Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

Aṅguttaranikāyo

អង្គុត្តរនិកាយ

Sattakanipātapāḷi

សត្តកនិបាតបាឡី

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

បឋមបណ្ណាសកៈ

1. Dhanavaggo

១. ធនវគ្គ

1. Paṭhamapiyasuttaṃ

១. បឋមបិយសូត្រ

1. Evaṃ [Pg.395] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhakāmo ca hoti, sakkārakāmo ca hoti, anavaññattikāmo ca hoti, ahiriko ca hoti, anottappī ca, pāpiccho ca, micchādiṭṭhi ca. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការ តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកចង់បានលាភ ១ ចង់បានសក្ការៈ ១ ចង់បានសេចក្តីរាប់អាន ១ គ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ គ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ១ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។

‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti, manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na lābhakāmo ca hoti, na sakkārakāmo ca hoti, na anavaññattikāmo ca hoti, hirimā ca hoti, ottappī ca, appiccho [Pg.396] ca, sammādiṭṭhi ca. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការ តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនចង់បានលាភ ១ មិនចង់បានសក្ការៈ ១ មិនចង់បានសេចក្តីរាប់អាន ១ មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច ១ មានសម្មាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ»។ ចប់ ទី១។

2. Dutiyapiyasuttaṃ

២. ទុតិយបិយសូត្រ

2. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu lābhakāmo ca hoti, sakkārakāmo ca hoti, anavaññattikāmo ca hoti, ahiriko ca hoti, anottappī ca, issukī ca, maccharī ca. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ appiyo ca hoti amanāpo ca agaru ca abhāvanīyo ca.

២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការ តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកចង់បានលាភ ១ ចង់បានសក្ការៈ ១ ចង់បានសេចក្តីរាប់អាន ១ គ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ គ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកច្រណែន ១ ជាអ្នកកំណាញ់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីគោរព និងមិនជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។

‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu+? Sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na lābhakāmo ca hoti, na sakkārakāmo ca hoti, na anavaññattikāmo ca hoti, hirimā ca hoti, ottappī ca, anissukī ca, amaccharī ca. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu sabrahmacārīnaṃ piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo cā’’ti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការ តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនចង់បានលាភ ១ មិនចង់បានសក្ការៈ ១ មិនចង់បានសេចក្តីរាប់អាន ១ មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ មិនច្រណែន ១ មិនកំណាញ់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ជាទីគោរព និងជាទីកោតក្រែង នៃសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ»។ ចប់ ទី២។

3. Saṃkhittabalasuttaṃ

៣. សង្ខិត្តពលសូត្រ

3. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme…pe… sattimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni satta? Saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, hirībalaṃ, ottappabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ. Imāni kho, bhikkhave, satta balānīti.

៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ កម្លាំង ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកម្លាំងគឺសទ្ធា ១ កម្លាំងគឺវិរិយៈ ១ កម្លាំងគឺហិរិ ១ កម្លាំងគឺឱត្តប្បៈ ១ កម្លាំងគឺសតិ ១ កម្លាំងគឺសមាធិ ១ កម្លាំងគឺបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំងឡាយ ៧ ប្រការនេះឯង។

‘‘Saddhābalaṃ vīriyañca, hirī ottappiyaṃ balaṃ;

Satibalaṃ samādhi ca, paññā ve sattamaṃ balaṃ;

Etehi balavā bhikkhu, sukhaṃ jīvati paṇḍito;

«កម្លាំងគឺសទ្ធា និងវិរិយៈ កម្លាំងគឺហិរិ និងឱត្តប្បៈ កម្លាំងគឺសតិ និងសមាធិ និងបញ្ញា ជាកម្លាំងទី៧។ ភិក្ខុជាបណ្ឌិត ដែលមានកម្លាំងទាំងនេះ តែងរស់នៅជាសុខ។

‘‘Yoniso [Pg.397] vicine dhammaṃ, paññāyatthaṃ vipassati;

Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho hoti cetaso’’ti. tatiyaṃ;

ភិក្ខុនោះ គប្បីពិចារណាធម៌ដោយឧបាយដ៏ឧបការៈ តែងឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីដោយបញ្ញា ការរួចផុតនៃចិត្ត (របស់ភិក្ខុនោះ) តែងមាន ដូចជាការរលត់ទៅនៃប្រទីប»។ ចប់ ទី៣។

4. Vitthatabalasuttaṃ

៤. វិត្ថតពលសូត្រ

4. ‘‘Sattimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni satta? Saddhābala, vīriyabalaṃ, hirībalaṃ, ottappabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ.

៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ កម្លាំង ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកម្លាំងគឺសទ្ធា ១ កម្លាំងគឺវិរិយៈ ១ កម្លាំងគឺហិរិ ១ កម្លាំងគឺឱត្តប្បៈ ១ កម្លាំងគឺសតិ ១ កម្លាំងគឺសមាធិ ១ កម្លាំងគឺបញ្ញា ១។

‘‘Katamañca, bhikkhave, saddhābalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, saddhābalaṃ.

«ចុះកម្លាំងគឺសទ្ធា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា៖ «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហន្ត ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មង... ទ្រង់ព្រះនាមថា សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ជាសាស្តាចារ្យនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ទ្រង់ព្រះនាមថា ពុទ្ធោ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួង ទ្រង់ព្រះនាមថា ភគវា ទ្រង់មានលាភយសសិរីសួស្តី»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺសទ្ធា។

‘‘Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Idaṃ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṃ.

«ចុះកម្លាំងគឺវិរិយៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យសម្រេច ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងដ៏មាំមួន មិនដាក់ធុរៈចោលក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺវិរិយៈ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, hirībalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako hirimā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, hirībalaṃ.

«ចុះកម្លាំងគឺហិរិ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្មាសបាប ខ្មាសចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្មាសចំពោះការចូលទៅប្រព្រឹត្តអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺហិរិ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, ottappabalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, ottappabalaṃ.

«ចុះកម្លាំងគឺឱត្តប្បៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្លាចបាប ខ្លាចចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្លាចចំពោះការចូលទៅប្រព្រឹត្តអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺឱត្តប្បៈ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, satibalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Idaṃ, vuccati, bhikkhave, satibalaṃ.

«ចុះកម្លាំងគឺសតិ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសតិ ប្រកបដោយសតិនិងប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរក្រៃលែង អាចរលឹក អាចនឹកឃើញរឿយៗ នូវអំពើដែលធ្វើហើយក្តី នូវពាក្យដែលនិយាយហើយក្តី អស់កាលយូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺសតិ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, samādhibalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako vivicceva kāmehi…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, samādhibalaṃ.

«ចុះកម្លាំងគឺសមាធិ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលដល់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺសមាធិ។

‘‘Katamañca[Pg.398], bhikkhave, paññābalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, paññābalaṃ. Imāni kho, bhikkhave, satta balānīti.

«ចុះកម្លាំងគឺបញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ប្រកបដោយបញ្ញាដែលឃើញនូវការកើតនិងការរលត់ ជាបញ្ញាដ៏ប្រសើរ អាចទម្លុះទម្លាយកិលេស ឲ្យដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយត្រឹមត្រូវ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្លាំងគឺបញ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំង ៧ ប្រការនេះឯង»។

‘‘Saddhābalaṃ vīriyañca, hirī ottappiyaṃ balaṃ;

Satibalaṃ samādhi ca, paññā ve sattamaṃ balaṃ;

Etehi balavā bhikkhu, sukhaṃ jīvati paṇḍito.

«កម្លាំងគឺសទ្ធា និងវិរិយៈ កម្លាំងគឺហិរិ និងឱត្តប្បៈ កម្លាំងគឺសតិ និងសមាធិ និងបញ្ញា ជាកម្លាំងទី៧។ ភិក្ខុជាបណ្ឌិត ដែលមានកម្លាំងទាំងនេះ តែងរស់នៅជាសុខ។

‘‘Yoniso vicine dhammaṃ, paññāyatthaṃ vipassati;

Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho hoti cetaso’’ti. catutthaṃ;

ភិក្ខុនោះ គប្បីពិចារណាធម៌ដោយឧបាយដ៏ឧបការៈ តែងឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីដោយបញ្ញា ការរួចផុតនៃចិត្ត (របស់ភិក្ខុនោះ) តែងមាន ដូចជាការរលត់ទៅនៃប្រទីប»។ ចប់ ទី៤។

5. Saṃkhittadhanasuttaṃ

៥. សង្ខិត្តធនសូត្រ

5. ‘‘Sattimāni, bhikkhave, dhanāni. Katamāni satta? Saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hirīdhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, satta dhanānīti.

៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទ្រព្យទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ ទ្រព្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទ្រព្យគឺសទ្ធា ១ ទ្រព្យគឺសីល ១ ទ្រព្យគឺហិរិ ១ ទ្រព្យគឺឱត្តប្បៈ ១ ទ្រព្យគឺសុតៈ ១ ទ្រព្យគឺចាគៈ ១ ទ្រព្យគឺបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទ្រព្យទាំងឡាយ ៧ ប្រការនេះឯង»។

‘‘Saddhādhanaṃ sīladhanaṃ, hirī ottappiyaṃ dhanaṃ;

Sutadhanañca cāgo ca, paññā ve sattamaṃ dhanaṃ.

«ទ្រព្យគឺសទ្ធា ទ្រព្យគឺសីល ទ្រព្យគឺហិរិ និងឱត្តប្បៈ ទ្រព្យគឺសុតៈ និងចាគៈ និងបញ្ញា ជាទ្រព្យទី៧។

‘‘Yassa ete dhanā atthi, itthiyā purisassa vā;

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

ទ្រព្យទាំងឡាយនេះ មានដល់ស្ត្រី ឬបុរសណា បណ្ឌិតទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមិនក្រីក្រឡើយ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ មិនមែនជាជីវិតឥតប្រយោជន៍ឡើយ។

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti. pañcamaṃ;

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមានប្រាជ្ញា កាលរលឹកឃើញនូវពុទ្ធសាសនា គប្បីប្រកបយឿយៗ នូវសទ្ធា សីល សេចក្តីជ្រះថ្លា និងការឃើញធម៌»។ ចប់ ទី៥។

6. Vitthatadhanasuttaṃ

៦. វិត្ថតធនសូត្រ

6. ‘‘Sattimāni, bhikkhave, dhanāni. Katamāni satta? Saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hirīdhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ.

៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទ្រព្យទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ ទ្រព្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទ្រព្យគឺសទ្ធា ១ ទ្រព្យគឺសីល ១ ទ្រព្យគឺហិរិ ១ ទ្រព្យគឺឱត្តប្បៈ ១ ទ្រព្យគឺសុតៈ ១ ទ្រព្យគឺចាគៈ ១ ទ្រព្យគឺបញ្ញា ១។

‘‘Katamañca, bhikkhave, saddhādhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… buddho bhagavā’ti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, saddhādhanaṃ.

«ចុះទ្រព្យគឺសទ្ធា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា៖ «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហន្ត ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកសេចក្តីសៅហ្មង... ទ្រង់ព្រះនាមថា ពុទ្ធោ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួង ទ្រង់ព្រះនាមថា ភគវា ទ្រង់មានលាភយសសិរីសួស្តី»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺសទ្ធា។

‘‘Katamañca[Pg.399], bhikkhave, sīladhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sīladhanaṃ.

«ចុះទ្រព្យគឺសីល តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺសីល។

‘‘Katamañca, bhikkhave, hirīdhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako hirīmā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, hirīdhanaṃ.

«ចុះទ្រព្យគឺហិរិ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្មាសបាប ខ្មាសចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្មាសចំពោះការចូលទៅប្រព្រឹត្តអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺហិរិ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, ottappadhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, ottappadhanaṃ.

«ចុះទ្រព្យគឺឱត្តប្បៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្លាចបាប ខ្លាចចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្លាចចំពោះការចូលទៅប្រព្រឹត្តអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺឱត្តប្បៈ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, sutadhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo. Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ abhivadanti. Tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sutadhanaṃ.

«ចុះទ្រព្យគឺសុតៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកបានស្តាប់ច្រើន ទ្រទ្រង់នូវសុតៈ សន្សំនូវសុតៈ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌បរិសុទ្ធទាំងអស់ ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ធម៌មានសភាពដូច្នោះ របស់អរិយសាវ័កនោះ ជាធម៌ដែលបានស្តាប់ច្រើន ទ្រទ្រង់ទុក ចាំស្ទាត់មាត់ ចូលចិត្តច្បាស់លាស់ដោយចិត្ត យល់ដឹងចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺសុតៈ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, cāgadhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato. Idaṃ vuccati, bhikkhave, cāgadhanaṃ.

«ចុះទ្រព្យគឺចាគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកមានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺចាគៈ។

‘‘Katamañca, bhikkhave, paññādhanaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti…pe… sammā dukkhakkhayagāminiyā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, paññādhanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, sattadhanānīti.

«ចុះទ្រព្យគឺបញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា... ឲ្យដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយត្រឹមត្រូវ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទ្រព្យគឺបញ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទ្រព្យទាំង ៧ ប្រការនេះឯង»។

‘‘Saddhādhanaṃ sīladhanaṃ, hirī ottappiyaṃ dhanaṃ;

Sutadhanañca cāgo ca, paññā ve sattamaṃ dhanaṃ.

«ទ្រព្យគឺសទ្ធា ទ្រព្យគឺសីល ទ្រព្យគឺហិរិ និងឱត្តប្បៈ ទ្រព្យគឺសុតៈ និងចាគៈ និងបញ្ញា ជាទ្រព្យទី៧។

‘‘Yassa ete dhanā atthi, itthiyā purisassa vā;

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

ទ្រព្យទាំងឡាយនេះ មានដល់ស្ត្រី ឬបុរសណា បណ្ឌិតទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមិនក្រីក្រឡើយ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ មិនមែនជាជីវិតឥតប្រយោជន៍ឡើយ។

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti. chaṭṭhaṃ;

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមានប្រាជ្ញា កាលរលឹកឃើញនូវពុទ្ធសាសនា គប្បីប្រកបយឿយៗ នូវសទ្ធា សីល សេចក្តីជ្រះថ្លា និងការឃើញធម៌»។ ចប់ ទី៦។

7. Uggasuttaṃ

៧. ឧគ្គសូត្រ

7. Atha [Pg.400] kho uggo rājamahāmatto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uggo rājamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca –

៧. គ្រានោះឯង ឧគ្គមហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះឧគ្គមហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva aḍḍho cāyaṃ, bhante, migāro rohaṇeyyo yāva mahaddhano yāva mahābhogo’’ti. ‘‘Kīva aḍḍho panugga, migāro rohaṇeyyo, kīva mahaddhano, kīva mahābhogo’’ti? ‘‘Sataṃ, bhante, satasahassānaṃ hiraññassa, ko pana vādo rūpiyassā’’ti! ‘‘Atthi kho etaṃ, ugga, dhanaṃ netaṃ ‘natthī’ti vadāmīti. Tañca kho etaṃ, ugga, dhanaṃ sādhāraṇaṃ agginā udakena rājūhi corehi appiyehi dāyādehi. Satta kho imāni, ugga, dhanāni asādhāraṇāni agginā udakena rājūhi corehi appiyehi dāyādehi. Katamāni satta? Saddhādhanaṃ, sīladhanaṃ, hirīdhanaṃ, ottappadhanaṃ, sutadhanaṃ, cāgadhanaṃ, paññādhanaṃ. Imāni kho, ugga, satta dhanāni asādhāraṇāni agginā udakena rājūhi corehi appiyehi dāyādehīti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិគារសេដ្ឋី ជាចៅរបស់រោហណៈនេះ មានទ្រព្យច្រើនណាស់ មានមាសប្រាក់ច្រើនណាស់ មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើនណាស់។» «ម្នាលឧគ្គ ចុះមិគារសេដ្ឋី ជាចៅរបស់រោហណៈ មានទ្រព្យច្រើនកម្រិតណា មានមាសប្រាក់ច្រើនកម្រិតណា មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើនកម្រិតណា?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មាសរបស់សេដ្ឋីនោះ មានចំនួនមួយរយសែន (ដប់លាន) ទៅហើយ ចំណែកប្រាក់វិញ មិនបាច់និយាយដល់ឡើយ!» «ម្នាលឧគ្គ ទ្រព្យនោះមានពិតមែន តថាគតមិននិយាយថាគ្មាននោះទេ ម្នាលឧគ្គ ប៉ុន្តែទ្រព្យនោះ តែងទូទៅដោយភ្លើង ទឹក ព្រះរាជា ចោរ និងពួកទាយាទជាទីមិនស្រឡាញ់។ ម្នាលឧគ្គ ចំណែកអរិយទ្រព្យ ៧ ប្រការនេះ មិនទូទៅដោយភ្លើង ទឹក ព្រះរាជា ចោរ និងពួកទាយាទជាទីមិនស្រឡាញ់ឡើយ។ អរិយទ្រព្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសទ្ធាទ្រព្យ សីលទ្រព្យ ហិរិទ្រព្យ ឱត្តប្បទ្រព្យ សុតទ្រព្យ ចាគទ្រព្យ បញ្ញាទ្រព្យ។ ម្នាលឧគ្គ អរិយទ្រព្យ ៧ ប្រការនេះឯង មិនទូទៅដោយភ្លើង ទឹក ព្រះរាជា ចោរ និងពួកទាយាទជាទីមិនស្រឡាញ់ឡើយ។»

‘‘Saddhādhanaṃ sīladhanaṃ, hirī ottappiyaṃ dhanaṃ;

Sutadhanañca cāgo ca, paññā ve sattamaṃ dhanaṃ.

«សទ្ធាទ្រព្យ សីលទ្រព្យ ហិរិទ្រព្យ ឱត្តប្បទ្រព្យ សុតទ្រព្យ ចាគទ្រព្យ និងបញ្ញាទ្រព្យ ជាទ្រព្យទី៧។»

‘‘Yassa ete dhanā atthi, itthiyā purisassa vā;

Sa ve mahaddhano loke, ajeyyo devamānuse.

«ទ្រព្យទាំងនេះ មានដល់ស្រ្តី ឬបុរសណា ស្រ្តី ឬបុរសនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើនក្នុងលោក ពួកទេវតានិងមនុស្ស មិនអាចឈ្នះបានឡើយ។»

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti. sattamaṃ;

«ព្រោះហេតុនោះ ជនអ្នកមានប្រាជ្ញា កាលរលឹកឃើញនូវពុទ្ធសាសនា គប្បីប្រកបនូវសទ្ធា សីល សេចក្តីជ្រះថ្លា និងការឃើញធម៌។» សូត្រទី៧។

8. Saṃyojanasuttaṃ

៨. សំយោជនសូត្រ

8. ‘‘Sattimāni, bhikkhave, saṃyojanāni. Katamāni satta? Anunayasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, satta saṃyojanānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈ (ធម៌គ្រឿងជំពាក់) ទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអនុនយសំយោជនៈ បដិឃសំយោជនៈ ទិដ្ឋិសំយោជនៈ វិចិកិច្ឆាសំយោជនៈ មានសំយោជនៈ ភវរាគសំយោជនៈ អវិជ្ជាសំយោជនៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈ ៧ ប្រការនេះឯង។» សូត្រទី៨។

9. Pahānasuttaṃ

៩. បហានសូត្រ

9. ‘‘Sattannaṃ[Pg.401], bhikkhave, saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Katamesaṃ sattannaṃ? Anunayasaṃyojanassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati, paṭighasaṃyojanassa…pe… diṭṭhisaṃyojanassa… vicikicchāsaṃyojanassa… mānasaṃyojanassa… bhavarāgasaṃyojanassa … avijjāsaṃyojanassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhuno anunayasaṃyojanaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃ kataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Paṭighasaṃyojanaṃ…pe… diṭṭhisaṃyojanaṃ… vicikicchāsaṃyojanaṃ… mānasaṃyojanaṃ… bhavarāgasaṃyojanaṃ… avijjāsaṃyojanaṃ pahīnaṃ hoti ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṃ kataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Navamaṃ.

៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវសំយោជនៈ ៧ ប្រការ។ សំយោជនៈ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវអនុនយសំយោជនៈ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវបដិឃសំយោជនៈ... ទិដ្ឋិសំយោជនៈ... វិចិកិច្ឆាសំយោជនៈ... មានសំយោជនៈ... ភវរាគសំយោជនៈ... អវិជ្ជាសំយោជនៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវសំយោជនៈ ៧ ប្រការនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអនុនយសំយោជនៈ របស់ភិក្ខុ លះបង់បានហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើមិនឲ្យមានទីតាំងដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ឲ្យវិនាសទៅហើយ មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា។ បដិឃសំយោជនៈ... ទិដ្ឋិសំយោជនៈ... វិចិកិច្ឆាសំយោជនៈ... មានសំយោជនៈ... ភវរាគសំយោជនៈ... អវិជ្ជាសំយោជនៈ លះបង់បានហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើមិនឲ្យមានទីតាំងដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ឲ្យវិនាសទៅហើយ មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានរំលាយនូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានះដោយប្រពៃ។» សូត្រទី៩។

10. Macchariyasuttaṃ

១០. មច្ឆរិយសូត្រ

10. ‘‘Sattimāni, bhikkhave, saṃyojanāni. Katamāni satta? Anunayasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, satta saṃyojanānī’’ti. Dasamaṃ.

១០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអនុនយសំយោជនៈ បដិឃសំយោជនៈ ទិដ្ឋិសំយោជនៈ វិចិកិច្ឆាសំយោជនៈ មានសំយោជនៈ ឥស្សាសំយោជនៈ មច្ឆរិយសំយោជនៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំយោជនៈ ៧ ប្រការនេះឯង។» សូត្រទី១០។

Dhanavaggo paṭhamo.

ធនវគ្គ ទី១ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃធនវគ្គនោះ គឺ៖

Dve piyāni balaṃ dhanaṃ, saṃkhittañceva vitthataṃ;

Uggaṃ saṃyojanañceva, pahānaṃ macchariyena cāti.

និយាយអំពីសូត្រជាទីស្រឡាញ់ ២ លើក និយាយអំពីពលៈ និយាយអំពីធនៈ សង្ខិត្តសូត្រ វិត្ថតសូត្រ ឧគ្គសូត្រ សំយោជនសូត្រ បហានសូត្រ និងមច្ឆរិយសូត្រ។

2. Anusayavaggo

២. អនុសយវគ្គ

1. Paṭhamaanusayasuttaṃ

១. បឋមអនុសយសូត្រ

11. ‘‘Sattime, bhikkhave, anusayā. Katame satta? Kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, mānānusayo, bhavarāgānusayo[Pg.402], avijjānusayo. Ime kho, bhikkhave, satta anusayā’’ti. Paṭhamaṃ.

១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុសយៈ (កិលេសដេកត្រាំក្នុងសន្តាន) ទាំងឡាយនេះ មាន ៧ ប្រការ។ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមរាគានុសយៈ បដិឃានុសយៈ ទិដ្ឋិអនុសយៈ វិចិកិច្ឆានុសយៈ មានានុសយៈ ភវរាគានុសយៈ អវិជ្ជានុសយៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុសយៈ ៧ ប្រការនេះឯង។» សូត្រទី១។

2. Dutiyaanusayasuttaṃ

២. ទុតិយអនុសយសូត្រ

12. ‘‘Sattannaṃ, bhikkhave, anusayānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Katamesaṃ sattannaṃ? Kāmarāgānusayassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati, paṭighānusayassa…pe… diṭṭhānusayassa… vicikicchānusayassa… mānānusayassa… bhavarāgānusayassa… avijjānusayassa pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ anusayānaṃ pahānāya samucchedāya brahmacariyaṃ vussati.

១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវអនុសយៈ ៧ ប្រការ។ អនុសយៈ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវកាមរាគានុសយៈ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវបដិឃានុសយៈ... ទិដ្ឋិអនុសយៈ... វិចិកិច្ឆានុសយៈ... មានានុសយៈ... ភវរាគានុសយៈ... អវិជ្ជានុសយៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីលះបង់ ដើម្បីផ្តាច់បង់នូវអនុសយៈ ៧ ប្រការនេះឯង។»

‘‘Yato ca kho, bhikkhave, bhikkhuno kāmarāgānusayo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Paṭighānusayo…pe… diṭṭhānusayo… vicikicchānusayo… mānānusayo… bhavarāgānusayo… avijjānusayo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṃkato āyatiṃ anuppādadhammo. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាកាមរាគានុសយៈ របស់ភិក្ខុ លះបង់បានហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើមិនឲ្យមានទីតាំងដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ឲ្យវិនាសទៅហើយ មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា។ បដិឃានុសយៈ... ទិដ្ឋិអនុសយៈ... វិចិកិច្ឆានុសយៈ... មានានុសយៈ... ភវរាគានុសយៈ... អវិជ្ជានុសយៈ លះបង់បានហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើមិនឲ្យមានទីតាំងដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល ឲ្យវិនាសទៅហើយ មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានរំលាយនូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានះដោយប្រពៃ។» សូត្រទី២។

3. Kulasuttaṃ

៣. កុលសូត្រ

13. ‘‘Sattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ upanisīdituṃ. Katamehi sattahi? Na manāpena paccuṭṭhenti, na manāpena abhivādenti, na manāpena āsanaṃ denti, santamassa pariguhanti, bahukampi thokaṃ denti, paṇītampi lūkhaṃ denti, asakkaccaṃ denti no sakkaccaṃ. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ upanisīdituṃ.

១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៧ ប្រការ ភិក្ខុមិនគួរចូលទៅជិតឡើយ បើមិនទាន់ចូលទៅជិត ឬបើចូលទៅជិតហើយ ក៏មិនគួរអង្គុយជិតឡើយ។ អង្គ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនក្រោកទទួលដោយរីករាយ ១ មិនថ្វាយបង្គំដោយរីករាយ ១ មិនប្រគេនអាសនៈដោយរីករាយ ១ លាក់បំពួននូវទ្រព្យដែលមាន ១ កាលបើមានច្រើន តែប្រគេនតិចតួច ១ កាលបើមានរបស់ផ្អែមឆ្ងាញ់ តែប្រគេនរបស់អាក្រក់ ១ ប្រគេនដោយមិនគោរព មិនប្រគេនដោយគោរព ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៧ ប្រការនេះឯង ភិក្ខុមិនគួរចូលទៅជិតឡើយ បើមិនទាន់ចូលទៅជិត ឬបើចូលទៅជិតហើយ ក៏មិនគួរអង្គុយជិតឡើយ។»

‘‘Sattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ upanisīdituṃ. Katamehi sattahi? Manāpena paccuṭṭhenti, manāpena abhivādenti, manāpena āsanaṃ denti, santamassa na pariguhanti, bahukampi bahukaṃ denti, paṇītampi paṇītaṃ denti, sakkaccaṃ denti no asakkaccaṃ. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ upanisīditu’’nti. Tatiyaṃ.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៧ ប្រការ ភិក្ខុគួរចូលទៅជិត បើមិនទាន់ចូលទៅជិត ឬបើចូលទៅជិតហើយ ក៏គួរអង្គុយជិតបាន។ អង្គ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺក្រោកទទួលដោយរីករាយ ១ ថ្វាយបង្គំដោយរីករាយ ១ ប្រគេនអាសនៈដោយរីករាយ ១ មិនលាក់បំពួននូវទ្រព្យដែលមាន ១ កាលបើមានច្រើន ក៏ប្រគេនច្រើន ១ កាលបើមានរបស់ផ្អែមឆ្ងាញ់ ក៏ប្រគេនរបស់ផ្អែមឆ្ងាញ់ ១ ប្រគេនដោយគោរព មិនប្រគេនដោយមិនគោរព ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលដែលប្រកបដោយអង្គ ៧ ប្រការនេះឯង ភិក្ខុគួរចូលទៅជិត បើមិនទាន់ចូលទៅជិត ឬបើចូលទៅជិតហើយ ក៏គួរអង្គុយជិតបាន។» សូត្រទី៣។

4. Puggalasuttaṃ

៤. បុគ្គលសូត្រ

14. ‘‘Sattime[Pg.403], bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Ubhatobhāgavimutto, paññāvimutto, kāyasakkhī, diṭṭhippatto, saddhāvimutto, dhammānusārī, saddhānusārī. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

១៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតាក់តែងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។ បុគ្គល ៧ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឧភតោភាគវិមុត្តបុគ្គល ១ បញ្ញាវិមុត្តបុគ្គល ១ កាយសក្ខីបុគ្គល ១ ទិដ្ឋិប្បត្តបុគ្គល ១ សទ្ធាវិមុត្តបុគ្គល ១ ធម្មាសុសារីបុគ្គល ១ សទ្ធានុសារីបុគ្គល ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះឯង ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតាក់តែងសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ បំផុតនៃលោក។» សូត្រទី៤។

5. Udakūpamāsuttaṃ

៥. ឧទកូបមសូត្រ

15. ‘‘Sattime, bhikkhave, udakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā nimujjati; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā ṭhito hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā vipassati viloketi; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā patarati; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti; idha pana, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.

១៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលប្រៀបដូចជាទឹក ៧ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៧ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មុជចុះទៅម្តងហើយ ក៏មុជលិចទៅតែម្តង ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើងហើយ ក៏មុជលិចទៅវិញ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើងហើយ ក៏ឈរនៅ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើងហើយ ក៏មើលទៅ ក្រឡេកមើលទៅ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើងហើយ ក៏ហែលទៅ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើងហើយ ក៏បានដល់នូវទីបង្អែក ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើងហើយ ក៏ឆ្លងផុត ដល់ត្រើយ ឈរនៅលើគោក គឺជាព្រាហ្មណ៍ ១។»

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti? Idha bhikkhave, ekacco puggalo samannāgato hoti ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo sakiṃ nimuggo nimuggova hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមុជចុះទៅម្តងហើយ ក៏មុជលិចទៅតែម្តង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌អកុសលដ៏ខ្មៅងងឹតតែម៉្យាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលមុជចុះទៅម្តងហើយ ក៏មុជលិចទៅតែម្តង។ (១)»

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā nimujjati? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ … sādhu paññā kusalesu dhammesūti. Tassa sā saddhā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva, tassa sā hirī…pe… tassa taṃ ottappaṃ… tassa taṃ vīriyaṃ… tassa sā paññā neva tiṭṭhati no vaḍḍhati hāyatiyeva. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā nimujjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ក៏មុជលិចទៅវិញ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើង (ដោយគិត) ថា សទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ ហិរិជាការល្អ... ឱត្តប្បៈជាការល្អ... វីរិយៈជាការល្អ... បញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ។ សទ្ធារបស់បុគ្គលនោះ មិនស្ថិតនៅ មិនចម្រើនឡើង មានតែសាបសូន្យទៅវិញ ហិរិរបស់បុគ្គលនោះ... ឱត្តប្បៈរបស់បុគ្គលនោះ... វីរិយៈរបស់បុគ្គលនោះ... បញ្ញារបស់បុគ្គលនោះ មិនស្ថិតនៅ មិនចម្រើនឡើង មានតែសាបសូន្យទៅវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ក៏មុជលិចទៅវិញ។ (២)»

‘‘Kathañca[Pg.404], bhikkhave, puggalo ummujjitvā ṭhito hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. Tassa sā saddhā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Tassa sā hirī…pe… tassa taṃ ottappaṃ… tassa taṃ vīriyaṃ… tassa sā paññā neva hāyati no vaḍḍhati ṭhitā hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā ṭhito hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ក៏ឈរនៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើង (ដោយគិត) ថា សទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ ហិរិជាការល្អ... ឱត្តប្បៈជាការល្អ... វីរិយៈជាការល្អ... បញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ។ សទ្ធារបស់បុគ្គលនោះ មិនសាបសូន្យ មិនចម្រើនឡើង គឺនៅនឹងថ្កល់។ ហិរិរបស់បុគ្គលនោះ... ឱត្តប្បៈរបស់បុគ្គលនោះ... វីរិយៈរបស់បុគ្គលនោះ... បញ្ញារបស់បុគ្គលនោះ មិនសាបសូន្យ មិនចម្រើនឡើង គឺនៅនឹងថ្កល់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ក៏ឈរនៅ។ (៣)»

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā vipassati viloketi? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā vipassati viloketi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ក៏មើលទៅ ក្រឡេកមើលទៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ អណ្តែតឡើង (ដោយគិត) ថា សទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ ហិរិជាការល្អ... ឱត្តប្បៈជាការល្អ... វីរិយៈជាការល្អ... បញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ ប្រការ ក៏បានជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ក៏មើលទៅ ក្រឡេកមើលទៅ។ (៤)»

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patarati? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patarati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ហែលឆ្លងទៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ អណ្តែតឡើង (ដោយគិតថា) សទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ ហិរិ... សេចក្តីខ្មាសបាប... ឱត្តប្បៈ... សេចក្តីខ្លាចបាប... វីរិយៈ... សេចក្តីព្យាយាម... បញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ ព្រោះស្រាលស្តើងនៃរាគៈ ទោសៈ និងមោហៈ ក៏ជាសកទាគាមីបុគ្គល មកកាន់លោកនេះតែម្តងទៀត ហើយធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ហែលឆ្លងទៅ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā kusalesu dhammesūti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā patigādhappatto hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ បានដល់នូវទីពឹង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ អណ្តែតឡើង (ដោយគិតថា) សទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ ហិរិ... ឱត្តប្បៈ... វីរិយៈ... បញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ជាឱបបាតិកបុគ្គល ហើយបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ បានដល់នូវទីពឹង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Kathañca, bhikkhave, puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. Idha, bhikkhave, ekacco puggalo ummujjati sādhu saddhā kusalesu dhammesu, sādhu hirī…pe… sādhu ottappaṃ… sādhu vīriyaṃ… sādhu paññā [Pg.405] kusalesu dhammesūti. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Evaṃ kho, bhikkhave, puggalo ummujjitvā tiṇṇo hoti pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ឆ្លងផុត ដល់ត្រើយ ឈរលើគោក ឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ អណ្តែតឡើង (ដោយគិតថា) សទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ ហិរិ... ឱត្តប្បៈ... វីរិយៈ... បញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ជាការល្អ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ចូលទៅដល់ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអណ្តែតឡើងហើយ ឆ្លងផុត ដល់ត្រើយ ឈរលើគោក ឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Ime kho, bhikkhave, satta udakūpamā puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះ ដែលមានឧបមាដោយទឹក មានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី៥)។

6. Aniccānupassīsuttaṃ

៦. អនិច្ចានុបស្សីសូត្រ

16. ‘‘Sattime, bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

១៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្រេក គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ បុគ្គល ៧ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង មានសេចក្តីសម្គាល់ថាមិនទៀង ដឹងច្បាស់ថាមិនទៀង តែងបង្អោនចិត្តទៅ រលឹកដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញា អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ចូលទៅដល់ហើយសម្រាកនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី ១ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្រេក គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង មានសេចក្តីសម្គាល់ថាមិនទៀង ដឹងច្បាស់ថាមិនទៀង តែងបង្អោនចិត្តទៅ រលឹកដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញា អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ ការអស់ទៅនៃអាសវៈ និងការអស់ទៅនៃជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ ក៏មានក្នុងខណៈមិនមុនមិនក្រោយ (គឺព្រមគ្នា)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី ២ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharati, aniccasaññī, aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង មានសេចក្តីសម្គាល់ថាមិនទៀង ដឹងច្បាស់ថាមិនទៀង តែងបង្អោនចិត្តទៅ រលឹកដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញា អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ក៏ជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាឧបហច្ចបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាអសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាសសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាឧទ្ធំសូតបុគ្គល ទៅកាន់អកនិដ្ឋភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី ៧ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្រេក គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះឯង ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្រេក គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។» (ចប់ សូត្រទី៦)។

7. Dukkhānupassīsuttaṃ

៧. ទុក្ខានុបស្សីសូត្រ

17. Sattime[Pg.406], bhikkhave, puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo sabbasaṅkhāresu dukkhānupassī viharati…pe…. Sattamaṃ.

១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ បុគ្គល ៧ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាឃើញថារងទុក្ខក្នុងសង្ខារទាំងពួង...។» (ចប់ សូត្រទី៧)។

8. Anattānupassīsuttaṃ

៨. អនត្តានុបស្សីសូត្រ

18. Sabbesu dhammesu anattānupassī viharati…pe…. Aṭṭhamaṃ.

១៨. «តែងពិចារណាឃើញថាមិនមែនខ្លួនក្នុងធម៌ទាំងពួង...។» (ចប់ សូត្រទី៨)។

9. Nibbānasuttaṃ

៩. និព្វានសូត្រ

19. ‘‘Nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo…pe… puññakkhettaṃ lokassa.

១៩. «តែងពិចារណាឃើញថាសុខក្នុងព្រះនិព្វាន មានសេចក្តីសម្គាល់ថាសុខ ដឹងច្បាស់ថាសុខ តែងបង្អោនចិត្តទៅ រលឹកដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញា អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ចូលទៅដល់ហើយសម្រាកនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី ១ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តនៃលោក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាឃើញថាសុខក្នុងព្រះនិព្វាន មានសេចក្តីសម្គាល់ថាសុខ ដឹងច្បាស់ថាសុខ តែងបង្អោនចិត្តទៅ រលឹកដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញា អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ ការអស់ទៅនៃអាសវៈ និងការអស់ទៅនៃជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ ក៏មានក្នុងខណៈមិនមុនមិនក្រោយ (គឺព្រមគ្នា)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី ២ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo nibbāne sukhānupassī viharati sukhasaññī sukhapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាឃើញថាសុខក្នុងព្រះនិព្វាន មានសេចក្តីសម្គាល់ថាសុខ ដឹងច្បាស់ថាសុខ តែងបង្អោនចិត្តទៅ រលឹកដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញា អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ក៏ជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាឧបហច្ចបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាអសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាសសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល... ជាឧទ្ធំសូតបុគ្គល ទៅកាន់អកនិដ្ឋភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី ៧ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះឯង ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។» (ចប់ សូត្រទី៩)។

10. Niddasavatthusuttaṃ

១០. និទ្ទសវត្ថុសូត្រ

20. ‘‘Sattimāni[Pg.407], bhikkhave, niddasavatthūni. Katamāni satta? Idha, bhikkhave, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo, dhammanisantiyā tibbacchando hoti āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo, icchāvinaye tibbacchando hoti āyatiñca icchāvinaye avigatapemo, paṭisallāne tibbacchando hoti āyatiñca paṭisallāne avigatapemo, vīriyārambhe tibbacchando hoti āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo, satinepakke tibbacchando hoti āyatiñca satinepakke avigatapemo, diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Imāni kho, bhikkhave, satta niddasavatthūnī’’ti. Dasamaṃ.

២០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃភិក្ខុជាអ្នកមិនមានទសៈ (គឺមិនមានការវិលត្រឡប់មកកាន់ការសាបសូន្យ) ៧ យ៉ាងនេះ។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការសមាទានសិក្ខា និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការសមាទានសិក្ខាតទៅ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការពិចារណាធម៌ និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការពិចារណាធម៌តទៅ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការកំចាត់បង់នូវតណ្ហា និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការកំចាត់បង់នូវតណ្ហាតទៅ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការសម្ងំនៅម្នាក់ឯង និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការសម្ងំនៅម្នាក់ឯងតទៅ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការប្រារព្ធព្យាយាម និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការប្រារព្ធព្យាយាមតទៅ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងសតិនិងបញ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងសតិនិងបញ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួនតទៅ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការចាក់ធ្លុះនូវយល់ឃើញ (សម្មាទិដ្ឋិ) និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការចាក់ធ្លុះនូវយល់ឃើញតទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនៃភិក្ខុជាអ្នកមិនមានទសៈ ៧ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី១០)។

Anusayavaggo dutiyo.

អនុសយវគ្គ ទី២ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Duve anusayā kulaṃ, puggalaṃ udakūpamaṃ;

Aniccaṃ dukkhaṃ anattā ca, nibbānaṃ niddasavatthu cāti.

សូត្រនិយាយអំពីអនុស័យ ២ សូត្រនិយាយអំពីត្រកូល សូត្រនិយាយអំពីបុគ្គលប្រៀបដូចជាទឹកជាទី ៥ សូត្រនិយាយអំពីអនិច្ចៈ ទុក្ខៈ អនត្តា ព្រះនិព្វាន និងនិទ្ទសវត្ថុ។

3. Vajjisattakavaggo

៣. វជ្ជីសត្តកវគ្គ

1. Sārandadasuttaṃ

១. សារន្ទទសូត្រ

21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati sārandade cetiye. Atha kho sambahulā licchavī yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te licchavī bhagavā etadavoca – ‘‘satta vo, licchavī, aparihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te licchavī bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

២១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងសារន្ទទចេតិយ ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង ពួកលិច្ឆវីជាច្រើន ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះពួកលិច្ឆវីទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះថា៖ «ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវធម៌ជាគ្រឿងមិនសាបសូន្យ ៧ យ៉ាង ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អ តថាគតនឹងសម្តែង។» ពួកលិច្ឆវីទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះថា៖

‘‘Katame [Pg.408] ca, licchavī, satta aparihāniyā dhammā? Yāvakīvañca, licchavī, vajjī abhiṇhaṃ sannipātā bhavissanti sannipātabahulā; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងមិនសាបសូន្យ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី តែងប្រជុំគ្នាជារឿយៗ ធ្វើការប្រជុំឲ្យច្រើនដង ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (១)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, vajjī samaggā sannipatissanti, samaggā vuṭṭhahissanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karissanti; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី ព្រមព្រៀងគ្នាប្រជុំ ព្រមព្រៀងគ្នាជួយគ្នាធ្វើកិច្ចការដែលពួកវជ្ជីត្រូវធ្វើ ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (២)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, vajjī apaññattaṃ na paññāpessanti, paññattaṃ na samucchindissanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattissanti; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី មិនបញ្ញត្តនូវច្បាប់ដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្ត មិនលុបលាងនូវច្បាប់ដែលបានបញ្ញត្តរួចហើយ តែងសមាទានប្រព្រឹត្តតាមច្បាប់បុរាណរបស់ពួកវជ្ជី តាមដែលបានបញ្ញត្តទុកមក ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (៣)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, vajjī ye te vajjīnaṃ vajjimahallakā te sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca sotabbaṃ maññissanti; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី តែងគោរព កោតក្រែង គិតគូរ បូជា ចំពោះពួកវជ្ជីដែលជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ហើយយល់ឃើញថាកូនចៅគួរតែស្តាប់បង្គាប់របស់លោកទាំងនោះ ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (៤)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsessanti; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី មិនចាប់បង្ខំ មិនគំរាមកំហែង មិននាំយកស្ត្រីក្នុងត្រកូល ឬកុមារីក្នុងត្រកូល មកបង្ខំឲ្យនៅជាមួយ ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (៥)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, vajjī yāni tāni vajjīnaṃ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca dinnapubbaṃ katapubbaṃ dhammikaṃ baliṃ no parihāpessanti; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី តែងគោរព កោតក្រែង គិតគូរ បូជា ចំពោះចេតិយរបស់ពួកវជ្ជី ទាំងខាងក្នុងក្រុង ទាំងខាងក្រៅក្រុង ហើយមិនលះបង់នូវពលិការដែលធ្លាប់ធ្វើ ធ្លាប់បូជាជាធម៌ពីមុនមក ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (៦)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, vajjīnaṃ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṃvihitā bhavissati – ‘kinti anāgatā ca arahanto vijitaṃ āgaccheyyuṃ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṃ vihareyyu’nti; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ពួកក្សត្រវជ្ជី តែងចាត់ចែងការការពារ គ្រប់គ្រង និងរក្សាជាធម៌ ចំពោះព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយគិតថា៖ "ធ្វើដូចម្តេច ឲ្យព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលមិនទាន់មក អាចមកកាន់ដែនដីរបស់យើងបាន ហើយព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលបានមកដល់ហើយ អាចរស់នៅជាសុខក្នុងដែនដីរបស់យើងបាន" ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។ (៧)

‘‘Yāvakīvañca, licchavī, ime satta aparihāniyā dhammā vajjīsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu vajjī sandississanti ; vuddhiyeva, licchavī, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលលិច្ឆវីទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងមិនសាបសូន្យ ៧ យ៉ាងនេះ ស្ថិតនៅក្នុងពួកក្សត្រវជ្ជី ហើយពួកក្សត្រវជ្ជី តែងប្រព្រឹត្តតាមធម៌ជាគ្រឿងមិនសាបសូន្យ ៧ យ៉ាងនេះ ត្រឹមណា ពួកក្សត្រវជ្ជី សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងเดียว មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ត្រឹមណោះ។» (ចប់ សូត្រទី១)។

2. Vassakārasuttaṃ

២. វស្សការសូត្រ

22. Evaṃ [Pg.409] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu vedehiputto vajjī abhiyātukāmo hoti. So evamāha – ‘‘ahaṃ hime vajjī evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve ucchecchāmi, vajjī vināsessāmi, vajjī anayabyasanaṃ āpādessāmī’’ti.

២២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ មានព្រះហឫទ័យចង់លើកទ័ពទៅបង្ក្រាបពួកវជ្ជី។ ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា «យើងនឹងកាត់ផ្តាច់ពួកវជ្ជីទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិខ្លាំងយ៉ាងនេះ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ យើងនឹងធ្វើពួកវជ្ជីឲ្យវិនាស យើងនឹងធ្វើពួកវជ្ជីឲ្យដល់នូវសេចក្តីវិនាសអន្តរាយ»។

Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto vassakāraṃ brāhmaṇaṃ māgadhamahāmattaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, brāhmaṇa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘rājā, bhante, māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘rājā, bhante, māgadho ajātasattu vedehiputto vajjī abhiyātukāmo. So evamāha – ‘ahaṃ hime vajjī evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve ucchecchāmi, vajjī vināsessāmi, vajjī anayabyasanaṃ āpādessāmī’ti. Yathā te bhagavā byākaroti, taṃ sādhukaṃ uggahetvā mama āroceyyāsi. Na hi tathāgatā vitathaṃ bhaṇantī’’ti.

លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ ទ្រង់ត្រាស់ហៅវស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យដែនមគធៈមកថា «នែព្រាហ្មណ៍ ចូរអ្នកមកអាយ ចូរអ្នកចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ចូរក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយត្បូង តាមពាក្យរបស់យើង ហើយសួរអំពីការមិនមានអាពាធ ការមិនមានរោគ ការក្រោកឡើងរហ័សរហួន កម្លាំងកាយ និងការគង់នៅជាសុខសម្រាន្តថា ‹បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយត្បូង ហើយសូមសួរអំពីការមិនមានអាពាធ ការមិនមានរោគ ការក្រោកឡើងរហ័សរហួន កម្លាំងកាយ និងការគង់នៅជាសុខសម្រាន្ត›។ ហើយចូរទូលយ៉ាងនេះទៀតថា ‹បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ មានព្រះហឫទ័យចង់លើកទ័ពទៅបង្ក្រាបពួកវជ្ជី។ ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា "យើងនឹងកាត់ផ្តាច់ពួកវជ្ជីទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិខ្លាំងយ៉ាងនេះ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ យើងនឹងធ្វើពួកវជ្ជីឲ្យវិនាស យើងនឹងធ្វើពួកវជ្ជីឲ្យដល់នូវសេចក្តីវិនាសអន្តរាយ"›។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករដល់អ្នកយ៉ាងណា ចូរអ្នកចាំទុកនូវពាក្យនោះឲ្យប្រពៃ ហើយនាំមកប្រាប់យើងចុះ ដ្បិតព្រះតថាគតទាំងឡាយ តែងមិនមានព្រះបន្ទូលខុសពីការពិតឡើយ»។

‘‘Evaṃ, bho’’ti kho vassakāro brāhmaṇo māgadhamahāmatto rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho vassakāro brāhmaṇo māgadhamahāmatto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘rājā, bho gotama, māgadho ajātasattu vedehiputto bhoto gotamassa pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati. Rājā, bho gotama, māgadho ajātasattu vedehiputto vajjī abhiyātukāmo. So evamāha – ‘ahaṃ hime vajjī evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve ucchecchāmi, vajjī vināsessāmi, vajjī anayabyasanaṃ āpādessāmī’’’ti.

វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យដែនមគធៈ ទទួលព្រះរាជឱង្ការនៃព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈថា «ព្រះករុណា ថ្លៃវិសេស» ហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយសំណេះសំណាលជាមួយនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះវស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យដែនមគធៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូនៃព្រះគោតមដ៏ចម្រើនដោយត្បូង ហើយសូមសួរអំពីការមិនមានអាពាធ ការមិនមានរោគ ការក្រោកឡើងរហ័សរហួន កម្លាំងកាយ និងការគង់នៅជាសុខសម្រាន្ត។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ មានព្រះហឫទ័យចង់លើកទ័ពទៅបង្ក្រាបពួកវជ្ជី។ ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា ‹យើងនឹងកាត់ផ្តាច់ពួកវជ្ជីទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិខ្លាំងយ៉ាងនេះ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ យើងនឹងធ្វើពួកវជ្ជីឲ្យវិនាស យើងនឹងធ្វើពួកវជ្ជីឲ្យដល់នូវសេចក្តីវិនាសអន្តរាយ›»។

Tena [Pg.410] kho pana samayena āyasmā ānando bhagavato piṭṭhito ṭhito hoti bhagavantaṃ bījayamāno. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjī abhiṇhaṃ sannipātā sannipātabahulā’’’ti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjī abhiṇhaṃ sannipātā sannipātabahulā’’’ti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjī abhiṇhaṃ sannipātā bhavissanti sannipātabahulā; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

សម័យនោះឯង ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ឈរនៅខាងក្រោយព្រះដ៏មានព្រះភាគ កំពុងបក់ផ្លិតថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីតែងប្រជុំគ្នាជារឿយៗ ប្រជុំគ្នាជាញឹកញាប់»។ ព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីតែងប្រជុំគ្នាជារឿយៗ ប្រជុំគ្នាជាញឹកញាប់»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីតែងប្រជុំគ្នាជារឿយៗ ប្រជុំគ្នាជាញឹកញាប់អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (១)»

‘‘Kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjī samaggā sannipatanti, samaggā vuṭṭhahanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karontī’’’ti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjī samaggā sannipatanti, samaggā vuṭṭhahanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karontī’’’ti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjī samaggā sannipatissanti, samaggā vuṭṭhahissanti, samaggā vajjikaraṇīyāni karissanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីព្រមព្រៀងគ្នាប្រជុំ ព្រមព្រៀងគ្នាឡើយ ព្រមព្រៀងគ្នាធ្វើកិច្ចការដែលពួកវជ្ជីត្រូវធ្វើ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីព្រមព្រៀងគ្នាប្រជុំ ព្រមព្រៀងគ្នាឡើយ ព្រមព្រៀងគ្នាធ្វើកិច្ចការដែលពួកវជ្ជីត្រូវធ្វើ»។ «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីព្រមព្រៀងគ្នាប្រជុំ ព្រមព្រៀងគ្នាឡើយ ព្រមព្រៀងគ្នាធ្វើកិច្ចការដែលពួកវជ្ជីត្រូវធ្វើអស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (២)»

‘‘Kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjī apaññattaṃ na paññāpenti, paññattaṃ na samucchindanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattantī’’’ti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjī apaññattaṃ na paññāpenti, paññattaṃ na samucchindanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattantī’’’ti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjī apaññattaṃ na paññāpessanti, paññattaṃ na samucchindissanti, yathāpaññatte porāṇe vajjidhamme samādāya vattissanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីមិនបញ្ញត្តនូវច្បាប់ដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្ត មិនលុបលាងនូវច្បាប់ដែលបានបញ្ញត្តរួចហើយ តែងសមាទានប្រព្រឹត្តតាមបុរាណវជ្ជីធម៌ ដូចដែលបានបញ្ញត្តទុកមក»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីមិនបញ្ញត្តនូវច្បាប់ដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្ត មិនលុបលាងនូវច្បាប់ដែលបានបញ្ញត្តរួចហើយ តែងសមាទានប្រព្រឹត្តតាមបុរាណវជ្ជីធម៌ ដូចដែលបានបញ្ញត្តទុកមក»។ «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីមិនបញ្ញត្តនូវច្បាប់ដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្ត មិនលុបលាងនូវច្បាប់ដែលបានបញ្ញត្តរួចហើយ តែងសមាទានប្រព្រឹត្តតាមបុរាណវជ្ជីធម៌ ដូចដែលបានបញ្ញត្តទុកមកអស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (៣)»

‘‘Kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjī ye te vajjīnaṃ vajjimahallakā te sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, tesañca sotabbaṃ maññantī’’’ti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjī ye te vajjīnaṃ vajjimahallakā te sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, tesañca sotabbaṃ maññantī’’’ti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjī ye te vajjīnaṃ vajjimahallakā te sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca sotabbaṃ maññissanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីតែងគោរព កោតក្រែង គោរពរាប់អាន បូជា ចំពោះពួកវជ្ជីដែលជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ហើយតែងសម្គាល់នូវពាក្យដែលចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងនោះ ថាជាពាក្យគួរស្ដាប់»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីតែងគោរព កោតក្រែង គោរពរាប់អាន បូជា ចំពោះពួកវជ្ជីដែលជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ហើយតែងសម្គាល់នូវពាក្យដែលចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងនោះ ថាជាពាក្យគួរស្ដាប់»។ «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីតែងគោរព កោតក្រែង គោរពរាប់អាន បូជា ចំពោះពួកវជ្ជីដែលជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ហើយតែងសម្គាល់នូវពាក្យដែលចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងនោះ ថាជាពាក្យគួរស្ដាប់អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (៤)»

‘‘Kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsentī’’’ti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjī yā tā kulitthiyo kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsentī’’’ti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjī yā tā kulitthiyo [Pg.411] kulakumāriyo tā na okassa pasayha vāsessanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីមិនដែលចាប់អូសទាញ បង្ខិតបង្ខំ ស្រ្តីក្នុងត្រកូល ឬកុមារីក្នុងត្រកូល យកមកឲ្យនៅជាមួយឡើយ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីមិនដែលចាប់អូសទាញ បង្ខិតបង្ខំ ស្រ្តីក្នុងត្រកូល ឬកុមារីក្នុងត្រកូល យកមកឲ្យនៅជាមួយឡើយ»។ «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីមិនដែលចាប់អូសទាញ បង្ខិតបង្ខំ ស្រ្តីក្នុងត្រកូល ឬកុមារីក្នុងត្រកូល យកមកឲ្យនៅជាមួយអស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (៥)»

‘‘Kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjī yāni tāni vajjīnaṃ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, tesañca dinnapubbaṃ katapubbaṃ dhammikaṃ baliṃ no parihāpentī’’’ti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjī yāni tāni vajjīnaṃ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkaronti garuṃ karonti mānenti pūjenti, tesañca dinnapubbaṃ katapubbaṃ dhammikaṃ baliṃ no parihāpentī’’’ti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjī yāni tāni vajjīnaṃ vajjicetiyāni abbhantarāni ceva bāhirāni ca tāni sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca dinnapubbaṃ katapubbaṃ dhammikaṃ baliṃ no parihāpessanti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីតែងគោរព កោតក្រែង គោរពរាប់អាន បូជា ចំពោះចេតិយរបស់ពួកវជ្ជី ទាំងក្នុងក្រុង ទាំងក្រៅក្រុង ហើយមិនលះបង់នូវពលិការដែលប្រកបដោយធម៌ ដែលធ្លាប់បានធ្វើ ធ្លាប់បានบូជាពីមុនមក»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីតែងគោរព កោតក្រែង គោរពរាប់អាន បូជា ចំពោះចេតិយរបស់ពួកវជ្ជី ទាំងក្នុងក្រុង ទាំងក្រៅក្រុង ហើយមិនលះបង់នូវពលិការដែលប្រកបដោយធម៌ ដែលធ្លាប់បានធ្វើ ធ្លាប់បានបូជាពីមុនមក»។ «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីតែងគោរព កោតក្រែង គោរពរាប់អាន បូជា ចំពោះចេតិយរបស់ពួកវជ្ជី ទាំងក្នុងក្រុង ទាំងក្រៅក្រុង ហើយមិនលះបង់នូវពលិការដែលប្រកបដោយធម៌ ដែលធ្លាប់បានធ្វើ ធ្លាប់បានបូជាពីមុនមកអស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (៦)»

‘‘Kinti te, ānanda, sutaṃ – ‘vajjīnaṃ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṃvihitā – kinti anāgatā ca arahanto vijitaṃ āgaccheyyuṃ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṃ vihareyyu’’’nti? ‘‘Sutaṃ metaṃ, bhante – ‘vajjīnaṃ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṃvihitā bhavissati – kinti anāgatā ca arahanto vijitaṃ āgaccheyyuṃ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṃ vihareyyu’’’nti. ‘‘Yāvakīvañca, ānanda, vajjīnaṃ arahantesu dhammikā rakkhāvaraṇagutti susaṃvihitā bhavissati – ‘kinti anāgatā ca arahanto vijitaṃ āgaccheyyuṃ, āgatā ca arahanto vijite phāsuṃ vihareyyu’nti; vuddhiyeva, ānanda, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti.

«ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកបានឮពាក្យនេះដែរឬទេថា ពួកវជ្ជីបានចាត់ចែងការការពារ គ្រប់គ្រង និងរក្សាការពារដោយធម៌ យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ចំពោះព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយគិតថា ‹ធ្វើដូចម្តេច ឲ្យព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលមិនទាន់មក អាចមកកាន់ដែនដីរបស់យើងបាន ហើយព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលបានមកដល់ហើយ អាចរស់នៅជាសុខសម្រាន្តក្នុងដែនដីរបស់យើងបាន›»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនោះថា ពួកវជ្ជីបានចាត់ចែងការការពារ គ្រប់គ្រង និងរក្សាការពារដោយធម៌ យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ចំពោះព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយគិតថា ‹ធ្វើដូចម្តេច ឲ្យព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលមិនទាន់មក អាចមកកាន់ដែនដីរបស់យើងបាន ហើយព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលបានមកដល់ហើយ អាចរស់នៅជាសុខសម្រាន្តក្នុងដែនដីរបស់យើងបាន›»។ «ម្នាលអានន្ទ ពួកវជ្ជីបានចាត់ចែងការការពារ គ្រប់គ្រង និងរក្សាការពារដោយធម៌ យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ចំពោះព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដោយគិតថា ‹ធ្វើដូចម្តេច ឲ្យព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលមិនទាន់មក អាចមកកាន់ដែនដីរបស់យើងបាន ហើយព្រះអរហន្តទាំងឡាយដែលបានមកដល់ហើយ អាចរស់នៅជាសុខសម្រាន្តក្នុងដែនដីរបស់យើងបាន› អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ»។ (៧)

Atha kho bhagavā vassakāraṃ brāhmaṇaṃ māgadhamahāmattaṃ āmantesi – ‘‘ekamidāhaṃ, brāhmaṇa, samayaṃ vesāliyaṃ viharāmi sārandade cetiye. Tatrāhaṃ, brāhmaṇa, vajjīnaṃ ime satta aparihāniye dhamme desesiṃ. Yāvakīvañca, brāhmaṇa, ime satta aparihāniyā dhammā vajjīsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu vajjī sandississanti; vuddhiyeva, brāhmaṇa, vajjīnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងវស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យដែនមគធៈថា «នែព្រាហ្មណ៍ សម័យមួយ តថាគតគង់នៅក្នុងសារន្ទទចេតិយ ជិតក្រុងវេសាលី។ នែព្រាហ្មណ៍ ក្នុងសម័យនោះ តថាគតបានសម្តែងនូវអបរិហានិយធម៌ទាំង ៧ ប្រការនេះ ដល់ពួកវជ្ជី។ នែព្រាហ្មណ៍ អបរិហានិយធម៌ទាំង ៧ ប្រការនេះ ស្ថិតនៅក្នុងពួកវជ្ជីដរាបណា ហើយពួកវជ្ជីនៅតែប្រព្រឹត្តតាមអបរិហានិយធម៌ទាំង ៧ ប្រការនេះដរាបណា នែព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកវជ្ជីសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ដរាបណោះ»។

‘‘Ekamekenapi [Pg.412] bho, gotama, aparihāniyena dhammena samannāgatānaṃ vajjīnaṃ vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni; ko pana vādo sattahi aparihāniyehi dhammehi! Akaraṇīyā ca, bho gotama, vajjī raññā māgadhena ajātasattunā vedehiputtena yadidaṃ yuddhassa, aññatra upalāpanāya, aññatra mithubhedā. Handa ca dāni mayaṃ, bho gotama, gacchāma, bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, brāhmaṇa, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho vassakāro brāhmaṇo māgadhamahāmatto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti. Dutiyaṃ.

វស្សការព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកវជ្ជីដែលប្រកបដោយអបរិហានិយធម៌ សូម្បីតែមួយប្រការ ក៏សង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ ចាំបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ទៅអបរិហានិយធម៌ទាំង ៧ ប្រការនោះ! ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាស្តេចដែនមគធៈ មិនអាចយកឈ្នះពួកវជ្ជីដោយសង្គ្រាមបានឡើយ វៀរលែងតែការលួងលោម ឬការធ្វើឲ្យបែកបាក់គ្នា។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ យើងខ្ញុំសូមលាទៅវិញ ដ្បិតយើងខ្ញុំមានកិច្ចការច្រើន មានការងារដែលត្រូវធ្វើច្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «នែព្រាហ្មណ៍ ចូរអ្នកកំណត់ពេលវេលាដែលគួរនឹងទៅក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ»។ គ្រានោះ វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យដែនមគធៈ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយចំពោះព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក៏ក្រោកពីអាសនៈចៀសចេញទៅ។ ចប់ សូត្រទី២។

3. Paṭhamasattakasuttaṃ

៣. បឋមសត្តកសូត្រ

23. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘satta vo, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

២៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវអបរិហានិយធម៌ ៧ ប្រការ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘Katame ca, bhikkhave, satta aparihāniyā dhammā? Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū abhiṇhaṃ sannipātā bhavissanti sannipātabahulā; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអបរិហានិយធម៌ទាំង ៧ ប្រការនោះ ដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងឡាយតែងប្រជុំគ្នាជារឿយៗ ប្រជុំគ្នាជាញឹកញាប់អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (១)»

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū samaggā sannipatissanti, samaggā vuṭṭhahissanti, samaggā saṅghakaraṇīyāni karissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ភិក្ខុទាំងឡាយព្រមព្រៀងគ្នាប្រជុំ ព្រមព្រៀងគ្នាឡើយ ព្រមព្រៀងគ្នាធ្វើសង្ឃករណីយ៍ អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (២)»

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū apaññattaṃ na paññāpessanti, paññattaṃ na samucchindissanti, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ភិក្ខុទាំងឡាយមិនបញ្ញត្តនូវសិក្ខាបទដែលមិនទាន់បានបញ្ញត្ត មិនលុបលាងនូវសិក្ខាបទដែលបានបញ្ញត្តរួចហើយ តែងសមាទានប្រព្រឹត្តតាមសិក្ខាបទទាំងឡាយ ដូចដែលបានបញ្ញត្តទុកមកអស់កាលត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីចម្រើនតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយសង្ឃឹមបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ។ (៣)»

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū ye te bhikkhū therā rattaññū cirapabbajitā saṅghapitaro saṅghapariṇāyakā te sakkarissanti garuṃ karissanti mānessanti pūjessanti, tesañca sotabbaṃ maññissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែគោរព កោតក្រែង ញ៉ាំងសេចក្ដីកោតក្រែងឲ្យកើតឡើង បូជា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាថេរៈ ដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរ ជាបិតាសង្ឃ ជាបរិណាយកសង្ឃ ហើយសំគាល់នូវពាក្យដែលលោកទាំងនោះគួរស្ដាប់ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca[Pg.413], bhikkhave, bhikkhū uppannāya taṇhāya ponobhavikāya na vasaṃ gacchissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ មិនលុះក្នុងអំណាចនៃតណ្ហាដែលនាំឲ្យកើតក្នុងភពថ្មី ដែលកើតឡើងហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū āraññakesu senāsanesu sāpekkhā bhavissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែមានសេចក្ដីអាឡោះអាល័យក្នុងសេនាសនៈព្រៃ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū paccattaññeva satiṃ upaṭṭhāpessanti – ‘kinti anāgatā ca pesalā sabrahmacārī āgaccheyyuṃ, āgatā ca pesalā sabrahmacārī phāsuṃ vihareyyu’nti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ តែងតម្កល់សតិទុកចំពោះខ្លួនថា "ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ពួកសព្រហ្មចារីបុគ្គលដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ ដែលមិនទាន់មក នឹងអញ្ជើញមកដល់ផង ពួកសព្រហ្មចារីបុគ្គលដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ ដែលមកដល់ហើយ នឹងរស់នៅជាសុខផង" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti. Tatiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះ នៅតែមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយផង ភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែឃើញព្រមគ្នាក្នុងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៣)

4. Dutiyasattakasuttaṃ

៤. ទុតិយសត្តកសូត្រ

24. ‘‘Satta vo, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha…pe… katame ca, bhikkhave, satta aparihāniyā dhammā?

២៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ?

Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū na kammārāmā bhavissanti, na kammaratā, na kammārāmataṃ anuyuttā; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ មិនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការងារ មិនរីករាយក្នុងការងារ មិនប្រកបសេចក្ដីត្រេកអរក្នុងការងាររឿយៗ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū na bhassārāmā bhavissanti…pe… na niddārāmā bhavissanti… na saṅgaṇikārāmā bhavissanti… na pāpicchā bhavissanti na pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā… na pāpamittā bhavissanti na pāpasahāyā na pāpasampavaṅkā… na oramattakena visesādhigamena antarāvosānaṃ āpajjissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ មិនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា... មិនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់... មិនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម... មិនជាអ្នកមានសេចក្ដីប្រាថ្នាលាមក មិនលុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្ដីប្រាថ្នាលាមក... មិនជាអ្នកមានមិត្តភក្តិលាមក មិនមានសម្លាញ់លាមក មិនងាករេទៅរកបុគ្គលលាមក... មិនដល់នូវការឈប់សម្រាកក្នុងរវាង ត្រឹមតែគុណវិសេសបន្តិចបន្តួច ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti. Catutthaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះ នៅតែមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយផង ភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែឃើញព្រមគ្នាក្នុងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៤)

5. Tatiyasattakasuttaṃ

៥. តតិយសត្តកសូត្រ

25. ‘‘Satta [Pg.414] vo, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha…pe… katame ca, bhikkhave, satta aparihāniyā dhammā? Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū saddhā bhavissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

២៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ ជាអ្នកមានសទ្ធា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū hirimanto bhavissanti…pe… ottappino bhavissanti… bahussutā bhavissanti… āraddhavīriyā bhavissanti… satimanto bhavissanti… paññavanto bhavissanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni. ‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ ជាអ្នកមានហិរិ... ជាអ្នកមានឱត្តប្បៈ... ជាអ្នកមានពហុស្សូត... ជាអ្នកមានវីរិយៈផ្ដើមឡើងហើយ... ជាអ្នកមានសតិ... ជាអ្នកមានបញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះ នៅតែមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយផង ភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែឃើញព្រមគ្នាក្នុងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៥)

6. Bojjhaṅgasuttaṃ

៦. ពោជ្ឈង្គសូត្រ

26. ‘‘Satta vo, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha…pe… katame ca, bhikkhave, satta aparihāniyā dhammā? Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū satisambojjhaṅgaṃ bhāvessanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

២៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ ចម្រើនសតិសម្ពោជ្ឈង្គ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāvessanti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāvessanti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāvessanti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāvessanti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāvessanti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāvessanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni. ‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu bhikkhū sandississanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ ចម្រើនធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើនវីរិយសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើនបីតិសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើនបស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើនសមាធិសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើនឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះ នៅតែមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយផង ភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែឃើញព្រមគ្នាក្នុងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៦)

7. Saññāsuttaṃ

៧. សញ្ញាសូត្រ

27. ‘‘Satta vo, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha…pe…. Katame ca, bhikkhave, satta aparihāniyā [Pg.415] dhammā? Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū aniccasaññaṃ bhāvessanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni.

២៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ ចម្រើនអនិច្ចសញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។

‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, bhikkhū anattasaññaṃ bhāvessanti…pe… asubhasaññaṃ bhāvessanti… ādīnavasaññaṃ bhāvessanti… pahānasaññaṃ bhāvessanti… virāgasaññaṃ bhāvessanti… nirodhasaññaṃ bhāvessanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihāni. ‘‘Yāvakīvañca, bhikkhave, ime satta aparihāniyā dhammā bhikkhūsu ṭhassanti, imesu ca sattasu aparihāniyesu dhammesu, bhikkhū sandississanti; vuddhiyeva, bhikkhave, bhikkhūnaṃ pāṭikaṅkhā, no parihānī’’ti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយ ចម្រើនអនត្តសញ្ញា... ចម្រើនអសុភសញ្ញា... ចម្រើនអាទីនវសញ្ញា... ចម្រើនបហានសញ្ញា... ចម្រើនវិរាគសញ្ញា... ចម្រើននិរោធសញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះ នៅតែមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយផង ភិក្ខុទាំងឡាយ នៅតែឃើញព្រមគ្នាក្នុងធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ទាំង ៧ ប្រការនេះផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីចម្រើនតែម្យ៉ាង គប្បីមានដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីសាបសូន្យមិនមានឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៧)

8. Paṭhamaparihānisuttaṃ

៨. បឋមបរិហានិសូត្រ

28. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘sattime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame satta? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā, santi kho pana saṅghe saṅghakaraṇīyāni; tatra sekho bhikkhu iti paṭisañcikkhati – ‘santi kho pana saṅghe therā rattaññū cirapabbajitā bhāravāhino, te tena paññāyissantī’ti attanā tesu yogaṃ āpajjati. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.

២៨. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសេចក្ដីជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការងារ ១ សេចក្ដីជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្ដីជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្ដីជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ សេចក្ដីជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ សេចក្ដីជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១ មួយទៀត កាលបើកិច្ចការរបស់សង្ឃដែលសង្ឃត្រូវធ្វើមានឡើង ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គលនោះ តែងគិតយ៉ាងនេះថា "ក្នុងសង្ឃមានពួកភិក្ខុជាថេរៈ ដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ភារៈ លោកទាំងនោះនឹងប្រាកដដោយកិច្ចការនោះ" ហើយខ្លួនឯងក៏ចូលទៅខ្វល់ខ្វាយក្នុងកិច្ចការទាំងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។

‘‘Sattime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā, santi kho pana saṅghe saṅghakaraṇīyāni; tatra sekho bhikkhu iti paṭisañcikkhati – ‘santi kho pana saṅghe therā rattaññū cirapabbajitā bhāravāhino, te tena paññāyissantī’ti attanā na tesu yogaṃ āpajjati. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសេចក្ដីជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការងារ ១ សេចក្ដីជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្ដីជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្ដីជាអ្នកមិនត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ សេចក្ដីជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ សេចក្ដីជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១ មួយទៀត កាលបើកិច្ចការរបស់សង្ឃដែលសង្ឃត្រូវធ្វើមានឡើង ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គលនោះ តែងគិតយ៉ាងនេះថា "ក្នុងសង្ឃមានពួកភិក្ខុជាថេរៈ ដឹងរាត្រីយូរ បួសយូរ ជាអ្នកទ្រទ្រង់ភារៈ លោកទាំងនោះនឹងប្រាកដដោយកិច្ចការនោះ" ហើយខ្លួនឯងក៏មិនចូលទៅខ្វល់ខ្វាយក្នុងកិច្ចការទាំងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល»។ (ចប់ សូត្រទី ៨)

9. Dutiyaparihānisuttaṃ

៩. ទុតិយបរិហានិសូត្រ

29. ‘‘Sattime[Pg.416], bhikkhave, dhammā upāsakassa parihānāya saṃvattanti. Katame satta? Bhikkhudassanaṃ hāpeti, saddhammassavanaṃ pamajjati, adhisīle na sikkhati, appasādabahulo hoti, bhikkhūsu theresu ceva navesu ca majjhimesu ca upārambhacitto dhammaṃ suṇāti randhagavesī, ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati, tattha ca pubbakāraṃ karoti. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā upāsakassa parihānāya saṃvattanti.

២៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីសាបសូន្យ ដល់ឧបាសក។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺលះបង់ការឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ ១ ធ្វេសប្រហែសក្នុងការស្ដាប់ព្រះសទ្ធម៌ ១ មិនសិក្សាក្នុងអធិសីល ១ ជាអ្នកមានសេចក្ដីមិនជ្រះថ្លាច្រើន ក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះជាថេរៈក្ដី ថ្មីក្ដី កណ្ដាលក្ដី ១ ស្ដាប់ធម៌ដោយចិត្តចង់ទាស់ទែង ស្វែងរកកំហុស ១ ស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលក្រៅពីសាសនានេះ ១ ធ្វើបុណ្យកិរិយាក្នុងទីក្រៅសាសនានោះជាមុន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីសាបសូន្យ ដល់ឧបាសក។

‘‘Sattime, bhikkhave, dhammā upāsakassa aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Bhikkhudassanaṃ na hāpeti, saddhammassavanaṃ nappamajjati, adhisīle sikkhati, pasādabahulo hoti, bhikkhūsu theresu ceva navesu ca majjhimesu ca anupārambhacitto dhammaṃ suṇāti na randhagavesī, na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati, idha ca pubbakāraṃ karoti. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā upāsakassa aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ឧបាសក។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺមិនលះបង់ការឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ ១ មិនធ្វេសប្រហែសក្នុងការស្ដាប់ព្រះសទ្ធម៌ ១ សិក្សាក្នុងអធិសីល ១ ជាអ្នកមានសេចក្ដីជ្រះថ្លាច្រើន ក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះជាថេរៈក្ដី ថ្មីក្ដី កណ្ដាលក្ដី ១ ស្ដាប់ធម៌ដោយចិត្តមិនចង់ទាស់ទែង មិនស្វែងរកកំហុស ១ មិនស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលក្រៅពីសាសនានេះ ១ ធ្វើបុណ្យកិរិយាក្នុងសាសនានេះជាមុន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ឧបាសក»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងសេចក្ដីនេះរួចហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងសេចក្ដីនេះហើយ ទើបត្រាស់គាថាពាក្យកាព្យនេះតទៅទៀតថា៖

‘‘Dassanaṃ bhāvitattānaṃ, yo hāpeti upāsako;

Savanañca ariyadhammānaṃ, adhisīle na sikkhati.

«ឧបាសកណា លះបង់ការឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ ដែលមានខ្លួនចម្រើនហើយផង លះបង់ការស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយផង មិនសិក្សាក្នុងអធិសីលផង

‘‘Appasādo ca bhikkhūsu, bhiyyo bhiyyo pavaḍḍhati;

Upārambhakacitto ca, saddhammaṃ sotumicchati.

សេចក្ដីមិនជ្រះថ្លាក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ តែងចម្រើនឡើងក្រៃលែងដល់ឧបាសកនោះផង ជាអ្នកមានចិត្តចង់ទាស់ទែង ចង់ស្ដាប់ព្រះសទ្ធម៌ផង

‘‘Ito ca bahiddhā aññaṃ, dakkhiṇeyyaṃ gavesati;

Tattheva ca pubbakāraṃ, yo karoti upāsako.

ឧបាសកណា ស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលដទៃ ក្រៅពីសាសនានេះផង ធ្វើបុណ្យកិរិយាក្នុងទីក្រៅសាសនានោះជាមុនផង

‘‘Ete kho parihāniye, satta dhamme sudesite;

Upāsako sevamāno, saddhammā parihāyati.

ឧបាសក កាលសេពគប់នូវធម៌ជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការនេះ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងប្រពៃហើយ តែងសាបសូន្យចាកព្រះសទ្ធម៌។

‘‘Dassanaṃ bhāvitattānaṃ, yo na hāpeti upāsako;

Savanañca ariyadhammānaṃ, adhisīle ca sikkhati.

ឧបាសកណា មិនលះបង់ការឃើញភិក្ខុទាំងឡាយ ដែលមានខ្លួនចម្រើនហើយផង មិនលះបង់ការស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយផង សិក្សាក្នុងអធិសីលផង

‘‘Pasādo cassa bhikkhūsu, bhiyyo bhiyyo pavaḍḍhati;

Anupārambhacitto ca, saddhammaṃ sotumicchati.

សេចក្ដីជ្រះថ្លាក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ តែងចម្រើនឡើងក្រៃលែងដល់ឧបាសកនោះផង ជាអ្នកមានចិត្តមិនចង់ទាស់ទែង ចង់ស្ដាប់ព្រះសទ្ធម៌ផង

‘‘Na ito bahiddhā aññaṃ, dakkhiṇeyyaṃ gavesati;

Idheva ca pubbakāraṃ, yo karoti upāsako.

មិនស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលដទៃ ក្រៅពីសាសនានេះផង ធ្វើបុណ្យកិរិយាក្នុងសាសនានេះជាមុនផង

‘‘Ete [Pg.417] kho aparihāniye, satta dhamme sudesite;

Upāsako sevamāno, saddhammā na parihāyatī’’ti. navamaṃ;

ឧបាសក កាលសេពគប់នូវធម៌មិនជាទីតាំងនៃសេចក្ដីសាបសូន្យ ៧ ប្រការនេះ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងប្រពៃហើយ តែងមិនសាបសូន្យចាកព្រះសទ្ធម៌ឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៩)

10. Vipattisuttaṃ

១០. វិបត្តិសូត្រ

30. Sattimā, bhikkhave, upāsakassa vipattiyo…pe… sattimā, bhikkhave, upāsakassa sampadā…pe…. Dasamaṃ.

៣០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិបត្តិរបស់ឧបាសក ៧ ប្រការនេះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម្បទារបស់ឧបាសក ៧ ប្រការនេះ...»។ (ចប់ សូត្រទី ១០)

11. Parābhavasuttaṃ

១១. បរាភវសូត្រ

31. ‘‘Sattime, bhikkhave, upāsakassa parābhavā…pe… sattime, bhikkhave, upāsakassa sambhavā. Katame satta? Bhikkhudassanaṃ na hāpeti, saddhammassavanaṃ nappamajjati, adhisīle sikkhati, pasādabahulo hoti, bhikkhūsu theresu ceva navesu ca majjhimesu ca anupārambhacitto dhammaṃ suṇāti na randhagavesī, na ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesati, idha ca pubbakāraṃ karoti. Ime kho, bhikkhave, satta upāsakassa sambhavāti.

៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុនៃសេចក្តីវិនាស (បរាភវៈ) របស់ឧបាសកនេះ មាន ៧ យ៉ាង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុនៃសេចក្តីចម្រើន (សម្ភវៈ) របស់ឧបាសកនេះ មាន ៧ យ៉ាង។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឧបាសកមិនលះបង់ការជួបប្រទះនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ ១ មិនធ្វេសប្រហែសក្នុងការស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ ១ សិក្សាក្នុងអធិសីល ១ មានសេចក្តីជ្រះថ្លាច្រើនក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ ជាថេរៈខ្លះ ថ្មីខ្លះ កណ្តាលខ្លះ ១ ស្តាប់ធម៌ដោយចិត្តមិនរករឿង មិនស្វែងរកទោសកំហុស ១ មិនស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលខាងក្រៅសាសនានេះ ១ ធ្វើបុណ្យមុន (ជាប្រធាន) ក្នុងសាសនានេះ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ជាហេតុនៃសេចក្តីចម្រើនរបស់ឧបាសក»។

‘‘Dassanaṃ bhāvitattānaṃ, yo hāpeti upāsako;

Savanañca ariyadhammānaṃ, adhisīle na sikkhati.

«ឧបាសកណា លះបង់ការជួបប្រទះនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ ដែលមានខ្លួនចម្រើនហើយ លះបង់ការស្តាប់ព្រះអរិយធម៌ មិនសិក្សាក្នុងអធិសីល។

‘‘Appasādo ca bhikkhūsu, bhiyyo bhiyyo pavaḍḍhati;

Upārambhakacitto ca, saddhammaṃ sotumicchati.

សេចក្តីមិនជ្រះថ្លាក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ តែងចម្រើនឡើងក្រៃលែង រឿយៗ ដល់ឧបាសកនោះ ទាំងមានចិត្តរករឿង ចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ (ដើម្បីចាប់កំហុស)។

‘‘Ito ca bahiddhā aññaṃ, dakkhiṇeyyaṃ gavesati;

Tattheva ca pubbakāraṃ, yo karoti upāsako.

ឧបាសកនោះ តែងស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលដទៃ ខាងក្រៅសាសនានេះ ទាំងធ្វើបុណ្យមុន (ជាប្រធាន) ក្នុងសាសនាខាងក្រៅនោះឯង។

‘‘Ete kho parihāniye, satta dhamme sudesite;

Upāsako sevamāno, saddhammā parihāyati.

ឧបាសកកាលសេពគប់ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយ ជាធម៌នាំឲ្យមានសេចក្តីស៊ុតទ្រុឌ តែងស៊ុតទ្រុឌចាកព្រះសទ្ធម៌។

‘‘Dassanaṃ bhāvitattānaṃ, yo na hāpeti upāsako;

Savanañca ariyadhammānaṃ, adhisīle ca sikkhati.

ឧបាសកណា មិនលះបង់ការជួបប្រទះនឹងភិក្ខុទាំងឡាយ ដែលមានខ្លួនចម្រើនហើយ មិនលះបង់ការស្តាប់ព្រះអរិយធម៌ ទាំងសិក្សាក្នុងអធិសីល។

‘‘Pasādo cassa bhikkhūsu, bhiyyo bhiyyo pavaḍḍhati;

Anupārambhacitto ca, saddhammaṃ sotumicchati.

សេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងភិក្ខុទាំងឡាយ តែងចម្រើនឡើងក្រៃលែង រឿយៗ ដល់ឧបាសកនោះ ទាំងមានចិត្តមិនរករឿង ចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌។

‘‘Na [Pg.418] ito bahiddhā aññaṃ, dakkhiṇeyyaṃ gavesati;

Idheva ca pubbakāraṃ, yo karoti upāsako.

ឧបាសកនោះ មិនស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលដទៃ ខាងក្រៅសាសនានេះឡើយ តែងធ្វើបុណ្យមុន (ជាប្រធាន) ក្នុងសាសនានេះឯង។

‘‘Ete kho aparihāniye, satta dhamme sudesite;

Upāsako sevamāno, saddhammā na parihāyatī’’ti. ekādasamaṃ;

ឧបាសកកាលសេពគប់ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយ ជាធម៌មិននាំឲ្យមានសេចក្តីស៊ុតទ្រុឌ តែងមិនស៊ុតទ្រុឌចាកព្រះសទ្ធម៌ឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី១១)

Vajjisattakavaggo tatiyo.

ចប់ វជ្ជីសត្តកវគ្គ ទី៣។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Sāranda -vassakāro ca, tisattakāni bhikkhukā;

Bodhisaññā dve ca hāni, vipatti ca parābhavoti.

និយាយអំពីសារន្ទទសូត្រ ១ វស្សការសូត្រ ១ ភិក្ខុសូត្រ ៣ លើក (សត្តកៈ ៣ ពួក) ១ ពោជ្ឈង្គសូត្រ ១ សញ្ញាសូត្រ ១ បរិហានិសូត្រ ២ លើក ១ វិបត្តិសូត្រ ១ បរាភវសូត្រ ១។

4. Devatāvaggo

៤. ទេវតាវគ្គ

1. Appamādagāravasuttaṃ

១. អប្បមាទគារវសូត្រ

32. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

៣២. លុះរាត្រីកន្លងទៅហើយ ទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘Sattime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, samādhigāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā. Ime kho, bhante, satta dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស ១ សេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ»។ ទេវតានោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់អនុមោទនា។ គ្រានោះ ទេវតានោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់អនុមោទនាចំពោះពាក្យអញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā [Pg.419] maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘sattime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, samādhigāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, satta dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

លុះព្រឹកឡើង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ចូលមករកតថាគត ដល់ទីនៅ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគត ដូច្នេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា សេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ សេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស សេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង»។

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Samādhigaru ātāpī, sikkhāya tibbagāravo.

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ មានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ជាអ្នកមានព្យាយាម មានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងសិក្ខា

‘‘Appamādagaru bhikkhu, paṭisanthāragāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. paṭhamaṃ;

មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនធ្វេសប្រហែស ទាំងមានសេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ភិក្ខុនោះ មិនគួរនឹងស៊ុតទ្រុឌឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ»។ (ចប់ សូត្រទី១)

2. Hirīgāravasuttaṃ

២. ហិរិគារវសូត្រ

33. ‘‘Imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘sattime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, samādhigāravatā, hirigāravatā, ottappagāravatā. Ime kho, bhante, satta dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ចូលមករកតថាគត ដល់ទីនៅ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគត ដូច្នេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងហិរិ (សេចក្តីខ្មាសបាប) ១ សេចក្តីគោរពក្នុងឱត្តប្បៈ (សេចក្តីខ្លាចបាប) ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង»។

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Samādhigaru ātāpī, sikkhāya tibbagāravo.

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ មានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ជាអ្នកមានព្យាយាម មានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងសិក្ខា

‘‘Hiri ottappasampanno, sappatisso sagāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. dutiyaṃ;

ជាអ្នកប្រកបដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ មានសេចក្តីកោតក្រែង មានសេចក្តីគោរព ភិក្ខុនោះ មិនគួរនឹងស៊ុតទ្រុឌឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ»។ (ចប់ សូត្រទី២)

3. Paṭhamasovacassatāsuttaṃ

៣. បឋមសោវចស្សតាសូត្រ

34. ‘‘Imaṃ[Pg.420], bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā…pe… maṃ etadavoca – ‘sattime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, samādhigāravatā, sovacassatā, kalyāṇamittatā. Ime kho, bhante, satta dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

៣៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ ទេវតាមួយអង្គ... និយាយនឹងតថាគត ដូច្នេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង»។

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Samādhigaru ātāpī, sikkhāya tibbagāravo.

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ មានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ជាអ្នកមានព្យាយាម មានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងសិក្ខា

‘‘Kalyāṇamitto suvaco, sappatisso sagāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. tatiyaṃ;

មានមិត្តល្អ ជាអ្នកប្រដៅងាយ មានសេចក្តីកោតក្រែង មានសេចក្តីគោរព ភិក្ខុនោះ មិនគួរនឹងស៊ុតទ្រុឌឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ»។ (ចប់ សូត្រទី៣)

4. Dutiyasovacassatāsuttaṃ

៤. ទុតិយសោវចស្សតាសូត្រ

35. ‘‘Imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā…pe… ‘sattime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame satta? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, samādhigāravatā, sovacassatā, kalyāṇamittatā. Ime kho, bhante, satta dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

៣៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ ទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អ... "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនស៊ុតទ្រុឌដល់ភិក្ខុ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង»។

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Idha, bhante, bhikkhu attanā ca satthugāravo hoti, satthugāravatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na satthugāravā te ca satthugāravatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū satthugāravā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Attanā ca dhammagāravo hoti…pe… saṅghagāravo hoti… sikkhāgāravo hoti… samādhigāravo hoti… suvaco hoti… kalyāṇamitto hoti, kalyāṇamittatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na kalyāṇamittā te ca kalyāṇamittatāya samādapeti[Pg.421]. Ye caññe bhikkhū kalyāṇamittā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālenāti. Imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ដោយពិស្តារ ដូច្នេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង និយាយសរសើរគុណនៃសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលគួរផង។ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ផង... មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃផង... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខាផង... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិផង... ជាអ្នកប្រដៅងាយផង... ជាអ្នកមានមិត្តល្អផង និយាយសរសើរគុណនៃភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានមិត្តល្អ ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានមិត្តល្អ ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលគួរផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ដោយពិស្តារ យ៉ាងនេះឯង»

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Sādhu kho tvaṃ, sāriputta, imassa mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāsi. Idha, sāriputta, bhikkhu attanā ca satthugāravo hoti, satthugāravatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na satthugāravā te ca satthugāravatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū satthugāravā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Attanā ca dhammagāravo hoti…pe… saṅghagāravo hoti… sikkhāgāravo hoti… samādhigāravo hoti… suvaco hoti… kalyāṇamitto hoti, kalyāṇamittatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na kalyāṇamittā te ca kalyāṇamittatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū kalyāṇamittā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālenāti. Imassa kho, sāriputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Catutthaṃ.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «សាធុ សាធុ សារីបុត្ត! ម្នាលសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវហើយ នាងយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ដោយពិស្តារបានល្អណាស់។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង និយាយសរសើរគុណនៃសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលគួរផង។ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ផង... មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃផង... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខាផង... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិផង... ជាអ្នកប្រដៅងាយផង... ជាអ្នកមានមិត្តល្អផង និយាយសរសើរគុណនៃភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានមិត្តល្អ ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានមិត្តល្អ ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលគួរផង។ ម្នាលសារីបុត្ត សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ គប្បីយល់ដោយពិស្តារ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៤)

5. Paṭhamamittasuttaṃ

៥. បឋមមិត្តសូត្រ

36. ‘‘Sattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo. Katamehi sattahi? Duddadaṃ dadāti, dukkaraṃ karoti, dukkhamaṃ khamati, guyhamassa āvi karoti, guyhamassa pariguhati, āpadāsu na jahati, khīṇena nātimaññati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi aṅgehi samannāgato mitto sevitabbo’’ti.

៣៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បីសេពគប់នឹងមិត្តដែលប្រកបដោយអង្គ ៧ យ៉ាង។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិត្តតែងឲ្យរបស់ដែលគេឲ្យបានដោយកម្រ ១ ធ្វើការងារដែលគេធ្វើបានដោយកម្រ ១ អត់ធន់នឹងពាក្យដែលគេអត់ធន់បានដោយកម្រ ១ ប្រាប់អាថ៌កំបាំងរបស់ខ្លួនដល់មិត្ត ១ លាក់អាថ៌កំបាំងរបស់មិត្ត ១ មិនលះបង់ក្នុងគ្រាមានអាសន្ន ១ មិនមើលងាយក្នុងគ្រាដែលមិត្តអស់ទ្រព្យសម្បត្តិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុគប្បីសេពគប់នឹងមិត្តដែលប្រកបដោយអង្គ ៧ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘Duddadaṃ dadāti mitto, dukkarañcāpi kubbati;

Athopissa duruttāni, khamati dukkhamāni ca.

«មិត្តតែងឲ្យរបស់ដែលគេឲ្យបានដោយកម្រ ទាំងធ្វើការងារដែលគេធ្វើបានដោយកម្រ មួយវិញទៀត តែងអត់ធន់នឹងពាក្យទ្រគោះបោះបោក និងពាក្យដែលគេអត់ធន់បានដោយកម្ររបស់មិត្តនោះ។

‘‘Guyhañca tassa akkhāti, guyhassa parigūhati;

Āpadāsu na jahāti, khīṇena nātimaññati.

តែងប្រាប់អាថ៌កំបាំងរបស់ខ្លួនដល់មិត្តនោះ ទាំងលាក់អាថ៌កំបាំងរបស់មិត្តនោះ មិនលះបង់ក្នុងគ្រាមានអាសន្ន មិនមើលងាយក្នុងគ្រាដែលមិត្តនោះអស់ទ្រព្យសម្បត្តិ។

‘‘Yamhi etāni ṭhānāni, saṃvijjantīdha puggale;

So mitto mittakāmena, bhajitabbo tathāvidho’’ti. pañcamaṃ;

ហេតុទាំងឡាយនេះ មាននៅក្នុងបុគ្គលណា បុគ្គលដែលមានសភាពបែបនោះ ឈ្មោះថាមិត្ត ដែលអ្នកប្រាថ្នាមិត្ត គប្បីសេពគប់»។ (ចប់ សូត្រទី៥)

6. Dutiyamittasuttaṃ

៦. ទុតិយមិត្តសូត្រ

37. ‘‘Sattahi[Pg.422], bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu mitto sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo api panujjamānenapi. Katamehi sattahi? Piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca vattā ca vacanakkhamo ca gambhīrañca kathaṃ kattā hoti, no ca aṭṭhāne niyojeti. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu mitto sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo api panujjamānenapī’’ti.

៣៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាមិត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង គួរគប់រក គួរចូលទៅជិត គួរចូលទៅអង្គុយជិត សូម្បីតែត្រូវគេបណ្តេញចេញក៏ដោយ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភិក្ខុជាទីស្រឡាញ់ពេញចិត្ត ១ គួរគោរព ១ គួរចម្រើនចិត្ត ១ ជាអ្នកពោលប្រដៅ ១ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យប្រដៅ ១ ជាអ្នកនិយាយសេចក្តីជ្រាលជ្រៅ ១ មិនដឹកនាំក្នុងអដ្ឋានៈ (ផ្លូវមិនសមគួរ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាមិត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង គួរគប់រក គួរចូលទៅជិត គួរចូលទៅអង្គុយជិត សូម្បីតែត្រូវគេបណ្តេញចេញក៏ដោយ»។

‘‘Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo;

Gambhīrañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako.

«ភិក្ខុជាទីស្រឡាញ់ គួរគោរព គួរចម្រើនចិត្ត ជាអ្នកពោលប្រដៅ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យប្រដៅ ជាអ្នកនិយាយសេចក្តីជ្រាលជ្រៅ និងមិនដឹកនាំក្នុងអដ្ឋានៈ។

‘‘Yamhi etāni ṭhānāni, saṃvijjantīdha puggale;

So mitto mittakāmena, atthakāmānukampato;

Api nāsiyamānena, bhajitabbo tathāvidho’’ti. chaṭṭhaṃ;

ហេតុទាំងឡាយនេះ មាននៅក្នុងបុគ្គលណា បុគ្គលនោះជាមិត្តដែលប្រាថ្នាប្រយោជន៍ អនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ មិត្តបែបនោះ សូម្បីតែត្រូវគេបណ្តេញចេញ ក៏អ្នកប្រាថ្នាមិត្ត គួរគប់រកដែរ»។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. Paṭhamapaṭisambhidāsuttaṃ

៧. បឋមបដិសម្ភិទាសូត្រ

38. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva catasso paṭisambhidā sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ me cetaso līnatta’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ajjhattaṃ saṃkhittaṃ vā cittaṃ ‘ajjhattaṃ me saṃkhittaṃ citta’nti yathābhūtaṃ pajānāti; bahiddhā vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘bahiddhā me vikkhittaṃ citta’nti yathābhūtaṃ pajānāti; tassa viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; sappāyāsappāyesu kho panassa dhammesu hīnappaṇītesu kaṇhasukkasappatibhāgesu nimittaṃ suggahitaṃ hoti sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva catasso paṭisambhidā sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’’ti. Sattamaṃ.

៣៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ នឹងធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវបដិសម្ភិទា ៤ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ហើយចូលទៅសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងតាមពិតថា «នេះជាសេចក្តីរួញរានៃចិត្តរបស់អាត្មាអញ»។ ដឹងតាមពិតនូវចិត្តដែលរួញរាក្នុងខាងក្នុងថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ រួញរាក្នុងខាងក្នុង»។ ដឹងតាមពិតនូវចិត្តដែលខ្ចាត់ខ្ចាយទៅក្នុងខាងក្រៅថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅក្នុងខាងក្រៅ»។ វេទនាទាំងឡាយដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ កើតឡើង វេទនាដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ ប្រាកដឡើង វេទនាដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ រលត់ទៅ។ សញ្ញាទាំងឡាយដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ កើតឡើង សញ្ញាដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ ប្រាកដឡើង សញ្ញាដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ រលត់ទៅ។ វិតក្កៈទាំងឡាយដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ កើតឡើង វិតក្កៈដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ ប្រាកដឡើង វិតក្កៈដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ រលត់ទៅ។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះជាអ្នកកាន់យកនូវនិមិត្តដោយប្រពៃ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយប្រពៃ ទ្រទ្រង់ទុកដោយប្រពៃ ចាក់ធ្លុះដោយប្រពៃដោយប្រាជ្ញា ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាសប្បាយនិងអសប្បាយ ថោកទាបនិងឧត្តម ខ្មៅនិងស ដែលមានចំណែកប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ នឹងធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវបដិសម្ភិទា ៤ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ហើយចូលទៅសម្រេចសម្រាន្តនៅ»។ ចប់ សូត្រទី៧។

8. Dutiyapaṭisambhidāsuttaṃ

៨. ទុតិយបដិសម្ភិទាសូត្រ

39. ‘‘Sattahi[Pg.423], bhikkhave, dhammehi samannāgato sāriputto catasso paṭisambhidā sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, sāriputto ‘idaṃ me cetaso līnatta’nti yathābhūtaṃ pajānāti; ajjhattaṃ saṃkhittaṃ vā cittaṃ ‘ajjhattaṃ me saṃkhittaṃ citta’nti yathābhūtaṃ pajānāti; bahiddhā vikkhittaṃ vā cittaṃ ‘bahiddhā me vikkhittaṃ citta’nti yathābhūtaṃ pajānāti; tassa viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; viditā saññā…pe… vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti; sappāyāsappāyesu kho panassa dhammesu hīnappaṇītesu kaṇhasukkasappatibhāgesu nimittaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ suppaṭividdhaṃ paññāya. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato sāriputto catasso paṭisambhidā sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវបដិសម្ភិទា ៤ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ហើយចូលទៅសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តក្នុងសាសនានេះ ដឹងតាមពិតថា «នេះជាសេចក្តីរួញរានៃចិត្តរបស់អាត្មាអញ»។ ដឹងតាមពិតនូវចិត្តដែលរួញរាក្នុងខាងក្នុងថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ រួញរាក្នុងខាងក្នុង»។ ដឹងតាមពិតនូវចិត្តដែលខ្ចាត់ខ្ចាយទៅក្នុងខាងក្រៅថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅក្នុងខាងក្រៅ»។ វេទនាទាំងឡាយដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ កើតឡើង វេទនាដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ ប្រាកដឡើង វេទនាដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ រលត់ទៅ។ សញ្ញាទាំងឡាយដែលខ្លួនដឹងច្បាស់... វិតក្កៈទាំងឡាយដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ កើតឡើង វិតក្កៈដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ ប្រាកដឡើង វិតក្កៈដែលខ្លួនដឹងច្បាស់ រលត់ទៅ។ មួយវិញទៀត សារីបុត្តនោះជាអ្នកកាន់យកនូវនិមិត្តដោយប្រពៃ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយប្រពៃ ទ្រទ្រង់ទុកដោយប្រពៃ ចាក់ធ្លុះដោយប្រពៃដោយប្រាជ្ញា ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាសប្បាយនិងអសប្បាយ ថោកទាបនិងឧត្តម ខ្មៅនិងស ដែលមានចំណែកប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវបដិសម្ភិទា ៤ ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ហើយចូលទៅសម្រេចសម្រាន្តនៅ»។ ចប់ សូត្រទី៨។

9. Paṭhamavasasuttaṃ

៩. បឋមវសសូត្រ

40. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu cittaṃ vase vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattati. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhikusalo hoti, samādhissa samāpattikusalo hoti, samādhissa ṭhitikusalo hoti, samādhissa vuṭṭhānakusalo hoti, samādhissa kalyāṇakusalo hoti, samādhissa gocarakusalo hoti, samādhissa abhinīhārakusalo hoti. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu cittaṃ vase vatteti, no ca bhikkhu cittassa vasena vattatī’’ti. Navamaṃ.

៤០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង តែងញ៉ាំងចិត្តឱ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន ភិក្ខុមិនប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃចិត្តឡើយ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការចូលសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការតាំងនៅនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងភាពល្អនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងអារម្មណ៍ជាទីត្រាច់ទៅនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការបង្អោនទៅនៃសមាធិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងញ៉ាំងចិត្តឱ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន ភិក្ខុមិនប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃចិត្តឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៩។

10. Dutiyavasasuttaṃ

១០. ទុតិយវសសូត្រ

41. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato sāriputto cittaṃ vase vatteti, no ca sāriputto cittassa vasena vattati. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, sāriputto samādhikusalo hoti, samādhissa samāpattikusalo, samādhissa ṭhitikusalo, samādhissa vuṭṭhānakusalo, samādhissa kalyāṇakusalo, samādhissa gocarakusalo, samādhissa [Pg.424] abhinīhārakusalo hoti. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato sāriputto cittaṃ vase vatteti, no ca sāriputto cittassa vasena vattatī’’ti. Dasamaṃ.

៤១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង តែងញ៉ាំងចិត្តឱ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន សារីបុត្តមិនប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃចិត្តឡើយ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការចូលសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការតាំងនៅនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងភាពល្អនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងអារម្មណ៍ជាទីត្រាច់ទៅនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការបង្អោនទៅនៃសមាធិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារីបុត្តដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងញ៉ាំងចិត្តឱ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន សារីបុត្តមិនប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃចិត្តឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី១០។

11. Paṭhamaniddasasuttaṃ

១១. បឋមនិទ្ទសសូត្រ

42. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho āyasmā sāriputto yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Tena kho pana samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘yo hi koci, āvuso, dvādasavassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.

៤២. គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយកាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថីដើម្បីបិណ្ឌបាត ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ។ លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី នៅព្រលឹមណាស់នៅឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅកាន់អារាមនៃពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ»។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក៏ចូលទៅកាន់អារាមនៃពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ គួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ សម័យនោះឯង កាលដែលពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា ប្រជុំគ្នាហើយ ក៏មានអន្តរាកថា នេះកើតឡើងថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ដប់ពីរឆ្នាំ ភិក្ខុនោះគួរហៅថា "ភិក្ខុអ្នកមិនមានទោស (និទ្ទសភិក្ខុ)" បាន»។

Atha kho āyasmā sāriputto tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandi nappaṭikkosi. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmī’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –

គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ មិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ចំពោះពាក្យដែលពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះនិយាយឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈចៀសចេញទៅ ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃពាក្យដែលពួកគេនិយាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ»។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’nti. Atha khvāhaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Tena kho pana, bhante, samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi [Pg.425] – ‘yo hi koci, āvuso, dvādasavassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, niddaso bhikkhūti alaṃ vacanāyā’ti. Atha khvāhaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ – ‘bhagavato santike etassa atthaṃ ājānissāmī’ti. Sakkā nu kho, bhante, imasmiṃ dhammavinaye kevalaṃ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetu’’nti?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ខ្ញុំព្រះអង្គស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយកាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថីដើម្បីបិណ្ឌបាត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី នៅព្រលឹមណាស់នៅឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅកាន់អារាមនៃពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ចូលទៅកាន់អារាមនៃពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ គួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សម័យនោះឯង កាលដែលពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា ប្រជុំគ្នាហើយ ក៏មានអន្តរាកថានេះកើតឡើងថា "ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ដប់ពីរឆ្នាំ ភិក្ខុនោះគួរហៅថា 'ភិក្ខុអ្នកមិនមានទោស (និទ្ទសភិក្ខុ)' បាន"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ចំពោះពាក្យដែលពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយទាំងនោះនិយាយឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈចៀសចេញទៅ ដោយគិតថា "អាត្មាអញនឹងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃពាក្យនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងធម្មវិន័យនេះ គេអាចបញ្ញត្តភិក្ខុថាជា "និទ្ទសភិក្ខុ" ដោយគ្រាន់តែរាប់ចំនួនវស្សាតែម្យ៉ាង បានដែរឬទេ?»

‘‘Na kho, sāriputta, sakkā imasmiṃ dhammavinaye kevalaṃ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetuṃ. Satta kho imāni, sāriputta, niddasavatthūni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

«ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងធម្មវិន័យនេះ គេមិនអាចបញ្ញត្តភិក្ខុថាជា "និទ្ទសភិក្ខុ" ដោយគ្រាន់តែរាប់ចំនួនវស្សាតែម្យ៉ាងបានឡើយ។ ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនៃនិទ្ទសភិក្ខុ (និទ្ទសវត្ថុ) ៧ យ៉ាងនេះ តថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ ហើយបានសម្តែងទុកហើយ។

‘‘Katamāni satta? Idha, sāriputta, bhikkhu sikkhāsamādāne tibbacchando hoti āyatiñca sikkhāsamādāne avigatapemo, dhammanisantiyā tibbacchando hoti āyatiñca dhammanisantiyā avigatapemo, icchāvinaye tibbacchando hoti āyatiñca icchāvinaye avigatapemo, paṭisallāne tibbacchando hoti āyatiñca paṭisallāne avigatapemo, vīriyārambhe tibbacchando hoti āyatiñca vīriyārambhe avigatapemo, satinepakke tibbacchando hoti āyatiñca satinepakke avigatapemo, diṭṭhipaṭivedhe tibbacchando hoti āyatiñca diṭṭhipaṭivedhe avigatapemo. Imāni kho, sāriputta, satta niddasavatthūni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Imehi kho, sāriputta, sattahi niddasavatthūhi samannāgato bhikkhu dvādasa cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāya; catubbīsati cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāya; chattiṃsati cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāya, aṭṭhacattārīsaṃ cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti. Ekādasamaṃ.

ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការសមាទានសិក្ខា និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការសមាទានសិក្ខាតទៅ ១ មានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការពិចារណាធម៌ និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការពិចារណាធម៌តទៅ ១ មានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការកំចាត់បង់នូវសេចក្តីប្រាថ្នា (តណ្ហា) និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការកំចាត់បង់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាតទៅ ១ មានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការសម្ងំ និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការសម្ងំតទៅ ១ មានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការប្រារព្ធព្យាយាម និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការប្រារព្ធព្យាយាមតទៅ ១ មានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងសតិនិងប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងសតិនិងប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរក្សាខ្លួនតទៅ ១ មានឆន្ទៈដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងការចាក់ធ្លុះនូវទិដ្ឋិ (ការយល់ឃើញត្រូវ) និងមានសេចក្តីស្រឡាញ់មិនប្រាសប្រាសក្នុងការចាក់ធ្លុះនូវទិដ្ឋិតទៅ ១។ ម្នាលសារីបុត្ត និទ្ទសវត្ថុ ៧ យ៉ាងនេះឯង តថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ ហើយបានសម្តែងទុកហើយ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុដែលប្រកបដោយនិទ្ទសវត្ថុ ៧ យ៉ាងនេះ បើទោះបីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ដប់ពីរឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា 'និទ្ទសភិក្ខុ' បាន សូម្បីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ម្ភៃបួនឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា 'និទ្ទសភិក្ខុ' បាន សូម្បីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់សាមសិបប្រាំមួយឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា 'និទ្ទសភិក្ខុ' បាន សូម្បីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់សែសិបប្រាំបីឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា 'និទ្ទសភិក្ខុ' បាន»។ ចប់ សូត្រទី១១។

12. Dutiyaniddasasuttaṃ

១២. ទុតិយនិទ្ទសសូត្រ

43. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya [Pg.426] kosambiṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘atippago kho tāva kosambiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho āyasmā ānando yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi.

៤៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ គ្រានោះឯង ព្រះអានន្ទមានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយកាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងកោសម្ពី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ក្នុងក្រុងកោសម្ពី នៅព្រលឹមណាស់នៅឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ»។ លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយរាក់ទាក់ ជាមួយនឹងពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួររីករាយ និងពាក្យគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។

Tena kho pana samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘yo hi koci, āvuso, dvādasa vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti.

សម័យនោះឯង កាលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា ស្រាប់តែមានអន្តរាកថានេះកើតឡើងថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ដប់ពីរឆ្នាំ ភិក្ខុនោះ គួរហៅថា “ភិក្ខុឥតមានទោស” បានហើយ»។

Atha kho āyasmā ānando tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandi nappaṭikkosi. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmī’’ti. Atha kho āyasmā ānando kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ មិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ ចំពោះពាក្យដែលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះនិយាយឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈចៀសចេញទៅ ដោយគិតថា «អាត្មាអញ នឹងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ»។ លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងកោសម្ពី លុះត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘atippago kho tāva kosambiyaṃ piṇḍāya carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’nti…pe… tehi saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយកាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងកោសម្ពី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ការត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ក្នុងក្រុងកោសម្ពី នៅព្រលឹមណាស់នៅឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅកាន់អារាមរបស់ពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ”។ល។ ខ្ញុំព្រះអង្គ ក៏បាននិយាយរាក់ទាក់ ជាមួយនឹងពួកបរិព្វាជកទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួររីករាយ និងពាក្យគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។

‘‘Tena kho pana, bhante, samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘yo hi koci, āvuso, dvādasavassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, niddaso bhikkhūti alaṃ vacanāyā’ti. Atha khvāhaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā, appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa [Pg.427] atthaṃ ājānissāmī’ti. Sakkā nu kho, bhante, imasmiṃ dhammavinaye kevalaṃ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetu’’nti?

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សម័យនោះឯង កាលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា ស្រាប់តែមានអន្តរាកថានេះកើតឡើងថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ដប់ពីរឆ្នាំ ភិក្ខុនោះ គួរហៅថា ភិក្ខុឥតមានទោស បានហើយ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ខ្ញុំព្រះអង្គ មិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ ចំពោះពាក្យដែលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះនិយាយឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនជំទាស់ហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈចៀសចេញទៅ ដោយគិតថា “អាត្មាអញ នឹងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងធម្មវិន័យនេះ គេអាចបញ្ញត្តភិក្ខុថាជា “ភិក្ខុឥតមានទោស” ដោយគ្រាន់តែរាប់ចំនួនវស្សាតែម្យ៉ាង បានដែរឬទេ?»

‘‘Na kho, ānanda, sakkā imasmiṃ dhammavinaye kevalaṃ vassagaṇanamattena niddaso bhikkhu paññāpetuṃ. Satta kho imāni, ānanda, niddasavatthūni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ គេមិនអាចបញ្ញត្តភិក្ខុថាជា “ភិក្ខុឥតមានទោស” ដោយគ្រាន់តែរាប់ចំនួនវស្សាតែម្យ៉ាងនោះបានឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ធម៌ជាទីតាំងនៃភិក្ខុឥតមានទោសទាំង ៧ យ៉ាងនេះ តថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ហើយប្រកាសទុកហើយ។

‘‘Katamāni satta? Idhānanda, bhikkhu, saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Imāni kho, ānanda, satta niddasavatthūni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni. Imehi kho, ānanda, sattahi niddasavatthūhi samannāgato bhikkhu dvādasa cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāya; catubbīsati cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāya; chattiṃsati cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāya, aṭṭhacattārīsaṃ cepi vassāni paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, ‘niddaso bhikkhū’ti alaṃ vacanāyā’’ti. Dvādasamaṃ.

ធម៌ទាំង ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានហិរិ ១ មានឱត្តប្បៈ ១ ជាពហុស្សូត ១ មានវីរិយារម្ភ ១ មានស្មារតី ១ មានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលអានន្ទ ធម៌ជាទីតាំងនៃភិក្ខុឥតមានទោស ទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ហើយប្រកាសទុកហើយ។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ជាទីតាំងនៃភិក្ខុឥតមានទោសទាំង ៧ យ៉ាងនេះ ទោះបីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ដប់ពីរឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា “ភិក្ខុឥតមានទោស” បាន ទោះបីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់ម្ភៃបួនឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា “ភិក្ខុឥតមានទោស” បាន ទោះបីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់សាមសិបប្រាំមួយឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា “ភិក្ខុឥតមានទោស” បាន ទោះបីប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ អស់សែសិបប្រាំបីឆ្នាំ ក៏គួរហៅថា “ភិក្ខុឥតមានទោស” បានដែរ»។ (ចប់ សូត្រទី១២)

Devatāvaggo catuttho.

ទេវតាវគ្គ ទី៤ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ

Appamādo hirī ceva, dve suvacā duve mittā;

Dve paṭisambhidā dve vasā, duve niddasavatthunāti.

និយាយអំពីសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ សេចក្តីខ្មាសបាប ១ ធម៌ជាគ្រឿងប្រដៅងាយ ២ លើក មិត្ត ២ លើក បដិសម្ភិទា ២ លើក ធម៌ជាគ្រឿងធ្វើឲ្យមានអំណាច ២ លើក ធម៌ជាទីតាំងនៃភិក្ខុឥតមានទោស ២ លើក។

5. Mahāyaññavaggo

៥. មហាយញ្ញវគ្គ

1. Sattaviññāṇaṭṭhitisuttaṃ

១. sattaviññāṇaṭthitisuttaṃ

44. ‘‘Sattimā, bhikkhave, viññāṇaṭṭhitiyo. Katamā satta? Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā, ekacce ca devā, ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.

៤៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិញ្ញាណដ្ឋិតិ (ទីតាំងនៃវិញ្ញាណ) នេះ មាន ៧ យ៉ាង។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលមានកាយផ្សេងគ្នា មានសញ្ញាផ្សេងគ្នា ដូចជាពួកមនុស្ស ពួកទេវតាខ្លះ និងពួកវិនិបាតិកសត្វខ្លះ។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី១។

‘‘Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលមានកាយផ្សេងគ្នា មានសញ្ញាដូចគ្នា ដូចជាពួកទេវតាដែលរាប់បញ្ចូលក្នុងពួកព្រហ្ម (ព្រហ្មកាយិកា) ដែលកើតឡើងក្នុងបឋមជ្ឈាន។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី២។

‘‘Santi[Pg.428], bhikkhave, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលមានកាយដូចគ្នា មានសញ្ញាផ្សេងគ្នា ដូចជាពួកទេវតាជាន់អាភស្សរៈ។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី៣។

‘‘Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catutthā viññāṇaṭṭhiti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលមានកាយដូចគ្នា មានសញ្ញាដូចគ្នា ដូចជាពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី៤។

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ pañcamā viññāṇaṭṭhiti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលកន្លងនូវរូបសញ្ញាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនភព ដោយមនសិការថា «អាកាសមិនមានទីបំផុត»។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី៥។

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭhā viññāṇaṭṭhiti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនភពដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនភព ដោយមនសិការថា «វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត»។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី៦។

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ sattamā viññāṇaṭṭhiti. Imā kho, bhikkhave, satta viññāṇaṭṭhitiyo’’ti. Paṭhamaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានសត្វទាំងឡាយ ដែលកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនភពដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនភព ដោយមនសិការថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន»។ នេះជាវិញ្ញាណដ្ឋិតិ ទី៧។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិញ្ញាណដ្ឋិតិទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី១)

2. Samādhiparikkhārasuttaṃ

២. សមាធិបរិក្ខារសូត្រ

45. ‘‘Sattime, bhikkhave, samādhiparikkhārā. Katame satta? Sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati. Yā kho, bhikkhave, imehi sattahaṅgehi cittassekaggatā parikkhatā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipī’’ti. Dutiyaṃ.

