตฺวา, อสฺมึ ปถวิมณฺฑเล;

มหทฺธเน มหาโภเค, อฑฺเฒ อชายิหํ กุเล.

"Having exercised kingship righteously on this circle of the earth, I was born into a wealthy family of great riches and great possessions."

‘‘สพฺพกาเมหิ สมฺปนฺเน, รตเนหิ จ สตฺตหิ;

พุทฺธา สงฺคาหกา โลเก, เตหิ เอตํ สุเทสิตํ.

"Endowed with all sensual pleasures and with the seven treasures—in the world, the Buddhas are benefactors; by them this has been well-taught."

‘‘เอโส เหตุ มหนฺตสฺส, ปถพฺโย เม น วิปชฺชติ ;

ปหูตวิตฺตูปกรโณ, ราชา โหติ ปตาปวา.

"This is the cause of greatness, whereby my sovereignty over the earth does not perish. A king becomes majestic, with abundant wealth and resources."

‘‘อิทฺธิมา ยสวา โหติ, ชมฺพุมณฺฑสฺส อิสฺสโร;

โก สุตฺวา นปฺปสีเทยฺย, อปิ กณฺหาภิชาติโย.

"The lord of the continent of Jambudīpa becomes powerful and renowned. Who, having heard this, would not be inspired with faith, even one of dark birth?"

‘‘ตสฺมา หิ อตฺตกาเมน, มหตฺตมภิกงฺขตา;

สทฺธมฺโม ครุกาตพฺโพ, สรํ พุทฺธานสาสน’’นฺติ. นวมํ;

"Therefore, one who desires their own welfare, aspiring to greatness, should revere the good Dhamma, remembering the teaching of the Buddhas. The Ninth."

๑๐. ภริยาสุตฺตํ

10. The Discourse on Wives

๖๓. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อนาถปิณฺฑิกสฺส คหปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. เตน โข ปน สมเยน อนาถปิณฺฑิกสฺส คหปติสฺส นิเวสเน มนุสฺสา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา โหนฺติ. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

63. Then, in the morning, the Blessed One, having dressed and taken his bowl and robe, approached the dwelling of the householder Anāthapiṇḍika. Having approached, he sat down on the prepared seat. Now at that time, in the dwelling of the householder Anāthapiṇḍika, people were making loud and great noises. Then the householder Anāthapiṇḍika approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. To the householder Anāthapiṇḍika, who was sitting to one side, the Blessed One said this:

‘‘กึ [Pg.467] นุ เต, คหปติ, นิเวสเน มนุสฺสา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘อยํ, ภนฺเต, สุชาตา ฆรสุณฺหา อฑฺฒกุลา อานีตา. สา เนว สสฺสุํ อาทิยติ, น สสุรํ อาทิยติ, น สามิกํ อาทิยติ, ภควนฺตมฺปิ น สกฺกโรติ น ครุํ กโรติ น มาเนติ น ปูเชตี’’ติ.

“Why now, householder, are the people in your dwelling making loud and great noises, like fishermen, I think, at a place where fish are plundered?” “Venerable sir, this daughter-in-law of the house, Sujātā, was brought from a wealthy family. She does not regard her mother-in-law, nor her father-in-law, nor her husband. She does not honor, respect, esteem, or revere even the Blessed One.”

อถ โข ภควา สุชาตํ ฆรสุณฺหํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ, สุชาเต’’ติ! ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สุชาตา ฆรสุณฺหา ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สุชาตํ ฆรสุณฺหํ ภควา เอตทโวจ –

Then the Blessed One addressed Sujātā, the daughter-in-law of the house: “Come, Sujātā!” “Yes, venerable sir,” Sujātā, the daughter-in-law of the house, replied to the Blessed One, and she approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, she sat down to one side. To Sujātā, the daughter-in-law of the house, who was sitting to one side, the Blessed One said this:

‘‘สตฺต โข อิมา, สุชาเต, ปุริสสฺส ภริยาโย. กตมา สตฺต? วธกสมา, โจรีสมา, อยฺยสมา, มาตาสมา, ภคินีสมา, สขีสมา, ทาสีสมา. อิมา โข, สุชาเต, สตฺต ปุริสสฺส ภริยาโย. ตาสํ ตฺวํ กตมา’’ติ? ‘‘น โข อหํ, ภนฺเต, อิมสฺส ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ. สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถาหํ อิมสฺส ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส วิตฺถาเรน อตฺถํ ชาเนยฺย’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, สุชาเต, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข สุชาตา ฆรสุณฺหา ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“Sujātā, there are these seven kinds of wives for a man. Which seven? A wife like a slayer, a wife like a thief, a wife like a master, a wife like a mother, a wife like a sister, a wife like a friend, and a wife like a handmaid. These, Sujātā, are the seven kinds of wives for a man. Of these, which are you?” “Venerable sir, I do not understand in detail the meaning of this which has been stated in brief by the Blessed One. It would be good, venerable sir, if the Blessed One would teach the Dhamma in such a way that I might understand in detail the meaning of this which has been stated in brief by the Blessed One.” “In that case, Sujātā, listen and apply your mind well; I will speak.” “Yes, venerable sir,” Sujātā, the daughter-in-law of the house, responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ปทุฏฺฐจิตฺตา อหิตานุกมฺปินี,อญฺเญสุ รตฺตา อติมญฺญเต ปตึ;

ธเนน กีตสฺส วธาย อุสฺสุกา,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘วธา จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“She who has a corrupt mind, is not compassionate for his welfare, is infatuated with others, and despises her husband; who, having been bought with wealth, is eager for his murder—such a wife of a man is called a slayer-wife.”

‘‘ยํ อิตฺถิยา วินฺทติ สามิโก ธนํ,สิปฺปํ วณิชฺชญฺจ กสึ อธิฏฺฐหํ;

อปฺปมฺปิ ตสฺส อปหาตุมิจฺฉติ,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘โจรี จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“Whatever wealth the husband obtains—undertaking a craft, or commerce, or agriculture—even a little of that she desires to take away. Such a wife of a man is called a thief-wife.”

‘‘อกมฺมกามา [Pg.468] อลสา มหคฺฆสา,ผรุสา จ จณฺฑี ทุรุตฺตวาทินี;

อุฏฺฐายกานํ อภิภุยฺย วตฺตติ,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘อยฺยา จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“Unwilling to work, lazy, a great eater, harsh, fierce, and a speaker of harsh words; she lives by overpowering her industrious husband. Such a wife of a man is called a master-wife.”

‘‘ยา สพฺพทา โหติ หิตานุกมฺปินี,มาตาว ปุตฺตํ อนุรกฺขเต ปตึ;

ตโต ธนํ สมฺภตมสฺส รกฺขติ,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘มาตา จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“She who is always compassionate for his welfare, and protects her husband as a mother protects her son; she guards the wealth he has accumulated. Such a wife of a man is called a mother-wife.”

‘‘ยถาปิ เชฏฺฐา ภคินี กนิฏฺฐกา,สคารวา โหติ สกมฺหิ สามิเก;

หิรีมนา ภตฺตุวสานุวตฺตินี,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘ภคินี จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“She who is respectful towards her own husband, just as a younger sister is towards an elder; conscientious, she lives in accordance with her husband’s will. Such a wife of a man is called a sister-wife.”

‘‘ยาจีธ ทิสฺวาน ปตึ ปโมทติ,สขี สขารํว จิรสฺสมาคตํ;

โกเลยฺยกา สีลวตี ปติพฺพตา,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘สขี จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“She who, on seeing her husband, rejoices, like a friend seeing a friend who has returned after a long time; she is of good family, virtuous, and devoted to her husband. Such a wife of a man is called a friend-wife.”

‘‘อกฺกุทฺธสนฺตา วธทณฺฑตชฺชิตา,อทุฏฺฐจิตฺตา ปติโน ติติกฺขติ;

อกฺโกธนา ภตฺตุวสานุวตฺตินี,ยา เอวรูปา ปุริสสฺส ภริยา;

‘ทาสี จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ.

“Though threatened with punishment by the rod, she is not angry or agitated; with a mind free from hate, she endures her husband. Free from anger, she lives in accordance with her husband’s will. Such a wife of a man is called a handmaid-wife.”

‘‘ยาจีธ ภริยา วธกาติ วุจฺจติ,‘โจรี จ อยฺยา’ติ จ ยา ปวุจฺจติ;

ทุสฺสีลรูปา ผรุสา อนาทรา,กายสฺส เภทา นิรยํ วชนฺติ ตา.

“The wife who is here called a slayer, and she who is called a thief, and she who is called a master—these wives, being of immoral nature, harsh, and disrespectful, at the breaking up of the body, go to hell.”

‘‘ยาจีธ [Pg.469] มาตา ภคินี สขีติ จ,‘ทาสี จ ภริยา’ติ จ สา ปวุจฺจติ;

สีเล ฐิตตฺตา จิรรตฺตสํวุตา,กายสฺส เภทา สุคตึ วชนฺติ ตา’’ติ.

“And she who is here called a mother, a sister, a friend, and she who is called a handmaid-wife—these wives, established in virtue and long restrained, at the breaking up of the body, go to a good destination.”

‘‘อิมา โข, สุชาเต, สตฺต ปุริสสฺส ภริยาโย. ตาสํ ตฺวํ กตมา’’ติ? ‘‘อชฺชตคฺเค มํ, ภนฺเต, ภควา ทาสีสมํ สามิกสฺส ภริยํ ธาเรตู’’ติ. ทสมํ.

“These, Sujātā, are the seven kinds of wives for a man. Of these, which are you?” “From this day forward, venerable sir, may the Blessed One regard me as a wife to her husband who is like a handmaid.”

๑๑. โกธนสุตฺตํ

11. The Discourse on the Angry Person

๖๔. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สปตฺตกนฺตา สปตฺตกรณา โกธนํ อาคจฺฉนฺติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา. กตเม สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ ทุพฺพณฺโณ อสฺสา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส วณฺณวตาย นนฺทติ. โกธโนยํ, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคโล โกธาภิภูโต โกธปเรโต, กิญฺจาปิ โส โหติ สุนฺหาโต สุวิลิตฺโต กปฺปิตเกสมสฺสุ โอทาตวตฺถวสโน ; อถ โข โส ทุพฺพณฺโณว โหติ โกธาภิภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา.

64. “Bhikkhus, there are these seven things, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that come to an angry woman or man. What seven? Here, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, may this one be ill-favored!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in the good looks of an enemy. This angry person, bhikkhus, overwhelmed by anger, overcome by anger, even if he is well-bathed, well-anointed, with trimmed hair and beard, and dressed in white clothes, is still ill-favored, being overwhelmed by anger. This, bhikkhus, is the first thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes to an angry woman or man.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ ทุกฺขํ สเยยฺยา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส สุขเสยฺยาย นนฺทติ. โกธโนยํ, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคโล โกธาภิภูโต โกธปเรโต, กิญฺจาปิ โส ปลฺลงฺเก เสติ โคนกตฺถเต ปฏลิกตฺถเต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรเณ สอุตฺตรจฺฉเท อุภโตโลหิตกูปธาเน; อถ โข โส ทุกฺขญฺเญว เสติ โกธาภิภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา.

“Furthermore, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, may this person sleep in misery!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in an enemy's comfortable sleep. This angry person, bhikkhus, overwhelmed by anger, overcome by anger, even though he may sleep on a couch with long-fleeced covers, woolen coverlets with floral designs, and a spread of the finest antelope hide, with a canopy above and red cushions at both ends, he still sleeps in misery, being overwhelmed by anger. This, bhikkhus, is the second thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes upon an angry person, whether a woman or a man.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ น ปจุรตฺโถ อสฺสา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส ปจุรตฺถตาย นนฺทติ. โกธโนยํ, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคโล โกธาภิภูโต โกธปเรโต, อนตฺถมฺปิ คเหตฺวา ‘อตฺโถ เม คหิโต’ติ มญฺญติ[Pg.470], อตฺถมฺปิ คเหตฺวา ‘อนตฺโถ เม คหิโต’ติ มญฺญติ. ตสฺสิเม ธมฺมา อญฺญมญฺญํ วิปจฺจนีกา คหิตา ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ โกธาภิภูตสฺส. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา.

“Furthermore, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, may this person not have great success!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in an enemy's great success. This angry person, bhikkhus, overwhelmed by anger, overcome by anger, takes up what is not beneficial and thinks, ‘I have taken up what is beneficial.’ He takes up what is beneficial and thinks, ‘I have taken up what is not beneficial.’ For one overwhelmed by anger, these things, being taken up in a mutually contradictory way, lead to his harm and suffering for a long time. This, bhikkhus, is the third thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes upon an angry person, whether a woman or a man.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ น โภควา อสฺสา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส โภควตาย นนฺทติ. โกธนสฺส, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคลสฺส โกธาภิภูตสฺส โกธปเรตสฺส, เยปิสฺส เต โหนฺติ โภคา อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา เสทาวกฺขิตฺตา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา, เตปิ ราชาโน ราชโกสํ ปเวเสนฺติ โกธาภิภูตสฺส. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา.

“Furthermore, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, may this person not be wealthy!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in an enemy's wealth. For an angry person, bhikkhus, one who is overwhelmed by anger, overcome by anger, whatever wealth he has acquired through initiative and effort, amassed by the strength of his arms, earned by his sweat, and which is righteous and righteously gained—even that, kings confiscate for the royal treasury from one who is overwhelmed by anger. This, bhikkhus, is the fourth thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes upon an angry person, whether a woman or a man.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ น ยสวา อสฺสา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส ยสวตาย นนฺทติ. โกธโนยํ, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคโล โกธาภิภูโต โกธปเรโต, โยปิสฺส โส โหติ ยโส อปฺปมาทาธิคโต, ตมฺหาปิ ธํสติ โกธาภิภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา.

“Furthermore, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, may this person not have a good reputation!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in an enemy's good reputation. This angry person, bhikkhus, overwhelmed by anger, overcome by anger, whatever reputation he has gained through diligence, he falls away from it, being overwhelmed by anger. This, bhikkhus, is the fifth thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes upon an angry person, whether a woman or a man.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ น มิตฺตวา อสฺสา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส มิตฺตวตาย นนฺทติ. โกธนํ, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคลํ โกธาภิภูตํ โกธปเรตํ, เยปิสฺส เต โหนฺติ มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา, เตปิ อารกา ปริวชฺชนฺติ โกธาภิภูตํ. อยํ, ภิกฺขเว, ฉฏฺโฐ ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา.

“Furthermore, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, may this person have no friends!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in an enemy's having friends. An angry person, bhikkhus, one who is overwhelmed by anger, overcome by anger—even his friends, companions, relatives, and kin avoid him from afar. This, bhikkhus, is the sixth thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes upon an angry person, whether a woman or a man.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส เอวํ อิจฺฉติ – ‘อโห วตายํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺยา’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? น, ภิกฺขเว, สปตฺโต สปตฺตสฺส สุคติคมเน นนฺทติ. โกธโนยํ, ภิกฺขเว, ปุริสปุคฺคโล โกธาภิภูโต โกธปเรโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย…เป… กายสฺส [Pg.471] เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ โกธาภิภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ธมฺโม สปตฺตกนฺโต สปตฺตกรโณ โกธนํ อาคจฺฉติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ธมฺมา สปตฺตกนฺตา สปตฺตกรณา โกธนํ อาคจฺฉนฺติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา’’ติ.

“Furthermore, bhikkhus, an enemy wishes of an enemy: ‘Oh, with the breakup of the body, after death, may this person be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell!’ For what reason? Bhikkhus, an enemy does not delight in an enemy's going to a good destination. This angry person, bhikkhus, overwhelmed by anger, overcome by anger, engages in misconduct by body, speech, and mind. Having engaged in misconduct by body, speech, and mind, with the breakup of the body, after death, being overwhelmed by anger, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. This, bhikkhus, is the seventh thing, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that comes upon an angry person, whether a woman or a man. These, bhikkhus, are the seven things, pleasing to an enemy and bringing about what an enemy wants, that come upon an angry person, whether a woman or a man.”

‘‘โกธโน ทุพฺพณฺโณ โหติ, อโถ ทุกฺขมฺปิ เสติ โส;

อโถ อตฺถํ คเหตฺวาน, อนตฺถํ อธิปชฺชติ.

“An angry person is ill-favored, and he also sleeps in misery. Then, having taken up what is for his welfare, he falls into misfortune.”

‘‘ตโต กาเยน วาจาย, วธํ กตฺวาน โกธโน;

โกธาภิภูโต ปุริโส, ธนชานึ นิคจฺฉติ.

“Then, having committed an act of violence by body or speech, the angry person, overwhelmed by anger, incurs a loss of wealth.”

‘‘โกธสมฺมทสมฺมตฺโต, อายสกฺยํ นิคจฺฉติ;

ญาติมิตฺตา สุหชฺชา จ, ปริวชฺชนฺติ โกธนํ.

“Intoxicated with the intoxication of anger, one comes to disrepute. Relatives, friends, and companions avoid the angry person.”

‘‘อนตฺถชนโน โกโธ, โกโธ จิตฺตปฺปโกปโน;

ภยมนฺตรโต ชาตํ, ตํ ชโน นาวพุชฺฌติ.

“Anger is a source of misfortune, anger agitates the mind. The danger that is born from within—this the common person does not understand.”

‘‘กุทฺโธ อตฺถํ น ชานาติ, กุทฺโธ ธมฺมํ น ปสฺสติ;

อนฺธตมํ ตทา โหติ, ยํ โกโธ สหเต นรํ.

“An angry person does not know what is beneficial, an angry person does not see the Dhamma; blinding darkness then exists when anger overwhelms a person.”

‘‘ยํ กุทฺโธ อุปโรเธติ, สุกรํ วิย ทุกฺกรํ;

ปจฺฉา โส วิคเต โกเธ, อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ.

“An angry person obstructs a difficult deed as if it were easy; later, when his anger has subsided, he is tormented as if burned by fire.”

‘‘ทุมฺมงฺกุยํ ปทสฺเสติ, ธูมํ ธูมีว ปาวโก;

ยโต ปตายติ โกโธ, เยน กุชฺฌนฺติ มานวา.

“When anger arises, by which people become enraged, he displays his lack of dignity, just as a smoky fire displays its smoke.”

‘‘นาสฺส หิรี น โอตฺตปฺปํ, น วาโจ โหติ คารโว;

โกเธน อภิภูตสฺส, น ทีปํ โหติ กิญฺจนํ.

“For him there is no shame, no moral dread, nor is there respect for words; for one overwhelmed by anger, there is no refuge whatsoever.”

‘‘ตปนียานิ กมฺมานิ, ยานิ ธมฺเมหิ อารกา;

ตานิ อาโรจยิสฺสามิ, ตํ สุณาถ ยถา ตถํ.

“Tormenting deeds that are far from the Dhamma, those I will declare; listen to that as it truly is.”

‘‘กุทฺโธ หิ ปิตรํ หนฺติ, หนฺติ กุทฺโธ สมาตรํ;

กุทฺโธ หิ พฺราหฺมณํ หนฺติ, หนฺติ กุทฺโธ ปุถุชฺชนํ.

“An angry person kills his father; an angry person kills his own mother. An angry person kills a holy man; an angry person kills an ordinary person.”

‘‘ยาย [Pg.472] มาตุ ภโต โปโส, อิมํ โลกํ อเวกฺขติ;

ตมฺปิ ปาณททึ สนฺตึ, หนฺติ กุทฺโธ ปุถุชฺชโน.

“The mother by whom a person is nourished and sees this world—even her, the peaceful life-giver, an angry ordinary person kills.”

‘‘อตฺตูปมา หิ เต สตฺตา, อตฺตา หิ ปรโม ปิโย;

หนฺติ กุทฺโธ ปุถุตฺตานํ, นานารูเปสุ มุจฺฉิโต.

“Beings take themselves as the standard, for the self is supremely dear; yet an angry person, infatuated with various forms, kills himself in many ways.”

‘‘อสินา หนฺติ อตฺตานํ, วิสํ ขาทนฺติ มุจฺฉิตา;

รชฺชุยา พชฺฌ มียนฺติ, ปพฺพตามปิ กนฺทเร.

“With a sword they kill themselves; deluded, they eat poison; having bound themselves with a rope, they die; they fall from a mountain or into a ravine.”

‘‘ภูนหจฺจานิ กมฺมานิ, อตฺตมารณิยานิ จ;

กโรนฺตา นาวพุชฺฌนฺติ, โกธชาโต ปราภโว.

“Doing deeds that destroy their welfare and cause their own death, they do not understand that downfall is born of anger.”

