Tipiṭaka Translation

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Homenaje a aquel Bendito, el Noble, el plenamente Iluminado.

องฺคุตฺตรนิกาโย

Aṅguttara Nikāya

ฉกฺกนิปาตปาฬิ

Pali del Libro de los Seis

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

1. Los primeros cincuenta

๑. อาหุเนยฺยวคฺโค

1. Capítulo sobre los dignos de ofrendas

๑. ปฐมอาหุเนยฺยสุตฺตํ

1. Primer discurso sobre los dignos de ofrendas

๑. เอวํ [Pg.247] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

1. Así he oído: En una ocasión, el Bendito residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí el Bendito se dirigió a los monjes: «¡Monjes!». «Venerable Señor», respondieron aquellos monjes. El Bendito dijo esto:

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. มนสา ธมฺมํ วิญฺญา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ.

«Monjes, un monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de saludo reverente, el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, al ver una forma con el ojo, un monje no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al oír un sonido con el oído, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al oler un aroma con la nariz, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al saborear un sabor con la lengua, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al sentir un objeto tangible con el cuerpo, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al conocer un fenómeno mental con la mente, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de saludo reverente, el campo de mérito supremo para el mundo».

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. ปฐมํ.

Esto dijo el Bendito. Aquellos monjes se alegraron y se regocijaron en las palabras del Bendito. Primero.

๒. ทุติยอาหุเนยฺยสุตฺตํ

2. Segundo discurso sobre los dignos de ofrendas

๒. ‘‘ฉหิ[Pg.248], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมสติ ปริมชฺชติ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ.

2. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... [pe] ... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje experimenta diversos tipos de poderes sobrenaturales: siendo uno solo, se vuelve muchos; habiendo sido muchos, vuelve a ser uno; aparece y desaparece; atraviesa muros, vallas y montañas sin obstáculos, como si fuera a través del aire; se sumerge y emerge de la tierra como si fuera agua; camina sobre el agua sin hundirse como si fuera tierra; viaja por el aire con las piernas cruzadas como un ave alada; toca y acaricia con su mano la luna y el sol, tan poderosos y majestuosos; y ejerce dominio con su cuerpo hasta el mundo de Brahmā.

‘‘ทิพฺพาย, โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ, เย ทูเร สนฺติเก จ.

«Con el elemento del oído divino, purificado y que supera al de los humanos, oye ambos tipos de sonidos: los divinos y los humanos, ya estén lejos o cerca.

‘‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ. สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ…เป… สโทสํ วา จิตฺตํ… วีตโทสํ วา จิตฺตํ… สโมหํ วา จิตฺตํ… วีตโมหํ วา จิตฺตํ… สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ… วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ… มหคฺคตํ วา จิตฺตํ… อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ… สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ… อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ… สมาหิตํ วา จิตฺตํ… อสมาหิตํ วา จิตฺตํ… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ.

«Conoce la mente de otros seres y personas, habiéndola comprendido con su propia mente. Comprende la mente con apego como 'mente con apego', la mente sin apego... [pe] ...la mente con odio... la mente sin odio... la mente con delusión... la mente sin delusión... la mente contraída... la mente dispersa... la mente expandida... la mente no expandida... la mente superable... la mente insuperable... la mente concentrada... la mente no concentrada... la mente liberada... la mente no liberada como 'mente no liberada'.

‘‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป…. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ.

«Recuerda sus diversas existencias pasadas, a saber: una vida, dos vidas... [pe]... Así recuerda sus diversas existencias pasadas con sus aspectos y detalles.

‘‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ [Pg.249] วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ.

«Con el ojo divino, purificado y que supera al de los humanos, ve a los seres que mueren y renacen —seres inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados— y comprende cómo los seres pasan de acuerdo con sus acciones: '¡Oh, estos seres que realizaron malas acciones de cuerpo, palabra y mente, que calumniaron a los nobles, que sostuvieron visiones erróneas y actuaron bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Pero estos otros seres que realizaron buenas acciones de cuerpo, palabra y mente, que no calumniaron a los nobles, que sostuvieron visiones correctas y actuaron bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un buen destino, en un mundo celestial'. Así, con el ojo divino, purificado y que supera al de los humanos, ve a los seres que mueren y renacen —seres inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados— y comprende cómo los seres pasan de acuerdo con sus acciones.

‘‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

«A través de la destrucción de las impurezas, habiendo comprendido y realizado por sí mismo en esta misma vida la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría que están libres de impurezas, entra y permanece en ellas.

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ทุติยํ.

«Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... [pe] ... el campo de mérito supremo para el mundo. Segundo».

๓. อินฺทฺริยสุตฺตํ

3. Discurso sobre las facultades

๓. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? สทฺธินฺทฺริเยน, วีริยินฺทฺริเยน, สตินฺทฺริเยน, สมาธินฺทฺริเยน, ปญฺญินฺทฺริเยน, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ตติยํ.

3. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... [pe] ... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son esas seis? Con la facultad de la fe, la facultad de la energía, la facultad de la atención, la facultad de la concentración, la facultad de la sabiduría; y a través de la destrucción de las impurezas, habiendo comprendido y realizado por sí mismo en esta misma vida la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría que están libres de impurezas, entra y permanece en ellas. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de saludo reverente, el campo de mérito supremo para el mundo. Tercero».

๔. พลสุตฺตํ

4. Discurso sobre los poderes

๔. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? สทฺธาพเลน, วีริยพเลน, สติพเลน, สมาธิพเลน, ปญฺญาพเลน, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

4. “Monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de regalos, digno de ser saludado con las manos juntas y es el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Posee el poder de la fe, el poder de la energía, el poder de la atención plena, el poder de la concentración y el poder de la sabiduría. Además, mediante la destrucción de los contaminantes (āsavas), habiendo conocido directamente y realizado por sí mismo en esta misma vida la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de contaminantes, entra y permanece en ellas. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Cuarto (discurso).

๕. ปฐมอาชานียสุตฺตํ

5. Primer discurso sobre el corcel de pura sangre

๕. ‘‘ฉหิ[Pg.250], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

5. “Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.

‘‘กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

“¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el noble corcel de pura sangre del rey tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y posee belleza. Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee estos seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, ขโม ธมฺมานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปญฺจมํ.

“De la misma manera, monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el monje tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y tolera los fenómenos mentales. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Quinto (discurso).

๖. ทุติยอาชานียสุตฺตํ

6. Segundo discurso sobre el corcel de pura sangre

๖. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, พลสมฺปนฺโน จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

6. “Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el noble corcel de pura sangre del rey tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y posee fuerza. Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee estos seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ …เป… ขโม ธมฺมานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“De la misma manera, monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el monje tolera las formas... tolera los fenómenos mentales. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Sexto (discurso).

๗. ตติยอาชานียสุตฺตํ

7. Tercer discurso sobre el corcel de pura sangre

๗. ‘‘ฉหิ[Pg.251], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, ชวสมฺปนฺโน จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

7. “Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el noble corcel de pura sangre del rey tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y posee velocidad. Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee estos seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ…เป… ขโม ธมฺมานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

“De la misma manera, monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el monje tolera las formas... tolera los fenómenos mentales. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Séptimo (discurso).

๘. อนุตฺตริยสุตฺตํ

8. Discurso sobre lo insuperable

๘. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุตฺตริยานิ. กตมานิ ฉ? ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุตฺตริยานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

8. “Monjes, existen estas seis cosas insuperables. ¿Cuáles son las seis? La visión insuperable, la audición insuperable, la ganancia insuperable, el entrenamiento insuperable, el servicio insuperable y la recordación insuperable. Estas, monjes, son las seis cosas insuperables”. Octavo (discurso).

๙. อนุสฺสติฏฺฐานสุตฺตํ

9. Discurso sobre las bases de la recordación

๙. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุสฺสติฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? พุทฺธานุสฺสติ, ธมฺมานุสฺสติ, สงฺฆานุสฺสติ, สีลานุสฺสติ, จาคานุสฺสติ, เทวตานุสฺสติ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. นวมํ.

9. “Monjes, existen estas seis bases de la recordación. ¿Cuáles son las seis? La recordación del Buddha, la recordación del Dhamma, la recordación del Sangha, la recordación de la virtud, la recordación de la generosidad y la recordación de las deidades. Estas, monjes, son las seis bases de la recordación”. Noveno (discurso).

๑๐. มหานามสุตฺตํ

10. Discurso a Mahānāma

๑๐. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน, โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โย โส, ภนฺเต, อริยสาวโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน, โส กตเมน วิหาเรน พหุลํ วิหรตี’’ติ?

10. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Kapilavatthu, en el monasterio de Nigrodha. Entonces, Mahānāma el Sakya se acercó al Bienaventurado y, tras saludarlo, se sentó a un lado. Una vez sentado, Mahānāma el Sakya le dijo al Bienaventurado: “Señor, aquel noble discípulo que ha alcanzado el fruto y ha comprendido la enseñanza, ¿en qué estado reside frecuentemente?”

‘‘โย [Pg.252] โส, มหานาม, อริยสาวโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน, โส อิมินา วิหาเรน พหุลํ วิหรติ. อิธ, มหานาม, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ ตถาคตํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน พุทฺธานุสฺสตึ ภาเวติ’’’.

“Aquel noble discípulo, Mahānāma, que ha alcanzado el fruto y ha comprendido la enseñanza, reside frecuentemente en este estado. Aquí, Mahānāma, el noble discípulo recuerda al Tathāgata: «Por esta razón, el Bienaventurado es un Arahant, perfectamente iluminado por sí mismo, dotado de conocimiento y conducta, afortunado, conocedor del mundo, guía insuperable para quienes deben ser entrenados, maestro de dioses y humanos, iluminado y bendecido». Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo recuerda al Tathāgata, su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la delusión; en ese momento, su mente está dirigida rectamente hacia el Tathāgata. Mahānāma, el noble discípulo cuya mente es recta obtiene entusiasmo por el significado, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el regocijo que acompaña al Dhamma. Al regocijarse, surge el rapto; para quien tiene la mente llena de rapto, el cuerpo se tranquiliza; con el cuerpo tranquilo, experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. Se dice, Mahānāma: «Este noble discípulo reside en armonía entre los seres que están en conflicto, reside sin aflicción entre los seres afligidos; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, cultiva la recordación del Buddha».”

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ ธมฺมํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิต ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน ธมฺมานุสฺสตึ ภาเวติ’’’.

Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora el Dhamma: 'El Dhamma ha sido bien expuesto por el Bienaventurado, es visible por uno mismo, de efecto inmediato, invita a venir y ver, es digno de ser aplicado y debe ser experimentado individualmente por los sabios'. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora el Dhamma, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto al Dhamma. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma (la visión de la sabiduría), desarrolla la rememoración del Dhamma'.

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต [Pg.253] สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ สงฺฆํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน สงฺฆานุสฺสตึ ภาเวติ’’’.

Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora el Saṅgha: 'La comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado bien, la comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado rectamente, la comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado por el camino hacia el Nibbāna, la comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado con propiedad; es decir, los cuatro pares de hombres, las ocho personas; esta comunidad de discípulos del Bienaventurado es digna de ofrendas, digna de hospitalidad, digna de donaciones, digna de ser saludada con las manos juntas, un campo de mérito insuperable para el mundo'. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora el Saṅgha, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto al Saṅgha. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la rememoración del Saṅgha'.

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก สีลํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ สีลํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน สีลานุสฺสตึ ภาเวติ’’’.

Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora sus propias virtudes, las cuales son íntegras, sin fisuras, sin manchas, sin tacha, liberadoras, elogiadas por los sabios, no aferradas erróneamente y conducentes a la concentración. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora la virtud, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto a la virtud. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la rememoración de la virtud'.

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ – ‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม! โยหํ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิตาย ปชาย วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสามิ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก จาคํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ[Pg.254], น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ จาคํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน จาคานุสฺสตึ ภาเวติ’’’.

Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora su propia generosidad: '¡Es una ganancia para mí, es una bendición para mí! Que, en medio de una población obsesionada por la mancha de la tacañería, yo more en el hogar con una mente libre de la mancha de la tacañería, siendo generoso, de manos abiertas, deleitándome en el desprendimiento, dispuesto a las peticiones, regocijándome en dar y compartir'. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora la generosidad, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto a la generosidad. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la rememoración de la generosidad'.

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก เทวตานุสฺสตึ ภาเวติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา, สนฺติ เทวา ยามา, สนฺติ เทวา ตุสิตา, สนฺติ เทวา นิมฺมานรติโน, สนฺติ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺติโน, สนฺติ เทวา พฺรหฺมกายิกา, สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สีลํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สุเตน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สุตํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน จาเคน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูโป จาโค สํวิชฺชติ. ยถารูปาย ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ ตา เทวตา อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ[Pg.255], สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน เทวตานุสฺสตึ ภาเวติ’’’.

Además, Mahānāma, el noble discípulo desarrolla la recordación de las deidades: ‘Existen las deidades de los Cuatro Grandes Reyes, existen las deidades de los Treinta y Tres, existen las deidades Yāma, existen las deidades Tusita, existen las deidades que se deleitan en la creación, existen las deidades que ejercen poder sobre las creaciones de otros, existen las deidades del séquito de Brahma, existen deidades más allá de estas. Esas deidades, poseedoras de tal fe, al morir en este mundo humano, renacieron en esos mundos celestiales; en mí también se encuentra tal fe. Esas deidades, poseedoras de tal virtud... de tal conocimiento... de tal generosidad... de tal sabiduría, al morir aquí, renacieron allí; en mí también se encuentra tal sabiduría’. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo recuerda la fe, la virtud, el conocimiento, la generosidad y la sabiduría, tanto la suya propia como la de esas deidades, en ese momento su mente no está obsesionada por el deseo, ni por el odio, ni por el engaño. En ese momento, su mente es puramente recta con respecto a esas deidades. Y con la mente recta, Mahānāma, el noble discípulo obtiene entusiasmo por el sentido profundo, obtiene entusiasmo por la enseñanza, obtiene el júbilo asociado con el Dhamma. En quien está jubiloso, nace el arrobamiento; en quien tiene la mente arrobada, el cuerpo se calma; con el cuerpo calmado, experimenta felicidad; y en quien es feliz, la mente se concentra. A esto se le llama, Mahānāma: ‘El noble discípulo que vive en paz entre una generación en conflicto, que vive sin aflicción entre una generación afligida, que habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la recordación de las deidades’.

‘‘โย โส, มหานาม, อริยสาวโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน, โส อิมินา วิหาเรน พหุลํ วิหรตี’’ติ. ทสมํ.

Aquel noble discípulo, Mahānāma, que ha alcanzado el fruto y ha comprendido la enseñanza, vive frecuentemente en este estado. Décimo discurso.

อาหุเนยฺยวคฺโค ปฐโม.

Fin del primer capítulo sobre los Merecedores de Ofrendas.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este capítulo es:

ทฺเว อาหุเนยฺยา อินฺทฺริย, พลานิ ตโย อาชานียา;

อนุตฺตริย อนุสฺสตี, มหานาเมน เต ทสาติ.

Dos sobre los merecedores de ofrendas, las facultades, los poderes, tres sobre los caballos de raza, la superioridad, las recordaciones y el de Mahānāma; estos son los diez.

๒. สารณียวคฺโค

2. Capítulo sobre las Cualidades que Inspiran Afecto

๑. ปฐมสารณียสุตฺตํ

1. Primer Discurso sobre las Cualidades que Inspiran Afecto

๑๑. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สารณียา. กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย.

11. Monjes, estas seis son cualidades que deben recordarse constantemente. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, las acciones corporales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ วจีกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย.

Además, monjes, las acciones verbales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ มโนกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย.

Además, monjes, las acciones mentales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เย เต ลาภา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา อนฺตมโส ปตฺตปริยาปนฺนมตฺตมฺปิ ตถารูเปหิ ลาเภหิ อปฺปฏิวิภตฺตโภคี โหติ สีลวนฺเตหิ สพฺรหฺมจารีหิ สาธารณโภคี, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย.

Además, monjes, respecto a cualquier ganancia obtenida de manera justa y conforme al Dhamma, incluso lo que hay en su cuenco de limosnas, el monje disfruta de tales ganancias compartiéndolas equitativamente con sus virtuosos compañeros en la vida espiritual. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ [Pg.256] ตถารูเปหิ สีเลหิ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย.

Además, monjes, el monje vive poseyendo aquellas virtudes que son íntegras, sin fisuras, sin manchas, sin tacha, liberadoras, elogiadas por los sabios, no aferradas y que conducen a la concentración; vive poseyendo tales virtudes en común con sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา สารณียา’’ติ. ปฐมํ.

Además, monjes, el monje vive poseyendo aquella visión que es noble y liberadora, que conduce a quien actúa en consecuencia a la completa destrucción del sufrimiento; vive poseyendo tal visión en común con sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Estas, monjes, son las seis cualidades que deben recordarse constantemente. Primero.

๒. ทุติยสารณียสุตฺตํ

2. Segundo Discurso sobre las Cualidades que Inspiran Afecto

๑๒. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สารณียา ปิยกรณา ครุกรณา สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

12. Monjes, estas seis son cualidades que inspiran afecto, que generan respeto, y que conducen a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, las acciones corporales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ วจีกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ…เป… เมตฺตํ มโนกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

Además, monjes, las acciones verbales de amor bondadoso... las acciones mentales de amor bondadoso se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad.

Además, monjes, respecto a cualquier ganancia obtenida de manera justa y conforme al Dhamma, incluso lo que hay en su cuenco de limosnas, el monje disfruta de tales ganancias compartiéndolas con sus virtuosos compañeros en la vida espiritual. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ ตถารูเปหิ สีเลหิ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ.

Además, monjes, el monje vive poseyendo aquellas virtudes que son íntegras, sin fisuras, sin manchas, sin tacha, liberadoras, elogiadas por los sabios, no aferradas y que conducen a la concentración; vive poseyendo tales virtudes en común con sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad.

‘‘ปุน [Pg.257] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา สารณียา ปิยกรณา ครุกรณา สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทุติยํ.

«Además, monjes, un monje posee una visión noble y liberadora que conduce a quien actúa de acuerdo con ella a la completa destrucción del sufrimiento; vive con sus compañeros de vida santa, tanto en público como en privado, unido a ellos por esa visión común. Este principio es también digno de ser recordado, genera afecto y respeto, y conduce a la asistencia mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. Monjes, estos seis principios son dignos de ser recordados, generan afecto y respeto, y conducen a la asistencia mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad». Segundo discurso.

๓. นิสฺสารณียสุตฺตํ

3. Discurso sobre los Elementos de Liberación

๑๓. ‘‘ฉยิมา, ภิกฺขเว, นิสฺสารณียา ธาตุโย. กตมา ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘เมตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, พฺยาปาทสฺส ยทิทํ เมตฺตาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ.

13. «Monjes, existen estos seis elementos de liberación. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante el amor universal, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, la malquerencia todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante el amor universal ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, la malquerencia todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante el amor universal es la liberación de la malquerencia”».

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘กรุณา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ กรุณาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, วิเหสาย ยทิทํ กรุณาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ.

«Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante la compasión, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, la crueldad todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante la compasión ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, la crueldad todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante la compasión es la liberación de la crueldad”».

‘‘อิธ [Pg.258] ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘มุทิตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, อรติยา ยทิทํ มุทิตาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ.

«Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante la alegría altruista, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, el descontento todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante la alegría altruista ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, el descontento todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante la alegría altruista es la liberación del descontento”».