៤៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បរិក្ខារនៃសមាធិទាំងឡាយនេះ មាន ៧ យ៉ាង។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្មាទិដ្ឋិ ១ សម្មាសង្កប្បៈ ១ សម្មាវាចា ១ សម្មាកម្មន្តៈ ១ សម្មាអាជីវៈ ១ សម្មាវាយាមៈ ១ សម្មាសតិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯកគ្គតាចិត្ត ដែលមានអង្គទាំង ៧ នេះជាគ្រឿងបរិវារ នេះហៅថា អរិយសម្មាសមាធិ ដែលមានឧបនិស្ស័យខ្លះ មានបរិក្ខារខ្លះ»។ (ចប់ សូត្រទី២)

3. Paṭhamaaggisuttaṃ

៣. បឋមអគ្គិសូត្រ

46. ‘‘Sattime, bhikkhave, aggī. Katame satta? Rāgaggi, dosaggi, mohaggi, āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi, kaṭṭhaggi – ime kho, bhikkhave, satta aggī’’ti. Tatiyaṃ.

៤៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ្លើងទាំងឡាយនេះ មាន ៧ យ៉ាង។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភ្លើងគឺរាគៈ ១ ភ្លើងគឺទោសៈ ១ ភ្លើងគឺមោហៈ ១ ភ្លើងគឺបុគ្គលគួរទទួលទាន ១ ភ្លើងគឺគ្រហស្ថ ១ ភ្លើងគឺបុគ្គលគួរទទួលទក្ខិណាទាន ១ ភ្លើងគឺឧស ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ្លើងទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៣)

4. Dutiyaaggisuttaṃ

៤. ទុតិយអគ្គិសូត្រ

47. Tena kho pana samayena uggatasarīrassa brāhmaṇassa mahāyañño upakkhaṭo hoti. Pañca usabhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya[Pg.429], pañca vacchatarasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya, pañca vacchatarisatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya, pañca ajasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya, pañca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Atha kho uggatasarīro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho uggatasarīro brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

៤៧. សម័យនោះឯង ឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ បានរៀបចំមហាយ័ញ្ញ។ មានគោបា ៥ រយ គោស្ទើរ ៥ រយ កូនគោញី ៥ រយ ពពែ ៥ រយ ចៀម ៥ រយ គេដឹកនាំមកជិតបង្គោលយ័ញ្ញ ដើម្បីបូជាយ័ញ្ញ។ គ្រានោះ ឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយរាក់ទាក់ ជាមួយនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួររីករាយ និងពាក្យគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា

‘‘Sutaṃ metaṃ, bho gotama, aggissa ādānaṃ yūpassa ussāpanaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti. ‘‘Mayāpi kho etaṃ, brāhmaṇa, sutaṃ aggissa ādānaṃ yūpassa ussāpanaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti. Dutiyampi kho uggatasarīro brāhmaṇo…pe… tatiyampi kho uggatasarīro brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, aggissa ādānaṃ yūpassa ussāpanaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti. ‘‘Mayāpi kho etaṃ, brāhmaṇa, sutaṃ aggissa ādānaṃ yūpassa ussāpanaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti. ‘‘Tayidaṃ, bho gotama, sameti bhoto ceva gotamassa amhākañca, yadidaṃ sabbena sabbaṃ’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮមកថា ការបង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញក្តី ការបោះសសរយ័ញ្ញក្តី តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏បានឮមកយ៉ាងនោះដែរថា ការបង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញក្តី ការបោះសសរយ័ញ្ញក្តី តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន»។ ជាគម្រប់ពីរដងផង... ជាគម្រប់បីដងផង ឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮមកថា ការបង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញក្តី ការបោះសសរយ័ញ្ញក្តី តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏បានឮមកយ៉ាងនោះដែរថា ការបង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញក្តី ការបោះសសរយ័ញ្ញក្តី តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សេចក្តីនេះ របស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង របស់យើងខ្ញុំផង ត្រូវគ្នាទាំងអស់ គឺត្រូវគ្នាសព្វគ្រប់តែម្តង»។

Evaṃ vutte āyasmā ānando uggatasarīraṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘na kho, brāhmaṇa, tathāgatā evaṃ pucchitabbā – ‘sutaṃ metaṃ, bho gotama, aggissa ādānaṃ yūpassa ussāpanaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’nti. Evaṃ kho, brāhmaṇa, tathāgatā pucchitabbā – ‘ahañhi, bhante, aggiṃ ādātukāmo, yūpaṃ ussāpetukāmo. Ovadatu maṃ, bhante, bhagavā. Anusāsatu maṃ, bhante, bhagavā yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’’ti.

កាលបើឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏បានពោលទៅកាន់ឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះតថាគតទាំងឡាយ ព្រាហ្មណ៍មិនគួរចោទសួរយ៉ាងនេះថា “បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮមកថា ការបង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញក្តី ការបោះសសរយ័ញ្ញក្តី តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន” នោះឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះតថាគតទាំងឡាយ ព្រាហ្មណ៍គួរចោទសួរយ៉ាងនេះវិញថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គចង់បង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញ ចង់បោះសសរយ័ញ្ញ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទូន្មានខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ប្រដៅខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ អស់កាលជាអង្វែងទៅ”»។

Atha kho uggatasarīro brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, aggiṃ ādātukāmo yūpaṃ ussāpetukāmo. Ovadatu maṃ bhavaṃ gotamo. Anusāsatu maṃ bhavaṃ gotamo yaṃ mama assa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

គ្រានោះ ឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គចង់បង្កាត់ភ្លើងបូជាយ័ញ្ញ ចង់បោះសសរយ័ញ្ញ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទូន្មានខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ប្រដៅខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ អស់កាលជាអង្វែងទៅ»។

‘‘Aggiṃ, brāhmaṇa, ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā tīṇi satthāni ussāpeti akusalāni dukkhudrayāni dukkhavipākāni. Katamāni tīṇi[Pg.430]? Kāyasatthaṃ, vacīsatthaṃ, manosatthaṃ. Aggiṃ, brāhmaṇa, ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā evaṃ cittaṃ uppādesi – ‘ettakā usabhā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya, ettakā ajā haññantu yaññatthāya, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāyā’ti. So ‘puññaṃ karomī’ti apuññaṃ karoti, ‘kusalaṃ karomī’ti akusalaṃ karoti, ‘sugatiyā maggaṃ pariyesāmī’ti duggatiyā maggaṃ pariyesati. Aggiṃ, brāhmaṇa, ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā idaṃ paṭhamaṃ manosatthaṃ ussāpeti akusalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងលើកឡើងនូវសស្ត្រា ៣ យ៉ាង ដែលជាអកុសល មានទុក្ខជាកម្រៃ មានទុក្ខជាវិបាក តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀត។ សស្ត្រា ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយសស្ត្រា ១ វចីសស្ត្រា ១ មនោសស្ត្រា ១។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងបង្កើតចិត្តយ៉ាងនេះ តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀតថា «សូមឲ្យគោឧសភៈប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យគោស្ទើរប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យមេគោក្រមុំប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យពពែប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យចៀមប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ»។ បុគ្គលនោះគិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើបុណ្យ» តែត្រឡប់ជាធ្វើបាបទៅវិញ គិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើកុសល» តែត្រឡប់ជាធ្វើអកុសលទៅវិញ គិតថា «អាត្មាអញនឹងស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់សុគតិ» តែត្រឡប់ជាស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់ទុគ្គតិទៅវិញ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងលើកឡើងនូវមនោសស្ត្រាទី ១ នេះ ដែលជាអកុសល មានទុក្ខជាកម្រៃ មានទុក្ខជាវិបាក តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀត។

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, aggiṃ ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā evaṃ vācaṃ bhāsati – ‘ettakā usabhā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatarā haññantu yaññatthāya, ettakā vacchatariyo haññantu yaññatthāya, ettakā ajā haññantu yaññatthāya, ettakā urabbhā haññantu yaññatthāyā’ti. So ‘puññaṃ karomī’ti apuññaṃ karoti, ‘kusalaṃ karomī’ti akusalaṃ karoti, ‘sugatiyā maggaṃ pariyesāmī’ti duggatiyā maggaṃ pariyesati. Aggiṃ, brāhmaṇa, ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā idaṃ dutiyaṃ vacīsatthaṃ ussāpeti akusalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងពោលវាចាយ៉ាងនេះ តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀតថា «សូមឲ្យគោឧសភៈប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យគោស្ទើរប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យមេគោក្រមុំប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យពពែប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ សូមឲ្យចៀមប៉ុណ្ណេះត្រូវបានសម្លាប់ដើម្បីយ័ញ្ញ»។ បុគ្គលនោះគិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើបុណ្យ» តែត្រឡប់ជាធ្វើបាបទៅវិញ គិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើកុសល» តែត្រឡប់ជាធ្វើអកុសលទៅវិញ គិតថា «អាត្មាអញនឹងស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់សុគតិ» តែត្រឡប់ជាស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់ទុគ្គតិទៅវិញ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងលើកឡើងនូវវចីសស្ត្រាទី ២ នេះ ដែលជាអកុសល មានទុក្ខជាកម្រៃ មានទុក្ខជាវិបាក តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀត។

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, aggiṃ ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā sayaṃ paṭhamaṃ samārambhati usabhā hantuṃ yaññatthāya, sayaṃ paṭhamaṃ samārambhati vacchatarā hantuṃ yaññatthāya, sayaṃ paṭhamaṃ samārambhati vacchatariyo hantuṃ yaññatthāya, sayaṃ paṭhamaṃ samārambhati ajā hantuṃ yaññatthāya, sayaṃ paṭhamaṃ samārambhati urabbhā hantuṃ yaññatthāya. So ‘puññaṃ karomī’ti apuññaṃ karoti, ‘kusalaṃ karomī’ti akusalaṃ karoti, ‘sugatiyā maggaṃ pariyesāmī’ti duggatiyā maggaṃ pariyesati. Aggiṃ, brāhmaṇa, ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā idaṃ tatiyaṃ kāyasatthaṃ ussāpeti akusalaṃ dukkhudrayaṃ dukkhavipākaṃ. Aggiṃ, brāhmaṇa, ādento yūpaṃ ussāpento pubbeva yaññā imāni tīṇi satthāni ussāpeti akusalāni dukkhudrayāni dukkhavipākāni.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងផ្តើមសម្លាប់ដោយខ្លួនឯងមុនគេ តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀត គឺសម្លាប់គោឧសភៈដើម្បីយ័ញ្ញ ផ្តើមសម្លាប់គោស្ទើរដើម្បីយ័ញ្ញ ផ្តើមសម្លាប់មេគោក្រមុំដើម្បីយ័ញ្ញ ផ្តើមសម្លាប់ពពែដើម្បីយ័ញ្ញ ផ្តើមសម្លាប់ចៀមដើម្បីយ័ញ្ញ។ បុគ្គលនោះគិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើបុណ្យ» តែត្រឡប់ជាធ្វើបាបទៅវិញ គិតថា «អាត្មាអញនឹងធ្វើកុសល» តែត្រឡប់ជាធ្វើអកុសលទៅវិញ គិតថា «អាត្មាអញនឹងស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់សុគតិ» តែត្រឡប់ជាស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់ទុគ្គតិទៅវិញ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងលើកឡើងនូវកាយសស្ត្រាទី ៣ នេះ ដែលជាអកុសល មានទុក្ខជាកម្រៃ មានទុក្ខជាវិបាក តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀត។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលបង្កាត់ភ្លើងបូជា ឬលើកសសរយ័ញ្ញ តែងលើកឡើងនូវសស្ត្រាទាំង ៣ យ៉ាងនេះ ដែលជាអកុសល មានទុក្ខជាកម្រៃ មានទុក្ខជាវិបាក តាំងពីមុនការបូជាយ័ញ្ញទៅទៀត។

‘‘Tayome[Pg.431], brāhmaṇa, aggī pahātabbā parivajjetabbā, na sevitabbā. Katame tayo? Rāgaggi, dosaggi, mohaggi.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភ្លើង ៣ យ៉ាងនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ Contrast គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់ឡើយ។ ភ្លើង ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភ្លើងគឺរាគៈ ១ ភ្លើងគឺទោសៈ ១ ភ្លើងគឺមោហៈ ១។

‘‘Kasmā cāyaṃ, brāhmaṇa, rāgaggi pahātabbo parivajjetabbo, na sevitabbo? Ratto kho, brāhmaṇa, rāgena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tasmāyaṃ rāgaggi pahātabbo parivajjetabbo, na sevitabbo.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះហេតុអ្វីបានជាភ្លើងគឺរាគៈនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកត្រេកត្រអាល ត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវរាគៈរួបរឹតហើយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាភ្លើងគឺរាគៈនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់ឡើយ។

‘‘Kasmā cāyaṃ, brāhmaṇa, dosaggi pahātabbo parivajjetabbo, na sevitabbo? Duṭṭho kho, brāhmaṇa, dosena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tasmāyaṃ dosaggi pahātabbo parivajjetabbo, na sevitabbo.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះហេតុអ្វីបានជាភ្លើងគឺទោសៈនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រទូស្ត ត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវទោសៈរួបរឹតហើយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាភ្លើងគឺទោសៈនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់ឡើយ។

‘‘Kasmā cāyaṃ, brāhmaṇa, mohaggi pahātabbo parivajjetabbo, na sevitabbo? Mūḷho kho, brāhmaṇa, mohena abhibhūto pariyādinnacitto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Tasmāyaṃ mohaggi pahātabbo parivajjetabbo, na sevitabbo. Ime kho tayo, brāhmaṇa, aggī pahātabbā parivajjetabbā, na sevitabbā.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះហេតុអ្វីបានជាភ្លើងគឺមោហៈនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកវង្វេង ត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវមោហៈរួបរឹតហើយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាភ្លើងគឺមោហៈនេះ បុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់ឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភ្លើងទាំង ៣ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលគួរលះបង់ គួរវៀរចាក មិនគួរសេពគប់ឡើយ។

‘‘Tayo kho, brāhmaṇa, aggī sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā sammā sukhaṃ parihātabbā. Katame tayo? Āhuneyyaggi, gahapataggi, dakkhiṇeyyaggi.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភ្លើង ៣ យ៉ាងនេះ បុគ្គលគួរធ្វើសក្ការៈ គួរធ្វើសេចក្តីគោរព គួររាប់អាន គួរបូជា ហើយគ្រប់គ្រងរក្សាឲ្យបានល្អជាសុខជានិច្ច។ ភ្លើង ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភ្លើងគួរដល់ការបូជា ១ ភ្លើងរបស់គ្រហស្ថ ១ ភ្លើងគួរដល់ទក្ខិណា ១។

‘‘Katamo ca, brāhmaṇa, āhuneyyaggi? Idha, brāhmaṇa, yassa te honti mātāti vā pitāti vā, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, āhuneyyaggi. Taṃ kissa hetu[Pg.432]? Atohayaṃ, brāhmaṇa, āhuto sambhūto, tasmāyaṃ āhuneyyaggi sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā sammā sukhaṃ parihātabbo.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះភ្លើងគួរដល់ការបូជា តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងលោកនេះ មាតាឬបិតារបស់បុគ្គលណាមាន មាតាបិតានេះ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហៅថា ភ្លើងគួរដល់ការបូជា។ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាកូននេះ កើតមក ចម្រើនធំធាត់មកអំពីមាតាបិតានោះ ព្រោះហេតុនោះ បានជាមាតាបិតានោះ ហៅថា ភ្លើងគួរដល់ការបូជា បុគ្គលគួរធ្វើសក្ការៈ គួរធ្វើសេចក្តីគោរព គួររាប់អាន គួរបូជា ហើយគ្រប់គ្រងរក្សាឲ្យបានល្អជាសុខជានិច្ច។

‘‘Katamo ca, brāhmaṇa, gahapataggi? Idha, brāhmaṇa, yassa te honti puttāti vā dārāti vā dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, gahapataggi. Tasmāyaṃ gahapataggi sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā sammā sukhaṃ parihātabbo.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះភ្លើងរបស់គ្រហស្ថ តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងលោកនេះ កូន ប្រពន្ធ ខ្ញុំកំដរ អ្នកបម្រើ ឬកម្មកររបស់បុគ្គលណាមាន ជនទាំងនេះ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហៅថា ភ្លើងរបស់គ្រហស្ថ។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាភ្លើងរបស់គ្រហស្ថនោះ បុគ្គលគួរធ្វើសក្ការៈ គួរធ្វើសេចក្តីគោរព គួររាប់អាន គួរបូជា ហើយគ្រប់គ្រងរក្សាឲ្យបានល្អជាសុខជានិច្ច។

‘‘Katamo ca, brāhmaṇa, dakkhiṇeyyaggi? Idha, brāhmaṇa, ye te samaṇabrāhmaṇā parappavādā paṭiviratā khantisoracce niviṭṭhā ekamattānaṃ damenti, ekamattānaṃ samenti, ekamattānaṃ parinibbāpenti, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, dakkhiṇeyyaggi. Tasmāyaṃ dakkhiṇeyyaggi sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā sammā sukhaṃ parihātabbo. Ime kho, brāhmaṇa, tayo aggī sakkatvā garuṃ katvā mānetvā pūjetvā sammā sukhaṃ parihātabbā.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះភ្លើងគួរដល់ទក្ខិណា តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងលោកនេះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលវៀរចាកវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ តាំងនៅក្នុងខន្តិនិងសោរច្ចៈ តែងទូន្មានខ្លួនតែម្នាក់ឯង ធ្វើខ្លួនតែម្នាក់ឯងឲ្យស្ងប់រំងាប់ ធ្វើខ្លួនតែម្នាក់ឯងឲ្យរលត់ទុក្ខ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនេះ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហៅថា ភ្លើងគួរដល់ទក្ខិណា។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាភ្លើងគួរដល់ទក្ខិណានោះ បុគ្គលគួរធ្វើសក្ការៈ គួរធ្វើសេចក្តីគោរព គួររាប់អាន គួរបូជា ហើយគ្រប់គ្រងរក្សាឲ្យបានល្អជាសុខជានិច្ច។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភ្លើងទាំង ៣ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលគួរធ្វើសក្ការៈ គួរធ្វើសេចក្តីគោរព គួររាប់អាន គួរបូជា ហើយគ្រប់គ្រងរក្សាឲ្យបានល្អជាសុខជានិច្ច។

‘‘Ayaṃ kho pana, brāhmaṇa, kaṭṭhaggi kālena kālaṃ ujjaletabbo, kālena kālaṃ ajjhupekkhitabbo, kālena kālaṃ nibbāpetabbo, kālena kālaṃ nikkhipitabbo’’ti.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ភ្លើងឧសនេះ បុគ្គលគួរបង្កាត់ឡើងតាមកាលគួរ គួររំពឹងមើលតាមកាលគួរ គួរពន្លត់ទៅតាមកាលគួរ គួរទុកដាក់ទៅតាមកាលគួរ។

Evaṃ vutte uggatasarīro brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama; abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatanti. Esāhaṃ, bho gotama, pañca usabhasatāni muñcāmi jīvitaṃ demi, pañca vacchatarasatāni muñcāmi jīvitaṃ demi, pañca vacchatarisatāni muñcāmi jīvitaṃ demi, pañca ajasatāni muñcāmi jīvitaṃ demi, pañca urabbhasatāni muñcāmi jīvitaṃ demi. Haritāni ceva tiṇāni khādantu, sītāni ca pānīyāni pivantu, sīto ca nesaṃ vāto upavāyata’’nti. Catutthaṃ.

កាលដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ឧគ្គតសរីរព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបច្បាស់នូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដោះលែងគោឧសភៈ ៥ រយ ឲ្យជីវិតដល់ពួកវា សូមដោះលែងគោស្ទើរ ៥ រយ ឲ្យជីវិតដល់ពួកវា សូមដោះលែងមេគោក្រមុំ ៥ រយ ឲ្យជីវិតដល់ពួកវា សូមដោះលែងពពែ ៥ រយ ឲ្យជីវិតដល់ពួកវា សូមដោះលែងចៀម ៥ រយ ឲ្យជីវិតដល់ពួកវា។ សូមឲ្យសត្វទាំងនោះ ស៊ីស្មៅដ៏ស្រស់ ផឹកទឹកដ៏ត្រជាក់ និងសូមឲ្យខ្យល់ដ៏ត្រជាក់ បក់ផាត់មកលើពួកវាចុះ»។ ចប់ សូត្រទី ៤។

5. Paṭhamasaññāsuttaṃ

៥. បឋមសញ្ញាសូត្រ

48. ‘‘Sattimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā.

៤៨. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញា ៧ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។

‘‘Katamā [Pg.433] satta? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā. Imā kho, bhikkhave, satta saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Pañcamaṃ.

សញ្ញា ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអសុភសញ្ញា ១ មរណសញ្ញា ១ អាហារេបដិកូលសញ្ញា ១ សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា ១ អនិច្ចសញ្ញា ១ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា ១ ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញា ៧ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។ ចប់ សូត្រទី ៥។

6. Dutiyasaññāsuttaṃ

៦. ទុតិយសញ្ញាសូត្រ

49. ‘‘Sattimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Katamā satta? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā. Imā kho, bhikkhave, satta saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānāti.

៤៩. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញា ៧ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។ សញ្ញា ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអសុភសញ្ញា ១ មរណសញ្ញា ១ អាហារេបដិកូលសញ្ញា ១ សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា ១ អនិច្ចសញ្ញា ១ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា ១ ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញា ៧ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។

‘‘‘Asubhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Asubhasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti. Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno asubhasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.

ពាក្យថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អសុភសញ្ញា ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត» ដូច្នេះនេះ តថាគតបានពោលហើយ។ ចុះពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុមានចិត្តស៊ប់សួនដោយអសុភសញ្ញា តែងនៅជាប្រក្រតីច្រើន ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងរួញថយ ងាកបែរ ថយក្រោយ ចាកការសេពមេថុនធម្ម មិនលាតសន្ធឹងទៅរកឡើយ តែងតាំងនៅដោយឧបេក្ខា ឬសេចក្តីខ្ពើមរអើមវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្លាបមាន់ក្តី សរសៃស្ងួតក្តី ដែលគេបោះទៅក្នុងភ្លើង តែងរួញថយ ងាកបែរ ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងចេញទៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុមានចិត្តស៊ប់សួនដោយអសុភសញ្ញា តែងនៅជាប្រក្រតីច្រើន ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងរួញថយ ងាកបែរ ថយក្រោយ ចាកការសេពមេថុនធម្ម មិនលាតសន្ធឹងទៅរកឡើយ តែងតាំងនៅដោយឧបេក្ខា ឬសេចក្តីខ្ពើមរអើមវិញ ក៏យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno asubhasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṃ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me asubhasaññā, natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno asubhasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti; veditabbametaṃ[Pg.434], bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me asubhasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Asubhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអសុភសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តនៅតែផ្សារភ្ជាប់ទៅរកការសេពមេថុនធម្ម ឬថាភាពមិនខ្ពើមរអើមនៅតែតាំងនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”អសុភសញ្ញា អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមិនមានឡើយ កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញមិនទាន់សម្រេចបានឡើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអសុភសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងទៅរកការសេពមេថុនធម្ម ឬថាឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តាំងនៅស៊ប់សួន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”អសុភសញ្ញា អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមានពិតមែន កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អសុភសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

‘‘‘Maraṇasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Maraṇasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato jīvitanikantiyā cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti. Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno maraṇasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato jīvitanikantiyā cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយមរណសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងទៅរកការស្រឡាញ់ចំពោះជីវិត ឬថាឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្លាបមាន់ក្តី សរសៃសត្វក្តី ដែលគេបោះទៅក្នុងភ្លើង តែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយមរណសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងទៅរកការស្រឡាញ់ចំពោះជីវិត ឬថាឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno maraṇasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato jīvitanikantiyā cittaṃ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me maraṇasaññā, natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno maraṇasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato jīvitanikantiyā cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me maraṇasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Maraṇasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយមរណសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តនៅតែផ្សារភ្ជាប់ទៅរកការស្រឡាញ់ចំពោះជីវិត ឬថាភាពមិនខ្ពើមរអើមនៅតែតាំងនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”មរណសញ្ញា អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមិនមានឡើយ កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញមិនទាន់សម្រេចបានឡើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយមរណសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងទៅរកការស្រឡាញ់ចំពោះជីវិត ឬថាឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តាំងនៅស៊ប់សួន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”មរណសញ្ញា អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមានពិតមែន កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

‘‘‘Āhāre paṭikūlasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Āhāre paṭikūlasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato rasataṇhāya cittaṃ patilīyati [Pg.435] …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti. Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno āhāre paṭikūlasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato rasataṇhāya cittaṃ patilīyati…pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារេបដិកូលសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអាហារេបដិកូលសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរា ។ល។ ឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្លាបមាន់ក្តី សរសៃសត្វក្តី ដែលគេបោះទៅក្នុងភ្លើង តែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអាហារេបដិកូលសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរា ។ល។ ឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno āhāre paṭikūlasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato rasataṇhāya cittaṃ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me āhāre paṭikūlasaññā, natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno āhāre paṭikūlasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato rasataṇhāya cittaṃ patilīyati…pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me āhāre paṭikūlasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Āhāre paṭikūlasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអាហារេបដិកូលសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តនៅតែផ្សារភ្ជាប់ទៅរករសតណ្ហា ឬថាភាពមិនខ្ពើមរអើមនៅតែតាំងនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”អាហារេបដិកូលសញ្ញា អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមិនមានឡើយ កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញមិនទាន់សម្រេចបានឡើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអាហារេបដិកូលសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះរុញរា ។ល។ ឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តាំងនៅស៊ប់សួន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”អាហារេបដិកូលសញ្ញា អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមានពិតមែន កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារេបដិកូលសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

‘‘‘Sabbaloke anabhiratasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Sabbaloke anabhiratasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato lokacitresu cittaṃ patilīyati…pe… seyyathāpi bhikkhave…pe… patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno sabbaloke anabhiratasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato lokacitresu cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយសព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរាទៅរកអារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រក្នុងលោក ។ល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជា... ។ល។ តែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយសព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងទៅរកអារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រក្នុងលោក ឬថាឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno sabbaloke anabhiratasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato lokacitresu cittaṃ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me sabbaloke anabhiratasaññā, natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me [Pg.436] bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno sabbaloke anabhiratasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato lokacitresu cittaṃ patilīyati…pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me sabbaloke anabhiratasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Sabbaloke anabhiratasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយសព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តនៅតែផ្សារភ្ជាប់ទៅរកអារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រក្នុងលោក ឬថាភាពមិនខ្ពើមរអើមនៅតែតាំងនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមិនមានឡើយ កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញមិនទាន់សម្រេចបានឡើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយសព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះរុញរា ។ល។ ឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តាំងនៅស៊ប់សួន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមានពិតមែន កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រ承ារដូច្នេះ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

‘‘‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Aniccasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato lābhasakkārasiloke cittaṃ patilīyati…pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti. Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati na sampasāriyati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno aniccasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato lābhasakkārasiloke cittaṃ patilīyati…pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនិច្ចសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអនិច្ចសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរាទៅរកលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ។ល។ ឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្លាបមាន់ក្តី សរសៃសត្វក្តី ដែលគេបោះទៅក្នុងភ្លើង តែងរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអនិច្ចសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តតែងរុញរាទៅរកលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ។ល។ ឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តែងតាំងនៅស៊ប់សួន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno aniccasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato lābhasakkārasiloke cittaṃ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me aniccasaññā, natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno aniccasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato lābhasakkārasiloke cittaṃ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti; veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me aniccasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអនិច្ចសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តនៅតែផ្សារភ្ជាប់ទៅរកលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ឬថាភាពមិនខ្ពើមរអើមនៅតែតាំងនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”អនិច្ចសញ្ញា អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមិនមានឡើយ កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញមិនទាន់សម្រេចបានឡើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអនិច្ចសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះរុញរា ខ្លបខ្លាច ថយក្រោយ មិនលាតសន្ធឹងទៅរកលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ឬថាឧបេក្ខាក្តី ភាពខ្ពើមរអើមក្តី តាំងនៅស៊ប់សួន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា ”អនិច្ចសញ្ញា អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ ភាពប្លែកគ្នារវាងកាលមុន និងកាលក្រោយរបស់អាត្មាអញមានពិតមែន កម្លាំងនៃភាវនា អាត្មាអញបានសម្រេចហើយ“។ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះដោយប្រការដូច្នេះ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនិច្ចសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

‘‘‘Anicce [Pg.437] dukkhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Anicce dukkhasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato ālasye kosajje vissaṭṭhiye pamāde ananuyoge apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi, bhikkhave, ukkhittāsike vadhake.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញាដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត“ ដូច្នេះ ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុមានចិត្តដែលស៊ប់សួនដោយអនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា រស់នៅច្រើនដង សេចក្តីសំគាល់ថាជាភ័យយ៉ាងខ្លាំងក្លា តែងតាំងនៅចំពោះមុខ ចំពោះសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស សេចក្តីរួញរា ការបោះបង់ការព្យាយាម សេចក្តីប្រមាទ ការមិនប្រកបព្យាយាម និងការមិនពិចារណា ដូចជាបុរសឃាតកដែលយារដាវឡើង យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno anicce dukkhasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato ālasye kosajje vissaṭṭhiye pamāde ananuyoge apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā, na paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi, bhikkhave, ukkhittāsike vadhake. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me anicce dukkhasaññā, natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno anicce dukkhasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato ālasye kosajje vissaṭṭhiye pamāde ananuyoge apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi, bhikkhave, ukkhittāsike vadhake. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me anicce dukkhasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Anicce dukkhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើកាលដែលភិក្ខុនៅច្រើនដោយចិត្តដែលស៊ាំទៅដោយទុក្ខសញ្ញាក្នុងអនិច្ចលក្ខណៈ សេចក្តីសំគាល់ថាជាភ័យដ៏ខ្លាំងក្លា មិនប្រាកដឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ក្នុងសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ក្នុងសេចក្តីធុញទ្រាន់ ក្នុងសេចក្តីបោះបង់ការព្យាយាម ក្នុងសេចក្តីប្រមាទ ក្នុងសេចក្តីមិនប្រកបព្យាយាម ក្នុងសេចក្តីមិនពិចារណា ដូចជាបុរសឃាតកដែលលើកដាវឡើង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា «អនិច្ចទុក្ខសញ្ញា អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ គុណវិសេសខាងដើម និងខាងចុងរបស់អាត្មាអញមិនមាន ភាវនាពលៈ អាត្មាអញមិនទាន់បានដល់ហើយ»។ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះ ដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលដែលភិក្ខុនៅច្រើនដោយចិត្តដែលស៊ាំទៅដោយទុក្ខសញ្ញាក្នុងអនិច្ចលក្ខណៈ សេចក្តីសំគាល់ថាជាភ័យដ៏ខ្លាំងក្លា តែងប្រាកដឡើងចំពោះភិក្ខុនោះ ក្នុងសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ក្នុងសេចក្តីធុញទ្រាន់ ក្នុងសេចក្តីបោះបង់ការព្យាយាម ក្នុងសេចក្តីប្រមាទ ក្នុងសេចក្តីមិនប្រកបព្យាយាម ក្នុងសេចក្តីមិនពិចារណា ដូចជាបុរសឃាតកដែលលើកដាវឡើង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា «អនិច្ចទុក្ខសញ្ញា អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ គុណវិសេសខាងដើម និងខាងចុងរបស់អាត្មាអញមាន ភាវនាពលៈ អាត្មាអញបានដល់ហើយ»។ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះ ដោយប្រការដូច្នេះ។ ពាក្យណាដែលតថាគតពោលហើយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនិច្ចទុក្ខសញ្ញា ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត» ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។

‘‘‘Dukkhe anattasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Dukkhe anattasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṃ viharato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhāsamatikkantaṃ santaṃ suvimuttaṃ.

ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត» ដូច្នេះនេះ តថាគតពោលហើយ។ ចុះពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលភិក្ខុនៅច្រើនដោយចិត្តដែលស៊ាំទៅដោយអនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ តែងប្រាសចាកអហង្ការ មមង្ការ និងមានះ ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង ជាចិត្តកន្លងផុតនូវវិធា (មានះ ៩ យ៉ាង) ជាចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ រួចផុតល្អហើយ។

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhuno dukkhe anattasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu na ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhāsamatikkantaṃ santaṃ suvimuttaṃ. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me dukkhe anattasaññā[Pg.438], natthi me pubbenāparaṃ viseso, appattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើកាលដែលភិក្ខុនៅច្រើនដោយចិត្តដែលស៊ាំទៅដោយអនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនប្រាសចាកអហង្ការ មមង្ការ និងមានះ ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង មិនជាចិត្តកន្លងផុតនូវវិធា មិនស្ងប់រម្ងាប់ មិនរួចផុតល្អទេ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា «អនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ អាត្មាអញមិនបានចម្រើនហើយ គុណវិសេសខាងដើម និងខាងចុងរបស់អាត្មាអញមិនមាន ភាវនាពលៈ អាត្មាអញមិនទាន់បានដល់ហើយ»។ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះ ដោយប្រការដូច្នេះ។

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno dukkhe anattasaññāparicitena cetasā bahulaṃ viharato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṃ mānasaṃ hoti vidhāsamatikkantaṃ santaṃ suvimuttaṃ. Veditabbametaṃ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me dukkhe anattasaññā, atthi me pubbenāparaṃ viseso, pattaṃ me bhāvanābala’nti. Itiha tattha sampajāno hoti. ‘Dukkhe anattasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើកាលដែលភិក្ខុនៅច្រើនដោយចិត្តដែលស៊ាំទៅដោយអនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ប្រាសចាកអហង្ការ មមង្ការ និងមានះ ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង ជាចិត្តកន្លងផុតនូវវិធា ជាចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ រួចផុតល្អហើយ ភិក្ខុនោះគប្បីដឹងថា «អនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ អាត្មាអញបានចម្រើនល្អហើយ គុណវិសេសខាងដើម និងខាងចុងរបស់អាត្មាអញមាន ភាវនាពលៈ អាត្មាអញបានដល់ហើយ»។ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកដឹងខ្លួនច្បាស់ក្នុងសេចក្តីនោះ ដោយប្រការដូច្នេះ។ ពាក្យណាដែលតថាគតពោលហើយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនត្តសញ្ញាក្នុងទុក្ខលក្ខណៈ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត» ពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។

‘‘Imā kho, bhikkhave, satta saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានព្រះនិព្វានជាទីចុះស៊ប់ មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។

7. Methunasuttaṃ

៧. មេថុនសូត្រ

50. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavampi no gotamo brahmacārī paṭijānātī’’ti? ‘‘Yañhi taṃ, brāhmaṇa, sammā vadamāno vadeyya – ‘akhaṇḍaṃ acchiddaṃ asabalaṃ akammāsaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caratī’ti, mameva taṃ, brāhmaṇa, sammā vadamāno vadeyya – ‘ahañhi, brāhmaṇa, akhaṇḍaṃ acchiddaṃ asabalaṃ akammāsaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ carāmī’’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bho gotama, brahmacariyassa khaṇḍampi chiddampi sabalampi kammāsampī’’ti?

៥០. គ្រានោះឯង ជាតិស្សោណិព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះជាតិស្សោណិព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងប្តេជ្ញាថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចារី) ដែរឬ?» ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើបុគ្គលណាថា «ជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ មិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុះ បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ» បុគ្គលនោះ កាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើតថាគតនេះឯង ព្រោះថា តថាគត ជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ មិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុះ បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធ ពិតមែន»។ ព្រាហ្មណ៍សួរថា «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសេចក្តីដាច់ សេចក្តីធ្លុះ សេចក្តីពពាល សេចក្តីពព្រុះ នៃព្រហ្មចរិយធម៌ តើដូចម្តេច?»

‘‘Idha, brāhmaṇa, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā sammā brahmacārī paṭijānamāno na heva kho mātugāmena saddhiṃ dvayaṃdvayasamāpattiṃ samāpajjati; api ca kho mātugāmassa ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanaṃ sādiyati. So taṃ assādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Idampi kho, brāhmaṇa, brahmacariyassa khaṇḍampi chiddampi sabalampi kammāsampi. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, aparisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati, saṃyutto methunena saṃyogena na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi [Pg.439] paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងលោកនេះ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដោយត្រឹមត្រូវ តែងមិនដល់នូវការរួមរក្សជាគូៗ ជាមួយមាតុគ្រាមឡើយ ប៉ុន្តែ គេត្រេកអរនឹងការលាប ការច្របាច់ ការងូតទឹក និងការគក់ច្របាច់កាយ របស់មាតុគ្រាម។ សមណព្រាហ្មណ៍នោះ តែងពេញចិត្តនឹងការលាបជាដើមនោះ តែងប្រាថ្នានូវការលាបជាដើមនោះ និងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយសារការលាបជាដើមនោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាសេចក្តីដាច់ ធ្លុះ ពពាល ពព្រុះ នៃព្រហ្មចរិយធម៌។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សមណព្រាហ្មណ៍នេះ តថាគតហៅថា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌មិនបរិសុទ្ធ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយមេថុនសង្វាស មិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇa, idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā sammā brahmacārī paṭijānamāno na heva kho mātugāmena saddhiṃ dvayaṃdvayasamāpattiṃ samāpajjati, napi mātugāmassa ucchādanaparimaddananhāpanasambāhanaṃ sādiyati; api ca kho mātugāmena saddhiṃ sañjagghati saṃkīḷati saṃkelāyati…pe… napi mātugāmena saddhiṃ sañjagghati saṃkīḷati saṃkelāyati; api ca kho mātugāmassa cakkhunā cakkhuṃ upanijjhāyati pekkhati…pe… napi mātugāmassa cakkhunā cakkhuṃ upanijjhāyati pekkhati; api ca kho mātugāmassa saddaṃ suṇāti tirokuṭṭaṃ vā tiropākāraṃ vā hasantiyā vā bhaṇantiyā vā gāyantiyā vā rodantiyā vā…pe… napi mātugāmassa saddaṃ suṇāti tirokuṭṭaṃ vā tiropākāraṃ vā hasantiyā vā bhaṇantiyā vā gāyantiyā vā rodantiyā vā; api ca kho yānissa tāni pubbe mātugāmena saddhiṃ hasitalapitakīḷitāni tāni anussarati…pe… napi yānissa tāni pubbe mātugāmena saddhiṃ hasitalapitakīḷitāni tāni anussarati; api ca kho passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ…pe… napi passati gahapatiṃ vā gahapatiputtaṃ vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṃ samaṅgībhūtaṃ paricārayamānaṃ; api ca kho aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vāti. So taṃ assādeti, taṃ nikāmeti, tena ca vittiṃ āpajjati. Idampi kho, brāhmaṇa, brahmacariyassa khaṇḍampi chiddampi sabalampi kammāsampi. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, aparisuddhaṃ brahmacariyaṃ carati saṃyutto methunena saṃyogena, na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដោយត្រឹមត្រូវ មិនដល់នូវការរួមរក្សជាគូៗ ជាមួយមាតុគ្រាមឡើយ មិនត្រេកអរនឹងការលាប ការច្របាច់ ការងូតទឹក និងការគក់ច្របាច់កាយ របស់មាតុគ្រាមឡើយ ប៉ុន្តែ គេតែងសើចលេង ក្រសាលលេង ញ៉ោះលេង ជាមួយមាតុគ្រាម... មិនសើចលេង ក្រសាលលេង ញ៉ោះលេង ជាមួយមាតុគ្រាមឡើយ ប៉ុន្តែ គេតែងសម្លឹងមើល ពិនិត្យមើលភ្នែករបស់មាតុគ្រាម ដោយភ្នែករបស់ខ្លួន... មិនសម្លឹងមើល ពិនិត្យមើលភ្នែករបស់មាតុគ្រាម ដោយភ្នែករបស់ខ្លួនឡើយ ប៉ុន្តែ គេតែងស្តាប់សំឡេងរបស់មាតុគ្រាម ដែលសើចក្តី និយាយក្តី ច្រៀងក្តី យំក្តី ក្នុងទីខាងក្រៅជញ្ជាំង ឬខាងក្រៅកំពែង... មិនស្តាប់សំឡេងរបស់មាតុគ្រាម ដែលសើចក្តី និយាយក្តី ច្រៀងក្តី យំក្តី ក្នុងទីខាងក្រៅជញ្ជាំង ឬខាងក្រៅកំពែងឡើយ ប៉ុន្តែ គេតែងរលឹកនឹកដល់ការសើច ការនិយាយ ការលេងសើច ជាមួយមាតុគ្រាមក្នុងកាលមុន... មិនរលឹកនឹកដល់ការសើច ការនិយាយ ការលេងសើច ជាមួយមាតុគ្រាមក្នុងកាលមុនឡើយ ប៉ុន្តែ គេតែងឃើញគហបតី ឬកូនគហបតី ដែលបរិបូណ៌ ព្រមព្រៀង ញ៉ាំងខ្លួនឲ្យត្រេកអរដោយកាមគុណទាំង ៥... មិនឃើញគហបតី ឬកូនគហបតី ដែលបរិបូណ៌ ព្រមព្រៀង ញ៉ាំងខ្លួនឲ្យត្រេកអរដោយកាមគុណទាំង ៥ ឡើយ ប៉ុន្តែ គេប្រាថ្នានូវទេវនិកាយណាមួយ ហើយប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយគិតថា «អាត្មាអញ នឹងបានជាទេវតា ឬជាទេវបុត្រណាមួយ ដោយសីលនេះ ឬដោយវត្តនេះ ឬដោយតបៈនេះ ឬដោយព្រហ្មចរិយធម៌នេះ»។ សមណព្រាហ្មណ៍នោះ តែងពេញចិត្តនឹងទេវលោកនោះ តែងប្រាថ្នានូវទេវលោកនោះ និងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយសារទេវលោកនោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាសេចក្តីដាច់ ធ្លុះ ពពាល ពព្រុះ នៃព្រហ្មចរិយធម៌។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សមណព្រាហ្មណ៍នេះ តថាគតហៅថា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌មិនបរិសុទ្ធ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយមេថុនសង្វាស មិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។

‘‘Yāvakīvañcāhaṃ, brāhmaṇa, imesaṃ sattannaṃ methunasaṃyogānaṃ aññataraññataramethunasaṃyogaṃ attani appahīnaṃ samanupassiṃ, neva tāvāhaṃ, brāhmaṇa, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតយល់ឃើញថាមេថុនសង្វាសណាមួយ ក្នុងចំណោមមេថុនសង្វាសទាំង ៧ យ៉ាងនេះ មិនទាន់លះបង់បានក្នុងខ្លួនរបស់តថាគត អស់កាលត្រឹមណា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏មិនទាន់ប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស អស់កាលត្រឹមណោះឡើយ។

‘‘Yato [Pg.440] ca khohaṃ, brāhmaṇa, imesaṃ sattannaṃ methunasaṃyogānaṃ aññataraññataramethunasaṃyogaṃ attani appahīnaṃ na samanupassiṃ, athāhaṃ, brāhmaṇa, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ. ‘Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi, akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ លុះកាលណា តថាគតមិនយល់ឃើញថាមេថុនសង្វាសណាមួយ ក្នុងចំណោមមេថុនសង្វាសទាំង ៧ យ៉ាងនេះ មិនទាន់លះបង់បានក្នុងខ្លួនរបស់តថាគតហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពេលនោះ តថាគតក៏ប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស។ មួយវិញទៀត ញាណទស្សនៈ ក៏កើតឡើងចាកតថាគតថា «សេចក្តីរួចផុតរបស់តថាគត មិនកម្រើកឡើយ ជាតិភពនេះជាទីបំផុតហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីទៀតមិនមានឡើយ»។

Evaṃ vutte jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama; abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Sattamaṃ.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ជាតិស្សោណិព្រាហ្មណ៍ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

8. Saṃyogasuttaṃ

៨. សំយោគសូត្រ

51. ‘‘Saṃyogavisaṃyogaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha…pe… katamo ca so, bhikkhave, saṃyogo visaṃyogo dhammapariyāyo?

៥១. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវធម៌បរិយាយ គឺសេចក្តីប្រកប (សំយោគៈ) និងការមិនប្រកប (វិសំយោគៈ) ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវធម៌នោះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌បរិយាយ គឺសេចក្តីប្រកប និងការមិនប្រកបនោះ តើដូចម្តេច?

‘‘Itthī, bhikkhave, ajjhattaṃ itthindriyaṃ manasi karoti – itthikuttaṃ itthākappaṃ itthividhaṃ itthicchandaṃ itthissaraṃ itthālaṅkāraṃ. Sā tattha rajjati tatrābhiramati. Sā tattha rattā tatrābhiratā bahiddhā purisindriyaṃ manasi karoti – purisakuttaṃ purisākappaṃ purisavidhaṃ purisacchandaṃ purisassaraṃ purisālaṅkāraṃ. Sā tattha rajjati tatrābhiramati. Sā tattha rattā tatrābhiratā bahiddhā saṃyogaṃ ākaṅkhati. Yañcassā saṃyogapaccayā uppajjati sukhaṃ somanassaṃ tañca ākaṅkhati. Itthatte, bhikkhave, abhiratā sattā purisesu saṃyogaṃ gatā. Evaṃ kho, bhikkhave, itthī itthattaṃ nātivattati.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវឥត្ថិន្រ្ទិយ (ភាពជាស្ត្រី) ខាងក្នុង គឺកិរិយារបស់ស្ត្រី អាការៈរបស់ស្ត្រី ភាពជាស្ត្រី សេចក្តីប្រាថ្នារបស់ស្ត្រី សំឡេងរបស់ស្ត្រី គ្រឿងអលង្ការរបស់ស្ត្រី។ នាងតែងត្រេកអរ តែងរីករាយក្នុងឥត្ថិន្រ្ទិយជាដើមនោះ។ នាងកាលត្រេកអរ រីករាយក្នុងឥត្ថិន្រ្ទិយជាដើមនោះហើយ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវបុរិសិន្រ្ទិយ (ភាពជាបុរស) ខាងក្រៅ គឺកិរិយារបស់បុរស អាការៈរបស់បុរស ភាពជាបុរស សេចក្តីប្រាថ្នារបស់បុរស សំឡេងរបស់បុរស គ្រឿងអលង្ការរបស់បុរស។ នាងតែងត្រេកអរ តែងរីករាយក្នុងបុរិសិន្រ្ទិយជាដើមនោះ។ នាងកាលត្រេកអរ រីករាយក្នុងបុរិសិន្រ្ទិយជាដើមនោះហើយ តែងប្រាថ្នានូវការប្រកប (ការរួមរក្ស) ខាងក្រៅ។ មួយវិញទៀត សេចក្តីសុខ និងសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងដល់នាង ព្រោះការប្រកបជាបច្ច័យ នាងក៏ប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ និងសោមនស្សនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយដែលរីករាយក្នុងភាពជាស្ត្រី តែងដល់នូវការប្រកបជាមួយបុរសទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីមិនកន្លងផុតនូវភាពជាស្ត្រី យ៉ាងនេះឯង។

‘‘Puriso, bhikkhave, ajjhattaṃ purisindriyaṃ manasi karoti – purisakuttaṃ purisākappaṃ purisavidhaṃ purisacchandaṃ purisassaraṃ purisālaṅkāraṃ. So tattha rajjati tatrābhiramati. So tattha ratto tatrābhirato bahiddhā itthindriyaṃ manasi karoti – itthikuttaṃ itthākappaṃ itthividhaṃ itthicchandaṃ itthissaraṃ itthālaṅkāraṃ. So tattha rajjati tatrābhiramati. So tattha ratto tatrābhirato bahiddhā saṃyogaṃ ākaṅkhati. Yañcassa saṃyogapaccayā uppajjati sukhaṃ somanassaṃ tañca ākaṅkhati. Purisatte, bhikkhave, abhiratā sattā [Pg.441] itthīsu saṃyogaṃ gatā. Evaṃ kho, bhikkhave, puriso purisattaṃ nātivattati. Evaṃ kho, bhikkhave, saṃyogo hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវបុរិសិន្ទ្រិយ (ឥន្ទ្រិយគឺភាពជាបុរស) ក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន គឺធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវកិរិយារបស់បុរស អាការៈរបស់បុរស ភាពជាបុរស តម្រេករបស់បុរស សំឡេងរបស់បុរស គ្រឿងអលង្ការរបស់បុរស។ បុរសនោះ តែងត្រេកអរ តែងរីករាយក្នុងបុរិសិន្ទ្រិយជាដើមនោះ។ លុះបុរសនោះ ត្រេកអរ រីករាយក្នុងបុរិសិន្ទ្រិយជាដើមនោះហើយ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវឥត្ថិន្ទ្រិយ (ឥន្ទ្រិយគឺភាពជាស្ត្រី) ខាងក្រៅ គឺធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវកិរិយារបស់ស្ត្រី អាការៈរបស់ស្ត្រី ភាពជាស្ត្រី តម្រេករបស់ស្ត្រី សំឡេងរបស់ស្ត្រី គ្រឿងអលង្ការរបស់ស្ត្រី។ បុរសនោះ តែងត្រេកអរ តែងរីករាយក្នុងឥត្ថិន្ទ្រិយជាដើមនោះ។ លុះបុរសនោះ ត្រេកអរ រីករាយក្នុងឥត្ថិន្ទ្រិយជាដើមនោះហើយ តែងប្រាថ្នានូវការសេពសន្ថវៈខាងក្រៅ មួយវិញទៀត សេចក្តីសុខ និងសេចក្តីសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងដល់បុរសនោះ ព្រោះការសេពសន្ថវៈជាបច្ច័យ បុរសនោះក៏តែងប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីសោមនស្សនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយដែលត្រេកអរក្នុងភាពជាបុរស តែងដល់នូវការសេពសន្ថវៈក្នុងស្ត្រីទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសមិនកន្លងផុតនូវភាពជាបុរសទៅបាន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសេពសន្ថវៈ តែងមានយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Kathañca, bhikkhave, visaṃyogo hoti? Itthī, bhikkhave, ajjhattaṃ itthindriyaṃ na manasi karoti – itthikuttaṃ itthākappaṃ itthividhaṃ itthicchandaṃ itthissaraṃ itthālaṅkāraṃ. Sā tattha na rajjati, sā tatra nābhiramati. Sā tattha arattā tatra anabhiratā bahiddhā purisindriyaṃ na manasi karoti – purisakuttaṃ purisākappaṃ purisavidhaṃ purisacchandaṃ purisassaraṃ purisālaṅkāraṃ. Sā tattha na rajjati, tatra nābhiramati. Sā tattha arattā tatra anabhiratā bahiddhā saṃyogaṃ nākaṅkhati. Yañcassā saṃyogapaccayā uppajjati sukhaṃ somanassaṃ tañca nākaṅkhati. Itthatte, bhikkhave, anabhiratā sattā purisesu visaṃyogaṃ gatā. Evaṃ kho, bhikkhave, itthī itthattaṃ ativattati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការមិនសេពសន្ថវៈ តើមានដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីក្នុងលោកនេះ មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវឥត្ថិន្ទ្រិយក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន គឺមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវកិរិយារបស់ស្ត្រី អាការៈរបស់ស្ត្រី ភាពជាស្ត្រី តម្រេករបស់ស្ត្រី សំឡេងរបស់ស្ត្រី គ្រឿងអលង្ការរបស់ស្ត្រីឡើយ។ នាងមិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងឥត្ថិន្ទ្រិយជាដើមនោះឡើយ។ លុះនាងមិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងឥត្ថិន្ទ្រិយជាដើមនោះហើយ តែងមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវបុរិសិន្ទ្រិយខាងក្រៅ គឺមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវកិរិយារបស់បុរស អាការៈរបស់បុរស ភាពជាបុរស តម្រេករបស់បុរស សំឡេងរបស់បុរស គ្រឿងអលង្ការរបស់បុរសឡើយ។ នាងមិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងបុរិសិន្ទ្រិយជាដើមនោះឡើយ។ លុះនាងមិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងបុរិសិន្ទ្រិយជាដើមនោះហើយ តែងមិនប្រាថ្នានូវការសេពសន្ថវៈខាងក្រៅឡើយ មួយវិញទៀត សេចក្តីសុខ និងសេចក្តីសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងដល់នាង ព្រោះការសេពសន្ថវៈជាបច្ច័យ នាងក៏មិនប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីសោមនស្សនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយដែលមិនត្រេកអរក្នុងភាពជាស្ត្រី តែងដល់នូវការមិនសេពសន្ថវៈក្នុងបុរសទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីតែងកន្លងផុតនូវភាពជាស្ត្រីទៅបាន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Puriso, bhikkhave, ajjhattaṃ purisindriyaṃ na manasi karoti – purisakuttaṃ purisākappaṃ purisavidhaṃ purisacchandaṃ purisassaraṃ purisālaṅkāraṃ. So tattha na rajjati, so tatra nābhiramati. So tattha aratto tatra anabhirato bahiddhā itthindriyaṃ na manasi karoti – itthikuttaṃ itthākappaṃ itthividhaṃ itthicchandaṃ itthissaraṃ itthālaṅkāraṃ. So tattha na rajjati, tatra nābhiramati. So tattha aratto tatra anabhirato bahiddhā saṃyogaṃ nākaṅkhati. Yañcassa saṃyogapaccayā uppajjati sukhaṃ somanassaṃ tañca nākaṅkhati. Purisatte, bhikkhave, anabhiratā sattā itthīsu visaṃyogaṃ gatā. Evaṃ kho, bhikkhave, puriso purisattaṃ ativattati. Evaṃ kho, bhikkhave, visaṃyogo hoti. Ayaṃ kho, bhikkhave, saṃyogo visaṃyogo dhammapariyāyo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវបុរិសិន្ទ្រិយក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន គឺមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវកិរិយារបស់បុរស អាការៈរបស់បុរស ភាពជាបុរស តម្រេករបស់បុរស សំឡេងរបស់បុរស គ្រឿងអលង្ការរបស់បុរសឡើយ។ បុរសនោះ មិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងបុរិសិន្ទ្រិយជាដើមនោះឡើយ។ លុះបុរសនោះ មិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងបុរិសិន្ទ្រិយជាដើមនោះហើយ តែងមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវឥត្ថិន្ទ្រិយខាងក្រៅ គឺមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវកិរិយារបស់ស្ត្រី អាការៈរបស់ស្ត្រី ភាពជាស្ត្រី តម្រេករបស់ស្ត្រី សំឡេងរបស់ស្ត្រី គ្រឿងអលង្ការរបស់ស្ត្រីឡើយ។ បុរសនោះ មិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងឥត្ថិន្ទ្រិយជាដើមនោះឡើយ។ លុះបុរសនោះ មិនត្រេកអរ មិនរីករាយក្នុងឥត្ថិន្ទ្រិយជាដើមនោះហើយ តែងមិនប្រាថ្នានូវការសេពសន្ថវៈខាងក្រៅឡើយ មួយវិញទៀត សេចក្តីសុខ និងសេចក្តីសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងដល់បុរសនោះ ព្រោះការសេពសន្ថវៈជាបច្ច័យ បុរសនោះក៏មិនប្រាថ្នានូវសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីសោមនស្សនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយដែលមិនត្រេកអរក្នុងភាពជាបុរស តែងដល់នូវការមិនសេពសន្ថវៈក្នុងស្ត្រីទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសតែងកន្លងផុតនូវភាពជាបុរសទៅបាន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនសេពសន្ថវៈ តែងមានយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាធម្មបរិយាយ ស្ដីពីការសេពសន្ថវៈ និងការមិនសេពសន្ថវៈ។ (ចប់ សូត្រទី៨)»

9. Dānamahapphalasuttaṃ

៩. ទានមហប្ផលសូត្រ ទី៩

52. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre. Atha kho sambahulā campeyyakā upāsakā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho campeyyakā upāsakā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘cirassutā no, bhante, bhagavato [Pg.442] sammukhā dhammīkathā. Sādhu mayaṃ, bhante, labheyyāma bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Tenahāvuso, tadahuposathe āgaccheyyātha, appeva nāma labheyyātha bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ savanāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho campeyyakā upāsakā āyasmato sāriputtassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu.

៥២. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរឆ្នេរស្រះបោក្ខរណី ឈ្មោះគគ្គរា ជិតក្រុងចម្បា។ គ្រានោះឯង ឧបាសកអ្នកក្រុងចម្បាជាច្រើននាក់ ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះឧបាសកអ្នកក្រុងចម្បាទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ធម៌កថាចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះមានព្រះភាគ យើងខ្ញុំមិនដែលបានស្តាប់អស់កាលយូរហើយ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ធ្វើម្តេចហ្ន៎ យើងខ្ញុំគប្បីបានស្តាប់ធម៌កថា ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះមានព្រះភាគខ្លះ»។ ព្រះសារីបុត្តតបថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ក្នុងថ្ងៃឧបោសថនេះ ចូរអ្នករាល់គ្នាមកចុះ ធ្វើម្តេចគប្បីបានស្តាប់ធម៌កថា ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះមានព្រះភាគខ្លះ»។ ឧបាសកអ្នកក្រុងចម្បាទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ» រួចក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។

Atha kho campeyyakā upāsakā tadahuposathe yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Atha kho āyasmā sāriputto tehi campeyyakehi upāsakehi saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –

លុះដល់ថ្ងៃឧបោសថនោះ ឧបាសកអ្នកក្រុងចម្បាទាំងនោះ ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ នាំឧបាសកអ្នកក្រុងចម្បាទាំងនោះ ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Siyā nu kho, bhante, idhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ; siyā pana, bhante, idhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti? ‘‘Siyā, sāriputta, idhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ; siyā pana, sāriputta, idhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti. ‘‘Ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena midhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ; ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena midhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុគប្បីមានដែរឬហ្ន៎ ក្នុងលោកនេះ ទានដែលបុគ្គលខ្លះឲ្យហើយ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង តែមិនមានផលច្រើន មិនមានអានិសង្សច្រើន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តែថា ហេតុគប្បីមានដែរឬហ្ន៎ ក្នុងលោកនេះ ទានដែលបុគ្គលខ្លះឲ្យហើយ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង តែមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុគប្បីមានដែរ ក្នុងលោកនេះ ទានដែលបុគ្គលខ្លះឲ្យហើយ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង តែមិនមានផលច្រើន មិនមានអានិសង្សច្រើន ម្នាលសារីបុត្ត តែថា ហេតុគប្បីមានដែរ ក្នុងលោកនេះ ទានដែលបុគ្គលខ្លះឲ្យហើយ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង មានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យទានដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះឲ្យហើយ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង មិនមានផលច្រើន មិនមានអានិសង្សច្រើន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យទានដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះឲ្យហើយ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង មានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន?»