‘‘อิตายํ โกธรูเปน, มจฺจุปาโส คุหาสโย;

ตํ ทเมน สมุจฺฉินฺเท, ปญฺญาวีริเยน ทิฏฺฐิยา.

“Thus this snare of death in the form of anger lies in the cave of the heart; one should cut it off completely with self-control, with wisdom, energy, and right view.”

‘‘ยถา เมตํ อกุสลํ, สมุจฺฉินฺเทถ ปณฺฑิโต;

ตเถว ธมฺเม สิกฺเขถ, มา โน ทุมฺมงฺกุยํ อหุ.

“Just as a wise person would cut off this unwholesome thing, so too should one train in the Dhamma, thinking, ‘May this lack of dignity not be for us.’”

‘‘วีตโกธา อนายาสา, วีตโลภา อนุสฺสุกา ;

ทนฺตา โกธํ ปหนฺตฺวาน, ปรินิพฺพนฺติ อนาสวา’’ติ. เอกาทสมํ;

“Free from anger, without distress, free from greed, without envy; tamed, having abandoned anger, they attain final Nibbāna, taintless.”

อพฺยากตวคฺโค ฉฏฺโฐ.

The Chapter on the Undeclared is the sixth.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary verse for this is:

อพฺยากโต ปุริสคติ, ติสฺส สีห อรกฺขิยํ;

กิมิลํ สตฺต ปจลา, เมตฺตา ภริยา โกเธกาทสาติ.

Undeclared, A Person’s Destination, Tissa, Sīha, Unguarded; Kimila, The Seven Good Qualities, Drowsiness, Loving-Kindness, Wives, and Anger as the eleventh.

๗. มหาวคฺโค

7. The Great Chapter

๑. หิรีโอตฺตปฺปสุตฺตํ

1. The Discourse on Moral Shame and Moral Dread

๖๕. ‘‘หิโรตฺตปฺเป, ภิกฺขเว, อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ อินฺทฺริยสํวโร; อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ [Pg.473] โหติ สีลํ; สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ เผคฺคุปิ สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, หิโรตฺตปฺเป อสติ หิโรตฺตปฺปวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ อินฺทฺริยสํวโร; อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ สีลํ; สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ.

65. “Bhikkhus, when moral shame and moral dread are absent, for one deficient in moral shame and moral dread, the supporting condition for sense restraint is destroyed. When sense restraint is absent, for one deficient in sense restraint, the supporting condition for virtue is destroyed. When virtue is absent, for one deficient in virtue, the supporting condition for right concentration is destroyed. When right concentration is absent, for one deficient in right concentration, the supporting condition for the knowledge and vision of things as they really are is destroyed. When the knowledge and vision of things as they really are is absent, for one deficient in it, the supporting condition for disenchantment and dispassion is destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for one deficient in them, the supporting condition for the knowledge and vision of liberation is destroyed. Just as, bhikkhus, when a tree is deficient in branches and foliage, its outer bark does not reach completion, nor its inner bark, nor its sapwood, nor its heartwood. So too, bhikkhus, when moral shame and moral dread are absent, for one deficient in moral shame and moral dread, the supporting condition for sense restraint is destroyed; when sense restraint is absent, for one deficient in sense restraint, the supporting condition for virtue is destroyed; when virtue is absent, for one deficient in virtue, the supporting condition for right concentration is destroyed; when right concentration is absent, for one deficient in right concentration, the supporting condition for the knowledge and vision of things as they really are is destroyed; when the knowledge and vision of things as they really are is absent, for one deficient in it, the supporting condition for disenchantment and dispassion is destroyed; when disenchantment and dispassion are absent, for one deficient in them, the supporting condition for the knowledge and vision of liberation is destroyed.”

‘‘หิโรตฺตปฺเป, ภิกฺขเว, สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ อินฺทฺริยสํวโร; อินฺทฺริยสํวเร สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ; สีเล สติ สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ เผคฺคุปิ สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, หิโรตฺตปฺเป สติ หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. ปฐมํ.

“Bhikkhus, when moral shame and moral dread are present, one who is endowed with moral shame and moral dread has a complete supporting condition for sense restraint. When sense restraint is present, one who is endowed with sense restraint has a complete supporting condition for virtue. When virtue is present, one who is endowed with virtue has a complete supporting condition for right concentration. When right concentration is present, one who is endowed with right concentration has a complete supporting condition for the knowledge and vision of things as they really are. When the knowledge and vision of things as they really are is present, one who is endowed with it has a complete supporting condition for disenchantment and dispassion. When disenchantment and dispassion are present, one who is endowed with them has a complete supporting condition for the knowledge and vision of liberation. Just as, bhikkhus, when a tree is endowed with branches and foliage, its outer bark reaches completion, as do its inner bark, its sapwood, and its heartwood. So too, bhikkhus, when moral shame and moral dread are present, one who is endowed with them has a complete supporting condition for sense restraint… and has a complete supporting condition for the knowledge and vision of liberation.” The first.

๒. สตฺตสูริยสุตฺตํ

2. 2. The Discourse on the Seven Suns

๖๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ อมฺพปาลิวเน. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

66. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Vesālī in Ambapālī’s grove. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘อนิจฺจา[Pg.474], ภิกฺขเว, สงฺขารา; อธุวา, ภิกฺขเว, สงฺขารา; อนสฺสาสิกา, ภิกฺขเว, สงฺขารา. ยาวญฺจิทํ, ภิกฺขเว, อลเมว สพฺพสงฺขาเรสุ นิพฺพินฺทิตุํ อลํ วิรชฺชิตุํ อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“Impermanent, bhikkhus, are conditioned formations; unstable, bhikkhus, are conditioned formations; unconsoling, bhikkhus, are conditioned formations. It is indeed enough, bhikkhus, to become disenchanted with all conditioned formations, enough to become dispassionate, enough to be liberated.

‘‘สิเนรุ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชา จตุราสีติโยชนสหสฺสานิ อายาเมน, จตุราสีติโยชนสหสฺสานิ วิตฺถาเรน, จตุราสีติโยชนสหสฺสานิ มหาสมุทฺเท อชฺโฌคาฬฺโห, จตุราสีติโยชนสหสฺสานิ มหาสมุทฺทา อจฺจุคฺคโต. โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน พหูนิ วสฺสานิ พหูนิ วสฺสสตานิ พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ เทโว น วสฺสติ. เทเว โข ปน, ภิกฺขเว, อวสฺสนฺเต เย เกจิเม พีชคามภูตคามา โอสธิติณวนปฺปตโย เต อุสฺสุสฺสนฺติ วิสุสฺสนฺติ, น ภวนฺติ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา; เอวํ อธุวา, ภิกฺขเว, สงฺขารา…เป… อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“Bhikkhus, Sineru, the king of mountains, is eighty-four thousand yojanas in length, eighty-four thousand yojanas in width, eighty-four thousand yojanas submerged in the great ocean, and eighty-four thousand yojanas risen above the great ocean. There comes a time, bhikkhus, when at some time or other, after the lapse of a long period, for many years, many hundreds of years, many thousands of years, many hundreds of thousands of years, it does not rain. When it does not rain, bhikkhus, whatever seed-life and plant-life, medicinal herbs, grasses, and trees there are, they dry up, wither away, and cease to be. So impermanent, bhikkhus, are conditioned formations; so unstable, bhikkhus, are conditioned formations… it is enough to be liberated.

‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน ทุติโย สูริโย ปาตุภวติ. ทุติยสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส ปาตุภาวา ยา กาจิ กุนฺนทิโย กุโสพฺภา ตา อุสฺสุสฺสนฺติ วิสุสฺสนฺติ, น ภวนฺติ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา…เป… อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“There comes a time, bhikkhus, when at some time or other, after the lapse of a long period, a second sun appears. With the appearance of the second sun, bhikkhus, whatever small rivers and ponds there are, they dry up, wither away, and cease to be. So impermanent, bhikkhus, are conditioned formations… it is enough to be liberated.

‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน ตติโย สูริโย ปาตุภวติ. ตติยสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส ปาตุภาวา ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา, ยมุนา, อจิรวตี, สรภู, มหี, ตา อุสฺสุสฺสนฺติ วิสุสฺสนฺติ, น ภวนฺติ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา…เป… อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“There comes a time, bhikkhus, when at some time or other, after the lapse of a long period, a third sun appears. With the appearance of the third sun, bhikkhus, whatever great rivers there are, namely, the Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, and Mahī, they dry up, wither away, and cease to be. So impermanent, bhikkhus, are conditioned formations… it is enough to be liberated.

‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน จตุตฺโถ สูริโย ปาตุภวติ. จตุตฺถสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส ปาตุภาวา เย เต มหาสรา ยโต อิมา มหานทิโย ปวตฺตนฺติ, เสยฺยถิทํ – อโนตตฺตา, สีหปปาตา, รถการา, กณฺณมุณฺฑา, กุณาลา, ฉทฺทนฺตา, มนฺทากินิยา, ตา อุสฺสุสฺสนฺติ วิสุสฺสนฺติ, น ภวนฺติ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา…เป… อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“There comes a time, bhikkhus, when at some time or other, after the lapse of a long period, a fourth sun appears. With the appearance of the fourth sun, bhikkhus, those great lakes from which these great rivers flow—namely, Anotattā, Sīhapapātā, Rathakārā, Kaṇṇamuṇḍā, Kuṇālā, Chaddantā, and Mandākiniyā—they dry up, wither away, and cease to be. So impermanent, bhikkhus, are conditioned formations… it is enough to be liberated.

‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน ปญฺจโม สูริโย ปาตุภวติ. ปญฺจมสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส [Pg.475] ปาตุภาวา โยชนสติกานิปิ มหาสมุทฺเท อุทกานิ โอคจฺฉนฺติ, ทฺวิโยชนสติกานิปิ มหาสมุทฺเท อุทกานิ โอคจฺฉนฺติ, ติโยชนสติกานิปิ, จตุโยชนสติกานิปิ, ปญฺจโยชนสติกานิปิ, ฉโยชนสติกานิปิ, สตฺตโยชนสติกานิปิ มหาสมุทฺเท อุทกานิ โอคจฺฉนฺติ; สตฺตตาลมฺปิ มหาสมุทฺเท อุทกํ สณฺฐาติ, ฉตาลมฺปิ, ปญฺจตาลมฺปิ, จตุตาลมฺปิ, ติตาลมฺปิ, ทฺวิตาลมฺปิ, ตาลมตฺตมฺปิ มหาสมุทฺเท อุทกํ สณฺฐาติ; สตฺตโปริสมฺปิ มหาสมุทฺเท อุทกํ สณฺฐาติ, ฉโปริสมฺปิ, ปญฺจโปริสมฺปิ, จตุโปริสมฺปิ, ติโปริสมฺปิ, ทฺวิโปริสมฺปิ, โปริสมฺปิ, อฑฺฒโปริสมฺปิ, กฏิมตฺตมฺปิ, ชณฺณุกามตฺตมฺปิ, โคปฺผกมตฺตมฺปิ มหาสมุทฺเท อุทกํ สณฺฐาติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สรทสมเย ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ตตฺถ ตตฺถ โคปเทสุ อุทกานิ ฐิตานิ โหนฺติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตตฺถ ตตฺถ โคปฺผกมตฺตานิ มหาสมุทฺเท อุทกานิ ฐิตานิ โหนฺติ. ปญฺจมสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส ปาตุภาวา องฺคุลิปพฺพมตฺตมฺปิ มหาสมุทฺเท อุทกํ น โหติ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา…เป… อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“Bhikkhus, there comes a time when, at some point, after the lapse of a long period, a fifth sun appears. With the appearance of the fifth sun, bhikkhus, the waters in the great ocean recede one hundred yojanas, two hundred yojanas, three hundred yojanas, four hundred yojanas, five hundred yojanas, six hundred yojanas, and seven hundred yojanas. The water in the great ocean remains seven palm-trees deep, then six palm-trees, five palm-trees, four palm-trees, three palm-trees, two palm-trees, and one palm-tree deep. The water in the great ocean remains seven men's heights deep, then six men's heights, five men's heights, four men's heights, three men's heights, two men's heights, one man's height, half a man's height, waist-deep, knee-deep, and ankle-deep. Just as, bhikkhus, in the autumn season when it rains with heavy drops, water stands here and there in cow's footprints; even so, bhikkhus, in the great ocean, pools of water stand here and there ankle-deep. With the appearance of the fifth sun, bhikkhus, there is not water in the great ocean even to the depth of a finger-joint. So impermanent, bhikkhus, are conditioned formations… it is enough to be liberated.

‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน ฉฏฺโฐ สูริโย ปาตุภวติ. ฉฏฺฐสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส ปาตุภาวา อยญฺจ มหาปถวี สิเนรุ จ ปพฺพตราชา ธูมายนฺติ สํธูมายนฺติ สมฺปธูมายนฺติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุมฺภการปาโก อาเลปิโต ปฐมํ ธูเมติ สํธูเมติ สมฺปธูเมติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉฏฺฐสฺส สูริยสฺส ปาตุภาวา อยญฺจ มหาปถวี สิเนรุ จ ปพฺพตราชา ธูมายนฺติ สํธูมายนฺติ สมฺปธูมายนฺติ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา…เป… อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“Bhikkhus, there comes a time when, at some point, after the lapse of a long period, a sixth sun appears. With the appearance of the sixth sun, bhikkhus, this great earth and Sineru, the king of mountains, emit smoke, emit smoke intensely, and emit smoke profusely. Just as, bhikkhus, a potter’s kiln, when fired up, first emits smoke, emits smoke intensely, and emits smoke profusely; even so, bhikkhus, with the appearance of the sixth sun, this great earth and Sineru, the king of mountains, emit smoke, emit smoke intensely, and emit smoke profusely. So impermanent, bhikkhus, are conditioned formations… it is enough to be liberated.

‘‘โหติ โข โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ ทีฆสฺส อทฺธุโน อจฺจเยน สตฺตโม สูริโย ปาตุภวติ. สตฺตมสฺส, ภิกฺขเว, สูริยสฺส ปาตุภาวา อยญฺจ มหาปถวี สิเนรุ จ ปพฺพตราชา อาทิปฺปนฺติ ปชฺชลนฺติ เอกชาลา ภวนฺติ. อิมิสฺสา จ, ภิกฺขเว, มหาปถวิยา สิเนรุสฺส [Pg.476] จ ปพฺพตราชสฺส ฌายมานานํ ทยฺหมานานํ อจฺจิ วาเตน ขิตฺตา ยาว พฺรหฺมโลกาปิ คจฺฉติ. สิเนรุสฺส, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชสฺส ฌายมานสฺส ทยฺหมานสฺส วินสฺสมานสฺส มหตา เตโชขนฺเธน อภิภูตสฺส โยชนสติกานิปิ กูฏานิ ปลุชฺชนฺติ ทฺวิโยชนสติกานิปิ, ติโยชนสติกานิปิ, จตุโยชนสติกานิปิ, ปญฺจโยชนสติกานิปิ กูฏานิ ปลุชฺชนฺติ. อิมิสฺสา จ, ภิกฺขเว, มหาปถวิยา สิเนรุสฺส จ ปพฺพตราชสฺส ฌายมานานํ ทยฺหมานานํ เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ฌายมานสฺส ทยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิมิสฺสา จ มหาปถวิยา สิเนรุสฺส จ ปพฺพตราชสฺส ฌายมานานํ ทยฺหมานานํ เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ. เอวํ อนิจฺจา, ภิกฺขเว, สงฺขารา; เอวํ อธุวา, ภิกฺขเว, สงฺขารา; เอวํ อนสฺสาสิกา, ภิกฺขเว, สงฺขารา. ยาวญฺจิทํ, ภิกฺขเว, อลเมว สพฺพสงฺขาเรสุ นิพฺพินฺทิตุํ อลํ วิรชฺชิตุํ อลํ วิมุจฺจิตุํ.

“Bhikkhus, there comes a time when, at some point, after the lapse of a long period, a seventh sun appears. With the appearance of the seventh sun, bhikkhus, this great earth and Sineru, the king of mountains, ignite, blaze, and become a single mass of flame. As this great earth and Sineru, the king of mountains, are burning and blazing, bhikkhus, the flames, carried by the wind, reach even to the Brahma world. As Sineru, the king of mountains, is burning, blazing, and being destroyed, overwhelmed by the great mass of fire, bhikkhus, its peaks of a hundred yojanas, two hundred yojanas, three hundred yojanas, four hundred yojanas, and five hundred yojanas shatter and crumble. As this great earth and Sineru, the king of mountains, are burning and blazing, bhikkhus, neither ash nor soot is discernible. Just as, bhikkhus, when ghee or oil burns and blazes, neither ash nor soot is discernible; so too, bhikkhus, as this great earth and Sineru, the king of mountains, are burning and blazing, neither ash nor soot is discernible. Thus, bhikkhus, are conditioned formations impermanent; thus are they unstable; thus are they unreliable. To this extent, bhikkhus, it is enough to become disenchanted with all conditioned formations, enough to become dispassionate, enough to be liberated.”

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, โก มนฺตา โก สทฺธาตา – ‘อยญฺจ ปถวี สิเนรุ จ ปพฺพตราชา ทยฺหิสฺสนฺติ วินสฺสิสฺสนฺติ, น ภวิสฺสนฺตี’ติ อญฺญตฺร ทิฏฺฐปเทหิ?

“In this, bhikkhus, who could conceive, who could believe that ‘this great earth and Sineru, the king of mountains, will be burned, will be destroyed, and will cease to exist,’ other than those who have seen the path?”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สุเนตฺโต นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. สุเนตฺตสฺส โข ปน, ภิกฺขเว, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. สุเนตฺโต, ภิกฺขเว, สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส สพฺเพน สพฺพํ สาสนํ อาชานึสุ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ พฺรหฺมโลกํ อุปปชฺชึสุ. เย น สพฺเพน สพฺพํ สาสนํ อาชานึสุ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปฺเปกจฺเจ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ ขตฺติยมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ พฺราหฺมณมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ, อปฺเปกจฺเจ คหปติมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชึสุ.

“Bhikkhus, in the past there was a teacher named Sunetta, a founder of a sect, free from passion for sensual pleasures. Now, bhikkhus, the teacher Sunetta had many hundreds of disciples. The teacher Sunetta, bhikkhus, taught the Dhamma to his disciples for the sake of companionship with Brahma. Those disciples who, while the teacher Sunetta was teaching the Dhamma for companionship with Brahma, understood his teaching in its entirety, with the breakup of the body, after death, were reborn in a good destination, the Brahma world. Those who did not understand his teaching in its entirety, with the breakup of the body, after death, some were reborn into the companionship of the devas who wield power over the creations of others; some into the companionship of the devas who delight in creating; some into the companionship of the Tusita devas; some into the companionship of the Yāma devas; some into the companionship of the Tāvatiṃsa devas; some into the companionship of the devas of the Four Great Kings; some into the companionship of wealthy khattiyas; some into the companionship of wealthy brahmins; some into the companionship of wealthy householders.”

‘‘อถ [Pg.477] โข, ภิกฺขเว, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน เอตทโหสิ – ‘น โข เมตํ ปติรูปํ โยหํ สาวกานํ สมสมคติโย อสฺสํ อภิสมฺปรายํ, ยํนูนาหํ อุตฺตริ เมตฺตํ ภาเวยฺย’’’นฺติ.

“Then, bhikkhus, this thought occurred to the teacher Sunetta: ‘It is not fitting for me that I should have the very same destination as my disciples in the future life. What if I were to develop loving-kindness further?’”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, สุเนตฺโต สตฺถา สตฺต วสฺสานิ เมตฺตํ จิตฺตํ ภาเวสิ. สตฺต วสฺสานิ เมตฺตํ จิตฺตํ ภาเวตฺวา สตฺต สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป นยิมํ โลกํ ปุนราคมาสิ. สํวฏฺฏมาเน สุทํ, ภิกฺขเว, โลเก อาภสฺสรูปโค โหติ. วิวฏฺฏมาเน โลเก สุญฺญํ พฺรหฺมวิมานํ อุปปชฺชติ. ตตฺร สุทํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมา โหติ มหาพฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี. ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ โข ปน, ภิกฺขเว, สกฺโก อโหสิ เทวานมินฺโท. อเนกสตกฺขตฺตุํ ราชา อโหสิ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา อเหสุํ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสิ. โส หิ นาม, ภิกฺขเว, สุเนตฺโต สตฺถา เอวํ ทีฆายุโก สมาโน เอวํ จิรฏฺฐิติโก อปริมุตฺโต อโหสิ – ‘ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, อปริมุตฺโต ทุกฺขสฺมา’ติ วทามิ’’.