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อุเปกฺขา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อุเปกฺขาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, ราคสฺส ยทิทํ อุเปกฺขาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ.

«Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante la ecuanimidad, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, el apego todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante la ecuanimidad ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, el apego todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante la ecuanimidad es la liberación del apego”».

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อนิมิตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม นิมิตฺตานุสาริ วิญฺญาณํ โหตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อนิมิตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส นิมิตฺตานุสาริ วิญฺญาณํ ภวิสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, สพฺพนิมิตฺตานํ ยทิทํ อนิมิตฺตาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ.

«Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente sin señales, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, mi consciencia todavía sigue las señales”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente sin señales ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, su consciencia todavía siga las señales; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente sin señales es la liberación de todas las señales”».

‘‘อิธ [Pg.259] ปน ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสฺมีติ โข เม วิคตํ, อยมหมสฺมีติ จ น สมนุปสฺสามิ; อถ จ ปน เม วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อสฺมีติ วิคเต อยมหมสฺมีติ จ น สมนุปสฺสโต; อถ จ ปนสฺส วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลสฺส ยทิทํ อสฺมีติ มานสมุคฺฆาโต’ติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ฉ นิสฺสารณียา ธาตุโย’’ติ. ตติยํ.

«Aquí también, monjes, un monje podría decir: “La noción de ‘Yo soy’ ha desaparecido para mí, y no veo que ‘esto es lo que soy’; sin embargo, la espina de la duda y la incertidumbre todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la noción de ‘Yo soy’ ha desaparecido y uno ya no ve que ‘esto es lo que soy’, la espina de la duda y la incertidumbre todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues la extirpación del orgullo del ‘Yo soy’ es la liberación de la espina de la duda y la incertidumbre. Monjes, estos son los seis elementos de liberación”. Tercer discurso.

๔. ภทฺทกสุตฺตํ

4. Discurso sobre la muerte afortunada

๑๔. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส, ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

14. En esa ocasión, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: «Amigos, monjes». «Amigo», respondieron los monjes al venerable Sāriputta. El venerable Sāriputta dijo esto:

‘‘ตถา ตถา, อาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลกิริยา. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลกิริยา?

“Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su muerte no es afortunada ni su fallecimiento es bueno. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su muerte no sea afortunada ni su fallecimiento sea bueno?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ กมฺมาราโม โหติ กมฺมรโต กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, ภสฺสาราโม โหติ ภสฺสรโต ภสฺสารามตํ อนุยุตฺโต, นิทฺทาราโม โหติ นิทฺทารโต นิทฺทารามตํ อนุยุตฺโต, สงฺคณิการาโม โหติ สงฺคณิกรโต สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, สํสคฺคาราโม โหติ สํสคฺครโต สํสคฺคารามตํ อนุยุตฺโต, ปปญฺจาราโม โหติ ปปญฺจรโต ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลกิริยา. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ สกฺกายาภิรโต นปฺปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย’’’.

“Aquí, compañeros, un monje se deleita en las actividades, se complace en las actividades, se dedica a deleitarse en las actividades; se deleita en la charla, se complace en la charla, se dedica a deleitarse en la charla; se deleita en el sueño, se complace en el sueño, se dedica a deleitarse en el sueño; se deleita en la compañía, se complace en la compañía, se dedica a deleitarse en la compañía; se deleita en el contacto social, se complace en el contacto social, se dedica a deleitarse en el contacto social; se deleita en la proliferación mental, se complace en la proliferación mental, se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su muerte no es afortunada ni su fallecimiento es bueno. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en la propia personalidad no abandona la personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.”

‘‘ตถา [Pg.260] ตถาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลกิริยา. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลกิริยา?

“Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su muerte es afortunada y su fallecimiento es bueno. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su muerte sea afortunada y su fallecimiento sea bueno?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ น กมฺมาราโม โหติ น กมฺมรโต น กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, น ภสฺสาราโม โหติ น ภสฺสรโต น ภสฺสารามตํ อนุยุตฺโต, น นิทฺทาราโม โหติ น นิทฺทารโต นิทฺทารามตํ อนุยุตฺโต, น สงฺคณิการาโม โหติ น สงฺคณิกรโต น สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, น สํสคฺคาราโม โหติ น สํสคฺครโต น สํสคฺคารามตํ อนุยุตฺโต, น ปปญฺจาราโม โหติ น ปปญฺจรโต น ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลกิริยา. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ นิพฺพานาภิรโต ปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’’ติ.

“Aquí, compañeros, un monje no se deleita en las actividades, no se complace en las actividades, no se dedica a deleitarse en las actividades; no se deleita en la charla... no se deleita en el sueño... no se deleita en la compañía... no se deleita en el contacto social... no se deleita en la proliferación mental, no se complace en la proliferación mental, no se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su muerte es afortunada y su fallecimiento es bueno. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en el Nibbāna abandona la propia personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.”

‘‘โย ปปญฺจมนุยุตฺโต, ปปญฺจาภิรโต มโค;

วิราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.

“Aquel que se dedica a la proliferación mental, que se deleita en la proliferación mental como un animal salvaje, pierde el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.”

‘‘โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน, นิปฺปปญฺจปเท รโต;

อาราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตร’’นฺติ. จตุตฺถํ;

“Pero aquel que, habiendo abandonado la proliferación mental, se deleita en el estado libre de proliferación, alcanza el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.” [Cuarto Discurso]

๕. อนุตปฺปิยสุตฺตํ

5. Discurso sobre lo que causa remordimiento (Anutappiya Sutta)

๑๕. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ตถา ตถาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ?

15. En aquel lugar, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: “Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su fallecimiento ocurre con remordimiento. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su fallecimiento ocurra con remordimiento?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ กมฺมาราโม โหติ กมฺมรโต กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, ภสฺสาราโม โหติ…เป… นิทฺทาราโม โหติ… สงฺคณิการาโม โหติ… สํสคฺคาราโม โหติ… ปปญฺจาราโม โหติ ปปญฺจรโต ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ[Pg.261]. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ สกฺกายาภิรโต นปฺปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย’’’.

“Aquí, compañeros, un monje se deleita en las actividades, se complace en las actividades, se dedica a deleitarse en las actividades; se deleita en la charla... se deleita en el sueño... se deleita en la compañía... se deleita en el contacto social... se deleita en la proliferación mental, se complace en la proliferación mental, se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su fallecimiento ocurre con remordimiento. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en la propia personalidad no abandona la personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.”

‘‘ตถา ตถาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ?

“Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su fallecimiento ocurre sin remordimiento. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su fallecimiento ocurra sin remordimiento?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ น กมฺมาราโม โหติ น กมฺมรโต น กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, น ภสฺสาราโม โหติ…เป… น นิทฺทาราโม โหติ… น สงฺคณิการาโม โหติ… น สํสคฺคาราโม โหติ… น ปปญฺจาราโม โหติ น ปปญฺจรโต น ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ นิพฺพานาภิรโต ปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’’ติ.

“Aquí, compañeros, un monje no se deleita en las actividades, no se complace en las actividades, no se dedica a deleitarse en las actividades; no se deleita en la charla... no se deleita en el sueño... no se deleita en la compañía... no se deleita en el contacto social... no se deleita en la proliferación mental, no se complace en la proliferación mental, no se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su fallecimiento ocurre sin remordimiento. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en el Nibbāna abandona la propia personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.”

‘‘โย ปปญฺจมนุยุตฺโต, ปปญฺจาภิรโต มโค;

วิราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ.

“Aquel que se dedica a la proliferación mental, que se deleita en la proliferación mental como un animal salvaje, pierde el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.”

‘‘โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน, นิปฺปปญฺจปเท รโต;

อาราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตร’’นฺติ. ปญฺจมํ;

๖. นกุลปิตุสุตฺตํ

6. Discurso sobre el padre de Nakula (Nakulapitu Sutta)

๑๖. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน นกุลปิตา คหปติ อาพาธิโก โหติ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข นกุลมาตา คหปตานี นกุลปิตรํ คหปตึ เอตทโวจ –

16. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los bhaggas, en Susumāragira, en el parque de los ciervos del bosque Bhesakaḷā. En aquel tiempo, el padre de Nakula, el amo de casa, estaba enfermo, afligido y gravemente indispuesto. Entonces, la madre de Nakula, la ama de casa, le dijo al padre de Nakula:

‘‘มา โข ตฺวํ, คหปติ, สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน สกฺขิสฺสติ ทารเก โปเสตุํ, ฆราวาสํ สนฺธริตุ’นฺติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. กุสลาหํ, คหปติ, กปฺปาสํ [Pg.262] กนฺติตุํ เวณึ โอลิขิตุํ. สกฺโกมหํ, คหปติ, ตวจฺจเยน ทารเก โปเสตุํ, ฆราวาสํ สนฺธริตุํ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา.

“No mueras con preocupación, amo de casa. Penosa es la muerte para quien tiene preocupaciones; el Bienaventurado ha censurado la muerte de quien tiene preocupaciones. Tal vez, amo de casa, pienses: ‘Tras mi partida, la madre de Nakula no podrá alimentar a los niños ni mantener el hogar’. Pero no debes verlo así, amo de casa. Soy experta, amo de casa, en hilar algodón y cardar lana. Podré, amo de casa, tras tu partida, alimentar a los niños y mantener el hogar. Por lo tanto, amo de casa, no mueras con preocupación. Penosa es la muerte para quien tiene preocupaciones; el Bienaventurado ha censurado la muerte de quien tiene preocupaciones.”

‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน อญฺญํ ฆรํ คมิสฺสตี’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ตฺวญฺเจว โข, คหปติ, ชานาสิ อหญฺจ, ยํ โน โสฬสวสฺสานิ คหฏฺฐกํ พฺรหฺมจริยํ สมาจิณฺณํ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา.

“Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘Tras mi muerte, la jefa de hogar Nakulamātā se marchará a otro hogar (se volverá a casar)’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues tú sabes tanto como yo, jefe de hogar, que durante dieciséis años hemos practicado la vida santa (celibato) siendo laicos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego (preocupación). Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”.

‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน น ทสฺสนกามา ภวิสฺสติ ภควโต น ทสฺสนกามา ภิกฺขุสงฺฆสฺสา’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อหญฺหิ, คหปติ, ตวจฺจเยน ทสฺสนกามตรา เจว ภวิสฺสามิ ภควโต, ทสฺสนกามตรา จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา.

“Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘Tras mi muerte, la jefa de hogar Nakulamātā no deseará ver al Bendito ni deseará ver a la comunidad de monjes’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues tras tu muerte, jefe de hogar, desearé ver al Bendito y a la comunidad de monjes aún más. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”.

‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน สีเลสุ ปริปูรการินี’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ยาวตา โข, คหปติ, ตสฺส ภควโต สาวิกา คิหี โอทาตวสนา สีเลสุ ปริปูรการินิโย, อหํ ตาสํ อญฺญตรา. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – อยํ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย – ตํ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉตุ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา.

“Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘Tras mi muerte, la jefa de hogar Nakulamātā no cumplirá plenamente con los preceptos (la virtud)’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues entre todas las discípulas laicas del Bendito que visten de blanco y cumplen plenamente con los preceptos, yo soy una de ellas. Si alguien tuviera dudas o incertidumbre al respecto, que se acerque y le pregunte al Bendito, quien reside ahora en el país de los Bhaggas, en el monte Susumāragira, en el Bosque Bhesakaḷā, en el Parque de los Ciervos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”.

‘‘สิยา [Pg.263] โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี ลาภินี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺสา’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ยาวตา โข, คหปติ, ตสฺส ภควโต สาวิกา คิหี โอทาตวสนา ลาภินิโย อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, อหํ ตาสํ อญฺญตรา. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – อยํ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย – ตํ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉตุ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา.

“Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘La jefa de hogar Nakulamātā no ha obtenido la tranquilidad mental interna (el samatha)’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues entre todas las discípulas laicas del Bendito que visten de blanco y han obtenido la tranquilidad mental interna, yo soy una de ellas. Si alguien tuviera dudas o incertidumbre al respecto, que se acerque y le pregunte al Bendito, quien reside ahora en el país de los Bhaggas, en el monte Susumāragira, en el Bosque Bhesakaḷā, en el Parque de los Ciervos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”.

‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี อิมสฺมึ ธมฺมวินเย โอคาธปฺปตฺตา ปติคาธปฺปตฺตา อสฺสาสปฺปตฺตา ติณฺณวิจิกิจฺฉา วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุสาสเน วิหรตี’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ยาวตา โข, คหปติ, ตสฺส ภควโต สาวิกา คิหี โอทาตวสนา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย โอคาธปฺปตฺตา ปติคาธปฺปตฺตา อสฺสาสปฺปตฺตา ติณฺณวิจิกิจฺฉา วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุสาสเน วิหรนฺติ, อหํ ตาสํ อญฺญตรา. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – อยํ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย – ตํ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉตุ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา คหปติ สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา’’ติ.

“Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘La jefa de hogar Nakulamātā no ha alcanzado la inmersión, el fundamento y el alivio en este Dhamma-Vinaya; no ha cruzado la duda, no está libre de incertidumbre, no ha alcanzado la plena confianza ni vive en la enseñanza del Maestro sin depender de otros’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues entre todas las discípulas laicas del Bendito que visten de blanco y han alcanzado la inmersión, el fundamento y el alivio en este Dhamma-Vinaya, que han cruzado la duda, están libres de incertidumbre, han alcanzado la plena confianza y viven en la enseñanza del Maestro sin depender de otros, yo soy una de ellas. Si alguien tuviera dudas o incertidumbre al respecto, que se acerque y le pregunte al Bendito, quien reside ahora en el país de los Bhaggas, en el monte Susumāragira, en el Bosque Bhesakaḷā, en el Parque de los Ciervos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”.

อถ โข นกุลปิตุโน คหปติสฺส นกุลมาตรา คหปตานิยา อิมินา โอวาเทน โอวทิยมานสฺส โส อาพาโธ ฐานโส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ. วุฏฺฐหิ จ นกุลปิตา คหปติ ตมฺหา อาพาธา; ตถา ปหีโน จ ปน นกุลปิตุโน คหปติสฺส โส อาพาโธ อโหสิ. อถ โข นกุลปิตา คหปติ คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา ทณฺฑโมลุพฺภ [Pg.264] เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นกุลปิตรํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

Entonces, mientras el jefe de hogar Nakulapitā era aconsejado por la jefa de hogar Nakulamātā con esta instrucción, su enfermedad se calmó al instante. El jefe de hogar Nakulapitā se recuperó de aquella enfermedad; y así fue como dicha enfermedad fue erradicada de él. Poco después de su recuperación, el jefe de hogar Nakulapitā, apoyándose en un bastón, se acercó a donde estaba el Bendito; tras llegar, saludó respetuosamente al Bendito y se sentó a un lado. Mientras el jefe de hogar Nakulapitā estaba sentado allí, el Bendito le dijo lo siguiente:

‘‘ลาภา เต, คหปติ, สุลทฺธํ เต, คหปติ! ยสฺส เต นกุลมาตา คหปตานี อนุกมฺปิกา อตฺถกามา โอวาทิกา อนุสาสิกา. ยาวตา โข, คหปติ, มม สาวิกา คิหี โอทาตวสนา สีเลสุ ปริปูรการินิโย, นกุลมาตา คหปตานี ตาสํ อญฺญตรา. ยาวตา โข, คหปติ, มม สาวิกา คิหี โอทาตวสนา ลาภินิโย อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, นกุลมาตา คหปตานี ตาสํ อญฺญตรา. ยาวตา โข, คหปติ, มม สาวิกา คิหี โอทาตวสนา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย โอคาธปฺปตฺตา ปติคาธปฺปตฺตา อสฺสาสปฺปตฺตา ติณฺณวิจิกิจฺฉา วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุสาสเน วิหรนฺติ, นกุลมาตา คหปตานี ตาสํ อญฺญตรา. ลาภา เต, คหปติ, สุลทฺธํ เต, คหปติ! ยสฺส เต นกุลมาตา คหปตานี อนุกมฺปิกา อตฺถกามา โอวาทิกา อนุสาสิกา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“¡Es una ganancia para ti, jefe de hogar! ¡Qué fortuna para ti, jefe de hogar, tener a la jefa de hogar Nakulamātā como alguien que te cuida, que busca tu bienestar, que te aconseja y te instruye! Entre todas mis discípulas laicas vestidas de blanco que cumplen plenamente con los preceptos, Nakulamātā es una de ellas. Entre todas mis discípulas laicas vestidas de blanco que han obtenido la tranquilidad mental interna, Nakulamātā es una de ellas. Entre todas mis discípulas laicas vestidas de blanco que han alcanzado la inmersión, el fundamento y el alivio en este Dhamma-Vinaya, que han cruzado la duda, están libres de incertidumbre, han alcanzado la plena confianza y viven en la enseñanza del Maestro sin depender de otros, Nakulamātā es una de ellas. ¡Es una ganancia para ti, jefe de hogar! ¡Qué fortuna para ti, jefe de hogar, tener a la jefa de hogar Nakulamātā como alguien que te cuida, que busca tu bienestar, que te aconseja y te instruye!”. Sexto Sutra.

๗. โสปฺปสุตฺตํ

7. Soppasutta

๑๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อายสฺมาปิ โข สาริปุตฺโต สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. อายสฺมาปิ โข มหาโมคฺคลฺลาโน…เป… อายสฺมาปิ โข มหากสฺสโป… อายสฺมาปิ โข มหากจฺจายโน… อายสฺมาปิ โข มหาโกฏฺฐิโก … อายสฺมาปิ โข มหาจุนฺโท… อายสฺมาปิ โข มหากปฺปิโน… อายสฺมาปิ โข อนุรุทฺโธ… อายสฺมาปิ โข เรวโต… อายสฺมาปิ โข อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. อถ โข ภควา พหุเทว รตฺตึ นิสชฺชาย วีตินาเมตฺวา อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ. เตปิ โข อายสฺมนฺโต [Pg.265] อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อุฏฺฐายาสนา ยถาวิหารํ อคมํสุ. เย ปน ตตฺถ ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ เต ยาว สูริยุคฺคมนา กากจฺฉมานา สุปึสุ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เต ภิกฺขู ยาว สูริยุคฺคมนา กากจฺฉมาเน สุปนฺเต. ทิสฺวา เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

17. En una ocasión, el Bendito residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, al atardecer, el Bendito se levantó de su reclusión solitaria y se dirigió a la sala de reuniones; al llegar, se sentó en el asiento preparado. También el venerable Sāriputta, al atardecer, se levantó de su reclusión solitaria y se dirigió a la sala de reuniones; al llegar, rindió homenaje al Bendito y se sentó a un lado. También el venerable Mahāmoggallāna... el venerable Mahākassapa... el venerable Mahākaccāyana... el venerable Mahākoṭṭhika... el venerable Mahācunda... el venerable Mahākappina... el venerable Anuruddha... el venerable Revata... y el venerable Ānanda, al atardecer, se levantaron de su reclusión solitaria y se dirigieron a la sala de reuniones; al llegar, rindieron homenaje al Bendito y se sentaron a un lado. Entonces el Bendito, habiendo pasado gran parte de la noche sentado, se levantó de su asiento y entró en su morada. Aquellos venerables, poco después de que el Bendito se hubiera retirado, también se levantaron de sus asientos y se dirigieron a sus respectivas moradas. Pero aquellos monjes que eran nuevos, recién ordenados, recién llegados a este Dhamma-Vinaya, durmieron hasta el amanecer roncando ruidosamente. Con el ojo divino, purificado y superior al de los seres humanos, el Bendito vio a esos monjes durmiendo hasta el amanecer y roncando ruidosamente. Al verlos, se dirigió a la sala de reuniones; al llegar, se sentó en el asiento preparado y se dirigió a los monjes:

‘‘กหํ นุ โข, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต? กหํ มหาโมคฺคลฺลาโน? กหํ มหากสฺสโป? กหํ มหากจฺจายโน? กหํ มหาโกฏฺฐิโก? กหํ มหาจุนฺโท? กหํ มหากปฺปิโน? กหํ อนุรุทฺโธ? กหํ เรวโต? กหํ อานนฺโท? กหํ นุ โข เต, ภิกฺขเว, เถรา สาวกา คตา’’ติ? ‘‘เตปิ โข, ภนฺเต, อายสฺมนฺโต อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อุฏฺฐายาสนา ยถาวิหารํ อคมํสู’’ติ. ‘‘เกน โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เถรา ภิกฺขู นาคตาติ ยาว สูริยุคฺคมนา กากจฺฉมานา สุปถ? ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ รชฺชํ กาเรนฺโต ชนปทสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ รชฺชํ กาเรนฺโต ชนปทสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ.