‘‘Idha, sāriputta, ekacco sāpekho dānaṃ deti, patibaddhacitto dānaṃ deti, sannidhipekho dānaṃ deti, ‘imaṃ pecca paribhuñjissāmī’ti dānaṃ deti. So taṃ dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Taṃ kiṃ maññasi, sāriputta, dadeyya idhekacco evarūpaṃ dāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

«ម្នាលសារីបុត្ត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ឲ្យទានដោយសេចក្តីអាឡោះអាល័យ (សង្ឃឹមផល) ឲ្យទានដោយចិត្តជំពាក់ ឲ្យទានដោយគិតសន្សំទុក ឲ្យទានដោយគិតថា "អាត្មាអញ លះលោកនេះទៅហើយ នឹងបានបរិភោគផលនៃទាននេះ"។ បុគ្គលនោះ តែងឲ្យទាននោះ ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ គឺបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ គ្រឿងប្រទីប។ ម្នាលសារីបុត្ត តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះ ដូចម្តេច បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ គប្បីឲ្យទានមានសភាពយ៉ាងនេះដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ»។

‘‘Tatra, sāriputta, yvāyaṃ sāpekho dānaṃ deti, patibaddhacitto dānaṃ deti, sannidhipekho dānaṃ deti, ‘imaṃ pecca paribhuñjissāmī’ti dānaṃ deti. So [Pg.443] taṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So taṃ kammaṃ khepetvā taṃ iddhiṃ taṃ yasaṃ taṃ ādhipaccaṃ āgāmī hoti āgantā itthattaṃ.

«ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងទាននោះ បុគ្គលណាដែលឲ្យទានដោយសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ឲ្យទានដោយចិត្តជំពាក់ ឲ្យទានដោយគិតសន្សំទុក ឲ្យទានដោយគិតថា "អាត្មាអញ លះលោកនេះទៅហើយ នឹងបានបរិភោគផលនៃទាននេះ"។ បុគ្គលនោះ លុះឲ្យទាននោះហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា។ បុគ្គលនោះ លុះអស់កម្មនោះ អស់ឫទ្ធិ អស់យស អស់អធិបតេយ្យនោះហើយ ក៏ជាអ្នកត្រឡប់មកវិញ គឺតែងមកកាន់ភាពជាមនុស្សនេះវិញ។»

‘‘Idha pana, sāriputta, ekacco na heva kho sāpekho dānaṃ deti, na patibaddhacitto dānaṃ deti, na sannidhipekho dānaṃ deti, na ‘imaṃ pecca paribhuñjissāmī’ti dānaṃ deti; api ca kho ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti…pe… napi ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti; api ca kho ‘dinnapubbaṃ katapubbaṃ pitupitāmahehi na arahāmi porāṇaṃ kulavaṃsaṃ hāpetu’nti dānaṃ deti…pe… napi ‘dinnapubbaṃ katapubbaṃ pitupitāmahehi na arahāmi porāṇaṃ kulavaṃsaṃ hāpetu’nti dānaṃ deti; api ca kho ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ adātu’nti dānaṃ deti…pe… napi ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ adātu’nti dānaṃ deti; api ca kho ‘yathā tesaṃ pubbakānaṃ isīnaṃ tāni mahāyaññāni ahesuṃ, seyyathidaṃ – aṭṭhakassa vāmakassa vāmadevassa vessāmittassa yamadaggino aṅgīrasassa bhāradvājassa vāseṭṭhassa kassapassa bhaguno, evaṃ me ayaṃ dānasaṃvibhāgo bhavissatī’ti dānaṃ deti…pe… napi ‘yathā tesaṃ pubbakānaṃ isīnaṃ tāni mahāyaññāni ahesuṃ, seyyathidaṃ – aṭṭhakassa vāmakassa vāmadevassa vessāmittassa yamadaggino aṅgīrasassa bhāradvājassa vāseṭṭhassa kassapassa bhaguno, evaṃ me ayaṃ dānasaṃvibhāgo bhavissatī’ti dānaṃ deti; api ca kho ‘imaṃ me dānaṃ dadato cittaṃ pasīdati, attamanatā somanassaṃ upajāyatī’ti dānaṃ deti…pe… napi ‘imaṃ me dānaṃ dadato cittaṃ pasīdati, attamanatā somanassaṃ upajāyatī’ti dānaṃ deti; api ca kho cittālaṅkāracittaparikkhāraṃ dānaṃ deti. So taṃ dānaṃ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṃ pānaṃ vatthaṃ yānaṃ mālāgandhavilepanaṃ seyyāvasathapadīpeyyaṃ. Taṃ kiṃ maññasi, sāriputta, dadeyya idhekacco evarūpaṃ dāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

«ម្នាលសារីបុត្ត តែថា បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនមែនឲ្យទានដោយសេចក្តីអាឡោះអាល័យ មិនមែនឲ្យទានដោយចិត្តជំពាក់ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតសន្សំទុក មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា "អាត្មាអញ លះលោកនេះទៅហើយ នឹងបានបរិភោគផលនៃទាននេះ" ឡើយ តែថា បុគ្គលនោះ ឲ្យទានដោយគិតថា "ការឲ្យទាន ជាការល្អ"។ប។ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា "ការឲ្យទាន ជាការល្អ" ឡើយ តែថា ឲ្យទានដោយគិតថា "ការឲ្យទាននេះ ជាប្រពៃណីដែលពួកឪពុក និងជីតាធ្លាប់ឲ្យ ធ្លាប់ធ្វើមកហើយ អាត្មាអញមិនគួរឲ្យវិនាសបង់នូវវង្សត្រកូលពីបុរាណឡើយ"។ប។ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា "ការឲ្យទាននេះ ជាប្រពៃណីដែលពួកឪពុក និងជីតាធ្លាប់ឲ្យ ធ្លាប់ធ្វើមកហើយ អាត្មាអញមិនគួរឲ្យវិនាសបង់នូវវង្សត្រកូលពីបុរាណឡើយ" ឡើយ តែថា ឲ្យទានដោយគិតថា "អាត្មាអញដាំស្ល ឯលោកទាំងនេះមិនដាំស្លឡើយ អាត្មាអញដែលជាអ្នកដាំស្ល មិនគួរនឹងមិនឲ្យទានដល់លោកដែលមិនដាំស្លឡើយ"។ប។ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា "អាត្មាអញដាំស្ល ឯលោកទាំងនេះមិនដាំស្លឡើយ អាត្មាអញដែលជាអ្នកដាំស្ល មិនគួរនឹងមិនឲ្យទានដល់លោកដែលមិនដាំស្លឡើយ" ឡើយ តែថា ឲ្យទានដោយគិតថា "មហាយ័ញ្ញទាំងឡាយរបស់ពួកឥសីពីបុរាណ គឺឥសីឈ្មោះអដ្ឋកៈ ១ វាមកៈ ១ វាមទេវៈ ១ វេសាមិត្តៈ ១ យមទគ្គិ ១ អង្គីរសៈ ១ ភារទ្វាជៈ ១ វាសេដ្ឋៈ ១ កស្សបៈ ១ ភគុ ១ មានសភាពយ៉ាងណា ការចែករំលែកទានរបស់អាត្មាអញនេះ ក៏នឹងមានសភាពយ៉ាងនោះដែរ"។ប។ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា "មហាយ័ញ្ញទាំងឡាយរបស់ពួកឥសីពីបុរាណ គឺឥសីឈ្មោះអដ្ឋកៈ ១ វាមកៈ ១ វាមទេវៈ ១ វេសាមិត្តៈ ១ យមទគ្គិ ១ អង្គីរសៈ ១ ភារទ្វាជៈ ១ វាសេដ្ឋៈ ១ កស្សបៈ ១ ភគុ ១ មានសភាពយ៉ាងណា ការចែករំលែកទានរបស់អាត្មាអញនេះ ក៏នឹងមានសភាពយ៉ាងនោះដែរ" ឡើយ តែថា ឲ្យទានដោយគិតថា "កាលបើអាត្មាអញឲ្យទាននេះ ចិត្តក៏ជ្រះថ្លា សេចក្តីពេញចិត្ត និងសេចក្តីសោមនស្ស ក៏កើតឡើង"។ប។ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា "កាលបើអាត្មាអញឲ្យទាននេះ ចិត្តក៏ជ្រះថ្លា សេចក្តីពេញចិត្ត និងសេចក្តីសោមនស្ស ក៏កើតឡើង" ឡើយ តែថា ឲ្យទានដើម្បីជាគ្រឿងប្រដាប់ចិត្ត ជាគ្រឿងបរិវារចិត្ត។ បុគ្គលនោះ តែងឲ្យទាននោះ ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ គឺបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ គ្រឿងប្រទីប។ ម្នាលសារីបុត្ត តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះ ដូចម្តេច បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ គប្បីឲ្យទានមានសភាពយ៉ាងនេះដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ»។

‘‘Tatra, sāriputta, yvāyaṃ na heva sāpekho dānaṃ deti; na patibaddhacitto dānaṃ deti; na sannidhipekho dānaṃ deti; na ‘imaṃ pecca paribhuñjissāmī’ti dānaṃ deti; napi ‘sāhu dāna’nti dānaṃ deti; napi ‘dinnapubbaṃ katapubbaṃ pitupitāmahehi [Pg.444] na arahāmi porāṇaṃ kulavaṃsaṃ hāpetu’nti dānaṃ deti; napi ‘ahaṃ pacāmi, ime na pacanti, nārahāmi pacanto apacantānaṃ dānaṃ adātu’nti dānaṃ deti; napi ‘yathā tesaṃ pubbakānaṃ isīnaṃ tāni mahāyaññāni ahesuṃ, seyyathidaṃ – aṭṭhakassa vāmakassa vāmadevassa vessāmittassa yamadaggino aṅgīrasassa bhāradvājassa vāseṭṭhassa kassapassa bhaguno, evaṃ me ayaṃ dānasaṃvibhāgo bhavissatī’ti dānaṃ deti; napi ‘imaṃ me dānaṃ dadato cittaṃ pasīdati, attamanatā somanassaṃ upajāyatī’ti dānaṃ deti; api ca kho cittālaṅkāracittaparikkhāraṃ dānaṃ deti. So taṃ dānaṃ datvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā brahmakāyikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjati. So taṃ kammaṃ khepetvā taṃ iddhiṃ taṃ yasaṃ taṃ ādhipaccaṃ anāgāmī hoti anāgantā itthattaṃ. Ayaṃ kho, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo yena midhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Ayaṃ pana, sāriputta, hetu ayaṃ paccayo yena midhekaccassa tādisaṃyeva dānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsa’’nti. Navamaṃ.

«ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃការឲ្យទាននោះ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនជាមានចិត្តរំពឹងអាល័យ ហើយឲ្យទានទេ មិនមែនជាមានចិត្តជំពាក់ ហើយឲ្យទានទេ មិនមែនជាមានចិត្តសន្សំទុក ហើយឲ្យទានទេ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា 'លុះលះលោកនេះទៅហើយ អាត្មាអញនឹងបានបរិភោគផលនៃទាននេះ' នោះទេ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា 'ការឲ្យទាន ជាការល្អ' នោះទេ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា 'ទាននេះ ជារបស់ដែលពួកឪពុក និងជីតាធ្លាប់ឲ្យមកហើយ ធ្លាប់ធ្វើមកហើយ អាត្មាអញមិនគួរឲ្យខូចប្រពៃណីត្រកូលដ៏បុរាណឡើយ' នោះទេ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា 'អាត្មាអញដាំស្ល ពួកលោកទាំងនេះមិនដាំស្លទេ អាត្មាអញកាលដាំស្ល មិនគួរនឹងមិនឲ្យទានដល់ពួកលោកដែលមិនដាំស្លឡើយ' នោះទេ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា 'មហាយ័ញ្ញទាំងឡាយរបស់ពួកឥសីពីបុរាណ គឺឥសីឈ្មោះអដ្ឋកៈ ១ វាមកៈ ១ វាមទេវៈ ១ វេសាមិត្តៈ ១ យមទគ្គិ ១ អង្គីរសៈ ១ ភារទ្វាជៈ ១ វាសេដ្ឋៈ ១ កស្សបៈ ១ ភគុ ១ ធ្លាប់មានមកហើយយ៉ាងណា ការចែករំលែកទាននេះរបស់អាត្មាអញ ក៏នឹងមានយ៉ាងនោះដែរ' នោះទេ មិនមែនឲ្យទានដោយគិតថា 'កាលបើអាត្មាអញឲ្យទាននេះ ចិត្តក៏ជ្រះថ្លា សេចក្តីពេញចិត្ត និងសេចក្តីសោមនស្ស ក៏កើតឡើង' នោះទេ ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះ ឲ្យទានដើម្បីជាគ្រឿងតាក់តែងចិត្ត ជាគ្រឿងបរិវារនៃចិត្ត។ បុគ្គលនោះ លុះឲ្យទាននោះហើយ ខាងក្រោយអំពីការបែកធ្លាយនៃកាយ ស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសំណាក់ពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកា។ បុគ្គលនោះ លុះអស់កម្ម អស់ឫទ្ធិ អស់យស អស់អធិបតេយ្យនោះហើយ ក៏ជាអនាគាមី មិនត្រឡប់មកកាន់លោកនេះវិញឡើយ។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យទានដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះឲ្យហើយ យ៉ាងនោះឯង មិនមានផលច្រើន មិនមានអានិសង្សច្រើន។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យទានដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះឲ្យហើយ យ៉ាងនោះឯង មានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន»។ ចប់ ទី៩។

10. Nandamātāsuttaṃ

១០. នន្ទមាតាសូត្រ

53. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno dakkhiṇāgirismiṃ cārikaṃ caranti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya pārāyanaṃ sarena bhāsati.

៥៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន បាននិមន្តទៅកាន់ចារិកក្នុងទក្ខិណាកិរិជនបទ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង នន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកក្រុងវេឡុកណ្តកៈ ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយបានសូត្រធម៌ឈ្មោះបារាយនៈដោយសំឡេងពីរោះ។

Tena kho pana samayena vessavaṇo mahārājā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchati kenacideva karaṇīyena. Assosi kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya pārāyanaṃ sarena bhāsantiyā, sutvā kathāpariyosānaṃ āgamayamāno aṭṭhāsi.

សម័យនោះឯង ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ យាងពីទិសឧត្តរទៅកាន់ទិសទក្ខិណ ដោយកិច្ចការណាមួយ។ ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ បានឮសំឡេងនន្ទមាតាឧបាសិកា សូត្រធម៌ឈ្មោះបារាយនៈដោយសំឡេងពីរោះ លុះឮហើយ ក៏ឈប់ឈររង់ចាំស្តាប់រហូតដល់ចប់ធម៌ទេសនា។

Atha kho nandamātā upāsikā pārāyanaṃ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosi. Atha kho vessavaṇo mahārājā nandamātāya upāsikāya kathāpariyosānaṃ viditvā abbhānumodi – ‘‘sādhu bhagini, sādhu bhaginī’’ti! ‘‘Ko paneso, bhadramukhā’’ti? ‘‘Ahaṃ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā’’ti. ‘‘Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṃ dhammapariyāyo bhaṇito [Pg.445] idaṃ te hotu ātitheyya’’nti. ‘‘Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṃ. Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṃ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṃ parivisitvā mama dakkhiṇaṃ ādiseyyāsi. Etañceva me bhavissati ātitheyya’’nti.

លំដាប់នោះ នន្ទមាតាឧបាសិកា សូត្រធម៌ឈ្មោះបារាយនៈចប់ហើយ ក៏ស្ងៀមទៅ។ ពេលនោះ ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ ជ្រាបថាការសូត្រធម៌របស់នន្ទមាតាឧបាសិកាចប់ហើយ ក៏បានអនុមោទនាថា «ពិរោះណាស់ ប្អូនស្រី ពិរោះណាស់ ប្អូនស្រី!»។ នន្ទមាតាឧបាសិកាសួរថា «លោកដ៏មានមុខដ៏ចម្រើន ចុះលោកនោះជាអ្នកណា?»។ ស្តេចមហារាជឆ្លើយថា «ម្នាលប្អូនស្រី បងគឺវេស្សវ័ណមហារាជ ជាបងប្រុសរបស់នាង»។ នន្ទមាតាឧបាសិកានិយាយថា «ល្អហើយ លោកដ៏មានមុខដ៏ចម្រើន បើដូច្នោះ ធម៌បរិយាយណាដែលខ្ញុំបានសូត្រនេះ ចូរជាគ្រឿងតម្កល់ទុកជាបណ្ណាការទទួលភ្ញៀវដល់លោកចុះ»។ ស្តេចមហារាជពោលថា «ល្អហើយ ប្អូនស្រី ចូរឲ្យធម៌បរិយាយនេះជាបណ្ណាការទទួលភ្ញៀវដល់បងចុះ។ នៅថ្ងៃស្អែកនេះ ភិក្ខុសង្ឃមានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន មិនទាន់បានឆាន់ចង្ហាន់ព្រឹកនៅឡើយ នឹងនិមន្តមកកាន់ក្រុងវេឡុកណ្តកៈ នាងចូរចាត់ចែងខ្នាតចង្ហាន់ប្រគេនភិក្ខុសង្ឃនោះ ហើយឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យដល់បងផង។ ការឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យនោះឯង នឹងក្លាយជាបណ្ណាការទទួលភ្ញៀវដល់បង»។

Atha kho nandamātā upāsikā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpesi. Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso yena veḷukaṇḍako tadavasari. Atha kho nandamātā upāsikā aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ambho purisa, ārāmaṃ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṃ ārocehi – ‘kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṃ bhatta’’’nti. ‘‘Evaṃ, ayye’’ti kho so puriso nandamātāya upāsikāya paṭissutvā ārāmaṃ gantvā bhikkhusaṅghassa kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, bhante, ayyāya nandamātuyā nivesane niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena nandamātāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ នន្ទមាតាឧបាសិកា បានចាត់ចែងខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំង ក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន។ គ្រានោះ ភិក្ខុសង្ឃមានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន មិនទាន់បានឆាន់ចង្ហាន់ព្រឹកនៅឡើយ ក៏បាននិមន្តទៅដល់ក្រុងវេឡុកណ្តកៈ។ ទើបនន្ទមាតាឧបាសិកា ហៅបុរសម្នាក់មកបង្គាប់ថា «នែបុរសដ៏ចម្រើន ចូរអ្នកមកនេះ ចូរទៅកាន់អារាម ហើយប្រគេនភត្តកាលដល់ភិក្ខុសង្ឃថា 'បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ដល់ពេលហើយ ចង្ហាន់ក្នុងផ្ទះរបស់អយ្យា នន្ទមាតា រៀបចំរួចរាល់ហើយ'»។ បុរសនោះទទួលពាក្យរបស់នន្ទមាតាឧបាសិកាថា «បាទ អ្នកស្រី» រួចក៏ទៅកាន់អារាម ហើយប្រគេនភត្តកាលដល់ភិក្ខុសង្ឃថា «បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ដល់ពេលហើយ ចង្ហាន់ក្នុងផ្ទះរបស់អយ្យា នន្ទមាតា រៀបចំរួចរាល់ហើយ»។ គ្រានោះ ភិក្ខុសង្ឃមានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់បាត្រនិងចីវរ និមន្តទៅកាន់ផ្ទះរបស់នន្ទមាតាឧបាសិកា លុះនិមន្តទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកប្រគេន។ ទើបនន្ទមាតាឧបាសិកា បានខំខ្វល់ខ្វាយវេរប្រគេនខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំង ដល់ភិក្ខុសង្ឃមានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន ដោយដៃខ្លួនឯង ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ញ៉ាំងលោកឲ្យឃាត់ចង្ហាន់។

Atha kho nandamātā upāsikā āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nandamātaraṃ upāsikaṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘ko pana te, nandamāte, bhikkhusaṅghassa abbhāgamanaṃ ārocesī’’ti?

លុះនន្ទមាតាឧបាសិកា ដឹងថាព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ឆាន់រួច លះបង់បាត្រពីដៃហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានសួរនន្ទមាតាឧបាសិកា ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា «ម្នាលនន្ទមាតា ចុះអ្នកណាប្រាប់នាង អំពីការនិមន្តមកនៃភិក្ខុសង្ឃ?»។

‘‘Idhāhaṃ, bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya pārāyanaṃ sarena bhāsitvā tuṇhī ahosiṃ. Atha kho, bhante, vessavaṇo mahārājā mama kathāpariyosānaṃ viditvā abbhānumodi – ‘sādhu, bhagini, sādhu, bhaginī’ti! ‘Ko paneso, bhadramukhā’ti? ‘Ahaṃ te, bhagini, bhātā vessavaṇo, mahārājā’ti. ‘Sādhu, bhadramukha, tena hi yo me ayaṃ dhammapariyāyo [Pg.446] bhaṇito idaṃ te hotu ātitheyya’nti. ‘Sādhu, bhagini, etañceva me hotu ātitheyyaṃ. Sveva sāriputtamoggallānappamukho bhikkhusaṅgho akatapātarāso veḷukaṇḍakaṃ āgamissati, tañca bhikkhusaṅghaṃ parivisitvā mama dakkhiṇaṃ ādiseyyāsi. Etañceva me bhavissati ātitheyya’nti. Yadidaṃ, bhante, dāne puññañca puññamahī ca taṃ vessavaṇassa mahārājassa sukhāya hotū’’ti.

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ក្នុងថ្ងៃនេះ នាងខ្ញុំក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយបានសូត្រធម៌ឈ្មោះបារាយនៈដោយសំឡេងពីរោះ រួចក៏ស្ងៀមទៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ ជ្រាបថាការសូត្រធម៌របស់នាងខ្ញុំចប់ហើយ ក៏បានអនុមោទនាថា 'ពិរោះណាស់ ប្អូនស្រី ពិរោះណាស់ ប្អូនស្រី!'។ នាងខ្ញុំសួរថា 'លោកដ៏មានមុខដ៏ចម្រើន ចុះលោកនោះជាអ្នកណា?'។ ស្តេចមហារាជឆ្លើយថា 'ម្នាលប្អូនស្រី បងគឺវេស្សវ័ណមហារាជ ជាបងប្រុសរបស់នាង'។ នាងខ្ញុំនិយាយថា 'ល្អហើយ លោកដ៏មានមុខដ៏ចម្រើន បើដូច្នោះ ធម៌បរិយាយណាដែលខ្ញុំបានសូត្រនេះ ចូរជាគ្រឿងតម្កល់ទុកជាបណ្ណាការទទួលភ្ញៀវដល់លោកចុះ'។ ស្តេចមហារាជពោលថា 'ល្អហើយ ប្អូនស្រី ចូរឲ្យធម៌បរិយាយនេះជាបណ្ណាការទទួលភ្ញៀវដល់បងចុះ។ នៅថ្ងៃស្អែកនេះ ភិក្ខុសង្ឃមានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន មិនទាន់បានឆាន់ចង្ហាន់ព្រឹកនៅឡើយ នឹងនិមន្តមកកាន់ក្រុងវេឡុកណ្តកៈ នាងចូរចាត់ចែងខ្នាតចង្ហាន់ប្រគេនភិក្ខុសង្ឃនោះ ហើយឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យដល់បងផង។ ការឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យនោះឯង នឹងក្លាយជាបណ្ណាការទទួលភ្ញៀវដល់បង'។ បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន បុណ្យក្តី ផលនៃបុណ្យក្តី ក្នុងការឲ្យទាននេះ មានប្រមាណប៉ុន្មាន សូមបុណ្យនោះសម្រេចដល់សេចក្តីសុខរបស់ស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណចុះ»។

‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ, nandamāte! Yatra hi nāma vessavaṇena mahārājena evaṃmahiddhikena evaṃmahesakkhena devaputtena sammukhā sallapissasī’’ti.

«ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ ត្រង់ដែលនាង can និយាយសន្ទនាផ្ទាល់ ជាមួយស្តេចមហារាជព្រះនាមវេស្សវ័ណ ជាទេវបុត្រមានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនេះ»។

‘‘Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo. Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo. Idha me, bhante, nando nāma ekaputtako piyo manāpo. Taṃ rājāno kismiñcideva pakaraṇe okassa pasayha jīvitā voropesuṃ. Tasmiṃ kho panāhaṃ, bhante, dārake gahite vā gayhamāne vā vadhe vā vajjhamāne vā hate vā haññamāne vā nābhijānāmi cittassa aññathatta’’nti. ‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ nandamāte! Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī’’ti.

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែករបស់នាងខ្ញុំ មិនមែនមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះទេ នាងខ្ញុំនៅមានធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែកដទៃទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងខ្ញុំមានកូនប្រុសតែមួយ ឈ្មោះនន្ទ ជាទីស្រឡាញ់ ពេញចិត្ត។ ពួកស្តេចបានចាប់បង្ខំទាញយកកូននោះទៅសម្លាប់ចោល ដោយហេតុណាមួយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលកូននោះត្រូវគេចាប់ខ្លួនក្តី កំពុងចាប់ខ្លួនក្តី ត្រូវគេសម្លាប់ក្តី កំពុងសម្លាប់ក្តី ស្លាប់ទៅហើយក្តី កំពុងស្លាប់ក្តី នាងខ្ញុំមិនដែលដឹងថាចិត្តរបស់ខ្លួនប្រែប្រួលទៅជាសេចក្តីក្រោធ ឬសោកសៅឡើយ»។ «ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ ត្រង់ដែលនាងអាចជម្រះសូម្បីតែការកើតឡើងនៃចិត្តឲ្យបរិសុទ្ធ យ៉ាងនេះបាន»។

‘‘Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo. Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo. Idha me, bhante, sāmiko kālaṅkato aññataraṃ yakkhayoniṃ upapanno. So me teneva purimena attabhāvena uddassesi. Na kho panāhaṃ, bhante, abhijānāmi tatonidānaṃ cittassa aññathatta’’nti. ‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ, nandamāte! Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī’’ti.

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែករបស់នាងខ្ញុំ មិនមែនមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះទេ នាងខ្ញុំនៅមានធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែកដទៃទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ស្វាមីរបស់នាងខ្ញុំធ្វើមរណកាលទៅ ហើយទៅកើតក្នុងកំណើតយក្សមួយពួក។ យក្សនោះបានបង្ហាញខ្លួនឲ្យនាងខ្ញុំឃើញ ដោយរូបរាងកាយពីមុននោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងខ្ញុំមិនដែលដឹងថាចិត្តរបស់ខ្លួនប្រែប្រួល ព្រោះហេតុនោះឡើយ»។ «ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ ត្រង់ដែលនាងអាចជម្រះសូម្បីតែការកើតឡើងនៃចិត្តយ៉ាងនេះបាន»។

‘‘Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo. Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo. Yatohaṃ, bhante, sāmikassa daharasseva daharā ānītā nābhijānāmi sāmikaṃ manasāpi aticaritā, kuto pana kāyenā’’ti! ‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ, nandamāte! Yatra hi nāma cittuppādampi parisodhessasī’’ti.

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែករបស់នាងខ្ញុំ មិនមែនមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះទេ នាងខ្ញុំនៅមានធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែកដទៃទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាំងពីនាងខ្ញុំនៅក្មេង ត្រូវគេនាំមកផ្សំផ្គុំជាមួយស្វាមីដែលនៅក្មេងដូចគ្នា នាងខ្ញុំមិនដែលដឹងខ្លួនថាធ្លាប់ប្រព្រឹត្តក្បត់ស្វាមី សូម្បីតែដោយចិត្តឡើយ ចំណង់បើដោយកាយ នឹងមានមកពីណា!»។ «ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ ត្រង់ដែលនាងអាចជម្រះសូម្បីតែការកើតឡើងនៃចិត្តយ៉ាងនេះបាន»។

‘‘Na [Pg.447] kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo. Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo. Yadāhaṃ, bhante, upāsikā paṭidesitā nābhijānāmi kiñci sikkhāpadaṃ sañcicca vītikkamitā’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ, nandamāte’’ti!

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែករបស់នាងខ្ញុំ មិនមែនមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះទេ នាងខ្ញុំនៅមានធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែកដទៃទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាំងពីនាងខ្ញុំបានប្តេជ្ញាខ្លួនជាឧបាសិកាមក នាងខ្ញុំមិនដែលដឹងខ្លួនថាធ្លាប់ក្លែងរំលងសិក្ខាបទណាមួយឡើយ»។ «ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ!»។

‘‘Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo. Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo. Idhāhaṃ, bhante, yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Pītiyā ca virāgā upekkhikā ca viharāmi satā ca sampajānā sukhañca kāye paṭisaṃvedemi, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmī’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ, nandamāte’’ti!

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែករបស់នាងខ្ញុំ មិនមែនមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះទេ នាងខ្ញុំនៅមានធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែកដទៃទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងខ្ញុំស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក សម្រេចសម្រាន្តនៅ តាមកាលដែលចង់បាន។ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈអស់ទៅ នាងខ្ញុំក៏ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិមានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងចិត្ត ជាទីកើតឡើងនៃសមាធិ គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ នាងខ្ញុំក៏ជាបុគ្គលប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ និងបានទទួលសេចក្តីសុខដោយនាមកាយ ព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរគុណនៃបុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាននោះថា 'បុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាន មានចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ' នាងខ្ញុំក៏បានចូលកាន់តតិយជ្ឈាននោះ សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះលះបង់នូវសុខ និងទុក្ខ និងព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុន នាងខ្ញុំក៏បានចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលគ្មានទុក្ខគ្មានសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា សម្រេចសម្រាន្តនៅ»។ «ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ!»។

‘‘Na kho me, bhante, eseva acchariyo abbhuto dhammo. Atthi me aññopi acchariyo abbhuto dhammo. Yānimāni, bhante, bhagavatā desitāni pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni nāhaṃ tesaṃ kiñci attani appahīnaṃ samanupassāmī’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, nandamāte, abbhutaṃ, nandamāte’’ti!

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែករបស់នាងខ្ញុំ មិនមែនមានត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះទេ នាងខ្ញុំនៅមានធម៌ដ៏អស្ចារ្យចម្លែកដទៃទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឱរម្ភាគិយសံយោជនៈទាំង ៥ ណា ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងហើយ នាងខ្ញុំមិនដែលឃើញសំយោជនៈណាមួយ ក្នុងចំណោមសံយោជនៈទាំងនោះ ដែលខ្លួនមិនទាន់បានលះបង់ឡើយ»។ «ម្នាលនន្ទមាតា គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលនន្ទមាតា មិនធ្លាប់មានឡើយ!»។

Atha kho āyasmā sāriputto nandamātaraṃ upāsikaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti. Dasamaṃ.

គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពន្យល់ណែនាំ ដឹកនាំ ញ៉ាំងនន្ទមាតាឧបាសិកាឲ្យហានក្លា ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា រួចក៏ក្រោកចាកអាសនៈ និមន្តចេញទៅ។ ចប់ ទី១០។

Mahāyaññavaggo pañcamo.

មហាយញ្ញវគ្គ ទី៥ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃមហាយញ្ញវគ្គនោះគឺ៖

Ṭhiti ca parikkhāraṃ dve, aggī saññā ca dve parā;

Methunā saṃyogo dānaṃ, nandamātena te dasāti.

និយាយអំពីធម៌ឈ្មោះឋិតិ ១ បរិក្ខារ ១ អគ្គិ ២ សញ្ញា ២ ផ្សេងទៀត មេថុនៈ ១ សំយោគៈ ១ ទាន ១ នន្ទមាតា ១ រួមជា ១០ សូត្រ។

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

បឋមបណ្ណាសកៈ ចប់សព្វគ្រប់។

6. Abyākatavaggo

៦. អព្យាកតវគ្គ

1. Abyākatasuttaṃ

១. អព្យាកតសូត្រ

54. Atha [Pg.448] kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsū’’ti?

៥៤. គ្រានោះឯង ភិក្ខុមួយរូបចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលធ្វើឲ្យសេចក្តីសង្ស័យ (វិចិកិច្ឆា) មិនកើតឡើងដល់អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ ក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយ (បញ្ហាដែលព្រះអង្គមិនទាន់ដោះស្រាយ)?»

‘‘Diṭṭhinirodhā kho, bhikkhu, sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsu. ‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, diṭṭhigatametaṃ. Assutavā, bhikkhu, puthujjano diṭṭhiṃ nappajānāti, diṭṭhisamudayaṃ nappajānāti, diṭṭhinirodhaṃ nappajānāti, diṭṭhinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Tassa sā diṭṭhi pavaḍḍhati, so na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.

«ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះការរលត់ទៅនៃទិដ្ឋិ សេចក្តីសង្ស័យទើបមិនកើតឡើងដល់អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ ក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ នៅតែមាន» នេះជាទិដ្ឋិគតៈ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មិនមាន» នេះជាទិដ្ឋិគតៈ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានខ្លះ មិនមានខ្លះ» នេះជាទិដ្ឋិគតៈ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន» នេះជាទិដ្ឋិគតៈ។ ម្នាលភិក្ខុ បុថុជ្ជនអ្នកមិនមានសុតៈ មិនដឹងច្បាស់នូវទិដ្ឋិ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតទិដ្ឋិ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ទិដ្ឋិ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទិដ្ឋិឡើយ។ ទិដ្ឋិនោះរបស់បុថុជ្ជននោះ រមែងចម្រើនឡើង បុថុជ្ជននោះ មិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako diṭṭhiṃ pajānāti, diṭṭhisamudayaṃ pajānāti, diṭṭhinirodhaṃ pajānāti, diṭṭhinirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Tassa sā diṭṭhi nirujjhati, so parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, parimuccati dukkhasmāti vadāmi. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ evaṃ abyākaraṇadhammo hoti abyākatavatthūsu. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ na chambhati, na kampati, na vedhati, na santāsaṃ āpajjati abyākatavatthūsu.

«ម្នាលភិក្ខុ ចំណែកឯអរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ រមែងដឹងច្បាស់នូវទិដ្ឋិ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតទិដ្ឋិ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ទិដ្ឋិ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទិដ្ឋិ។ ទិដ្ឋិនោះរបស់អរិយសាវកនោះ រមែងរលត់ទៅ អរិយសាវកនោះ រមែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ កាលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ រមែងមិនដោះស្រាយថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ នៅតែមាន» ដូច្នេះខ្លះ មិនដោះស្រាយថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មិនមាន» ដូច្នេះខ្លះ មិនដោះស្រាយថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានខ្លះ មិនមានខ្លះ» ដូច្នេះខ្លះ មិនដោះស្រាយថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន» ដូច្នេះខ្លះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ កាលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ រមែងជាអ្នកមានសភាវៈមិនដោះស្រាយក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុ អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ កាលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ រមែងមិនតក់ស្លុត មិនញាប់ញ័រ មិនរន្ធត់ មិនដល់នូវសេចក្តីភ័យខ្លាចក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘‘Hoti [Pg.449] tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, taṇhāgatametaṃ…pe… saññāgatametaṃ …pe… maññitametaṃ…pe… papañcitametaṃ…pe… upādānagatametaṃ…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso; ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti kho, bhikkhu, vippaṭisāro eso. Assutavā, bhikkhu, puthujjano vippaṭisāraṃ nappajānāti, vippaṭisārasamudayaṃ nappajānāti, vippaṭisāranirodhaṃ nappajānāti, vippaṭisāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānāti. Tassa so vippaṭisāro pavaḍḍhati, so na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, na parimuccati dukkhasmāti vadāmi.

«ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ នៅតែមាន» នេះជាតណ្ហាកតៈ ...បេ... នេះជាសញ្ញាកតៈ ...បេ... នេះជាមញ្ញិតៈ ...បេ... នេះជាបបញ្ចិតៈ ...បេ... នេះជាឧបាទានកតៈ ...បេ... ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ នៅតែមាន» នេះជាវិប្បដិសារៈ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មិនមាន» នេះជាវិប្បដិសារៈ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានខ្លះ មិនមានខ្លះ» នេះជាវិប្បដិសារៈ។ ម្នាលភិក្ខុ យោបល់ថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន» នេះជាវិប្បដិសារៈ។ ម្នាលភិក្ខុ បុថុជ្ជនអ្នកមិនមានសុតៈ មិនដឹងច្បាស់នូវវិប្បដិសារៈ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតវិប្បដិសារៈ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់វិប្បដិសារៈ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់វិប្បដិសារៈឡើយ។ វិប្បដិសារៈនោះរបស់បុថុជ្ជននោះ រមែងចម្រើនឡើង បុថុជ្ជននោះ មិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘Sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako vippaṭisāraṃ pajānāti, vippaṭisārasamudayaṃ pajānāti, vippaṭisāranirodhaṃ pajānāti, vippaṭisāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. Tassa so vippaṭisāro nirujjhati, so parimuccati jātiyā…pe… dukkhasmāti vadāmi. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’tipi na byākaroti. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ evaṃ abyākaraṇadhammo hoti abyākatavatthūsu. Evaṃ jānaṃ kho, bhikkhu, sutavā ariyasāvako evaṃ passaṃ na chambhati, na kampati, na vedhati, na santāsaṃ āpajjati abyākatavatthūsu. Ayaṃ kho, bhikkhu, hetu ayaṃ paccayo yena sutavato ariyasāvakassa vicikicchā nuppajjati abyākatavatthūsū’’ti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ ចំណែកឯអរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ រមែងដឹងច្បាស់នូវវិប្បដិសារៈ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតវិប្បដិសារៈ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់វិប្បដិសារៈ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់វិប្បដិសារៈ។ វិប្បដិសារៈនោះរបស់អរិយសាវកនោះ រមែងរលត់ទៅ អរិយសាវកនោះ រមែងរួចផុតចាកជាតិ ...បេ... តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ កាលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ រមែងមិនដោះស្រាយថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ នៅតែមាន» ដូច្នេះខ្លះ ...បេ... មិនដោះស្រាយថា «តថាគតស្លាប់ទៅហើយ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន» ដូច្នេះខ្លះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ កាលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ រមែងជាអ្នកមានសភាវៈមិនដោះស្រាយក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុ អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ កាលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ រមែងមិនតក់ស្លុត មិនញាប់ញ័រ មិនរន្ធត់ មិនដល់នូវសេចក្តីភ័យខ្លាចក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះឯងជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលធ្វើឲ្យសេចក្តីសង្ស័យមិនកើតឡើងដល់អរិយសាវកអ្នកមានសុតៈ ក្នុងអព្យាកតវត្ថុទាំងឡាយ»។ ចប់ ទី១។

2. Purisagatisuttaṃ

២. បុរិសគតិសូត្រ

55. ‘‘Satta ca, bhikkhave, purisagatiyo desessāmi anupādā ca parinibbānaṃ. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘katamā ca, bhikkhave, satta purisagatiyo?

៥៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវបុរិសគតិ ៧ យ៉ាង និងការរលត់ទុក្ខដោយមិនប្រកាន់មាំ (អនុបាទាបរិនិព្វាន)។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ផ្ទៀងផ្ទាត់ធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ដូច្នេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុរិសគតិ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ?

‘‘Idha[Pg.450], bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះគឺ គិតថា “បើកម្មមិនមានហើយ អត្តភាពរបស់អាត្មាអញក៏មិនគប្បីមាន បើកម្មនឹងមិនមាន អត្តភាពរបស់អាត្មាអញក៏នឹងមិនមាន អាត្មាអញនឹងលះបង់នូវខន្ធដែលកំពុងមាន ដែលកំពុងប្រាកដ” ភិក្ខុនោះ រមែងបាននូវឧបេក្ខា។ ភិក្ខុនោះ មិនត្រេកអរក្នុងភព មិនត្រេកអរក្នុងសម្ភព រមែងឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាបទដ៏ស្ងប់ដ៏ឧត្តម ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ប៉ុន្តែ ព្រះនិព្វានបទនោះ ភិក្ខុនោះមិនទាន់បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ទាំងមានានុស័យរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ភវរាគានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ អវិជ្ជានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ ផ្កាភ្លើងក៏ខ្ទាតចេញរួចរលត់ទៅភ្លាម យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... រមែងបាននូវឧបេក្ខា។ ភិក្ខុនោះ មិនត្រេកអរក្នុងភព មិនត្រេកអរក្នុងសម្ភព រមែងឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាបទដ៏ស្ងប់ដ៏ឧត្តម ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ប៉ុន្តែ ព្រះនិព្វានបទនោះ ភិក្ខុនោះមិនទាន់បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ទាំងមានានុស័យរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ភវរាគានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ អវិជ្ជានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល ក៏យ៉ាងនោះឯង។ (១)»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះគឺ គិតថា “បើកម្មមិនមានហើយ អត្តភាពរបស់អាត្មាអញក៏មិនគប្បីមាន បើកម្មនឹងមិនមាន អត្តភាពរបស់អាត្មាអញក៏នឹងមិនមាន អាត្មាអញនឹងលះបង់នូវខន្ធដែលកំពុងមាន ដែលកំពុងប្រាកដ” ភិក្ខុនោះ រមែងបាននូវឧបេក្ខា។ ភិក្ខុនោះ មិនត្រេកអរក្នុងភព មិនត្រេកអរក្នុងសម្ភព រមែងឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាបទដ៏ស្ងប់ដ៏ឧត្តម ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ប៉ុន្តែ ព្រះនិព្វានបទនោះ ភិក្ខុនោះមិនទាន់បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ទាំងមានានុស័យរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ភវរាគានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ អវិជ្ជានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ ផ្កាភ្លើងក៏ខ្ទាតចេញ ហើយហោះឡើងទៅលើ រួចរលត់ទៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល ក៏យ៉ាងនោះឯង។ (២)»

‘‘Idha [Pg.451] pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā anupahacca talaṃ nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ ផ្កាភ្លើងក៏ខ្ទាតចេញ ហើយហោះឡើងទៅលើ មិនទាន់ធ្លាក់ដល់ដី ក៏រលត់ទៅក្នុងអាកាសនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអន្តរាបរិនិព្វាយីបុគ្គល ក៏យ៉ាងនោះឯង។ (៣)»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā upahacca talaṃ nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាឧបហច្ចបរិនិព្វាយីបុគ្គល (អ្នកបរិនិព្វានកាលកន្លងពាក់កណ្តាលអាយុទៅហើយ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ ផ្កាភ្លើងក៏ខ្ទាតចេញ ហើយហោះឡើងទៅលើ លុះធ្លាក់ប៉ះនឹងដី ទើបរលត់ទៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាឧបហច្ចបរិនិព្វាយីបុគ្គល ក៏យ៉ាងនោះឯង។ (៤)»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā paritte tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva parittaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā asaṅkhāraparinibbāyī hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល (អ្នកបរិនិព្វានដោយមិនបាច់ខំប្រឹងប្រែង)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ ផ្កាភ្លើងក៏ខ្ទាតចេញ ហើយហោះឡើងទៅលើ រួចធ្លាក់ទៅលើគំនរស្មៅបន្តិចបន្តួច ឬគំនរអុសបន្តិចបន្តួច ផ្កាភ្លើងនោះ ក៏បង្កើតជាភ្លើងផង បង្កើតជាផ្សែងផង ក្នុងគំនរស្មៅ ឬគំនរអុសនោះ លុះបង្កើតជាភ្លើង និងផ្សែងហើយ ក៏ឆេះបំផ្លាញគំនរស្មៅ ឬគំនរអុសបន្តិចបន្តួចនោះឲ្យអស់ទៅ រួចក៏រលត់ទៅឯង ព្រោះគ្មានគ្រឿងឆេះតទៅទៀត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ... បេ... ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង រមែងជាអសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល ក៏យ៉ាងនោះឯង។ (៥)»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā vipule tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva vipulaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu [Pg.452] evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sasaṅkhāraparinibbāyī hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះថា បើ (កម្មជាហេតុឲ្យកើតអត្តភាពក្នុងអតីត) មិនមានហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ (ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ) ក៏មិនមានដែរ...។ល។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ទើបជាសសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ (ដោយញញួរ) ស្រកាដែក ក៏របូតចេញ ហើយហោះឡើងទៅធ្លាក់លើគំនរស្មៅដ៏ធំ ឬគំនរឈើដ៏ធំ។ កំទេចភ្លើងនោះ ក៏បង្កើតភ្លើងផង បង្កើតផ្សែងផង ក្នុងគំនរស្មៅ ឬគំនរឈើនោះ លុះបង្កើតភ្លើង និងផ្សែងហើយ ក៏ឆេះបំផ្លាញគំនរស្មៅដ៏ធំ ឬគំនរឈើដ៏ធំនោះឲ្យអស់ទៅ ហើយក៏រលត់ទៅឯង ព្រោះគ្មានគ្រឿងឆេះតទៅទៀត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះថា បើមិនមានហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ ក៏មិនមានដែរ...។ល។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ទើបជាសសង្ខារបរិនិព្វាយីបុគ្គល ក៏យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammapaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa na sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, na sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Seyyathāpi, bhikkhave, divasaṃsantatte ayokapāle haññamāne papaṭikā nibbattitvā uppatitvā mahante tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nipateyya. Sā tattha aggimpi janeyya, dhūmampi janeyya, aggimpi janetvā dhūmampi janetvā tameva mahantaṃ tiṇapuñjaṃ vā kaṭṭhapuñjaṃ vā pariyādiyitvā gacchampi daheyya, dāyampi daheyya, gacchampi dahitvā dāyampi dahitvā haritantaṃ vā pathantaṃ vā selantaṃ vā udakantaṃ vā ramaṇīyaṃ vā bhūmibhāgaṃ āgamma anāhārā nibbāyeyya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – no cassa no ca me siyā…pe… so pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Imā kho, bhikkhave, satta purisagatiyo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះថា បើ (កម្មជាហេតុឲ្យកើតអត្តភាពក្នុងអតីត) មិនមានហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ (ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ) ក៏មិនមានដែរ បើ (កម្មជាហេតុឲ្យកើតអត្តភាពក្នុងអនាគត) មិនមានទៅហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ (ក្នុងអនាគត) ក៏នឹងមិនមានដែរ អ្វីដែលកំពុងមាន អ្វីដែលកើតមានហើយ អាត្មាអញនឹងលះបង់របស់នោះចោលចេញ ភិក្ខុនោះរមែងបាននូវឧបេក្ខា (វិបស្សនូបេក្ខាញាណ) យ៉ាងនេះ។ ភិក្ខុនោះ មិនត្រេកអរក្នុងភព មិនត្រេកអរក្នុងកំណើត រមែងឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាឋានដ៏ស្ងប់ដ៏ឧត្តម ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ។ តែថា ព្រះនិព្វាននោះ ភិក្ខុនោះមិនទាន់បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសព្វគ្រប់ឡើយ ទាំងមានានុស័យ ក៏ភិក្ខុនោះមិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ ភវរាគានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ អវិជ្ជានុស័យ ក៏មិនទាន់បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ដែរ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ទើបជាឧទ្ធំសោតបុគ្គល អ្នកទៅកាន់អកនិដ្ឋភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអំបែងដែកដែលក្តៅគគុកអស់មួយថ្ងៃ កាលបើគេដំ (ដោយញញួរ) ស្រកាដែក ក៏របូតចេញ ហើយហោះឡើងទៅធ្លាក់លើគំនរស្មៅដ៏ធំ ឬគំនរឈើដ៏ធំ។ កំទេចភ្លើងនោះ ក៏បង្កើតភ្លើងផង បង្កើតផ្សែងផង ក្នុងគំនរស្មៅ ឬគំនរឈើនោះ លុះបង្កើតភ្លើង និងផ្សែងហើយ ក៏ឆេះបំផ្លាញគំនរស្មៅដ៏ធំ ឬគំនរឈើដ៏ធំនោះឲ្យអស់ទៅ ហើយឆេះរាលដាលទៅដល់ព្រៃរបោះផង ឆេះរាលដាលទៅដល់ព្រៃធំផង លុះឆេះព្រៃរបោះ និងព្រៃធំនោះអស់ហើយ ក៏ទៅដល់ទីបំផុតនៃស្មៅស្រស់ ឬផ្លូវថ្នល់ ឬភ្នំថ្ម ឬទីបំផុតនៃទឹក ឬក៏ទីធ្លាដីដ៏គួរជាទីរីករាយ ហើយក៏រលត់ទៅឯង ព្រោះគ្មានគ្រឿងឆេះតទៅទៀត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះថា បើមិនមានហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ ក៏មិនមានដែរ...។ល។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ទើបជាឧទ្ធំសោតបុគ្គល អ្នកទៅកាន់អកនិដ្ឋភព ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបុរិសគតិទាំង ៧ យ៉ាង។»

‘‘Katamañca, bhikkhave, anupādāparinibbānaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ paṭipanno hoti – ‘no cassa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati, yadatthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahāmī’ti upekkhaṃ paṭilabhati. So bhave na rajjati, sambhave na rajjati, atthuttari padaṃ santaṃ sammappaññāya passati. Tañca khvassa padaṃ sabbena sabbaṃ sacchikataṃ hoti, tassa sabbena sabbaṃ mānānusayo pahīno hoti, sabbena sabbaṃ bhavarāgānusayo pahīno hoti, sabbena sabbaṃ avijjānusayo pahīno hoti. So āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anupādāparinibbānaṃ. Imā kho, bhikkhave, satta purisagatiyo anupādā ca parinibbāna’’nti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអនឧបាទាបរិនិព្វាន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះថា បើ (កម្មជាហេតុឲ្យកើតអត្តភាពក្នុងអតីត) មិនមានហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ (ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ) ក៏មិនមានដែរ បើ (កម្មជាហេតុឲ្យកើតអត្តភាពក្នុងអនាគត) មិនមានទៅហើយ (អត្តភាព) របស់អាត្មាអញ (ក្នុងអនាគត) ក៏នឹងមិនមានដែរ អ្វីដែលកំពុងមាន អ្វីដែលកើតមានហើយ អាត្មាអញនឹងលះបង់របស់នោះចោលចេញ ភិក្ខុនោះរមែងបាននូវឧបេក្ខា (វិបស្សនូបេក្ខាញាណ) យ៉ាងនេះ។ ភិក្ខុនោះ មិនត្រេកអរក្នុងភព មិនត្រេកអរក្នុងកំណើត រមែងឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាឋានដ៏ស្ងប់ដ៏ឧត្តម ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ព្រះនិព្វាននោះ ភិក្ខុនោះបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសព្វគ្រប់ហើយ ទាំងមានានុស័យ ក៏ភិក្ខុនោះបានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ ភវរាគានុស័យ ក៏បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ អវិជ្ជានុស័យ ក៏បានលះបង់ដោយសព្វគ្រប់ដែរ។ ភិក្ខុនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។ល។ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ (ដោយអរហត្តផល)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អនឧបាទាបរិនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបុរិសគតិ ៧ យ៉ាង និងអនឧបាទាបរិនិព្វាន។» (ចប់ សូត្រទី២)

3. Tissabrahmāsuttaṃ

៣. «តិស្សព្រហ្មសូត្រ»

56. Evaṃ [Pg.453] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’’ti. Aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’’ti. Idamavocuṃ tā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho tā devatā ‘‘samanuñño satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsu.

៥៦. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានទេវតាពីរអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងភ្នំគិជ្ឈកូដទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាទាំងនោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ទេវតាមួយអង្គបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនីទាំងឡាយនេះ រួចផុតចាកកិលេសហើយ»។ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនីទាំងឡាយនេះ រួចផុតចាកកិលេសដោយប្រពៃ គ្មានឧបាទិសេសសល់ឡើយ»។ ទេវតាទាំងនោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់អនុមោទនា។ គ្រានោះ ទេវតាទាំងនោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់អនុមោទនាហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។»

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, ekā devatā maṃ etadavoca – ‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’ti. Aparā devatā maṃ etadavoca – ‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’ti. Idamavocuṃ, bhikkhave, tā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsū’’ti.

«លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានទេវតាពីរអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងភ្នំគិជ្ឈកូដទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតាទាំងនោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ទេវតាមួយអង្គបាននិយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនីទាំងឡាយនេះ រួចផុតចាកកិលេសហើយ»។ ទេវតាមួយអង្គទៀត បាននិយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនីទាំងឡាយនេះ រួចផុតចាកកិលេសដោយប្រពៃ គ្មានឧបាទិសេសសល់ឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតាទាំងនោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ លុះនិយាយពាក្យនេះរួច ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង»។»

Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘katamesānaṃ kho devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrāpi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

«សម័យនោះឯង ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើទេវតាពួកណាខ្លះ ហ្ន៎ ដែលមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់"»? សម័យនោះឯង មានភិក្ខុមួយរូបឈ្មោះ តិស្សៈ ទើបតែធ្វើមរណកាលទៅថ្មីៗ ហើយបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកណាមួយ។ ក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ពួកព្រហ្មរមែងស្គាល់លោកយ៉ាងនេះថា «តិស្សព្រហ្ម មានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន»។»

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – gijjhakūṭe pabbate antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova [Pg.454] āgacchantaṃ. Disvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ, mārisa moggallāna! Cirassaṃ kho, mārisa moggallāna, imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca – ‘‘katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? ‘‘Brahmakāyikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏បាត់ខ្លួនពីភ្នំគិជ្ឈកូដ ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ យ៉ាងនោះឯង។ តិស្សព្រហ្មបានឃើញព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ និមន្តមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា «សូមនិមន្តមកចុះ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ការមករបស់លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ជាការមកដ៏ល្អហើយ! យូរណាស់ហើយ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ទើបតែធ្វើការមកក្នុងទីនេះ។ សូមគង់ចុះ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន នេះជាអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកហើយ»។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកនោះ។ ចំណែកឯតិស្សព្រហ្ម ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះតិស្សព្រហ្មអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានសួរយ៉ាងនេះថា «ម្នាលតិស្សៈ តើទេវតាពួកណាខ្លះ ដែលមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់"»? តិស្សព្រហ្មឆ្លើយថា «បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកា តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់"»។»

‘‘Sabbesaññeva kho, tissa, brahmakāyikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ brahmakāyikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកាទាំងអស់ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់" ដែរឬ? បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកាទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់

‘‘Ye kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā santuṭṭhā brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena santuṭṭhā, te uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānanti. Tesaṃ na evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā asantuṭṭhā, brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena asantuṭṭhā, te ca uttari nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānanti. Tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកាណា ដែលត្រេកអរតែនឹងអាយុរបស់ព្រហ្ម ត្រេកអរនឹងពណ៌សម្បុររបស់ព្រហ្ម ត្រេកអរនឹងសេចក្តីសុខរបស់ព្រហ្ម ត្រេកអរនឹងយសរបស់ព្រហ្ម ត្រេកអរនឹងភាពជាធំរបស់ព្រហ្ម ទេវតាទាំងនោះ រមែងមិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវធម៌ជាគ្រឿងរំដោះខ្លួនដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ឡើងទៅទៀតឡើយ។ ពួកទេវតាទាំងនោះ មិនមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់" នោះទេ។ ចំណែកឯពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកាណា ដែលមិនត្រេកអរនឹងអាយុរបស់ព្រហ្ម មិនត្រេកអរនឹងពណ៌សម្បុររបស់ព្រហ្ម មិនត្រេកអរនឹងសេចក្តីសុខរបស់ព្រហ្ម មិនត្រេកអរនឹងយសរបស់ព្រហ្ម មិនត្រេកអរនឹងភាពជាធំរបស់ព្រហ្ម ទេវតាទាំងនោះ រមែងដឹងច្បាស់តាមពិតនូវធម៌ជាគ្រឿងរំដោះខ្លួនដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ឡើងទៅទៀត។ ពួកទេវតាទាំងនោះ ទើបមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់"។»

‘‘Idha, mārisa moggallāna, bhikkhu ubhatobhāgavimutto hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā ubhatobhāgavimutto. Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā na naṃ dakkhanti devamanussā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna[Pg.455], tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាឧភតោភាគវិមុត្តបុគ្គល។ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងដឹងនូវភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «លោកម្ចាស់នេះ ជាឧភតោភាគវិមុត្តបុគ្គល។ រាងកាយរបស់លោកម្ចាស់នេះ ស្ថិតនៅដរាបណា ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ នឹងឃើញលោកដរាបនោះ លុះរាងកាយធ្លាយទៅ ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ នឹងមិនឃើញលោកទៀតឡើយ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់" សូម្បីយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu paññāvimutto hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā paññāvimutto. Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā na naṃ dakkhanti devamanussā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាបញ្ញាវិមុត្តបុគ្គល។ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងដឹងនូវភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «លោកម្ចាស់នេះ ជាបញ្ញាវិមុត្តបុគ្គល។ រាងកាយរបស់លោកម្ចាស់នេះ ស្ថិតនៅដរាបណា ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ នឹងឃើញលោកដរាបនោះ លុះរាងកាយធ្លាយទៅ ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ នឹងមិនឃើញលោកទៀតឡើយ»។ បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់" សូម្បីយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu kāyasakkhī hoti. Tamenaṃ devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā kāyasakkhī. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាកាយសក្ខីបុគ្គល។ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងដឹងនូវភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «លោកម្ចាស់នេះ ជាកាយសក្ខីបុគ្គល។ ធ្វើម្តេចហ្ន៎ លោកម្ចាស់នេះ កាលបើបានសេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏សមគួរ គប់រកនូវកល្យាណមិត្ត និងសម្របសម្រួលនូវឥន្ទ្រិយទាំងឡាយឲ្យស្មើគ្នា ក៏គប្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយអរហត្តផល ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍នោះ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះទៅហ្ន៎»។ បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "មានឧបាទិសេសសល់" ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសសល់ ក៏ដឹងថា "គ្មានឧបាទិសេសសល់" សូម្បីយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu diṭṭhippatto hoti…pe… saddhāvimutto hoti…pe… dhammānusārī hoti. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā dhammānusārī. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti.