“Then, bhikkhus, the teacher Sunetta developed a mind of loving-kindness for seven years. Having developed a mind of loving-kindness for seven years, he did not return to this world for seven aeons of contraction and expansion. When the world was contracting, bhikkhus, he went to the Ābhassara realm. When the world was expanding, he was reborn in an empty Brahma-abode. There, bhikkhus, he was a Brahma, a Great Brahma, a conqueror, unconquered, one who sees for certain, a wielder of power. Thirty-six times, bhikkhus, he was Sakka, lord of the devas. Many hundreds of times he was a king, a wheel-turning monarch, righteous, a king of righteousness, conqueror of the four quarters, victorious, one who had attained stability in his country, possessed of the seven treasures. He had over a thousand sons who were brave, of heroic form, crushers of hostile armies. He, having conquered this earth bounded by the ocean, dwelt ruling it by righteousness, without rod, without weapon. Bhikkhus, that teacher Sunetta, being so long-lived, being so long-enduring, was not liberated from birth, aging, death, from sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs; he was not liberated from suffering, I say.”

‘‘ตํ กิสฺส เหตุ? จตุนฺนํ ธมฺมานํ อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา. กตเมสํ จตุนฺนํ? อริยสฺส, ภิกฺขเว, สีลสฺส อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา, อริยสฺส สมาธิสฺส อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา, อริยาย ปญฺญาย อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา, อริยาย วิมุตฺติยา อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา. ตยิทํ, ภิกฺขเว, อริยํ สีลํ อนุพุทฺธํ ปฏิวิทฺธํ, อริโย สมาธิ อนุโพโธ ปฏิวิทฺโธ, อริยา ปญฺญา อนุโพธา ปฏิวิทฺธา, อริยา วิมุตฺติ อนุโพธา ปฏิวิทฺธา, อุจฺฉินฺนา ภวตณฺหา, ขีณา ภวเนตฺติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

“For what reason? Because of not awakening to and not penetrating four things. Of which four? Bhikkhus, because of not awakening to and not penetrating noble virtue; because of not awakening to and not penetrating noble concentration; because of not awakening to and not penetrating noble wisdom; because of not awakening to and not penetrating noble liberation. Bhikkhus, this noble virtue has been awakened to and penetrated, noble concentration has been awakened to and penetrated, noble wisdom has been awakened to and penetrated, noble liberation has been awakened to and penetrated, the craving for existence is cut off, the guide to existence is destroyed, and there is no more renewed existence.” This is what the Blessed One said. Having said this, the Sugata, the Teacher, further said this:

‘‘สีลํ สมาธิ ปญฺญา จ, วิมุตฺติ จ อนุตฺตรา;

อนุพุทฺธา อิเม ธมฺมา, โคตเมน ยสสฺสินา.

“Virtue, concentration, wisdom, and unsurpassed liberation—these Dhammas were realized by the glorious Gotama.

‘‘อิติ พุทฺโธ อภิญฺญาย, ธมฺมมกฺขาสิ ภิกฺขุนํ;

ทุกฺขสฺสนฺตกโร สตฺถา, จกฺขุมา ปรินิพฺพุโต’’ติ. ทุติยํ;

“Thus the Buddha, having known through direct knowledge, declared the Dhamma to the bhikkhus. The Teacher, the maker of an end to suffering, the one with the eye, has attained Parinibbāna.”

๓. นคโรปมสุตฺตํ

3. The Simile of the City

๖๗. ‘‘ยโต [Pg.478] โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ สตฺตหิ นครปริกฺขาเรหิ สุปริกฺขตํ โหติ, จตุนฺนญฺจ อาหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อกรณียํ พาหิเรหิ ปจฺจตฺถิเกหิ ปจฺจามิตฺเตหิ.

67. “Bhikkhus, when a king's frontier city is well-fortified with seven city fortifications and obtains the four kinds of provisions at will, without difficulty, and without trouble, this, bhikkhus, is called a king's frontier city that is unassailable by external adversaries and enemies.

‘‘กตเมหิ สตฺตหิ นครปริกฺขาเรหิ สุปริกฺขตํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร เอสิกา โหติ คมฺภีรเนมา สุนิขาตา อจลา อสมฺปเวธี. อิมินา ปฐเมน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“With what seven city fortifications is it well-fortified? Here, bhikkhus, in a king's frontier city there is a pillar with a deep foundation, well-embedded, immovable, and unshakable. With this first city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร ปริขา โหติ คมฺภีรา เจว วิตฺถตา จ. อิมินา ทุติเยน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city there is a moat, both deep and wide. With this second city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร อนุปริยายปโถ โหติ อุจฺโจ เจว วิตฺถโต จ. อิมินา ตติเยน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city there is a patrol path that is both high and broad. With this third city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ อาวุธํ สนฺนิจิตํ โหติ สลากญฺเจว เชวนิกญฺจ. อิมินา จตุตฺเถน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city many weapons are stored up, both missile weapons and other kinds. With this fourth city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุพลกาโย ปฏิวสติ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสกปุตฺตา. อิมินา ปญฺจเมน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city a large body of troops resides, that is: elephant-riders, horse-riders, charioteers, archers, standard-bearers, camp marshals, elite warriors, prominent royal princes, assault troops, great warriors, heroes, leather-armored warriors, and sons of the household. With this fifth city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร โทวาริโก โหติ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี อญฺญาตานํ นิวาเรตา ญาตานํ ปเวเสตา. อิมินา [Pg.479] ฉฏฺเฐน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city there is a gatekeeper who is wise, competent, and intelligent, one who keeps out the unknown and lets in the known. With this sixth city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร ปากาโร โหติ อุจฺโจ เจว วิตฺถโต จ วาสนเลปนสมฺปนฺโน จ. อิมินา สตฺตเมน นครปริกฺขาเรน สุปริกฺขตํ โหติ รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. อิเมหิ สตฺตหิ นครปริกฺขาเรหิ สุปริกฺขตํ โหติ.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city there is a rampart that is high and broad, with a thick coating of plaster. With this seventh city fortification, the king's frontier city is well-fortified for the protection of those within and for repelling those outside. It is with these seven city fortifications that it is well-fortified.

‘‘กตเมสํ จตุนฺนํ อาหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ ติณกฏฺโฐทกํ สนฺนิจิตํ โหติ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Of which four kinds of provisions is one an obtainer at will, without difficulty, and without trouble? Here, bhikkhus, in the king's frontier city, a great store of grass, wood, and water is accumulated for the delight of those within, for their freedom from anxiety, and for their comfortable abiding, as well as for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ สาลิยวกํ สนฺนิจิตํ โหติ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city, a great store of rice and barley is accumulated for the delight of those within, for their freedom from anxiety, and for their comfortable abiding, as well as for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ ติลมุคฺคมาสาปรณฺณํ สนฺนิจิตํ โหติ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city, a great store of sesame, green gram, beans, and other pulses is accumulated for the delight of those within, for their freedom from anxiety, and for their comfortable abiding, as well as for repelling those outside.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ เภสชฺชํ สนฺนิจิตํ โหติ, เสยฺยถิทํ – สปฺปิ นวนีตํ เตลํ มธุ ผาณิตํ โลณํ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, จตุนฺนํ อาหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

“Furthermore, bhikkhus, in the king's frontier city, a great store of medicines is accumulated, that is: ghee, fresh butter, oil, honey, molasses, and salt, for the delight of those within, for their freedom from anxiety, and for their comfortable abiding, as well as for repelling those outside. It is of these four kinds of provisions, bhikkhus, that one is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble.

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อิเมหิ สตฺตหิ นครปริกฺขาเรหิ สุปริกฺขตํ โหติ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ อาหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติมํ นครํ อกรณียํ พาหิเรหิ ปจฺจตฺถิเกหิ ปจฺจามิตฺเตหิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยโต อริยสาวโก สตฺตหิ สทฺธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โหติ, จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ [Pg.480] อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกรณีโย มารสฺส อกรณีโย ปาปิมโต. กตเมหิ สตฺตหิ สทฺธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โหติ?

“Bhikkhus, when a king's frontier city is well-fortified with these seven city fortifications and obtains these four kinds of provisions at will, without difficulty, and without trouble, this, bhikkhus, is called a king's frontier city that is unassailable by external adversaries and enemies. In the same way, bhikkhus, when a noble disciple is endowed with seven true qualities and obtains the four jhānas—which pertain to the higher mind and are a pleasant abiding in this very life—at will, without difficulty, and without trouble, this noble disciple, bhikkhus, is said to be unassailable by Māra, unassailable by the Evil One. With which seven true qualities is one endowed?

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร เอสิกา โหติ คมฺภีรเนมา สุนิขาตา อจลา อสมฺปเวธี อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ ‘อิติปิ โส…เป… พุทฺโธ ภควา’ติ. สทฺเธสิโก, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา ปฐเมน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, bhikkhus, in a king's frontier city there is a city-post with a deep foundation, well-planted, unmoving, and unshakable, for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, bhikkhus, a noble disciple is possessed of faith; he has faith in the enlightenment of the Tathāgata: ‘For this reason, the Blessed One is… the Buddha, the Blessed One.’ Bhikkhus, the noble disciple, having faith as his city-post, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this first true quality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร ปริกฺขา โหติ คมฺภีรา เจว วิตฺถตา จ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก หิรีมา โหติ, หิรียติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, หิรียติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. หิรีปริกฺโข โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา ทุติเยน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, bhikkhus, in a king's frontier city there is a moat, both deep and wide, for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, bhikkhus, a noble disciple has a sense of shame; he is ashamed of misconduct by body, speech, and mind; he is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states. Bhikkhus, the noble disciple, having a sense of shame as his moat, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this second true quality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร อนุปริยายปโถ โหติ อุจฺโจ เจว วิตฺถโต จ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก โอตฺตปฺปี โหติ, โอตฺตปฺปติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, โอตฺตปฺปติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. โอตฺตปฺปปริยายปโถ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา ตติเยน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, bhikkhus, in a king's frontier city there is a patrol path that is both high and wide, for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, bhikkhus, a noble disciple has a sense of dread; he dreads misconduct by body, speech, and mind, and he dreads the attainment of evil, unwholesome qualities. Bhikkhus, the noble disciple, having a sense of dread as his patrol path, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this third true quality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ อาวุธํ สนฺนิจิตํ โหติ สลากญฺเจว เชวนิกญฺจ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. สุตาวุโธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ [Pg.481] ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา จตุตฺเถน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, bhikkhus, in a king's frontier city much weaponry is stored up—both missile weapons and other weapons—for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, bhikkhus, a noble disciple is very learned… well-penetrated by view. Bhikkhus, the noble disciple, having learning as his weapon, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this fourth true quality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุพลกาโย ปฏิวสติ, เสยฺยถิทํ – หตฺถาโรหา อสฺสาโรหา รถิกา ธนุคฺคหา เจลกา จลกา ปิณฺฑทายกา อุคฺคา ราชปุตฺตา ปกฺขนฺทิโน มหานาคา สูรา จมฺมโยธิโน ทาสกปุตฺตา อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. วีริยพลกาโย, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา ปญฺจเมน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, bhikkhus, in a king's frontier city a large body of troops resides, that is: elephant-riders, horse-riders, charioteers, archers, standard-bearers, troop-marshals, head-taking warriors, prominent royal sons, assault troops, great champions like tusked elephants, heroes, leather-armored warriors, and sons of household slaves—all for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, bhikkhus, a noble disciple dwells with energy aroused for abandoning unwholesome qualities and for the accomplishment of wholesome qualities; he is strong, of firm exertion, not laying down the burden in regard to wholesome qualities. Bhikkhus, the noble disciple, having energy as his body of troops, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this fifth true quality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร โทวาริโก โหติ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เมธาวี อญฺญาตานํ นิวาเรตา ญาตานํ ปเวเสตา อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. สติโทวาริโก, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา ฉฏฺเฐน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, monks, in a king's frontier city there is a gatekeeper—wise, skilled, and intelligent—who keeps out the unknown and lets in the known, for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, monks, a noble disciple is mindful, endowed with supreme mindfulness and discernment, able to remember and recollect what was done and said long ago. Monks, the noble disciple, having mindfulness as his gatekeeper, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this sixth true quality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร ปากาโร โหติ อุจฺโจ เจว วิตฺถโต จ วาสนเลปนสมฺปนฺโน จ อพฺภนฺตรานํ คุตฺติยา พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. ปญฺญาวาสนเลปนสมฺปนฺโน, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ; สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ; สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิมินา สตฺตเมน สทฺธมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ สตฺตหิ สทฺธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โหติ.

“Just as, monks, in a king's frontier city there is a rampart—high and wide, and endowed with a coating of plaster—for the security of those within and for repelling those outside. In the same way, monks, a noble disciple is wise, endowed with the wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. Monks, the noble disciple, endowed with the plaster of wisdom, abandons the unwholesome and cultivates the wholesome; abandons the blameworthy and cultivates the blameless; and maintains himself in purity. He is endowed with this seventh true quality. He is endowed with these seven true qualities.”

‘‘กตเมสํ [Pg.482] จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ ติณกฏฺโฐทกํ สนฺนิจิตํ โหติ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ อตฺตโน รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

“Of which four jhānas—pertaining to the higher mind, pleasant dwellings in this very life—does he become an obtainer at will, without trouble, and without difficulty? Just as, monks, in a king's frontier city a large amount of grass, firewood, and water is stored up for the enjoyment, freedom from anxiety, and comfortable dwelling of those within, and for repelling those outside. In the same way, monks, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, a noble disciple enters and dwells in the first jhāna—which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion—for his own enjoyment, freedom from anxiety, comfortable dwelling, and for entering upon Nibbāna.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ สาลิยวกํ สนฺนิจิตํ โหติ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ อตฺตโน รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

“Just as, monks, in a king's frontier city much fine rice and barley is stored up for the delight, freedom from anxiety, and comfortable dwelling of those within, and for repelling those outside; even so, monks, a noble disciple, with the stilling of applied and sustained thought... enters and dwells in the second jhāna... for his own delight, freedom from anxiety, comfortable dwelling, and for entering upon Nibbāna.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ ติลมุคฺคมาสาปรณฺณํ สนฺนิจิตํ โหติ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ อตฺตโน รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส.

“Just as, monks, in a king's frontier city a great store of sesame, green gram, black gram, and other pulses is stored up for the delight, freedom from anxiety, and comfortable dwelling of those within, and for repelling those outside; even so, monks, a noble disciple, with the fading away of rapture... enters and dwells in the third jhāna... for his own delight, freedom from anxiety, comfortable dwelling, and for entering upon Nibbāna.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ปจฺจนฺติเม นคเร พหุํ เภสชฺชํ สนฺนิจิตํ โหติ, เสยฺยถิทํ – สปฺปิ นวนีตํ เตลํ มธุ ผาณิตํ โลณํ อพฺภนฺตรานํ รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย พาหิรานํ ปฏิฆาตาย. เอวเมวํ โข ภิกฺขเว, อริยสาวโก สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ อตฺตโน รติยา อปริตสฺสาย ผาสุวิหาราย โอกฺกมนาย นิพฺพานสฺส. อิเมสํ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

“Just as, monks, in a king's frontier city a large store of medicine is stored up, that is to say: ghee, fresh butter, oil, honey, molasses, and salt, for the delight, freedom from anxiety, and comfortable dwelling of those within, and for repelling those outside; even so, monks, a noble disciple, with the abandoning of pleasure and the abandoning of pain, and with the previous disappearance of joy and sorrow, enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity, for his own delight, freedom from anxiety, comfortable dwelling, and for entering upon Nibbāna. He is an obtainer at will, an obtainer without trouble, an obtainer without difficulty of these four jhānas, which pertain to the higher mind and are pleasant dwellings in this very life.”

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิเมหิ สตฺตหิ สทฺธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โหติ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อยํ [Pg.483] วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อกรณีโย มารสฺส อกรณีโย ปาปิมโต’’ติ. ตติยํ.

“When, monks, a noble disciple is endowed with these seven true qualities and is an obtainer at will, an obtainer without trouble, an obtainer without difficulty of these four jhānas, which pertain to the higher mind and are pleasant dwellings in this very life, this noble disciple, monks, is said to be beyond the power of Māra, beyond the power of the Evil One.” The Third.

๔. ธมฺมญฺญูสุตฺตํ

4. The Discourse on One Who Knows the Dhamma

๖๘. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ …เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ สตฺตหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมญฺญู จ โหติ อตฺถญฺญู จ อตฺตญฺญู จ มตฺตญฺญู จ กาลญฺญู จ ปริสญฺญู จ ปุคฺคลปโรปรญฺญู จ.

68. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. What seven? Here, bhikkhus, a bhikkhu is one who knows the Dhamma, one who knows the meaning, one who knows oneself, one who knows the right measure, one who knows the proper time, one who knows assemblies, and one who knows the superiority and inferiority of individuals.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมญฺญู โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ชานาติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โน เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ชาเนยฺย – สุตฺตํ เคยฺยํ…เป… อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ, นยิธ ‘ธมฺมญฺญู’ติ วุจฺเจยฺย. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ชานาติ – สุตฺตํ เคยฺยํ…เป… อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ, ตสฺมา ‘ธมฺมญฺญู’ติ วุจฺจติ. อิติ ธมฺมญฺญู.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu one who knows the Dhamma? Here, bhikkhus, a bhikkhu knows the Dhamma: discourses, mixed prose and verse, explanations, verses, inspired utterances, ‘thus said’ discourses, birth stories, marvelous accounts, and question-and-answer texts. If, bhikkhus, a bhikkhu did not know the Dhamma—discourses, mixed prose and verse... marvelous accounts, and question-and-answer texts—he would not be called ‘one who knows the Dhamma.’ But because, bhikkhus, a bhikkhu knows the Dhamma—discourses, mixed prose and verse... marvelous accounts, and question-and-answer texts—therefore he is called ‘one who knows the Dhamma.’ Thus, he is one who knows the Dhamma.”

‘‘อตฺถญฺญู จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตสฺส ตสฺเสว ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ – ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ. โน เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตสฺส ตสฺเสว ภาสิตสฺส อตฺถํ ชาเนยฺย – ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ, นยิธ ‘อตฺถญฺญู’ติ วุจฺเจยฺย. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตสฺส ตสฺเสว ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ – ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ, ตสฺมา ‘อตฺถญฺญู’ติ วุจฺจติ. อิติ ธมฺมญฺญู, อตฺถญฺญู.

And how is one who knows the meaning? Here, bhikkhus, a bhikkhu knows the meaning of each and every statement: ‘This is the meaning of this statement; this is the meaning of this statement.’ If, bhikkhus, a bhikkhu did not know the meaning of each and every statement: ‘This is the meaning of this statement; this is the meaning of this statement,’ he would not be called ‘one who knows the meaning.’ But because, bhikkhus, a bhikkhu knows the meaning of each and every statement: ‘This is the meaning of this statement; this is the meaning of this statement,’ therefore he is called ‘one who knows the meaning.’ Thus, he is one who knows the Dhamma and one who knows the meaning.

‘‘อตฺตญฺญู จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตานํ ชานาติ – ‘เอตฺตโกมฺหิ สทฺธาย สีเลน สุเตน จาเคน ปญฺญาย ปฏิภาเนนา’ติ. โน เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตานํ ชาเนยฺย – ‘เอตฺตโกมฺหิ สทฺธาย สีเลน สุเตน จาเคน ปญฺญาย ปฏิภาเนนา’ติ, นยิธ ‘อตฺตญฺญู’ติ วุจฺเจยฺย. ยสฺมา จ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตานํ ชานาติ – ‘เอตฺตโกมฺหิ สทฺธาย สีเลน สุเตน จาเคน ปญฺญาย ปฏิภาเนนา’ติ, ตสฺมา ‘อตฺตญฺญู’ติ วุจฺจติ. อิติ ธมฺมญฺญู, อตฺถญฺญู, อตฺตญฺญู.

And how is one who knows oneself? Here, bhikkhus, a bhikkhu knows oneself: ‘I am of such a measure in faith, in virtue, in learning, in generosity, in wisdom, and in readiness of wit.’ If, bhikkhus, a bhikkhu did not know oneself: ‘I am of such a measure in faith, in virtue, in learning, in generosity, in wisdom, and in readiness of wit,’ he would not be called ‘one who knows oneself.’ But because, bhikkhus, a bhikkhu knows oneself: ‘I am of such a measure in faith, in virtue, in learning, in generosity, in wisdom, and in readiness of wit,’ therefore he is called ‘one who knows oneself.’ Thus, he is one who knows the Dhamma, one who knows the meaning, and one who knows oneself.