«¿A dónde se han ido, monjes, Sāriputta? ¿A dónde Mahāmoggallāna? ¿A dónde Mahākassapa? ¿A dónde Mahākaccāyana? ¿A dónde Mahākoṭṭhika? ¿A dónde Mahācunda? ¿A dónde Mahākappina? ¿A dónde Anuruddha? ¿A dónde Revata? ¿A dónde Ānanda? ¿A dónde se han ido esos monjes ancianos discípulos?». «Señor, esos venerables, poco después de que el Bendito se retirara, se levantaron de sus asientos y se dirigieron a sus respectivas moradas». «¿Por qué entonces ustedes, monjes, al ver que los monjes ancianos no regresaban, durmieron hasta el amanecer roncando ruidosamente? ¿Qué piensan, monjes? ¿Alguna vez han visto o escuchado de un rey de casta guerrera, debidamente consagrado, que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y gobernando así durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su pueblo?». «No, señor». «Muy bien, monjes. Yo tampoco he visto ni oído de un rey de casta guerrera, debidamente consagrado, que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y gobernando así durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su pueblo».

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘รฏฺฐิโก…เป… เปตฺตณิโก… เสนาปติโก… คามคามณิโก … ปูคคามณิโก ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ ปูคคามณิกตฺตํ กาเรนฺโต ปูคสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘ปูคคามณิโก ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ ปูคคามณิกตฺตํ วา กาเรนฺโต ปูคสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ.

«¿Qué piensan, monjes? ¿Alguna vez han visto o escuchado de un gobernador de distrito... de un funcionario hereditario... de un general... de un jefe de aldea... o de un líder de un gremio que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y ejerciendo así su liderazgo durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su comunidad?». «No, señor». «Muy bien, monjes. Yo tampoco he visto ni oído de un líder de un gremio que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y ejerciendo así su liderazgo durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su comunidad».

‘‘ตํ [Pg.266] กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวาโร โภชเน อมตฺตญฺญู ชาคริยํ อนนุยุตฺโต อวิปสฺสโก กุสลานํ ธมฺมานํ ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนนุยุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวาโร โภชเน อมตฺตญฺญู ชาคริยํ อนนุยุตฺโต อวิปสฺสโก กุสลานํ ธมฺมานํ ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนนุยุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺโต’’’ติ.

«¿Qué piensan, monjes? ¿Alguna vez han visto o escuchado de un asceta o un brahmán que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, con las puertas de sus sentidos sin proteger, sin moderación en la comida, sin dedicación a la vigilancia, sin contemplar las cualidades sanas y sin aplicarse al desarrollo de las cualidades que conducen a la iluminación durante la primera y la última vigilia de la noche, haya alcanzado y permanecido en la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, libres de impurezas, mediante su propio conocimiento directo y realización en esta misma vida?». «No, señor». «Muy bien, monjes. Yo tampoco he visto ni oído de un asceta o un brahmán que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, con las puertas de sus sentidos sin proteger, sin moderación en la comida, sin dedicación a la vigilancia, sin contemplar las cualidades sanas y sin aplicarse al desarrollo de las cualidades que conducen a la iluminación durante la primera y la última vigilia de la noche, haya alcanzado y permanecido en la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, libres de impurezas, mediante su propio conocimiento directo y realización en esta misma vida».

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา ภวิสฺสาม, โภชเน มตฺตญฺญุโน, ชาคริยํ อนุยุตฺตา, วิปสฺสกา กุสลานํ ธมฺมานํ, ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ, ภาวนานุโยคมนุยุตฺตา วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ.

«Por lo tanto, monjes, así es como deben entrenarse: "Seremos protectores de las puertas de nuestros sentidos, seremos moderados en la comida, seremos dedicados a la vigilancia, seremos contempladores de las cualidades sanas, y permaneceremos aplicados al desarrollo de las cualidades que conducen a la iluminación durante la primera y la última vigilia de la noche". Así es, monjes, como deben entrenarse». Séptimo (Sutta).

๘. มจฺฉพนฺธสุตฺตํ

8. Discurso del Pescador

๑๘. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. อทฺทสา โข ภควา อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ ปเทเส มจฺฉิกํ มจฺฉพนฺธํ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมานํ. ทิสฺวา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, อมุํ มจฺฉิกํ มจฺฉพนฺธํ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาน’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

18. En una ocasión, el Bendito viajaba por la tierra de los kosalas junto con una gran comunidad de monjes. Mientras recorría el camino, el Bendito vio en cierto lugar a un pescador que mataba peces repetidamente y los vendía. Al verlo, se desvió del camino y se sentó a la sombra de un árbol en un asiento preparado. Habiéndose sentado, el Bendito se dirigió a los monjes: «¿Ven ustedes, monjes, a aquel pescador que mata peces repetidamente y los vende?». «Sí, señor».

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘มจฺฉิโก มจฺฉพนฺโธ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’[Pg.267]. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘มจฺฉิโก มจฺฉพนฺโธ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เต หิ โส, ภิกฺขเว, มจฺเฉ วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ, ตสฺมา โส เนว หตฺถิยายี โหติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสติ.

¿Qué pensáis, monjes? ¿Habéis visto o escuchado alguna vez que un pescador, que mata peces repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas? "No, Señor". ¡Bien, monjes! Yo tampoco, monjes, he visto ni escuchado que un pescador que, tras matar peces repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas. ¿Por qué razón? Porque, monjes, él contempla con una mente malvada a esos peces destinados a la muerte y llevados a la matanza; por eso, él ni monta elefantes, ni monta caballos, ni monta carros, ni monta vehículos, ni disfruta de placeres, ni posee una gran cantidad de riquezas.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘โคฆาตโก คาโว วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘โคฆาตโก คาโว วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เต หิ โส, ภิกฺขเว, คาโว วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ, ตสฺมา โส เนว หตฺถิยายี โหติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสติ’’.

¿Qué pensáis, monjes? ¿Habéis visto o escuchado alguna vez que un carnicero de bueyes, que mata vacas repetidamente para venderlas, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas? "No, Señor". ¡Bien, monjes! Yo tampoco, monjes, he visto ni escuchado que un carnicero de bueyes que, tras matar vacas repetidamente para venderlas, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas. ¿Por qué razón? Porque, monjes, él contempla con una mente malvada a esas vacas destinadas a la muerte y llevadas a la matanza; por eso, él ni monta elefantes, ni monta caballos, ni monta carros, ni monta vehículos, ni disfruta de placeres, ni posee una gran cantidad de riquezas.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘โอรพฺภิโก…เป… สูกริโก …เป… สากุณิโก…เป… มาควิโก มเค วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘มาควิโก มเค วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เต หิ โส, ภิกฺขเว, มเค วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ, ตสฺมา โส เนว หตฺถิยายี โหติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี [Pg.268] น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสติ. เต หิ (นาม) โส, ภิกฺขเว, ติรจฺฉานคเต ปาเณ วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขมาโน เนว หตฺถิยายี ภวิสฺสติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสิสฺสติ. โก ปน วาโท ยํ มนุสฺสภูตํ วชฺฌํ วธายุปนีตํ ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ! ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

¿Qué pensáis, monjes? ¿Habéis visto o escuchado alguna vez que un carnicero de cabras... un carnicero de cerdos... un pajarero... o un cazador que, tras matar animales silvestres repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas? "No, Señor". ¡Bien, monjes! Yo tampoco, monjes, he visto ni escuchado que un cazador que, tras matar animales silvestres repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas. ¿Por qué razón? Porque, monjes, él contempla con una mente malvada a esos animales destinados a la muerte y llevados a la matanza; por eso, él ni monta elefantes, ni monta caballos, ni monta carros, ni monta vehículos, ni disfruta de placeres, ni posee una gran cantidad de riquezas. Pues si, monjes, al contemplar con una mente malvada a seres en estado animal destinados a la muerte y llevados a la matanza, él no llegará a montar elefantes, ni caballos, ni carros, ni vehículos, ni disfrutará de placeres, ni poseerá una gran cantidad de riquezas; ¡qué decir entonces de aquel que contempla con una mente malvada a un ser humano destinado a la muerte y llevado a la matanza! Pues eso, monjes, será para su perjuicio y sufrimiento por largo tiempo. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacerá en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Octavo.

๙. ปฐมมรณสฺสติสุตฺตํ

9. Primer discurso sobre el recuerdo de la muerte

๑๙. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. ภาเวถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ’’นฺติ?

19. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Ñātika, en la casa de ladrillos. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: "¡Monjes!". "Señor", respondieron los monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: "Monjes, el recuerdo de la muerte, cuando se cultiva y se practica frecuentemente, es de gran fruto y gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal. Monjes, ¿cultiváis vosotros el recuerdo de la muerte?".

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Cuando se dijo esto, cierto monje dijo al Bienaventurado: "Señor, yo cultivo el recuerdo de la muerte". "Pero monje, ¿de qué manera cultivas el recuerdo de la muerte?". "Señor, así es como pienso: '¡Ojalá viviera un día y una noche! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería lo realizado por mí'. Así, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte".

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje también dijo al Bienaventurado: "Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte". "Pero monje, ¿de qué manera cultivas el recuerdo de la muerte?". "Señor, así es como pienso: '¡Ojalá viviera un solo día! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería lo realizado por mí'. Así, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte".

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ[Pg.269]? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje también dijo al Bienaventurado: "Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte". "Pero monje, ¿de qué manera cultivas el recuerdo de la muerte?". "Señor, así es como pienso: '¡Ojalá viviera el tiempo que me toma comer una sola comida de limosna! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería lo realizado por mí'. Así, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte".

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje también le dijo al Bienaventurado: ‘Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte’. ‘!Y c3mo, monje, desarrollas la recordación de la muerte?’. ‘Se1or, aqu3 pienso de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De esta manera, Se1or, desarrollo la recordación de la muerte’.

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje tambi3n le dijo al Bienaventurado: ‘Se1or, yo tambi3n desarrollo la recordación de la muerte’. ‘!Y c3mo, monje, desarrollas la recordación de la muerte?’. ‘Se1or, aqu3 pienso de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar un solo bocado de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De esta manera, Se1or, desarrollo la recordación de la muerte’.

อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ.

Otro monje tambi3n le dijo al Bienaventurado: ‘Se1or, yo tambi3n desarrollo la recordación de la muerte’. ‘!Y c3mo, monje, desarrollas la recordación de la muerte?’. ‘Se1or, aqu3 pienso de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en inhalar y exhalar, o en exhalar e inhalar! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De esta manera, Se1or, desarrollo la recordación de la muerte’.

เอวํ วุตฺเต ภควา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ.

Habiendo dicho esto, el Bienaventurado dijo a aquellos monjes: ‘Monjes, aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera una noche y un d3a! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”;

‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ.

‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera un solo d3a! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”;

‘‘โย [Pg.270] จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ.

‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en comer una sola comida de limosna! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”;

‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ปมตฺตา วิหรนฺติ ทนฺธํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย.

‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De estos se dice, monjes, que son monjes que viven con negligencia y que desarrollan la recordación de la muerte con lentitud para la destrucci3n de las impurezas.

‘‘โย จ ขฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ.

‘Pero aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar un solo bocado de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”;

‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อปฺปมตฺตา วิหรนฺติ ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย.

‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en inhalar y exhalar, o en exhalar e inhalar! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De estos se dice, monjes, que son monjes que viven con diligencia y que desarrollan agudamente la recordación de la muerte para la destrucci3n de las impurezas.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อปฺปมตฺตา วิหริสฺสาม, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวสฺสาม อาสวานํ ขยายา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. นวมํ.

‘Por lo tanto, monjes, as3 deben entrenarse: “viviremos con diligencia, desarrollaremos agudamente la recordación de la muerte para la destrucci3n de las impurezas”. As3 es como deben entrenarse, monjes’. Noveno.

๑๐. ทุติยมรณสฺสติสุตฺตํ

10. Segundo Discurso sobre la Recordaci3n de la Muerte

๒๐. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กถํ ภาวิตา จ, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ กถํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา?

20. En una ocasi3n el Bienaventurado resid3a en !1tika, en la estancia de ladrillos. All3 el Bienaventurado se dirigi3 a los monjes: ‘Monjes, la recordación de la muerte, cuando se desarrolla y se cultiva con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal. !Y c3mo, monjes, la recordación de la muerte, cuando se desarrolla y se cultiva con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal?

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวเส นิกฺขนฺเต รตฺติยา ปติหิตาย อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา[Pg.271], โส มมสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ.

‘Aqu3, monjes, el monje, al terminar el d3a y llegar la noche, reflexiona as3: “muchas son ciertamente las causas de mi muerte: una serpiente podr3a morderme, un escorpi3n podr3a picarme o un ciempi3s podr3a picarme; por ello podr3a morir y eso ser3a un obst1culo para m3. O podr3a tropezar y caer, o la comida que he ingerido podr3a hacerme da1o, o podr3a alterarse mi bilis, o podr3a alterarse mi flema, o vientos internos como cuchillos podr3an atacarme; por ello podr3a morir y eso ser3a un obst1culo para m3”. Ese monje, monjes, debe reflexionar as3: “!Existen acaso en m3 estados perjudiciales y no saludables que no hayan sido abandonados y que ser3an un obst1culo para m3 si muriera esta noche?”.

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

‘Si, monjes, al reflexionar el monje comprende as3: “existen en m3 estados perjudiciales y no saludables que no han sido abandonados y que ser3an un obst1culo para m3 si muriera esta noche”; entonces, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empe1o, perseverancia, firmeza, atenci3n y plena conciencia extraordinarios para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables. As3 como alguien cuya ropa o cabeza est1 ardiendo aplicar3a un deseo, esfuerzo, empe1o, perseverancia, firmeza, atenci3n y plena conciencia extraordinarios para apagar el fuego en su ropa o en su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empe1o, perseverancia, firmeza, atenci3n y plena conciencia extraordinarios para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.’

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

"Si, monjes, un monje al reflexionar sabe así: 'No hay en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante la noche', entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados sanos."

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รตฺติยา นิกฺขนฺตาย ทิวเส ปติหิเต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา โส มมสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ.

"Además, monjes, en este caso, cuando la noche ha pasado y el día se ha establecido, un monje reflexiona de esta manera: 'Muchas son para mí las causas de muerte: una serpiente podría morderme, un escorpión podría picarme, o un ciempiés podría picarme; por ello podría sobrevenirme la muerte, y eso sería un obstáculo para mí. O podría tropezar y caer, o la comida que he ingerido podría serme perjudicial, o la bilis podría alterarse, o la flema podría alterarse, o vientos punzantes como cuchillos podrían alterarse; por ello podría sobrevenirme la muerte, y eso sería un obstáculo para mí'. Monjes, ese monje debe reflexionar así: '¿Existen en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante el día?'"

‘‘สเจ[Pg.272], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ.

"Si, monjes, un monje al reflexionar sabe así: 'Existen en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante el día', entonces, monjes, para abandonar esos mismos estados perjudiciales e insanos, ese monje debe aplicar un deseo extraordinario, esfuerzo, empeño, perseverancia, infatigabilidad, atención y clara comprensión. Monjes, al igual que una persona cuya ropa o cabeza estuviera en llamas aplicaría un deseo extraordinario, esfuerzo, empeño, perseverancia, infatigabilidad, atención y clara comprensión para extinguir el fuego de su ropa o de su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo extraordinario, esfuerzo, empeño, perseverancia, infatigabilidad, atención y clara comprensión para abandonar esos mismos estados perjudiciales e insanos."

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ ภาวิตา โข, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ เอวํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ทสมํ.

"Pero si, monjes, un monje al reflexionar sabe así: 'No hay en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante el día', entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados sanos. Monjes, la recordación de la muerte, cuando se desarrolla y se cultiva de esta manera, es de gran fruto y de gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal". Décimo [discurso].

สารณียวคฺโค ทุติโย.

El Segundo Vagga [Capítulo]: Sāraṇīya.

ตสฺสุทฺทานํ –

Su resumen es el siguiente:

ทฺเว สารณี นิสารณียํ, ภทฺทกํ อนุตปฺปิยํ;

นกุลํ โสปฺปมจฺฉา จ, ทฺเว โหนฺติ มรณสฺสตีติ.

Dos sobre Sāraṇīya, uno sobre Nisāraṇīya, Bhaddaka, Anutappiya, Nakula, Soppa y Maccha, y dos son sobre Maraṇassati.

๓. อนุตฺตริยวคฺโค

3. Anuttariyavaggo [Capítulo de lo Insuperable]

๑. สามกสุตฺตํ

1. Sāmakasutta

๒๑. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ สามคามเก โปกฺขรณิยายํ. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ โปกฺขรณิยํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ[Pg.273]; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

21. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Sāmagāma, en el monasterio de Pokkharaṇiyā. Entonces, una deidad de una belleza sublime, cuando la noche ya estaba avanzada, iluminando todo el monasterio de Pokkharaṇiyā, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado al Bienaventurado, permaneció a un lado. Estando allí de pie, esa deidad le dijo esto al Bienaventurado:

‘‘ตโยเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา – อิเม โข, ภนฺเต, ตโย ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ.

"'Señor, estos tres estados conducen al declive de un monje. ¿Cuáles tres? El deleite en las obras, el deleite en la charla y el deleite en el sueño. Estos, Señor, son los tres estados que conducen al declive de un monje'. Esto dijo esa deidad. El Maestro lo aprobó. Entonces esa deidad, sabiendo que 'el Maestro me ha aprobado', saludó al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, desapareció allí mismo."

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ โปกฺขรณิยํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ตโยเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา – อิเม โข, ภนฺเต, ตโย ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ. เตสํ โว, ภิกฺขเว, อลาภา เตสํ ทุลฺลทฺธํ, เย โว เทวตาปิ ชานนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ ปริหายมาเน’’.

"Entonces, al transcurrir esa noche, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: 'Monjes, esta noche una deidad de una belleza sublime, cuando la noche ya estaba avanzada, iluminando todo el monasterio de Pokkharaṇiyā, se acercó a mí; habiéndose acercado y habiéndome saludado, permaneció a un lado. Estando allí de pie, monjes, esa deidad me dijo esto: «Señor, estos tres estados conducen al declive de un monje. ¿Cuáles tres? El deleite en las obras, el deleite en la charla y el deleite en el sueño. Estos, Señor, son los tres estados que conducen al declive de un monje»'. Esto dijo la deidad, monjes. Habiendo dicho esto y tras haberme saludado y rodeado por la derecha, desapareció allí mismo. Monjes, es una pérdida para vosotros, es un infortunio para vosotros, que incluso las deidades sepan de vosotros que estáis decayendo en los estados sanos'."