«ម្នាលមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាទិដ្ឋិប្បត្តៈ...បេ... ជាសទ្ធាវិមុត្ត...បេ... ជាធម្មានុសារី។ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងដឹងនូវភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា “លោកម្ចាស់នេះ ជាធម្មានុសារី។ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់នេះ សេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏សមគួរ គប់រកនូវកល្យាណមិត្ត សម្របសម្រួលនូវឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ធ្វើម្តេចហ្ន៎ លោកម្ចាស់នេះ នឹងបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណវិសេសដ៏ក្រៃលែង ហើយចូលទៅដល់នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មាន ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ”។ ម្នាលមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ញាណរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងមានយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសៈ ថាជាបុគ្គលមានឧបាទិសេសៈ ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសៈ ថាជាបុគ្គលគ្មានឧបាទិសេសៈ” ដូច្នេះឯង។»

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – brahmaloke antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā [Pg.456] ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno yāvatako ahosi tissena brahmunā saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi.

«គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះភាសិតរបស់ទិស្សព្រហ្ម ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ យ៉ាងណាមិញ ព្រះមហាមោគ្គល្លាន ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក ទៅប្រាកដខ្លួននៅភ្នំគិជ្ឈកូដ យ៉ាងនោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ ជាមួយទិស្សព្រហ្ម ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។»

‘‘Na hi pana te, moggallāna, tisso brahmā sattamaṃ animittavihāriṃ puggalaṃ deseti’’. ‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo! Yaṃ bhagavā sattamaṃ animittavihāriṃ puggalaṃ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tena hi, moggallāna, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

«“ម្នាលមោគ្គល្លាន ទិស្សព្រហ្មមិនបានសម្តែងប្រាប់អ្នក នូវបុគ្គលទីប្រាំពីរ ដែលជាអ្នកសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយអនិមិត្តវិហារធម៌ទេឬ?” “បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឥឡូវនេះជាកាលគួរ បពិត្រព្រះសុគត ឥឡូវនេះជាកាលគួរ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ គប្បីសម្តែងនូវបុគ្គលទីប្រាំពីរ ដែលជាអ្នកសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយអនិមិត្តវិហារធម៌។ ភិក្ខុទាំងឡាយ បានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក។” “ម្នាលមោគ្គល្លាន បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។” ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា “ព្រះករុណា ព្រះអង្គ”។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖»

‘‘Idha, moggallāna, bhikkhu sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. Tamenaṃ te devā evaṃ jānanti – ‘ayaṃ kho āyasmā sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. Evaṃ kho, moggallāna, tesaṃ devānaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’’’ti. Tatiyaṃ.

«“ម្នាលមោគ្គល្លាន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តទាំងពួង ហើយចូលទៅដល់នូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងដឹងនូវភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា ‘លោកម្ចាស់នេះ មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តទាំងពួង ហើយចូលទៅដល់នូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ប្រសិនបើលោកម្ចាស់នេះ សេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏សមគួរ គប់រកនូវកល្យាណមិត្ត សម្របសម្រួលនូវឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ធ្វើម្តេចហ្ន៎ លោកម្ចាស់នេះ នឹងបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណវិសេសដ៏ក្រៃលែង ហើយចូលទៅដល់នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មាន ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ’។ ម្នាលមោគ្គល្លាន ញាណរបស់ពួកទេវតាទាំងនោះ តែងមានយ៉ាងនេះថា ‘បុគ្គលដែលមានឧបាទិសេសៈ ថាជាបុគ្គលមានឧបាទិសេសៈ ឬបុគ្គលដែលគ្មានឧបាទិសេសៈ ថាជាបុគ្គលគ្មានឧបាទិសេសៈ’ ដូច្នេះឯង។” (ចប់ សូត្រទី៣)។»

4. Sīhasenāpatisuttaṃ

៤. «សីហសេនាបតិសូត្រ»

57. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho sīho senāpati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sīho senāpati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā nu kho, bhante, sandiṭṭhikaṃ dānaphalaṃ paññāpetu’’nti?

៥៧. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះ សីហសេនាបតី បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសីហសេនាបតី អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គអាចនឹងបញ្ញត្តនូវផលនៃទាន ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង បានដែរឬទេ?”»

‘‘Tena hi, sīha, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, sīha, idha dve purisā – eko puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, eko puriso saddho dānapati [Pg.457] anuppadānarato. Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kaṃ nu kho arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampeyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti?

«“ម្នាលសីហៈ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរដេញដោលអ្នកក្នុងរឿងនេះវិញ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយយ៉ាងនោះចុះ។ ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ក្នុងលោកនេះ មានបុរសពីរនាក់ ម្នាក់ជាអ្នកគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេច ម្នាក់ទៀតជាអ្នកមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ។ ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ពួកព្រះអរហន្ត កាលបើនឹងអនុគ្រោះ តើគប្បីអនុគ្រោះដល់បុគ្គលណាជាមុន គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?”»

‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato taṃyeva arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampeyyuṃ’’.

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ហេតុអ្វីបានជាពួកព្រះអរហន្ត ត្រូវអនុគ្រោះដល់បុគ្គលនោះជាមុន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបពួកព្រះអរហន្ត គប្បីអនុគ្រោះដល់បុគ្គលនោះជាមុន។”»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kaṃ nu kho arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkameyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkamissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato taṃyeva arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkameyyuṃ’’.

«“ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ពួកព្រះអរហន្ត កាលបើនឹងចូលទៅរក តើគប្បីចូលទៅរកបុគ្គលណាជាមុន គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ហេតុអ្វីបានជាពួកព្រះអរហន្ត ត្រូវចូលទៅរកបុគ្គលនោះជាមុន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបពួកព្រះអរហន្ត គប្បីចូលទៅរកបុគ្គលនោះជាមុន។”»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇheyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhissanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇheyyuṃ’’’.

«“ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ពួកព្រះអរហន្ត កាលបើនឹងទទួលទាន តើគប្បីទទួលទានរបស់បុគ្គលណាជាមុន គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ហេតុអ្វីបានជាពួកព្រះអរហន្ត ត្រូវទទួលទានរបស់បុគ្គលនោះជាមុន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបពួកព្រះអរហន្ត គប្បីទទួលទានរបស់បុគ្គលនោះជាមុន។”»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā deseyyuṃ – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā desessanti! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā deseyyuṃ’’.

«“ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ពួកព្រះអរហន្ត កាលបើនឹងសម្តែងធម៌ តើគប្បីសម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលណាជាមុន គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ហេតុអ្វីបានជាពួកព្រះអរហន្ត ត្រូវសម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលនោះជាមុន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបពួកព្រះអរហន្ត គប្បីសម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលនោះជាមុន។”»

‘‘Taṃ [Pg.458] kiṃ maññasi, sīha, kassa nu kho kalyāṇo kittisaddo abbhuggaccheyya – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kintaṃ tassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchissati! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato tasseva kalyāṇo kittisaddo abbhuggaccheyya’’.

«“ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលណា តែងល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយទៅ គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ហេតុអ្វីបានជាកិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលនោះ នឹងល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយទៅបាន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបកិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់បុគ្គលនោះ ល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយទៅបាន។”»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, ko nu kho yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkameyya, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkameyya amaṅkubhūto – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kiṃ so yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkamissati, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamissati amaṅkubhūto! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato so yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkameyya, yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkameyya amaṅkubhūto’’.

«“ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច បុគ្គលណា កាលបើចូលទៅរកបរិស័ទណាមួយ ទោះជាខត្តិយបរិស័ទក្តី ព្រាហ្មណបរិស័ទក្តី គហបតិបរិស័ទក្តី សមណបរិស័ទក្តី តែងជាអ្នកក្លាហាន មិនអៀនអន់ ចូលទៅជិត គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ តើបុគ្គលនោះនឹងចូលទៅរកបរិស័ទណាមួយ ទោះជាខត្តិយបរិស័ទក្តី ព្រាហ្មណបរិស័ទក្តី គហបតិបរិស័ទក្តី សមណបរិស័ទក្តី ដោយភាពជាអ្នកក្លាហាន មិនអៀនអន់ ដូចម្តេចបាន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបបុគ្គលនោះ ចូលទៅរកបរិស័ទណាមួយ ទោះជាខត្តិយបរិស័ទក្តី ព្រាហ្មណបរិស័ទក្តី គហបតិបរិស័ទក្តី សមណបរិស័ទក្តី ដោយភាពជាអ្នកក្លាហាន មិនអៀនអន់បាន។”»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīha, ko nu kho kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya – ‘yo vā so puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, yo vā so puriso saddho dānapati anuppadānarato’’’ti? ‘‘Yo so, bhante, puriso assaddho maccharī kadariyo paribhāsako, kiṃ so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissati! Yo ca kho so, bhante, puriso saddho dānapati anuppadānarato so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyya’’.

«“ម្នាលសីហៈ អ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច បុគ្គលណា លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក គឺបុគ្គលដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ ឬក៏បុគ្គលដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗនោះ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលណាដែលគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេចនោះ តើបុគ្គលនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ដូចម្តេចបាន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះតែបុគ្គលណាដែលមានសទ្ធា ជាទានបតី ត្រេកអរក្នុងការបរិច្ចាគទានរឿយៗ ទើបបុគ្គលនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោកបាន។”»

‘‘Yānimāni, bhante, bhagavatā sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṃ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi. Ahampi etāni jānāmi. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, maṃ arahanto paṭhamaṃ anukampantā anukampanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, maṃ arahanto paṭhamaṃ upasaṅkamantā upasaṅkamanti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ arahanto paṭhamaṃ paṭiggaṇhantā paṭiggaṇhanti[Pg.459]. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ arahanto paṭhamaṃ dhammaṃ desentā desenti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati, mayhaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘sīho senāpati dāyako kārako saṅghupaṭṭhāko’ti. Ahaṃ, bhante, dāyako dānapati yaṃyadeva parisaṃ upasaṅkamāmi, yadi khattiyaparisaṃ…pe… yadi samaṇaparisaṃ visārado upasaṅkamāmi amaṅkubhūto. Yānimāni, bhante, bhagavatā sandiṭṭhikāni dānaphalāni akkhātāni, nāhaṃ ettha bhagavato saddhāya gacchāmi. Ahampi etāni jānāmi. Yañca kho maṃ, bhante, bhagavā evamāha – ‘dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatī’ti. Etāhaṃ na jānāmi, ettha ca panāhaṃ, bhagavato saddhāya gacchāmī’’ti. ‘‘Evametaṃ, sīha; evametaṃ, sīha! Dāyako, sīha, dānapati kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjatī’’ti. Catutthaṃ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ផលនៃទានដែលឃើញច្បាស់នឹងភ្នែកទាំងឡាយណា ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមែនជឿព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបដឹងនូវផលទាំងនោះឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ដឹងច្បាស់នូវផលទាំងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ តែងអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គមុនគេ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ តែងចូលទៅរកខ្ញុំព្រះអង្គមុនគេ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ តែងទទួលទានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមុនគេ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ តែងសម្ដែងធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គមុនគេ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ តែងល្បីខ្ចរខ្ចាយទៅយ៉ាងនេះថា "សីហសេនាបតី ជាទាយក ជាអ្នកធ្វើការងារ ជាអ្នកឧបដ្ឋាកព្រះសង្ឃ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី ចូលទៅរកបរិស័ទណាៗ ទោះជាខត្តិយបរិស័ទក្ដី...បេ... ទោះជាសមណបរិស័ទក្ដី តែងតែចូលទៅដោយក្លាហាន មិនមានទើសទាល់ឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ផលនៃទានដែលឃើញច្បាស់នឹងភ្នែកទាំងឡាយណា ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនមែនជឿព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបដឹងនូវផលទាំងនោះឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ដឹងច្បាស់នូវផលទាំងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចំណែកឯពាក្យណាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាចំពោះខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា "ម្នាលសីហៈ ទាយក ទានបតី លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក" ដូច្នេះ ពាក្យនេះខ្ញុំព្រះអង្គមិនទាន់ដឹងឡើយ តែខ្ញុំព្រះអង្គជឿព្រះដ៏មានព្រះភាគក្នុងរឿងនេះ»។ «យ៉ាងហ្នឹងហើយ សីហៈ យ៉ាងហ្នឹងហើយ សីហៈ! ម្នាលសីហៈ ទាយក ទានបតី លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។ ចប់ ទី៤។

5. Arakkheyyasuttaṃ

៥. អរក្ខេយ្យសូត្រ

58. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāgatassa arakkheyyāni, tīhi ca anupavajjo. Katamāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni? Parisuddhakāyasamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa kāyaduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhavacīsamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa vacīduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhamanosamācāro, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa manoduccaritaṃ yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Parisuddhājīvo, bhikkhave, tathāgato; natthi tathāgatassa micchāājīvo yaṃ tathāgato rakkheyya – ‘mā me idaṃ paro aññāsī’ti. Imāni cattāri tathāgatassa arakkheyyāni.

៥៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលតថាគតមិនត្រូវរក្សាការពារ មាន ៤ យ៉ាងនេះផង ធម៌ដែលអ្នកដទៃមិនអាចចោទប្រកាន់បាន ដោយហេតុ ៣ យ៉ាងផង។ ធម៌ដែលតថាគតមិនត្រូវរក្សាការពារ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមានកាយសមាចារដ៏បរិសុទ្ធ កាយទុច្ចរិតណាមួយដែលតថាគតត្រូវរក្សាការពារ ដោយគិតថា "កុំឲ្យអ្នកដទៃដឹងនូវកាយទុច្ចរិតនេះរបស់អាត្មាឡើយ" ដូច្នេះ មិនមានដល់តថាគតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមានវចីសមាចារដ៏បរិសុទ្ធ វចីទុច្ចរិតណាមួយដែលតថាគតត្រូវរក្សាការពារ ដោយគិតថា "កុំឲ្យអ្នកដទៃដឹងនូវវចីទុច្ចរិតនេះរបស់អាត្មាឡើយ" ដូច្នេះ មិនមានដល់តថាគតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមានមនោសមាចារដ៏បរិសុទ្ធ មនោទុច្ចរិតណាមួយដែលតថាគតត្រូវរក្សាការពារ ដោយគិតថា "កុំឲ្យអ្នកដទៃដឹងនូវមនោទុច្ចរិតនេះរបស់អាត្មាឡើយ" ដូច្នេះ មិនមានដល់តថាគតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមានអាជីវៈដ៏បរិសុទ្ធ មិច្ឆាអាជីវៈណាមួយដែលតថាគតត្រូវរក្សាការពារ ដោយគិតថា "កុំឲ្យអ្នកដទៃដឹងនូវមិច្ឆាអាជីវៈនេះរបស់អាត្មាឡើយ" ដូច្នេះ មិនមានដល់តថាគតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះជាធម៌ដែលតថាគតមិនត្រូវរក្សាការពារ ៤ យ៉ាង។

‘‘Katamehi tīhi anupavajjo? Svākkhātadhammo, bhikkhave, tathāgato. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi tvaṃ na svākkhātadhammo’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave[Pg.460], nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

«តថាគតជាអ្នកដែលគេមិនអាចចោទប្រកាន់បាន ដោយហេតុ ៣ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតជាអ្នកសម្ដែងធម៌ទុកល្អហើយ។ ក្នុងធម៌ដែលតថាគតសម្ដែងទុកល្អហើយនោះ តថាគតមិនដែលឃើញហេតុណាមួយ ដែលសមណៈក្ដី ព្រាហ្មណ៍ក្ដី ទេវតាក្ដី មារក្ដី ព្រហ្មដី ឬនរណាមួយក្នុងលោក នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ថា "ព្រះអង្គសម្ដែងធម៌មិនល្អឡើយ" ដូច្នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអាត្មាមិនឃើញហេតុនោះ ទើបអាត្មាដល់នូវសេចក្ដីក្សេម ដល់នូវសេចក្ដីមិនមានភ័យ ដល់នូវសេចក្ដីក្លាហាន រស់នៅជាសុខ។

‘‘Supaññattā kho pana me, bhikkhave, sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā mama sāvakā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi te na supaññattā sāvakānaṃ nibbānagāminī paṭipadā. Yathāpaṭipannā tava sāvakā āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharantī’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បដិបទាដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ដែលតថាគតបានបញ្ញត្តទុកល្អហើយដល់សាវកទាំងឡាយ។ សាវកទាំងឡាយរបស់តថាគត កាលបើប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវតាមបដិបទានោះហើយ តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ ក្នុងបដិបទានោះ តថាគតមិនដែលឃើញហេតុណាមួយ ដែលសមណៈក្ដី ព្រាហ្មណ៍ក្ដី ទេវតាក្ដី មារក្ដី ព្រហ្មដី ឬនរណាមួយក្នុងលោក នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ថា "បដិបទាដំណើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ដែលព្រះអង្គបញ្ញត្តទុកល្អហើយដល់សាវកទាំងឡាយ មិនមែនជាបដិបទាល្អឡើយ ដែលថា សាវកទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ កាលបើប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវតាមបដិបទានោះហើយ តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់... សម្រេចសម្រាន្តនៅ" ដូច្នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអាត្មាមិនឃើញហេតុនោះ ទើបអាត្មាដល់នូវសេចក្ដីក្សេម ដល់នូវសេចក្ដីមិនមានភ័យ ដល់នូវសេចក្ដីក្លាហាន រស់នៅជាសុខ។

‘‘Anekasatā kho pana me, bhikkhave, sāvakaparisā āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharanti. Tatra vata maṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṃ sahadhammena paṭicodessati – ‘itipi te na anekasatā sāvakaparisā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’ti. Nimittametaṃ, bhikkhave, na samanupassāmi. Etamahaṃ, bhikkhave, nimittaṃ asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi. Imehi tīhi anupavajjo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សាវកបរិស័ទរបស់តថាគតជាច្រើនរយរូប តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ (ដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ)។ ក្នុងសាវកបរិស័ទនោះ តថាគតមិនដែលឃើញហេតុណាមួយ ដែលសមណៈក្ដី ព្រាហ្មណ៍ក្ដី ទេវតាក្ដី មារក្ដី ព្រហ្មដី ឬនរណាមួយក្នុងលោក នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ថា "សាវកបរិស័ទរបស់ព្រះអង្គជាច្រើនរយរូប មិនមែនធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឡើយ" ដូច្នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអាត្មាមិនឃើញហេតុនោះ ទើបអាត្មាដល់នូវសេចក្ដីក្សេម ដល់នូវសេចក្ដីមិនមានភ័យ ដល់នូវសេចក្ដីក្លាហាន រស់នៅជាសុខ។ តថាគតជាអ្នកដែលគេមិនអាចចោទប្រកាន់បាន ដោយហេតុ ៣ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāgatassa arakkheyyāni, imehi ca tīhi anupavajjo’’ti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះជាធម៌ដែលតថាគតមិនត្រូវរក្សាការពារ ៤ យ៉ាងនេះផង តថាគតជាអ្នកដែលគេមិនអាចចោទប្រកាន់បាន ដោយហេតុ ៣ យ៉ាងនេះផង»។ ចប់ ទី៥។

6. Kimilasuttaṃ

៦. កិមិលសូត្រ

59. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti?

៥៩. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃរាំង ជិតក្រុងកិមិលា។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាកិមិលៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអាយស្មាកិមិលៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះសទ្ធម៌មិនឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង កាលបើព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ?»

‘‘Idha[Pg.461], kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, samādhismiṃ agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti.

«ម្នាលកិមិលៈ ក្នុងលោកនេះ កាលបើព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ពួកភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា តែងរស់នៅដោយមិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងសមាធិ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ។ ម្នាលកិមិលៈ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះសទ្ធម៌មិនឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង កាលបើព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ»។

‘‘Ko pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, samādhismiṃ sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះសទ្ធម៌ឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង កាលបើព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ?» «ម្នាលកិមិលៈ ក្នុងលោកនេះ កាលបើព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ពួកភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា តែងរស់នៅដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងសមាធិ ដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ ដោយគោរព ដោយកោតក្រែងក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ។ ម្នាលកិមិលៈ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យព្រះសទ្ធម៌ឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង កាលបើព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ»។ ចប់ ទី៦។

7. Sattadhammasuttaṃ

៧. សត្តធម្មសូត្រ

60. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyya. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, sīlavā hoti, bahussuto hoti, paṭisallīno hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja vihareyyā’’ti. Sattamaṃ.

៦០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង មិនយូរប៉ុន្មាន តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានសីល ១ ជាពហុស្សូត ១ ជាអ្នកចូលចិត្តសម្ងំនៅម្នាក់ឯង ១ ជាអ្នកមានសេចក្ដីព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ១ ជាអ្នកមានស្មារតី ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង មិនយូរប៉ុន្មាន តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ»។ ចប់ ទី៧។

8. Pacalāyamānasuttaṃ

៨. បចលាយមានសូត្រ

61. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno magadhesu kallavāḷaputtagāme pacalāyamāno nisinno [Pg.462] hoti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ magadhesu kallavāḷaputtagāme pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Disvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – bhaggesu susumāragire bhesakaḷāvane migadāye antarahito magadhesu kallavāḷaputtagāme āyasmato mahāmoggallānassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca –

៦១. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងស៊ុស៊ុមារគិរៈ ក្នុងដែនភគ្គៈ។ សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មាមហាមោគ្គល្លាន អង្គុយងងុយដេកនៅក្នុងភូមិកល្លវាឡបុត្តៈ ក្នុងដែនមគធៈ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានទតឃើញព្រះអាយស្មាមហាមោគ្គល្លាន អង្គុយងងុយដេកនៅក្នុងភូមិកល្លវាឡបុត្តៈ ក្នុងដែនមគធៈ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏បាត់ព្រះកាយពីភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងស៊ុស៊ុមារគិរៈ ក្នុងដែនភគ្គៈ ទៅប្រាកដចំពោះមុខព្រះអាយស្មាមហាមោគ្គល្លាន ក្នុងភូមិកល្លវាឡបុត្តៈ ក្នុងដែនមគធៈ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ លុះគង់ហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកាចំពោះព្រះអាយស្មាមហាមោគ្គល្លាន យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Pacalāyasi no tvaṃ, moggallāna, pacalāyasi no tvaṃ, moggallānā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Tasmātiha, moggallāna, yathāsaññissa te viharato taṃ middhaṃ okkamati, taṃ saññaṃ mā manasākāsi, taṃ saññaṃ mā bahulamakāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, moggallāna, vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha’’.

«ម្នាលមោគ្គល្លាន អ្នកងងុយដេកឬ ម្នាលមោគ្គល្លាន អ្នកងងុយដេកឬ?» «យ៉ាងហ្នឹងហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលមោគ្គល្លាន ព្រោះហេតុនោះ កាលបើអ្នកមានសេចក្ដីសម្គាល់ (សញ្ញា) យ៉ាងណា ហើយសេចក្ដីងងុយដេក (មិទ្ធៈ) នោះចូលមកគ្របដណ្ដប់ អ្នកកុំធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសញ្ញានោះ កុំធ្វើសញ្ញានោះឲ្យច្រើនឡើយ។ ម្នាលមោគ្គល្លាន ហេតុនេះតែងមាន កាលបើអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះ សេចក្ដីងងុយដេកនោះ នឹងលះបង់ចេញបាន»។

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakkeyyāsi anuvicāreyyāsi, manasā anupekkheyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.

«ម្នាលមោគ្គល្លាន បើកាលណាអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះហើយ សេចក្ដីងងុយដេកនោះនៅតែមិនលះបង់ចេញទេ ពេលនោះ អ្នកត្រូវត្រិះរិះ ពិចារណា ពិនិត្យមើលដោយចិត្ត នូវធម៌តាមដែលបានស្ដាប់មក តាមដែលបានរៀនសូត្រមក។ ម្នាលមោគ្គល្លាន ហេតុនេះតែងមាន កាលបើអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះ សេចក្ដីងងុយដេកនោះ នឹងលះបង់ចេញបាន»។

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ kareyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.

«ម្នាលមោគ្គល្លាន បើកាលណាអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះហើយ សេចក្ដីងងុយដេកនោះនៅតែមិនលះបង់ចេញទេ ពេលនោះ អ្នកត្រូវសូត្រធម៌តាមដែលបានស្ដាប់មក តាមដែលបានរៀនសូត្រមក ដោយពិស្ដារ។ ម្នាលមោគ្គល្លាន ហេតុនេះតែងមាន កាលបើអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះ សេចក្ដីងងុយដេកនោះ នឹងលះបង់ចេញបាន»。

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, ubho kaṇṇasotāni āviñcheyyāsi, pāṇinā gattāni anumajjeyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.

«ម្នាលមោគ្គល្លាន បើកាលណាអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះហើយ សេចក្ដីងងុយដេកនោះនៅតែមិនលះបង់ចេញទេ ពេលនោះ អ្នកត្រូវទាញស្លឹកត្រចៀកទាំងពីរ ឬយកដៃអង្អែលស្ទាបសរីរាង្គកាយ។ ម្នាលមោគ្គល្លាន ហេតុនេះតែងមាន កាលបើអ្នករស់នៅយ៉ាងនេះ សេចក្ដីងងុយដេកនោះ នឹងលះបង់ចេញបាន»។

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, uṭṭhāyāsanā udakena akkhīni anumajjitvā disā anuvilokeyyāsi[Pg.463], nakkhattāni tārakarūpāni ullokeyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.

«មោគ្គល្លាន បើកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះហើយ មិនអាចលះបង់សេចក្ដីងងុយនោះបានទេ មោគ្គល្លាន បើដូច្នោះ អ្នកត្រូវក្រោកឡើងពីអាសនៈ យកទឹកមកលុបលាងភ្នែក ក្រឡេកមើលទិសទាំងឡាយ សម្លឹងមើលផ្កាយ និងក្រុមផ្កាយទាំងឡាយ។ ហេតុនេះរមែងមានជាប្រាកដ គឺកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះ សេចក្ដីងងុយនោះនឹងត្រូវលះបង់បាន។»

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, ālokasaññaṃ manasi kareyyāsi, divāsaññaṃ adhiṭṭhaheyyāsi – yathā divā tathā rattiṃ yathā rattiṃ tathā divā. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveyyāsi. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.

«មោគ្គល្លាន បើកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះហើយ មិនអាចលះបង់សេចក្ដីងងុយនោះបានទេ មោគ្គល្លាន បើដូច្នោះ អ្នកត្រូវធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវអាលោកសញ្ញា (សេចក្ដីសម្គាល់ក្នុងពន្លឺ) ត្រូវអធិដ្ឋាននូវទិវាសញ្ញា (សេចក្ដីសម្គាល់ក្នុងវេលាថ្ងៃ) ថា ថ្ងៃយ៉ាងណា យប់យ៉ាងនោះ យប់យ៉ាងណា ថ្ងៃយ៉ាងនោះ។ អ្នកត្រូវចម្រើនចិត្តដែលមានពន្លឺភ្លឺស្វាង ដោយចិត្តដែលបើកចំហ មិនមានអ្វីគ្របដណ្ដប់ឡើយ។ ហេតុនេះរមែងមានជាប្រាកដ គឺកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះ សេចក្ដីងងុយនោះនឹងត្រូវលះបង់បាន។»

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, pacchāpuresaññī caṅkamaṃ adhiṭṭhaheyyāsi antogatehi indriyehi abahigatena mānasena. Ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha.

«មោគ្គល្លាន បើកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះហើយ មិនអាចលះបង់សេចក្ដីងងុយនោះបានទេ មោគ្គល្លាន បើដូច្នោះ អ្នកត្រូវអធិដ្ឋាននូវចង្ក្រម ដោយមានសេចក្ដីសម្គាល់ក្នុងទីខាងក្រោយ និងទីខាងមុខ មានឥន្ទ្រិយទាំងឡាយតម្រង់ទៅក្នុង មានចិត្តមិនរាយមាយទៅខាងក្រៅឡើយ។ ហេតុនេះរមែងមានជាប្រាកដ គឺកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះ សេចក្ដីងងុយនោះនឹងត្រូវលះបង់បាន។»

‘‘No ce te evaṃ viharato taṃ middhaṃ pahīyetha, tato tvaṃ, moggallāna, dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeyyāsi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Paṭibuddhena ca te, moggallāna, khippaññeva paccuṭṭhātabbaṃ – ‘na seyyasukhaṃ na passasukhaṃ na middhasukhaṃ anuyutto viharissāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ.

«មោគ្គល្លាន បើកាលដែលអ្នកនៅដោយវិហារធម៌បែបនេះហើយ មិនអាចលះបង់សេចក្ដីងងុយនោះបានទេ មោគ្គល្លាន បើដូច្នោះ អ្នកត្រូវសម្រេចសីហសេយ្យា (ការដេកបែបសត្វសីហៈ) ដោយចំហៀងខ្លួនខាងស្តាំ តម្រួតជើងលើជើង មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវឧដ្ឋានសញ្ញា (សេចក្ដីសម្គាល់ក្នុងការក្រោកឡើង)។ មោគ្គល្លាន កាលបើអ្នកភ្ញាក់ឡើង ត្រូវតែក្រោកឡើងជាប្រញាប់ ដោយគិតថា ”អាត្មាអញ នឹងមិនវង្វេងជាប់នឹងសេចក្ដីសុខក្នុងការដេក មិនវង្វេងជាប់នឹងសេចក្ដីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន មិនវង្វេងជាប់នឹងសេចក្ដីសុខក្នុងការលក់ឡើយ“។ មោគ្គល្លាន អ្នកត្រូវសិក្សាដោយវិធីយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Tasmātiha, moggallāna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na uccāsoṇḍaṃ paggahetvā kulāni upasaṅkamissāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ. Sace, moggallāna, bhikkhu uccāsoṇḍaṃ paggahetvā kulāni upasaṅkamati, santi hi, moggallāna, kulesu kiccakaraṇīyāni. Yehi manussā āgataṃ bhikkhuṃ na manasi karonti, tatra bhikkhussa evaṃ hoti – ‘kosu nāma idāni maṃ imasmiṃ kule paribhindi, virattarūpā dānime mayi manussā’ti. Itissa alābhena maṅkubhāvo, maṅkubhūtassa uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā.

«មោគ្គល្លាន ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញ នឹងមិនលើកប្រមោយគឺមានះដ៏ខ្ពស់ ហើយចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយឡើយ“។ មោគ្គល្លាន អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ មោគ្គល្លាន បើភិក្ខុលើកប្រមោយគឺមានះដ៏ខ្ពស់ ហើយចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ មោគ្គល្លាន ព្រោះថា ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ រមែងមានកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ。 ព្រោះតែកិច្ចការទាំងនោះ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មិនបានធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវភិក្ខុដែលមកដល់ ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះរមែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”តើនរណាណ៎ះ ញុះញង់អាត្មាអញក្នុងត្រកូលនេះ ពេលនេះ មនុស្សទាំងឡាយនេះ ហាក់ដូចជាមានចិត្តឃ្លាតឆ្ងាយពីអាត្មាអញហើយ“។ កាលបើភិក្ខុនោះមិនបានលាភ ព្រោះការមិនបានលាភនោះ ក៏កើតសេចក្ដីអាក់អន់ចិត្ត កាលបើមានសេចក្ដីអាក់អន់ចិត្តហើយ ក៏កើតសេចក្ដីរាយមាយ កាលបើមានសេចក្ដីរាយមាយហើយ ក៏គ្មានសេចក្ដីសង្រួម កាលបើគ្មានសេចក្ដីសង្រួមហើយ ចិត្តក៏រមែងឃ្លាតឆ្ងាយពីសមាធិ។»

‘‘Tasmātiha, moggallāna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na viggāhikakathaṃ kathessāmī’ti. Evañhi te, moggallāna, sikkhitabbaṃ. Viggāhikāya, moggallāna, kathāya sati [Pg.464] kathābāhullaṃ pāṭikaṅkhaṃ, kathābāhulle sati uddhaccaṃ, uddhatassa asaṃvaro, asaṃvutassa ārā cittaṃ samādhimhā. Nāhaṃ, moggallāna, sabbeheva saṃsaggaṃ vaṇṇayāmi. Na panāhaṃ, moggallāna, sabbeheva saṃsaggaṃ na vaṇṇayāmi. Sagahaṭṭhapabbajitehi kho ahaṃ, moggallāna, saṃsaggaṃ na vaṇṇayāmi. Yāni ca kho tāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni tathārūpehi senāsanehi saṃsaggaṃ vaṇṇayāmī’’ti.

«មោគ្គល្លាន ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា ”អាត្មាអញ នឹងមិននិយាយពាក្យទាស់ទែងគ្នាឡើយ“។ មោគ្គល្លាន អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង。 មោគ្គល្លាន កាលបើមានពាក្យទាស់ទែងគ្នា សេចក្ដីនិយាយច្រើនរមែងកើតមាន កាលបើមានសេចក្ដីនិយាយច្រើន សេចក្ដីរាយមាយរមែងកើតមាន កាលបើមានសេចក្ដីរាយមាយ សេចក្ដីមិនសង្រួមរមែងកើតមាន កាលបើមិនសង្រួម ចិត្តក៏រមែងឃ្លាតឆ្ងាយពីសមាធិ។ មោគ្គល្លាន តថាគតមិនសរសើរការសេពគប់ជាមួយមនុស្សទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែតថាគតក៏មិនមែនមិនសរសើរការសេពគប់ជាមួយមនុស្សទាំងអស់នោះដែរ។ មោគ្គល្លាន តថាគតមិនសរសើរការច្រឡូកច្រឡំដោយគ្រហស្ថ និងបព្វជិតទាំងឡាយឡើយ។ ចំណែកសេនាសនៈទាំងឡាយណា ដែលមានសំឡេងតិច មិនមានសំឡេងគឹកកង មានខ្យល់ស្ងាត់ចាកមនុស្ស ជាទីកំបាំងភ្នែកមនុស្ស គួរដល់ការសម្ងំនៅ តថាគតសរសើរការសេពគប់នឹងសេនាសនៈមានសភាពបែបនោះឯង។»

Evaṃ vutte āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti?

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដោយហេតុប៉ុន្មានណ៎ះ ភិក្ខុឈ្មោះថា រួចផុតហើយដោយការអស់ទៅនៃតណ្ហាដោយសង្ខេប ជាអ្នកមានទីបំផុតដ៏ក្រៃលែង មានធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ក្រៃលែង មានព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏ក្រៃលែង មានការសម្រេចចុងក្រោយដ៏ក្រៃលែង ជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតជាងទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ?»

‘‘Idha, moggallāna, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti; evañcetaṃ, moggallāna, bhikkhuno sutaṃ hoti – ‘sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyā’ti. So sabbaṃ dhammaṃ abhijānāti, sabbaṃ dhammaṃ abhiññāya sabbaṃ dhammaṃ parijānāti. Sabbaṃ dhammaṃ pariññāya yaṃkiñci vedanaṃ vediyati sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā. So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharati, virāgānupassī viharati, nirodhānupassī viharati, paṭinissaggānupassī viharati. So tāsu vedanāsu aniccānupassī viharanto virāgānupassī viharanto nirodhānupassī viharanto paṭinissaggānupassī viharanto na kiñci loke upādiyati, anupādiyaṃ na paritassati, aparitassaṃ paccattaṃyeva parinibbāyati. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. Ettāvatā kho, moggallāna, bhikkhu saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hoti accantaniṭṭho accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussāna’’nti. Aṭṭhamaṃ.

«មោគ្គល្លាន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានឮថា ”ធម៌ទាំងពួង មិនគួរប្រកាន់មាំឡើយ“ មោគ្គល្លាន កាលបើភិក្ខុបានឮយ៉ាងនេះថា ”ធម៌ទាំងពួង មិនគួរប្រកាន់មាំឡើយ“ ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងពួង លុះដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងពួងហើយ រមែងកំណត់ដឹងនូវធម៌ទាំងពួង លុះកំណត់ដឹងនូវធម៌ទាំងពួងហើយ កាលបើបានទទួលរងនូវវេទនាណាមួយ ជាសុខក្តី ជាទុក្ខក្តី មិនមែនទុក្ខមិនមែនសុខក្តី ភិក្ខុនោះ រមែងពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីមិនទៀងក្នុងវេទនាទាំងឡាយនោះ ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រាសចាកតម្រេកក្នុងវេទនាទាំងឡាយនោះ ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីរលត់ក្នុងវេទនាទាំងឡាយនោះ ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីរលាស់ចោលក្នុងវេទនាទាំងឡាយនោះ។ កាលបើភិក្ខុនោះ ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីមិនទៀង ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីប្រាសចាកតម្រេក ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីរលត់ ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវសេចក្ដីរលាស់ចោលក្នុងវេទនាទាំងឡាយនោះ ក៏មិនប្រកាន់មាំនូវអ្វីៗ ក្នុងលោកឡើយ កាលបើមិនប្រកាន់មាំ ក៏មិនតក់ស្លុត កាលបើមិនតក់ស្លុត ក៏រមែងរលត់ទុក្ខ (បរិនិព្វាន) ចំពោះខ្លួនឯងតែម្ដង។ ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់ថា ”ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលត្រូវធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ“។ មោគ្គល្លាន ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង ភិក្ខុឈ្មោះថា រួចផុតហើយដោយការអស់ទៅនៃតណ្ហាដោយសង្ខេប ជាអ្នកមានទីបំផុតដ៏ក្រៃលែង មានធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ក្រៃលែង មានព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏ក្រៃលែង មានការសម្រេចចុងក្រោយដ៏ក្រៃលែង ជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតជាងទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ។» (ចប់ សូត្រទី ៨)

9. Mettasuttaṃ

៩. មេត្តាសូត្រ

62. ‘‘Mā[Pg.465], bhikkhave, puññānaṃ bhāyittha. Sukhassetaṃ, bhikkhave, adhivacanaṃ yadidaṃ puññāni. Abhijānāmi kho panāhaṃ, bhikkhave, dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ dīgharattaṃ iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ vipākaṃ paccanubhūtaṃ. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvesiṃ. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvetvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe nayimaṃ lokaṃ punāgamāsiṃ. Saṃvaṭṭamāne sudāhaṃ, bhikkhave, loke ābhassarūpago homi, vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjāmi.

៦២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយកុំខ្លាចចំពោះបុណ្យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា បុណ្យ នេះ ជាឈ្មោះនៃសេចក្ដីសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតដឹងច្បាស់នូវផលវិបាកនៃបុណ្យទាំងឡាយ ដែលតថាគតបានធ្វើអស់កាលជាយូរអង្វែង ជាផលជាទីប្រាថ្នា ជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត ដែលតថាគតបានទទួលរងអស់កាលជាយូរអង្វែង។ តថាគតបានចម្រើនមេត្តាចិត្តអស់ប្រាំពីរឆ្នាំ។ លុះតថាគតបានចម្រើនមេត្តាចិត្តអស់ប្រាំពីរឆ្នាំហើយ ក៏មិនបានមកកាន់លោកនេះវិញ អស់វដ្តកប្បដ៏រលាយ និងកប្បដ៏កកើតឡើងវិញ ចំនួនប្រាំពីរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលលោកកំពុងរលាយទៅ តថាគតក៏បានទៅកើតក្នុងអាភស្សរព្រហ្មលោក កាលដែលលោកកំពុងកកើតឡើងវិញ តថាគតក៏បានទៅកើតក្នុងព្រហ្មវិមានដ៏ទទេស្ងាត់។»

‘‘Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī. Chattiṃsakkhattuṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, sakko ahosiṃ devānamindo; anekasatakkhattuṃ rājā ahosiṃ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Tassa mayhaṃ, bhikkhave, imāni satta ratanāni ahesuṃ, seyyathidaṃ – cakkaratanaṃ, hatthiratanaṃ, assaratanaṃ, maṇiratanaṃ, itthiratanaṃ, gahapatiratanaṃ, pariṇāyakaratanameva sattamaṃ. Parosahassaṃ kho pana me, bhikkhave, puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi’’nti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងព្រហ្មលោកនោះ តថាគតបានធ្វើជាព្រហ្ម ជាមហាព្រហ្ម ជាធំ មិនមាននរណាគ្របសង្កត់បាន ជាអ្នកឃើញច្បាស់នូវអត្ថទាំងពួង ជាអ្នកមានអំណាចផ្សាយទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានធ្វើជាព្រះសក្កៈជាទេវរាជអស់សាមសិបប្រាំមួយដង បានធ្វើជាព្រះរាជាចក្រពត្តិ ជាធំក្នុងទ្វីបទាំងបួន ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម ធ្វើឲ្យជនបទមានសេចក្ដីមាំមួន ប្រកបដោយរតនៈប្រាំពីរប្រការ អស់ច្រើនរយដង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រតនៈទាំងប្រាំពីរប្រការនេះ រមែងកើតមានដល់តថាគត គឺ ចក្ររតនៈ ហត្ថិរតនៈ អស្សរតនៈ មណិរតនៈ ឥត្ថិរតនៈ គហបតីរតនៈ និងបរិណាយករតនៈជាទីប្រាំពីរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមានបុត្រច្រើនជាងមួយពាន់នាក់ សុទ្ធតែជាអ្នកក្លាហាន មានសរីរាង្គសមជាអ្នកមានព្យាយាម អាចកម្ចាត់បង់នូវសត្រូវទាំងឡាយបាន។ តថាគតនោះ បានគ្រប់គ្រងផែនដីនេះ មានមហាសមុទ្រជាទីបំផុត ដោយធម៌ មិនបាច់ប្រើអាជ្ញា មិនបាច់ប្រើគ្រឿងសាស្ត្រាវុធឡើយ។»

‘‘Passa puññānaṃ vipākaṃ, kusalānaṃ sukhesino ;

Mettaṃ cittaṃ vibhāvetvā, satta vassāni bhikkhavo ;

Sattasaṃvaṭṭavivaṭṭakappe, nayimaṃ lokaṃ punāgamiṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកដែលស្វែងរកសេចក្ដីសុខ ចូរមើលផលវិបាកនៃបុណ្យ និងកុសលទាំងឡាយចុះ តថាគតបានចម្រើនមេត្តាចិត្តអស់ប្រាំពីរឆ្នាំ ហើយមិនបានមកកាន់លោកនេះវិញ អស់វដ្តកប្បដ៏រលាយ និងកប្បដ៏កកើតឡើងវិញ ចំនួនប្រាំពីរឡើយ។»

‘‘Saṃvaṭṭamāne lokamhi, homi ābhassarūpago;

Vivaṭṭamāne lokasmiṃ, suññabrahmūpago ahuṃ.

«កាលដែលលោកកំពុងរលាយទៅ តថាគតបានទៅកើតក្នុងអាភស្សរព្រហ្មលោក កាលដែលលោកកំពុងកកើតឡើងវិញ តថាគតបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកដ៏ទទេស្ងាត់。»

‘‘Sattakkhattuṃ mahābrahmā, vasavattī tadā ahuṃ;

Chattiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ.

«ក្នុងកាលនោះ តថាគតបានធ្វើជាមហាព្រហ្ម មានអំណាចផ្សាយទៅ អស់ប្រាំពីរដង បានធ្វើជាព្រះសក្កៈជាទេវរាជ គ្រប់គ្រងទេវលោក អស់សាមសិបប្រាំមួយដង។»

‘‘Cakkavattī [Pg.466] ahuṃ rājā, jambumaṇḍassa issaro;

Muddhāvasitto khattiyo, manussādhipatī ahuṃ.

«តថាគតបានធ្វើជាព្រះរាជាចក្រពត្តិ ជាធំក្នុងជម្ពូទ្វីប ជាក្សត្រដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ជាអធិបតីលើមនុស្សទាំងឡាយ។»

‘‘Adaṇḍena asatthena, vijeyya pathaviṃ imaṃ;

Asāhasena kammena, samena anusāsi taṃ.

«តថាគតបានឈ្នះផែនដីនេះ ដោយមិនបាច់ប្រើអាជ្ញា មិនបាច់ប្រើគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ បានគ្រប់គ្រងផែនដីនោះដោយធម៌ មិនមែនដោយអំពើហិង្សាឡើយ។»

‘‘Dhammena rajjaṃ kāretvā, asmiṃ pathavimaṇḍale;

Mahaddhane mahābhoge, aḍḍhe ajāyihaṃ kule.

«លុះតថាគតបានសោយរាជ្យដោយធម៌ ក្នុងមណ្ឌលផែនដីនេះហើយ ក៏បានទៅកើតក្នុងត្រកូលដ៏ស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន។»

‘‘Sabbakāmehi sampanne, ratanehi ca sattahi;

Buddhā saṅgāhakā loke, tehi etaṃ sudesitaṃ.

«ប្រកបដោយកាមទាំងពួង និងរតនៈទាំងប្រាំពីរប្រការ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយដែលជាអ្នកសង្គ្រោះលោក ទ្រង់បានសម្តែងទុកល្អហើយ នូវធម៌នោះ។»

‘‘Eso hetu mahantassa, pathabyo me na vipajjati ;

Pahūtavittūpakaraṇo, rājā hoti patāpavā.

«...នេះជាហេតុនាំមកនូវសេចក្ដីចម្រើនដ៏ធំ ទើបភាពជាម្ចាស់ផែនដីរបស់តថាគតមិនវិនាសឡើយ តថាគតបានជាព្រះរាជាមានតេជះ មានទ្រព្យសម្បត្តិ និងគ្រឿងឧបភោគបរិភោគដ៏ច្រើន។»

‘‘Iddhimā yasavā hoti, jambumaṇḍassa issaro;

Ko sutvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiyo.

«ជាអ្នកមានឫទ្ធិ មានយស ជាធំក្នុងជម្ពូទ្វីប នរណាកាលបើបានឮហើយ មិនជ្រះថ្លាឡើយ សូម្បីតែបុគ្គលដែលមានជាតិកំណើតថោកទាប ក៏គប្បីជ្រះថ្លាដែរ។»

‘‘Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhānasāsana’’nti. navamaṃ;

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកស្រឡាញ់ខ្លួន ប្រាថ្នានូវភាពជាធំ គួរធ្វើសេចក្ដីគោរពចំពោះព្រះសទ្ធម្ម ដោយរលឹកនឹកដល់ពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ។» (ចប់ សូត្រទី ៩)

10. Bhariyāsuttaṃ

១០. ភរិយាសូត្រ

63. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā honti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

៦៣. គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ទ្រង់កាន់យកបាត្រ និងចីវរ យាងចូលទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ សម័យនោះឯង ពួកមនុស្សក្នុងលំនៅដ្ឋានរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី នាំគ្នាស្រែកឡូឡា មានសំឡេងខ្លាំង សំឡេងគឹកកង។ គ្រានោះ អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Kiṃ [Pg.467] nu te, gahapati, nivesane manussā uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ayaṃ, bhante, sujātā gharasuṇhā aḍḍhakulā ānītā. Sā neva sassuṃ ādiyati, na sasuraṃ ādiyati, na sāmikaṃ ādiyati, bhagavantampi na sakkaroti na garuṃ karoti na māneti na pūjetī’’ti.

«ម្នាលគហបតី ហេតុអ្វីបានជាពួកមនុស្សក្នុងលំនៅដ្ឋានរបស់អ្នក ស្រែកឡូឡា មានសំឡេងខ្លាំង សំឡេងគឹកកង ដូចជាពួកអ្នកនេសាទកំពុងដណ្តើមត្រីគ្នាយ៉ាងនោះ?» អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងសុជាតានេះ ជាកូនប្រសារក្នុងផ្ទះ នាំមកអំពីត្រកូលដ៏ស្តុកស្តម្ភ នាងនោះមិនកោតក្រែងម្តាយក្មេក មិនកោតក្រែងឪពុកក្មេក មិនកោតក្រែងប្តី សូម្បីតែព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏នាងមិនធ្វើសេចក្ដីគោរព មិនធ្វើសេចក្ដីកោតក្រែង មិនរាប់អាន មិនបូជាឡើយ។»

Atha kho bhagavā sujātaṃ gharasuṇhaṃ āmantesi – ‘‘ehi, sujāte’’ti! ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho sujātaṃ gharasuṇhaṃ bhagavā etadavoca –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅនាងសុជាតាជាកូនប្រសារថា៖ «នាងសុជាតា ចូរមកទីនេះ។» នាងសុជាតាជាកូនប្រសារ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» រួចចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់នាងសុជាតាជាកូនប្រសារ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Satta kho imā, sujāte, purisassa bhariyāyo. Katamā satta? Vadhakasamā, corīsamā, ayyasamā, mātāsamā, bhaginīsamā, sakhīsamā, dāsīsamā. Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo. Tāsaṃ tvaṃ katamā’’ti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṃ desetu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti. ‘‘Tena hi, sujāte, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho sujātā gharasuṇhā bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

«ម្នាលសុជាតា ភរិយារបស់បុរសនេះមាន ៧ ជំពូក។ ៧ ជំពូក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភរិយាស្មើដោយឃាតក ១ ភរិយាស្មើដោយចោរ ១ ភរិយាស្មើដោយអយ្យា (ម្ចាស់ស្រី) ១ ភរិយាស្មើដោយម្តាយ ១ ភរិយាស្មើដោយប្អូនស្រី ១ ភរិយាស្មើដោយសម្លាញ់ ១ ភរិយាស្មើដោយទាសី ១។ ម្នាលសុជាតា ភរិយារបស់បុរសមាន ៧ ជំពូកនេះឯង ចុះក្នុងភរិយាទាំងនោះ នាងជាភរិយាប្រភេទណា?»។ នាងសុជាតាក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំម្ចាស់មិនយល់សេចក្តីនៃព្រះភាសិត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងហើយដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងធម៌ដល់ខ្ញុំម្ចាស់ តាមដែលខ្ញុំម្ចាស់អាចយល់សេចក្តីនៃព្រះភាសិត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងហើយដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានចុះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលសុជាតា បើដូច្នោះ នាងចូរស្ដាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង»។ នាងសុជាតាជាកូនប្រសារស្រី ក៏ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘Paduṭṭhacittā ahitānukampinī,Aññesu rattā atimaññate patiṃ;

Dhanena kītassa vadhāya ussukā,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Vadhā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ភរិយាណា មានចិត្តប្រទូស្ត មិនមានសេចក្តីអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ តម្រេកក្នុងបុរសដទៃ មើលងាយប្តី តែងខ្វល់ខ្វាយដើម្បីសម្លាប់ប្តីដែលទិញមកដោយទ្រព្យ ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយឃាតក" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (១)

‘‘Yaṃ itthiyā vindati sāmiko dhanaṃ,Sippaṃ vaṇijjañca kasiṃ adhiṭṭhahaṃ;

Appampi tassa apahātumicchati,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Corī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ប្តីរបស់ស្រីណា តែងខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើសិល្បសាស្ត្រ ជួញដូរ ឬធ្វើស្រែចម្ការ ដើម្បីបានទ្រព្យមក ភរិយាណាប្រាថ្នានឹងលួចប្លន់ទ្រព្យនោះ ទោះបីបន្តិចបន្តួចក្តី ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយចោរ" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (២)

‘‘Akammakāmā [Pg.468] alasā mahagghasā,Pharusā ca caṇḍī duruttavādinī;

Uṭṭhāyakānaṃ abhibhuyya vattati,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Ayyā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ភរិយាណា មិនចូលចិត្តធ្វើការងារ ខ្ជិលច្រអូស ស៊ីច្រើន គ្រោតគ្រាត កាចសាហាវ និយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក តែងសង្កត់សង្កិនប្តីដែលជាអ្នកខំប្រឹងប្រែងធ្វើការងារ ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយម្ចាស់ស្រី" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (៣)

‘‘Yā sabbadā hoti hitānukampinī,Mātāva puttaṃ anurakkhate patiṃ;

Tato dhanaṃ sambhatamassa rakkhati,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Mātā ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ភរិយាណា តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍គ្រប់ពេល តែងរក្សាប្តី ដូចម្តាយរក្សាកូនបង្កើត ទាំងរក្សាទ្រព្យដែលប្តីសន្សំទុកមកបាន ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយម្តាយ" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (៤)

‘‘Yathāpi jeṭṭhā bhaginī kaniṭṭhakā,Sagāravā hoti sakamhi sāmike;

Hirīmanā bhattuvasānuvattinī,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Bhaginī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ប្អូនស្រីបង្កើត តែងមានសេចក្តីគោរពចំពោះបងប្រុសយ៉ាងណា ភរិយាណា តែងមានសេចក្តីគោរពចំពោះប្តីរបស់ខ្លួនយ៉ាងនោះដែរ ជាអ្នកមានចិត្តខ្មាសបាប តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចរបស់ប្តី ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយប្អូនស្រី" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (៥)

‘‘Yācīdha disvāna patiṃ pamodati,Sakhī sakhāraṃva cirassamāgataṃ;

Koleyyakā sīlavatī patibbatā,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Sakhī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ភរិយាណា ឃើញប្តីហើយ តែងត្រេកអរ ដូចជាស្រីសម្លាញ់ឃើញសម្លាញ់ដែលបែកគ្នាទៅយូរហើយមកដល់ ភរិយានោះជាស្រីមានត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ មានសីល មានវត្តល្អចំពោះប្តី ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយសម្លាញ់" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (៦)

‘‘Akkuddhasantā vadhadaṇḍatajjitā,Aduṭṭhacittā patino titikkhati;

Akkodhanā bhattuvasānuvattinī,Yā evarūpā purisassa bhariyā;

‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati.

«ភរិយាណា ទោះបីប្តីគំរាមកំហែងដោយអាជ្ញា ឬការសម្លាប់ ក៏មិនខឹង មានចិត្តមិនប្រទូស្ត តែងអត់ធន់ចំពោះប្តី ជាស្រីមិនមានសេចក្តីក្រោធ តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចរបស់ប្តី ភរិយាមានសភាពយ៉ាងនេះ រមែងហៅថា "ភរិយាស្មើដោយទាសី" ផង ហៅថា "ភរិយា" ផង។ (៧)

‘‘Yācīdha bhariyā vadhakāti vuccati,‘Corī ca ayyā’ti ca yā pavuccati;

Dussīlarūpā pharusā anādarā,Kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti tā.

«ភរិយាណា ក្នុងលោកនេះ ដែលហៅថា "ភរិយាស្មើដោយឃាតក" ខ្លះ "ភរិយាស្មើដោយចោរ" ខ្លះ "ភរិយាស្មើដោយម្ចាស់ស្រី" ខ្លះ ភរិយាទាំងនោះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល គ្រោតគ្រាត មិនមានសេចក្តីគោរព លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់នរក។

‘‘Yācīdha [Pg.469] mātā bhaginī sakhīti ca,‘Dāsī ca bhariyā’ti ca sā pavuccati;

Sīle ṭhitattā cirarattasaṃvutā,Kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti tā’’ti.

«ចំណែកភរិយាណា ក្នុងលោកនេះ ដែលហៅថា "ភរិយាស្មើដោយម្តាយ" ខ្លះ "ភរិយាស្មើដោយប្អូនស្រី" ខ្លះ "ភរិយាស្មើដោយសម្លាញ់" ខ្លះ "ភរិយាស្មើដោយទាសី" ខ្លះ ភរិយាទាំងនោះ ជាអ្នកតាំងនៅក្នុងសីល សង្រួមទុកអស់កាលយូរ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សុគតិភព»។

‘‘Imā kho, sujāte, satta purisassa bhariyāyo. Tāsaṃ tvaṃ katamā’’ti? ‘‘Ajjatagge maṃ, bhante, bhagavā dāsīsamaṃ sāmikassa bhariyaṃ dhāretū’’ti. Dasamaṃ.

«ម្នាលសុជាតា ភរិយារបស់បុរសមាន ៧ ជំពូកនេះឯង ចុះក្នុងភរិយាទាំងនោះ នាងជាភរិយាប្រភេទណា?»។ នាងសុជាតាក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចងចាំទុកនូវខ្ញុំម្ចាស់ថា ជាភរិយាស្មើដោយទាសីរបស់ប្តី ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ ចប់ ភរិយាសូត្រ ទី១០។

11. Kodhanasuttaṃ

១១. ក្រោធនសូត្រ ទី១១

64. ‘‘Sattime, bhikkhave, dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā. Katame satta? Idha, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ dubbaṇṇo assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa vaṇṇavatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, kiñcāpi so hoti sunhāto suvilitto kappitakesamassu odātavatthavasano ; atha kho so dubbaṇṇova hoti kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, paṭhamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.