‘‘มตฺตญฺญู [Pg.484] จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มตฺตํ ชานาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ ปฏิคฺคหณาย. โน เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มตฺตํ ชาเนยฺย จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ ปฏิคฺคหณาย, นยิธ ‘มตฺตญฺญู’ติ วุจฺเจยฺย. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มตฺตํ ชานาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ ปฏิคฺคหณาย, ตสฺมา ‘มตฺตญฺญู’ติ วุจฺจติ. อิติ ธมฺมญฺญู, อตฺถญฺญู, อตฺตญฺญู, มตฺตญฺญู.

And how is one who knows the right measure? Here, bhikkhus, a bhikkhu knows the right measure in accepting robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. If, bhikkhus, a bhikkhu did not know the right measure in accepting robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick, he would not be called ‘one who knows the right measure.’ But because, bhikkhus, a bhikkhu knows the right measure in accepting robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick, therefore he is called ‘one who knows the right measure.’ Thus, he is one who knows the Dhamma, one who knows the meaning, one who knows oneself, and one who knows the right measure.

‘‘กาลญฺญู จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ, กาลํ ชานาติ – ‘อยํ กาโล อุทฺเทสสฺส, อยํ กาโล ปริปุจฺฉาย, อยํ กาโล โยคสฺส, อยํ กาโล ปฏิสลฺลานสฺสา’ติ. โน เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาลํ ชาเนยฺย – ‘อยํ กาโล อุทฺเทสสฺส, อยํ กาโล ปริปุจฺฉาย, อยํ กาโล โยคสฺส, อยํ กาโล ปฏิสลฺลานสฺสา’ติ, นยิธ ‘กาลญฺญู’ติ วุจฺเจยฺย. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาลํ ชานาติ – ‘อยํ กาโล อุทฺเทสสฺส, อยํ กาโล ปริปุจฺฉาย, อยํ กาโล โยคสฺส, อยํ กาโล ปฏิสลฺลานสฺสา’ติ, ตสฺมา ‘กาลญฺญู’ติ วุจฺจติ. อิติ ธมฺมญฺญู, อตฺถญฺญู, อตฺตญฺญู, มตฺตญฺญู, กาลญฺญู.

And how is one who knows the proper time? Here, bhikkhus, a bhikkhu knows the proper time: ‘This is the time for recitation, this is the time for questioning, this is the time for striving, this is the time for seclusion.’ If, bhikkhus, a bhikkhu did not know the proper time: ‘This is the time for recitation, this is the time for questioning, this is the time for striving, this is the time for seclusion,’ he would not be called ‘one who knows the proper time.’ But because, bhikkhus, a bhikkhu knows the proper time: ‘This is the time for recitation, this is the time for questioning, this is the time for striving, this is the time for seclusion,’ therefore he is called ‘one who knows the proper time.’ Thus, he is one who knows the Dhamma, one who knows the meaning, one who knows oneself, one who knows the right measure, and one who knows the proper time.

‘‘ปริสญฺญู จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปริสํ ชานาติ – ‘อยํ ขตฺติยปริสา, อยํ พฺราหฺมณปริสา, อยํ คหปติปริสา, อยํ สมณปริสา. ตตฺถ เอวํ อุปสงฺกมิตพฺพํ, เอวํ ฐาตพฺพํ, เอวํ กตฺตพฺพํ, เอวํ นิสีทิตพฺพํ, เอวํ ภาสิตพฺพํ, เอวํ ตุณฺหี ภวิตพฺพ’นฺติ. โน เจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปริสํ ชาเนยฺย – ‘อยํ ขตฺติยปริสา…เป… เอวํ ตุณฺหี ภวิตพฺพ’นฺติ, นยิธ ‘ปริสญฺญู’ติ วุจฺเจยฺย. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปริสํ ชานาติ – ‘อยํ ขตฺติยปริสา, อยํ พฺราหฺมณปริสา, อยํ คหปติปริสา, อยํ สมณปริสา. ตตฺถ เอวํ อุปสงฺกมิตพฺพํ, เอวํ ฐาตพฺพํ, เอวํ กตฺตพฺพํ, เอวํ นิสีทิตพฺพํ, เอวํ ภาสิตพฺพํ, เอวํ ตุณฺหี ภวิตพฺพ’นฺติ, ตสฺมา ‘ปริสญฺญู’ติ วุจฺจติ. อิติ ธมฺมญฺญู, อตฺถญฺญู, อตฺตญฺญู, มตฺตญฺญู, กาลญฺญู, ปริสญฺญู.

And how is one who knows assemblies? Here, bhikkhus, a bhikkhu knows assemblies: ‘This is an assembly of nobles, this is an assembly of brahmins, this is an assembly of householders, this is an assembly of ascetics. There, one should approach in this way, stand in this way, act in this way, sit in this way, speak in this way, and be silent in this way.’ If, bhikkhus, a bhikkhu did not know assemblies: ‘This is an assembly of nobles… and be silent in this way,’ he would not be called ‘one who knows assemblies.’ But because, bhikkhus, a bhikkhu knows assemblies: ‘This is an assembly of nobles, this is an assembly of brahmins, this is an assembly of householders, this is an assembly of ascetics. There, one should approach in this way, stand in this way, act in this way, sit in this way, speak in this way, and be silent in this way,’ therefore he is called ‘one who knows assemblies.’ Thus, he is one who knows the Dhamma, one who knows the meaning, one who knows oneself, one who knows the right measure, one who knows the proper time, and one who knows assemblies.

‘‘ปุคฺคลปโรปรญฺญู จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทฺวเยน ปุคฺคลา วิทิตา โหนฺติ. ทฺเว ปุคฺคลา – เอโก อริยานํ ทสฺสนกาโม, เอโก อริยานํ น ทสฺสนกาโม. ยฺวายํ ปุคฺคโล อริยานํ น ทสฺสนกาโม[Pg.485], เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล อริยานํ ทสฺสนกาโม, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

And how is one who knows the superiority and inferiority of individuals? Here, bhikkhus, individuals are known to a bhikkhu in two ways. There are two types of individuals: one who desires to see the noble ones, and one who does not desire to see the noble ones. The individual who does not desire to see the noble ones is, for that reason, blameworthy. The individual who desires to see the noble ones is, for that reason, praiseworthy.

‘‘ทฺเว ปุคฺคลา อริยานํ ทสฺสนกามา – เอโก สทฺธมฺมํ โสตุกาโม, เอโก สทฺธมฺมํ น โสตุกาโม. ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธมฺมํ น โสตุกาโม, เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธมฺมํ โสตุกาโม, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Among those who desire to see the noble ones, there are two types of individuals: one who wishes to hear the good Dhamma, and one who does not wish to hear the good Dhamma. The individual who does not wish to hear the good Dhamma is, for that reason, blameworthy. The individual who wishes to hear the good Dhamma is, for that reason, praiseworthy.

‘‘ทฺเว ปุคฺคลา สทฺธมฺมํ โสตุกามา – เอโก โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ, เอโก อโนหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ. ยฺวายํ ปุคฺคโล อโนหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ, เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Among those who wish to hear the good Dhamma, there are two types of individuals: one listens to the Dhamma with an attentive ear, and one listens to the Dhamma with an inattentive ear. The individual who listens to the Dhamma with an inattentive ear is, for that reason, blameworthy. The individual who listens to the Dhamma with an attentive ear is, for that reason, praiseworthy.

‘‘ทฺเว ปุคฺคลา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ – เอโก สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรติ, เอโก สุตฺวา ธมฺมํ น ธาเรติ. ยฺวายํ ปุคฺคโล สุตฺวา น ธมฺมํ ธาเรติ, เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรติ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Among those who listen to the Dhamma with attentive ears, there are two types of individuals: one, having heard the Dhamma, retains it, and one, having heard the Dhamma, does not retain it. The individual who, having heard the Dhamma, does not retain it is, for that reason, blameworthy. The individual who, having heard the Dhamma, retains it is, for that reason, praiseworthy.

‘‘ทฺเว ปุคฺคลา สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรนฺติ – เอโก ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, เอโก ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ น อุปปริกฺขติ. ยฺวายํ ปุคฺคโล ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ น อุปปริกฺขติ, เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขติ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Two individuals, having heard, retain the Dhamma: one investigates the meaning of the teachings that have been retained, and one does not investigate the meaning of the teachings that have been retained. Whichever individual does not investigate the meaning of the teachings that have been retained is, on that account, blameworthy. Whichever individual investigates the meaning of the teachings that have been retained is, on that account, praiseworthy.

‘‘ทฺเว ปุคฺคลา ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขนฺติ – เอโก อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน, เอโก อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย น ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน. ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย น ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน, เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Two individuals investigate the meaning of the teachings that have been retained: one, having understood the meaning and the teaching, practices in accordance with the Dhamma; and one, having understood the meaning and the teaching, does not practice in accordance with the Dhamma. Whichever individual, having understood the meaning and the teaching, does not practice in accordance with the Dhamma is, on that account, blameworthy. Whichever individual, having understood the meaning and the teaching, practices in accordance with the Dhamma is, on that account, praiseworthy.

‘‘ทฺเว ปุคฺคลา อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา – เอโก อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, เอโก อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน [Pg.486] ปรหิตาย จ. ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺถหิตาย จ ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทฺวเยน ปุคฺคลา วิทิตา โหนฺติ. เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปุคฺคลปโรปรญฺญู โหติ. ‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

Two individuals, having understood the meaning and the teaching, practice in accordance with the Dhamma: one practices for his own welfare but not for the welfare of others, and one practices for both his own welfare and for the welfare of others. Whichever individual practices for his own welfare but not for the welfare of others is, on that account, blameworthy. Whichever individual practices for both his own welfare and for the welfare of others is, on that account, praiseworthy. In this way, monks, persons are known by a monk in two respects. Thus, monks, a monk knows the inferiority and superiority of persons. Monks, a monk endowed with these seven qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality… an unsurpassed field of merit for the world. The Fourth Discourse.

๕. ปาริจฺฉตฺตกสุตฺตํ

5. The Discourse on the Pāricchattaka Tree

๖๙. ‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร ปณฺฑุปลาโส โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา ตสฺมึ สมเย โหนฺติ – ‘ปณฺฑุปลาโส ทานิ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร นจิรสฺเสว ทานิ ปนฺนปลาโส ภวิสฺสตี’’’ติ.

69. Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas has pale leaves, the Tāvatiṃsa devas are delighted, thinking: ‘Now the Pāricchattaka coral tree has pale leaves; before long it will have shed its leaves.’

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร ปนฺนปลาโส โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา ตสฺมึ สมเย โหนฺติ – ‘ปนฺนปลาโส ทานิ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร นจิรสฺเสว ทานิ ชาลกชาโต ภวิสฺสตี’’’ติ.

Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas has shed its leaves, the Tāvatiṃsa devas are delighted, thinking: ‘Now the Pāricchattaka coral tree has shed its leaves; before long it will have put forth shoots like a net.’

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร ชาลกชาโต โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา ตสฺมึ สมเย โหนฺติ – ‘ชาลกชาโต ทานิ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร นจิรสฺเสว ทานิ ขารกชาโต ภวิสฺสตี’’’ติ.

Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas has put forth shoots like a net, the Tāvatiṃsa devas are delighted, thinking: ‘Now the Pāricchattaka coral tree has put forth shoots like a net; before long it will have distinct shoots.’

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร ขารกชาโต โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา ตสฺมึ สมเย โหนฺติ – ‘ขารกชาโต ทานิ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร นจิรสฺเสว ทานิ กุฏุมลกชาโต ภวิสฺสตี’’’ติ.

Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas has distinct shoots, the Tāvatiṃsa devas are delighted, thinking: ‘Now the Pāricchattaka coral tree has distinct shoots; before long it will be budding.’

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร กุฏุมลกชาโต โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา [Pg.487] ตสฺมึ สมเย โหนฺติ – ‘กุฏุมลกชาโต ทานิ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร นจิรสฺเสว ทานิ โกรกชาโต ภวิสฺสตี’’’ติ.

Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas is budding, the Tāvatiṃsa devas are delighted, thinking: ‘Now the Pāricchattaka coral tree is budding; before long it will have flowers bursting from their buds.’

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร โกรกชาโต โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา ตสฺมึ สมเย โหนฺติ – ‘โกรกชาโต ทานิ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร นจิรสฺเสว ทานิ สพฺพผาลิผุลฺโล ภวิสฺสตี’’’ติ.

Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas has flowers bursting from their buds, the Tāvatiṃsa devas are delighted, thinking: ‘Now the Pāricchattaka coral tree has flowers bursting from their buds; before long it will be in full blossom.’

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย เทวานํ ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร สพฺพผาลิผุลฺโล โหติ, อตฺตมนา, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา ปาริจฺฉตฺตกสฺส โกวิฬารสฺส มูเล ทิพฺเพ จตฺตาโร มาเส ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคีภูตา ปริจาเรนฺติ.

Monks, at the time when the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas is in full blossom, the Tāvatiṃsa devas, delighted, amuse themselves at the foot of the Pāricchattaka coral tree for four divine months, endowed and furnished with the five strands of sensual pleasure.

‘‘สพฺพผาลิผุลฺลสฺส โข ปน, ภิกฺขเว, ปาริจฺฉตฺตกสฺส โกวิฬารสฺส สมนฺตา ปญฺญาสโยชนานิ อาภาย ผุฏํ โหติ, อนุวาตํ โยชนสตํ คนฺโธ คจฺฉติ, อยมานุภาโว ปาริจฺฉตฺตกสฺส โกวิฬารสฺส.

Monks, when the Pāricchattaka coral tree is in full blossom, its radiance pervades fifty yojanas all around, and its fragrance extends a hundred yojanas downwind. Such is the power of the Pāricchattaka coral tree.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย อริยสาวโก อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชฺชาย เจเตติ, ปณฺฑุปลาโส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Even so, monks, at the time when a noble disciple resolves to go forth from the household life into homelessness, at that time the noble disciple has pale leaves, like the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, ปนฺนปลาโส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Monks, when a noble disciple shaves off his hair and beard, puts on the saffron robes, and goes forth from the household life into homelessness, at that time the noble disciple has shed his leaves, like the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ชาลกชาโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Monks, at the time when a noble disciple, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna, at that time the noble disciple has put forth shoots like a net, like the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ยสฺมึ[Pg.488], ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ขารกชาโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Monks, when a noble disciple, with the stilling of thought and examination… enters and dwells in the second jhāna, at that time the noble disciple has distinct shoots, like the Pāricchattaka coral tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, กุฏุมลกชาโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Bhikkhus, at the time when a noble disciple, with the fading away of rapture... enters and dwells in the third jhāna, at that time that noble disciple has formed buds, like the Pāricchattaka Koviḷāra tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โกรกชาโต, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Bhikkhus, at the time when a noble disciple, with the abandoning of pleasure and pain... enters and dwells in the fourth jhāna, at that time that noble disciple has buds bursting into flower, like the Pāricchattaka Koviḷāra tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ, สพฺพผาลิผุลฺโล, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตสฺมึ สมเย โหติ เทวานํว ตาวตึสานํ ปาริจฺฉตฺตโก โกวิฬาโร.

Bhikkhus, at the time when a noble disciple, through the destruction of the taints... having realized it for himself with direct knowledge, enters and dwells in it, at that time that noble disciple is in full bloom, like the Pāricchattaka Koviḷāra tree of the Tāvatiṃsa devas.

‘‘ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภุมฺมา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวนฺติ – ‘เอโส อิตฺถนฺนาโม อายสฺมา อิตฺถนฺนามสฺส อายสฺมโต สทฺธิวิหาริโก อมุกมฺหา คามา วา นิคมา วา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ภุมฺมานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา จาตุมหาราชิกา เทวา…เป… ตาวตึสา เทวา… ยามา เทวา… ตุสิตา เทวา… นิมฺมานรตี เทวา… ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา… พฺรหฺมกายิกา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวนฺติ – ‘เอโส อิตฺถนฺนาโม อายสฺมา อิตฺถนฺนามสฺส อายสฺมโต สทฺธิวิหาริโก อมุกมฺหา คามา วา นิคมา วา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. อิติห เตน ขเณน เตน มุหุตฺเตน ยาว พฺรหฺมโลกา สทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, อยมานุภาโว ขีณาสวสฺส ภิกฺขุโน’’ติ. ปญฺจมํ.

“Bhikkhus, at that time the earth devas make their voice heard, proclaiming: ‘This venerable one of such-and-such a name, the co-resident disciple of the venerable one of such-and-such a name, having gone forth from such-and-such a village or town, from the household life into homelessness, by the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, dwells having attained it.’ Hearing the voice of the earth devas, the devas of the Four Great Kings… the Tāvatiṃsa devas… the Yāma devas… the Tusita devas… the Nimmānaratī devas… the Paranimmitavasavattī devas… the devas of Brahmā’s retinue make their voice heard, proclaiming: ‘This venerable one of such-and-such a name, the co-resident disciple of the venerable one of such-and-such a name, having gone forth from such-and-such a village or town, from the household life into homelessness, by the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, dwells having attained it.’ Thus at that moment, in that instant, the sound rises up as far as the Brahmā world. Such is the power of a bhikkhu whose taints are destroyed.”

๖. สกฺกจฺจสุตฺตํ

6. The Discourse on Respect

๗๐. อถ [Pg.489] โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘กึ นุ โข, ภิกฺขุ, สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺยา’’ติ? อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สตฺถารํ โข, ภิกฺขุ, สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺย. ธมฺมํ โข, ภิกฺขุ…เป… สงฺฆํ โข, ภิกฺขุ…เป… สิกฺขํ โข, ภิกฺขุ…เป… สมาธึ โข, ภิกฺขุ…เป… อปฺปมาทํ โข, ภิกฺขุ…เป… ปฏิสนฺถารํ โข, ภิกฺขุ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺยา’’ติ.

70. Then, while the Venerable Sāriputta was in solitude and seclusion, this reflection arose in his mind: “Living in dependence on what, respecting and revering what, would a bhikkhu abandon the unwholesome and develop the wholesome?” Then it occurred to the Venerable Sāriputta: “It is by living in dependence on the Teacher, respecting and revering him, that a bhikkhu would abandon the unwholesome and develop the wholesome. It is by living in dependence on the Dhamma… the Saṅgha… the training… concentration… heedfulness… cordial reception, respecting and revering it, that a bhikkhu would abandon the unwholesome and develop the wholesome.”

อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อิเม โข เม ธมฺมา ปริสุทฺธา ปริโยทาตา, ยํนูนาหํ อิเม ธมฺเม คนฺตฺวา ภควโต อาโรเจยฺยํ. เอวํ เม อิเม ธมฺมา ปริสุทฺธา เจว ภวิสฺสนฺติ ปริสุทฺธสงฺขาตตรา จ. เสยฺยถาปิ นาม ปุริโส สุวณฺณนิกฺขํ อธิคจฺเฉยฺย ปริสุทฺธํ ปริโยทาตํ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อยํ โข เม สุวณฺณนิกฺโข ปริสุทฺโธ ปริโยทาโต, ยํนูนาหํ อิมํ สุวณฺณนิกฺขํ คนฺตฺวา กมฺมารานํ ทสฺเสยฺยํ. เอวํ เม อยํ สุวณฺณนิกฺโข สกมฺมารคโต ปริสุทฺโธ เจว ภวิสฺสติ ปริสุทฺธสงฺขาตตโร จ. เอวเมวํ เม อิเม ธมฺมา ปริสุทฺธา ปริโยทาตา, ยํนูนาหํ อิเม ธมฺเม คนฺตฺวา ภควโต อาโรเจยฺยํ. เอวํ เม อิเม ธมฺมา ปริสุทฺธา เจว ภวิสฺสนฺติ ปริสุทฺธสงฺขาตตรา จา’’’ติ.

Then it occurred to the Venerable Sāriputta: “These principles of mine are pure and bright. It would be good if I were to go and report these principles to the Blessed One. In this way, these principles of mine will be both pure and be considered even purer. It is like a man who might obtain a pure and bright gold coin. It might occur to him: ‘This gold coin of mine is pure and bright. It would be good if I were to go and show this gold coin to the goldsmiths. In this way, this gold coin of mine, having been brought to the goldsmiths’ furnace, will be both pure and be considered even purer.’ In the same way, these principles of mine are pure and bright. It would be good if I were to go and report these principles to the Blessed One. In this way, these principles of mine will be both pure and be considered even purer.”