‘‘อปเรปิ, ภิกฺขเว, ตโย ปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปริหานิยา ธมฺมา? สงฺคณิการามตา, โทวจสฺสตา, ปาปมิตฺตตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปริหานิยา ธมฺมา’’.

"'Monjes, enseñaré otros tres estados que conducen al declive. Escuchad y prestad mucha atención; hablaré'. 'Sí, Señor', respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: '¿Y cuáles son, monjes, los tres estados que conducen al declive? El deleite en la compañía, la rebeldía al ser aconsejado y la mala amistad. Estos, monjes, son los tres estados que conducen al declive'."

‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อตีตมทฺธานํ ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อนาคตมทฺธานํ ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ [Pg.274] ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหี’’ติ. ปฐมํ.

"'Cualesquiera monjes que en el pasado declinaron en los estados sanos, todos ellos declinaron en los estados sanos precisamente por estos seis estados. Cualesquiera monjes que en el futuro declinarán en los estados sanos, todos ellos declinarán en los estados sanos precisamente por estos seis estados. Cualesquiera monjes que en el presente declinan en los estados sanos, todos ellos declinan en los estados sanos precisamente por estos seis estados'. Primero [discurso]."

๒. อปริหานิยสุตฺตํ

2. Aparihāniyasutta [Discurso sobre el no declive]

๒๒. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, ฉ อปริหานิยา ธมฺมา? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อปริหานิยา ธมฺมา.

22. "'Monjes, enseñaré estos seis estados que no conducen al declive. Escuchad... [pe]... ¿Y cuáles son, monjes, los seis estados que no conducen al declive? El no deleite en las obras, el no deleite en la charla, el no deleite en el sueño, el no deleite en la compañía, el ser dócil al ser aconsejado y la buena amistad. Estos, monjes, son los seis estados que no conducen al declive'."

‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อตีตมทฺธานํ น ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ น ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อนาคตมทฺธานํ น ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ น ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ น ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ น ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหี’’ติ. ทุติยํ.

“Monjes, todos aquellos que en el pasado no declinaron en las cualidades sanas, todos ellos no declinaron en las cualidades sanas precisamente por estas mismas seis cualidades. Monjes, todos aquellos que en el futuro no declinarán en las cualidades sanas, todos ellos no declinarán en las cualidades sanas precisamente por estas mismas seis cualidades. Monjes, todos aquellos que en el presente no declinan en las cualidades sanas, todos ellos no declinan en las cualidades sanas precisamente por estas mismas seis cualidades”. Segundo (discurso).

๓. ภยสุตฺตํ

3. Discurso sobre el Peligro (Bhayasutta)

๒๓. ‘‘‘ภย’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘ทุกฺข’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘โรโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘คณฺโฑ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘สงฺโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘ปงฺโก’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ.

23. “‘Peligro’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘sufrimiento’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘enfermedad’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘tumor’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘apego’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘ciénaga’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales.

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ? กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนฺติ…เป… โรโคติ… คณฺโฑติ… สงฺโคติ… ปงฺโกติ กามานเมตํ อธิวจนํ? กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ปงฺกา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ปงฺกา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ปงฺโก’ติ กามานเมตํ อธิวจน’’นฺติ.

“¿Y por qué, monjes, ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales? Monjes, este ser que está apasionado por el deseo sensual, encadenado por el deseo y la lujuria, no se libera del peligro de esta vida ni se libera del peligro de la vida futura; por eso ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales. ¿Y por qué, monjes, ‘sufrimiento’... ‘enfermedad’... ‘tumor’... ‘apego’... ‘ciénaga’ es un nombre para los placeres sensuales? Monjes, este ser apasionado por el deseo sensual, encadenado por el deseo y la lujuria, no se libera de la ciénaga de esta vida ni se libera de la ciénaga de la vida futura; por eso ‘ciénaga’ es un nombre para los placeres sensuales”.

‘‘ภยํ ทุกฺขํ โรโค คณฺโฑ, สงฺโค ปงฺโก จ อุภยํ;

เอเต กามา ปวุจฺจนฺติ, ยตฺถ สตฺโต ปุถุชฺชโน.

“Peligro, sufrimiento, enfermedad, tumor, apego y ciénaga: ambos se dicen que son los placeres sensuales, en los cuales el hombre común está atrapado.

‘‘อุปาทาเน [Pg.275] ภยํ ทิสฺวา, ชาติมรณสมฺภเว;

อนุปาทา วิมุจฺจนฺติ, ชาติมรณสงฺขเย.

Habiendo visto el peligro en el apego, que es el origen del nacimiento y la muerte, se liberan sin apego en la destrucción del nacimiento y la muerte.

‘‘เต เขมปฺปตฺตา สุขิโน, ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา;

สพฺพเวรภยาตีตา, สพฺพทุกฺขํ อุปจฺจคุ’’นฺติ. ตติยํ;

Ellos, habiendo alcanzado la seguridad, felices, extinguidos en esta misma vida, habiendo trascendido toda enemistad y peligro, han superado todo sufrimiento”. Tercero.

๔. หิมวนฺตสุตฺตํ

4. Discurso sobre el Himavanta (Himavantasutta)

๒๔. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ หิมวนฺตํ ปพฺพตราชํ ปทาเลยฺย, โก ปน วาโท ฉวาย อวิชฺชาย! กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, สมาธิสฺส กลฺลิตกุสโล โหติ, สมาธิสฺส โคจรกุสโล โหติ, สมาธิสฺส อภินีหารกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ หิมวนฺตํ ปพฺพตราชํ ปทาเลยฺย, โก ปน วาโท ฉวาย อวิชฺชายา’’ติ! จตุตฺถํ.

24. “Monjes, un monje que posee seis cualidades podría incluso resquebrajar al Himavanta, el rey de las montañas, ¡cuánto más a la vil ignorancia! ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, un monje es hábil en la entrada de la concentración, es hábil en el mantenimiento de la concentración, es hábil en la salida de la concentración, es hábil en la preparación para la concentración, es hábil en el objeto de la concentración y es hábil en la resolución de la concentración. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades podría incluso resquebrajar al Himavanta, el rey de las montañas, ¡cuánto más a la vil ignorancia!”. Cuarto.

๕. อนุสฺสติฏฺฐานสุตฺตํ

5. Discurso sobre los Temas de Recuerdo (Anussatiṭṭhānasutta)

๒๕. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุสฺสติฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ.

25. “Existen, monjes, estos seis temas de recuerdo. ¿Cuáles son los seis? Aquí, monjes, el noble discípulo recuerda al Tathāgata: ‘Así es el Bienaventurado: digno, plenamente despierto... maestro de dioses y humanos, el Despierto, el Bienaventurado’. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda al Tathāgata, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม…เป… ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ[Pg.276]; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ.

Además, monjes, el noble discípulo recuerda el Dhamma: ‘El Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado... para ser realizado por los sabios, cada uno por sí mismo’. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda el Dhamma, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ.

Además, monjes, el noble discípulo recuerda al Saṅgha: ‘El Saṅgha de discípulos del Bienaventurado ha practicado bien... el campo de mérito incomparable para el mundo’. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda al Saṅgha, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ…เป… สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก สีลํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ.

Además, monjes, el noble discípulo recuerda sus propias virtudes, las cuales son íntegras... que conducen a la concentración. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda la virtud, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ – ‘ลาภา วต เม! สุลทฺธํ วต เม…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. ยสฺมึ…เป… เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ.

Además, monjes, el noble discípulo recuerda su propia generosidad: ‘¡Es una ganancia para mí! ¡Es una gran bendición para mí!... dispuesto a las peticiones, deleitándose en dar y compartir’. Monjes... tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา, สนฺติ เทวา ยามา, สนฺติ เทวา ตุสิตา, สนฺติ เทวา นิมฺมานรติโน, สนฺติ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺติโน, สนฺติ เทวา พฺรหฺมกายิกา, สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน… สุเตน… จาเคน… ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’’’ ติ.

‘‘Además, monjes, el noble discípulo reflexiona sobre las deidades: ‘Existen los devas del reino de los Cuatro Grandes Reyes, existen los devas de los Treinta y Tres, existen los devas de Yama, existen los devas de Tusita, existen los devas que se deleitan en la creación, existen los devas que ejercen poder sobre las creaciones de otros, existen los devas del séquito de Brahma, y existen los devas que están más allá. Aquellas deidades, dotadas de tal fe que, al fallecer de este mundo, renacieron allí; en mí también se encuentra tal fe. Dotadas de tal virtud... tal conocimiento... tal generosidad... tal sabiduría como aquellas deidades que, al fallecer de este mundo, renacieron allí; en mí también se encuentra tal sabiduría’’’.

‘‘ยสฺมึ[Pg.277], ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. ปญฺจมํ.

‘‘Monjes, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre la fe, la virtud, el conocimiento, la generosidad y la sabiduría de sí mismo y de aquellas deidades, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican. Estas son, monjes, las seis bases de la reflexión’’. Quinto (discurso).

๖. มหากจฺจานสุตฺตํ

6. Sutta de Mahākaccāna

๒๖. ตตฺร โข อายสฺมา มหากจฺจาโน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา มหากจฺจาโน เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส; อพฺภุตํ, อาวุโส! ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม อนุพุทฺโธ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานิ.

26. Allí, el venerable Mahākaccāna se dirigió a los monjes: ‘‘Amigos monjes’’. ‘‘Amigo’’, respondieron aquellos monjes al venerable Mahākaccāna. El venerable Mahākaccāna dijo esto: ‘‘¡Es asombroso, amigos; es maravilloso, amigos! Cómo por aquel Bienaventurado, que conoce y ve, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, se ha descubierto la obtención de una oportunidad en medio de la estrechez de los placeres sensuales, para la purificación de los seres, para la superación del pesar y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbāna—a saber, estas seis bases de la reflexión’.

‘‘กตมานิ ฉ? อิธาวุโส, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา …เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ.

‘‘¿Cuáles son las seis? Aquí, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre el Tathāgata: ‘Por esto es el Bienaventurado... Maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre el Tathāgata, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม…เป… ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ [Pg.278] จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ.

‘‘Además, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre el Dhamma: ‘El Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado... para ser comprendido por los sabios por sí mismos’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre el Dhamma, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ.

‘‘Además, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre el Saṅgha: ‘El Saṅgha de discípulos del Bienaventurado es de buena conducta... el campo de mérito supremo para el mundo’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre el Saṅgha, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ…เป… สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน สีลํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ.

‘‘Además, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre sus propias virtudes, que son íntegras... que conducen a la concentración. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre su propia virtud, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ – ‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น [Pg.279] โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ.

“Además, amigos, el noble discípulo recuerda su propia generosidad: ‘Es para mí una ganancia, es para mí una gran bendición... soy digno de peticiones y me deleito en la práctica de dar y compartir’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo recuerda su propia generosidad, su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por el engaño. En ese momento, su mente es recta, ha salido, se ha liberado y ha surgido de la codicia. ‘Codicia’, amigos, es un término para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo mora con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin enemistad y sin aflicción. Tomando este estado como objeto, algunos seres en este mundo se purifican de esta manera”.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา…เป… ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน…เป… สุเตน… จาเคน… ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ.

“Además, amigos, el noble discípulo recuerda a las deidades: ‘Existen los dioses de los Cuatro Grandes Reyes, existen los dioses... y así sucesivamente hasta los niveles superiores. Dotadas de tal fe, esas deidades fallecieron en este mundo y renacieron allí; yo también poseo tal fe. Dotadas de tal virtud... aprendizaje... generosidad... sabiduría, esas deidades fallecieron en este mundo y renacieron allí; yo también poseo tal sabiduría’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo recuerda la fe, la virtud, el aprendizaje, la generosidad y la sabiduría, tanto la suya como la de esas deidades, su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por el engaño. En ese momento, su mente es recta, ha salido, se ha liberado y ha surgido de la codicia. ‘Codicia’, amigos, es un término para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo mora con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin enemistad y sin aflicción. Tomando este estado como objeto, algunos seres en este mundo se purifican de esta manera”.

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส; อพฺภุตํ, อาวุโส! ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม อนุพุทฺโธ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“¡Es maravilloso, amigos! ¡Es asombroso, amigos! ¡Cuán profundamente el Bienaventurado, el que conoce y ve, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, ha descubierto el logro de una oportunidad en medio de la estrechez de los placeres sensuales para la purificación de los seres, para la superación del pesar y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbana; es decir, estas seis bases del recuerdo!” Sexto discurso.

๗. ปฐมสมยสุตฺตํ

7. Primer discurso sobre las ocasiones

๒๗. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข [Pg.280] โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กติ นุ โข, ภนฺเต, สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ? ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขุ, สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ’’.

27. Entonces, cierto monje se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, aquel monje le dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuántas son las ocasiones propicias para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente?”. “Monje, hay estas seis ocasiones para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”.

‘‘กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ปฐโม สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“¿Cuáles son las seis? Aquí, monje, cuando un monje vive con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprende conforme a la realidad la salida del deseo sensual que ha surgido; en ese momento debe acercarse a un monje que desarrolla la mente y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprendo conforme a la realidad la salida del deseo sensual surgido. Por favor, que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar el deseo sensual’. Entonces, el monje que desarrolla la mente le enseña el Dhamma para abandonar el deseo sensual. Monje, esta es la primera ocasión propicia para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ พฺยาปาทปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ พฺยาปาทปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, พฺยาปาทสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ พฺยาปาทสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ทุติโย สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“Además, monje, cuando un monje vive con la mente obsesionada y dominada por la malicia, y no comprende conforme a la realidad la salida de la malicia que ha surgido; en ese momento debe acercarse a un monje que desarrolla la mente y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por la malicia, y no comprendo conforme a la realidad la salida de la malicia surgida. Por favor, que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar la malicia’. Entonces, el monje que desarrolla la mente le enseña el Dhamma para abandonar la malicia. Monje, esta es la segunda ocasión propicia para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ ถินมิทฺธปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ ถินมิทฺธสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ ถินมิทฺธปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ ถินมิทฺธสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, ถินมิทฺธสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ ถินมิทฺธสฺส ปหานาย ธมฺมํ [Pg.281] เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ตติโย สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“Además, monje, cuando un monje vive con la mente obsesionada y dominada por la pereza y la somnolencia, y no comprende conforme a la realidad la salida de la pereza y la somnolencia que ha surgido; en ese momento debe acercarse a un monje que desarrolla la mente y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por la pereza y la somnolencia, y no comprendo conforme a la realidad la salida de la pereza y la somnolencia surgida. Por favor, que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar la pereza y la somnolencia’. Entonces, el monje que desarrolla la mente le enseña el Dhamma para abandonar la pereza y la somnolencia. Monje, esta es la tercera ocasión propicia para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, จตุตฺโถ สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“Además, monje, en aquel momento en que un monje vive con la mente obsesionada por la agitación y el remordimiento, dominada por la agitación y el remordimiento, y no comprende según la realidad el escape de la agitación y el remordimiento que han surgido; en ese momento, habiéndose acercado a un monje venerable, debería decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada por la agitación y el remordimiento, dominada por la agitación y el remordimiento, y no comprendo según la realidad el escape de la agitación y el remordimiento que han surgido. Sería bueno que el venerable me enseñara el Dhamma para abandonar la agitación y el remordimiento’. Entonces, el monje venerable le enseña el Dhamma para abandonar la agitación y el remordimiento. Monje, esta es la cuarta ocasión para acercarse a ver a un monje venerable”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ, อาวุโส, วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, วิจิกิจฺฉาย ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ วิจิกิจฺฉาย ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ปญฺจโม สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

“Además, monje, en aquel momento en que un monje vive con la mente obsesionada por la duda, dominada por la duda, y no comprende según la realidad el escape de la duda que ha surgido; en ese momento, habiéndose acercado a un monje venerable, debería decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada por la duda, dominada por la duda, y no comprendo según la realidad el escape de la duda que ha surgido. Sería bueno que el venerable me enseñara el Dhamma para abandonar la duda’. Entonces, el monje venerable le enseña el Dhamma para abandonar la duda. Monje, esta es la quinta ocasión para acercarse a ver a un monje venerable”.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ ตํ นิมิตฺตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, ตํ นิมิตฺตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ฉฏฺโฐ สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อิเม โข, ภิกฺขุ, ฉ สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. สตฺตมํ.

“Además, monje, en aquel momento en que un monje no comprende aquel signo basándose en el cual, y al prestar atención a dicho signo, ocurre la destrucción de las impurezas sin demora; en ese momento, habiéndose acercado a un monje venerable, debería decirle: ‘Amigo, no comprendo aquel signo basándose en el cual, y al prestar atención a dicho signo, ocurre la destrucción de las impurezas sin demora. Sería bueno que el venerable me enseñara el Dhamma para la destrucción de las impurezas’. Entonces, el monje venerable le enseña el Dhamma para la destrucción de las impurezas. Monje, esta es la sexta ocasión para acercarse a ver a un monje venerable. Estas, monje, son las seis ocasiones para acercarse a ver a un monje venerable”. Séptimo (Sutta).

๘. ทุติยสมยสุตฺตํ

8. Segundo Discurso sobre las Ocasiones

๒๘. เอกํ [Pg.282] สมยํ สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู พาราณสิยํ วิหรนฺติ อิสิปตเน มิคทาเย. อถ โข เตสํ เถรานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส, สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ?

28. En una ocasión, muchos monjes ancianos residían en Benarés, en el Parque de los Venados de Isipatana. Entonces, después de la comida, tras regresar de la colecta de limosnas, mientras los monjes ancianos estaban sentados y reunidos en el pabellón circular, surgió este tema de conversación: “¿Cuál es el momento oportuno, amigos, para acercarse a ver a un monje venerable?”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ปาเท ปกฺขาเลตฺวา นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

Habiéndose dicho esto, cierto monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, después de la comida, tras regresar de la colecta de limosnas, se sienta tras lavarse los pies, con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí; ese es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ปาเท ปกฺขาเลตฺวา นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, จาริตฺตกิลมโถปิสฺส ตสฺมึ สมเย อปฺปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ, ภตฺตกิลมโถปิสฺส ตสฺมึ สมเย อปฺปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ. ตสฺมา โส อสมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต วิหารปจฺฉายายํ นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

Habiéndose dicho esto, otro monje le dijo a aquel monje: “Amigo, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, después de la comida, tras regresar de la colecta de limosnas, se sienta tras lavarse los pies, con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí, en ese momento su cansancio de la caminata no se ha calmado aún, y su pesadez por la comida tampoco se ha calmado aún. Por lo tanto, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, al atardecer, habiendo salido de su retiro, se sienta a la sombra del monasterio con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí; ese es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต วิหารปจฺฉายายํ นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, ยเทวสฺส ทิวา สมาธินิมิตฺตํ มนสิกตํ โหติ ตเทวสฺส ตสฺมึ สมเย สมุทาจรติ. ตสฺมา โส อสมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย [Pg.283] อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

Habiéndose dicho esto, otro monje le dijo a aquel monje: “Amigo, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, al atardecer, habiendo salido de su retiro, se sienta a la sombra del monasterio con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí, en ese momento el mismo signo de concentración que fue atendido durante el día todavía persiste en su mente. Por lo tanto, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable se levanta al alba y se sienta con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí; ese es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โอชฏฺฐายิสฺส ตสฺมึ สมเย กาโย โหติ ผาสุสฺส โหติ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. ตสฺมา โส อสมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

Habiéndose dicho esto, otro monje le dijo a aquel monje: “Amigo, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable se levanta al alba y se sienta con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí, en ese momento su cuerpo está lleno de vigor y le resulta agradable reflexionar sobre la enseñanza de los Budas. Por lo tanto, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา มหากจฺจาโน เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ฉยิเม, ภิกฺขุ, สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ’’’.