៦៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្រូវក្នុងលោកនេះ តែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះមានសម្បុរអាក្រក់ទៅចុះ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងសម្បុរដ៏ល្អរបស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធនេះ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ ទោះបីជាបុគ្គលនោះងូតទឹកស្អាត លាបគ្រឿងក្រអូប កាត់សក់និងកោរពុកមាត់ពុកចង្ការស្អាតបាត ស្លៀកពាក់សំពត់សស្អាតក៏ដោយ គង់តែជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់ដដែល ព្រោះត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ Pres. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី១ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ dukkhaṃ sayeyyā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa sukhaseyyāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, kiñcāpi so pallaṅke seti gonakatthate paṭalikatthate kadalimigapavarapaccattharaṇe sauttaracchade ubhatolohitakūpadhāne; atha kho so dukkhaññeva seti kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សត្រូវតែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះដេកជាទុក្ខចុះ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងការដេកជាសុខរបស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធនេះ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ ទោះបីជាដេកលើគ្រែ ឬបល្ល័ង្កដែលក្រាលដោយកម្រាលរោមសត្វដ៏ក្រាស់ ក្រាលដោយកម្រាលរោមសត្វពណ៌ស ក្រាលដោយកម្រាលធ្វើពីស្បែកសត្វរមាំងដ៏ប្រសើរ មានពិដានខាងលើ និងមានខ្នើយក្រហមទាំងសងខាងក៏ដោយ គង់តែដេកជាទុក្ខដដែល ព្រោះត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី២ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na pacurattho assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa pacuratthatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, anatthampi gahetvā ‘attho me gahito’ti maññati[Pg.470], atthampi gahetvā ‘anattho me gahito’ti maññati. Tassime dhammā aññamaññaṃ vipaccanīkā gahitā dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya saṃvattanti kodhābhibhūtassa. Ayaṃ, bhikkhave, tatiyo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សត្រូវតែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះកុំមានប្រយោជន៍ច្រើនឡើយ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងការមានប្រយោជន៍ច្រើនរបស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធនេះ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ ទោះបីកាន់យកនូវសេចក្តីវិនាស (អប្រយោជន៍) ក៏សម្គាល់ថា "យើងកាន់យកប្រយោជន៍ហើយ" ទោះបីកាន់យកនូវប្រយោជន៍ ក៏សម្គាល់ថា "យើងកាន់យកសេចក្តីវិនាសហើយ"។ ធម៌ទាំងឡាយដែលបុគ្គលនោះកាន់យកខុសផ្ទុយគ្នាទៅវិញទៅមកនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខអស់កាលជាអង្វែង ដល់បុគ្គលដែលត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់នោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី៣ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na bhogavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa bhogavatāya nandati. Kodhanassa, bhikkhave, purisapuggalassa kodhābhibhūtassa kodhaparetassa, yepissa te honti bhogā uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā sedāvakkhittā dhammikā dhammaladdhā, tepi rājāno rājakosaṃ pavesenti kodhābhibhūtassa. Ayaṃ, bhikkhave, catuttho dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សត្រូវតែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះកុំមានភោគទ្រព្យឡើយ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងការមានភោគទ្រព្យរបស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ ភោគទ្រព្យទាំងឡាយណាដែលបុគ្គលនោះបានមកដោយការប្រឹងប្រែង សន្សំទុកដោយកម្លាំងដៃ ហូរញើសក្បាលជង្គង់ ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌ ពួកស្តេចតែងរឹបអូសយកភោគទ្រព្យទាំងនោះបញ្ចូលទៅក្នុងព្រះរាជទ្រព្យ ព្រោះតែបុគ្គលនោះត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី៤ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na yasavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa yasavatāya nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto, yopissa so hoti yaso appamādādhigato, tamhāpi dhaṃsati kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, pañcamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សត្រូវតែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះកុំមានយសសក្តិឡើយ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងការមានយសសក្តិរបស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធនេះ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ យសសក្តិណាដែលបុគ្គលនោះបានមកដោយសេចក្តីមិនប្រមាថ បុគ្គលនោះក៏រមែងសាបសូន្យចាកយសសក្តិនោះឯង ព្រោះត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី៥ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ na mittavā assā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa mittavatāya nandati. Kodhanaṃ, bhikkhave, purisapuggalaṃ kodhābhibhūtaṃ kodhaparetaṃ, yepissa te honti mittāmaccā ñātisālohitā, tepi ārakā parivajjanti kodhābhibhūtaṃ. Ayaṃ, bhikkhave, chaṭṭho dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សត្រូវតែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះកុំមានមិត្តសម្លាញ់ឡើយ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងការមានមិត្តសម្លាញ់របស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ ពួកមិត្តអាមាត្យ និងញាតិសាលោហិតទាំងឡាយណាដែលខ្លួនមាន ពួកមិត្តនិងញាតិទាំងនោះ ក៏តែងជៀសវាងចៀសឆ្ងាយពីបុគ្គលដែលត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់នោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី៦ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, sapatto sapattassa evaṃ icchati – ‘aho vatāyaṃ kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyyā’ti! Taṃ kissa hetu? Na, bhikkhave, sapatto sapattassa sugatigamane nandati. Kodhanoyaṃ, bhikkhave, purisapuggalo kodhābhibhūto kodhapareto kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya…pe… kāyassa [Pg.471] bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati kodhābhibhūto. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo dhammo sapattakanto sapattakaraṇo kodhanaṃ āgacchati itthiṃ vā purisaṃ vā. Ime kho, bhikkhave, satta dhammā sapattakantā sapattakaraṇā kodhanaṃ āgacchanti itthiṃ vā purisaṃ vā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សត្រូវតែងប្រាថ្នាចំពោះសត្រូវយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! សូមឲ្យបុគ្គលនេះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរកចុះ"។ ហេតុអ្វីបានជាប្រាថ្នាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាសត្រូវ មិនដែលត្រេកអរនឹងការទៅកាន់សុគតិភពរបស់សត្រូវឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបុរសដែលជាអ្នកក្រោធនេះ ត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ រួបរឹតហើយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ដោយវាចា... ដោយចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក ព្រោះត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី៧ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង ជាទីគាប់ចិត្តរបស់សត្រូវ ជាការធ្វើប្រយោជន៍ដល់សត្រូវ តែងមកដល់ស្រី ឬប្រុសដែលមានសេចក្តីក្រោធ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ។

‘‘Kodhano dubbaṇṇo hoti, atho dukkhampi seti so;

Atho atthaṃ gahetvāna, anatthaṃ adhipajjati.

«បុគ្គលអ្នកក្រោធ តែងមានសម្បុរអាក្រក់ ម្យ៉ាងទៀត តែងដេកជាទុក្ខ មួយវិញទៀត ទោះបីកាន់យកនូវប្រយោជន៍ ក៏រមែងដល់នូវសេចក្តីវិនាស (អប្រយោជន៍) វិញ។

‘‘Tato kāyena vācāya, vadhaṃ katvāna kodhano;

Kodhābhibhūto puriso, dhanajāniṃ nigacchati.

«លុះពីនោះមក បុគ្គលអ្នកក្រោធ តែងធ្វើការសម្លាប់បៀតបៀនដោយកាយ ដោយវាចា បុរសដែលត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ហើយ រមែងដល់នូវការសាបសូន្យចាកទ្រព្យសម្បត្តិ។

‘‘Kodhasammadasammatto, āyasakyaṃ nigacchati;

Ñātimittā suhajjā ca, parivajjanti kodhanaṃ.

«បុគ្គលដែលស្រវឹងដោយសេចក្តីស្រវឹងគឺសេចក្តីក្រោធ រមែងដល់នូវការមិនមានយសសក្តិ ញាតិមិត្ត និងសម្លាញ់ស្និទ្ធស្នាលទាំងឡាយ តែងជៀសវាងចោលបុគ្គលអ្នកក្រោធនោះ។

‘‘Anatthajanano kodho, kodho cittappakopano;

Bhayamantarato jātaṃ, taṃ jano nāvabujjhati.

«សេចក្តីក្រោធ តែងបង្កើតនូវសេចក្តីវិនាស សេចក្តីក្រោធ តែងធ្វើចិត្តឲ្យកម្រើកញាប់ញ័រ ភ័យដែលកើតឡើងអំពីខាងក្នុងចិត្តនោះ ជន (ពាល) មិនដែលដឹងឡើយ។

‘‘Kuddho atthaṃ na jānāti, kuddho dhammaṃ na passati;

Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ kodho sahate naraṃ.

«បុគ្គលដែលខឹងក្រោធ មិនដែលស្គាល់ប្រយោជន៍ បុគ្គលដែលខឹងក្រោធ មិនដែលឃើញធម៌ឡើយ កាលណាដែលសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់លើនរជនហើយ ងងឹតសូន្យសុងរមែងកើតមានក្នុងកាលនោះ។

‘‘Yaṃ kuddho uparodheti, sukaraṃ viya dukkaraṃ;

Pacchā so vigate kodhe, aggidaḍḍhova tappati.

«បុគ្គលដែលខឹងក្រោធ តែងធ្វើការងារណាដែលធ្វើបានដោយក្រ ឲ្យខូចខាតទៅ ដូចជាការងារដែលធ្វើបានដោយងាយ លុះសេចក្តីក្រោធនោះបាត់ទៅវិញក្នុងកាលជាខាងក្រោយ បុគ្គលនោះរមែងក្តៅក្រហាយ ដូចជាត្រូវភ្លើងឆេះ។

‘‘Dummaṅkuyaṃ padasseti, dhūmaṃ dhūmīva pāvako;

Yato patāyati kodho, yena kujjhanti mānavā.

«សេចក្តីក្រោធកើតឡើងអំពីហេតុណា ដែលនាំឲ្យពួកមនុស្សខឹងក្រោធ សេចក្តីក្រោធនោះ កាលបើកើតឡើងហើយ តែងបង្ហាញនូវទឹកមុខអាក្រក់ (គ្មានតេជះ) ដូចជាភ្លើងដែលបញ្ចេញផ្សែងហុយទ្រលោម។

‘‘Nāssa hirī na ottappaṃ, na vāco hoti gāravo;

Kodhena abhibhūtassa, na dīpaṃ hoti kiñcanaṃ.

«បុគ្គលនោះ មិនមានសេចក្តីខ្មាសបាប មិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប មិនមានសេចក្តីគោរពក្នុងពាក្យទូន្មានឡើយ កាលបើត្រូវសេចក្តីក្រោធគ្របសង្កត់ហើយ ទីពឹងបន្តិចបន្តួចក៏មិនមានឡើយ។

‘‘Tapanīyāni kammāni, yāni dhammehi ārakā;

Tāni ārocayissāmi, taṃ suṇātha yathā tathaṃ.

«អំពើទាំងឡាយណាដែលនាំឲ្យក្តៅក្រហាយ ដែលនៅឆ្ងាយចាកធម៌ តថាគតនឹងប្រាប់នូវអំពើទាំងនោះ អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់នូវអំពើនោះ តាមសេចក្តីពិតចុះ៖

‘‘Kuddho hi pitaraṃ hanti, hanti kuddho samātaraṃ;

Kuddho hi brāhmaṇaṃ hanti, hanti kuddho puthujjanaṃ.

«បុគ្គលដែលខឹងក្រោធ តែងសម្លាប់ឪពុកបាន តែងសម្លាប់ម្តាយបង្កើតបាន បុគ្គលដែលខឹងក្រោធ តែងសម្លាប់ព្រះអរហន្តបាន តែងសម្លាប់បុថុជ្ជនបាន។

‘‘Yāya [Pg.472] mātu bhato poso, imaṃ lokaṃ avekkhati;

Tampi pāṇadadiṃ santiṃ, hanti kuddho puthujjano.

«ម្តាយណា តែងចិញ្ចឹមបីបាច់រក្សាកូន ឲ្យបានឃើញនូវលោកនេះ ម្តាយនោះជាអ្នកឲ្យជីវិត ជាអ្នកមានសេចក្តីស្ងប់ ទោះបីម្តាយនោះ ក៏បុថុជ្ជនដែលខឹងក្រោធ តែងសម្លាប់បានដែរ Blunt។

‘‘Attūpamā hi te sattā, attā hi paramo piyo;

Hanti kuddho puthuttānaṃ, nānārūpesu mucchito.

«សត្វទាំងឡាយ តែងមានខ្លួនជាឧបមា ព្រោះថាខ្លួនជាទីស្រឡាញ់បំផុត បុគ្គលដែលខឹងក្រោធ វង្វេងក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗ តែងសម្លាប់ខ្លួនឯងដោយហេតុផ្សេងៗជាច្រើន។

‘‘Asinā hanti attānaṃ, visaṃ khādanti mucchitā;

Rajjuyā bajjha mīyanti, pabbatāmapi kandare.

«ខ្លះសម្លាប់ខ្លួនឯងដោយដាវ ខ្លះវង្វេងលេបថ្នាំពិស ខ្លះចងកដោយខ្សែស្លាប់ ខ្លះលោតសម្លាប់ខ្លួនក្នុងជ្រោះភ្នំ។

‘‘Bhūnahaccāni kammāni, attamāraṇiyāni ca;

Karontā nāvabujjhanti, kodhajāto parābhavo.

«កាលដែលពួកគេធ្វើនូវអំពើដែលបំផ្លាញសេចក្តីចម្រើន និងអំពើដែលសម្លាប់ខ្លួនឯង ពួកគេមិនដែលដឹងខ្លួនឡើយ សេចក្តីវិនាសដែលកើតអំពីសេចក្តីក្រោធ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘Itāyaṃ kodharūpena, maccupāso guhāsayo;

Taṃ damena samucchinde, paññāvīriyena diṭṭhiyā.

កំហឹងនេះ មានសភាពជាក្រោធ ដូចជាអន្ទាក់នៃមច្ចុរាជ ដែលដេកសម្ងំនៅក្នុងគុហា (គឺរូបកាយ) បុគ្គលគប្បីកាត់ផ្តាច់នូវកំហឹងនោះ ដោយការទូន្មាន គឺប្រាជ្ញា វីរិយៈ និងសម្មាទិដ្ឋិ។

‘‘Yathā metaṃ akusalaṃ, samucchindetha paṇḍito;

Tatheva dhamme sikkhetha, mā no dummaṅkuyaṃ ahu.

អ្នកប្រាជ្ញគប្បីកាត់ផ្តាច់នូវអកុសលនោះ យ៉ាងណាមិញ បុគ្គលគប្បីសិក្សាក្នុងធម៌យ៉ាងនោះដែរ ដើម្បីកុំឱ្យពួកយើងមានសេចក្តីអាក់អន់ចិត្តឡើយ។

‘‘Vītakodhā anāyāsā, vītalobhā anussukā ;

Dantā kodhaṃ pahantvāna, parinibbanti anāsavā’’ti. ekādasamaṃ;

ពួកបុគ្គលដែលប្រាសចាកកំហឹង មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ប្រាសចាកលោភៈ មិនមានសេចក្តីច្រណែន ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ លះបង់កំហឹងបានហើយ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ តែងបរិនិព្វាន។

Abyākatavaggo chaṭṭho.

អព្យាកតវគ្គ ទី៦ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Abyākato purisagati, tissa sīha arakkhiyaṃ;

Kimilaṃ satta pacalā, mettā bhariyā kodhekādasāti.

អព្យាកតសូត្រ ១ បុរិសគតិសូត្រ ១ តិស្សសូត្រ ១ សីហសូត្រ ១ អរក្ខិយសូត្រ ១ កិមិលសូត្រ ១ សត្តបចលាសូត្រ ១ មេត្តាសូត្រ ១ ភរិយាសូត្រ ១ កោធសូត្រ ១ រួមជា ១១ សូត្រ។

7. Mahāvaggo

៧. មហាវគ្គ

1. Hirīottappasuttaṃ

១. ហិរិឱត្តប្បសូត្រ

65. ‘‘Hirottappe, bhikkhave, asati hirottappavipannassa hatūpaniso hoti indriyasaṃvaro; indriyasaṃvare asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ [Pg.473] hoti sīlaṃ; sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi pheggupi sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, hirottappe asati hirottappavipannassa hatūpaniso hoti indriyasaṃvaro; indriyasaṃvare asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ hoti sīlaṃ; sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ.

៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហិរិនិងឱត្តប្បៈមិនមាន ឥន្ទ្រិយសំវរៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកហិរិនិងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមិនមាន សីលរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើសីលមិនមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើសម្មាសមាធិមិនមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមិនមាន និព្វិទានិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើនិព្វិទានិងវិរាគៈមិនមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកនិព្វិទានិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលវិបត្តិចាកមែកនិងស្លឹក ស្រកានៃដើមឈើនោះ ក៏មិនដល់នូវការពេញលេញ សំបកក្តី ស្ទបក្តី ខ្លឹមក្តី ក៏មិនដល់នូវការពេញលេញ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហិរិនិងឱត្តប្បៈមិនមាន ឥន្ទ្រិយសំវរៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកហិរិនិងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមិនមាន សីលរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើសីលមិនមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើសម្មាសមាធិមិនមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមិនមាន និព្វិទានិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ កាលបើនិព្វិទានិងវិរាគៈមិនមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកនិព្វិទានិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យដាច់ហើយ ក៏យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Hirottappe, bhikkhave, sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti indriyasaṃvaro; indriyasaṃvare sati indriyasaṃvarasampannassa upanisasampannaṃ hoti sīlaṃ; sīle sati sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi pheggupi sāropi pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, hirottappe sati hirottappasampannassa upanisasampanno hoti…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហិរិនិងឱត្តប្បៈមាន ឥន្ទ្រិយសំវរៈរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយហិរិនិងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមាន សីលរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ កាលបើសីលមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ កាលបើសម្មាសមាធិមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមាន និព្វិទានិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ កាលបើនិព្វិទានិងវិរាគៈមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយនិព្វិទានិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលបរិបូណ៌ដោយមែកនិងស្លឹក ស្រកានៃដើមឈើនោះ ក៏ដល់នូវការពេញលេញ សំបកក្តី ស្ទបក្តី ខ្លឹមក្តី ក៏ដល់នូវការពេញលេញ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហិរិនិងឱត្តប្បៈមាន ឥន្ទ្រិយសំវរៈរបស់បុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយហិរិនិងឱត្តប្បៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ...។ប។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ក៏ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូណ៌ហើយ ក៏យ៉ាងនោះឯង»។ សូត្រទី ១ ចប់។

2. Sattasūriyasuttaṃ

២. សត្តសូរិយសូត្រ

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati ambapālivane. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

៦៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងអម្ពបាលីវ័ន ជិតក្រុងវេសាលី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘Aniccā[Pg.474], bhikkhave, saṅkhārā; adhuvā, bhikkhave, saṅkhārā; anassāsikā, bhikkhave, saṅkhārā. Yāvañcidaṃ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ alaṃ virajjituṃ alaṃ vimuccituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនខ្ជាប់ខ្ជួនឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនគួរជាទីទុកចិត្តឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ គួរតែនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែប្រាសចាកតម្រេក គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Sineru, bhikkhave, pabbatarājā caturāsītiyojanasahassāni āyāmena, caturāsītiyojanasahassāni vitthārena, caturāsītiyojanasahassāni mahāsamudde ajjhogāḷho, caturāsītiyojanasahassāni mahāsamuddā accuggato. Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni devo na vassati. Deve kho pana, bhikkhave, avassante ye kecime bījagāmabhūtagāmā osadhitiṇavanappatayo te ussussanti visussanti, na bhavanti. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā; evaṃ adhuvā, bhikkhave, saṅkhārā…pe… alaṃ vimuccituṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ដេចភ្នំសិនេរុ មានបណ្ដោយ ៨៤,០០០ យោជន៍ មានទទឹង ៨៤,០០០ យោជន៍ លិចចុះទៅក្នុងមហាសមុទ្រ ៨៤,០០០ យោជន៍ ងើបឡើងផុតពីមហាសមុទ្រ ៨៤,០០០ យោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលភ្លៀងមិនបង្អុរចុះមក អស់ច្រើនឆ្នាំ ច្រើនរយឆ្នាំ ច្រើនពាន់ឆ្នាំ ច្រើនសែនឆ្នាំ តែងមានក្នុងកាលម្ដងម្កាល ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភ្លៀងមិនបង្អុរចុះមកយ៉ាងនេះ ពួកពូជដំណាំ និងឈើព្រៃ ឱសថ ស្មៅ និងឈើធំៗក្នុងព្រៃទាំងឡាយណា តែងស្វិតក្រៀម ស្ងួតហួតហែង មិនមានសេសសល់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនខ្ជាប់ខ្ជួនយ៉ាងនេះឯង...។ប។ គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena dutiyo sūriyo pātubhavati. Dutiyassa, bhikkhave, sūriyassa pātubhāvā yā kāci kunnadiyo kusobbhā tā ussussanti visussanti, na bhavanti. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā…pe… alaṃ vimuccituṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលព្រះអាទិត្យទីពីរលេចឡើង តែងមានក្នុងកាលម្ដងម្កាល ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីពីរ ពួកស្ទឹងតូចៗ និងត្រពាំងតូចៗទាំងឡាយណា តែងស្ងួតហួតហែង រីងស្ងួត មិនមានសេសសល់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង...។ប។ គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena tatiyo sūriyo pātubhavati. Tatiyassa, bhikkhave, sūriyassa pātubhāvā yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā, yamunā, aciravatī, sarabhū, mahī, tā ussussanti visussanti, na bhavanti. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā…pe… alaṃ vimuccituṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលព្រះអាទិត្យទីបីលេចឡើង តែងមានក្នុងកាលម្ដងម្កាល ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីបី ពួកទន្លេធំៗទាំងឡាយណា គឺទន្លេគង្គា យមុនា អចិរវតី សរភូ មហី តែងស្ងួតហួតហែង រីងស្ងួត មិនមានសេសសល់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង...។ប។ គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena catuttho sūriyo pātubhavati. Catutthassa, bhikkhave, sūriyassa pātubhāvā ye te mahāsarā yato imā mahānadiyo pavattanti, seyyathidaṃ – anotattā, sīhapapātā, rathakārā, kaṇṇamuṇḍā, kuṇālā, chaddantā, mandākiniyā, tā ussussanti visussanti, na bhavanti. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā…pe… alaṃ vimuccituṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលព្រះអាទិត្យទីបួនលេចឡើង តែងមានក្នុងកាលម្ដងម្កាល ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីបួន ពួកស្រះធំៗទាំងឡាយណា ដែលជាប្រភពហូរចេញនៃទន្លេធំៗទាំងនេះ គឺស្រះអនោតត្ត សីហបបាត រថការ កណ្ណមុណ្ឌ កុណាល ឆទ្ទន្ត មន្ដាកិនី តែងស្ងួតហួតហែង រីងស្ងួត មិនមានសេសសល់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង...។ប។ គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena pañcamo sūriyo pātubhavati. Pañcamassa, bhikkhave, sūriyassa [Pg.475] pātubhāvā yojanasatikānipi mahāsamudde udakāni ogacchanti, dviyojanasatikānipi mahāsamudde udakāni ogacchanti, tiyojanasatikānipi, catuyojanasatikānipi, pañcayojanasatikānipi, chayojanasatikānipi, sattayojanasatikānipi mahāsamudde udakāni ogacchanti; sattatālampi mahāsamudde udakaṃ saṇṭhāti, chatālampi, pañcatālampi, catutālampi, titālampi, dvitālampi, tālamattampi mahāsamudde udakaṃ saṇṭhāti; sattaporisampi mahāsamudde udakaṃ saṇṭhāti, chaporisampi, pañcaporisampi, catuporisampi, tiporisampi, dviporisampi, porisampi, aḍḍhaporisampi, kaṭimattampi, jaṇṇukāmattampi, gopphakamattampi mahāsamudde udakaṃ saṇṭhāti. Seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye thullaphusitake deve vassante tattha tattha gopadesu udakāni ṭhitāni honti; evamevaṃ kho, bhikkhave, tattha tattha gopphakamattāni mahāsamudde udakāni ṭhitāni honti. Pañcamassa, bhikkhave, sūriyassa pātubhāvā aṅgulipabbamattampi mahāsamudde udakaṃ na hoti. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā…pe… alaṃ vimuccituṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលព្រះអាទិត្យទីប្រាំលេចឡើង តែងមានក្នុងកាលម្ដងម្កាល ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីប្រាំ ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រតែងស្រកចុះទៅ ១០០ យោជន៍ខ្លះ 2០០ យោជន៍ខ្លះ ៣០០ យោជន៍ខ្លះ ៤០០ យោជន៍ខ្លះ ៥០០ យោជន៍ខ្លះ ៦០០ យោជន៍ខ្លះ ៧០០ យោជន៍ខ្លះ។ ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រនៅសល់កម្ពស់ស្មើនឹងដើមត្នោត ៧ ដើមខ្លះ ៦ ដើមខ្លះ ៥ ដើមខ្លះ ៤ ដើមខ្លះ ៣ ដើមខ្លះ ២ ដើមខ្លះ ១ ដើមខ្លះ។ ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រនៅសល់កម្ពស់ស្មើនឹងកម្ពស់បុរស ៧ នាក់ខ្លះ ៦ នាក់ខ្លះ ៥ នាក់ខ្លះ ៤ នាក់ខ្លះ ៣ នាក់ខ្លះ ២ នាក់ខ្លះ ១ នាក់ខ្លះ កន្លះនាក់ខ្លះ ត្រឹមចង្កេះខ្លះ ត្រឹមជង្គង់ខ្លះ ត្រឹមកជើងខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាក្នុងសរទសម័យ កាលបើភ្លៀងមានតំណក់ធំៗបង្អុរចុះមក ទឹកតែងដក់នៅក្នុងស្នាមជើងគោក្នុងទីនោះៗ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រក៏ដក់នៅត្រឹមកជើងក្នុងទីនោះៗ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីប្រាំ ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ សូម្បីតែត្រឹមមួយថ្នាំងម្រាមដៃ ក៏មិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង...។ប។ គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena chaṭṭho sūriyo pātubhavati. Chaṭṭhassa, bhikkhave, sūriyassa pātubhāvā ayañca mahāpathavī sineru ca pabbatarājā dhūmāyanti saṃdhūmāyanti sampadhūmāyanti. Seyyathāpi, bhikkhave, kumbhakārapāko ālepito paṭhamaṃ dhūmeti saṃdhūmeti sampadhūmeti; evamevaṃ kho, bhikkhave, chaṭṭhassa sūriyassa pātubhāvā ayañca mahāpathavī sineru ca pabbatarājā dhūmāyanti saṃdhūmāyanti sampadhūmāyanti. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā…pe… alaṃ vimuccituṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលព្រះអាទិត្យទីប្រាំមួយលេចឡើង តែងមានក្នុងកាលម្ដងម្កាល ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីប្រាំមួយ មហាប្រថពីនេះផង ស្ដេចភ្នំសិនេរុផង តែងហុយផ្សែងឡើង ហុយផ្សែងឡើងខ្លាំង ហុយផ្សែងឡើងខ្លាំងក្រៃលែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាឡដុតឆ្នាំងដីដែលគេបិទជិត កាលបើគេដុតភ្លើង តែងហុយផ្សែងឡើងមុនដំបូង ហុយផ្សែងឡើងខ្លាំង ហុយផ្សែងឡើងខ្លាំងក្រៃលែង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការលេចឡើងនៃព្រះអាទិត្យទីប្រាំមួយ មហាប្រថពីនេះផង ស្ដេចភ្នំសិនេរុផង តែងហុយផ្សែងឡើង ហុយផ្សែងឡើងខ្លាំង ហុយផ្សែងឡើងខ្លាំងក្រៃលែង យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង...។ប។ គួរតែរួចចាកសង្ខារទាំងពួងទៅ។

‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena sattamo sūriyo pātubhavati. Sattamassa, bhikkhave, sūriyassa pātubhāvā ayañca mahāpathavī sineru ca pabbatarājā ādippanti pajjalanti ekajālā bhavanti. Imissā ca, bhikkhave, mahāpathaviyā sinerussa [Pg.476] ca pabbatarājassa jhāyamānānaṃ dayhamānānaṃ acci vātena khittā yāva brahmalokāpi gacchati. Sinerussa, bhikkhave, pabbatarājassa jhāyamānassa dayhamānassa vinassamānassa mahatā tejokhandhena abhibhūtassa yojanasatikānipi kūṭāni palujjanti dviyojanasatikānipi, tiyojanasatikānipi, catuyojanasatikānipi, pañcayojanasatikānipi kūṭāni palujjanti. Imissā ca, bhikkhave, mahāpathaviyā sinerussa ca pabbatarājassa jhāyamānānaṃ dayhamānānaṃ neva chārikā paññāyati na masi. Seyyathāpi, bhikkhave, sappissa vā telassa vā jhāyamānassa dayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi; evamevaṃ kho, bhikkhave, imissā ca mahāpathaviyā sinerussa ca pabbatarājassa jhāyamānānaṃ dayhamānānaṃ neva chārikā paññāyati na masi. Evaṃ aniccā, bhikkhave, saṅkhārā; evaṃ adhuvā, bhikkhave, saṅkhārā; evaṃ anassāsikā, bhikkhave, saṅkhārā. Yāvañcidaṃ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ alaṃ virajjituṃ alaṃ vimuccituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលព្រះអាទិត្យទី ៧ ប្រាកដឡើង ក្នុងកាលជួនកាល កម្រមាន ដោយកន្លងទៅនៃកាលដ៏វែងឆ្ងាយ តែងមានពិតប្រាកដ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែការប្រាកដឡើងនៃព្រះអាទិត្យទី ៧ នោះ មហាប្រថពីនេះផង សិនេរុជាស្តេចភ្នំផង ក៏ឆេះសន្ធោសន្ធៅ រោលរាល ក្លាយជាអណ្តាតភ្លើងតែមួយជាមួយគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលមហាប្រថពីនេះផង សិនេរុជាស្តេចភ្នំផង កំពុងឆេះ កំពុងរោលរាល អណ្តាតភ្លើងដែលត្រូវខ្យល់បក់បោកទៅ តែងហោះឡើងទៅរហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលសិនេរុជាស្តេចភ្នំ កំពុងឆេះ កំពុងរោលរាល កំពុងវិនាស ត្រូវគំនរភ្លើងដ៏ធំគ្របសង្កត់ហើយ កំពូលភ្នំទាំងឡាយ ទោះបីមានប្រវែង ១០០ យោជន៍ ក៏បាក់បែកខ្ទេចខ្ទីទៅ កំពូលភ្នំទាំងឡាយ ទោះបីមានប្រវែង ២០០ យោជន៍... ៣០០ យោជន៍... ៤០០ យោជន៍... ៥០០ យោជន៍ ក៏បាក់បែកខ្ទេចខ្ទីទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលមហាប្រថពីនេះផង សិនេរុជាស្តេចភ្នំផង កំពុងឆេះ កំពុងរោលរាល ផេះក្តី ធ្យូងក្តី ក៏មិនប្រាកដឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទឹកដោះថ្លាក្តី ប្រេងក្តី ដែលកំពុងឆេះ កំពុងរោលរាល ផេះក្តី ធ្យូងក្តី ក៏មិនប្រាកដឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលមហាប្រថពីនេះផង សិនេរុជាស្តេចភ្នំផង កំពុងឆេះ កំពុងរោលរាល ផេះក្តី ធ្យូងក្តី ក៏មិនប្រាកដឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនជាប់ធន់យ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនគួរជាទីទុកចិត្តយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ គួរតែនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែធុញទ្រាន់ គួរតែរួចផុតចាកសង្ខារទាំងពួងពិតមែន។»

‘‘Tatra, bhikkhave, ko mantā ko saddhātā – ‘ayañca pathavī sineru ca pabbatarājā dayhissanti vinassissanti, na bhavissantī’ti aññatra diṭṭhapadehi?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរឿងនោះ ក្រៅពីពួកបុគ្គលអ្នកបានឃើញធម៌ចេញ តើអ្នកណាឡើយនឹងអាចដឹង នឹងអាចជឿថា 'មហាប្រថពីនេះផង សិនេរុជាស្តេចភ្នំផង នឹងត្រូវឆេះ នឹងត្រូវវិនាស នឹងមិនមានសេសសល់ឡើយ'?»

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sunetto nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. Sunettassa kho pana, bhikkhave, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ. Sunetto, bhikkhave, satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desesi. Ye kho pana, bhikkhave, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājāniṃsu te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ brahmalokaṃ upapajjiṃsu. Ye na sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājāniṃsu te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce khattiyamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce brāhmaṇamahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu, appekacce gahapatimahāsālānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានគ្រូម្នាក់ឈ្មោះ សុនេត្ត ជាសាស្ត្រាចារ្យបង្កើតលទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏សាវ័កជាច្រើនរយនាក់ បានមានដល់សុនេត្តសាស្ត្រាចារ្យនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុនេត្តសាស្ត្រាចារ្យ តែងសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ដល់ពួកសាវ័ក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវ័កណា របស់សុនេត្តសាស្ត្រាចារ្យ កាលដែលលោកកំពុងសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក បានដឹងច្បាស់នូវសាសនធម៌ទាំងអស់ដោយសព្វគ្រប់ ពួកសាវ័កនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងសុគតិព្រហ្មលោក។ ពួកសាវ័កណា មិនបានដឹងច្បាស់នូវសាសនធម៌ទាំងអស់ដោយសព្វគ្រប់ ពួកសាវ័កនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ខ្លះក៏ទៅកើតជាមិត្តរួមចំណែកជាមួយពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី ខ្លះទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់និម្មានរតី ខ្លះទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់តុសិត ខ្លះទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់យាមា ខ្លះទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ខ្លះទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកា ខ្លះទៅកើតក្នុងត្រកូលក្សត្រមហាសាល ខ្លះទៅកើតក្នុងត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាល ខ្លះទៅកើតក្នុងត្រកូលគហបតីមហាសាល។»

‘‘Atha [Pg.477] kho, bhikkhave, sunettassa satthuno etadahosi – ‘na kho metaṃ patirūpaṃ yohaṃ sāvakānaṃ samasamagatiyo assaṃ abhisamparāyaṃ, yaṃnūnāhaṃ uttari mettaṃ bhāveyya’’’nti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សុនេត្តសាស្ត្រាចារ្យ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ការដែលតថាគតមានគតិស្មើគ្នាជាមួយពួកសាវ័កក្នុងបរលោក នោះមិនសមគួរឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែតថាគតចម្រើនមេត្តាធម៌ឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅទៀត'។»

‘‘Atha kho, bhikkhave, sunetto satthā satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvesi. Satta vassāni mettaṃ cittaṃ bhāvetvā satta saṃvaṭṭavivaṭṭakappe nayimaṃ lokaṃ punarāgamāsi. Saṃvaṭṭamāne sudaṃ, bhikkhave, loke ābhassarūpago hoti. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā hoti mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī. Chattiṃsakkhattuṃ kho pana, bhikkhave, sakko ahosi devānamindo. Anekasatakkhattuṃ rājā ahosi cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato. Parosahassaṃ kho panassa puttā ahesuṃ sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā. So imaṃ pathaviṃ sāgarapariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasi. So hi nāma, bhikkhave, sunetto satthā evaṃ dīghāyuko samāno evaṃ ciraṭṭhitiko aparimutto ahosi – ‘jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi, aparimutto dukkhasmā’ti vadāmi’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សុនេត្តសាស្ត្រាចារ្យ បានចម្រើនមេត្តាចិត្តអស់ ៧ ឆ្នាំ។ លុះបានចម្រើនមេត្តាចិត្តអស់ ៧ ឆ្នាំហើយ ក៏មិនបានត្រឡប់មកកាន់លោកនេះវិញ អស់វដ្តកប្បជាសង្វដ្តនិងវិវដ្តចំនួន ៧។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលលោកកំពុងវិនាស លោកតែងទៅកើតក្នុងអាភស្សរព្រហ្មលោក。 កាលដែលលោកកំពុងចម្រើនឡើងវិញ លោកតែងទៅកើតក្នុងវិមានព្រហ្មដ៏សូន្យទទេពុំទាន់មានអ្នកណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងវិមានព្រហ្មនោះ លោកបានធ្វើជាព្រហ្ម ជាមហាព្រហ្ម ជាអ្នកគ្របសង្កត់លើអ្នកដទៃ ខ្លួនឯងគ្មានអ្នកណាគ្របសង្កត់បាន ជាអ្នកឃើញច្បាស់នូវប្រយោជន៍ទាំងពួង ជាអ្នកមានអំណាចផ្សាយទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត លោកបានធ្វើជាព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតាអស់ ៣៦ ដង។ បានធ្វើជាស្តេចចក្រពត្តិ ជាស្តេចទ្រង់ធម៌ ជាស្តេចសោយរាជ្យដោយធម៌ មានមហាសមុទ្រទាំង ៤ ជាព្រំប្រទល់ ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម ដល់នូវភាពនឹងននៃជនបទ ប្រកបដោយរតនៈ ៧ ប្រការ អស់រាប់រយដង។ ក៏បុត្ររបស់ស្តេចនោះ មានច្រើនជាងមួយពាន់នាក់ សុទ្ធតែជាអ្នកក្លាហាន មានរូបរាងសមជាអ្នកចម្បាំង អាចកម្ចាត់បង់នូវសត្រូវទាំងឡាយបាន។ ស្តេចនោះ បានគ្រប់គ្រងផែនដីនេះ មានមហាសមុទ្រជាទីបំផុត ដោយធម៌ មិនបាច់ប្រើអាជ្ញា មិនបាច់ប្រើគ្រឿងសស្ត្រាវុធឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុនេត្តសាស្ត្រាចារ្យនោះ ទោះបីជាមានអាយុវែងយ៉ាងនោះ មានជីវិតស្ថិតស្ថេរយូរអង្វែងយ៉ាងនោះ ក៏នៅតែមិនទាន់រួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយឡើយ តថាគតពោលថា 'នៅតែមិនទាន់រួចផុតចាកទុក្ខឡើយ'។»

‘‘Taṃ kissa hetu? Catunnaṃ dhammānaṃ ananubodhā appaṭivedhā. Katamesaṃ catunnaṃ? Ariyassa, bhikkhave, sīlassa ananubodhā appaṭivedhā, ariyassa samādhissa ananubodhā appaṭivedhā, ariyāya paññāya ananubodhā appaṭivedhā, ariyāya vimuttiyā ananubodhā appaṭivedhā. Tayidaṃ, bhikkhave, ariyaṃ sīlaṃ anubuddhaṃ paṭividdhaṃ, ariyo samādhi anubodho paṭividdho, ariyā paññā anubodhā paṭividdhā, ariyā vimutti anubodhā paṭividdhā, ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavo’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

«តើព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះតែមិនបានត្រាស់ដឹង មិនបានចាក់ធ្លុះនូវធម៌ ៤ ប្រការ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺព្រោះតែមិនបានត្រាស់ដឹង មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយសីល ១ ព្រោះតែមិនបានត្រាស់ដឹង មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយសមាធិ ១ ព្រោះតែមិនបានត្រាស់ដឹង មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយបញ្ញា ១ ព្រោះតែមិនបានត្រាស់ដឹង មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយវិមុត្តិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសីលនេះ តថាគតបានត្រាស់ដឹង បានចាក់ធ្លុះហើយ អរិយសមាធិ តថាគតបានត្រាស់ដឹង បានចាក់ធ្លុះហើយ អរិយបញ្ញា តថាគតបានត្រាស់ដឹង បានចាក់ធ្លុះហើយ អរិយវិមុត្តិ តថាគតបានត្រាស់ដឹង បានចាក់ធ្លុះហើយ តណ្ហាក្នុងភព តថាគតបានកាត់ផ្តាច់ហើយ គ្រឿងនាំទៅកាន់ភព ក៏អស់ហើយ ភពថ្មីមិនមានទៀតឡើយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សម្តែងសេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្ត្រាចារ្យ បានត្រាស់សម្តែងសេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់សម្តែងនូវគាថានេះតទៅទៀតថា៖»

‘‘Sīlaṃ samādhi paññā ca, vimutti ca anuttarā;

Anubuddhā ime dhammā, gotamena yasassinā.

«សីល សមាធិ បញ្ញា និងវិមុត្តិដ៏ឧត្តម ធម៌ទាំងឡាយនេះ ព្រះគោតមដ៏មានយស បានត្រាស់ដឹងហើយ។»

‘‘Iti buddho abhiññāya, dhammamakkhāsi bhikkhunaṃ;

Dukkhassantakaro satthā, cakkhumā parinibbuto’’ti. dutiyaṃ;

«ព្រះពុទ្ធទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ដោយបញ្ញាញាណដ៏ក្រៃលែង យ៉ាងនេះហើយ ទើបទ្រង់សម្តែងធម៌ប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសាស្ត្រាចារ្យជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ទ្រង់មានចក្ខុ ឥឡូវនេះទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ។»

3. Nagaropamasuttaṃ

៣. «នគរោបមសូត្រ»

67. ‘‘Yato [Pg.478] kho, bhikkhave, rañño paccantimaṃ nagaraṃ sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hoti, catunnañca āhārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Idaṃ vuccati, bhikkhave, rañño paccantimaṃ nagaraṃ akaraṇīyaṃ bāhirehi paccatthikehi paccāmittehi.

៦៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាឡើយ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ជាទីដែលគេបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរ ៧ ប្រការផង ជាទីដែលបាននូវអាហារ ៤ យ៉ាង តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក មិនក្រខ្សត់ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេចនោះ តែងហៅថា ជាទីដែលពួកសត្រូវ និងបច្ចាមិត្តខាងក្រៅ មិនអាចធ្វើបាប ឬបំផ្លិចបំផ្លាញបានឡើយ។»

‘‘Katamehi sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hoti? Idha, bhikkhave, rañño paccantime nagare esikā hoti gambhīranemā sunikhātā acalā asampavedhī. Iminā paṭhamena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya.

«តើនគរនោះ ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានសសរគោល ដែលមានជើងជ្រៅ គេកប់យ៉ាងណែនល្អ មិនរញ្ជួយ មិនកម្រើកឡើយ។ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ១ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (១)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare parikhā hoti gambhīrā ceva vitthatā ca. Iminā dutiyena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានគូទឹកដ៏ជ្រៅផង ធំទូលាយផង។ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ២ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (២)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare anupariyāyapatho hoti ucco ceva vitthato ca. Iminā tatiyena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានផ្លូវល្បាតជុំវិញកំពែង ដ៏ខ្ពស់ផង ធំទូលាយផង។ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ៣ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (៣)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ āvudhaṃ sannicitaṃ hoti salākañceva jevanikañca. Iminā catutthena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានគ្រឿងសស្ត្រាវុធជាច្រើនដែលគេសន្សំទុក គឺគ្រឿងសស្ត្រាវុធសម្រាប់បាញ់ផង គ្រឿងសស្ត្រាវុធសម្រាប់កាន់កាប់ប្រយុទ្ធផង។ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ៤ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (៤)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahubalakāyo paṭivasati, seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsakaputtā. Iminā pañcamena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានកងទ័ពជាច្រើនរស់នៅ គឺពួកពលដំរី ពួកពលសេះ ពួកពលរថ ពួកពលធ្នូ ពួកអ្នកកាន់ទង់ជ័យ ពួកអ្នករៀបចំកងទ័ព ពួកអ្នកចែកស្បៀងអាហារ ពួកព្រះរាជបុត្រដ៏មានឫទ្ធិអំណាច ពួកយុទ្ធជនលោតផ្លោះ ពួកយោធាដ៏មានកម្លាំងដូចដំរីសារ ពួកយុទ្ធជនក្លាហាន ពួកយុទ្ធជនពាក់អាវក្រោះស្បែក និងពួកកូនខ្ញុំបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់。 នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ៥ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (៥)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare dovāriko hoti paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā ñātānaṃ pavesetā. Iminā [Pg.479] chaṭṭhena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានឆ្មាំទ្វារ ជាអ្នកប្រកបដោយប្រាជ្ញា ឈ្លាសវៃ មានគំនិតភ្លឺស្វាង តែងហាមឃាត់ពួកជនដែលមិនស្គាល់ និងអនុញ្ញាតឲ្យពួកជនដែលស្គាល់ចូលទៅ។ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ៦ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (៦)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare pākāro hoti ucco ceva vitthato ca vāsanalepanasampanno ca. Iminā sattamena nagaraparikkhārena suparikkhataṃ hoti rañño paccantimaṃ nagaraṃ abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Imehi sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានកំពែងដ៏ខ្ពស់ផង ធំទូលាយផង ប្រកបដោយការបូកកំបោរយ៉ាងជិតល្អផង។ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទី ៧ នេះ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរក្សាពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ នគរនោះ ឈ្មោះថាបានការពារយ៉ាងល្អ ដោយគ្រឿងការពារនគរទាំង ៧ ប្រការនេះឯង។ (៧)»

‘‘Katamesaṃ catunnaṃ āhārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī? Idha, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ tiṇakaṭṭhodakaṃ sannicitaṃ hoti abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya.

«តើនគរនោះ បាននូវអាហារ ៤ យ៉ាង តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក មិនក្រខ្សត់ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានស្មៅ អុស និងទឹកជាច្រើនដែលគេសន្សំទុក ដើម្បីជាទីរីករាយ ដើម្បីមិនឲ្យតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ。 (១)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ sāliyavakaṃ sannicitaṃ hoti abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានស្រូវសាលី និងស្រូវយវៈជាច្រើនដែលគេសន្សំទុក ដើម្បីជាទីរីករាយ ដើម្បីមិនឲ្យតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (២)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ tilamuggamāsāparaṇṇaṃ sannicitaṃ hoti abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នគរជាបច្ចន្តគ្រាមរបស់ស្តេច តែងមានល្ង សណ្តែកបាយ សណ្តែកខ្មៅ និងធញ្ញជាតិផ្សេងៗជាច្រើនដែលគេសន្សំទុក ដើម្បីជាទីរីករាយ ដើម្បីមិនឲ្យតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ (៣)»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ bhesajjaṃ sannicitaṃ hoti, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ loṇaṃ abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya. Imesaṃ kho, bhikkhave, catunnaṃ āhārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា មានឱសថជាច្រើនដែលគេសន្សំទុកហើយ គឺ ទឹកដោះថ្លា ទឹកដោះខាប់ ប្រេង ទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅ និងអំបិល ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ នៃពួកជនខាងក្នុងក្រុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះរាជានោះ (ឬ នគរនោះ) តែងបាននូវអាហារទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក ដោយមិនក្រខ្សត់។

‘‘Yato kho, bhikkhave, rañño paccantimaṃ nagaraṃ imehi sattahi nagaraparikkhārehi suparikkhataṃ hoti, imesañca catunnaṃ āhārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Idaṃ vuccati, bhikkhave, rañño paccantimaṃ nagaraṃ akaraṇīyaṃ bāhirehi paccatthikehi paccāmittehi. Evamevaṃ kho, bhikkhave, yato ariyasāvako sattahi saddhammehi samannāgato hoti, catunnañca jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti [Pg.480] akicchalābhī akasiralābhī. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako akaraṇīyo mārassa akaraṇīyo pāpimato. Katamehi sattahi saddhammehi samannāgato hoti?

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាឡើយ នគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ជាទីក្រុងដែលគេការពារល្អហើយ ដោយគ្រឿងការពារនគរទាំង ៧ យ៉ាងនេះផង តែងបាននូវអាហារទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក ដោយមិនក្រខ្សត់ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជានោះ តែងហៅថា ពួកសត្រូវខាងក្រៅមិនអាចធ្វើបាប (ឬមិនអាចវាយលុក) បានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ កាលណាឡើយ អរិយសាវក ជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទាំង ៧ យ៉ាងនេះផង តែងបាននូវឈានទាំង ៤ ដែលជាចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក ដោយមិនក្រខ្សត់ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកនេះ តែងហៅថា ជាអ្នកដែលមារមិនអាចធ្វើអ្វីបាន ជាអ្នកដែលមារមានចិត្តបាបមិនអាចធ្វើអ្វីបានឡើយ។ អរិយសាវក ជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទាំង ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare esikā hoti gambhīranemā sunikhātā acalā asampavedhī abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṃ ‘itipi so…pe… buddho bhagavā’ti. Saddhesiko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā paṭhamena saddhammena samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា សសរគោលនៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដែលមានជើងគ្រឹះជ្រៅ គេកប់ទុកល្អហើយ មិនរញ្ជួយ មិនកម្រើក ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់លើការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតយ៉ាងនោះឯងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ជាព្រះអរហន្ត... ទ្រង់ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានសទ្ធាជាសសរគោល តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ១ នេះ។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare parikkhā hoti gambhīrā ceva vitthatā ca abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako hirīmā hoti, hirīyati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, hirīyati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Hirīparikkho kho, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā dutiyena saddhammena samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា គូទឹកនៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដែលជ្រៅផង ទូលាយផង ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាអ្នកមានហិរិ គឺខ្មាសចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្មាសចំពោះការចូលទៅជិតនូវធម៌អកុសលដ៏លាមកទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានហិរិជាគូទឹក តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ២ នេះ។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare anupariyāyapatho hoti ucco ceva vitthato ca abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako ottappī hoti, ottappati kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, ottappati pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ samāpattiyā. Ottappapariyāyapatho, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā tatiyena saddhammena samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ផ្លូវល្បាតជុំវិញកំពែងនៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដែលខ្ពស់ផង ទូលាយផង ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាអ្នកមានឱត្តប្បៈ គឺខ្លាចរអើមចំពោះកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត មនោទុច្ចរិត ខ្លាចរអើមចំពោះការចូលទៅជិតនូវធម៌អកុសលដ៏លាមកទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានឱត្តប្បៈជាផ្លូវល្បាត តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ៣ នេះ។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ āvudhaṃ sannicitaṃ hoti salākañceva jevanikañca abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako bahussuto hoti…pe… diṭṭhiyā suppaṭividdhā. Sutāvudho, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ [Pg.481] pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā catutthena saddhammena samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា គ្រឿងសស្ត្រាវុធជាច្រើនដែលគេសន្សំទុកហើយ នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា គឺគ្រឿងសស្ត្រាវុធសម្រាប់បាញ់ផង គ្រឿងសស្ត្រាវុធសម្រាប់កាប់ចាក់ផង ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាពហុស្សូត... យល់ដឹងចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានសុតៈជាគ្រឿងសស្ត្រាវុធ តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ。 អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ៤ នេះ។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahubalakāyo paṭivasati, seyyathidaṃ – hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā cammayodhino dāsakaputtā abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Vīriyabalakāyo, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā pañcamena saddhammena samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា កងទ័ពជាច្រើនដែលរស់នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា គឺ យោធាជិះដំរី យោធាជិះសេះ យោធាជិះរថ យោធាខ្មាន់ធ្នូ យោធាកាន់ទង់ជ័យ យោធារៀបចំក្បួនទ័ព យោធាសម្រុកចូលកាត់ក្បាលសត្រូវ ពួកយោធាជាបុត្ររបស់ស្តេចដ៏មានអំណាច យោធាស្ទុះលោតចូលច្បាំង យោធាខ្លាំងពូកែដូចដំរីសារ យោធាដ៏ក្លាហាន យោធាពាក់អាវក្រោះស្បែក និងពួកយោធាជាកូនអ្នកបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់ ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ឲ្យពេញបរិបូណ៌ ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីបង្រ្កាបដ៏មាំមួន មិនដាក់ចុះនូវធុរៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានវីរិយៈជាកងទ័ព តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ៥ នេះ។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare dovāriko hoti paṇḍito byatto medhāvī aññātānaṃ nivāretā ñātānaṃ pavesetā abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritā. Satidovāriko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā chaṭṭhena saddhammena samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ឆ្មាំទ្វារនៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញ ឈ្លាសវៃ មានប្រាជ្ញាស្មារតី តែងហាមឃាត់ពួកជនដែលមិនស្គាល់ តែងឲ្យពួកជនដែលស្គាល់ចូលទៅ ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាអ្នកមានសតិ ប្រកបដោយសតិនិងប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរ អាចរលឹក អាចរលឹកញយៗ នូវកិច្ចការដែលធ្វើហើយយូរហើយក្តី នូវសម្តីដែលនិយាយហើយយូរហើយក្តី យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានសតិជាឆ្មាំទ្វារ តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ៦ នេះ។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare pākāro hoti ucco ceva vitthato ca vāsanalepanasampanno ca abbhantarānaṃ guttiyā bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Paññāvāsanalepanasampanno, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti; sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti; suddhaṃ attānaṃ pariharati. Iminā sattamena saddhammena samannāgato hoti. Imehi sattahi saddhammehi samannāgato hoti.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា កំពែងនៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដែលខ្ពស់ផង ទូលាយផង លាបបូកដោយបាយអយ៉ាងល្អ ដើម្បីការពារពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីទប់ទល់ពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ប្រកបដោយប្រាជ្ញាដែលឃើញនូវការកើតនិងការរលត់ ជាប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរ ចាក់ធ្លុះកិលេស អាចដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកដែលមានប្រាជ្ញាជាកំពែងលាបបូកដោយបាយអ តែងលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសល លះបង់ធម៌មានទោស ចម្រើនធម៌មិនមានទោស រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ អរិយសាវក ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទី ៧ នេះ។ អរិយសាវក តែងជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទាំង ៧ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘Katamesaṃ [Pg.482] catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī? Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ tiṇakaṭṭhodakaṃ sannicitaṃ hoti abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati attano ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

អរិយសាវក តែងបាននូវឈានទាំង ៤ ដែលជាចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក ដោយមិនក្រខ្សត់ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ស្មៅ អុស និងទឹកជាច្រើនដែលគេសន្សំទុកហើយ នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ នៃពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ក៏ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ខ្លួន និងដើម្បីបង្អោនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ sāliyavakaṃ sannicitaṃ hoti abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati attano ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ស្រូវសាលី និងស្រូវបាឡេជាច្រើនដែលគេសន្សំទុកហើយ នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ នៃពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ព្រោះរំងាប់ទៅនៃវិតក្ខនិងវិចារ... ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ខ្លួន និងដើម្បីបង្អោនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង。

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ tilamuggamāsāparaṇṇaṃ sannicitaṃ hoti abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho, bhikkhave, ariyasāvako pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati attano ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ល្ង សណ្តែកបាយ សណ្តែកសៀង និងធញ្ញជាតិផ្សេងៗទៀតជាច្រើនដែលគេសន្សំទុកហើយ នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ នៃពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង... ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ខ្លួន និងដើម្បីបង្អោនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, rañño paccantime nagare bahuṃ bhesajjaṃ sannicitaṃ hoti, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ loṇaṃ abbhantarānaṃ ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya bāhirānaṃ paṭighātāya. Evamevaṃ kho bhikkhave, ariyasāvako sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati attano ratiyā aparitassāya phāsuvihārāya okkamanāya nibbānassa. Imesaṃ catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ឱសថជាច្រើនដែលគេសន្សំទុកហើយ នៅក្នុងនគរនាចុងដែនរបស់ព្រះរាជា គឺ ទឹកដោះថ្លា ទឹកដោះខាប់ ប្រេង ទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅ និងអំបិល ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខ នៃពួកជនខាងក្នុង និងដើម្បីការពារពួកសត្រូវខាងក្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវក ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្សនិងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយសារឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ដើម្បីសេចក្តីត្រេកអរ ដើម្បីសេចក្តីមិនតក់ស្លុត ដើម្បីការរស់នៅជាសុខរបស់ខ្លួន និងដើម្បីបង្អោនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន យ៉ាងនោះឯង។ អរិយសាវក តែងបាននូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក ដោយមិនក្រខ្សត់។

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako imehi sattahi saddhammehi samannāgato hoti, imesañca catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Ayaṃ [Pg.483] vuccati, bhikkhave, ariyasāvako akaraṇīyo mārassa akaraṇīyo pāpimato’’ti. Tatiyaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាឡើយ អរិយសាវក ជាអ្នកប្រកបដោយសទ្ធម្មទាំង ៧ យ៉ាងនេះផង តែងបាននូវឈានទាំង ៤ នេះ ដែលជាចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន តាមប្រាថ្នា ដោយមិនលំបាក ដោយមិនក្រខ្សត់ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកនេះ តែងហៅថា ជាអ្នកដែលមារមិនអាចធ្វើអ្វីបាន ជាអ្នកដែលមារមានចិត្តបាបមិនអាចធ្វើអ្វីបានឡើយ។ (ចប់ សូត្រទី ៣)។

4. Dhammaññūsuttaṃ

៤. ធម្មញ្ញូសូត្រ

68. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi sattahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammaññū ca hoti atthaññū ca attaññū ca mattaññū ca kālaññū ca parisaññū ca puggalaparoparaññū ca.