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Then, in the evening, the Venerable Sāriputta rose from his seclusion and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘กึ นุ โข, ภิกฺขุ, สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺยา’ติ? อถ โข ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘สตฺถารํ โข, ภิกฺขุ, สกฺกตฺวา ครุํ [Pg.490] กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺย. ธมฺมํ โข, ภิกฺขุ …เป… ปฏิสนฺถารํ โข, ภิกฺขุ สกฺกตฺวา…เป… กุสลํ ภาเวยฺยา’ติ. อถ โข ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อิเม โข เม ธมฺมา ปริสุทฺธา ปริโยทาตา, ยํนูนาหํ อิเม ธมฺเม คนฺตฺวา ภควโต อาโรเจยฺยํ. เอวํ เม อิเม ธมฺมา ปริสุทฺธา เจว ภวิสฺสนฺติ ปริสุทฺธสงฺขาตตรา จ. เสยฺยถาปิ นาม ปุริโส สุวณฺณนิกฺขํ อธิคจฺเฉยฺย ปริสุทฺธํ ปริโยทาตํ. ตสฺส เอวมสฺส – อยํ โข เม สุวณฺณนิกฺโข ปริสุทฺโธ ปริโยทาโต, ยํนูนาหํ อิมํ สุวณฺณนิกฺขํ คนฺตฺวา กมฺมารานํ ทสฺเสยฺยํ. เอวํ เม อยํ สุวณฺณนิกฺโข สกมฺมารคโต ปริสุทฺโธ เจว ภวิสฺสติ ปริสุทฺธสงฺขาตตโร จ. เอวเมวํ เม อิเม ธมฺมา ปริสุทฺธา ปริโยทาตา, ยํนูนาหํ อิเม ธมฺเม คนฺตฺวา ภควโต อาโรเจยฺยํ. เอวํ เม อิเม ธมฺมา ปริสุทฺธา เจว ภวิสฺสนฺติ ปริสุทฺธสงฺขาตตรา จา’’’ติ.

“Here, venerable sir, while I was in solitude and seclusion, this reflection arose in my mind: ‘Living in dependence on what, respecting and revering what, would a bhikkhu abandon the unwholesome and develop the wholesome?’ Then, venerable sir, it occurred to me: ‘It is by living in dependence on the Teacher, respecting and revering him, that a bhikkhu would abandon the unwholesome and develop the wholesome. It is by living in dependence on the Dhamma… cordiality, respecting and revering it… that a bhikkhu would develop the wholesome.’ Then, venerable sir, it occurred to me: ‘These ideas of mine are pure and bright. It would be good if I were to go and report these ideas to the Blessed One. In this way, these ideas of mine will be both pure and be considered even purer. It is like a man who might obtain a pure and bright gold coin. It might occur to him: “This gold coin of mine is pure and bright. It would be good if I were to go and show this gold coin to the goldsmiths. In this way, this gold coin of mine, having been brought to the goldsmiths’ furnace, will be both pure and be considered even purer.” In the same way, these ideas of mine are pure and bright. It would be good if I were to go and report these ideas to the Blessed One. In this way, these ideas of mine will be both pure and be considered even purer.’”

‘‘สาธุ สาธุ, สาริปุตฺต! สตฺถารํ โข, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺย. ธมฺมํ โข, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺย. สงฺฆํ โข…เป… สิกฺขํ โข… สมาธึ โข… อปฺปมาทํ โข… ปฏิสนฺถารํ โข, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรนฺโต อกุสลํ ปชเหยฺย, กุสลํ ภาเวยฺยา’’ติ.

“Good, good, Sāriputta! It is by living in dependence on the Teacher, Sāriputta, respecting and revering him, that a bhikkhu would abandon the unwholesome and develop the wholesome. It is by living in dependence on the Dhamma, Sāriputta, respecting and revering it, that a bhikkhu would abandon the unwholesome and develop the wholesome. The Saṅgha… the training… concentration… heedfulness… It is by living in dependence on cordiality, Sāriputta, respecting and revering it, that a bhikkhu would abandon the unwholesome and develop the wholesome.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ. โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเมปิ โส อคารโว’’.

When this was said, the Venerable Sāriputta spoke thus to the Blessed One: “Venerable sir, I understand the meaning of this which was spoken in brief by the Blessed One, thus in detail. Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher would be respectful to the Dhamma—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher, that bhikkhu is also disrespectful to the Dhamma.

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆปิ โส อคารโว.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher and disrespectful to the Dhamma would be respectful to the Saṅgha—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher and disrespectful to the Dhamma, that bhikkhu is also disrespectful to the Saṅgha.

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขายปิ โส อคารโว.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, and disrespectful to the Saṅgha would be respectful to the training—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, and disrespectful to the Saṅgha, that bhikkhu is also disrespectful to the training.

‘‘โส [Pg.491] วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมิมฺปิ โส อคารโว.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, and disrespectful to the training would be respectful to concentration—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, and disrespectful to the training, that bhikkhu is also disrespectful to concentration.

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ อคารโว อปฺปมาเท สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ อคารโว อปฺปมาเทปิ โส อคารโว.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, disrespectful to the training, and disrespectful to concentration would be respectful to heedfulness—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, disrespectful to the training, and disrespectful to concentration, that bhikkhu is also disrespectful to heedfulness.

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ อคารโว อปฺปมาเท อคารโว ปฏิสนฺถาเร สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว…เป… อปฺปมาเท อคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส อคารโว.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, disrespectful to the training, disrespectful to concentration, and disrespectful to heedfulness would be respectful to cordiality—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher… and disrespectful to heedfulness, that bhikkhu is also disrespectful to cordiality.

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเม อคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเมปิ โส สคารโว…เป….

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher would be disrespectful to the Dhamma—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher, that bhikkhu is also respectful to the Dhamma….

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว…เป. … อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเร อคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว…เป… อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส สคารโว.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher… and respectful to heedfulness would be disrespectful to cordiality—this circumstance does not exist. Venerable sir, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher… and respectful to heedfulness, that bhikkhu is also respectful to cordiality.

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเมปิ สคารโว ภวิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเมปิ โส สคารโว…เป….

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher would also be respectful to the Dhamma—this circumstance exists. Venerable sir, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher, that bhikkhu is also respectful to the Dhamma….

‘‘โส วต, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว…เป… อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ สคารโว ภวิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเม สคารโว สงฺเฆ สคารโว สิกฺขาย สคารโว สมาธิสฺมึ สคารโว อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส สคารโว’’ติ.

Indeed, venerable sir, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher… and respectful to heedfulness would also be respectful to cordiality—this circumstance exists. Venerable sir, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher, respectful to the Dhamma, respectful to the Saṅgha, respectful to the training, respectful to concentration, and respectful to heedfulness, that bhikkhu is also respectful to cordiality.”

‘‘อิมสฺส [Pg.492] โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามี’’ติ.

“Venerable sir, I understand the meaning of this which was spoken in brief by the Blessed One, thus in detail.”

‘‘สาธุ สาธุ, สาริปุตฺต! สาธุ โข ตฺวํ, สาริปุตฺต, อิมสฺส มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสิ. โส วต, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ…เป… โย โส, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ อคารโว อปฺปมาเทปิ โส อคารโว.

“Excellent, excellent, Sāriputta! It is excellent, Sāriputta, that you understand the meaning of this which was spoken by me in brief, thus in detail. Indeed, Sāriputta, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher would be respectful to the Dhamma—this circumstance does not exist... and so on... Sāriputta, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, disrespectful to the training, and disrespectful to concentration, that bhikkhu is also disrespectful to heedfulness.

‘‘โส วต, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ อคารโว อปฺปมาเท อคารโว ปฏิสนฺถาเร สคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว ธมฺเม อคารโว สงฺเฆ อคารโว สิกฺขาย อคารโว สมาธิสฺมึ อคารโว อปฺปมาเท อคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส อคารโว.

“Indeed, Sāriputta, that a bhikkhu who is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, disrespectful to the training, disrespectful to concentration, and disrespectful to heedfulness would be respectful to hospitality—this circumstance does not exist. Sāriputta, whichever bhikkhu is disrespectful to the Teacher, disrespectful to the Dhamma, disrespectful to the Saṅgha, disrespectful to the training, disrespectful to concentration, and disrespectful to heedfulness, that bhikkhu is also disrespectful to hospitality.

‘‘โส วต, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเม อคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ…เป… โย โส, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเมปิ โส สคารโว …เป….

“Indeed, Sāriputta, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher would be disrespectful to the Dhamma—this circumstance does not exist... and so on... Sāriputta, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher, that bhikkhu is also respectful to the Dhamma... and so on...

‘‘โส วต, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเม สคารโว…เป… อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเร อคารโว ภวิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. โย โส, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว…เป… อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส สคารโว.

“Indeed, Sāriputta, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher, respectful to the Dhamma... and so on... and respectful to heedfulness would be disrespectful to hospitality—this circumstance does not exist. Sāriputta, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher... and so on... and respectful to heedfulness, that bhikkhu is also respectful to hospitality.

‘‘โส วต, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเมปิ สคารโว ภวิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. โย โส, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว ธมฺเมปิ โส สคารโว…เป….

“Indeed, Sāriputta, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher would also be respectful to the Dhamma—this circumstance exists. Sāriputta, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher, that bhikkhu is also respectful to the Dhamma... and so on...

‘‘โส วต, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว…เป… อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส สคารโว ภวิสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. โย โส, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ สตฺถริ สคารโว…เป… อปฺปมาเท สคารโว ปฏิสนฺถาเรปิ โส สคารโว’’ติ.

“Indeed, Sāriputta, that a bhikkhu who is respectful to the Teacher... and so on... and respectful to heedfulness would also be respectful to hospitality—this circumstance exists. Sāriputta, whichever bhikkhu is respectful to the Teacher... and so on... and respectful to heedfulness, that bhikkhu is also respectful to hospitality.”

‘‘อิมสฺส [Pg.493] โข, สาริปุตฺต, มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Thus, Sāriputta, the meaning of what I have spoken briefly is to be understood in detail in this way.” The sixth.

๗. ภาวนาสุตฺตํ

7. The Discourse on Development

๗๑. ‘‘ภาวนํ อนนุยุตฺตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน วิหรโต กิญฺจาปิ เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย – ‘อโห วต เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺเจยฺยา’ติ, อถ ขฺวสฺส เนว อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘อภาวิตตฺตา’ติสฺส วจนียํ. กิสฺส อภาวิตตฺตา? จตุนฺนํ สติปฏฺฐานานํ, จตุนฺนํ สมฺมปฺปธานานํ, จตุนฺนํ อิทฺธิปาทานํ, ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ, ปญฺจนฺนํ พลานํ, สตฺตนฺนํ โพชฺฌงฺคานํ, อริยสฺส อฏฺฐงฺคิกสฺส มคฺคสฺส.

71. “Bhikkhus, for a bhikkhu who dwells without being devoted to development, even if such a wish should arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints without clinging!’ yet his mind is not liberated from the taints without clinging. For what reason? It should be said: ‘Because of being undeveloped.’ Undeveloped in what? In the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ อฏฺฐ วา ทส วา ทฺวาทส วา. ตานสฺสุ กุกฺกุฏิยา น สมฺมา อธิสยิตานิ, น สมฺมา ปริเสทิตานิ, น สมฺมา ปริภาวิตานิ. กิญฺจาปิ ตสฺสา กุกฺกุฏิยา เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย – ‘อโห วต เม กุกฺกุฏโปตกา ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺเชยฺยุ’นฺติ, อถ โข อภพฺพาว เต กุกฺกุฏโปตกา ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺชิตุํ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ น สมฺมา อธิสยิตานิ, น สมฺมา ปริเสทิตานิ, น สมฺมา ปริภาวิตานิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภาวนํ อนนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน วิหรโต กิญฺจาปิ เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย – ‘อโห วต เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺเจยฺยา’ติ, อถ ขฺวสฺส เนว อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘อภาวิตตฺตา’ติสฺส วจนียํ. กิสฺส อภาวิตตฺตา? จตุนฺนํ สติปฏฺฐานานํ, จตุนฺนํ สมฺมปฺปธานานํ, จตุนฺนํ อิทฺธิปาทานํ, ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ, ปญฺจนฺนํ พลานํ, สตฺตนฺนํ โพชฺฌงฺคานํ, อริยสฺส อฏฺฐงฺคิกสฺส มคฺคสฺส.

“Just as, bhikkhus, a hen might have eight, ten, or twelve eggs, but if she has not properly sat on them, properly warmed them, and properly brooded over them; even if that hen should wish: ‘Oh, may my chicks break through the eggshell with the tips of their claws or their beaks and emerge safely!’ yet those chicks are incapable of breaking through the eggshell with the tips of their claws or their beaks and emerging safely. For what reason? Because, bhikkhus, the hen’s eggs have not been properly sat on, properly warmed, or properly brooded over. In the same way, bhikkhus, when a bhikkhu dwells without being devoted to development, even if such a wish should arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints without clinging!’ yet his mind is not liberated from the taints without clinging. For what reason? It should be said: ‘Because of being undeveloped.’ Undeveloped in what? In the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path.”

‘‘ภาวนํ อนุยุตฺตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน วิหรโต กิญฺจาปิ น เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย – ‘อโห วต เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺเจยฺยา’ติ, อถ ขฺวสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘ภาวิตตฺตา’ติสฺส วจนียํ. กิสฺส ภาวิตตฺตา? จตุนฺนํ สติปฏฺฐานานํ, จตุนฺนํ สมฺมปฺปธานานํ, จตุนฺนํ อิทฺธิปาทานํ, ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ, ปญฺจนฺนํ พลานํ, สตฺตนฺนํ โพชฺฌงฺคานํ, อริยสฺส อฏฺฐงฺคิกสฺส มคฺคสฺส.

“Bhikkhus, for a bhikkhu who dwells devoted to development, even if such a wish should not arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints without clinging!’—still, his mind is liberated from the taints without clinging. For what reason? It should be said: ‘Because of being developed.’ Developed in what? In the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path.

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.494], ภิกฺขเว, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ อฏฺฐ วา ทส วา ทฺวาทส วา. ตานสฺสุ กุกฺกุฏิยา สมฺมา อธิสยิตานิ, สมฺมา ปริเสทิตานิ, สมฺมา ปริภาวิตานิ. กิญฺจาปิ ตสฺสา กุกฺกุฏิยา น เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย – ‘อโห วต เม กุกฺกุฏโปตกา ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺเชยฺยุ’นฺติ, อถ โข ภพฺพาว เต กุกฺกุฏโปตกา ปาทนขสิขาย วา มุขตุณฺฑเกน วา อณฺฑโกสํ ปทาเลตฺวา โสตฺถินา อภินิพฺภิชฺชิตุํ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภิกฺขเว, กุกฺกุฏิยา อณฺฑานิ สมฺมา อธิสยิตานิ, สมฺมา ปริเสทิตานิ, สมฺมา ปริภาวิตานิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภาวนํ อนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน วิหรโต กิญฺจาปิ น เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺเชยฺย – ‘อโห วต เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺเจยฺยา’ติ, อถ ขฺวสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘ภาวิตตฺตา’ติสฺส วจนียํ. กิสฺส ภาวิตตฺตา? จตุนฺนํ สติปฏฺฐานานํ…เป… อริยสฺส อฏฺฐงฺคิกสฺส มคฺคสฺส.

“Just as, bhikkhus, a hen might have eight, ten, or twelve eggs, and she has properly sat on them, properly warmed them, and properly brooded over them; even if that hen should not have such a wish: ‘Oh, may my chicks break through the eggshell with the tips of their claws or their beaks and emerge safely!’ yet those chicks are capable of breaking through the eggshell with the tips of their claws or their beaks and emerging safely. For what reason? Because, bhikkhus, the hen’s eggs have been properly sat on, properly warmed, and properly brooded over. In the same way, bhikkhus, when a bhikkhu dwells devoted to development, even if such a wish should not arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints without clinging!’ yet his mind is liberated from the taints without clinging. For what reason? It should be said: ‘Because of being developed.’ Developed in what? In the four establishments of mindfulness… and the Noble Eightfold Path.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ผลคณฺฑสฺส วา ผลคณฺฑนฺเตวาสิกสฺส วา ทิสฺสนฺเตว วาสิชเฏ องฺคุลิปทานิ ทิสฺสติ องฺคุฏฺฐปทํ. โน จ ขฺวสฺส เอวํ ญาณํ โหติ – ‘เอตฺตกํ เม อชฺช วาสิชฏสฺส ขีณํ, เอตฺตกํ หิยฺโย, เอตฺตกํ ปเร’ติ, อถ ขฺวสฺส ขีเณ ‘ขีณ’นฺเตว ญาณํ โหติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภาวนํ อนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน วิหรโต กิญฺจาปิ น เอวํ ญาณํ โหติ – ‘เอตฺตกํ เม อชฺช อาสวานํ ขีณํ, เอตฺตกํ หิยฺโย, เอตฺตกํ ปเร’ติ, อถ ขฺวสฺส ขีเณ ‘ขีณ’นฺเตว ญาณํ โหติ.

“Just as, bhikkhus, for a carpenter or his apprentice, the marks of his fingers and thumb are seen on the handle of his adze. He does not have the knowledge: ‘So much of my adze handle has been worn away today, so much yesterday, so much on a previous day,’ but when it is worn away, he has the knowledge that it is worn away. In the same way, bhikkhus, for a bhikkhu who dwells devoted to development, even if he does not have the knowledge: ‘So much of my taints has been worn away today, so much yesterday, so much on a previous day,’ yet when they are worn away, he has the knowledge that they are worn away.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สามุทฺทิกาย นาวาย เวตฺตพนฺธนพทฺธาย ฉ มาสานิ อุทเก ปริยาทาย เหมนฺติเกน ถเล อุกฺขิตฺตาย วาตาตปปเรตานิ พนฺธนานิ, ตานิ ปาวุสฺสเกน เมเฆน อภิปฺปวุฏฺฐานิ อปฺปกสิเรเนว ปริหายนฺติ, ปูติกานิ ภวนฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภาวนํ อนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน วิหรโต อปฺปกสิเรเนว สํโยชนานิ ปฏิปฺปสฺสมฺภนฺติ, ปูติกานิ ภวนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

“Just as, bhikkhus, in the case of a sea-going ship bound with rattan, having tossed about in the water for six months, it is hauled up on shore for the winter. Its bindings, afflicted by wind and sun, when thoroughly drenched by the monsoon cloud, easily waste away and rot. In the same way, bhikkhus, for a bhikkhu who dwells devoted to development, the fetters are easily pacified and rot away.” The seventh.

๘. อคฺคิกฺขนฺโธปมสุตฺตํ

8. The Simile of the Mass of Fire

๗๒. เอวํ [Pg.495] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. อทฺทสา โข ภควา อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ ปเทเส มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ. ทิสฺวาน มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, อมุํ มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูต’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

72. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was journeying on tour in the Kosalan country together with a large Saṅgha of bhikkhus. Now, while traveling along a highway, the Blessed One saw in a certain place a great mass of fire, blazing, burning, and radiant. Seeing it, he left the road, went to the foot of a certain tree, and sat down on a seat that had been prepared. Having sat down, the Blessed One addressed the bhikkhus: ‘Bhikkhus, do you see that great mass of fire, blazing, burning, and radiant?’ ‘Even so, venerable sir.’”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ อมุํ มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อาลิงฺเคตฺวา อุปนิสีเทยฺย วา อุปนิปชฺเชยฺย วา, ยํ วา ขตฺติยกญฺญํ วา พฺราหฺมณกญฺญํ วา คหปติกญฺญํ วา มุทุตลุนหตฺถปาทํ อาลิงฺเคตฺวา อุปนิสีเทยฺย วา อุปนิปชฺเชยฺย วา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยกญฺญํ วา พฺราหฺมณกญฺญํ วา คหปติกญฺญํ วา มุทุตลุนหตฺถปาทํ อาลิงฺเคตฺวา อุปนิสีเทยฺย วา อุปนิปชฺเชยฺย วา, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ อมุํ มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อาลิงฺเคตฺวา อุปนิสีเทยฺย วา อุปนิปชฺเชยฺย วา’’ติ.

“What do you think, bhikkhus? Which is better: that one might embrace, sit down near, or lie down near that great mass of fire, blazing, burning, and radiant; or that one might embrace, sit down near, or lie down near a khattiya maiden, a brahmin maiden, or a householder maiden with soft and tender hands and feet?” “Venerable sir, this itself is better: that one might embrace, sit down near, or lie down near a khattiya maiden, a brahmin maiden, or a householder maiden with soft and tender hands and feet. For it is painful, venerable sir, that one might embrace, sit down near, or lie down near that great mass of fire, blazing, burning, and radiant.”