Cuando se dijo esto, el venerable Mahākaccāna se dirigió a los monjes ancianos de esta manera: "Amigos, he oído esto directamente de la presencia del Bienaventurado, lo he recibido directamente de su presencia: ‘Monjes, hay estas seis ocasiones propicias para acercarse a ver a un monje que ha desarrollado su mente’".

‘‘กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม อายสฺมา กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ปฐโม สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, hay una ocasión en la que un monje vive con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprende según la realidad la salida del deseo sensual que ha surgido. En tal ocasión, debe acercarse a un monje de mente desarrollada y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprendo según la realidad la salida del deseo sensual que ha surgido. Por favor, ruego que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar el deseo sensual’. Entonces, el monje de mente desarrollada le enseña el Dhamma para abandonar el deseo sensual. Esta, monjes, es la primera ocasión propicia para acercarse a ver a un monje de mente desarrollada.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป… ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ… อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ… วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ… ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม [Pg.284] ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, ตํ นิมิตฺตํ น ชานาติ น ปสฺสติ, ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ ตํ นิมิตฺตํ น ชานามิ น ปสฺสามิ. สาธุ วต เม อายสฺมา อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ฉฏฺโฐ สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ.

Además, monjes, hay una ocasión en la que un monje vive con la mente obsesionada por la mala voluntad... por la pereza y el letargo... por la agitación y el remordimiento... por la duda... o cuando no conoce ni ve el objeto basándose en el cual, y al prestarle atención, se produce inmediatamente la destrucción de las impurezas (āsavas). En tal ocasión, debe acercarse a un monje de mente desarrollada y decirle: ‘Amigo, no conozco ni veo el objeto basándose en el cual se produce inmediatamente la destrucción de las impurezas. Por favor, ruego que el venerable me enseñe el Dhamma para la destrucción de las impurezas’. Entonces, el monje de mente desarrollada le enseña el Dhamma para la destrucción de las impurezas. Esta, monjes, es la sexta ocasión propicia para acercarse a ver a un monje de mente desarrollada.

‘‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘อิเม โข, ภิกฺขุ, ฉ สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

"Amigos, he oído esto directamente de la presencia del Bienaventurado, lo he recibido directamente de su presencia: ‘Monjes, estas son las seis ocasiones propicias para acercarse a ver a un monje que ha desarrollado su mente’". Octavo discurso.

๙. อุทายีสุตฺตํ

9. Discurso sobre Udāyī

๒๙. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กติ นุ โข, อุทายิ, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กติ นุ โข, อุทายิ, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อุทายี ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กติ นุ โข, อุทายิ, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อุทายี ตุณฺหี อโหสิ.

29. En una ocasión, el Bienaventurado se dirigió al venerable Udāyī: "Udāyī, ¿cuántas son las bases de la recordación?". Al decir esto, el venerable Udāyī permaneció en silencio. Por segunda vez, el Bienaventurado le preguntó... y el venerable Udāyī permaneció en silencio. Por tercera vez, el Bienaventurado se dirigió al venerable Udāyī: "Udāyī, ¿cuántas son las bases de la recordación?". Por tercera vez, el venerable Udāyī permaneció en silencio.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส อุทายิ, อามนฺเตสี’’ติ. ‘‘สุโณมหํ, อาวุโส อานนฺท, ภควโต. อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ – เสยฺยถิทํ เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป…. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐาน’’นฺติ.

Entonces, el venerable Ānanda le dijo al venerable Udāyī: "Amigo Udāyī, el Maestro se está dirigiendo a ti". Udāyī respondió: "Amigo Ānanda, escucho al Bienaventurado. [Y dijo:] ‘Señor, aquí un monje recuerda sus muchas moradas anteriores (vidas pasadas), a saber: una vida, dos vidas... así recuerda sus muchas moradas anteriores con sus detalles y características. Señor, esta es una base de la recordación’".

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อญฺญาสึ โข อหํ, อานนฺท – ‘เนวายํ อุทายี โมฆปุริโส อธิจิตฺตํ อนุยุตฺโต วิหรตี’ติ. กติ นุ โข, อานนฺท, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ?

Entonces, el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: "Supe, Ānanda, que este Udāyī, hombre vano, no vive dedicado al entrenamiento de la mente superior (adhicitta). Ānanda, ¿cuántas son las bases de la recordación?".

‘‘ปญฺจ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานานิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ.

"Señor, hay cinco bases de la recordación. ¿Cuáles cinco? Aquí, Señor, el monje, apartado de los placeres sensuales... entra y permanece en el tercer jhana. Señor, esta base de la recordación, así desarrollada y cultivada, conduce a una morada feliz en esta misma vida (diṭṭhadhammasukhavihāra)".

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อาโลกสญฺญํ มนสิ กโรติ, ทิวา สญฺญํ อธิฏฺฐาติ, ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ, ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา; อิติ วิวเฏน เจตสา [Pg.285] อปริโยนทฺเธน สปฺปภาสํ จิตฺตํ ภาเวติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ.

"Además, Señor, el monje presta atención a la percepción de la luz (ālokasañña), establece la percepción del día: tal como es el día, así es la noche; tal como es la noche, así es el día. De esta manera, con la mente abierta y sin obstrucciones, desarrolla una mente luminosa. Señor, esta base de la recordación, así desarrollada y cultivada, conduce a la obtención del conocimiento y la visión (ñāṇadassana)".

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ – ‘อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา นขา ทนฺตา ตโจ มํสํ นฺหารุ อฏฺฐิ อฏฺฐิมิญฺชํ วกฺกํ หทยํ ยกนํ กิโลมกํ ปิหกํ ปปฺผาสํ อนฺตํ อนฺตคุณํ อุทริยํ กรีสํ ปิตฺตํ เสมฺหํ ปุพฺโพ โลหิตํ เสโท เมโท อสฺสุ วสา เขโฬ สิงฺฆาณิกา ลสิกา มุตฺต’นฺติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ กามราคปฺปหานาย สํวตฺตติ.

"Además, Señor, el monje reflexiona sobre este mismo cuerpo, hacia arriba desde las plantas de los pies y hacia abajo desde la coronilla, rodeado por la piel y lleno de diversas clases de impurezas: ‘En este cuerpo hay cabellos, vellos, uñas, dientes, piel, carne, tendones, huesos, médula ósea, riñones, corazón, hígado, pleura, bazo, pulmones, intestino grueso, intestino delgado, contenido del estómago, excrementos, bilis, flema, pus, sangre, sudor, grasa, lágrimas, sebo, saliva, moco, fluido sinovial y orina’. Señor, esta base de la recordación, así desarrollada y cultivada, conduce al abandono del deseo sensual".

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ เสยฺยถาปิ ปสฺเสยฺย สรีรํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาตํ. โส อิมเมว กายํ เอวํ อุปสํหรติ – ‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’’ติ.

"Además, Señor, es como si un monje viera un cadáver arrojado en un cementerio, de uno, dos o tres días de muerto, hinchado, amoratado y purulento. Entonces, él compara su propio cuerpo de esta manera: ‘Este cuerpo mío también es de tal naturaleza, llegará a ser así y no puede escapar de ello’".

‘‘เสยฺยถาปิ วา ปน ปสฺเสยฺย สรีรํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ กาเกหิ วา ขชฺชมานํ กุลเลหิ วา ขชฺชมานํ คิชฺเฌหิ วา ขชฺชมานํ สุนเขหิ วา ขชฺชมานํ สิงฺคาเลหิ วา ขชฺชมานํ วิวิเธหิ วา ปาณกชาเตหิ ขชฺชมานํ. โส อิมเมว กายํ เอวํ อุปสํหรติ – ‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’’ติ.

"O como si viera un cadáver arrojado en un cementerio, siendo devorado por cuervos, halcones, buitres, perros, chacales o por diversas clases de gusanos. Entonces, él compara su propio cuerpo de esta manera: ‘Este cuerpo mío también es de tal naturaleza, llegará a ser así y no puede escapar de ello’".

‘‘เสยฺยถาปิ วา ปน ปสฺเสยฺย สรีรํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ อฏฺฐิกสงฺขลิกํ สมํสโลหิตํ นฺหารุสมฺพนฺธํ…เป… อฏฺฐิกสงฺขลิกํ นิมฺมํสโลหิตมกฺขิตํ นฺหารุสมฺพนฺธํ… อฏฺฐิกสงฺขลิกํ อปคตมํสโลหิตํ นฺหารุสมฺพนฺธํ. อฏฺฐิกานิ อปคตสมฺพนฺธานิ ทิสาวิทิสาวิกฺขิตฺตานิ, อญฺเญน หตฺถฏฺฐิกํ อญฺเญน ปาทฏฺฐิกํ อญฺเญน ชงฺฆฏฺฐิกํ อญฺเญน อูรุฏฺฐิกํ อญฺเญน กฏิฏฺฐิกํ อญฺเญน ผาสุกฏฺฐิกํ [Pg.286] อญฺเญน ปิฏฺฐิกณฺฏกฏฺฐิกํ อญฺเญน ขนฺธฏฺฐิกํ อญฺเญน คีวฏฺฐิกํ อญฺเญน หนุกฏฺฐิกํ อญฺเญน ทนฺตกฏฺฐิกํ อญฺเญน สีสกฏาหํ, อฏฺฐิกานิ เสตานิ สงฺขวณฺณปฺปฏิภาคานิ อฏฺฐิกานิ ปุญฺชกิตานิ เตโรวสฺสิกานิ อฏฺฐิกานิ ปูตีนิ จุณฺณกชาตานิ. โส อิมเมว กายํ เอวํ อุปสํหรติ – ‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’ติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย สํวตฺตติ.

“Además, monje, como si viera un cuerpo arrojado en un cementerio, un esqueleto con carne y sangre, unido por los tendones... o un esqueleto sin carne pero manchado de sangre, unido por los tendones... o un esqueleto sin carne ni sangre, unido por los tendones. O huesos sueltos, esparcidos en todas las direcciones: aquí el hueso de una mano, allá el de un pie, allá el de la pierna, allá el del muslo, allá el de la cadera, allá las costillas, allá la columna vertebral, allá el hueso del hombro, allá el del cuello, allá la mandíbula, allá los dientes, allá el cráneo; o huesos blancos, del color de una concha; o huesos amontonados de más de un año; o huesos podridos y convertidos en polvo. Así, el monje compara este mismo cuerpo: ‘Este cuerpo mío es también de tal naturaleza, llegará a ser así, no puede escapar a ello’. Venerable señor, esta base de recuerdo, así desarrollada y cultivada, conduce a la erradicación del orgullo del ‘yo soy’.”

‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ อเนกธาตุปฏิเวธาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภนฺเต, ปญฺจ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ.

“Además, venerable señor, el monje, habiendo abandonado el placer... entra y permanece en el cuarto jhāna. Venerable señor, esta base de recuerdo, así desarrollada y cultivada, conduce a la penetración de los diversos elementos. Estas son, venerable señor, las cinco bases de recuerdo.”

‘‘สาธุ, สาธุ, อานนฺท! เตน หิ ตฺวํ, อานนฺท, อิทมฺปิ ฉฏฺฐํ อนุสฺสติฏฺฐานํ ธาเรหิ. อิธานนฺท, ภิกฺขุ สโตว อภิกฺกมติ สโตว ปฏิกฺกมติ สโตว ติฏฺฐติ สโตว นิสีทติ สโตว เสยฺยํ กปฺเปติ สโตว กมฺมํ อธิฏฺฐาติ. อิทํ, อานนฺท, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตตี’’ติ. นวมํ.

“¡Bien dicho, bien dicho, Ānanda! Por tanto, Ānanda, recuerda también esta sexta base de recuerdo. Aquí, Ānanda, el monje con atención plena avanza, con atención plena retrocede, con atención plena se detiene, con atención plena se sienta, con atención plena se acuesta, con atención plena emprende su tarea. Ānanda, esta base de recuerdo, así desarrollada y cultivada, conduce a la atención plena y clara comprensión.” Noveno suttas.

๑๐. อนุตฺตริยสุตฺตํ

10. Discurso sobre lo Insuperable

๓๐. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุตฺตริยานิ. กตมานิ ฉ? ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยนฺติ.

30. “Monjes, hay estas seis cosas insuperables. ¿Cuáles seis? La visión insuperable, la audición insuperable, la ganancia insuperable, el entrenamiento insuperable, el servicio insuperable y el recuerdo insuperable.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทสฺสนานุตฺตริยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ หตฺถิรตนมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉติ, อสฺสรตนมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉติ, มณิรตนมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ทสฺสนาย คจฺฉติ, สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ ทสฺสนาย คจฺฉติ. อตฺเถตํ, ภิกฺขเว, ทสฺสนํ; เนตํ นตฺถีติ วทามิ. ตญฺจ โข เอตํ, ภิกฺขเว, ทสฺสนํ หีนํ คมฺมํ โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ทสฺสนาย คจฺฉติ [Pg.287] นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, ทสฺสนานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ทสฺสนาย คจฺฉติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทสฺสนานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ.

“Y monjes, ¿qué es la visión insuperable? Aquí, monjes, alguien va a ver un elefante real, un caballo real, una joya real, o va a ver diversas cosas mundanas, o va a ver a un asceta o brahmán de visión falsa y conducta errónea. Monjes, existe tal visión; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, tal visión es baja, vulgar, propia de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, ni al desapasionamiento, ni al cese, ni a la calma, ni al conocimiento superior, ni al despertar, ni al Nibbāna. Pero, monjes, aquel que, con fe establecida, con amor establecido, con una devoción inquebrantable y profunda confianza, va a ver al Tathāgata o a un discípulo del Tathāgata: esta, monjes, es la visión insuperable entre las visiones, para la purificación de los seres, para superar la pena y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbāna. Esto es, monjes, lo que se llama la visión insuperable. Así es la visión insuperable.”

‘‘สวนานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ เภริสทฺทมฺปิ สวนาย คจฺฉติ, วีณาสทฺทมฺปิ สวนาย คจฺฉติ, คีตสทฺทมฺปิ สวนาย คจฺฉติ, อุจฺจาวจํ วา ปน สวนาย คจฺฉติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส มิจฺฉาปฏิปนฺนสฺส ธมฺมสฺสวนาย คจฺฉติ. อตฺเถตํ, ภิกฺขเว, สวนํ; เนตํ นตฺถีติ วทามิ. ตญฺจ โข เอตํ, ภิกฺขเว, สวนํ หีนํ คมฺมํ โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา ธมฺมสฺสวนาย คจฺฉติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, สวนานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา ธมฺมสฺสวนาย คจฺฉติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สวนานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ.

“Y ¿cómo es la audición insuperable? Aquí, monjes, alguien va a escuchar el sonido de un tambor, de un laúd, de un canto, o va a escuchar diversos sonidos mundanos, o va a escuchar el Dhamma de un asceta o brahmán de visión falsa y conducta errónea. Monjes, existe tal audición; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, tal audición es baja, vulgar, propia de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, ni al desapasionamiento, ni al cese, ni a la calma, ni al conocimiento superior, ni al despertar, ni al Nibbāna. Pero, monjes, aquel que, con fe establecida, con amor establecido, con una devoción inquebrantable y profunda confianza, va a escuchar el Dhamma del Tathāgata o de un discípulo del Tathāgata: esta, monjes, es la audición insuperable entre las audiciones, para la purificación de los seres, para superar la pena y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbāna. Esto es, monjes, lo que se llama la audición insuperable. Así es la visión insuperable y la audición insuperable.”

‘‘ลาภานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุตฺตลาภมฺปิ ลภติ, ทารลาภมฺปิ ลภติ, ธนลาภมฺปิ ลภติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ลาภํ ลภติ, สมเณ วา พฺราหฺมเณ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิเก มิจฺฉาปฏิปนฺเน สทฺธํ ปฏิลภติ. อตฺเถโส, ภิกฺขเว, ลาโภ; เนโส นตฺถีติ วทามิ. โส จ โข เอโส, ภิกฺขเว, ลาโภ หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺถสํหิโต, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคเต วา ตถาคตสาวเก วา [Pg.288] สทฺธํ ปฏิลภติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, ลาภานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคเต วา ตถาคตสาวเก วา สทฺธํ ปฏิลภติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ลาภานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ.

¿Y cómo es la ganancia excelsa? Aquí, monjes, cierta persona obtiene la ganancia de hijos, obtiene la ganancia de esposas, obtiene la ganancia de riquezas o bien obtiene diversas ganancias de mayor o menor importancia; o adquiere fe en un asceta o brahmán de visión errónea y práctica errónea. Existe esta ganancia, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, esta ganancia es baja, vulgar, propia de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, al desapasionamiento, a la cesación, a la calma, al conocimiento superior, a la iluminación ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que adquiere fe en el Tathagata o en un discípulo del Tathagata, con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —esta es, monjes, la ganancia excelsa entre todas las ganancias para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, adquirir fe en el Tathagata o en un discípulo del Tathagata con fe establecida, afecto firme, entrega total y plena confianza. A esto se le llama, monjes, la ganancia excelsa. Así son la visión excelsa, la audición excelsa y la ganancia excelsa.

‘‘สิกฺขานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ หตฺถิสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, อสฺสสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, รถสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, ธนุสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, ถรุสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, อุจฺจาวจํ วา ปน สิกฺขติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส มิจฺฉาปฏิปนฺนสฺส สิกฺขติ. อตฺเถสา, ภิกฺขเว, สิกฺขา; เนสา นตฺถีติ วทามิ. สา จ โข เอสา, ภิกฺขเว, สิกฺขา หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อธิสีลมฺปิ สิกฺขติ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขติ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, สิกฺขานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อธิสีลมฺปิ สิกฺขติ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขติ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขติ, นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สิกฺขานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ.

¿Y cómo es el entrenamiento excelso? Aquí, monjes, cierta persona se entrena en el arte de los elefantes, se entrena en el arte de los caballos, se entrena en el arte de los carros, se entrena en el arte del arco, se entrena en el arte de la espada o bien aprende diversas artes de mayor o menor importancia; o aprende la práctica errónea de un asceta o brahmán de visión errónea y conducta equivocada. Existe este entrenamiento, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, este entrenamiento es bajo, vulgar, propio de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, al desapasionamiento, a la cesación, a la calma, al conocimiento superior, a la iluminación ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que en el Dhamma y Disciplina proclamado por el Tathagata se entrena en la virtud superior, se entrena en la mente superior y se entrena en la sabiduría superior, con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —este es, monjes, el entrenamiento excelso entre todos los entrenamientos para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, cuando uno con fe firme, afecto establecido, entrega total y plena confianza se entrena en la virtud superior, en la mente superior y en la sabiduría superior en el Dhamma y Disciplina proclamado por el Tathagata. A esto se le llama, monjes, el entrenamiento excelso. Así son la visión excelsa, la audición excelsa, la ganancia excelsa y el entrenamiento excelso.