៦៨. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលបុណ្យដទៃក្រៃលែងជាងនៃលោកឡើយ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងជាធម្មញ្ញូ (ដឹងធម៌) ផង ជាអត្ថញ្ញូ (ដឹងអត្ថ) ផង ជាអត្តញ្ញូ (ដឹងខ្លួន) ផង ជាមត្តញ្ញូ (ដឹងប្រមាណ) ផង ជាកាលញ្ញូ (ដឹងកាល) ផង ជាបរិសញ្ញូ (ដឹងបរិស័ទ) ផង ជាបុគ្គលបរោបរញ្ញូ (ដឹងបុគ្គលដ៏ក្រៃលែងនិងថោកទាប) ផង។

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu dhammaññū hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ jānāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. No ce, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ jāneyya – suttaṃ geyyaṃ…pe… abbhutadhammaṃ vedallaṃ, nayidha ‘dhammaññū’ti vucceyya. Yasmā ca kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃ jānāti – suttaṃ geyyaṃ…pe… abbhutadhammaṃ vedallaṃ, tasmā ‘dhammaññū’ti vuccati. Iti dhammaññū.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាធម្មញ្ញូ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងនូវធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុមិនដឹងនូវធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ... អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ ទេ ភិក្ខុនោះមិនឈ្មោះថាជា «ធម្មញ្ញូ» ក្នុងសាសនានេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុភិក្ខុដឹងនូវធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ... អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ ហេតុនោះ ទើបហៅថា «ធម្មញ្ញូ»។ ភិក្ខុជាធម្មញ្ញូ ដោយប្រការដូច្នេះឯង។

‘‘Atthaññū ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu tassa tasseva bhāsitassa atthaṃ jānāti – ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti. No ce, bhikkhave, bhikkhu tassa tasseva bhāsitassa atthaṃ jāneyya – ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti, nayidha ‘atthaññū’ti vucceyya. Yasmā ca kho, bhikkhave, bhikkhu tassa tasseva bhāsitassa atthaṃ jānāti – ‘ayaṃ imassa bhāsitassa attho, ayaṃ imassa bhāsitassa attho’ti, tasmā ‘atthaññū’ti vuccati. Iti dhammaññū, atthaññū.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងសេចក្តី (អត្ថញ្ញូ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនោះៗថា 'នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុមិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនោះៗថា '... នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ' ទេ ភិក្ខុនោះ មិនឈ្មោះថាជា 'អ្នកដឹងសេចក្តី' ក្នុងសាសនានេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនោះៗថា 'នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ' ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា 'អ្នកដឹងសេចក្តី'។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងធម៌ផង ដឹងសេចក្តីផង ដោយប្រការដូច្នេះ។»

‘‘Attaññū ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu attānaṃ jānāti – ‘ettakomhi saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya paṭibhānenā’ti. No ce, bhikkhave, bhikkhu attānaṃ jāneyya – ‘ettakomhi saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya paṭibhānenā’ti, nayidha ‘attaññū’ti vucceyya. Yasmā ca, bhikkhave, bhikkhu attānaṃ jānāti – ‘ettakomhi saddhāya sīlena sutena cāgena paññāya paṭibhānenā’ti, tasmā ‘attaññū’ti vuccati. Iti dhammaññū, atthaññū, attaññū.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងខ្លួន (អត្តញ្ញូ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងខ្លួនថា 'អាត្មាអញមានសទ្ធាប៉ុណ្ណេះ មានសីលប៉ុណ្ណេះ មានសុតៈប៉ុណ្ណេះ មានចាគៈប៉ុណ្ណេះ មានបញ្ញាប៉ុណ្ណេះ មានបដិភាណប៉ុណ្ណេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុមិនដឹងខ្លួនថា 'អាត្មាអញមានសទ្ធាប៉ុណ្ណេះ មានសីលប៉ុណ្ណេះ មានសុតៈប៉ុណ្ណេះ មានចាគៈប៉ុណ្ណេះ មានបញ្ញាប៉ុណ្ណេះ មានបដិភាណប៉ុណ្ណេះ' ទេ ភិក្ខុនោះ មិនឈ្មោះថាជា 'អ្នកដឹងខ្លួន' ក្នុងសាសនានេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុភិក្ខុដឹងខ្លួនថា 'អាត្មាអញមានសទ្ធាប៉ុណ្ណេះ មានសីលប៉ុណ្ណេះ មានសុតៈប៉ុណ្ណេះ មានចាគៈប៉ុណ្ណេះ មានបញ្ញាប៉ុណ្ណេះ មានបដិភាណប៉ុណ្ណេះ' ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា 'អ្នកដឹងខ្លួន'។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងធម៌ផង ដឹងសេចក្តីផង ដឹងខ្លួនផង ដោយប្រការដូច្នេះ។»

‘‘Mattaññū [Pg.484] ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu mattaṃ jānāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ paṭiggahaṇāya. No ce, bhikkhave, bhikkhu mattaṃ jāneyya cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ paṭiggahaṇāya, nayidha ‘mattaññū’ti vucceyya. Yasmā ca kho, bhikkhave, bhikkhu mattaṃ jānāti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ paṭiggahaṇāya, tasmā ‘mattaññū’ti vuccati. Iti dhammaññū, atthaññū, attaññū, mattaññū.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងប្រមាណ (មត្តញ្ញូ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងប្រមាណក្នុងការទទួលចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុមិនដឹងប្រមាណក្នុងការទទួលចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទេ ភិក្ខុនោះ មិនឈ្មោះថាជា 'អ្នកដឹងប្រមាណ' ក្នុងសាសនានេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុភិក្ខុដឹងប្រមាណក្នុងការទទួលចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា 'អ្នកដឹងប្រមាណ'។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងធម៌ផង ដឹងសេចក្តីផង ដឹងខ្លួនផង ដឹងប្រមាណផង ដោយប្រការដូច្នេះ។»

‘‘Kālaññū ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu, kālaṃ jānāti – ‘ayaṃ kālo uddesassa, ayaṃ kālo paripucchāya, ayaṃ kālo yogassa, ayaṃ kālo paṭisallānassā’ti. No ce, bhikkhave, bhikkhu kālaṃ jāneyya – ‘ayaṃ kālo uddesassa, ayaṃ kālo paripucchāya, ayaṃ kālo yogassa, ayaṃ kālo paṭisallānassā’ti, nayidha ‘kālaññū’ti vucceyya. Yasmā ca kho, bhikkhave, bhikkhu kālaṃ jānāti – ‘ayaṃ kālo uddesassa, ayaṃ kālo paripucchāya, ayaṃ kālo yogassa, ayaṃ kālo paṭisallānassā’ti, tasmā ‘kālaññū’ti vuccati. Iti dhammaññū, atthaññū, attaññū, mattaññū, kālaññū.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងកាល (កាលញ្ញូ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងកាលថា 'កាលនេះជាកាលសម្រាប់ឧទ្ទេស កាលនេះជាកាលសម្រាប់បរិបុច្ឆា កាលនេះជាកាលសម្រាប់យោគៈ កាលនេះជាកាលសម្រាប់បដិសល្លានៈ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុមិនដឹងកាលថា 'កាលនេះជាកាលសម្រាប់ឧទ្ទេស កាលនេះជាកាលសម្រាប់បរិបុច្ឆា កាលនេះជាកាលសម្រាប់យោគៈ កាលនេះជាកាលសម្រាប់បដិសល្លានៈ' ទេ ភិក្ខុនោះ មិនឈ្មោះថាជា 'អ្នកដឹងកាល' ក្នុងសាសនានេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុភិក្ខុដឹងកាលថា 'កាលនេះជាកាលសម្រាប់ឧទ្ទេស កាលនេះជាកាលសម្រាប់បរិបុច្ឆា កាលនេះជាកាលសម្រាប់យោគៈ កាលនេះជាកាលសម្រាប់បដិសល្លានៈ' ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា 'អ្នកដឹងកាល'។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងធម៌ផង ដឹងសេចក្តីផង ដឹងខ្លួនផង ដឹងប្រមាណផង ដឹងកាលផង ដោយប្រការដូច្នេះ។»

‘‘Parisaññū ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhu parisaṃ jānāti – ‘ayaṃ khattiyaparisā, ayaṃ brāhmaṇaparisā, ayaṃ gahapatiparisā, ayaṃ samaṇaparisā. Tattha evaṃ upasaṅkamitabbaṃ, evaṃ ṭhātabbaṃ, evaṃ kattabbaṃ, evaṃ nisīditabbaṃ, evaṃ bhāsitabbaṃ, evaṃ tuṇhī bhavitabba’nti. No ce, bhikkhave, bhikkhu parisaṃ jāneyya – ‘ayaṃ khattiyaparisā…pe… evaṃ tuṇhī bhavitabba’nti, nayidha ‘parisaññū’ti vucceyya. Yasmā ca kho, bhikkhave, bhikkhu parisaṃ jānāti – ‘ayaṃ khattiyaparisā, ayaṃ brāhmaṇaparisā, ayaṃ gahapatiparisā, ayaṃ samaṇaparisā. Tattha evaṃ upasaṅkamitabbaṃ, evaṃ ṭhātabbaṃ, evaṃ kattabbaṃ, evaṃ nisīditabbaṃ, evaṃ bhāsitabbaṃ, evaṃ tuṇhī bhavitabba’nti, tasmā ‘parisaññū’ti vuccati. Iti dhammaññū, atthaññū, attaññū, mattaññū, kālaññū, parisaññū.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងបរិស័ទ (បរិសញ្ញូ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងបរិស័ទថា 'នេះជាខត្តិយបរិស័ទ នេះជាព្រាហ្មណបរិស័ទ នេះជាគហបតីបរិស័ទ នេះជាសមណបរិស័ទ។ ក្នុងបរិស័ទនោះ ត្រូវចូលទៅជិតយ៉ាងនេះ ត្រូវឈរយ៉ាងនេះ ត្រូវធ្វើកិច្ចយ៉ាងនេះ ត្រូវអង្គុយយ៉ាងនេះ ត្រូវនិយាយយ៉ាងនេះ ត្រូវស្ងៀមយ៉ាងនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុមិនដឹងបរិស័ទថា 'នេះជាខត្តិយបរិស័ទ... ត្រូវស្ងៀមយ៉ាងនេះ' ទេ ភិក្ខុនោះ មិនឈ្មោះថាជា 'អ្នកដឹងបរិស័ទ' ក្នុងសាសនានេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុភិក្ខុដឹងបរិស័ទថា 'នេះជាខត្តិយបរិស័ទ នេះជាព្រាហ្មណបរិស័ទ នេះជាគហបតីបរិស័ទ នេះជាសមណបរិស័ទ។ ក្នុងបរិស័ទនោះ ត្រូវចូលទៅជិតយ៉ាងនេះ ត្រូវឈរយ៉ាងនេះ ត្រូវធ្វើកិច្ចយ៉ាងនេះ ត្រូវអង្គុយយ៉ាងនេះ ត្រូវនិយាយយ៉ាងនេះ ត្រូវស្ងៀមយ៉ាងនេះ' ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថា 'អ្នកដឹងបរិស័ទ'។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងធម៌ផង ដឹងសេចក្តីផង ដឹងខ្លួនផង ដឹងប្រមាណផង ដឹងកាលផង ដឹងបរិស័ទផង ដោយប្រការដូច្នេះ។»

‘‘Puggalaparoparaññū ca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, bhikkhuno dvayena puggalā viditā honti. Dve puggalā – eko ariyānaṃ dassanakāmo, eko ariyānaṃ na dassanakāmo. Yvāyaṃ puggalo ariyānaṃ na dassanakāmo[Pg.485], evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo ariyānaṃ dassanakāmo, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងបុគ្គលដ៏ប្រសើរ និងបុគ្គលថោកទាប (បុគ្គលបរោបរញ្ញូ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដោយចំណែកពីរយ៉ាង។ បុគ្គលពីរពួកគឺ បុគ្គលម្នាក់ចង់ជួបប្រទះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ បុគ្គលម្នាក់ទៀតមិនចង់ជួបប្រទះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ បុគ្គលណាដែលមិនចង់ជួបប្រទះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលចង់ជួបប្រទះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។»

‘‘Dve puggalā ariyānaṃ dassanakāmā – eko saddhammaṃ sotukāmo, eko saddhammaṃ na sotukāmo. Yvāyaṃ puggalo saddhammaṃ na sotukāmo, evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo saddhammaṃ sotukāmo, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«បុគ្គលពីរពួកដែលចង់ជួបប្រទះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយនោះគឺ បុគ្គលម្នាក់ចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ បុគ្គលម្នាក់ទៀតមិនចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ឡើយ។ បុគ្គលណាដែលមិនចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។»

‘‘Dve puggalā saddhammaṃ sotukāmā – eko ohitasoto dhammaṃ suṇāti, eko anohitasoto dhammaṃ suṇāti. Yvāyaṃ puggalo anohitasoto dhammaṃ suṇāti, evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo ohitasoto dhammaṃ suṇāti, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«បុគ្គលពីរពួកដែលចង់ស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌នោះគឺ បុគ្គលម្នាក់ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ បុគ្គលម្នាក់ទៀតមិនផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ឡើយ។ បុគ្គលណាដែលមិនផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។»

‘‘Dve puggalā ohitasotā dhammaṃ suṇanti – eko sutvā dhammaṃ dhāreti, eko sutvā dhammaṃ na dhāreti. Yvāyaṃ puggalo sutvā na dhammaṃ dhāreti, evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo sutvā dhammaṃ dhāreti, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«បុគ្គលពីរពួកដែលផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌នោះគឺ បុគ្គលម្នាក់ស្តាប់ធម៌ហើយទ្រទ្រង់ទុក បុគ្គលម្នាក់ទៀតស្តាប់ធម៌ហើយមិនទ្រទ្រង់ទុកឡើយ។ បុគ្គលណាដែលស្តាប់ធម៌ហើយមិនទ្រទ្រង់ទុក បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលស្តាប់ធម៌ហើយទ្រទ្រង់ទុក បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។»

‘‘Dve puggalā sutvā dhammaṃ dhārenti – eko dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, eko dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ na upaparikkhati. Yvāyaṃ puggalo dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ na upaparikkhati, evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«បុគ្គលពីរពួកដែលស្តាប់ធម៌ហើយទ្រទ្រង់ទុកនោះគឺ បុគ្គលម្នាក់រមែងពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយ បុគ្គលម្នាក់ទៀតមិនពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយឡើយ។ បុគ្គលណាដែលមិនពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។»

‘‘Dve puggalā dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhanti – eko atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno, eko atthamaññāya dhammamaññāya na dhammānudhammappaṭipanno. Yvāyaṃ puggalo atthamaññāya dhammamaññāya na dhammānudhammappaṭipanno, evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«បុគ្គលពីរពួកដែលពិចារណានូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយនោះគឺ បុគ្គលម្នាក់ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ បុគ្គលម្នាក់ទៀតដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ តែមិនប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ។ បុគ្គលណាដែលដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ តែមិនប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។»

‘‘Dve puggalā atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipannā – eko attahitāya paṭipanno no parahitāya, eko attahitāya ca paṭipanno [Pg.486] parahitāya ca. Yvāyaṃ puggalo attahitāya paṭipanno no parahitāya, evaṃ so tenaṅgena gārayho. Yvāyaṃ puggalo atthahitāya ca paṭipanno parahitāya ca, evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno dvayena puggalā viditā honti. Evaṃ, bhikkhave, bhikkhu puggalaparoparaññū hoti. ‘‘Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

«បុគ្គលពីរពួកដែលដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌នោះគឺ បុគ្គលម្នាក់ប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិเพื่อប្រយោជន៍អ្នកដទៃឡើយ បុគ្គលម្នាក់ទៀតប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង។ បុគ្គលណាដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរតិះដៀល ដោយហេតុនោះ។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ ដោយហេតុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដោយចំណែកពីរយ៉ាង ដោយប្រការដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដឹងបុគ្គលដ៏ប្រសើរ និងបុគ្គលថោកទាប ដោយប្រការដូច្នេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ទាំង ៧ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃលោក។» (ចប់ សូត្រទី៤)

5. Pāricchattakasuttaṃ

៥. «បារិច្ឆត្តកសូត្រ»

69. ‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro paṇḍupalāso hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā tasmiṃ samaye honti – ‘paṇḍupalāso dāni pāricchattako koviḷāro nacirasseva dāni pannapalāso bhavissatī’’’ti.

៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស មានស្លឹកពណ៌លឿងស្រអាប់ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្សថា 'ឥឡូវនេះ ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ មានស្លឹកលឿងស្រអាប់ហើយ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ វានឹងជ្រុះស្លឹកអស់ជាមិនខាន'។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro pannapalāso hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā tasmiṃ samaye honti – ‘pannapalāso dāni pāricchattako koviḷāro nacirasseva dāni jālakajāto bhavissatī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស ជ្រុះស្លឹកអស់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្សថា 'ឥឡូវនេះ ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ ជ្រុះស្លឹកអស់ហើយ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ វានឹងលេចចេញនូវលំពង់ស្លឹក និងលំពង់ផ្កាជាមិនខាន'។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro jālakajāto hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā tasmiṃ samaye honti – ‘jālakajāto dāni pāricchattako koviḷāro nacirasseva dāni khārakajāto bhavissatī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស លេចចេញនូវលំពង់ស្លឹក និងលំពង់ផ្កាហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្សថា 'ឥឡូវនេះ ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ លេចចេញនូវលំពង់ស្លឹក និងលំពង់ផ្កាហើយ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ វានឹងលេចចេញនូវត្រួយខ្ចី និងក្រពុំផ្កាជាមិនខាន'។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro khārakajāto hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā tasmiṃ samaye honti – ‘khārakajāto dāni pāricchattako koviḷāro nacirasseva dāni kuṭumalakajāto bhavissatī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស លេចចេញនូវត្រួយខ្ចី និងក្រពុំផ្កាហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្សថា 'ឥឡូវនេះ ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ លេចចេញនូវត្រួយខ្ចី និងក្រពុំផ្កាហើយ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ វានឹងលេចចេញនូវក្រពុំផ្កាធំៗជាមិនខាន'។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro kuṭumalakajāto hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā [Pg.487] tasmiṃ samaye honti – ‘kuṭumalakajāto dāni pāricchattako koviḷāro nacirasseva dāni korakajāto bhavissatī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស លេចចេញនូវក្រពុំផ្កាធំៗហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្សថា 'ឥឡូវនេះ ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ លេចចេញនូវក្រពុំផ្កាធំៗហើយ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ វានឹងលេចចេញនូវផ្កាក្រពុំជិតរីកជាមិនខាន'។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro korakajāto hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā tasmiṃ samaye honti – ‘korakajāto dāni pāricchattako koviḷāro nacirasseva dāni sabbaphāliphullo bhavissatī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស លេចចេញនូវផ្កាក្រពុំជិតរីកហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្សថា 'ឥឡូវនេះ ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ លេចចេញនូវផ្កាក្រពុំជិតរីកហើយ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ វានឹងរីកស្គុះស្គាយពេញទាំងដើមជាមិនខាន'។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro sabbaphāliphullo hoti, attamanā, bhikkhave, devā tāvatiṃsā pāricchattakassa koviḷārassa mūle dibbe cattāro māse pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricārenti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស រីកស្គុះស្គាយពេញទាំងដើមហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងមានចិត្តត្រេកអរ សោមនស្ស ហើយនាំគ្នាត្រេកត្រអាល ញ៉ាំងឥន្ទ្រិយឱ្យរីករាយ ព្រមព្រៀងគ្នាដោយកាមគុណទាំង ៥ ដ៏ជាទិព្វ អស់រយៈពេល ៤ ខែទិព្វ នៅក្រោមដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈនោះ។»

‘‘Sabbaphāliphullassa kho pana, bhikkhave, pāricchattakassa koviḷārassa samantā paññāsayojanāni ābhāya phuṭaṃ hoti, anuvātaṃ yojanasataṃ gandho gacchati, ayamānubhāvo pāricchattakassa koviḷārassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ រីកស្គុះស្គាយពេញទាំងដើមហើយ ពន្លឺរមែងផ្សាយទៅជុំវិញអស់ចម្ងាយ ៥០ យោជន៍ ឯក្លិនក្រអូបរមែងបក់ទៅតាមខ្យល់អស់ចម្ងាយ ១០០ យោជន៍ នេះជាអានុភាពនៃដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ។»

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye ariyasāvako agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāya ceteti, paṇḍupalāso, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កគិតគូរដើម្បីចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាបព្វជិត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស ដែលមានស្លឹកពណ៌លឿងស្រអាប់ ដូច្នោះឯង។»

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, pannapalāso, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កកោរសក់និងពុកមាត់ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានស្លឹកជ្រុះអស់ហើយ ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈ ឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដែលមានស្លឹកជ្រុះអស់ហើយដូច្នោះដែរ។

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, jālakajāto, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានត្រួយនិងផ្កាលេចឡើងជាបណ្តាញ ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈ ឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដែលមានត្រួយនិងផ្កាលេចឡើងជាបណ្តាញដូច្នោះដែរ។

‘‘Yasmiṃ[Pg.488], bhikkhave, samaye ariyasāvako vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, khārakajāto, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ... ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានត្រួយនិងផ្កាខ្ចីលេចឡើង ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈ ឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដែលមានត្រួយនិងផ្កាខ្ចីលេចឡើងដូច្នោះដែរ។

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, kuṭumalakajāto, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង... ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានក្រពុំផ្កាលេចឡើង ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈ ឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដែលមានក្រពុំផ្កាលេចឡើងដូច្នោះដែរ។

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, korakajāto, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កព្រោះលះបង់សុខផង លះបង់ទុក្ខផង... ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានផ្កាចាប់ផ្តើមរីក ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈ ឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដែលមានផ្កាចាប់ផ្តើមរីកដូច្នោះដែរ។

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati, sabbaphāliphullo, bhikkhave, ariyasāvako tasmiṃ samaye hoti devānaṃva tāvatiṃsānaṃ pāricchattako koviḷāro.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័កព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ចូលកាន់ (អរហត្តផល) ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ អរិយសាវ័កនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកមានផ្ការីកស្គុះស្គាយពេញដើម ប្រៀបដូចជាដើមបារិច្ឆត្តកៈ ឈ្មោះកោវិឡារៈ របស់ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ដែលមានផ្ការីកស្គុះស្គាយពេញដើមដូច្នោះដែរ។

‘‘Tasmiṃ, bhikkhave, samaye bhummā devā saddamanussāventi – ‘eso itthannāmo āyasmā itthannāmassa āyasmato saddhivihāriko amukamhā gāmā vā nigamā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā…pe… tāvatiṃsā devā… yāmā devā… tusitā devā… nimmānaratī devā… paranimmitavasavattī devā… brahmakāyikā devā saddamanussāventi – ‘eso itthannāmo āyasmā itthannāmassa āyasmato saddhivihāriko amukamhā gāmā vā nigamā vā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Itiha tena khaṇena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchati, ayamānubhāvo khīṇāsavassa bhikkhuno’’ti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យនោះ ពួកភុម្មទេវតា តែងញ៉ាំងសព្ទសាធុការឲ្យឮឡើងថា 'លោកម្ចាស់នេះមានឈ្មោះនេះ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់លោកម្ចាស់ឈ្មោះនេះ បានចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះ ពីភូមិ ឬនិគមឯណោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយចូលកាន់សម្រេចសម្រាន្តនៅ'។ ពួកទេវតាជាន់ចាតុម្មហារាជិកា បានឮសព្ទរបស់ពួកភុម្មទេវតាហើយ... ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស... ពួកទេវតាជាន់យាមា... ពួកទេវតាជាន់តុសិត... ពួកទេវតាជាន់និម្មានរតី... ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី... ពួកទេវតាក្នុងពួកព្រហ្ម តែងញ៉ាំងសព្ទសាធុការឲ្យឮឡើងថា 'លោកម្ចាស់នេះមានឈ្មោះនេះ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់លោកម្ចាស់ឈ្មោះនេះ បានចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះ ពីភូមិ ឬនិគមឯណោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយចូលកាន់សម្រេចសម្រាន្តនៅ'។ ដោយវិធីនេះ សំឡេងនោះក៏លាន់ឮឡើងទៅរហូតដល់ព្រហ្មលោក ក្នុងខណៈនោះ ក្នុងមួយរំពេចនោះ។ នេះជាអានុភាពរបស់ភិក្ខុអ្នកខីណាស្រព។» (ចប់ ទី៥)

6. Sakkaccasuttaṃ

៦. សក្កច្ចសូត្រ

70. Atha [Pg.489] kho āyasmato sāriputtassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘kiṃ nu kho, bhikkhu, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyyā’’ti? Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘satthāraṃ kho, bhikkhu, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyya. Dhammaṃ kho, bhikkhu…pe… saṅghaṃ kho, bhikkhu…pe… sikkhaṃ kho, bhikkhu…pe… samādhiṃ kho, bhikkhu…pe… appamādaṃ kho, bhikkhu…pe… paṭisanthāraṃ kho, bhikkhu sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyyā’’ti.

៧០. គ្រានោះ កាលដែលព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ទៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា «តើភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីกោតក្រែង អាស្រ័យនឹងអ្វីហ្ន៎ ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន?» លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះកើតឡើងថា «ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងព្រះសាស្តា ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន។ ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព... នឹងព្រះធម៌... នឹងព្រះសង្ឃ... នឹងសិក្ខា... នឹងសមាធិ... នឹងសេចក្តីមិនប្រមាទ... ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងបដិសណ្ឋារៈ ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន»។

Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘ime kho me dhammā parisuddhā pariyodātā, yaṃnūnāhaṃ ime dhamme gantvā bhagavato āroceyyaṃ. Evaṃ me ime dhammā parisuddhā ceva bhavissanti parisuddhasaṅkhātatarā ca. Seyyathāpi nāma puriso suvaṇṇanikkhaṃ adhigaccheyya parisuddhaṃ pariyodātaṃ. Tassa evamassa – ‘ayaṃ kho me suvaṇṇanikkho parisuddho pariyodāto, yaṃnūnāhaṃ imaṃ suvaṇṇanikkhaṃ gantvā kammārānaṃ dasseyyaṃ. Evaṃ me ayaṃ suvaṇṇanikkho sakammāragato parisuddho ceva bhavissati parisuddhasaṅkhātataro ca. Evamevaṃ me ime dhammā parisuddhā pariyodātā, yaṃnūnāhaṃ ime dhamme gantvā bhagavato āroceyyaṃ. Evaṃ me ime dhammā parisuddhā ceva bhavissanti parisuddhasaṅkhātatarā cā’’’ti.

លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះកើតឡើងថា «ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលនូវធម៌ទាំងឡាយនេះ។ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ នឹងរឹតតែបរិសុទ្ធផង នឹងរឹតតែផូរផង់ក្រៃលែងឡើងផង។ ប្រៀបដូចជាបុរសបាននូវដុំមាសដ៏បរិសុទ្ធ ផូរផង់។ បុរសនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ដុំមាសរបស់អញនេះ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ បើដូច្នោះ មានតែអញយកដុំមាសនេះទៅបង្ហាញដល់ពួកជាងមាស។ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ដុំមាសរបស់អញនេះ កាលដែលដល់ដៃជាងមាសហើយ នឹងរឹតតែបរិសុទ្ធផង នឹងរឹតតែផូរផង់ក្រៃលែងឡើងផង» យ៉ាងណាមិញ ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលនូវធម៌ទាំងឡាយនេះ។ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ នឹងរឹតតែបរិសុទ្ធផង នឹងរឹតតែផូរផង់ក្រៃលែងឡើងផង យ៉ាងនោះឯង»។

Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –

លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក្រោកឡើងចាកការសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kiṃ nu kho, bhikkhu, sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyyā’ti? Atha kho tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘satthāraṃ kho, bhikkhu, sakkatvā garuṃ [Pg.490] katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyya. Dhammaṃ kho, bhikkhu …pe… paṭisanthāraṃ kho, bhikkhu sakkatvā…pe… kusalaṃ bhāveyyā’ti. Atha kho tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ime kho me dhammā parisuddhā pariyodātā, yaṃnūnāhaṃ ime dhamme gantvā bhagavato āroceyyaṃ. Evaṃ me ime dhammā parisuddhā ceva bhavissanti parisuddhasaṅkhātatarā ca. Seyyathāpi nāma puriso suvaṇṇanikkhaṃ adhigaccheyya parisuddhaṃ pariyodātaṃ. Tassa evamassa – ayaṃ kho me suvaṇṇanikkho parisuddho pariyodāto, yaṃnūnāhaṃ imaṃ suvaṇṇanikkhaṃ gantvā kammārānaṃ dasseyyaṃ. Evaṃ me ayaṃ suvaṇṇanikkho sakammāragato parisuddho ceva bhavissati parisuddhasaṅkhātataro ca. Evamevaṃ me ime dhammā parisuddhā pariyodātā, yaṃnūnāhaṃ ime dhamme gantvā bhagavato āroceyyaṃ. Evaṃ me ime dhammā parisuddhā ceva bhavissanti parisuddhasaṅkhātatarā cā’’’ti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ថ្ងៃនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គនៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា 'តើភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងអ្វីហ្ន៎ ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន?' បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះកើតឡើងថា 'ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងព្រះសាស្តា ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន។ ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព... នឹងព្រះធម៌... នឹងបដិសណ្ឋារៈ... ចម្រើនកុសលបាន'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះកើតឡើងថា 'ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលនូវធម៌ទាំងឡាយនេះ។ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ នឹងរឹតតែបរិសុទ្ធផង នឹងរឹតតែផូរផង់ក្រៃលែងឡើងផង។ ប្រៀបដូចជាបុរសបាននូវដុំមាសដ៏បរិសុទ្ធ ផូរផង់។ បុរសនោះមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ដុំមាសរបស់អញនេះ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ បើដូច្នោះ មានតែអញយកដុំមាសនេះទៅបង្ហាញដល់ពួកជាងមាស។ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ដុំមាសរបស់អញនេះ កាលដែលដល់ដៃជាងមាសហើយ នឹងរឹតតែបរិសុទ្ធផង នឹងរឹតតែផូរផង់ក្រៃលែងឡើងផង» យ៉ាងណាមិញ ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលនូវធម៌ទាំងឡាយនេះ។ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ធម៌ទាំងឡាយនេះរបស់អាត្មាអញ នឹងរឹតតែបរិសុទ្ធផង នឹងរឹតតែផូរផង់ក្រៃលែងឡើងផង យ៉ាងនោះឯង'»។

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Satthāraṃ kho, sāriputta, bhikkhu sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyya. Dhammaṃ kho, sāriputta, bhikkhu sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyya. Saṅghaṃ kho…pe… sikkhaṃ kho… samādhiṃ kho… appamādaṃ kho… paṭisanthāraṃ kho, sāriputta, bhikkhu sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharanto akusalaṃ pajaheyya, kusalaṃ bhāveyyā’’ti.

«သာធុ សာធុ សារីបុត្ត! ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងព្រះសាស្តា ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងព្រះធម៌ ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន។ នឹងព្រះសង្ឃ... នឹងសិក្ខា... នឹងសមាធិ... នឹងសេចក្តីមិនប្រមាទ... ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុធ្វើសេចក្តីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង អាស្រ័យនឹងបដិសណ្ឋារៈ ទើបសម្រេចសម្រាន្តនៅ អាចលះបង់អកុសល ចម្រើនកុសលបាន»។

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. So vata, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhammepi so agāravo’’.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌នោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ភិក្ខុនោះក៏មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ។

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghepi so agāravo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃនោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ ភិក្ខុនោះក៏មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃដែរ។

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāyapi so agāravo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខានោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ភិក្ខុនោះក៏មិនគោរពក្នុងសិក្ខាដែរ។

‘‘So [Pg.491] vata, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismimpi so agāravo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ មិនគោរពក្នុងសិក្ខា តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិនោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ មិនគោរពក្នុងសិក្ខា ភិក្ខុនោះក៏មិនគោរពក្នុងសមាធិដែរ។

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ agāravo appamāde sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ agāravo appamādepi so agāravo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ មិនគោរពក្នុងសិក្ខា មិនគោរពក្នុងសមាធិ តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទនោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ មិនគោរពក្នុងសិក្ខា មិនគោរពក្នុងសមាធិ ភិក្ខុនោះក៏មិនគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទដែរ។

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ agāravo appamāde agāravo paṭisanthāre sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari agāravo…pe… appamāde agāravo paṭisanthārepi so agāravo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មិនគោរពក្នុងព្រះធម៌ មិនគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ មិនគោរពក្នុងសិក្ខា មិនគោរពក្នុងសមាធិ មិនគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈនោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មិនគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ភិក្ខុនោះក៏មិនគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ។

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari sagāravo dhamme agāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari sagāravo dhammepi so sagāravo…pe….

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា តែនឹងមិនគោរពក្នុងព្រះធម៌នោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ...។

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari sagāravo…pe. … appamāde sagāravo paṭisanthāre agāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari sagāravo…pe… appamāde sagāravo paṭisanthārepi so sagāravo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុដែលភិក្ខុមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ តែនឹងមិនគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈនោះ មិនដែលជាឋានៈមានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ។»

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari sagāravo dhammepi sagāravo bhavissatīti ṭhānametaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari sagāravo dhammepi so sagāravo…pe….

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺភិក្ខុនោះ កាលបើមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏នឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ។ល។»

‘‘So vata, bhante, bhikkhu satthari sagāravo…pe… appamāde sagāravo paṭisanthārepi sagāravo bhavissatīti ṭhānametaṃ vijjati. Yo so, bhante, bhikkhu satthari sagāravo dhamme sagāravo saṅghe sagāravo sikkhāya sagāravo samādhismiṃ sagāravo appamāde sagāravo paṭisanthārepi so sagāravo’’ti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺភិក្ខុនោះ កាលបើមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ក៏នឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ»។

‘‘Imassa [Pg.492] kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃភាសិត ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយដោយសង្ខេបនេះ ឱ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Sādhu kho tvaṃ, sāriputta, imassa mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāsi. So vata, sāriputta, bhikkhu satthari agāravo dhamme sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati…pe… yo so, sāriputta, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ agāravo appamādepi so agāravo.

«សាធុ សាធុ សារីបុត្ត! ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកយល់សេចក្តីនៃភាសិត ដែលតថាគតសម្តែងហើយដោយសង្ខេបនេះ ឱ្យពិស្តារយ៉ាងនេះ ពិរោះណាស់ហើយ។ ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនេះមិនមានឡើយ ពោលគឺភិក្ខុនោះ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌។ល។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុណាដែលគ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ ភិក្ខុនោះក៏គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថដែរ។

‘‘So vata, sāriputta, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ agāravo appamāde agāravo paṭisanthāre sagāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, sāriputta, bhikkhu satthari agāravo dhamme agāravo saṅghe agāravo sikkhāya agāravo samādhismiṃ agāravo appamāde agāravo paṭisanthārepi so agāravo.

«ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនេះមិនមានឡើយ ពោលគឺភិក្ខុនោះ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ តែនឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុណាដែលគ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសមាធិ គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ភិក្ខុនោះក៏គ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ។

‘‘So vata, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo dhamme agāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati…pe… yo so, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo dhammepi so sagāravo …pe….

«ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនេះមិនមានឡើយ ពោលគឺភិក្ខុនោះ មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា តែនឹងគ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌។ល។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ។ល។

‘‘So vata, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo dhamme sagāravo…pe… appamāde sagāravo paṭisanthāre agāravo bhavissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Yo so, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo…pe… appamāde sagāravo paṭisanthārepi so sagāravo.

«ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនេះមិនមានឡើយ ពោលគឺភិក្ខុនោះ មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ តែនឹងគ្មានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ។

‘‘So vata, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo dhammepi sagāravo bhavissatīti ṭhānametaṃ vijjati. Yo so, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo dhammepi so sagāravo…pe….

«ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺភិក្ខុនោះ មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏នឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ដែរ。ល។»

‘‘So vata, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo…pe… appamāde sagāravo paṭisanthārepi so sagāravo bhavissatīti ṭhānametaṃ vijjati. Yo so, sāriputta, bhikkhu satthari sagāravo…pe… appamāde sagāravo paṭisanthārepi so sagāravo’’ti.

«ម្នាលសារីបុត្ត ហេតុនេះតែងមាន ពោលគឺភិក្ខុនោះ មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ក៏នឹងមានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុណាដែលមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា... មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ភិក្ខុនោះក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងបដិសណ្ឋារៈដែរ»។

‘‘Imassa [Pg.493] kho, sāriputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលសារីបុត្ត សេចក្តីនៃភាសិត ដែលតថាគតសម្តែងហើយដោយសង្ខេបនេះ គប្បីយល់ឱ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. Bhāvanāsuttaṃ

៧. ភាវនាសូត្រ

71. ‘‘Bhāvanaṃ ananuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Abhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa abhāvitattā? Catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, catunnaṃ sammappadhānānaṃ, catunnaṃ iddhipādānaṃ, pañcannaṃ indriyānaṃ, pañcannaṃ balānaṃ, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.

៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុមិនប្រកបដោយរឿយៗ នូវភាវនា ទោះបីមានសេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះកើតឡើងថា "ឱហ្ន៎! សូមឱ្យចិត្តរបស់អាត្មាអញ រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំចុះ" យ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនរួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? គប្បីឆ្លើយថា "ព្រោះមិនបានចម្រើន"។ ព្រោះមិនបានចម្រើនអ្វីខ្លះ? គឺមិនបានចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពល ៥ ពោជ្ឈង្គ ៧ និងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។»

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānassu kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyu’nti, atha kho abhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhāvanaṃ ananuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Abhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa abhāvitattā? Catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, catunnaṃ sammappadhānānaṃ, catunnaṃ iddhipādānaṃ, pañcannaṃ indriyānaṃ, pañcannaṃ balānaṃ, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពងមាន់ ៨ គ្រាប់ក្តី ១០ គ្រាប់ក្តី ១២ គ្រាប់ក្តី ដែលមេមាន់មិនបានក្រាបដោយប្រពៃ មិនបានផ្ដល់កម្ដៅដោយប្រពៃ មិនបានថែទាំដោយប្រពៃ។ ទោះបីមេមាន់នោះ មានសេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះកើតឡើងថា "ឱហ្ន៎! សូមឱ្យកូនមាន់ទាំងឡាយរបស់អញ ជម្រុះសំបកពងដោយចុងក្រចកជើងក្តី ដោយចុងចំពុយក្តី ហើយញាស់ចេញមកដោយសុវត្ថិភាពចុះ" យ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ កូនមាន់ទាំងនោះ ក៏មិនអាចនឹងជម្រុះសំបកពងដោយចុងក្រចកជើងក្តី ដោយចុងចំពុយក្តី ហើយញាស់ចេញមកដោយសុវត្ថិភាពឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ពងមាន់ទាំងនោះ មេមាន់មិនបានក្រាបដោយប្រពៃ មិនបានផ្ដល់កម្ដៅដោយប្រពៃ មិនបានថែទាំដោយប្រពៃឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា ភិក្ខុកាលមិនប្រកបដោយរឿយៗ នូវភាវនា ទោះបីមានសេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះកើតឡើងថា "ឱហ្ន៎! សូមឱ្យចិត្តរបស់អាត្មាអញ រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំចុះ" យ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនរួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? គប្បីឆ្លើយថា "ព្រោះមិនបានចម្រើន"។ ព្រោះមិនបានចម្រើនអ្វីខ្លះ? គឺមិនបានចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពល ៥ ពោជ្ឈង្គ ៧ និងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។»

‘‘Bhāvanaṃ anuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa bhāvitattā? Catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, catunnaṃ sammappadhānānaṃ, catunnaṃ iddhipādānaṃ, pañcannaṃ indriyānaṃ, pañcannaṃ balānaṃ, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយរឿយៗ នូវភាវនា ទោះបីគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះកើតឡើងថា "ឱហ្ន៎! សូមឱ្យចិត្តរបស់អាត្មាអញ រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំចុះ" យ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រមែងរួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? គប្បីឆ្លើយថា "ព្រោះបានចម្រើន"។ ព្រោះបានចម្រើនអ្វីខ្លះ? គឺបានចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពល ៥ ពោជ្ឈង្គ ៧ និងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។»

‘‘Seyyathāpi[Pg.494], bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. Tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. Kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyu’nti, atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhāvanaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya – ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. Taṃ kissa hetu? ‘Bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. Kissa bhāvitattā? Catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ…pe… ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពងមាន់ ៨ គ្រាប់ក្តី ១០ គ្រាប់ក្តី ១២ គ្រាប់ក្តី ដែលមេមាន់បានក្រាបដោយប្រពៃ បានផ្ដល់កម្ដៅដោយប្រពៃ បានថែទាំដោយប្រពៃ។ ទោះបីមេមាន់នោះ គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះកើតឡើងថា "ឱហ្ន៎! សូមឱ្យកូនមាន់ទាំងឡាយរបស់អញ ជម្រុះសំបកពងដោយចុងក្រចកជើងក្តី ដោយចុងចំពុយក្តី ហើយញាស់ចេញមកដោយសុវត្ថិភាពចុះ" យ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ កូនមាន់ទាំងនោះ ក៏អាចនឹងជម្រុះសំបកពងដោយចុងក្រចកជើងក្តី ដោយចុងចំពុយក្តី ហើយញាស់ចេញមកដោយសុវត្ថិភាពបាន។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ពងមាន់ទាំងនោះ មេមាន់បានក្រាបដោយប្រពៃ បានផ្ដល់កម្ដៅដោយប្រពៃ បានថែទាំដោយប្រពៃហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា ភិក្ខុកាលប្រកបដោយរឿយៗ នូវភាវនា ទោះបីគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះកើតឡើងថា "ឱហ្ន៎! សូមឱ្យចិត្តរបស់អាត្មាអញ រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំចុះ" យ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រមែងរួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? គប្បីឆ្លើយថា "ព្រោះបានចម្រើន"。 ព្រោះបានចម្រើនអ្វីខ្លះ? គឺបានចម្រើនសតិបដ្ឋាន ៤... និងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។»

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, phalagaṇḍassa vā phalagaṇḍantevāsikassa vā dissanteva vāsijaṭe aṅgulipadāni dissati aṅguṭṭhapadaṃ. No ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakaṃ me ajja vāsijaṭassa khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti, atha khvassa khīṇe ‘khīṇa’nteva ñāṇaṃ hoti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhāvanaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘ettakaṃ me ajja āsavānaṃ khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti, atha khvassa khīṇe ‘khīṇa’nteva ñāṇaṃ hoti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាកាលដែលជាងឈើក្តី កូនសិស្សរបស់ជាងឈើក្តី កាលក្រឡេកមើលដងពូថៅ រមែងឃើញស្នាមម្រាមដៃ ស្នាមមេដៃលេចឡើង។ ប៉ុន្តែ ជាងឈើនោះ មិនមានសេចក្តីដឹងយ៉ាងនេះថា "ថ្ងៃនេះ ដងពូថៅរបស់អញសឹកអស់ប៉ុណ្ណេះ ម្សិលមិញសឹកអស់ប៉ុណ្ណេះ ថ្ងៃមុនសឹកអស់ប៉ុណ្ណេះ" ឡើយ លុះតែដងពូថៅនោះសឹកអស់ហើយ ទើបមានសេចក្តីដឹងថា "សឹកអស់ហើយ" យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា ភិក្ខុកាលប្រកបដោយរឿយៗ នូវភាវនា ទោះបីមិនមានសេចក្តីដឹងយ៉ាងនេះថា "ថ្ងៃនេះ អាសវៈទាំងឡាយរបស់អញអស់ទៅប៉ុណ្ណេះ ម្សិលមិញអស់ទៅប៉ុណ្ណេះ ថ្ងៃមុនអស់ទៅប៉ុណ្ណេះ" ឡើយ លុះតែអាសវៈទាំងឡាយអស់ទៅហើយ ទើបមានសេចក្តីដឹងថា "អស់ទៅហើយ" យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya cha māsāni udake pariyādāya hemantikena thale ukkhittāya vātātapaparetāni bandhanāni, tāni pāvussakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva parihāyanti, pūtikāni bhavanti. Evamevaṃ kho, bhikkhave, bhāvanaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti, pūtikāni bhavantī’’ti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាសំពៅដើរក្នុងសមុទ្រ ដែលគេចងដោយខ្សែផ្តៅ ត្រាំទឹកអស់រយៈពេល ៦ ខែ ដល់រដូវរងា គេស្រង់ឡើងមកទុកលើគោក ចំណងទាំងឡាយត្រូវខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃបៀតបៀន លុះដល់ត្រូវទឹកភ្លៀងក្នុងរដូវវស្សាបង្អុរចុះមកជោកជាំ ចំណងទាំងនោះក៏រមែងពុកផុយទៅដោយងាយ មិនលំបាកឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា ភិក្ខុកាលប្រកបដោយរឿយៗ នូវភាវនា សំយោជនៈទាំងឡាយរមែងរម្ងាប់ទៅ ពុកផុយទៅដោយងាយ មិនលំបាកឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៧។

8. Aggikkhandhopamasuttaṃ

៨. អគ្គិក្ខន្ធូបមសូត្រ

72. Evaṃ [Pg.495] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ padese mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ. Disvāna maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūta’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

៧២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពុទ្ធដំណើរទៅកាន់កោសលជនបទ ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលដែលទ្រង់យាងទៅតាមផ្លូវឆ្ងាយ បានទតឃើញគំនរភ្លើងដ៏ធំ កំពុងឆេះរន្ទាល រុងរឿង ភ្លឺផ្លេក ក្នុងទីកន្លែងមួយ។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏យាងចុះចាកផ្លូវ ទៅគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់ហើយ ទើបត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញគំនរភ្លើងដ៏ធំ កំពុងឆេះរន្ទាល រុងរឿង ភ្លឺផ្លេក ឯណោះដែរឬទេ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vā, yaṃ vā khattiyakaññaṃ vā brāhmaṇakaññaṃ vā gahapatikaññaṃ vā mudutalunahatthapādaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyakaññaṃ vā brāhmaṇakaññaṃ vā gahapatikaññaṃ vā mudutalunahatthapādaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vā, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញយ៉ាងណា? រវាងការឱបក្រសោបគំនរភ្លើងដ៏ធំ កំពុងឆេះរន្ទាល រុងរឿង ភ្លឺផ្លេក នោះ ហើយអង្គុយក្បែរក្តី ដេកក្បែរក្តី និងការឱបក្រសោបនាងក្រមុំក្សត្រីក្តី នាងក្រមុំព្រាហ្មណីក្តី នាងក្រមុំគហបតីក្តី ដែលមានដៃជើងដ៏ទន់ល្វតល្វៃ ហើយអង្គុយក្បែរក្តី ដេកក្បែរក្តី តើមួយណាប្រសើរជាង?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឱបក្រសោបនាងក្រមុំក្សត្រីក្តី នាងក្រមុំព្រាហ្មណីក្តី នាងក្រមុំគហបតីក្តី ដែលមានដៃជើងដ៏ទន់ល្វតល្វៃ ហើយអង្គុយក្បែរក្តី ដេកក្បែរក្តី នេះឯងប្រសើរជាង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការឱបក្រសោបគំនរភ្លើងដ៏ធំ កំពុងឆេះរន្ទាល រុងរឿង ភ្លឺផ្លេក នោះ ហើយអង្គុយក្បែរក្តី ដេកក្បែរក្តី នាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខលំបាកណាស់»។

‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa pāpadhammassa asucisaṅkassarasamācārassa paṭicchannakammantassa assamaṇassa samaṇapaṭiññassa abrahmacārissa brahmacāripaṭiññassa antopūtikassa avassutassa kasambujātassa yaṃ amuṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ āliṅgetvā upanisīdeyya vā upanipajjeyya vā. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ ថាការដែលបុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តិមិនស្អាត គួរឲ្យសង្ស័យ មានអំពើលាក់បាំង មិនមែនជាសមណៈ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសមណៈ មិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ មានខាងក្នុងស្អុយរលួយ មានចិត្តសើមជោកដោយកកិលេស មានសភាពដូចជាសម្រាម ឱបក្រសោបគំនរភ្លើងដ៏ធំនោះ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ ហើយអង្គុយជិតក្តី ដេកជិតក្តី នេះឯងជាការប្រសើរជាង។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ គប្បីដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ក្តី ដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ក្តី ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅនោះឡើយ។»

‘‘Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro…pe… kasambujāto khattiyakaññaṃ vā brāhmaṇakaññaṃ vā gahapatikaññaṃ vā mudutalunahatthapādaṃ āliṅgetvā upanisīdati vā upanipajjati vā, tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តិមិនស្អាត គួរឲ្យសង្ស័យ...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ ឱបក្រសោបនាងកុមារីក្នុងត្រកូលក្សត្រក្តី នាងកុមារីក្នុងត្រកូលព្រាហ្មណ៍ក្តី នាងកុមារីក្នុងត្រកូលគហបតីក្តី ដែលមានដៃជើងដ៏ទន់ល្វន់ ហើយអង្គុយជិតក្តី ដេកជិតក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនោះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Taṃ [Pg.496] kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ balavā puriso daḷhāya vālarajjuyā ubho jaṅghā veṭhetvā ghaṃseyya – sā chaviṃ chindeyya chaviṃ chetvā cammaṃ chindeyya cammaṃ chetvā maṃsaṃ chindeyya maṃsaṃ chetvā nhāruṃ chindeyya nhāruṃ chetvā aṭṭhiṃ chindeyya aṭṭhiṃ chetvā aṭṭhimiñjaṃ āhacca tiṭṭheyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā abhivādanaṃ sādiyeyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā abhivādanaṃ sādiyeyya, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ balavā puriso daḷhāya vālarajjuyā…pe… aṭṭhimiñjaṃ āhacca tiṭṭheyyā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ក្នុងរវាងការដែលបុរសមានកម្លាំង យកខ្សែរោមសត្វដ៏មាំ មកព័ទ្ធជុំវិញស្មងជើងទាំងពីរ ហើយដុសខាត់ ខ្សែនោះក៏កាត់ស្បែកក្រៅ លុះកាត់ស្បែកក្រៅហើយ ក៏កាត់ស្បែកក្នុង លុះកាត់ស្បែកក្នុងហើយ ក៏កាត់សាច់ លុះកាត់សាច់ហើយ ក៏កាត់សរសៃ លុះកាត់សរសៃហើយ ក៏កាត់ឆ្អឹង លុះកាត់ឆ្អឹងហើយ ក៏ទៅទើសទាក់នៅនឹងខួរក្នុងឆ្អឹង ជាមួយនឹងការដែលបុគ្គលត្រេកអរនឹងការថ្វាយបង្គំរបស់ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី តើការណាប្រសើរជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលបុគ្គលត្រេកអរនឹងការថ្វាយបង្គំរបស់ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី នេះឯងជាការប្រសើរជាង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង យកខ្សែរោមសត្វដ៏មាំ...ល... ទៅទើសទាក់នៅនឹងខួរក្នុងឆ្អឹងនោះ ជាទុក្ខពិតណាស់។»

‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa…pe… kasambujātassa yaṃ balavā puriso daḷhāya vālarajjuyā ubho jaṅghā veṭhetvā…pe… aṭṭhimiñjaṃ āhacca tiṭṭheyya. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo…pe… kasambujāto khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā abhivādanaṃ sādiyati, tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ ថាការដែលបុរសមានកម្លាំង យកខ្សែរោមសត្វដ៏មាំ មកព័ទ្ធជុំវិញស្មងជើងទាំងពីរ...ល... ទៅទើសទាក់នៅនឹងខួរក្នុងឆ្អឹង នៃបុគ្គលទ្រុស្តសីល...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ នេះឯងជាការប្រសើរជាង។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ គប្បីដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ក្តី ដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ក្តី ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ ត្រេកអរនឹងការថ្វាយបង្គំរបស់ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនោះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ balavā puriso tiṇhāya sattiyā teladhotāya paccorasmiṃ pahareyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā añjalikammaṃ sādiyeyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā añjalikammaṃ sādiyeyya, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ balavā puriso tiṇhāya sattiyā teladhotāya paccorasmiṃ pahareyyā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ក្នុងរវាងការដែលបុរសមានកម្លាំង យកលំពែងដ៏មុត ដែលគេលាបដោយប្រេង មកចាក់ចំកណ្តាលទ្រូង ជាមួយនឹងការដែលបុគ្គលត្រេកអរនឹងការបង្គំអញ្ជលីរបស់ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី តើការណាប្រសើរជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលបុគ្គលត្រេកអរនឹងការបង្គំអញ្ជលីរបស់ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី នេះឯងជាការប្រសើរជាង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង យកលំពែងដ៏មុត ដែលគេលាបដោយប្រេង មកចាក់ចំកណ្តាលទ្រូងនោះ ជាទុក្ខពិតណាស់។»

‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa…pe… kasambujātassa yaṃ balavā puriso tiṇhāya sattiyā teladhotāya paccorasmiṃ pahareyya. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ [Pg.497] nirayaṃ upapajjeyya. Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo…pe… kasambujāto khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā añjalikammaṃ sādiyati, tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ ថាការដែលបុរសមានកម្លាំង យកលំពែងដ៏មុត ដែលគេលាបដោយប្រេង មកចាក់ចំកណ្តាលទ្រូង នៃបុគ្គលទ្រុស្តសីល...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ នេះឯងជាការប្រសើរជាង។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ គប្បីដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ក្តី ដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ក្តី ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ ត្រេកអរនឹងការបង្គំអញ្ជលីរបស់ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនោះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ balavā puriso tattena ayopaṭṭena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena kāyaṃ sampaliveṭheyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ cīvaraṃ paribhuñjeyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyamahāsālānaṃ vā…pe… saddhādeyyaṃ cīvaraṃ paribhuñjeyya, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ balavā puriso tattena ayopaṭṭena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena kāyaṃ sampaliveṭheyyā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ក្នុងរវាងការដែលបុរសមានកម្លាំង យកបន្ទះដែកដ៏ក្តៅ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ មកព័ទ្ធជុំវិញរាងកាយ ជាមួយនឹងការដែលបុគ្គលប្រើប្រាស់នូវចីវរដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធា តើការណាប្រសើរជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលបុគ្គលប្រើប្រាស់នូវចីវរដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី...ល... ប្រគេនដោយសទ្ធានេះឯង ជាការប្រសើរជាង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង យកបន្ទះដែកដ៏ក្តៅ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ មកព័ទ្ធជុំវិញរាងកាយនោះ ជាទុក្ខពិតណាស់។»

‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa…pe… kasambujātassa yaṃ balavā puriso tattena ayopaṭṭena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena kāyaṃ sampaliveṭheyya. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo…pe… kasambujāto khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ cīvaraṃ paribhuñjati, tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ ថាការដែលបុរសមានកម្លាំង យកបន្ទះដែកដ៏ក្តៅ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ មកព័ទ្ធជុំវិញរាងកាយ នៃបុគ្គលទ្រុស្តសីល...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ នេះឯងជាការប្រសើរជាង។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ គប្បីដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ក្តី ដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ក្តី ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ ប្រើប្រាស់នូវចីវរដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនោះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ balavā puriso tattena ayosaṅkunā mukhaṃ vivaritvā tattaṃ lohaguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ mukhe pakkhipeyya – taṃ tassa oṭṭhampi daheyya mukhampi daheyya jivhampi daheyya kaṇṭhampi daheyya urampi daheyya antampi antaguṇampi ādāya adhobhāgā nikkhameyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ piṇḍapātaṃ [Pg.498] paribhuñjeyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjeyya, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ balavā puriso tattena ayosaṅkunā mukhaṃ vivaritvā tattaṃ lohaguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ mukhe pakkhipeyya – taṃ tassa oṭṭhampi daheyya mukhampi daheyya jivhampi daheyya kaṇṭhampi daheyya urampi daheyya antampi antaguṇampi ādāya adhobhāgaṃ nikkhameyyā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ក្នុងរវាងការដែលបុរសមានកម្លាំង យកដែកស្រួចដ៏ក្តៅ មកបើកមាត់ ហើយញាត់ដុំដែកដ៏ក្តៅ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ ទៅក្នុងមាត់ ដុំដែកនោះក៏រលាកបបូរមាត់ រលាកមាត់ រលាកអណ្តាត រលាកក រលាកទ្រូង ហើយកាត់យកទាំងពោះវៀនធំ ពោះវៀនតូច ធ្លាក់ចេញមកខាងក្រោម ជាមួយនឹងការដែលបុគ្គលឆាន់នូវបិណ្ឌបាតដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធា តើការណាប្រសើរជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលបុគ្គលឆាន់នូវបិណ្ឌបាតដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធានេះឯង ជាការប្រសើរជាង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង យកដែកស្រួចដ៏ក្តៅ មកបើកមាត់ ហើយញាត់ដុំដែកដ៏ក្តៅ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ ទៅក្នុងមាត់ ដុំដែកនោះក៏រលាកបបូរមាត់ រលាកមាត់ រលាកអណ្តាត រលាកក រលាកទ្រូង ហើយកាត់យកទាំងពោះវៀនធំ ពោះវៀនតូច ធ្លាក់ចេញមកខាងក្រោមនោះ ជាទុក្ខពិតណាស់។»

‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa…pe… kasambujātassa yaṃ balavā puriso tattena ayosaṅkunā mukhaṃ vivaritvā tattaṃ lohaguḷaṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ mukhe pakkhipeyya – taṃ tassa oṭṭhampi daheyya mukhampi daheyya jivhampi daheyya kaṇṭhampi daheyya urampi daheyya antampi antaguṇampi ādāya adhobhāgaṃ nikkhameyya. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo…pe… kasambujāto khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjati, tañhi tassa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសូមឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ ថាការដែលបុរសមានកម្លាំង យកដែកស្រួចដ៏ក្តៅ មកបើកមាត់ ហើយញាត់ដុំដែកដ៏ក្តៅ ដែលកំពុងឆេះរន្ទាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានអណ្តាតភ្លើងច្រាលឆ្អៅ ទៅក្នុងមាត់ ដុំដែកនោះក៏រលាកបបូរមាត់ រលាកមាត់ រលាកអណ្តាត រលាកក រលាកទ្រូង ហើយកាត់យកទាំងពោះវៀនធំ ពោះវៀនតូច ធ្លាក់ចេញមកខាងក្រោម នៃបុគ្គលទ្រុស្តសីល...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ នេះឯងជាការប្រសើរជាង។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ គប្បីដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ក្តី ដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ក្តី ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក...ល... មានសភាពដូចជាសម្រាមនោះ ឆាន់នូវបិណ្ឌបាតដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អំពើនោះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង បន្ទាប់ពីការបែកធ្លាយនៃរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ balavā puriso sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā tattaṃ ayomañcaṃ vā ayopīṭhaṃ vā abhinisīdāpeyya vā abhinipajjāpeyya vā, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ mañcapīṭhaṃ paribhujjeyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ mañcapīṭhaṃ paribhuñjeyya, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ balavā puriso sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā tattaṃ ayomañcaṃ vā ayopīṭhaṃ vā abhinisīdāpeyya vā abhinipajjāpeyya vā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ក្នុងរវាងការដែលបុរសមានកម្លាំង ចាប់ក្បាលក្តី ចាប់ស្មាក្តី ហើយបង្ខំឲ្យអង្គុយ ឬបង្ខំឲ្យដេក លើគ្រែដែកដ៏ក្តៅ ឬតាំងដែកដ៏ក្តៅ ជាមួយនឹងការដែលបុគ្គលប្រើប្រាស់នូវគ្រែ និងតាំងដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធា តើការណាប្រសើរជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការដែលបុគ្គលប្រើប្រាស់នូវគ្រែ និងតាំងដែលពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ពួកព្រាហ្មណមហាសាលក្តី ពួកគហបតីមហាសាលក្តី ប្រគេនដោយសទ្ធានេះឯង ជាការប្រសើរជាង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង ចាប់ក្បាលក្តី ចាប់ស្មាក្តី ហើយបង្ខំឲ្យអង្គុយ ឬបង្ខំឲ្យដេក លើគ្រែដែកដ៏ក្តៅ ឬតាំងដែកដ៏ក្តៅនោះ ជាទុក្ខពិតណាស់។»