‘‘อาโรจยามิ โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส ปาปธมฺมสฺส อสุจิสงฺกสฺสรสมาจารสฺส ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตสฺส อสฺสมณสฺส สมณปฏิญฺญสฺส อพฺรหฺมจาริสฺส พฺรหฺมจาริปฏิญฺญสฺส อนฺโตปูติกสฺส อวสฺสุตสฺส กสมฺพุชาตสฺส ยํ อมุํ มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อาลิงฺเคตฺวา อุปนิสีเทยฺย วา อุปนิปชฺเชยฺย วา. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย.

“I declare to you, bhikkhus, I make known to you: for an immoral person—one of evil character, of impure and suspect conduct, of concealed deeds, who is not an ascetic but claims to be one, who does not lead the holy life but claims to do so, who is rotten within, oozing with defilements, and has become like rubbish—it is better that he should embrace, sit down near, or lie down near that great mass of fire, blazing, burning, and radiant. For what reason? Because, bhikkhus, on that account he might come to death or to suffering equal to death, but on account of that, with the breakup of the body, after death, he would not be reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell.”

‘‘ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิสงฺกสฺสรสมาจาโร…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยกญฺญํ วา พฺราหฺมณกญฺญํ วา คหปติกญฺญํ วา มุทุตลุนหตฺถปาทํ อาลิงฺเคตฺวา อุปนิสีทติ วา อุปนิปชฺชติ วา, ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“But, bhikkhus, when that immoral person—one of evil character, of impure and suspect conduct... who has become like rubbish—embraces, sits down near, or lies down near a khattiya maiden, a brahmin maiden, or a householder maiden with soft and tender hands and feet, that, for him, leads to his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell.”

‘‘ตํ [Pg.496] กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ พลวา ปุริโส ทฬฺหาย วาลรชฺชุยา อุโภ ชงฺฆา เวเฐตฺวา ฆํเสยฺย – สา ฉวึ ฉินฺเทยฺย ฉวึ เฉตฺวา จมฺมํ ฉินฺเทยฺย จมฺมํ เฉตฺวา มํสํ ฉินฺเทยฺย มํสํ เฉตฺวา นฺหารุํ ฉินฺเทยฺย นฺหารุํ เฉตฺวา อฏฺฐึ ฉินฺเทยฺย อฏฺฐึ เฉตฺวา อฏฺฐิมิญฺชํ อาหจฺจ ติฏฺเฐยฺย, ยํ วา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา อภิวาทนํ สาทิเยยฺยา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา อภิวาทนํ สาทิเยยฺย, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ พลวา ปุริโส ทฬฺหาย วาลรชฺชุยา…เป… อฏฺฐิมิญฺชํ อาหจฺจ ติฏฺเฐยฺยา’’ติ.

“What do you think, bhikkhus? Which is better: that a strong man, having wrapped both shins with a strong horsehair rope, should chafe them so that the rope would cut through the outer skin; having cut through the outer skin, it would cut through the inner skin; having cut through the inner skin, it would cut through the flesh; having cut through the flesh, it would cut through the sinews; having cut through the sinews, it would cut through the bone; and having cut through the bone, it would remain touching the bone marrow—or that one should delight in the veneration from wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders?” “Venerable sir, this itself is better: that one should delight in the veneration from wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders. For it is painful, venerable sir, that a strong man, having wrapped both shins with a strong horsehair rope... should remain touching the bone marrow.”

‘‘อาโรจยามิ โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส…เป… กสมฺพุชาตสฺส ยํ พลวา ปุริโส ทฬฺหาย วาลรชฺชุยา อุโภ ชงฺฆา เวเฐตฺวา…เป… อฏฺฐิมิญฺชํ อาหจฺจ ติฏฺเฐยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา อภิวาทนํ สาทิยติ, ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“I declare to you, bhikkhus, I make known to you, bhikkhus, that for an immoral person... who has become like rubbish, it is better that a strong man, having wrapped both shins with a strong horsehair rope... should remain touching the bone marrow. For what reason? Because, bhikkhus, on that account he might come to death or to suffering equal to death, but on account of that, with the breakup of the body, after death, he would not be reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell. But, bhikkhus, when that immoral person... who has become like rubbish, delights in the veneration from wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders, that, for him, bhikkhus, is for his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ พลวา ปุริโส ติณฺหาย สตฺติยา เตลโธตาย ปจฺโจรสฺมึ ปหเรยฺย, ยํ วา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา อญฺชลิกมฺมํ สาทิเยยฺยา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา อญฺชลิกมฺมํ สาทิเยยฺย, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ พลวา ปุริโส ติณฺหาย สตฺติยา เตลโธตาย ปจฺโจรสฺมึ ปหเรยฺยา’’ติ.

“What do you think, bhikkhus? Which is better: that a strong man should strike one in the chest with a sharp, oil-honed spear, or that one should delight in the reverential salutation with joined palms from wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders?” “Venerable sir, this itself is better: that one should delight in the reverential salutation with joined palms from wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders. For it is painful, venerable sir, that a strong man should strike one in the chest with a sharp, oil-honed spear.”

‘‘อาโรจยามิ โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส…เป… กสมฺพุชาตสฺส ยํ พลวา ปุริโส ติณฺหาย สตฺติยา เตลโธตาย ปจฺโจรสฺมึ ปหเรยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ [Pg.497] นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา อญฺชลิกมฺมํ สาทิยติ, ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“I declare to you, bhikkhus, I make known to you, bhikkhus, that for an immoral person of evil nature... who has become like rubbish, it would be better that a strong man should strike him in the middle of the chest with a sharp, oil-honed spear. For what reason? For, bhikkhus, on account of that, he might come to death or to suffering equal to death, but he would certainly not, on account of that, with the breakup of the body, after death, be reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell. But, bhikkhus, when that immoral person of evil nature... who has become like rubbish, delights in the reverential salutation from wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders—that, for him, bhikkhus, is for his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ พลวา ปุริโส ตตฺเตน อโยปฏฺเฏน อาทิตฺเตน สมฺปชฺชลิเตน สโชติภูเตน กายํ สมฺปลิเวเฐยฺย, ยํ วา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ จีวรํ ปริภุญฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยมหาสาลานํ วา…เป… สทฺธาเทยฺยํ จีวรํ ปริภุญฺเชยฺย, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ พลวา ปุริโส ตตฺเตน อโยปฏฺเฏน อาทิตฺเตน สมฺปชฺชลิเตน สโชติภูเตน กายํ สมฺปลิเวเฐยฺยา’’ติ.

“What do you think, bhikkhus? Which is better: that a strong man should wrap his body with a hot iron plate—burning, blazing, and flaming—or that he should use a robe given in faith by wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders?” “Venerable sir, this is better: that one should use a robe given in faith by wealthy khattiyas... for it is painful, venerable sir, that a strong man should wrap his body with a hot iron plate—burning, blazing, and flaming.”

‘‘อาโรจยามิ โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส…เป… กสมฺพุชาตสฺส ยํ พลวา ปุริโส ตตฺเตน อโยปฏฺเฏน อาทิตฺเตน สมฺปชฺชลิเตน สโชติภูเตน กายํ สมฺปลิเวเฐยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ จีวรํ ปริภุญฺชติ, ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“I declare to you, bhikkhus, I make known to you, bhikkhus, that for that immoral person... who has become like rubbish, it would be better that a strong man should wrap his body with a hot iron plate—burning, blazing, and flaming. For what reason? For, bhikkhus, on account of that, he might come to death or to suffering equivalent to death, but he would certainly not, on account of that, with the breakup of the body, after death, be reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell. But, bhikkhus, when that immoral person... who has become like rubbish, uses a robe given in faith by wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders—that, for him, bhikkhus, is for his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in the plane of misery, the bad destination, the state of ruin, in hell.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ พลวา ปุริโส ตตฺเตน อโยสงฺกุนา มุขํ วิวริตฺวา ตตฺตํ โลหคุฬํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ มุเข ปกฺขิเปยฺย – ตํ ตสฺส โอฏฺฐมฺปิ ทเหยฺย มุขมฺปิ ทเหยฺย ชิวฺหมฺปิ ทเหยฺย กณฺฐมฺปิ ทเหยฺย อุรมฺปิ ทเหยฺย อนฺตมฺปิ อนฺตคุณมฺปิ อาทาย อโธภาคา นิกฺขเมยฺย, ยํ วา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ ปิณฺฑปาตํ [Pg.498] ปริภุญฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺเชยฺย, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ พลวา ปุริโส ตตฺเตน อโยสงฺกุนา มุขํ วิวริตฺวา ตตฺตํ โลหคุฬํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ มุเข ปกฺขิเปยฺย – ตํ ตสฺส โอฏฺฐมฺปิ ทเหยฺย มุขมฺปิ ทเหยฺย ชิวฺหมฺปิ ทเหยฺย กณฺฐมฺปิ ทเหยฺย อุรมฺปิ ทเหยฺย อนฺตมฺปิ อนฺตคุณมฺปิ อาทาย อโธภาคํ นิกฺขเมยฺยา’’ติ.

“What do you think, monks? Which indeed is better: that a strong man, having pried open one’s mouth with hot iron pincers, should place in the mouth a hot iron ball, burning, blazing, and flaming—which would burn one’s lips, burn the mouth, burn the tongue, burn the throat, burn the chest, and, taking the large and small intestines, would exit from the lower part; or that one should consume almsfood given in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders?” “Venerable sir, this is better: that one should consume almsfood given in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders. For it is painful, venerable sir, that a strong man, having pried open one’s mouth with hot iron pincers, should place in the mouth a hot iron ball, burning, blazing, and flaming—which would burn one’s lips, burn the mouth, burn the tongue, burn the throat, burn the chest, and, taking the large and small intestines, would exit from the lower part.”

‘‘อาโรจยามิ โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส…เป… กสมฺพุชาตสฺส ยํ พลวา ปุริโส ตตฺเตน อโยสงฺกุนา มุขํ วิวริตฺวา ตตฺตํ โลหคุฬํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ มุเข ปกฺขิเปยฺย – ตํ ตสฺส โอฏฺฐมฺปิ ทเหยฺย มุขมฺปิ ทเหยฺย ชิวฺหมฺปิ ทเหยฺย กณฺฐมฺปิ ทเหยฺย อุรมฺปิ ทเหยฺย อนฺตมฺปิ อนฺตคุณมฺปิ อาทาย อโธภาคํ นิกฺขเมยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชติ, ตญฺหิ ตสฺส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“I declare to you, monks, I make known to you, monks, how it is better for that immoral person… of a refuse-like nature, that a strong man, having pried open his mouth with hot iron pincers, should place in his mouth a hot iron ball, burning, blazing, and flaming—which would burn his lips, burn his mouth, burn his tongue, burn his throat, burn his chest, and, taking his large and small intestines, would exit from the lower part. For what reason? Because, monks, on account of that, he might come to death or to suffering equivalent to death, but he would not, on that account, with the breakup of the body, after death, be reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell. But when, monks, that immoral person of evil nature… of a refuse-like nature, consumes almsfood given in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders, that is for his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ พลวา ปุริโส สีเส วา คเหตฺวา ขนฺเธ วา คเหตฺวา ตตฺตํ อโยมญฺจํ วา อโยปีฐํ วา อภินิสีทาเปยฺย วา อภินิปชฺชาเปยฺย วา, ยํ วา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ มญฺจปีฐํ ปริภุชฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ มญฺจปีฐํ ปริภุญฺเชยฺย, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ พลวา ปุริโส สีเส วา คเหตฺวา ขนฺเธ วา คเหตฺวา ตตฺตํ อโยมญฺจํ วา อโยปีฐํ วา อภินิสีทาเปยฺย วา อภินิปชฺชาเปยฺย วา’’ติ.

“What do you think, monks? Which indeed is better: that a strong man, seizing one by the head or the shoulders, would cause one to sit down upon or lie down upon a heated iron couch or iron chair; or that one would make use of a couch or chair offered in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders?” “Venerable sir, this indeed is better: that one would make use of a couch or chair offered in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders. For it is painful, venerable sir, when a strong man, seizing one by the head or the shoulders, causes one to sit down upon or lie down upon a heated iron couch or iron chair.”

‘‘อาโรจยามิ [Pg.499] โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส…เป… กสมฺพุชาตสฺส ยํ พลวา ปุริโส สีเส วา คเหตฺวา ขนฺเธ วา คเหตฺวา ตตฺตํ อโยมญฺจํ วา อโยปีฐํ วา อภินิสีทาเปยฺย วา อภินิปชฺชาเปยฺย วา. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ มญฺจปีฐํ ปริภุญฺชติ. ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

“I declare to you, monks, I make known to you, monks, how it is better for that immoral person… of a refuse-like nature, that a strong man, seizing him by the head or the shoulders, would cause him to sit down upon or lie down upon a heated iron couch or iron chair. For what reason? Because, monks, on that account he might come to death or to suffering equivalent to death, but he would not, on that account, with the breakup of the body, after death, be reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell. But when, monks, that immoral person of evil nature… of a refuse-like nature, makes use of a couch or chair offered in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders, that, monks, is for his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, กตมํ นุ โข วรํ – ยํ พลวา ปุริโส อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา ตตฺตาย โลหกุมฺภิยา ปกฺขิเปยฺย อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย – โส ตตฺถ เผณุทฺเทหกํ ปจฺจมาโน สกิมฺปิ อุทฺธํ คจฺเฉยฺย สกิมฺปิ อโธ คจฺเฉยฺย สกิมฺปิ ติริยํ คจฺเฉยฺย, ยํ วา ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ วิหารํ ปริภุญฺเชยฺยา’’ติ? ‘‘เอตเทว, ภนฺเต, วรํ – ยํ ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ วิหารํ ปริภุญฺเชยฺย, ทุกฺขญฺเหตํ, ภนฺเต, ยํ พลวา ปุริโส อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา ตตฺตาย โลหกุมฺภิยา ปกฺขิเปยฺย อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย – โส ตตฺถ เผณุทฺเทหกํ ปจฺจมาโน สกิมฺปิ อุทฺธํ คจฺเฉยฺย สกิมฺปิ อโธ คจฺเฉยฺย สกิมฺปิ ติริยํ คจฺเฉยฺยา’’ติ.

“What do you think, monks? Which indeed is better: that a strong man, seizing one feet up and head down, would throw him into a heated iron pot—burning, blazing, and flaming—where, being cooked and bubbling with foam, he would go up once, go down once, and go sideways once; or that one would make use of a monastery offered in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders?” “Venerable sir, this indeed is better: that one would make use of a monastery offered in faith by very wealthy khattiyas, very wealthy brahmins, or very wealthy householders. For it is painful, venerable sir, when a strong man, seizing one feet up and head down, throws him into a heated iron pot—burning, blazing, and flaming—where, being cooked and bubbling with foam, he goes up once, goes down once, and goes sideways once.”

‘‘อาโรจยามิ โว, ภิกฺขเว, ปฏิเวทยามิ โว, ภิกฺขเว, ยถา เอตเทว ตสฺส วรํ ทุสฺสีลสฺส ปาปธมฺมสฺส…เป… กสมฺพุชาตสฺส ยํ พลวา ปุริโส อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา…เป… สกิมฺปิ ติริยํ คจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตโตนิทานญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มรณํ วา นิคจฺเฉยฺย มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ, น ตฺเวว ตปฺปจฺจยา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย. ยญฺจ โข โส, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม…เป… กสมฺพุชาโต ขตฺติยมหาสาลานํ วา พฺราหฺมณมหาสาลานํ วา คหปติมหาสาลานํ วา สทฺธาเทยฺยํ วิหารํ ปริภุญฺชติ[Pg.500]. ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

I declare to you, bhikkhus, I make known to you, bhikkhus, that for an immoral one of evil nature... in whom defilements have arisen, it is indeed better that a strong man, seizing him feet up and head down... might even go sideways once. For what reason? Because, bhikkhus, on that account he might come to death or to suffering equivalent to death, but he would not, on account of that, with the breakup of the body, after death, be reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell. But when, bhikkhus, that immoral one of evil nature... in whom defilements have arisen, makes use of a monastery offered in faith by wealthy khattiyas, wealthy brahmins, or wealthy householders, that, bhikkhus, is for his long-term harm and suffering. With the breakup of the body, after death, he is reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยสญฺจ มยํ ปริภุญฺชาม จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ เตสํ เต การา มหปฺผลา ภวิสฺสนฺติ มหานิสํสา, อมฺหากญฺเจวายํ ปพฺพชฺชา อวญฺฌา ภวิสฺสติ สผลา สอุทฺรยา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺตตฺถํ วา, ภิกฺขเว, สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อปฺปมาเทน สมฺปาเทตุํ; ปรตฺถํ วา, ภิกฺขเว, สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อปฺปมาเทน สมฺปาเทตุํ; อุภยตฺถํ วา, ภิกฺขเว, สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อปฺปมาเทน สมฺปาเทตุ’’’นฺติ.

Therefore, bhikkhus, you should train thus: ‘May the deeds of those whose requisites—robes, almsfood, lodging, and medicines for the sick—we make use of be of great fruit and great benefit; and may this going forth of ours not be barren, but be fruitful and have increase.’ Thus, bhikkhus, you should train. Seeing one’s own welfare, bhikkhus, it is enough to strive with diligence; seeing the welfare of others, bhikkhus, it is enough to strive with diligence; seeing the welfare of both, bhikkhus, it is enough to strive with diligence.

อิทมโวจ ภควา. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อุณฺหํ โลหิตํ มุขโต อุคฺคญฺฉิ. สฏฺฐิมตฺตา ภิกฺขู สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตึสุ – ‘‘สุทุกฺกรํ ภควา, สุทุกฺกรํ ภควา’’ติ. สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ. อฏฺฐมํ.

The Blessed One said this. And while this exposition was being spoken, hot blood came up from the mouths of sixty bhikkhus. Sixty bhikkhus, having rejected the training, returned to the lower life, saying: “It is very difficult, Blessed One! It is very difficult, Blessed One!” The minds of sixty bhikkhus were liberated from the taints without clinging. The Eighth.

๙. สุเนตฺตสุตฺตํ

9. The Sunetta Sutta

๗๓. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สุเนตฺโต นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. สุเนตฺตสฺส โข ปน, ภิกฺขเว, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. สุเนตฺโต สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ นปฺปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชึสุ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชึสุ.

73. Bhikkhus, in the past, there was a teacher named Sunetta, a founder of a sect, free from passion for sensual pleasures. And, bhikkhus, the teacher Sunetta had many hundreds of disciples. The teacher Sunetta taught the Dhamma to his disciples for the sake of companionship with the Brahma world. Now, bhikkhus, those disciples whose minds did not gain confidence in the teacher Sunetta as he taught the Dhamma for companionship with the Brahma world, with the breakup of the body, after death, were reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell. But those, bhikkhus, whose minds did gain confidence in the teacher Sunetta as he taught the Dhamma for companionship with the Brahma world, with the breakup of the body, after death, were reborn in a good destination, the heavenly world.

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, มูคปกฺโข นาม สตฺถา อโหสิ…เป… อรเนมิ นาม สตฺถา อโหสิ…เป… กุทฺทาลโก นาม สตฺถา อโหสิ…เป… หตฺถิปาโล นาม สตฺถา อโหสิ…เป… โชติปาโล นาม สตฺถา อโหสิ…เป… อรโก นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค[Pg.501]. อรกสฺส โข ปน, ภิกฺขเว, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. อรโก นาม สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, อรกสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ นปฺปสาเทสุํ, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชึสุ. เย โข ปน, ภิกฺขเว, อรกสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ ปสาเทสุํ, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชึสุ.

Bhikkhus, in the past, there was a teacher named Mūgapakkha... and so on... there was a teacher named Aranemi... and so on... there was a teacher named Kuddālaka... and so on... there was a teacher named Hatthipāla... and so on... there was a teacher named Jotipāla... and so on... there was a teacher named Araka, a founder of a sect, free from passion for sensual pleasures. And, bhikkhus, the teacher Araka had many hundreds of disciples. The teacher Araka taught the Dhamma to his disciples for the sake of companionship with the Brahma world. Now, bhikkhus, those disciples whose minds did not gain confidence in the teacher Araka as he taught the Dhamma for companionship with the Brahma world, with the breakup of the body, after death, were reborn in a state of loss, a woeful destination, a place of ruin, in hell. But those, bhikkhus, whose minds did gain confidence in the teacher Araka as he taught the Dhamma for companionship with the Brahma world, with the breakup of the body, after death, were reborn in a good destination, the heavenly world.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, โย อิเม สตฺต สตฺถาเร ติตฺถกเร กาเมสุ วีตราเค อเนกสตปริวาเร สสาวกสงฺเฆ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกเสยฺย ปริภาเสยฺย, พหุํ โส อปุญฺญํ ปสเวยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘โย, ภิกฺขเว, อิเม สตฺต สตฺถาเร ติตฺถกเร กาเมสุ วีตราเค อเนกสตปริวาเร สสาวกสงฺเฆ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกเสยฺย ปริภาเสยฺย, พหุํ โส อปุญฺญํ ปสเวยฺย. โย เอกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ ปุคฺคลํ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกสติ ปริภาสติ, อยํ ตโต พหุตรํ อปุญฺญํ ปสวติ. ตํ กิสฺส เหตุ? นาหํ, ภิกฺขเว, อิโต พหิทฺธา เอวรูปึ ขนฺตึ วทามิ ยถามํ สพฺรหฺมจารีสุ’’.