‘‘ปาริจริยานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ขตฺติยมฺปิ ปริจรติ, พฺราหฺมณมฺปิ ปริจรติ, คหปติมฺปิ ปริจรติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ปริจรติ, สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ ปริจรติ. อตฺเถสา, ภิกฺขเว, ปาริจริยา; เนสา นตฺถีติ วทามิ. สา จ โข เอสา, ภิกฺขเว, ปาริจริยา หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา, น นิพฺพิทาย…เป… น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ปริจรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน[Pg.289], เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, ปาริจริยานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ปริจรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาริจริยานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ.

¿Y cómo es el servicio excelso? Aquí, monjes, cierta persona sirve a un noble, sirve a un brahmán, sirve a un amo de casa o bien sirve a diversos tipos de personas; o sirve a un asceta o brahmán de visión errónea y práctica errónea. Existe este servicio, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, este servicio es bajo, vulgar, propio de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto... (como arriba) ...ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que sirve al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —este es, monjes, el servicio excelso entre todos los servicios para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, servir al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con fe firme, afecto establecido, entrega total y plena confianza. A esto se le llama, monjes, el servicio excelso. Así son la visión excelsa, la audición excelsa, la ganancia excelsa, el entrenamiento excelso y el servicio excelso.

‘‘อนุสฺสตานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุตฺตลาภมฺปิ อนุสฺสรติ, ทารลาภมฺปิ อนุสฺสรติ, ธนลาภมฺปิ อนุสฺสรติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ลาภํ อนุสฺสรติ, สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ อนุสฺสรติ. อตฺเถสา, ภิกฺขเว, อนุสฺสติ; เนสา นตฺถีติ วทามิ. สา จ โข เอสา, ภิกฺขเว, อนุสฺสติ หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา อนุสฺสรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, อนุสฺสตีนํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา อนุสฺสรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนุสฺสตานุตฺตริยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุตฺตริยานี’’ติ.

¿Y cómo es el recuerdo excelso? Aquí, monjes, cierta persona recuerda la obtención de hijos, recuerda la obtención de esposas, recuerda la obtención de riquezas o bien recuerda diversas ganancias; o recuerda a un asceta o brahmán de visión errónea y conducta equivocada. Existe este recuerdo, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, este recuerdo es bajo, vulgar, propio de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, al desapasionamiento, a la cesación, a la calma, al conocimiento superior, a la iluminación ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que recuerda al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —este es, monjes, el recuerdo excelso entre todos los recuerdos para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, recordar al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con fe firme, afecto establecido, entrega total y plena confianza. A esto se le llama, monjes, el recuerdo excelso. Estas son, monjes, las seis excelencias.

‘‘เย ทสฺสนานุตฺตรํ ลทฺธา, สวนญฺจ อนุตฺตรํ;

ลาภานุตฺตริยํ ลทฺธา, สิกฺขานุตฺตริเย รตา.

Quienes habiendo obtenido la visión excelsa y la audición excelsa, habiendo obtenido la ganancia excelsa y deleitándose en el entrenamiento excelso,

‘‘อุปฏฺฐิตา ปาริจริยา, ภาวยนฺติ อนุสฺสตึ;

วิเวกปฺปฏิสํยุตฺตํ, เขมํ อมตคามินึ.

establecidos en el servicio, cultivan el recuerdo vinculado al retiro, seguro y que conduce a lo Inmortal.

‘‘อปฺปมาเท ปมุทิตา, นิปกา สีลสํวุตา;

เต เว กาเลน ปจฺเจนฺติ, ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌตี’’ติ. ทสมํ;

Regocijados en la diligencia, prudentes y contenidos por la virtud; ellos ciertamente, a su debido tiempo, conocen el estado donde cesa todo sufrimiento. (Décimo Sutta).

อนุตฺตริยวคฺโค ตติโย.

El tercer capítulo, el de las Excelencias, ha terminado.

ตสฺสุทฺทานํ –

Su resumen es el siguiente:

สามโก [Pg.290] อปริหานิโย, ภยํ หิมวานุสฺสติ;

กจฺจาโน ทฺเว จ สมยา, อุทายี อนุตฺตริเยนาติ.

Sāmako, Aparihāniyo, Bhayaṃ, Himavā, Anussati, Kaccāno, los dos sobre Samaya, Udāyī y Anuttariya.

๔. เทวตาวคฺโค

4. Capítulo de las Deidades.

๑. เสขสุตฺตํ

1. Sutta de quien está en entrenamiento.

๓๑. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

31. “Monjes, estas seis cualidades conducen a la declinación de un monje en entrenamiento (sekha). ¿Cuáles seis? El deleite en las actividades, el deleite en la charla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, el no proteger las puertas de los sentidos y el no conocer la moderación en la comida. Monjes, estas seis cualidades conducen a la declinación de un monje en entrenamiento”.

‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ปฐมํ.

“Monjes, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje en entrenamiento (sekha). ¿Cuáles seis? El no deleitarse en las actividades, el no deleitarse en la charla, el no deleitarse en el sueño, el no deleitarse en la compañía, el proteger las puertas de los sentidos y el conocer la moderación en la comida. Monjes, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje en entrenamiento”. Primer Discurso.

๒. ปฐมอปริหานสุตฺตํ

2. Primer Discurso sobre la No Declinación

๓๒. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

32. Entonces, cierta deidad, avanzada la noche, con una belleza radiante que iluminaba todo el Bosque de Jeta, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado al Bienaventurado, se puso de pie a un lado. Estando de pie a un lado, esa deidad le dijo al Bienaventurado:

‘‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, อปฺปมาทคารวตา, ปฏิสนฺถารคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ.

“Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje. ¿Cuáles seis? Respeto por el Maestro, respeto por el Dhamma, respeto por el Sangha, respeto por el entrenamiento (sikkhā), respeto por la diligencia (appamāda) y respeto por la hospitalidad (paṭisanthāra). Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje”. Esto dijo esa deidad. El Maestro asintió. Entonces esa deidad, sabiendo que el Maestro había asentido, saludó al Bienaventurado, lo rodeó por la derecha y desapareció allí mismo.

อถ [Pg.291] โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, อปฺปมาทคารวตา, ปฏิสนฺถารคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

Entonces el Bienaventurado, al transcurrir esa noche, se dirigió a los monjes: “Monjes, esta noche, cierta deidad, avanzada la noche, con una belleza radiante que iluminaba todo el Bosque de Jeta, se acercó a mí; habiéndose acercado y saludándome, se puso de pie a un lado. Estando de pie a un lado, monjes, esa deidad me dijo: ‘Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje. ¿Cuáles seis? Respeto por el Maestro, respeto por el Dhamma, respeto por el Sangha, respeto por el entrenamiento, respeto por la diligencia y respeto por la hospitalidad. Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje’. Esto dijo, monjes, esa deidad. Habiendo dicho esto, me saludó, me rodeó por la derecha y desapareció allí mismo”.

‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว;

อปฺปมาทครุ ภิกฺขุ, ปฏิสนฺถารคารโว;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ทุติยํ;

“Respetuoso con el Maestro, respetuoso con el Dhamma y con profundo respeto por el Sangha; el monje respetuoso con la diligencia y respetuoso con la hospitalidad, es incapaz de declinar y está cerca del Nibbāna”. Segundo Discurso.

๓. ทุติยอปริหานสุตฺตํ

3. Segundo Discurso sobre la No Declinación

๓๓. ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, หิริคารวตา, โอตฺตปฺปคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

33. “Monjes, esta noche, cierta deidad, avanzada la noche, con una belleza radiante que iluminaba todo el Bosque de Jeta, se acercó a mí; habiéndose acercado y saludándome, se puso de pie a un lado. Estando de pie a un lado, monjes, esa deidad me dijo: ‘Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje. ¿Cuáles seis? Respeto por el Maestro, respeto por el Dhamma, respeto por el Sangha, respeto por el entrenamiento, respeto por el sentido de la vergüenza (hiri) y respeto por el temor a cometer faltas (ottappā). Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje’. Esto dijo, monjes, esa deidad. Habiendo dicho esto, me saludó, me rodeó por la derecha y desapareció allí mismo”.

‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว;

หิริโอตฺตปฺปสมฺปนฺโน, สปฺปติสฺโส สคารโว;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ตติยํ;

“Respetuoso con el Maestro, respetuoso con el Dhamma y con profundo respeto por el Sangha; dotado de sentido de la vergüenza y temor a cometer faltas, siendo deferente y respetuoso, es incapaz de declinar y está cerca del Nibbāna”. Tercer Discurso.

๔. มหาโมคฺคลฺลานสุตฺตํ

4. Discurso de Mahāmoggallāna

๓๔. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส รโหคตสฺส [Pg.292] ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘กตเมสานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? เตน โข ปน สมเยน ติสฺโส นาม ภิกฺขุ อธุนากาลงฺกโต อญฺญตรํ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน โหติ. ตตฺรปิ นํ เอวํ ชานนฺติ – ‘‘ติสฺโส พฺรหฺมา มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ.

34. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, al venerable Mahāmoggallāna, estando en retiro solitario, le surgió esta reflexión mental: “¿Cuáles deidades tienen este conocimiento: ‘Los que han entrado en la corriente (sotāpannā) ya no están sujetos a la caída en mundos inferiores, tienen un destino fijo y se dirigen hacia la iluminación’?”. En aquel tiempo, un monje llamado Tissa acababa de morir y había renacido en cierto mundo de Brahmā. Allí también lo conocían así: “Tissa Brahmā es de gran poder y gran majestad”.

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – เชตวเน อนฺตรหิโต ตสฺมึ พฺรหฺมโลเก ปาตุรโหสิ. อทฺทสา โข ติสฺโส พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ – ‘‘เอหิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน; สฺวาคตํ, มาริส โมคฺคลฺลาน; จิรสฺสํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน; อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีท, มาริส โมคฺคลฺลาน, อิทมาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. นิสีทิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ปญฺญตฺเต อาสเน. ติสฺโสปิ โข พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ติสฺสํ พฺรหฺมานํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เอตทโวจ –

Entonces, el venerable Mahāmoggallāna —tal como un hombre fuerte extendería su brazo encogido o encogería su brazo extendido— desapareció del Bosque de Jeta y apareció en aquel mundo de Brahmā. Tissa Brahmā vio al venerable Mahāmoggallāna que venía desde lejos. Al verlo, le dijo al venerable Mahāmoggallāna: “Ven, querido Moggallāna. ¡Bienvenido, querido Moggallāna! Hacía mucho tiempo, querido Moggallāna, que no hacías este viaje para venir aquí. Siéntate, querido Moggallāna, aquí hay un asiento preparado”. El venerable Mahāmoggallāna se sentó en el asiento preparado. Tissa Brahmā saludó al venerable Mahāmoggallāna y se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el venerable Mahāmoggallāna le dijo a Tissa Brahmā:

‘‘กตเมสานํ โข, ติสฺส, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘จาตุมหาราชิกานํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ.

“¿Cuáles deidades, Tissa, tienen este conocimiento: ‘Los que han entrado en la corriente ya no están sujetos a la caída en mundos inferiores, tienen un destino fijo y se dirigen hacia la iluminación’?”. “Querido Moggallāna, las deidades de los Cuatro Grandes Reyes tienen este conocimiento: ‘Los que han entrado en la corriente ya no están sujetos a la caída en mundos inferiores, tienen un destino fijo y se dirigen hacia la iluminación’”.

‘‘สพฺเพสญฺเญว นุ โข, ติสฺส, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘น โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, สพฺเพสํ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, จาตุมหาราชิกา เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา อริยกนฺเตหิ สีเลหิ [Pg.293] อสมนฺนาคตา น เตสํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย จ โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, จาตุมหาราชิกา เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคตา, เตสํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ.

—Tissa, ¿tienen acaso todos los devas de los Cuatro Grandes Reyes este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’? —Querido Moggallāna, no todos los devas de los Cuatro Grandes Reyes poseen tal discernimiento. Aquellos devas de los Cuatro Grandes Reyes, querido Moggallāna, que no poseen una confianza inamovible en el Buddha, que no poseen una confianza inamovible en el Dhamma, que no poseen una confianza inamovible en el Sangha, y que no poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos no tienen ese discernimiento. Pero aquellos devas de los Cuatro Grandes Reyes, querido Moggallāna, que poseen una confianza inamovible en el Buddha, en el Dhamma y en el Sangha, y poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos sí poseen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’.

‘‘จาตุมหาราชิกานญฺเญว นุ โข, ติสฺส, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ อุทาหุ ตาวตึสานมฺปิ เทวานํ…เป… ยามานมฺปิ เทวานํ… ตุสิตานมฺปิ เทวานํ… นิมฺมานรตีนมฺปิ เทวานํ… ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนมฺปิ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ.

—Tissa, ¿poseen este discernimiento solo los devas de los Cuatro Grandes Reyes, o también los devas de Tāvatiṃsa... los devas de Yāma... los devas de Tusita... los devas de Nimmānarati... y los devas de Paranimmitavasavatti tienen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’? —Querido Moggallāna, también los devas de Paranimmitavasavatti poseen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’.

‘‘สพฺเพสญฺเญว นุ โข, ติสฺส, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘น โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, สพฺเพสํ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา, อริยกนฺเตหิ สีเลหิ อสมนฺนาคตา, น เตสํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย จ โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคตา เตสํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ.

—Tissa, ¿tienen acaso todos los devas de Paranimmitavasavatti este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’? —Querido Moggallāna, no todos los devas de Paranimmitavasavatti poseen tal discernimiento. Aquellos devas de Paranimmitavasavatti, querido Moggallāna, que no poseen una confianza inamovible en el Buddha, en el Dhamma, en el Sangha, y que no poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos no tienen ese discernimiento. Pero aquellos devas de Paranimmitavasavatti, querido Moggallāna, que poseen una confianza inamovible en el Buddha, en el Dhamma y en el Sangha, y poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos sí poseen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’.

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ติสฺสสฺส พฺรหฺมุโน ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา – ‘‘เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – ‘พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต เชตวเน ปาตุรโหสี’’’ติ. จตุตฺถํ.

Entonces, el venerable Mahāmoggallāna, habiéndose deleitado y regocijado en las palabras del Brahma Tissa, desapareció del mundo de Brahma y apareció en el monasterio de Jetavana con la misma rapidez con la que un hombre fuerte podría extender su brazo flexionado o flexionar su brazo extendido. Cuarto discurso.

๕. วิชฺชาภาคิยสุตฺตํ

5. Vijjābhāgiyasutta — Discurso sobre los factores del conocimiento superior

๓๕. ‘‘ฉยิเม[Pg.294], ภิกฺขเว, ธมฺมา วิชฺชาภาคิยา. กตเม ฉ? อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา วิชฺชาภาคิยา’’ติ. ปญฺจมํ.

35. —Monjes, hay seis cualidades que forman parte del conocimiento superior. ¿Cuáles son las seis? La percepción de la impermanencia, la percepción del sufrimiento en lo impermanente, la percepción del no-yo en el sufrimiento, la percepción del abandono, la percepción del desapego y la percepción del cese. Estas, monjes, son las seis cualidades que forman parte del conocimiento superior. Quinto discurso.

๖. วิวาทมูลสุตฺตํ

6. Vivādamūlasutta — Discurso sobre las raíces de la disputa

๓๖. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, วิวาทมูลานิ. กตมานิ ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โกธโน โหติ อุปนาหี. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โกธโน โหติ อุปนาหี โส สตฺถริปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเมปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขายปิ น ปริปูรการี โหติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเม อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขาย น ปริปูรการี โส สงฺเฆ วิวาทํ ชเนติ, โย โหติ วิวาโท พหุชนาหิตาย พหุชนาสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานาย วายเมยฺยาถ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา น สมนุปสฺเสยฺยาถ, ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสวาย ปฏิปชฺเชยฺยาถ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานํ โหติ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสโว โหติ.

36. —Monjes, existen estas seis raíces de la disputa. ¿Cuáles son las seis? En este caso, monjes, un monje es colérico y rencoroso. Aquel monje que es colérico y rencoroso vive sin respeto ni deferencia por el Maestro, sin respeto ni deferencia por el Dhamma, y sin respeto ni deferencia por el Sangha; además, no cumple plenamente con el entrenamiento. Aquel monje que vive sin respeto ni deferencia por el Maestro, el Dhamma y el Sangha, y que no cumple plenamente con el entrenamiento, genera disputas en el Sangha, lo cual resulta en perjuicio e infelicidad para muchos, en daño y sufrimiento para la multitud, tanto para devas como para seres humanos. Si vosotros, monjes, observáis tal raíz de disputa ya sea en vuestro interior o fuera de vosotros, debéis esforzaros por abandonar esa misma raíz perniciosa de disputa. Y si no observáis tal raíz de disputa en vuestro interior o fuera de vosotros, debéis practicar de modo que esa misma raíz perniciosa de disputa no surja en el futuro. Así es como se produce el abandono de esta raíz perniciosa de disputa y así es como se evita que esta raíz perniciosa de disputa surja en el futuro.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มกฺขี โหติ ปฬาสี…เป… อิสฺสุกี โหติ มจฺฉรี… สโฐ โหติ มายาวี… ปาปิจฺโฉ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิ… สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี, โส สตฺถริปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเมปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขายปิ น ปริปูรการี โหติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเม…เป… สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขาย น ปริปูรการี, โส สงฺเฆ วิวาทํ ชเนติ, โย โหติ วิวาโท พหุชนาหิตาย [Pg.295] พหุชนาสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานาย วายเมยฺยาถ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา น สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสวาย ปฏิปชฺเชยฺยาถ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานํ โหติ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสโว โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ วิวาทมูลานี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Además, monjes, un monje es denigrador y malicioso... pecaminoso... envidioso y tacaño... fraudulento y engañoso... de malos deseos y visión errónea... aferrado a sus propias opiniones, obstinado y difícil de persuadir. Aquel monje, monjes, que está aferrado a sus propias opiniones, es obstinado y difícil de persuadir, vive sin respeto ni consideración hacia el Maestro, vive sin respeto ni consideración hacia el Dhamma, vive sin respeto ni consideración hacia el Sangha, y no es cumplidor de la práctica del entrenamiento. Aquel monje, monjes, que vive sin respeto ni consideración hacia el Maestro, el Dhamma y el Sangha, y no es cumplidor de la práctica del entrenamiento, genera discordia en el Sangha; y esa discordia resulta en perjuicio y sufrimiento para muchos, para el infortunio, daño y dolor de la multitud de seres, tanto de dioses como de humanos. Si vosotros, monjes, observáis tal raíz de disputa, ya sea internamente en vosotros mismos o externamente en otros, entonces, monjes, debéis esforzaros por abandonar esa misma raíz de disputa perniciosa. Si vosotros, monjes, no observáis tal raíz de disputa, ya sea internamente en vosotros mismos o externamente en otros, entonces, monjes, debéis practicar para que esa misma raíz de disputa perniciosa no surja en el futuro. De esta manera, se produce el abandono de esa raíz de disputa perniciosa; de esta manera, se evita que esa raíz de disputa perniciosa surja en el futuro. Estas son, monjes, las seis raíces de la disputa”.

๗. ฉฬงฺคทานสุตฺตํ

7. Sutta sobre la ofrenda de los seis factores

๓๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน เวฬุกณฺฑกี นนฺทมาตา อุปาสิกา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ฉฬงฺคสมนฺนาคตํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เวฬุกณฺฑกึ นนฺทมาตรํ อุปาสิกํ สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ฉฬงฺคสมนฺนาคตํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปนฺตึ. ทิสฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เอสา, ภิกฺขเว, เวฬุกณฺฑกี นนฺทมาตา อุปาสิกา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ฉฬงฺคสมนฺนาคตํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ’’.

37. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthi, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. En aquel tiempo, la seguidora laica Nandamātā, de Veḷukaṇḍaka, presentaba una ofrenda dotada de seis factores al Sangha de monjes encabezado por Sāriputta y Moggallāna. El Bienaventurado vio, con su ojo divino puro que trasciende la visión humana, a la seguidora laica Nandamātā de Veḷukaṇḍaka presentando dicha ofrenda de seis factores al Sangha encabezado por Sāriputta y Moggallāna. Al verla, se dirigió a los monjes: “Monjes, esa seguidora laica Nandamātā de Veḷukaṇḍaka está presentando una ofrenda dotada de seis factores al Sangha de monjes encabezado por Sāriputta y Moggallāna”.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ฉฬงฺคสมนฺนาคตา ทกฺขิณา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ทายกสฺส ตีณงฺคานิ โหนฺติ, ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ. กตมานิ ทายกสฺส ตีณงฺคานิ? อิธ, ภิกฺขเว, ทายโก ปุพฺเพว ทานา สุมโน โหติ, ททํ จิตฺตํ ปสาเทติ, ทตฺวา อตฺตมโน โหติ. อิมานิ ทายกสฺส ตีณงฺคานิ.

“¿Y cómo, monjes, es una ofrenda dotada de seis factores? Aquí, monjes, el donante posee tres factores y los receptores poseen tres factores. ¿Cuáles son los tres factores del donante? Aquí, monjes, el donante está alegre incluso antes de dar, purifica su mente mientras da y se siente satisfecho después de haber dado. Estos son los tres factores del donante”.

‘‘กตมานิ ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปฏิคฺคาหกา วีตราคา วา โหนฺติ ราควินยาย วา ปฏิปนฺนา, วีตโทสา วา โหนฺติ โทสวินยาย วา ปฏิปนฺนา, วีตโมหา วา โหนฺติ โมหวินยาย วา ปฏิปนฺนา. อิมานิ ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ. อิติ ทายกสฺส ตีณงฺคานิ, ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ฉฬงฺคสมนฺนาคตา ทกฺขิณา โหติ.

“¿Cuáles son los tres factores de los receptores? Aquí, monjes, los receptores están libres de apego o practican para la eliminación del apego; están libres de odio o practican para la eliminación del odio; están libres de confusión o practican para la eliminación de la confusión. Estos son los tres factores de los receptores. Así son los tres factores del donante y los tres factores de los receptores. De esta manera, monjes, una ofrenda está dotada de seis factores”.

‘‘เอวํ [Pg.296] ฉฬงฺคสมนฺนาคตาย, ภิกฺขเว, ทกฺขิณาย น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

“Monjes, respecto a una ofrenda dotada de estos seis factores, no es fácil captar la medida de su mérito diciendo: ‘Tal es la corriente de mérito, la corriente de lo saludable, que trae felicidad, que conduce al cielo, que madura en bienestar, que lleva al renacimiento celestial y que contribuye a lo deseado, lo querido, lo agradable, al beneficio y a la felicidad’. Por el contrario, se considera como una gran acumulación de mérito, incalculable e inconmensurable”.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท น สุกรํ อุทกสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสหสฺสานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตสหสฺสานี’ติ วา. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาอุทกกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เอวํ ฉฬงฺคสมนฺนาคตาย ทกฺขิณาย น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ.

“Del mismo modo que, monjes, en el gran océano no es fácil captar la medida del agua diciendo: ‘Hay tantos bidones de agua, o tantos cientos de bidones de agua, o tantos miles de bidones de agua, o tantos cientos de miles de bidones de agua’, sino que se considera simplemente como una incalculable e inconmensurable gran masa de agua; de la misma manera, monjes, respecto a una ofrenda dotada de estos seis factores, no es fácil captar la medida de su mérito diciendo: ‘Tal es la corriente de mérito... al beneficio y a la felicidad’. Por el contrario, se considera simplemente como una gran acumulación de mérito, incalculable e inconmensurable”.

‘‘ปุพฺเพว ทานา สุมโน, ททํ จิตฺตํ ปสาทเย;

ทตฺวา อตฺตมโน โหติ, เอสา ยญฺญสฺส สมฺปทา.

“Antes de dar se regocija, mientras da purifica su mente, y tras dar se siente satisfecho: esta es la perfección de la ofrenda”.

‘‘วีตราคา วีตโทสา, วีตโมหา อนาสวา;

เขตฺตํ ยญฺญสฺส สมฺปนฺนํ, สญฺญตา พฺรหฺมจารโย.

“Libres de apego, libres de odio y libres de confusión, sin impurezas; el campo perfecto para la ofrenda son aquellos que se han autocontrolado y viven la vida santa”.

‘‘สยํ อาจมยิตฺวาน, ทตฺวา สเกหิ ปาณิภิ;

อตฺตโน ปรโต เจโส, ยญฺโญ โหติ มหปฺผโล.

“Habiéndose lavado uno mismo y habiendo entregado con sus propias manos, tanto para sí mismo como para otros, esta ofrenda resulta en un gran fruto”.

‘‘เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี, สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา;

อพฺยาปชฺชํ สุขํ โลกํ, ปณฺฑิโต อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ;

“Habiendo ofrendado de este modo, el sabio dotado de fe y con una mente liberada, renace en un mundo feliz y libre de sufrimiento”.

๘. อตฺตการีสุตฺตํ

8. Sutta sobre el que actúa por sí mismo

๓๘. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ [Pg.297] เอตทโวจ – ‘‘อหญฺหิ, โภ โคตม, เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ อตฺตกาโร, นตฺถิ ปรกาโร’’’ติ. ‘‘มาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํวาทึ เอวํทิฏฺฐึ อทฺทสํ วา อสฺโสสึ วา. กถญฺหิ นาม สยํ อภิกฺกมนฺโต, สยํ ปฏิกฺกมนฺโต เอวํ วกฺขติ – ‘นตฺถิ อตฺตกาโร, นตฺถิ ปรกาโร’’’ติ!

38. Entonces, cierto brahmán se acercó al Bienaventurado y, tras intercambiar saludos cordiales y palabras de cortesía, se sentó a un lado. Sentado allí, aquel brahmán dijo al Bienaventurado: “Señor Gotama, yo sostengo esta doctrina y esta visión: ‘No existe la acción propia, no existe la acción ajena’”. “Brahmán, nunca he visto ni oído de nadie que sostenga tal doctrina y visión. ¿Cómo es posible que alguien, mientras avanza por sí mismo y retrocede por sí mismo, diga: ‘No existe la acción propia, no existe la acción ajena’?”.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อตฺถิ อารพฺภธาตู’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘อารพฺภธาตุยา สติ อารพฺภวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข, พฺราหฺมณ, อารพฺภธาตุยา สติ อารพฺภวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺติ, อยํ สตฺตานํ อตฺตกาโร อยํ ปรกาโร’’.

“¿Qué piensas, brahmán? ¿Existe el elemento de iniciativa?” “Sí, señor”. “Existiendo el elemento de iniciativa, ¿se perciben seres que inician una acción?” “Sí, señor”. “Puesto que, brahmán, existiendo el elemento de iniciativa se perciben seres que inician una acción, esto constituye la acción propia de los seres, esto constituye la acción ajena”.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อตฺถิ นิกฺกมธาตุ…เป… อตฺถิ ปรกฺกมธาตุ… อตฺถิ ถามธาตุ… อตฺถิ ฐิติธาตุ… อตฺถิ อุปกฺกมธาตู’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘อุปกฺกมธาตุยา สติ อุปกฺกมวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข, พฺราหฺมณ, อุปกฺกมธาตุยา สติ อุปกฺกมวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺติ, อยํ สตฺตานํ อตฺตกาโร อยํ ปรกาโร’’.

“¿Qué piensas, brāhmaṇa? ¿Existe el elemento de iniciativa... existe el elemento de esfuerzo persistente... existe el elemento de fuerza... existe el elemento de firmeza... existe el elemento de esfuerzo diligente?”. “Sí, señor Gotama”. “Existiendo el elemento de esfuerzo diligente, ¿se perciben seres que poseen tal esfuerzo?”. “Sí, señor Gotama”. “Puesto que, brāhmaṇa, existiendo el elemento de esfuerzo diligente se perciben seres que poseen tal esfuerzo, esta es la iniciativa propia de los seres, esta es la iniciativa de otros”.

‘‘มาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํวาทึ เอวํทิฏฺฐึ อทฺทสํ วา อสฺโสสึ วา. กถญฺหิ นาม สยํ อภิกฺกมนฺโต สยํ ปฏิกฺกมนฺโต เอวํ วกฺขติ – ‘นตฺถิ อตฺตกาโร นตฺถิ ปรกาโร’’’ติ.

“Brāhmaṇa, nunca he visto ni oído de alguien con tal doctrina o tal visión. Pues, ¿cómo es posible que alguien, avanzando por sí mismo y retrocediendo por sí mismo, diga: ‘No existe la iniciativa propia, no existe la iniciativa de otros’?”.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ! อฏฺฐมํ.

“¡Excelente, señor Gotama! ... ¡Desde hoy, considéreme como un seguidor laico que ha ido por refugio de por vida!”. Octavo (sutta).

๙. นิทานสุตฺตํ

9. Sutta sobre las Causas

๓๙. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? โลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. น, ภิกฺขเว, โลภา อโลโภ สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, โลภา โลโภว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, โทสา อโทโส สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, โทสา โทโสว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, โมหา อโมโห สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, โมหา โมโหว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, โลภเชน กมฺเมน โทสเชน กมฺเมน โมหเชน กมฺเมน เทวา ปญฺญายนฺติ, มนุสฺสา ปญฺญายนฺติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ สุคติโย. อถ โข, ภิกฺขเว, โลภเชน กมฺเมน โทสเชน กมฺเมน โมหเชน กมฺเมน [Pg.298] นิรโย ปญฺญายติ ติรจฺฉานโยนิ ปญฺญายติ เปตฺติวิสโย ปญฺญายติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ ทุคฺคติโย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

39. “Monjes, existen estas tres causas para el surgimiento del kamma. ¿Cuáles tres? La codicia es una causa para el surgimiento del kamma, el odio es una causa para el surgimiento del kamma y el engaño es una causa para el surgimiento del kamma. Monjes, de la codicia no surge la no-codicia; más bien, monjes, de la codicia surge únicamente la codicia. Del odio no surge el no-odio; más bien, del odio surge únicamente el odio. Del engaño no surge el no-engaño; más bien, del engaño surge únicamente el engaño. Monjes, por el kamma nacido de la codicia, el kamma nacido del odio y el kamma nacido del engaño, no aparecen los dioses ni aparecen los humanos, ni cualquier otro destino feliz. Más bien, monjes, por el kamma nacido de la codicia, el kamma nacido del odio y el kamma nacido del engaño, aparece el infierno, aparece el reino animal, aparece el reino de los espíritus hambrientos o cualquier otro destino de sufrimiento. Estas, monjes, son las tres causas para el surgimiento del kamma”.

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. น, ภิกฺขเว, อโลภา โลโภ สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, อโลภา อโลโภว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, อโทสา โทโส สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, อโทสา อโทโสว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, อโมหา โมโห สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, อโมหา อโมโหว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, อโลภเชน กมฺเมน อโทสเชน กมฺเมน อโมหเชน กมฺเมน นิรโย ปญฺญายติ ติรจฺฉานโยนิ ปญฺญายติ เปตฺติวิสโย ปญฺญายติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ ทุคฺคติโย. อถ โข, ภิกฺขเว, อโลภเชน กมฺเมน อโทสเชน กมฺเมน อโมหเชน กมฺเมน เทวา ปญฺญายนฺติ, มนุสฺสา ปญฺญายนฺติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ สุคติโย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ. นวมํ.

“Monjes, existen estas tres causas para el surgimiento del kamma. ¿Cuáles tres? La no-codicia es una causa para el surgimiento del kamma, el no-odio es una causa para el surgimiento del kamma y el no-engaño es una causa para el surgimiento del kamma. Monjes, de la no-codicia no surge la codicia; más bien, monjes, de la no-codicia surge únicamente la no-codicia. Del no-odio no surge el odio; más bien, del no-odio surge únicamente el no-odio. Del no-engaño no surge el engaño; más bien, del no-engaño surge únicamente el no-engaño. Monjes, por el kamma nacido de la no-codicia, el kamma nacido del no-odio y el kamma nacido del no-engaño, no aparece el infierno, ni el reino animal, ni el reino de los espíritus hambrientos, ni cualquier otro destino de sufrimiento. Más bien, monjes, por el kamma nacido de la no-codicia, el kamma nacido del no-odio y el kamma nacido del no-engaño, aparecen los dioses, aparecen los humanos o cualquier otro destino feliz. Estas, monjes, son las tres causas para el surgimiento del kamma”. Noveno (sutta).

๑๐. กิมิลสุตฺตํ

10. Sutta sobre Kimila

๔๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กิมิลายํ วิหรติ นิจุลวเน. อถ โข อายสฺมา กิมิโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา กิมิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ธมฺเม อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สงฺเฆ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สิกฺขาย อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, อปฺปมาเท อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ปฏิสนฺถาเร อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหติ’’.

40. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Kimilā, en el bosque de bambú. Entonces, el venerable Kimila se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Kimila dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa y cuál es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma no perdura por mucho tiempo?”. “Aquí, Kimila, tras el parinibbāna del Tathāgata, los monjes, las monjas, los seguidores laicos y las seguidoras laicas viven sin respeto y sin deferencia hacia el Maestro, viven sin respeto y sin deferencia hacia el Dhamma, viven sin respeto y sin deferencia hacia el Sangha, viven sin respeto y sin deferencia hacia el entrenamiento, viven sin respeto y sin deferencia hacia la diligencia, y viven sin respeto y sin deferencia hacia la hospitalidad. Esta es la causa, Kimila, esta es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma no perdura por mucho tiempo”.

‘‘โก [Pg.299] ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ธมฺเม สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สงฺเฆ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สิกฺขาย สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, อปฺปมาเท สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ปฏิสนฺถาเร สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. ทสมํ.

“Señor, ¿cuál es la causa y cuál es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma perdura por mucho tiempo?”. “Aquí, Kimila, tras el parinibbāna del Tathāgata, los monjes, las monjas, los seguidores laicos y las seguidoras laicas viven con respeto y con deferencia hacia el Maestro, viven con respeto y con deferencia hacia el Dhamma, viven con respeto y con deferencia hacia el Sangha, viven con respeto y con deferencia hacia el entrenamiento, viven con respeto y con deferencia hacia la diligencia, y viven con respeto y con deferencia hacia la hospitalidad. Esta es la causa, Kimila, esta es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma perdura por mucho tiempo”. Décimo (sutta).

๑๑. ทารุกฺขนฺธสุตฺตํ

11. Sutta del Tronco de Madera

๔๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา สาริปุตฺโต ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทส อญฺญตรสฺมึ ปเทเส มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธํ. ทิสฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสถ โน, อาวุโส, ตุมฺเห อมุํ มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธ’’นฺติ? ‘‘เอวมาวุโส’’ติ.

41. Esto he oído: En una ocasión, el venerable Sāriputta residía en Rājagaha, en el monte Gijjhakūṭa (Pico del Buitre). Entonces, el venerable Sāriputta, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, descendía del monte Gijjhakūṭa junto con muchos monjes, cuando vio en un lugar un gran tronco de madera. Al verlo, se dirigió a los monjes: “Amigos, ¿ven aquel gran tronco de madera?”. “Sí, amigo”, respondieron ellos.

‘‘อากงฺขมาโน, อาวุโส, ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ ปถวีตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? อตฺถิ, อาวุโส, อมุมฺหิ ทารุกฺขนฺเธ ปถวีธาตุ, ยํ นิสฺสาย ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ ปถวีตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย. อากงฺขมาโน, อาวุโส, ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ อาโปตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย …เป… เตโชตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย… วาโยตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย… สุภนฺตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย… อสุภนฺตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? อตฺถิ, อาวุโส, อมุมฺหิ ทารุกฺขนฺเธ อสุภธาตุ, ยํ นิสฺสาย ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ อสุภนฺตฺเวว อธิมุจฺเจยฺยา’’ติ. เอกาทสมํ.

“Amigos, un monje con poderes psíquicos y maestría mental, si lo deseara, podría percibir ese tronco de madera simplemente como tierra. ¿Por qué razón? Porque en ese tronco de madera existe el elemento tierra, basado en el cual un monje con poderes psíquicos y maestría mental podría percibir ese tronco como tierra. Si lo deseara, amigos, un monje... podría percibirlo simplemente como agua... como fuego... como aire... como algo bello... o como algo no bello. ¿Por qué razón? Porque en ese tronco de madera existe el elemento de lo no bello, basado en el cual un monje con poderes psíquicos y maestría mental podría percibir ese tronco simplemente como algo no bello”. Undécimo (sutta).

๑๒. นาคิตสุตฺตํ

12. Sutta sobre Nāgita

๔๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ [Pg.300] อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. อสฺโสสุํ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน…เป… พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ…เป… อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. อถ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐํสุ อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา.

42. Esto he oído: En una ocasión el Bienaventurado, mientras recorría las tierras de los kosalas con una gran comunidad de monjes, llegó a la aldea de brahmanes de los kosalas llamada Icchānaṅgala. Allí, el Bienaventurado residía en la arboleda de Icchānaṅgala. Los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala oyeron decir: «El asceta Gotama, el hijo de los sakyas que partió del linaje de los sakyas para llevar la vida errante, ha llegado a Icchānaṅgala y reside en la arboleda de Icchānaṅgala. Se ha difundido una excelente fama de ese Venerable Gotama: "Ese Bienaventurado es un Arahant, el Completamente Despierto, perfecto en conocimiento y conducta, un Sugata, conocedor de los mundos, el insuperable guía de hombres por domar, maestro de dioses y humanos, un Buda, el Bienaventurado". Es bueno ver a tales Arahants». Entonces, los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala, al pasar la noche, llevaron abundante comida sólida y blanda y se dirigieron hacia la arboleda de Icchānaṅgala; al llegar, se detuvieron junto a la entrada del pabellón, haciendo un gran ruido y estruendo.

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปน เต, นาคิต, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอเต, ภนฺเต, อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา ภควนฺตํเยว อุทฺทิสฺส ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺยา’’ติ.

En aquel tiempo, el venerable Nāgita era el asistente del Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado se dirigió al venerable Nāgita: «¿Quiénes son, Nāgita, esos que hacen ese gran ruido y estruendo? Diríase que son pescadores peleando por los peces». —«Venerable Señor, son los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala que han traído abundante comida sólida y blanda y están de pie ante la entrada del pabellón por causa del Bienaventurado y de la comunidad de monjes». —«Nāgita, que yo no tenga nada que ver con la fama, ni la fama conmigo. Nāgita, cualquiera que no pueda obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar —la cual yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo—, ese disfrutará de la felicidad de la suciedad, la felicidad del sueño, y la felicidad de las ganancias, los honores y la fama».

‘‘อธิวาเสตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; อธิวาเสตุ, สุคโต; อธิวาสนกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. เยน เยเนว ทานิ, ภนฺเต, ภควา คมิสฺสติ, ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ยถานินฺนํ อุทกานิ ปวตฺตนฺติ; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ, ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภนฺเต, ภควโต สีลปญฺญาณ’’นฺติ.