‘‘Ārocayāmi [Pg.499] vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa…pe… kasambujātassa yaṃ balavā puriso sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā tattaṃ ayomañcaṃ vā ayopīṭhaṃ vā abhinisīdāpeyya vā abhinipajjāpeyya vā. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo…pe… kasambujāto khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ mañcapīṭhaṃ paribhuñjati. Tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតធ្វើឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង ចាប់ក្បាលក្តី ចាប់ស្មាក្តី ហើយបង្ខំឲ្យអង្គុយ ឬឲ្យដេកលើគ្រែដែកក្តី លើតាំងដែកក្តី ដែលក្តៅក្រហល់ក្រហាយ ឆេះសន្ធោសន្ធៅ នេះជាការប្រសើរជាង សម្រាប់បុគ្គលទ្រុស្តសីល... មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តិកខ្វក់ដូចជាសម្រាមនោះ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ អាចដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យបុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក នោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក... មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តិកខ្វក់ដូចជាសម្រាមនោះ ប្រើប្រាស់គ្រែ និងតាំង ដែលជាទានថ្វាយដោយសទ្ធា របស់ពួកក្សត្រិយ៍មហាសាលក្តី ព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី គហបតីមហាសាលក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការប្រើប្រាស់នោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, katamaṃ nu kho varaṃ – yaṃ balavā puriso uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipeyya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya – so tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gaccheyya sakimpi adho gaccheyya sakimpi tiriyaṃ gaccheyya, yaṃ vā khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ vihāraṃ paribhuñjeyyā’’ti? ‘‘Etadeva, bhante, varaṃ – yaṃ khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ vihāraṃ paribhuñjeyya, dukkhañhetaṃ, bhante, yaṃ balavā puriso uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipeyya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya – so tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gaccheyya sakimpi adho gaccheyya sakimpi tiriyaṃ gaccheyyā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច តើមួយណាប្រសើរជាង រវាងការដែលបុរសមានកម្លាំង ចាប់ជើងឡើងលើ ផ្កាប់ក្បាលចុះក្រោម ហើយបោះទៅក្នុងឆ្នាំងលង្ហិនដ៏ក្តៅ ដែលឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺរស្មីច្រាលឆ្អៅ បុគ្គលនោះ កាលឆ្អិននៅក្នុងឆ្នាំងនោះ ហុយពពុះឡើង ជួនកាលអណ្តែតឡើងលើ ជួនកាលលិចចុះក្រោម ជួនកាលអណ្តែតទទឹង ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់វិហារ ដែលជាទានថ្វាយដោយសទ្ធា របស់ពួកក្សត្រិយ៍មហាសាលក្តី ព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី គហបតីមហាសាលក្តី?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការប្រើប្រាស់វិហារ ដែលជាទានថ្វាយដោយសទ្ធា របស់ពួកក្សត្រិយ៍មហាសាលក្តី ព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី គហបតីមហាសាលក្តី នេះឯងជាការប្រសើរជាង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង ចាប់ជើងឡើងលើ ផ្កាប់ក្បាលចុះក្រោម ហើយបោះទៅក្នុងឆ្នាំងលង្ហិនដ៏ក្តៅ ដែលឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺរស្មីច្រាលឆ្អៅ បុគ្គលនោះ កាលឆ្អិននៅក្នុងឆ្នាំងនោះ ហុយពពុះឡើង ជួនកាលអណ្តែតឡើងលើ ជួនកាលលិចចុះក្រោម ជួនកាលអណ្តែតទទឹង នេះជាទុក្ខពិតណាស់។»

‘‘Ārocayāmi vo, bhikkhave, paṭivedayāmi vo, bhikkhave, yathā etadeva tassa varaṃ dussīlassa pāpadhammassa…pe… kasambujātassa yaṃ balavā puriso uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā…pe… sakimpi tiriyaṃ gaccheyya. Taṃ kissa hetu? Tatonidānañhi so, bhikkhave, maraṇaṃ vā nigaccheyya maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ, na tveva tappaccayā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjeyya. Yañca kho so, bhikkhave, dussīlo pāpadhammo…pe… kasambujāto khattiyamahāsālānaṃ vā brāhmaṇamahāsālānaṃ vā gahapatimahāsālānaṃ vā saddhādeyyaṃ vihāraṃ paribhuñjati[Pg.500]. Tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតធ្វើឲ្យអ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់ថា ការដែលបុរសមានកម្លាំង ចាប់ជើងឡើងលើ ផ្កាប់ក្បាលចុះក្រោម... ជួនកាលអណ្តែតទទឹង នេះជាការប្រសើរជាង សម្រាប់បុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក... មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តិកខ្វក់ដូចជាសម្រាមនោះ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុគ្គលនោះ អាចដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ ប៉ុន្តែមិនមែនព្រោះហេតុនោះជាបច្ច័យ នាំឲ្យបុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក នោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក... មានសេចក្តីប្រព្រឹត្តិកខ្វក់ដូចជាសម្រាមនោះ ប្រើប្រាស់វិហារ ដែលជាទានថ្វាយដោយសទ្ធា របស់ពួកក្សត្រិយ៍មហាសាលក្តី ព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី គហបតីមហាសាលក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការប្រើប្រាស់នោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលនោះ អស់កាលជាអង្វែង លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘yesañca mayaṃ paribhuñjāma cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ tesaṃ te kārā mahapphalā bhavissanti mahānisaṃsā, amhākañcevāyaṃ pabbajjā avañjhā bhavissati saphalā saudrayā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ – ‘attatthaṃ vā, bhikkhave, sampassamānena alameva appamādena sampādetuṃ; paratthaṃ vā, bhikkhave, sampassamānena alameva appamādena sampādetuṃ; ubhayatthaṃ vā, bhikkhave, sampassamānena alameva appamādena sampādetu’’’nti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា 'យើងទាំងឡាយប្រើប្រាស់នូវបច្ច័យទាំងឡាយ មានចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ របស់ទាយកទាំងឡាយណា សេចក្តីអនុគ្រោះរបស់ទាយកទាំងឡាយនោះ នឹងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន ទាំងការបួសរបស់យើងទាំងឡាយនេះ ក៏នឹងមិនសូន្យទទេ នឹងមានផល មានការចម្រើន'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ខ្លួន ក៏គួរតែញ៉ាំងប្រយោជន៍នោះឲ្យសម្រេចដោយសេចក្តីមិនប្រមាថ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ក៏គួរតែញ៉ាំងប្រយោជន៍នោះឲ្យសម្រេចដោយសេចក្តីមិនប្រមាថ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ទាំងពីរចំណែក ក៏គួរតែញ៉ាំងប្រយោជន៍នោះឲ្យសម្រេចដោយសេចក្តីមិនប្រមាថដែរ។»

Idamavoca bhagavā. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ uṇhaṃ lohitaṃ mukhato uggañchi. Saṭṭhimattā bhikkhū sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattiṃsu – ‘‘sudukkaraṃ bhagavā, sudukkaraṃ bhagavā’’ti. Saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. Aṭṭhamaṃ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សម្តែងនូវសេចក្តីនេះហើយ។ កាលដែលព្រះអង្គកំពុងត្រាស់សម្តែងនូវវេយ្យាករណ៍នេះ ភិក្ខុប្រមាណ ៦០ រូប មានលោហិតក្តៅអួតចេញតាមមាត់។ ភិក្ខុប្រមាណ ៦០ រូបទៀត បានពោលថា 'បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធម៌នេះបុគ្គលធ្វើបានដោយកម្រក្រៃលែង បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធម៌នេះបុគ្គលធ្វើបានដោយកម្រក្រៃលែង' ហើយក៏ពោលលាចាកសិក្ខា ត្រឡប់ទៅកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ចំណែកឯចិត្តរបស់ភិក្ខុប្រមាណ ៦០ រូប ក៏រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំ។ ចប់ សូត្រទី ៨។

9. Sunettasuttaṃ

៩. សុនេត្តសូត្រ

73. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sunetto nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. Sunettassa kho pana, bhikkhave, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ. Sunetto satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desesi. Ye kho pana, bhikkhave, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni nappasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjiṃsu. Ye kho pana, bhikkhave, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu.

៧៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ សុនេត្តៈ ជាអ្នកបង្កើតលទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏សាស្តាចារ្យឈ្មោះសុនេត្តៈនោះ មានសិស្សជាច្រើនរយនាក់។ សាស្តាចារ្យឈ្មោះសុនេត្តៈ បានសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ដល់ពួកសិស្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសិស្សណា មិនបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងសាស្តាចារ្យឈ្មោះសុនេត្តៈ កាលដែលកំពុងសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ពួកសិស្សនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកពួកសិស្សណា បានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងសាស្តាចារ្យឈ្មោះសុនេត្តៈ កាលដែលកំពុងសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ពួកសិស្សនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។»

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, mūgapakkho nāma satthā ahosi…pe… aranemi nāma satthā ahosi…pe… kuddālako nāma satthā ahosi…pe… hatthipālo nāma satthā ahosi…pe… jotipālo nāma satthā ahosi…pe… arako nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo[Pg.501]. Arakassa kho pana, bhikkhave, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ. Arako nāma satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desesi. Ye kho pana, bhikkhave, arakassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni nappasādesuṃ, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjiṃsu. Ye kho pana, bhikkhave, arakassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni pasādesuṃ, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ មូគបក្ខៈ... មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ អរនេមិ... មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ កុទ្ទាលកៈ... មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ ហត្ថិបាល... មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ ជោតិបាល... មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ អរកៈ ជាអ្នកបង្កើតលទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏សាស្តាចារ្យឈ្មោះអរកៈនោះ មានសិស្សជាច្រើនរយនាក់។ សាស្តាចារ្យឈ្មោះអរកៈ បានសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ដល់ពួកសិស្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសិស្សណា មិនបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងសាស្តាចារ្យឈ្មោះអរកៈ កាលដែលកំពុងសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ពួកសិស្សនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកពួកសិស្សណា បានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងសាស្តាចារ្យឈ្មោះអរកៈ កាលដែលកំពុងសម្តែងធម៌ដើម្បីសហភាពជាមួយព្រហ្មលោក ពួកសិស្សនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក。»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, yo ime satta satthāre titthakare kāmesu vītarāge anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṃ so apuññaṃ pasaveyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yo, bhikkhave, ime satta satthāre titthakare kāmesu vītarāge anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṃ so apuññaṃ pasaveyya. Yo ekaṃ diṭṭhisampannaṃ puggalaṃ paduṭṭhacitto akkosati paribhāsati, ayaṃ tato bahutaraṃ apuññaṃ pasavati. Taṃ kissa hetu? Nāhaṃ, bhikkhave, ito bahiddhā evarūpiṃ khantiṃ vadāmi yathāmaṃ sabrahmacārīsu’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច បុគ្គលណាមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រមាថ គម្រាមកំហែង នូវសាស្តាចារ្យទាំង ៧ នាក់នេះ ដែលជាអ្នកបង្កើតលទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ មានសិស្សជាច្រើនរយនាក់ជាបរិវារ ព្រមទាំងសហគមន៍សិស្ស តើបុគ្គលនោះនឹងបង្កើតនូវអបុណ្យជាច្រើនដែរឬទេ?» «ពិតយ៉ាងនោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលណាមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រមាថ គម្រាមកំហែង នូវសាស្តាចារ្យទាំង ៧ នាក់នេះ ដែលជាអ្នកបង្កើតលទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ មានសិស្សជាច្រើនរយនាក់ជាបរិវារ ព្រមទាំងសហគមន៍សិស្ស បុគ្គលនោះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យជាច្រើន។ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រមាថ គម្រាមកំហែង នូវបុគ្គលម្នាក់ដែលជាទិដ្ឋិសម្បន្ន បុគ្គលនេះ រមែងបង្កើតនូវអបុណ្យច្រើនជាងបុគ្គលមុននោះទៅទៀត។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា តថាគតមិនពោលថា ការជេរប្រមាថមានសភាពយ៉ាងនេះ ខាងក្រៅសាសនានេះ ជាការបំផ្លាញខ្លួន ដូចជាការជេរប្រមាថក្នុងសហធម្មចារីទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na no sabrahmacārīsu cittāni paduṭṭhāni bhavissantī’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា 'ចិត្តទាំងឡាយរបស់យើង នឹងមិនប្រទូស្តក្នុងសហធម្មចារីទាំងឡាយឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ចប់ សូត្រទី ៩។

10. Arakasuttaṃ

១០. អរកសូត្រ

74. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, arako nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. Arakassa kho pana, bhikkhave, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ. Arako satthā sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – appakaṃ, brāhmaṇa, jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ bahudukkhaṃ bahupāyāsaṃ mantāyaṃ boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇaṃ.

៧៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានសាស្តាចារ្យម្នាក់ឈ្មោះ អរកៈ ជាអ្នកបង្កើតលទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏សាស្តាចារ្យឈ្មោះអរកៈនោះ មានសិស្សជាច្រើនរយនាក់។ សាស្តាចារ្យឈ្មោះអរកៈ តែងសម្តែងធម៌ដល់ពួកសិស្សយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ គឺតិចតួចណាស់ ខ្លីណាស់ រហ័សណាស់ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន គប្បីដឹងច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា គប្បីធ្វើកុសល គប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ។'»

‘‘Seyyathāpi[Pg.502], brāhmaṇa, tiṇagge ussāvabindu sūriye uggacchante khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikaṃ hoti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, ussāvabindūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ bahudukkhaṃ bahupāyāsaṃ mantāyaṃ boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇaṃ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាតំណក់ទឹកសន្សើមនៅលើចុងស្មៅ កាលព្រះអាទិត្យរះឡើង តែងរលាយបាត់ទៅយ៉ាងឆាប់រហ័ស មិនស្ថិតនៅបានយូរឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាតំណក់ទឹកសន្សើម យ៉ាងនោះឯង គឺខ្លីណាស់ រហ័សណាស់ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន គប្បីដឹងច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា គប្បីធ្វើកុសល គប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, thullaphusitake deve vassante udakabubbuḷaṃ khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikaṃ hoti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, udakabubbuḷūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ bahudukkhaṃ bahupāyāsaṃ mantāyaṃ boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇaṃ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាពពុះទឹក កាលដែលភ្លៀងបង្អុរចុះមកយ៉ាងខ្លាំង តែងបែកធ្លាយទៅយ៉ាងឆាប់រហ័ស មិនស្ថិតនៅបានយូរឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាពពុះទឹក យ៉ាងនោះឯង គឺខ្លីណាស់ រហ័សណាស់ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន គប្បីដឹងច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា គប្បីធ្វើកុសល គប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, udake daṇḍarāji khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, udake daṇḍarājūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ…pe… natthi jātassa amaraṇaṃ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជារលកទឹក ដែលគេវាយដោយឈើច្រត់ តែងរលាយបាត់ទៅយ៉ាងឆាប់រហ័ស មិនស្ថិតនៅបានយូរឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាស្នាមឆ្នូតលើទឹក យ៉ាងនោះឯង គឺខ្លីណាស់... ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, nadī pabbateyyā dūraṅgamā sīghasotā hārahārinī, natthi so khaṇo vā layo vā muhutto vā yaṃ sā āvattati, atha kho sā gacchateva vattateva sandateva; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, nadīpabbateyyūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ…pe… natthi jātassa amaraṇaṃ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាស្ទឹងហូរចុះពីភ្នំ ហូរទៅកាន់ទីឆ្ងាយ មានខ្សែទឹកហូរលឿន តែងនាំយកទៅនូវកម្ទេចសម្រាមផ្សេងៗ មិនមានខណៈ ឬលយៈ ឬមុហុត្តណាមួយ ដែលខ្សែទឹកនោះនឹងឈប់បង្អង់ឡើយ មានតែហូរទៅ ធ្លាក់ទៅ បង្ហូរទៅជានិច្ច យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាស្ទឹងហូរចុះពីភ្នំ យ៉ាងនោះឯង គឺខ្លីណាស់ រហ័សណាស់... ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ。»

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, balavā puriso jivhagge kheḷapiṇḍaṃ saṃyūhitvā akasireneva vameyya ; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, kheḷapiṇḍūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ…pe… natthi jātassa amaraṇaṃ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង ប្រមូលផ្តុំទឹកមាត់នៅចុងអណ្តាត ហើយខ្ជាក់ចេញទៅដោយងាយស្រួល មិនលំបាកឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាដុំទឹកមាត់ យ៉ាងនោះឯង គឺខ្លីណាស់... ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, divasaṃsantatte ayokaṭāhe maṃsapesi pakkhittā khippaṃyeva paṭivigacchati, na ciraṭṭhitikā hoti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, maṃsapesūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ…pe… natthi jātassa amaraṇaṃ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាដុំសាច់ដែលគេបោះទៅក្នុងខ្ទះដែក ដែលក្តៅក្រហល់ក្រហាយអស់ពេញមួយថ្ងៃ តែងខ្លោចក្រៀមបាត់ទៅយ៉ាងឆាប់រហ័ស មិនស្ថិតនៅបានយូរឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាដុំសាច់ យ៉ាងនោះឯង គឺខ្លីណាស់... ព្រោះថា បុគ្គលដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់ មិនដែលមានឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, gāvī vajjhā āghātanaṃ nīyamānā yaṃ yadeva pādaṃ uddharati, santikeva hoti vadhassa santikeva maraṇassa; evamevaṃ kho, brāhmaṇa, govajjhūpamaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ bahudukkhaṃ bahupāyāsaṃ [Pg.503] mantāyaṃ boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇa’’nti.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាមេគោដែលគេត្រូវសម្លាប់ កាលដែលគេដឹកនាំទៅកាន់ទីពិឃាត វាកាលណាលើកជើងឡើងបោះជំហានទៅ ជំហាននោះក៏រឹតតែជិតដល់ការសម្លាប់ រឹតតែជិតដល់សេចក្ដីស្លាប់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ក៏មានឧបមាដូចជាមេគោដែលគេត្រូវសម្លាប់ យ៉ាងនោះឯង គឺតិចតួច ខ្លីរហ័ស មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន បុគ្គលគួរដឹងច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា គួរធ្វើកុសល គួរប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រោះថា សត្វដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់នោះ មិនមានឡើយ»។

‘‘Tena kho pana, bhikkhave, samayena manussānaṃ saṭṭhivassasahassāni āyuppamāṇaṃ ahosi, pañcavassasatikā kumārikā alaṃpateyyā ahosi. Tena kho pana, bhikkhave, samayena manussānaṃ chaḷeva ābādhā ahesuṃ – sītaṃ, uṇhaṃ, jighacchā, pipāsā, uccāro, passāvo. So hi nāma, bhikkhave, arako satthā evaṃ dīghāyukesu manussesu evaṃ ciraṭṭhitikesu evaṃ appābādhesu sāvakānaṃ evaṃ dhammaṃ desessati – ‘appakaṃ, brāhmaṇa, jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ bahudukkhaṃ bahupāyāsaṃ mantāyaṃ boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇa’’’nti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះឯង មនុស្សទាំងឡាយមានអាយុកំណត់ប្រាំ Hex-ម៉ឺនឆ្នាំ (៦០០០០ ឆ្នាំ) កុមារីមានអាយុប្រាំរយឆ្នាំ ទើបគួរដល់ការមានប្ដី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះឯង មនុស្សទាំងឡាយមានរោគតែ ៦ យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ គឺ ត្រជាក់ ក្ដៅ ឃ្លាន ស្រេក ឧច្ចារៈ បស្សាវៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រូនោះឈ្មោះ អរកៈ ទោះបីជាពួកមនុស្សមានអាយុវែងយ៉ាងនេះ មានជីវិតស្ថិតនៅបានយូរយ៉ាងនេះ មានរោគតិចយ៉ាងនេះ ក៏គង់តែសំដែងធម៌ដល់សាវកទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ គឺតិចតួច ខ្លីរហ័ស មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន បុគ្គលគួរដឹងច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា គួរធ្វើកុសល គួរប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រោះថា សត្វដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់នោះ មិនមានឡើយ”»។

‘‘Etarahi taṃ, bhikkhave, sammā vadamāno vadeyya – ‘appakaṃ jīvitaṃ manussānaṃ parittaṃ lahukaṃ bahudukkhaṃ bahupāyāsaṃ mantāyaṃ boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇa’nti. Etarahi, bhikkhave, yo ciraṃ jīvati so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo. Vassasataṃ kho pana, bhikkhave, jīvanto tīṇiyeva utusatāni jīvati – utusataṃ hemantānaṃ, utusataṃ gimhānaṃ, utusataṃ vassānaṃ. Tīṇi kho pana, bhikkhave, utusatāni jīvanto dvādasa yeva māsasatāni jīvati – cattāri māsasatāni hemantānaṃ, cattāri māsasatāni gimhānaṃ, cattāri māsasatāni vassānaṃ. Dvādasa kho pana, bhikkhave, māsasatāni jīvanto catuvīsatiyeva addhamāsasatāni jīvati – aṭṭhaddhamāsasatāni hemantānaṃ, aṭṭhaddhamāsasatāni gimhānaṃ, aṭṭhaddhamāsasatāni vassānaṃ. Catuvīsati kho pana, bhikkhave, addhamāsasatāni jīvanto chattiṃsaṃyeva rattisahassāni jīvati – dvādasa rattisahassāni hemantānaṃ, dvādasa rattisahassāni gimhānaṃ, dvādasa rattisahassāni vassānaṃ. Chattiṃsaṃ kho pana, bhikkhave, rattisahassāni jīvanto dvesattatiyeva bhattasahassāni bhuñjati – catuvīsati bhattasahassāni hemantānaṃ, catuvīsati bhattasahassāni gimhānaṃ, catuvīsati bhattasahassāni vassānaṃ saddhiṃ mātuthaññāya saddhiṃ bhattantarāyena.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ បុគ្គលកាលនិយាយ គួរនិយាយដោយត្រឹមត្រូវថា ”ជីវិតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ គឺតិចតួច ខ្លីរហ័ស មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន បុគ្គលគួរដឹងច្បាស់ដោយប្រាជ្ញា គួរធ្វើកុសល គួរប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រោះថា សត្វដែលកើតមកហើយ មិនស្លាប់នោះ មិនមានឡើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ បុគ្គលណាដែលរស់នៅបានយូរ បុគ្គលនោះរស់នៅបានត្រឹមមួយរយឆ្នាំ ឬតិចជាងបន្តិច ឬច្រើនជាងបន្តិច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ ឈ្មោះថារស់នៅបានត្រឹមតែ ៣ រយរដូវប៉ុណ្ណោះ គឺ រដូវរងា ១ រយ រដូវក្ដៅ ១ រយ រដូវវស្សា ១ រយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅបាន ៣ រយរដូវ ឈ្មោះថារស់នៅបានត្រឹមតែ ១ ពាន់ ២ រយខែប៉ុណ្ណោះ គឺ ខែរដូវរងា ៤ រយ ខែរដូវក្ដៅ ៤ រយ ខែរដូវវស្សា ៤ រយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅបាន ១ ពាន់ ២ រយខែ ឈ្មោះថារស់នៅបានត្រឹមតែ ២ ពាន់ ៤ រយពាក់កណ្ដាលខែប៉ុណ្ណោះ គឺ ពាក់កណ្ដាលខែរដូវរងា ៨ រយ ពាក់កណ្ដាលខែរដូវក្ដៅ ៨ រយ ពាក់កណ្ដាលខែរដូវវស្សា ៨ រយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅបាន ២ ពាន់ ៤ រយពាក់កណ្ដាលខែ ឈ្មោះថារស់នៅបានត្រឹមតែ ៣ ម៉ឺន ៦ ពាន់យប់ប៉ុណ្ណោះ គឺ យប់រដូវរងា ១ ម៉ឺន ២ ពាន់ យប់រដូវក្ដៅ ១ ម៉ឺន ២ ពាន់ យប់រដូវវស្សា ១ ម៉ឺន ២ ពាន់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅបាន ៣ ម៉ឺន ៦ ពាន់យប់ ឈ្មោះថាបរិភោគអាហារបានត្រឹមតែ ៧ ម៉ឺន ២ ពាន់ពេលប៉ុណ្ណោះ គឺ ពេលបរិភោគក្នុងរដូវរងា ២ ម៉ឺន ៤ ពាន់ពេល ពេលបរិភោគក្នុងរដូវក្ដៅ ២ ម៉ឺន ៤ ពាន់ពេល ពេលបរិភោគក្នុងរដូវវស្សា ២ ម៉ឺន ៤ ពាន់ពេល រួមទាំងការបៅដោះម្ដាយ និងពេលដែលមានអន្តរាយដល់ការបរិភោគអាហារផង»។

‘‘Tatrime bhattantarāyā kapimiddhopi bhattaṃ na bhuñjati, dukkhitopi bhattaṃ na bhuñjati, byādhitopi bhattaṃ na bhuñjati, uposathikopi bhattaṃ na bhuñjati[Pg.504], alābhakenapi bhattaṃ na bhuñjati. Iti kho, bhikkhave, mayā vassasatāyukassa manussassa āyupi saṅkhāto, āyuppamāṇampi saṅkhātaṃ, utūpi saṅkhātā, saṃvaccharāpi saṅkhātā, māsāpi saṅkhātā, addhamāsāpi saṅkhātā, rattipi saṅkhātā, divāpi saṅkhātā, bhattāpi saṅkhātā, bhattantarāyāpi saṅkhātā. Yaṃ, bhikkhave, satthārā karaṇīyaṃ sāvakānaṃ hitesinā anukampakena anukampaṃ upādāya; kataṃ vo taṃ mayā etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha; mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti. Dasamaṃ.

«ក្នុងរឿងនោះ នេះជាអន្តរាយដល់ការបរិភោគអាហារ គឺ បុគ្គលដែលងងុយដេកដូចស្វា ក៏មិនបានបរិភោគអាហារ បុគ្គលដែលមានទុក្ខ ក៏មិនបានបរិភោគអាហារ បុគ្គលដែលមានជំងឺ ក៏មិនបានបរិភោគអាហារ បុគ្គលដែលរក្សាសីលឧបោសថ ក៏មិនបានបរិភោគអាហារ បុគ្គលដែលរកអាហារមិនបាន ក៏មិនបានបរិភោគអាហារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង តថាគតបានគណនាអាយុរបស់មនុស្សដែលមានអាយុមួយរយឆ្នាំ បានគណនាកំណត់អាយុ បានគណនារដូវ បានគណនាឆ្នាំ បានគណនាខែ បានគណនាកន្លះខែ បានគណនាយប់ បានគណនាថ្ងៃ បានគណនាអាហារ និងបានគណនាអន្តរាយដល់ការបរិភោគអាហាររួចហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កិច្ចណាដែលគ្រូអ្នកស្វែងរកប្រយោជន៍ អនុគ្រោះដល់សាវកទាំងឡាយ គួរធ្វើដោយអាស្រ័យសេចក្ដីអនុគ្រោះ កិច្ចនោះតថាគតបានធ្វើហើយដល់អ្នករាល់គ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នោះជាគល់ឈើទាំងឡាយ នោះជាផ្ទះស្ងាត់ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើសេចក្ដីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស កុំធ្វេសប្រဟែសឡើយ កុំឱ្យមានសេចក្ដីក្តៅក្រហាយក្រោយឡើយ។ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់តថាគតចំពោះអ្នករាល់គ្នា»។ (ចប់ ទីដប់)

Mahāvaggo sattamo.

«មហាវគ្គ ទី៧ ចប់។»

Tassuddānaṃ –

«ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖»

Hirīsūriyaṃ upamā, dhammaññū pārichattakaṃ;

Sakkaccaṃ bhāvanā aggi, sunettaarakena cāti.

«និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ ហិរិសូត្រ ១ សុរិយសូត្រ ១ ឧបមាសូត្រ ១ ធម្មញ្ញូសូត្រ ១ បារិច្ឆត្តកសូត្រ ១ សក្កច្ចសូត្រ ១ ភាវនាសូត្រ ១ អគ្គិសូត្រ ១ សុនេត្តសូត្រ ១ និងអរកសូត្រ ១។»

8. Vinayavaggo

៨. «វិនយវគ្គ»

1. Paṭhamavinayadharasuttaṃ

១. «បឋមវិនយធរសូត្រ»

75. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, sīlavā hoti pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hotī’’ti. Paṭhamaṃ.

៧៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ (វិន័យធរ)។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ ជាអ្នកមានសីល គ្រប់គ្រងដោយបាតិមោក្ខសំវរសីល បរិបូណ៌ដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងរស់នៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ឧត្តម ១ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ»។ (ចប់ ទីមួយ)

2. Dutiyavinayadharasuttaṃ

២. «ទុតិយវិនយធរសូត្រ»

76. ‘‘Sattahi[Pg.505], bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hotī’’ti. Dutiyaṃ.

៧៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ មួយវិញទៀត បាតិមោក្ខទាំងពីរ ភិក្ខុនោះបានចាំយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញដោយពិស្តារ ចែកប្រភេទទឹកពាក្យបានល្អ ចាំរត់មាត់បានល្អ កាត់សេចក្ដីបានល្អ ទាំងដោយសូត្រ ទាំងដោយអនុព្យញ្ជនៈ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងរស់នៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ឧត្តម ១ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ»។ (ចប់ ទីពីរ)

3. Tatiyavinayadharasuttaṃ

៣. «តតិយវិនយធរសូត្រ»

77. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, vinaye kho pana ṭhito hoti asaṃhīro, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hotī’’ti. Tatiyaṃ.

៧៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ ជាអ្នកតាំងនៅមាំក្នុងវិន័យ មិនរំភើបញាប់ញ័រ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាគ្រឿងរស់នៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ជាចិត្តដ៏ឧត្តម ១ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ»។ (ចប់ ទីបី)

4. Catutthavinayadharasuttaṃ

៤. «ចតុត្ថវិនយធរសូត្រ»

78. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hoti. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena yathākammūpage satte pajānāti. Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ [Pg.506] abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato bhikkhu vinayadharo hotī’’ti. Catutthaṃ.

៧៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានជាច្រើនជាតិ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ...។ល។ រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានជាច្រើនជាតិ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេសយ៉ាងនេះ ១ ឃើញពួកសត្វដែលចាកកាលកិរិយាទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា ១ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ»។ (ចប់ ទីបួន)

5. Paṭhamavinayadharasobhanasuttaṃ

៥. «បឋមវិនយធរសោភនសូត្រ»

79. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, sīlavā hoti…pe… samādāya sikkhati sikkhāpadesu, catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī, āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato vinayadharo sobhatī’’ti. Pañcamaṃ.

៧៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង តែងរុងរឿង (សោភ័ណ)។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ ជាអ្នកមានសីល...។ល។ សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាចិត្តដ៏ឧត្តម ១ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈ...។ល។ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងរុងរឿង»។ (ចប់ ទីប្រាំ)

6. Dutiyavinayadharasobhanasuttaṃ

៦. «ទុតិយវិនយធរសោភនសូត្រ»

80. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso anubyañjanaso, catunnaṃ jhānānaṃ…pe… akasiralābhī, āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato vinayadharo sobhatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

៨០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង តែងរុងរឿង។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ មួយវិញទៀត បាតិមោក្ខទាំងពីរ ភិក្ខុនោះបានចាំយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញដោយពិស្តារ ចែកប្រភេទទឹកពាក្យបានល្អ ចាំរត់មាត់បានល្អ កាត់សេចក្ដីបានល្អ ទាំងដោយសូត្រ ទាំងដោយអនុព្យញ្ជនៈ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា...។ល។ បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤... ១ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈ...។ល។ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងរុងរឿង»។ (ចប់ ទីប្រាំមួយ)

7. Tatiyavinayadharasobhanasuttaṃ

៧. «តតិយវិនយធរសោភនសូត្រ»

81. ‘‘Sattahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, vinaye kho pana ṭhito hoti asaṃhīro, catunnaṃ jhānānaṃ…pe… akasiralābhī, āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato vinayadharo sobhatī’’ti. Sattamaṃ.

៨១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាង តែងរុងរឿង។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ ជាអ្នកតាំងនៅមាំក្នុងវិន័យ មិនរំភើបញាប់ញ័រ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា...។ល។ បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤... ១ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈ...។ល។ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ យ៉ាងនេះឯង តែងរុងរឿង»។ (ចប់ ទីប្រាំពីរ)

8. Catutthavinayadharasobhanasuttaṃ

៨. «ចតុត្ថវិនយធរសោភនសូត្រ»

82. ‘‘Sattahi[Pg.507], bhikkhave, dhammehi samannāgato vinayadharo sobhati. Katamehi sattahi? Āpattiṃ jānāti, anāpattiṃ jānāti, lahukaṃ āpattiṃ jānāti, garukaṃ āpattiṃ jānāti, anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, sattahi dhammehi samannāgato vinayadharo sobhatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

៨២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការ តែងរុងរឿង។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភិក្ខុស្គាល់អាបត្តិ ១ ស្គាល់អនាបត្តិ ១ ស្គាល់អាបត្តិស្រាល ១ ស្គាល់អាបត្តិធ្ងន់ ១ រលឹកជាតិដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅពីមុនបានជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅពីមុនបានជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស ដោយប្រការដូច្នេះខ្លះ ១ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ (នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ) ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ប្រកបដោយធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង តែងរុងរឿង។» (ចប់ សូត្រទី៨)

9. Satthusāsanasuttaṃ

៩. សត្ថុសាសនសូត្រ

83. Atha kho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca –

៨៣. គ្រានោះឯង ព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គន់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះឧបាលិដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. ‘‘Ye kho tvaṃ, upāli, dhamme jāneyyāsi – ‘ime dhammā na ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’ti; ekaṃsena, upāli, dhāreyyāsi – ‘neso dhammo neso vinayo netaṃ satthusāsana’nti. Ye ca kho tvaṃ, upāli, dhamme jāneyyāsi – ‘ime dhammā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’ti; ekaṃsena, upāli, dhāreyyāsi – ‘eso dhammo eso vinayo etaṃ satthusāsana’’’nti. Navamaṃ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះមានព្រះភាគហើយ គប្បីជាអ្នកតែម្នាក់ឯង គេចចេញពីពួក មិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន សម្រេចសម្រាន្តនៅចុះ។» «ម្នាលឧបាលិ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលអ្នកដឹងថា "ធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយដោយចំណែកមួយ មិនដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីព្រះនិព្វានឡើយ" ម្នាលឧបាលិ អ្នកគប្បីចាំទុកដោយចំណែកមួយថា "នេះមិនមែនជាធម៌ នេះមិនមែនជាវិន័យ នេះមិនមែនជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តាឡើយ"។ ម្នាលឧបាលិ មួយវិញទៀត ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលអ្នកដឹងថា "ធម៌ទាំងឡាយនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយដោយចំណែកមួយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ ដើម្បីស្ងប់រំងាប់ ដើម្បីដឹងច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹង ដើម្បីព្រះនិព្វាន" ម្នាលឧបាលិ អ្នកគប្បីចាំទុកដោយចំណែកមួយថា "នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា"។» (ចប់ សូត្រទី៩)

10. Adhikaraṇasamathasuttaṃ

១០. អធិករណសមថសូត្រ

84. ‘‘Sattime, bhikkhave, adhikaraṇasamathā dhammā uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāya. Katame satta? Sammukhāvinayo dātabbo[Pg.508], sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññātakaraṇaṃ dātabbaṃ, yebhuyyasikā dātabbā, tassapāpiyasikā dātabbā, tiṇavatthārako dātabbo. Ime kho, bhikkhave, satta adhikaraṇasamathā dhammā uppannuppannānaṃ adhikaraṇānaṃ samathāya vūpasamāyā’’ti. Dasamaṃ.

៨៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងរំងាប់អធិករណ៍ ៧ ប្រការនេះ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្ងប់ ដើម្បីសេចក្តីរំងាប់នូវអធិករណ៍ទាំងឡាយដែលកើតឡើងហើយ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្មុខាវិន័យ គប្បីឲ្យ ១ សតិវិន័យ គប្បីឲ្យ ១ អမူឡ្ហវិន័យ គប្បីឲ្យ ១ បដិញ្ញាតករណៈ គប្បីធ្វើ ១ យេភុយ្យសិកា គប្បីធ្វើ ១ តស្សបាបិយសិកា គប្បីធ្វើ ១ តិណវត្ថារកៈ គប្បីធ្វើ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាគ្រឿងរំងាប់អធិករណ៍ ៧ ប្រការនេះឯង ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្ងប់ ដើម្បីសេចក្តីរំងាប់នូវអធិករណ៍ទាំងឡាយដែលកើតឡើងហើយ។» (ចប់ សូត្រទី១០)

Vinayavaggo aṭṭhamo.

វិនយវគ្គ ទី៨ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវិនយវគ្គនោះគឺ៖

Caturo vinayadharā, caturo ceva sobhanā;

Sāsanaṃ adhikaraṇa-samathenaṭṭhame dasāti.

ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ ៤ ពួក ភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យដ៏រុងរឿង ៤ ពួក ព្រះសាសនសូត្រ និងអធិករណសមថសូត្រ រួមជា ១០ សូត្រ ក្នុងវគ្គទី៨ នេះ។

9. Samaṇavaggo

៩. សមណវគ្គ

1. Bhikkhusuttaṃ

១. ភិក្ខុសូត្រ

85. ‘‘Sattannaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ bhinnattā bhikkhu hoti. Katamesaṃ sattannaṃ? Sakkāyadiṭṭhi bhinnā hoti, vicikicchā bhinnā hoti, sīlabbataparāmāso bhinno hoti, rāgo bhinno hoti, doso bhinno hoti, moho bhinno hoti, māno bhinno hoti. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ dhammānaṃ bhinnattā bhikkhu hotī’’ti. Paṭhamaṃ.

៨៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលឈ្មោះថាជាភិក្ខុ ព្រោះកម្ចាត់បង់នូវធម៌ ៧ ប្រការ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១ វិចិកិច្ឆា ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១ រាគៈ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១ ទោសៈ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១ មោហៈ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១ មានៈ ត្រូវបានកម្ចាត់បង់ហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលឈ្មោះថាជាភិក្ខុ ព្រោះកម្ចាត់បង់នូវធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី១)

2. Samaṇasuttaṃ

២. សមណសូត្រ

86. Sattannaṃ, bhikkhave, dhammānaṃ samitattā samaṇo hoti…pe…. Dutiyaṃ.

៨៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលឈ្មោះថាជាសមណៈ ព្រោះបានរំងាប់នូវធម៌ ៧ ប្រការ...។» (ចប់ សូត្រទី២)

3. Brāhmaṇasuttaṃ

៣. ព្រាហ្មណសូត្រ

87. Bāhitattā brāhmaṇo hoti…pe…. Tatiyaṃ.

៨៧. «...ព្រោះបានបន្សាត់បង់ (នូវធម៌ ៧ ប្រការ) ទើបឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍...។» (ចប់ សូត្រទី៣)

4. Sottiyasuttaṃ

៤. សោត្ថិយសូត្រ

88. Nissutattā sottiyo hoti…pe…. Catutthaṃ.

៨៨. «...ព្រោះបានបង្ហូរចេញ (នូវធម៌ ៧ ប្រការ) ទើបឈ្មោះថាជាសោត្ថិយៈ...។» (ចប់ សូត្រទី៤)

5. Nhātakasuttaṃ

៥. ន្ហាតកសូត្រ

89. Nhātattā [Pg.509] nhātako hoti…pe…. Pañcamaṃ.

៨៩. «...ព្រោះបានលាងជម្រះ (នូវធម៌ ៧ ប្រការ) ទើបឈ្មោះថាជាន្ហាតកៈ...។» (ចប់ សូត្រទី៥)

6. Vedagūsuttaṃ

៦. វេទគូសូត្រ

90. Viditattā vedagū hoti…pe…. Chaṭṭhaṃ.

៩០. «...ព្រោះបានដឹងច្បាស់ (នូវធម៌ ៧ ប្រការ) ទើបឈ្មោះថាជាវេទគូ...។» (ចប់ សូត្រទី៦)

7. Ariyasuttaṃ

៧. អរិយសូត្រ

91. Ārakattā ariyo hoti…pe…. Sattamaṃ.

៩១. «...ព្រោះឆ្ងាយចាក (នូវធម៌ ៧ ប្រការ) ទើបឈ្មោះថាជាអរិយៈ...។» (ចប់ សូត្រទី៧)

8. Arahāsuttaṃ

៨. អរហសូត្រ

92. ‘‘Ārakattā arahā hoti. Katamesaṃ sattannaṃ? Sakkāyadiṭṭhi ārakā hoti, vicikicchā ārakā hoti, sīlabbataparāmāso ārako hoti, rāgo ārako hoti, doso ārako hoti, moho ārako hoti, māno ārako hoti. Imesaṃ kho, bhikkhave, sattannaṃ dhammānaṃ ārakattā arahā hotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

៩២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលឈ្មោះថាជាព្រះអរហន្ត ព្រោះនៅឆ្ងាយចាកធម៌ ៧ ប្រការ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ នៅឆ្ងាយ ១ វិចិកិច្ឆា នៅឆ្ងាយ ១ សីលព្វតបរាមាសៈ នៅឆ្ងាយ ១ រាគៈ នៅឆ្ងាយ ១ ទោសៈ នៅឆ្ងាយ ១ មោហៈ នៅឆ្ងាយ ១ មានៈ នៅឆ្ងាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលឈ្មោះថាជាព្រះអរហន្ត ព្រោះនៅឆ្ងាយចាកធម៌ ៧ ប្រការនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៨)

9. Asaddhammasuttaṃ

៩. អសទ្ធម្មសូត្រ

93. ‘‘Sattime, bhikkhave, asaddhammā. Katame satta? Assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Ime kho, bhikkhave, satta asaddhammā’’ti. Navamaṃ.

៩៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌របស់អសប្បុរស (អសទ្ធម៌) នេះមាន ៧ ប្រការ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ១ មិនមានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកមានសុតៈតិច ១ ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ១ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ១ ជាអ្នកមិនមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌របស់អសប្បុរស ៧ ប្រការនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៩)

10. Saddhammasuttaṃ

១០. សទ្ធម្មសូត្រ

94. ‘‘Sattime, bhikkhave, saddhammā. Katame satta? Saddho hoti, hirīmā hoti, ottappī hoti, bahussuto hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Ime kho, bhikkhave, satta saddhammā’’ti. Dasamaṃ.

៩៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌របស់សប្បុរស (សទ្ធម៌) នេះមាន ៧ ប្រការ។ ធម៌ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកមានសុតៈច្រើន (ពហុស្សូត) ១ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ១ ជាអ្នកមានស្មារតី ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌របស់សប្បុរស ៧ ប្រការនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី១០)

Samaṇavaggo navamo.

សមណវគ្គ ទី៩ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃសមណវគ្គនោះគឺ៖

Bhikkhuṃ [Pg.510] samaṇo brāhmaṇo, sottiyo ceva nhātako;

Vedagū ariyo arahā, asaddhammā ca saddhammāti.

ភិក្ខុសូត្រ សមណសូត្រ ព្រាហ្មណសូត្រ សោត្ថិយសូត្រ ន្ហាតកសូត្រ វេទគូសូត្រ អរិយសូត្រ អរហសូត្រ អសទ្ធម្មសូត្រ និងសទ្ធម្មសូត្រ។

10. Āhuneyyavaggo

១០. អាហុនេយ្យវគ្គ

95. ‘‘Sattime, bhikkhave, puggalā āhuneyyā…pe… dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo cakkhusmiṃ aniccānupassī viharati aniccasaññī aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ kho, bhikkhave, paṭhamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

៩៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាអ្នកគួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន ជាអ្នកគួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ បុគ្គល ៧ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងចក្ខុ មានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនទៀង ដឹងច្បាស់ថាមិនទៀង តែងបង្អោនចិត្តទៅ ជ្រួតជ្រាបដោយប្រាជ្ញា ក្នុងចក្ខុនោះ អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់សោះ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី១ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងត้อนទទួល... ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo cakkhusmiṃ aniccānupassī viharati aniccasaññī aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. Tassa apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca. Ayaṃ, bhikkhave, dutiyo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងចក្ខុ មានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនទៀង ដឹងច្បាស់ថាមិនទៀង តែងបង្អោនចិត្តទៅ ជ្រួតជ្រាបដោយប្រាជ្ញា ក្នុងចក្ខុនោះ អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់សោះ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ ការអស់ទៅនៃអាសវៈ និងការអស់ទៅនៃជីវិត របស់បុគ្គលនោះ មិនមុនមិនក្រោយគ្នា (គឺកើតឡើងព្រមគ្នា)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី២ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, idhekacco puggalo cakkhusmiṃ aniccānupassī viharati aniccasaññī aniccapaṭisaṃvedī satataṃ samitaṃ abbokiṇṇaṃ cetasā adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti…pe… upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, bhikkhave, sattamo puggalo āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Ime kho, bhikkhave, satta puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងចក្ខុ មានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនទៀង ដឹងច្បាស់ថាមិនទៀង តែងបង្អោនចិត្តទៅ ជ្រួតជ្រាបដោយប្រាជ្ញា ក្នុងចក្ខុនោះ អស់កាលជានិច្ច មិនដាច់សោះ មិនច្រឡំដោយចិត្តដទៃ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម ៥ ប្រការ ក៏ជាអន្តរាបរិនិព្វាយី (អ្នកបរិនិព្វានក្នុងចន្លោះ)... ជាឧបហច្ចបរិនិព្វាយី (អ្នកបរិនិព្វានជិតដល់អាយុខ័យ)... ជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី (អ្នកបរិនិព្វានដោយមិនបាច់ខំប្រឹង)... ជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី (អ្នកបរិនិព្វានដោយត្រូវខំប្រឹង)... ជាឧទ្ធំសោតអកនិដ្ឋគាមី (អ្នកមានខ្សែទឹកហូរឡើងទៅកាន់អកនិដ្ឋភព)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុគ្គលទី៧ ដែលគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះឯង ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងត้อนទទួល គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។»

96-622. Sattime[Pg.511], bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame satta? Idha, bhikkhave, ekacco puggalo cakkhusmiṃ dukkhānupassī viharati…pe… cakkhusmiṃ anattānupassī viharati…pe… cakkhusmiṃ khayānupassī viharati…pe… cakkhusmiṃ vayānupassī viharati…pe… cakkhusmiṃ virāgānupassī viharati…pe… cakkhusmiṃ nirodhānupassī viharati…pe… cakkhusmiṃ paṭinissaggānupassī viharati…pe….

៩៦-៦២២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៧ ពួកនេះ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងត้อนទទួល... ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក។ បុគ្គល ៧ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ តែងពិចារណាឃើញថាកើតទុក្ខក្នុងចក្ខុ... ពិចារណាឃើញថាមិនមែនខ្លួន (អនត្តា) ក្នុងចក្ខុ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីអស់ទៅក្នុងចក្ខុ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីវិនាសទៅក្នុងចក្ខុ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីប្រាសចាកតម្រេកក្នុងចក្ខុ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលត់ក្នុងចក្ខុ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលាស់ចោលក្នុងចក្ខុ...។»

Sotasmiṃ…pe… ghānasmiṃ… jivhāya… kāyasmiṃ… manasmiṃ…pe….

«ក្នុងត្រចៀក... ក្នុងច្រមុះ... ក្នុងអណ្តាត... ក្នុងកាយ... ក្នុងចិត្ត...។»

Rūpesu…pe… saddesu… gandhesu… rasesu… phoṭṭhabbesu … dhammesu …pe….

«ក្នុងរូបទាំងឡាយ... ក្នុងសំឡេងទាំងឡាយ... ក្នុងក្លិនទាំងឡាយ... ក្នុងរសទាំងឡាយ... ក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយ... ក្នុងធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយ...។»

Cakkhuviññāṇe…pe… sotaviññāṇe… ghānaviññāṇe… jivhāviññāṇe… kāyaviññāṇe… manoviññāṇe…pe….

«ក្នុងចក្ខុវិញ្ញាណ... ក្នុងសោតវិញ្ញាណ... ក្នុងឃានវិញ្ញាណ... ក្នុងជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ក្នុងកាយវិញ្ញាណ... ក្នុងមនោវិញ្ញាណ...។»

Cakkhusamphasse…pe… sotasamphasse… ghānasamphasse… jivhāsamphasse… kāyasamphasse… manosamphasse…pe….

«ក្នុងចក្ខុសម្ផស្ស... ក្នុងសោតសម្ផស្ស... ក្នុងឃានសម្ផស្ស... ក្នុងជិវ្ហាសម្ផស្ស... ក្នុងកាយសម្ផស្ស... ក្នុងមនោសម្ផស្ស...។»

Cakkhusamphassajāya vedanāya…pe… sotasamphassajāya vedanāya… ghānasamphassajāya vedanāya… jivhāsamphassajāya vedanāya… kāyasamphassajāya vedanāya… manosamphassajāya vedanāya…pe….

«ក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីចក្ខុសម្ផស្ស... ក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីសោតសម្ផស្ស... ក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីឃានសម្ផស្ស... ក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីជិវ្ហាសម្ផស្ស... ក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីកាយសម្ផស្ស... ក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីមនោសម្ផស្ស...។»

Rūpasaññāya…pe… saddasaññāya… gandhasaññāya… rasasaññāya… phoṭṭhabbasaññāya… dhammasaññāya…pe….

«ក្នុងរូបសញ្ញា... ក្នុងសទ្ទសញ្ញា... ក្នុងគន្ធសញ្ញា... ក្នុងរសសញ្ញា... ក្នុងផោដ្ឋព្វសញ្ញា... ក្នុងធម្មសញ្ញា...។»

Rūpasañcetanāya…pe… saddasañcetanāya… gandhasañcetanāya… rasasañcetanāya… phoṭṭhabbasañcetanāya… dhammasañcetanāya…pe….

«ក្នុងរូបសញ្ចេតនា... ក្នុងសទ្ទសញ្ចេតនា... ក្នុងគន្ធសញ្ចេតនា... ក្នុងរសសញ្ចេតនា... ក្នុងផោដ្ឋព្វសញ្ចេតនា... ក្នុងធម្មសញ្ចេតនា...។»

Rūpataṇhāya…pe… saddataṇhāya… gandhataṇhāya… rasataṇhāya… phoṭṭhabbataṇhāya… dhammataṇhāya…pe….

«ក្នុងរូបតណ្ហា... ក្នុងសទ្ទតណ្ហា... ក្នុងគន្ធតណ្ហា... ក្នុងរសតណ្ហា... ក្នុងផោដ្ឋព្វតណ្ហា... ក្នុងធម្មតណ្ហា...។»

Rūpavitakke …pe… saddavitakke… gandhavitakke… rasavitakke… phoṭṭhabbavitakke… dhammavitakke…pe….

«ក្នុងរូបវិតក្កៈ... ក្នុងសទ្ទវិតក្កៈ... ក្នុងគន្ធវិតក្កៈ... ក្នុងរសវិតក្កៈ... ក្នុងផោដ្ឋព្វវិតក្កៈ... ក្នុងធម្មវិតក្កៈ...។»

Rūpavicāre…pe… saddavicāre… gandhavicāre… rasavicāre… phoṭṭhabbavicāre… dhammavicāre…pe….

«ក្នុងរូបវិចារៈ... ក្នុងសទ្ទវិចារៈ... ក្នុងគន្ធវិចារៈ... ក្នុងរសវិចារៈ... ក្នុងផោដ្ឋព្វវិចារៈ... ក្នុងធម្មវិចារៈ...។»

‘‘Pañcakkhandhe [Pg.512] …pe… rūpakkhandhe… vedanākkhandhe… saññākkhandhe… saṅkhārakkhandhe… viññāṇakkhandhe aniccānupassī viharati…pe… dukkhānupassī viharati… anattānupassī viharati… khayānupassī viharati… vayānupassī viharati… virāgānupassī viharati… nirodhānupassī viharati… paṭinissaggānupassī viharati…pe… lokassā’’ti.

«ក្នុងបញ្ចក្ខន្ធ... ក្នុងរូបក្ខន្ធ... ក្នុងវេទនាខន្ធ... ក្នុងសញ្ញាខន្ធ... ក្នុងសង្ខារក្ខន្ធ... ក្នុងវិញ្ញាណក្ខន្ធ តែងពិចារណាឃើញថាមិនទៀង... ពិចារណាឃើញថាកើតទុក្ខ... ពិចារណាឃើញថាមិនមែនខ្លួន... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីអស់ទៅ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីវិនាសទៅ... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីប្រាសចាកតម្រេក... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលត់... ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលាស់ចោល... សម្រេចសម្រាន្តនៅ (ជាបុញ្ញកេ្ខត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់) នៃលោក។»

‘‘Chadvārārammaṇesvettha, viññāṇesu ca phassesu;

Vedanāsu ca dvārassa, suttā honti visuṃ aṭṭha.

«ក្នុងទ្វារ និងអារម្មណ៍ទាំង ៦ នេះ ក្នុងវិញ្ញាណទាំងឡាយ ក្នុងផស្សៈទាំងឡាយ និងក្នុងវេទនាទាំងឡាយ សូត្រទាំងឡាយតាមទ្វារ មាន ៨ ផ្សេងៗគ្នា។»

‘‘Saññā sañcetanā taṇhā, vitakkesu vicāre ca;

Gocarassa visuṃ aṭṭha, pañcakkhandhe ca pacceke.

«ក្នុងសញ្ញា សញ្ចេតនា តណ្ហា វិតក្កៈ និងវិចារៈ សូត្រទាំងឡាយតាមគោចរ មាន ៨ ផ្សេងៗគ្នា និងក្នុងបញ្ចក្ខន្ធនីមួយៗ ក៏មាន ៨ ផ្សេងៗគ្នាដែរ។»

‘‘Soḷasasvettha mūlesu, aniccaṃ dukkhamanattā;

Khayā vayā virāgā ca, nirodhā paṭinissaggā.

«ក្នុងមូលដ្ឋានទាំង ១៦ នេះ មានការពិចារណាឃើញថាមិនទៀង ពិចារណាឃើញថាកើតទុក្ខ ពិចារណាឃើញថាមិនមែនខ្លួន ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីអស់ទៅ ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីវិនាសទៅ ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីប្រាសចាកតម្រេក ពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលត់ និងពិចារណាឃើញនូវសេចក្តីរលាស់ចោល។»

‘‘Kamaṃ aṭṭhānupassanā, yojetvāna visuṃ visuṃ;

Sampiṇḍitesu sabbesu, honti pañca satāni ca;

Aṭṭhavīsati suttāni, āhuneyye ca vaggike’’.

«កាលបើផ្សារភ្ជាប់នូវអនុបស្សនាទាំង ៨ តាមលំដាប់ ដោយឡែកៗពីគ្នា រួមសរុបទាំងអស់ទៅ ក្នុងអាហុនេយ្យវគ្គនេះ មានសូត្រចំនួន ៥២៨ សូត្រ។»

Āhuneyyavaggo dasamo.

អាហុនេយ្យវគ្គ ទី១០ ចប់។

11. Rāgapeyyālaṃ

១១. រាគបេយ្យាលៈ

623. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya satta dhammā bhāvetabbā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime satta dhammā bhāvetabbā’’ti.

៦២៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺសតិសម្ពោជ្ឈង្គ...បេ... ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។

624. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya satta dhammā bhāvetabbā. Katame satta? Aniccasaññā, anattasaññā, asubhasaññā, ādīnavasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime satta dhammā bhāvetabbā’’ti.

៦២៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺអនិច្ចសញ្ញា អនត្តសញ្ញា អសុភសញ្ញា អាទីនវសញ្ញា បហានសញ្ញា វិរាគសញ្ញា និរោធសញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។

625. ‘‘Rāgassa[Pg.513], bhikkhave, abhiññāya satta dhammā bhāvetabbā. Katame satta? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime satta dhammā bhāvetabbā’’ti.

៦២៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺអសុភសញ្ញា មរណសញ្ញា អាហារេបដិកូលសញ្ញា សព្វលោកេអនភិរតសញ្ញា អនិច្ចសញ្ញា អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។

626-652. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya…pe… paṭinissaggāya ime satta dhammā bhāvetabbā’’ti.

៦២៦-៦៥២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីសូន្យទៅ... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោល នូវរាគៈ»។

653-1132. ‘‘Dosassa…pe… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya…pe… pariññāya… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime satta dhammā bhāvetabbā’’ti.

៦៥៣-១១៣២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៧ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់... ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីសូន្យទៅ... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោល នូវទោសៈ... មោហៈ... កោធៈ... ឧបនាហៈ... មក្ខៈ... បលាសៈ... ឥស្សា... មច្ឆរិយៈ... មាយា... សាថេយ្យៈ... ថម្ភៈ... សារម្ភៈ... មានៈ... អតិមានៈ... មទៈ... បមាទៈ»។

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សម្ដែងនូវសេចក្ដីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយចំពោះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

ចប់ រាគបេយ្យាល។

Sattakanipātapāḷi niṭṭhitā.

ចប់ សត្តកនិបាតបាឡី។