What do you think, bhikkhus? If someone, with a corrupt mind, were to abuse and revile these seven teachers—founders of sects, free from passion for sensual pleasures, with entourages of many hundreds, together with their assemblies of disciples—would that person produce much demerit?” “So it is, venerable sir.” “Bhikkhus, if someone, with a corrupt mind, were to abuse and revile these seven teachers—founders of sects, free from passion for sensual pleasures, with entourages of many hundreds, together with their assemblies of disciples—that person would produce much demerit. But if someone, with a corrupt mind, abuses and reviles one person accomplished in view, this one produces far more demerit than that. For what reason? Bhikkhus, I do not declare there to be such forbearance outside of this Dispensation as there is among my spiritual companions.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘น โน สพฺรหฺมจารีสุ จิตฺตานิ ปทุฏฺฐานิ ภวิสฺสนฺตี’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. นวมํ.

Therefore, bhikkhus, you should train thus: ‘Our minds will not be corrupt towards our spiritual companions.’ Indeed, bhikkhus, this is how you should train. The Ninth.

๑๐. อรกสุตฺตํ

10. The Araka Sutta

๗๔. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, อรโก นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. อรกสฺส โข ปน, ภิกฺขเว, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. อรโก สตฺถา สาวกานํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – อปฺปกํ, พฺราหฺมณ, ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ พหุทุกฺขํ พหุปายาสํ มนฺตายํ โพทฺธพฺพํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ, จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ, นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

74. Bhikkhus, in the past, there was a teacher named Araka, a founder of a sect, free from passion for sensual pleasures. And, bhikkhus, the teacher Araka had many hundreds of disciples. The teacher Araka taught the Dhamma to his disciples thus: ‘Brahmin, the life of humans is brief, short, and swift, with much suffering and much distress. It should be understood with wisdom. What is wholesome should be done; the holy life should be lived. For one who is born, there is no immortality.’

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.502], พฺราหฺมณ, ติณคฺเค อุสฺสาวพินฺทุ สูริเย อุคฺคจฺฉนฺเต ขิปฺปํเยว ปฏิวิคจฺฉติ, น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อุสฺสาวพินฺทูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ พหุทุกฺขํ พหุปายาสํ มนฺตายํ โพทฺธพฺพํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ, จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ, นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

“Just as, brahmin, a dewdrop on the tip of a blade of grass quickly vanishes when the sun rises and is not long-lasting; even so, brahmin, the life of humans is like a dewdrop—it is short and swift, with much suffering and much distress. It should be understood with wisdom. What is wholesome should be done; the holy life should be lived. For one who is born, there is no immortality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต อุทกพุพฺพุฬํ ขิปฺปํเยว ปฏิวิคจฺฉติ, น จิรฏฺฐิติกํ โหติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อุทกพุพฺพุฬูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ พหุทุกฺขํ พหุปายาสํ มนฺตายํ โพทฺธพฺพํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ, จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ, นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

“Just as, brahmin, when the sky rains with thick drops, a water bubble quickly vanishes and is not long-lasting; even so, brahmin, the life of humans is like a water bubble—it is short and swift, with much suffering and much distress. It should be understood with wisdom. What is wholesome should be done; the holy life should be lived. For one who is born, there is no immortality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทเก ทณฺฑราชิ ขิปฺปํเยว ปฏิวิคจฺฉติ, น จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อุทเก ทณฺฑราชูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ…เป… นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

“Just as, brahmin, a line drawn with a stick in water quickly vanishes and is not long-lasting; even so, brahmin, the life of humans is like a line drawn with a stick in water. It is short... for one who is born, there is no immortality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, นที ปพฺพเตยฺยา ทูรงฺคมา สีฆโสตา หารหารินี, นตฺถิ โส ขโณ วา ลโย วา มุหุตฺโต วา ยํ สา อาวตฺตติ, อถ โข สา คจฺฉเตว วตฺตเตว สนฺทเตว; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, นทีปพฺพเตยฺยูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ…เป… นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

“Just as, brahmin, a mountain river, coming from afar, with a swift current, carrying things along, has no moment, instant, or second that it pauses, but on the contrary, it just goes, just proceeds, and just flows; even so, brahmin, the life of humans is like a mountain river. It is short and swift... for one who is born, there is no immortality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, พลวา ปุริโส ชิวฺหคฺเค เขฬปิณฺฑํ สํยูหิตฺวา อกสิเรเนว วเมยฺย ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, เขฬปิณฺฑูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ…เป… นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

“Just as, brahmin, a strong man, having gathered a ball of spittle on the tip of his tongue, might spit it out without difficulty; even so, brahmin, the life of humans is like a ball of spittle. It is short and swift... for one who is born, there is no immortality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ทิวสํสนฺตตฺเต อโยกฏาเห มํสเปสิ ปกฺขิตฺตา ขิปฺปํเยว ปฏิวิคจฺฉติ, น จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, มํสเปสูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ…เป… นตฺถิ ชาตสฺส อมรณํ.

“Just as, brahmin, a piece of meat, having been placed in an iron pan heated for a whole day, quickly perishes and is not long-lasting; even so, brahmin, the life of humans is like a piece of meat. It is short and swift... for one who is born, there is no immortality.”

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, คาวี วชฺฌา อาฆาตนํ นียมานา ยํ ยเทว ปาทํ อุทฺธรติ, สนฺติเกว โหติ วธสฺส สนฺติเกว มรณสฺส; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, โควชฺฌูปมํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ พหุทุกฺขํ พหุปายาสํ [Pg.503] มนฺตายํ โพทฺธพฺพํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ, จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ, นตฺถิ ชาตสฺส อมรณ’’นฺติ.

“Just as, brahmin, a cow fit for slaughter, being led to the slaughter-ground, with every foot she lifts is nearer to the slaughter, nearer to death; even so, brahmin, the life of humans is like a cow to be slaughtered—it is short and swift, with much suffering and much distress. It should be understood with wisdom. What is wholesome should be done; the holy life should be lived. For one who is born, there is no immortality.”

‘‘เตน โข ปน, ภิกฺขเว, สมเยน มนุสฺสานํ สฏฺฐิวสฺสสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ อโหสิ, ปญฺจวสฺสสติกา กุมาริกา อลํปเตยฺยา อโหสิ. เตน โข ปน, ภิกฺขเว, สมเยน มนุสฺสานํ ฉเฬว อาพาธา อเหสุํ – สีตํ, อุณฺหํ, ชิฆจฺฉา, ปิปาสา, อุจฺจาโร, ปสฺสาโว. โส หิ นาม, ภิกฺขเว, อรโก สตฺถา เอวํ ทีฆายุเกสุ มนุสฺเสสุ เอวํ จิรฏฺฐิติเกสุ เอวํ อปฺปาพาเธสุ สาวกานํ เอวํ ธมฺมํ เทเสสฺสติ – ‘อปฺปกํ, พฺราหฺมณ, ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ พหุทุกฺขํ พหุปายาสํ มนฺตายํ โพทฺธพฺพํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ, จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ, นตฺถิ ชาตสฺส อมรณ’’’นฺติ.

“At that time, bhikkhus, the measure of human lifespan was sixty thousand years, and a girl of five hundred years was fit to have a husband. At that time, bhikkhus, humans had only six afflictions: cold, heat, hunger, thirst, defecation, and urination. Bhikkhus, that very teacher Araka, when humans were so long-lived, so long-lasting, and had so few afflictions, taught the Dhamma to his disciples thus: ‘Brahmin, the life of humans is brief, short, and swift, with much suffering and much distress. It should be understood with wisdom. What is wholesome should be done; the holy life should be lived. For one who is born, there is no immortality.’”

‘‘เอตรหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘อปฺปกํ ชีวิตํ มนุสฺสานํ ปริตฺตํ ลหุกํ พหุทุกฺขํ พหุปายาสํ มนฺตายํ โพทฺธพฺพํ, กตฺตพฺพํ กุสลํ, จริตพฺพํ พฺรหฺมจริยํ, นตฺถิ ชาตสฺส อมรณ’นฺติ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, โย จิรํ ชีวติ โส วสฺสสตํ อปฺปํ วา ภิยฺโย. วสฺสสตํ โข ปน, ภิกฺขเว, ชีวนฺโต ตีณิเยว อุตุสตานิ ชีวติ – อุตุสตํ เหมนฺตานํ, อุตุสตํ คิมฺหานํ, อุตุสตํ วสฺสานํ. ตีณิ โข ปน, ภิกฺขเว, อุตุสตานิ ชีวนฺโต ทฺวาทส เยว มาสสตานิ ชีวติ – จตฺตาริ มาสสตานิ เหมนฺตานํ, จตฺตาริ มาสสตานิ คิมฺหานํ, จตฺตาริ มาสสตานิ วสฺสานํ. ทฺวาทส โข ปน, ภิกฺขเว, มาสสตานิ ชีวนฺโต จตุวีสติเยว อทฺธมาสสตานิ ชีวติ – อฏฺฐทฺธมาสสตานิ เหมนฺตานํ, อฏฺฐทฺธมาสสตานิ คิมฺหานํ, อฏฺฐทฺธมาสสตานิ วสฺสานํ. จตุวีสติ โข ปน, ภิกฺขเว, อทฺธมาสสตานิ ชีวนฺโต ฉตฺตึสํเยว รตฺติสหสฺสานิ ชีวติ – ทฺวาทส รตฺติสหสฺสานิ เหมนฺตานํ, ทฺวาทส รตฺติสหสฺสานิ คิมฺหานํ, ทฺวาทส รตฺติสหสฺสานิ วสฺสานํ. ฉตฺตึสํ โข ปน, ภิกฺขเว, รตฺติสหสฺสานิ ชีวนฺโต ทฺเวสตฺตติเยว ภตฺตสหสฺสานิ ภุญฺชติ – จตุวีสติ ภตฺตสหสฺสานิ เหมนฺตานํ, จตุวีสติ ภตฺตสหสฺสานิ คิมฺหานํ, จตุวีสติ ภตฺตสหสฺสานิ วสฺสานํ สทฺธึ มาตุถญฺญาย สทฺธึ ภตฺตนฺตราเยน.

“Now, bhikkhus, one speaking rightly would say: ‘The life of humans is brief, short, and swift, with much suffering and much distress. It should be understood with wisdom. What is wholesome should be done; the holy life should be lived. For one who is born, there is no immortality.’ Now, bhikkhus, one who lives long lives for a hundred years, or a little less, or a little more. Living for a hundred years, bhikkhus, one lives for only three hundred seasons: a hundred seasons of winter, a hundred seasons of summer, and a hundred seasons of the rains. Living for three hundred seasons, bhikkhus, one lives for only twelve hundred months: four hundred months of winter, four hundred months of summer, and four hundred months of the rains. Living for twelve hundred months, bhikkhus, one lives for only twenty-four hundred half-months: eight hundred half-months of winter, eight hundred half-months of summer, and eight hundred half-months of the rains. Living for twenty-four hundred half-months, bhikkhus, one lives for only thirty-six thousand nights: twelve thousand nights of winter, twelve thousand nights of summer, and twelve thousand nights of the rains. Living for thirty-six thousand nights, bhikkhus, one eats only seventy-two thousand meals: twenty-four thousand meals in winter, twenty-four thousand meals in summer, and twenty-four thousand meals in the rains, together with drinking mother’s milk and together with interruptions to meals.”

‘‘ตตฺริเม ภตฺตนฺตรายา กปิมิทฺโธปิ ภตฺตํ น ภุญฺชติ, ทุกฺขิโตปิ ภตฺตํ น ภุญฺชติ, พฺยาธิโตปิ ภตฺตํ น ภุญฺชติ, อุโปสถิโกปิ ภตฺตํ น ภุญฺชติ[Pg.504], อลาภเกนปิ ภตฺตํ น ภุญฺชติ. อิติ โข, ภิกฺขเว, มยา วสฺสสตายุกสฺส มนุสฺสสฺส อายุปิ สงฺขาโต, อายุปฺปมาณมฺปิ สงฺขาตํ, อุตูปิ สงฺขาตา, สํวจฺฉราปิ สงฺขาตา, มาสาปิ สงฺขาตา, อทฺธมาสาปิ สงฺขาตา, รตฺติปิ สงฺขาตา, ทิวาปิ สงฺขาตา, ภตฺตาปิ สงฺขาตา, ภตฺตนฺตรายาปิ สงฺขาตา. ยํ, ภิกฺขเว, สตฺถารา กรณียํ สาวกานํ หิเตสินา อนุกมฺปเกน อนุกมฺปํ อุปาทาย; กตํ โว ตํ มยา เอตานิ, ภิกฺขเว, รุกฺขมูลานิ เอตานิ สุญฺญาคารานิ. ฌายถ, ภิกฺขเว, มา ปมาทตฺถ; มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ. อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนี’’ติ. ทสมํ.

“Herein, these are the obstacles to eating a meal: one who is drowsy like a monkey does not eat a meal; one who is suffering does not eat a meal; one who is afflicted by illness does not eat a meal; one who is observing the Uposatha does not eat a meal; and due to not obtaining it, one does not eat a meal. Thus, bhikkhus, by me has been calculated the lifespan of a human being with a hundred-year lifespan: the lifespan has been calculated, the measure of the lifespan has been calculated, the seasons have been calculated, the years have been calculated, the months have been calculated, the half-months have been calculated, the nights have been calculated, the days have been calculated, the meals have been calculated, and the obstacles to eating a meal have been calculated. Whatever should be done by a teacher who seeks the welfare of his disciples and is compassionate, out of compassion for you—that has been done by me. Bhikkhus, here are the roots of trees, here are the empty dwellings. Meditate, bhikkhus, do not be heedless; do not later have remorse. This is our instruction to you.” The Tenth.

มหาวคฺโค สตฺตโม.

The Seventh Great Chapter.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary of that chapter:

หิรีสูริยํ อุปมา, ธมฺมญฺญู ปาริฉตฺตกํ;

สกฺกจฺจํ ภาวนา อคฺคิ, สุเนตฺตอรเกน จาติ.

Conscientiousness, the Sun, the Simile, Knower of the Dhamma, the Pārichattaka Tree; Respect, Development, Fire, Sunetta, and Araka.

๘. วินยวคฺโค

8. 8. The Chapter on the Vinaya

๑. ปฐมวินยธรสุตฺตํ

1. 1. The First Discourse on the Upholder of the Vinaya

๗๕. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, สีลวา โหติ ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหตี’’ติ. ปฐมํ.

75. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is an upholder of the Vinaya. Which seven? He knows an offense, he knows a non-offense, he knows a light offense, he knows a heavy offense; he is virtuous, he dwells restrained by the Pātimokkha restraint, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, undertaking and training in the training rules; he is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life; and through the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, he abides. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is an upholder of the Vinaya.” First.

๒. ทุติยวินยธรสุตฺตํ

2. 2. The Second Discourse on the Upholder of the Vinaya

๗๖. ‘‘สตฺตหิ[Pg.505], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, อุภยานิ โข ปนสฺส ปาติโมกฺขานิ วิตฺถาเรน สฺวาคตานิ โหนฺติ สุวิภตฺตานิ สุปฺปวตฺตีนิ สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโส อนุพฺยญฺชนโส, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหตี’’ติ. ทุติยํ.

76. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is an upholder of the Vinaya. Which seven? He knows an offense; he knows a non-offense; he knows a light offense; he knows a heavy offense; both Pātimokkhas are well-mastered by him in detail, well-analyzed, well-established, and well-determined, according to the rules and their details; he is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life; and through the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, he abides. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is an upholder of the Vinaya.” Second.

๓. ตติยวินยธรสุตฺตํ

3. 3. The Third Discourse on the Upholder of the Vinaya

๗๗. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, วินเย โข ปน ฐิโต โหติ อสํหีโร, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหตี’’ติ. ตติยํ.

77. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is an upholder of the Vinaya. Which seven? He knows an offense, he knows a non-offense, he knows a light offense, he knows a heavy offense; he is established in the Vinaya, unshakeable; he is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life; and through the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, he abides. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is an upholder of the Vinaya.” Third.

๔. จตุตฺถวินยธรสุตฺตํ

4. 4. The Fourth Discourse on the Upholder of the Vinaya

๗๘. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ [Pg.506] อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วินยธโร โหตี’’ติ. จตุตฺถํ.

78. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with seven qualities is an upholder of the Vinaya. Which seven? He knows an offense, he knows a non-offense, he knows a light offense, he knows a heavy offense; he recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births… thus with their aspects and particulars he recollects his manifold past lives; with the divine eye, purified and surpassing the human, he understands beings passing away and reappearing according to their kamma; and through the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, he abides. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these seven qualities is an upholder of the Vinaya.” Fourth.

๕. ปฐมวินยธรโสภนสุตฺตํ

5. 5. The First Discourse on the Splendor of an Upholder of the Vinaya

๗๙. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภตี’’ติ. ปญฺจมํ.

79. “Bhikkhus, an upholder of the Vinaya endowed with seven qualities is splendid. Which seven? He knows an offense, he knows a non-offense, he knows a light offense, he knows a heavy offense; he is virtuous… he undertakes and trains in the training rules; he is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life; and through the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, he abides. Bhikkhus, an upholder of the Vinaya endowed with these seven qualities is splendid.” Fifth.

๖. ทุติยวินยธรโสภนสุตฺตํ

6. 6. The Second Discourse on the Splendor of an Upholder of the Vinaya

๘๐. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, อุภยานิ โข ปนสฺส ปาติโมกฺขานิ วิตฺถาเรน สฺวาคตานิ โหนฺติ สุวิภตฺตานิ สุปฺปวตฺตีนิ สุวินิจฺฉิตานิ สุตฺตโส อนุพฺยญฺชนโส, จตุนฺนํ ฌานานํ…เป… อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

80. “Bhikkhus, a bearer of the Discipline endowed with seven qualities is splendid. With which seven? He knows an offense, knows what is not an offense, knows a light offense, and knows a grave offense. Furthermore, both Pātimokkhas are well-received by him in detail, well-analyzed, well-mastered, and well-adjudicated, according to the Suttavibhaṅga and according to the Khandhaka and Parivāra. He obtains at will, without trouble or difficulty, the four jhānas… With the destruction of the taints… he realizes it for himself with direct knowledge, enters upon, and abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Bhikkhus, a bearer of the Discipline endowed with these seven qualities is splendid.” Sixth.

๗. ตติยวินยธรโสภนสุตฺตํ

7. The Third Discourse on the Splendor of a Bearer of the Discipline

๘๑. ‘‘สตฺตหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, วินเย โข ปน ฐิโต โหติ อสํหีโร, จตุนฺนํ ฌานานํ…เป… อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภตี’’ติ. สตฺตมํ.

81. “Bhikkhus, a bearer of the Discipline endowed with seven qualities is splendid. With which seven? He knows an offense, knows what is not an offense, knows a light offense, and knows a grave offense. He is established in the Discipline and unshakeable. He obtains at will, without trouble or difficulty, the four jhānas… With the destruction of the taints… he realizes it for himself with direct knowledge, enters upon, and abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Bhikkhus, a bearer of the Discipline endowed with these seven qualities is splendid.” Seventh.

๘. จตุตฺถวินยธรโสภนสุตฺตํ

8. The Fourth Discourse on the Splendor of a Bearer of the Discipline

๘๒. ‘‘สตฺตหิ[Pg.507], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภติ. กตเมหิ สตฺตหิ? อาปตฺตึ ชานาติ, อนาปตฺตึ ชานาติ, ลหุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, ครุกํ อาปตฺตึ ชานาติ, อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, สตฺตหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต วินยธโร โสภตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

82. “Bhikkhus, a bearer of the Discipline endowed with seven qualities is splendid. With which seven? He knows an offense, knows what is not an offense, knows a light offense, and knows a grave offense. He recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births… Thus with their aspects and particulars he recollects his manifold past lives. With the divine eye, purified and surpassing the human… With the destruction of the taints… he realizes it for himself with direct knowledge, enters upon, and abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Bhikkhus, a bearer of the Discipline endowed with these seven qualities is splendid.” Eighth.

๙. สตฺถุสาสนสุตฺตํ

9. The Discourse on the Teacher’s Instruction

๘๓. อถ โข อายสฺมา อุปาลิ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อุปาลิ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

83. Then the Venerable Upāli approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated thus, the Venerable Upāli said to the Blessed One:

‘‘สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เย โข ตฺวํ, อุปาลิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา น เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺตี’ติ; เอกํเสน, อุปาลิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เนโส ธมฺโม เนโส วินโย เนตํ สตฺถุสาสน’นฺติ. เย จ โข ตฺวํ, อุปาลิ, ธมฺเม ชาเนยฺยาสิ – ‘อิเม ธมฺมา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺตี’ติ; เอกํเสน, อุปาลิ, ธาเรยฺยาสิ – ‘เอโส ธมฺโม เอโส วินโย เอตํ สตฺถุสาสน’’’นฺติ. นวมํ.

“Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, secluded, diligent, ardent, and resolute.” “Upāli, whatever teachings you might know thus: ‘These teachings do not lead exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to full enlightenment, to Nibbāna,’ you should categorically hold: ‘This is not the Dhamma, this is not the Vinaya, this is not the Teacher’s instruction.’ But whatever teachings you might know thus: ‘These teachings lead exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to full enlightenment, to Nibbāna,’ you should categorically hold: ‘This is the Dhamma, this is the Vinaya, this is the Teacher’s instruction.’” Ninth.

๑๐. อธิกรณสมถสุตฺตํ

10. The Discourse on the Settlement of Legal Issues

๘๔. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, อธิกรณสมถา ธมฺมา อุปฺปนฺนุปฺปนฺนานํ อธิกรณานํ สมถาย วูปสมาย. กตเม สตฺต? สมฺมุขาวินโย ทาตพฺโพ[Pg.508], สติวินโย ทาตพฺโพ, อมูฬฺหวินโย ทาตพฺโพ, ปฏิญฺญาตกรณํ ทาตพฺพํ, เยภุยฺยสิกา ทาตพฺพา, ตสฺสปาปิยสิกา ทาตพฺพา, ติณวตฺถารโก ทาตพฺโพ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต อธิกรณสมถา ธมฺมา อุปฺปนฺนุปฺปนฺนานํ อธิกรณานํ สมถาย วูปสมายา’’ติ. ทสมํ.

84. “Bhikkhus, these are the seven principles for settling legal issues, for the calming and pacification of whatever legal issues have arisen. What seven? The procedure in the presence of the parties should be applied; the procedure for the mindful should be applied; the procedure for one who is no longer insane should be applied; the procedure on admission should be applied; the procedure of the majority should be carried out; the procedure for one of bad character should be carried out; the procedure of covering with grass should be applied. These, bhikkhus, are the seven principles for settling legal issues, for the calming and pacification of whatever legal issues have arisen.” Tenth.

วินยวคฺโค อฏฺฐโม.

The Chapter on the Discipline, the Eighth.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary:

จตุโร วินยธรา, จตุโร เจว โสภนา;

สาสนํ อธิกรณ-สมเถนฏฺฐเม ทสาติ.

Four on the bearers of the Vinaya, and four who are splendid; the Instruction, and the settlement of legal issues—thus there are ten in the eighth chapter.

๙. สมณวคฺโค

9. The Chapter on the Ascetic

๑. ภิกฺขุสุตฺตํ

1. The Discourse on the Bhikkhu

๘๕. ‘‘สตฺตนฺนํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ ภินฺนตฺตา ภิกฺขุ โหติ. กตเมสํ สตฺตนฺนํ? สกฺกายทิฏฺฐิ ภินฺนา โหติ, วิจิกิจฺฉา ภินฺนา โหติ, สีลพฺพตปรามาโส ภินฺโน โหติ, ราโค ภินฺโน โหติ, โทโส ภินฺโน โหติ, โมโห ภินฺโน โหติ, มาโน ภินฺโน โหติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, สตฺตนฺนํ ธมฺมานํ ภินฺนตฺตา ภิกฺขุ โหตี’’ติ. ปฐมํ.

85. “Bhikkhus, it is by reason of having broken seven things that one is a bhikkhu. What seven? Identity view is broken, doubt is broken, adherence to rites and rituals is broken, lust is broken, hatred is broken, delusion is broken, and conceit is broken. Indeed, bhikkhus, it is by reason of having broken these seven things that one is a bhikkhu.” First.

๒. สมณสุตฺตํ

2. The Discourse on the Ascetic

๘๖. สตฺตนฺนํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ สมิตตฺตา สมโณ โหติ…เป…. ทุติยํ.

86. “Bhikkhus, it is by reason of having pacified seven things that one is an ascetic…” Second.

๓. พฺราหฺมณสุตฺตํ

3. The Discourse on the Brahmin

๘๗. พาหิตตฺตา พฺราหฺมโณ โหติ…เป…. ตติยํ.

87. “It is by reason of having barred evil that one is a brahmin…” Third.

๔. โสตฺติยสุตฺตํ

4. The Discourse on the Scholar

๘๘. นิสฺสุตตฺตา โสตฺติโย โหติ…เป…. จตุตฺถํ.

88. “It is by reason of having shed them that one is a scholar…” Fourth.

๕. นฺหาตกสุตฺตํ

5. The Discourse on the Bathed One

๘๙. นฺหาตตฺตา [Pg.509] นฺหาตโก โหติ…เป…. ปญฺจมํ.

89. “It is by reason of having washed them away that one is a bathed one…” Fifth.

๖. เวทคูสุตฺตํ

6. The Discourse on the Master of Knowledge

๙๐. วิทิตตฺตา เวทคู โหติ…เป…. ฉฏฺฐํ.

90. “It is by reason of having understood that one is a master of knowledge…” Sixth.

๗. อริยสุตฺตํ

7. The Discourse on the Noble One

๙๑. อารกตฺตา อริโย โหติ…เป…. สตฺตมํ.

91. “It is by reason of being far from them that one is a noble one…” Seventh.

๘. อรหาสุตฺตํ

8. The Discourse on the Arahant

๙๒. ‘‘อารกตฺตา อรหา โหติ. กตเมสํ สตฺตนฺนํ? สกฺกายทิฏฺฐิ อารกา โหติ, วิจิกิจฺฉา อารกา โหติ, สีลพฺพตปรามาโส อารโก โหติ, ราโค อารโก โหติ, โทโส อารโก โหติ, โมโห อารโก โหติ, มาโน อารโก โหติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, สตฺตนฺนํ ธมฺมานํ อารกตฺตา อรหา โหตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

92. “It is by reason of being far from them that one is an arahant. Far from what seven things? One is far from identity view, far from doubt, far from adherence to rites and rituals, far from lust, far from hatred, far from delusion, and far from conceit. Indeed, bhikkhus, it is by reason of being far from these seven things that one is an arahant.” Eighth.

๙. อสทฺธมฺมสุตฺตํ

9. The Discourse on the Bad Qualities

๙๓. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺมา. กตเม สตฺต? อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, อปฺปสฺสุโต โหติ, กุสีโต โหติ, มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต อสทฺธมฺมา’’ติ. นวมํ.

93. “Bhikkhus, these are seven bad qualities. What seven? One is faithless, shameless, without moral dread, of little learning, lazy, of lapsed mindfulness, and unwise. These, bhikkhus, are the seven bad qualities.” Ninth.

๑๐. สทฺธมฺมสุตฺตํ

10. The Discourse on the Good Qualities

๙๔. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, สทฺธมฺมา. กตเม สตฺต? สทฺโธ โหติ, หิรีมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, สติมา โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต สทฺธมฺมา’’ติ. ทสมํ.

94. “Bhikkhus, there are these seven qualities of a good person. What are the seven? One has faith, has moral shame, has moral dread, is learned, has aroused energy, is mindful, and is wise. Indeed, bhikkhus, these are the seven qualities of a good person.” The tenth.

สมณวคฺโค นวโม.

The Chapter on the Ascetic, the Ninth.

ตสฺสุทฺทานํ –

The summary:

ภิกฺขุํ [Pg.510] สมโณ พฺราหฺมโณ, โสตฺติโย เจว นฺหาตโก;

เวทคู อริโย อรหา, อสทฺธมฺมา จ สทฺธมฺมาติ.

The Bhikkhu, the Ascetic, the Brahmin, the Purified One, and the Bathed One; the Knower of the Lore, the Noble One, the Arahant; and the qualities of the bad and the qualities of the good.

๑๐. อาหุเนยฺยวคฺโค

10. The Chapter on Those Worthy of Offerings

๙๕. ‘‘สตฺติเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล จกฺขุสฺมึ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ อนิจฺจสญฺญี อนิจฺจปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

95. “Bhikkhus, these seven individuals are worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. What are the seven? Here, bhikkhus, a certain individual dwells contemplating impermanence in the eye, perceiving impermanence, experiencing impermanence—constantly, continuously, unmixed, with a resolved mind, penetrating it with wisdom. Through the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge, in this very life he enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. This, indeed, bhikkhus, is the first individual who is worthy of gifts, worthy of hospitality, and so on, an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล จกฺขุสฺมึ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ อนิจฺจสญฺญี อนิจฺจปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. ตสฺส อปุพฺพํ อจริมํ อาสวปริยาทานญฺจ โหติ ชีวิตปริยาทานญฺจ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

“Furthermore, bhikkhus, here a certain individual dwells contemplating impermanence in the eye, perceiving impermanence, experiencing impermanence—constantly, continuously, unmixed, with a resolved mind, penetrating it with wisdom. For him, the exhaustion of the taints and the exhaustion of life occur not one before the other. This, bhikkhus, is the second individual who is worthy of gifts, and so on, an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล จกฺขุสฺมึ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ อนิจฺจสญฺญี อนิจฺจปฏิสํเวที สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ เจตสา อธิมุจฺจมาโน ปญฺญาย ปริโยคาหมาโน. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ…เป… อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. อยํ, ภิกฺขเว, สตฺตโม ปุคฺคโล อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. อิเม โข, ภิกฺขเว, สตฺต ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ.

“Furthermore, bhikkhus, here a certain individual dwells contemplating impermanence in the eye, perceiving impermanence, experiencing impermanence—constantly, continuously, unmixed, with a resolved mind, penetrating it with wisdom. With the complete destruction of the five lower fetters, one attains parinibbāna in the interim... or one attains parinibbāna upon landing... or one attains parinibbāna without exertion... or one attains parinibbāna with exertion... or one is an upstream-goer, heading for the Akaniṭṭha realm. This, bhikkhus, is the seventh individual who is worthy of gifts, and so on, an unsurpassed field of merit for the world. Indeed, bhikkhus, these seven individuals are worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation—an unsurpassed field of merit for the world.”

๙๖-๖๒๒. สตฺติเม[Pg.511], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม สตฺต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล จกฺขุสฺมึ ทุกฺขานุปสฺสี วิหรติ…เป… จกฺขุสฺมึ อนตฺตานุปสฺสี วิหรติ…เป… จกฺขุสฺมึ ขยานุปสฺสี วิหรติ…เป… จกฺขุสฺมึ วยานุปสฺสี วิหรติ…เป… จกฺขุสฺมึ วิราคานุปสฺสี วิหรติ…เป… จกฺขุสฺมึ นิโรธานุปสฺสี วิหรติ…เป… จกฺขุสฺมึ ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี วิหรติ…เป….

“Bhikkhus, these seven individuals are worthy of gifts, worthy of hospitality, and so on, an unsurpassed field of merit for the world. What are the seven? Here, bhikkhus, a certain individual dwells contemplating suffering in the eye... dwells contemplating not-self in the eye... dwells contemplating destruction in the eye... dwells contemplating vanishing in the eye... dwells contemplating dispassion in the eye... dwells contemplating cessation in the eye... dwells contemplating relinquishment in the eye... and so on.”

โสตสฺมึ…เป… ฆานสฺมึ… ชิวฺหาย… กายสฺมึ… มนสฺมึ…เป….

In the ear... and so on... in the nose... in the tongue... in the body... in the mind... and so on.

รูเปสุ…เป… สทฺเทสุ… คนฺเธสุ… รเสสุ… โผฏฺฐพฺเพสุ … ธมฺเมสุ …เป….

In forms... and so on... in sounds... in smells... in tastes... in tangible objects... in mental phenomena... and so on.

จกฺขุวิญฺญาเณ…เป… โสตวิญฺญาเณ… ฆานวิญฺญาเณ… ชิวฺหาวิญฺญาเณ… กายวิญฺญาเณ… มโนวิญฺญาเณ…เป….

In eye-consciousness... and so on... in ear-consciousness... in nose-consciousness... in tongue-consciousness... in body-consciousness... in mind-consciousness... and so on.

จกฺขุสมฺผสฺเส…เป… โสตสมฺผสฺเส… ฆานสมฺผสฺเส… ชิวฺหาสมฺผสฺเส… กายสมฺผสฺเส… มโนสมฺผสฺเส…เป….

In eye-contact... and so on... in ear-contact... in nose-contact... in tongue-contact... in body-contact... in mind-contact... and so on.

จกฺขุสมฺผสฺสชาย เวทนาย…เป… โสตสมฺผสฺสชาย เวทนาย… ฆานสมฺผสฺสชาย เวทนาย… ชิวฺหาสมฺผสฺสชาย เวทนาย… กายสมฺผสฺสชาย เวทนาย… มโนสมฺผสฺสชาย เวทนาย…เป….

In feeling born of eye-contact... and so on... in feeling born of ear-contact... in feeling born of nose-contact... in feeling born of tongue-contact... in feeling born of body-contact... in feeling born of mind-contact... and so on.

รูปสญฺญาย…เป… สทฺทสญฺญาย… คนฺธสญฺญาย… รสสญฺญาย… โผฏฺฐพฺพสญฺญาย… ธมฺมสญฺญาย…เป….

In perception of forms... and so on... in perception of sounds... in perception of smells... in perception of tastes... in perception of tangible objects... in perception of mental phenomena... and so on.

รูปสญฺเจตนาย…เป… สทฺทสญฺเจตนาย… คนฺธสญฺเจตนาย… รสสญฺเจตนาย… โผฏฺฐพฺพสญฺเจตนาย… ธมฺมสญฺเจตนาย…เป….

In volition regarding forms... and so on... in volition regarding sounds... in volition regarding smells... in volition regarding tastes... in volition regarding tangible objects... in volition regarding mental phenomena... and so on.

รูปตณฺหาย…เป… สทฺทตณฺหาย… คนฺธตณฺหาย… รสตณฺหาย… โผฏฺฐพฺพตณฺหาย… ธมฺมตณฺหาย…เป….

In craving for forms... and so on... in craving for sounds... in craving for smells... in craving for tastes... in craving for tangible objects... in craving for mental phenomena... and so on.

รูปวิตกฺเก …เป… สทฺทวิตกฺเก… คนฺธวิตกฺเก… รสวิตกฺเก… โผฏฺฐพฺพวิตกฺเก… ธมฺมวิตกฺเก…เป….

In initial thought regarding forms... and so on... in initial thought regarding sounds... in initial thought regarding smells... in initial thought regarding tastes... in initial thought regarding tangible objects... in initial thought regarding mental phenomena... and so on.

รูปวิจาเร…เป… สทฺทวิจาเร… คนฺธวิจาเร… รสวิจาเร… โผฏฺฐพฺพวิจาเร… ธมฺมวิจาเร…เป….

In sustained thought regarding forms... and so on... in sustained thought regarding sounds... in sustained thought regarding smells... in sustained thought regarding tastes... in sustained thought regarding tangible objects... in sustained thought regarding mental phenomena... and so on.

‘‘ปญฺจกฺขนฺเธ [Pg.512] …เป… รูปกฺขนฺเธ… เวทนากฺขนฺเธ… สญฺญากฺขนฺเธ… สงฺขารกฺขนฺเธ… วิญฺญาณกฺขนฺเธ อนิจฺจานุปสฺสี วิหรติ…เป… ทุกฺขานุปสฺสี วิหรติ… อนตฺตานุปสฺสี วิหรติ… ขยานุปสฺสี วิหรติ… วยานุปสฺสี วิหรติ… วิราคานุปสฺสี วิหรติ… นิโรธานุปสฺสี วิหรติ… ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี วิหรติ…เป… โลกสฺสา’’ติ.

“In the five aggregates... and so on... in the form aggregate... in the feeling aggregate... in the perception aggregate... in the formations aggregate... in the consciousness aggregate, one dwells contemplating impermanence... and so on... dwells contemplating suffering... dwells contemplating not-self... dwells contemplating destruction... dwells contemplating vanishing... dwells contemplating dispassion... dwells contemplating cessation... dwells contemplating relinquishment... and so on... for the world.”

‘‘ฉทฺวารารมฺมเณสฺเวตฺถ, วิญฺญาเณสุ จ ผสฺเสสุ;

เวทนาสุ จ ทฺวารสฺส, สุตฺตา โหนฺติ วิสุํ อฏฺฐ.

“Herein, for these categories related to the sense-doors—the doors and their objects, consciousnesses, contacts, and feelings—there are eight suttas for each separately.”

‘‘สญฺญา สญฺเจตนา ตณฺหา, วิตกฺเกสุ วิจาเร จ;

โคจรสฺส วิสุํ อฏฺฐ, ปญฺจกฺขนฺเธ จ ปจฺเจเก.

“For perception, volition, craving, initial thought, and sustained thought—each related to its object-domain—there are eight suttas separately. And for the five aggregates as a whole and for each individually, there are also eight.”

‘‘โสฬสสฺเวตฺถ มูเลสุ, อนิจฺจํ ทุกฺขมนตฺตา;

ขยา วยา วิราคา จ, นิโรธา ปฏินิสฺสคฺคา.

“Herein, in these sixteen bases, are impermanence, suffering, and not-self; destruction, vanishing, and dispassion; cessation and relinquishment.”

‘‘กมํ อฏฺฐานุปสฺสนา, โยเชตฺวาน วิสุํ วิสุํ;

สมฺปิณฺฑิเตสุ สพฺเพสุ, โหนฺติ ปญฺจ สตานิ จ;

อฏฺฐวีสติ สุตฺตานิ, อาหุเนยฺเย จ วคฺคิเก’’.

“Applying the eight contemplations in order, separately to each; when all are combined, in this Āhuneyya chapter, there are five hundred and twenty-eight suttas.”

อาหุเนยฺยวคฺโค ทสโม.

The Chapter on Those Worthy of Offerings, the Tenth.

๑๑. ราคเปยฺยาลํ

11. The Discourse Series on Lust

๖๒๓. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม สตฺต? สติสมฺโพชฺฌงฺโค…เป… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

623. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, seven qualities should be developed. What seven? The enlightenment factor of mindfulness… the enlightenment factor of equanimity. Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, these seven qualities should be developed.”

๖๒๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม สตฺต? อนิจฺจสญฺญา, อนตฺตสญฺญา, อสุภสญฺญา, อาทีนวสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

624. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, seven qualities should be developed. What seven? The perception of impermanence, the perception of not-self, the perception of foulness, the perception of danger, the perception of abandoning, the perception of dispassion, the perception of cessation. Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, these seven qualities should be developed.”

๖๒๕. ‘‘ราคสฺส[Pg.513], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม สตฺต? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

625. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, seven qualities should be developed. What seven? The perception of foulness, the perception of death, the perception of the repulsiveness of food, the perception of non-delight in the entire world, the perception of impermanence, the perception of suffering in the impermanent, the perception of not-self in suffering. Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, these seven qualities should be developed.”

๖๒๖-๖๕๒. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย…เป… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

“Bhikkhus, for the full understanding of lust... for its utter destruction... for its abandonment... for its destruction... for its decay... for its fading away... for its cessation... for its relinquishment... for its final relinquishment, these seven qualities should be developed.”

๖๕๓-๑๑๓๒. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม สตฺต ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

“For hatred... for delusion... for anger... for resentment... for denigration... for domineering... for envy... for avarice... for deceit... for craftiness... for obstinacy... for contentiousness... for conceit... for arrogance... for intoxication... for heedlessness: for their direct knowledge... for their full understanding... for their utter destruction... for their abandonment... for their destruction... for their decay... for their fading away... for their cessation... for their relinquishment... and for their final relinquishment, these seven qualities should be developed.”

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

The Blessed One said this. The bhikkhus, pleased, rejoiced at the Blessed One’s words.

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

The Repetition Series on Lust is concluded.

สตฺตกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

The Book of the Sevens is concluded.