«Que el Bienaventurado acepte ahora, venerable Señor; que el Sugata acepte; es ahora el momento de que el Bienaventurado acepte. Adondequiera que el Bienaventurado se dirija ahora, hacia allí se inclinarán los brahmanes y jefes de familia, tanto de los pueblos como de las provincias. Del mismo modo, venerable Señor, que cuando cae una lluvia de gruesas gotas, el agua fluye hacia los lugares bajos; así también, venerable Señor, adondequiera que el Bienaventurado se dirija ahora, hacia allí se inclinarán los brahmanes y jefes de familia, tanto de los pueblos como de las provincias. ¿Y por qué razón? Porque tal es, venerable Señor, la virtud y la sabiduría del Bienaventurado».

‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส [Pg.301] นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺย.

«Nāgita, que yo no tenga nada que ver con la fama, ni la fama conmigo. Nāgita, cualquiera que no pueda obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar —la cual yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo—, ese disfrutará de la felicidad de la suciedad, la felicidad del sueño, y la felicidad de las ganancias, los honores y la fama».

‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิมํ อายสฺมนฺตํ อารามิโก วา อุปฏฺฐหิสฺสติ สมณุทฺเทโส วา ตํ ตมฺหา สมาธิมฺหา จาเวสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน. อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ ปจลายมานํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อิมํ นิทฺทากิลมถํ ปฏิวิโนเทตฺวา อรญฺญสญฺญํเยว มนสิ กริสฺสติ เอกตฺต’นฺติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Aquí, Nāgita, veo a un monje que reside cerca de una aldea sentado en meditación concentrada. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora un jardinero o un novicio perturbará a este venerable, haciéndole perder esa concentración". Por eso, Nāgita, no estoy satisfecho con la estancia de ese monje cerca de la aldea. Pero aquí, Nāgita, veo a un monje del bosque sentado en el bosque cabeceando de sueño. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora este venerable, habiendo disipado ese cansancio del sueño, prestará atención únicamente a la percepción del bosque, a la unidad". Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ อสมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อสมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาทหิสฺสติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo a un monje del bosque sentado en el bosque con la mente no concentrada. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora este venerable concentrará su mente no concentrada, o protegerá su mente concentrada". Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิโมเจสฺสติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน.

«Además, Nāgita, veo a un monje del bosque sentado en el bosque con la mente concentrada. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora este venerable liberará su mente aún no liberada, o protegerá su mente ya liberada". Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque».

‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ นิกามยมาโน ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานึ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน.

«Aquí, Nāgita, veo a un monje que reside cerca de una aldea y recibe mantos, comida de limosna, lechos y medicinas para los enfermos. Deseando tales ganancias, honores y fama, abandona la reclusión y abandona las viviendas remotas en las profundidades del bosque; descendiendo a las aldeas, pueblos y ciudades reales, establece allí su morada. Por eso, Nāgita, no estoy satisfecho con la estancia de ese monje cerca de la aldea».

‘‘อิธ [Pg.302] ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ ปฏิปณาเมตฺวา น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ น ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. ยสฺมาหํ, นาคิต, สมเย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน น กญฺจิ ปสฺสามิ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา, ผาสุ เม, นาคิต, ตสฺมึ สมเย โหติ อนฺตมโส อุจฺจารปสฺสาวกมฺมายา’’ติ. ทฺวาทสมํ.

«Aquí, Nāgita, veo a un monje del bosque que recibe mantos, comida de limosna, lechos y medicinas para los enfermos. Rechazando tales ganancias, honores y fama, no abandona la reclusión ni abandona las viviendas remotas en las profundidades del bosque. Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque. Nāgita, cuando voy por un camino largo y no veo a nadie ni delante ni detrás de mí, en ese momento me siento a gusto, incluso para hacer mis necesidades». Duodécimo sutra.

เทวตาวคฺโค จตุตฺโถ.

Fin del cuarto capítulo, Devatāvaggo.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen del capítulo es el siguiente:

เสขา ทฺเว อปริหานิ, โมคฺคลฺลาน วิชฺชาภาคิยา;

วิวาททานตฺตการี นิทานํ, กิมิลทารุกฺขนฺเธน นาคิโตติ.

Los estudiantes, dos sobre la no decadencia, Moggallāna, los asociados con el conocimiento, disputa, dádiva, el que actúa por sí mismo, origen, Kimila, el tronco de madera y Nāgita.

๕. ธมฺมิกวคฺโค

5. Dhammikavaggo

๑. นาคสุตฺตํ

1. Nāgasuttaṃ

๔๓. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อายามานนฺท, เยน ปุพฺพาราโม มิคารมาตุปาสาโท เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

43. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, el Bienaventurado, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, entró en Sāvatthī para pedir limosna. Después de haber caminado por Sāvatthī en busca de limosna y tras haber regresado de su ronda de limosnas después de la comida, se dirigió al venerable Ānanda: "Ven, Ānanda, vayamos al Pubbārāma, al palacio de Migāramātā, para pasar allí el descanso del día". "Así sea, venerable señor", respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado.

อถ โข ภควา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ เยน ปุพฺพาราโม มิคารมาตุปาสาโท เตนุปสงฺกมิ. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อายามานนฺท, เยน ปุพฺพโกฏฺฐโก เตนุปสงฺกมิสฺสาม คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุ’’นฺติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ [Pg.303] โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ เยน ปุพฺพโกฏฺฐโก เตนุปสงฺกมิ คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุํ. ปุพฺพโกฏฺฐเก คตฺตานิ ปริสิญฺจิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา เอกจีวโร อฏฺฐาสิ คตฺตานิ ปุพฺพาปยมาโน.

Entonces, el Bienaventurado, junto con el venerable Ānanda, se dirigió al Pubbārāma, al palacio de Migāramātā. Al atardecer, el Bienaventurado, habiéndose levantado de su retiro solitario, se dirigió al venerable Ānanda: "Ven, Ānanda, vayamos al Pubbakoṭṭhaka para bañarnos". "Así sea, venerable señor", respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, junto con el venerable Ānanda, fue al Pubbakoṭṭhaka para bañarse. Tras haberse bañado en el Pubbakoṭṭhaka y haber salido del agua, se quedó de pie con un solo manto mientras se secaba el cuerpo.

เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส เสโต นาม นาโค มหาตูริย ตาฬิตวาทิเตน ปุพฺพโกฏฺฐกา ปจฺจุตฺตรติ. อปิสฺสุ ตํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘‘อภิรูโป วต, โภ, รญฺโญ นาโค; ทสฺสนีโย วต, โภ, รญฺโญ นาโค; ปาสาทิโก วต, โภ, รญฺโญ นาโค; กายุปปนฺโน วต, โภ, รญฺโญ นาโค’’ติ! เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หตฺถิเมว นุ โข, ภนฺเต, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’ติ, อุทาหุ อญฺญมฺปิ กญฺจิ มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’’’ติ? ‘‘หตฺถิมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’ติ! อสฺสมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… โคณมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… อุรคมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… รุกฺขมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… มนุสฺสมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’ติ! อปิ จ, อุทายิ, โย สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อาคุํ น กโรติ กาเยน วาจาย มนสา, ตมหํ ‘นาโค’ติ พฺรูมี’’ติ.

En aquel tiempo, el elefante real del rey Pasenadi de Kosala, llamado Seto, salía del Pubbakoṭṭhaka al son de una gran orquesta. Al verlo, la gente decía: "¡Qué hermoso es el elefante del rey! ¡Qué digno de ver! ¡Qué majestuoso! ¡Qué imponente!". Ante esto, el venerable Udāyī dijo al Bienaventurado: "Señor, ¿es solo al ver a un elefante grande, inmenso e imponente que la gente dice: '¡He aquí un naga, por cierto, un naga!', o lo dicen también al ver a cualquier otro que sea grande, inmenso e imponente?". "Udāyī, la gente dice '¡He aquí un naga!' al ver a un elefante grande... a un caballo... a un buey... a una serpiente... a un árbol... e incluso al ver a un hombre grande, inmenso e imponente. Sin embargo, Udāyī, en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus príncipes y su gente, a aquel que no comete mal alguno de cuerpo, palabra o mente, a ese yo lo llamo 'Naga'".

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ, ภนฺเต, ภควตา – อปิ จ, อุทายิ, โย สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อาคุํ น กโรติ กาเยน วาจาย มนสา, ตมหํ ‘นาโค’ติ พฺรูมี’’ติ. อิทญฺจ ปนาหํ, ภนฺเต, ภควตา สุภาสิตํ อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทามิ –

¡Es maravilloso, señor! ¡Es asombroso, señor! ¡Qué bien dicho ha sido esto por el Bienaventurado!: 'A aquel que no comete mal alguno de cuerpo, palabra o mente, a ese yo lo llamo Naga'. Señor, celebro estas palabras bien dichas por el Bienaventurado con estas estrofas:

‘‘มนุสฺสภูตํ สมฺพุทฺธํ, อตฺตทนฺตํ สมาหิตํ;

อิริยมานํ พฺรหฺมปเถ, จิตฺตสฺสูปสเม รตํ.

"Al Buda plenamente despierto en forma humana, domado por sí mismo y concentrado, que camina por la senda noble y se deleita en la paz de la mente;

‘‘ยํ [Pg.304] มนุสฺสา นมสฺสนฺติ, สพฺพธมฺมาน ปารคุํ;

เทวาปิ ตํ นมสฺสนฺติ, อิติ เม อรหโต สุตํ.

"A aquel a quien los hombres rinden homenaje, que ha llegado a la otra orilla de todas las cosas, incluso los devas lo honran; así lo he oído de boca del Arahant.

‘‘สพฺพสํโยชนาตีตํ, วนา นิพฺพน มาคตํ;

กาเมหิ เนกฺขมฺมรตํ, มุตฺตํ เสลาว กญฺจนํ.

"A aquel que ha trascendido todos los grilletes, que ha pasado del bosque de las pasiones a la liberación, que se deleita en el renunciamiento de los placeres sensuales, puro como el oro liberado de la escoria.

‘‘สพฺเพ อจฺจรุจี นาโค, หิมวาญฺเญ สิลุจฺจเย;

สพฺเพสํ นาคนามานํ, สจฺจนาโม อนุตฺตโร.

"Como el Himalaya sobresale entre las montañas, así este Naga brilla por encima de todos; de entre todos los llamados nagas, él es el supremo, aquel cuyo nombre es verdadero.

‘‘นาคํ โว กิตฺตยิสฺสามิ, น หิ อาคุํ กโรติ โส;

โสรจฺจํ อวิหึสา จ, ปาทา นาคสฺส เต ทุเว.

"Alabaré para vosotros a este Naga, pues él no comete mal alguno; la gentileza y la no violencia son las dos patas delanteras de este Naga.

‘‘ตโป จ พฺรหฺมจริยํ, จรณา นาคสฺส ตฺยาปเร;

สทฺธาหตฺโถ มหานาโค, อุเปกฺขาเสตทนฺตวา.

"La austeridad y la vida santa son las otras dos patas de este Naga; la fe es la trompa de este gran Naga, y su blanca dentadura es la ecuanimidad.

‘‘สติ คีวา สิโร ปญฺญา, วีมํสา ธมฺมจินฺตนา;

"La atención plena es su cuello, la sabiduría su cabeza, y la investigación y reflexión sobre la Verdad son el extremo de su trompa.

ธมฺมกุจฺฉิสมาตโป, วิเวโก ตสฺส วาลธิ.

Su vientre es el ardor de la meditación en el Dhamma, y el alejamiento es su cola.

‘‘โส ฌายี อสฺสาสรโต, อชฺฌตฺตํ สุสมาหิโต ;

คจฺฉํ สมาหิโต นาโค, ฐิโต นาโค สมาหิโต.

"Él medita, deleitándose en la respiración, internamente bien concentrado; al caminar este Naga está sereno, al estar de pie este Naga está sereno.

‘‘เสยฺยํ สมาหิโต นาโค, นิสินฺโนปิ สมาหิโต;

สพฺพตฺถ สํวุโต นาโค, เอสา นาคสฺส สมฺปทา.

"Al acostarse este Naga está sereno, e incluso al estar sentado está sereno; en todas partes este Naga es comedido; tal es la perfección de este Naga.

‘‘ภุญฺชติ อนวชฺชานิ, สาวชฺชานิ น ภุญฺชติ;

ฆาสมจฺฉาทนํ ลทฺธา, สนฺนิธึ ปริวชฺชยํ.

"Consume lo que es intachable y evita lo que es censurable; habiendo obtenido comida y vestido, evita acumular provisiones.

‘‘สํโยชนํ อณุํ ถูลํ, สพฺพํ เฉตฺวาน พนฺธนํ;

เยน เยเนว คจฺฉติ, อนเปกฺโขว คจฺฉติ.

"Habiendo cortado todos los grilletes, pequeños o grandes, a dondequiera que vaya, va sin apegos.

‘‘ยถาปิ อุทเก ชาตํ, ปุณฺฑรีกํ ปวฑฺฒติ;

นุปลิปฺปติ โตเยน, สุจิคนฺธํ มโนรมํ.

"Tal como el loto blanco nacido en el agua crece y no se mancha con ella, siendo de fragancia pura y encantadora;

‘‘ตเถว โลเก สุชาโต, พุทฺโธ โลเก วิหรติ;

นุปลิปฺปติ โลเกน, โตเยน ปทุมํ ยถา.

"Del mismo modo el Buda, nacido noblemente en el mundo, mora en el mundo y no se mancha con él, así como el loto no se mancha con el agua.

‘‘มหาคินีว [Pg.305] ชลิโต, อนาหารูปสมฺมติ;

สงฺขาเรสูปสนฺเตสุ, นิพฺพุโตติ ปวุจฺจติ.

"Como un gran fuego ardiente que se extingue por falta de combustible; cuando los procesos condicionados se calman, se dice de él que está 'extinguido'.

‘‘อตฺถสฺสายํ วิญฺญาปนี, อุปมา วิญฺญูหิ เทสิตา;

วิญฺญสฺสนฺติ มหานาคา, นาคํ นาเคน เทสิตํ.

"Esta es una parábola para dar a conocer el significado, enseñada por los sabios; los grandes nagas comprenderán a este Naga descrito por otro naga.

‘‘วีตราโค วีตโทโส, วีตโมโห อนาสโว;

สรีรํ วิชหํ นาโค, ปรินิพฺพิสฺสติ อนาสโว’’ติ. ปฐมํ;

"Libre de codicia, libre de odio, libre de engaño y sin impurezas; al abandonar el cuerpo, este Naga alcanzará el Parinibbāna final".

๒. มิคสาลาสุตฺตํ

2. Discurso a Migasālā

๔๔. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน มิคสาลาย อุปาสิกาย นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข มิคสาลา อุปาสิกา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข มิคสาลา อุปาสิกา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ –

44. Entonces, el venerable Ānanda, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, se dirigió a la casa de la seguidora laica Migasālā; al llegar, se sentó en el asiento preparado. Entonces la seguidora laica Migasālā se acercó al venerable Ānanda, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentada a un lado, la seguidora laica Migasālā dijo al venerable Ānanda:

‘‘กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปรายํ? ปิตา เม, ภนฺเต, ปุราโณ พฺรหฺมจารี อโหสิ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. โส กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิสตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. เปตฺเตยฺโยปิ เม, ภนฺเต, อิสิทตฺโต อพฺรหฺมจารี อโหสิ สทารสนฺตุฏฺโฐ. โสปิ กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิปตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘เอวํ โข ปเนตํ, ภคินิ, ภควตา พฺยากต’’นฺติ.

«¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá? Mi padre, venerable señor, llamado Purāṇa, llevaba una vida pura, vivía apartado y se abstenía de la actividad sexual, la práctica vulgar de los aldeanos. Al morir, el Exaltado declaró que era un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. Mi tío paterno, venerable señor, llamado Isidatta, no llevaba una vida pura, pero vivía satisfecho con su propia esposa. Él también, al morir, fue declarado por el Exaltado como un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. ¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá?». — «Así es exactamente como fue declarado por el Exaltado, hermana».

อถ [Pg.306] โข อายสฺมา อานนฺโท มิคสาลาย อุปาสิกาย นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Entonces, el venerable Ānanda, tras recibir su comida en la casa de la seguidora Migasālā, se levantó de su asiento y se marchó. Después de su comida, al regresar de su ronda de limosnas, el venerable Ānanda se dirigió hacia donde estaba el Exaltado. Al llegar, saludó al Exaltado y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Ānanda se dirigió al Exaltado con estas palabras:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน มิคสาลาย อุปาสิกาย นิเวสนํ เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทึ. อถ โข, ภนฺเต, มิคสาลา อุปาสิกา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข, ภนฺเต, มิคสาลา อุปาสิกา มํ เอตทโวจ – ‘กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปรายํ. ปิตา เม, ภนฺเต, ปุราโณ พฺรหฺมจารี อโหสิ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. โส กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิปตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. เปตฺเตยฺโยปิ เม, ภนฺเต, อิสิทตฺโต อพฺรหฺมจารี อโหสิ สทารสนฺตุฏฺโฐ. โสปิ กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิปตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปราย’นฺติ? เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, มิคสาลํ อุปาสิกํ เอตทโวจํ – ‘เอวํ โข ปเนตํ, ภคินิ, ภควตา พฺยากต’’’นฺติ.

«Aquí, venerable señor, por la mañana, después de vestirme y tomar mi cuenco y manto, me dirigí a la casa de la seguidora Migasālā y me senté en el asiento preparado. Entonces, venerable señor, la seguidora Migasālā se acercó a mí, me saludó y se sentó a un lado. Sentada allí, me dijo: “¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá? Mi padre, venerable señor, llamado Purāṇa, llevaba una vida pura, vivía apartado y se abstenía de la actividad sexual, la práctica vulgar de los aldeanos. Al morir, el Exaltado declaró que era un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. Mi tío paterno, venerable señor, llamado Isidatta, no llevaba una vida pura, pero vivía satisfecho con su propia esposa. Él también, al morir, fue declarado por el Exaltado como un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. ¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá?”. Ante esto, venerable señor, le dije a la seguidora Migasālā: “Así es exactamente como fue declarado por el Exaltado, hermana”».

‘‘กา จานนฺท, มิคสาลา อุปาสิกา พาลา อพฺยตฺตา อมฺมกา อมฺมกสญฺญา, เก จ ปุริสปุคฺคลปโรปริยญาเณ? ฉยิเม, อานนฺท, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

«¿Quién es, Ānanda, la seguidora Migasālā, una mujer necia, ignorante, con la percepción limitada de una mujer común? ¿Y quiénes son aquellos que poseen el conocimiento de la superioridad o inferioridad de las facultades de los individuos? Existen estos seis tipos de personas, Ānanda, que se encuentran en el mundo».

‘‘กตเม ฉ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โสรโต โหติ สุขสํวาโส, อภินนฺทนฺติ สพฺรหฺมจารี เอกตฺตวาเสน. ตสฺส สวเนนปิ อกตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ อกตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ อปฺปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ น ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ [Pg.307] มรณา หานาย ปเรติ โน วิเสสาย, หานคามีเยว โหติ โน วิเสสคามี.

«¿Cuáles son los seis? Aquí, Ānanda, cierta persona es gentil y de convivencia agradable; sus compañeros en la vida pura se deleitan en su compañía. Sin embargo, no ha escuchado lo suficiente la enseñanza, no se ha esforzado, no ha penetrado con sabiduría la visión correcta y no obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia el declive, no hacia la distinción; va hacia la perdición, no hacia la excelencia».

‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โสรโต โหติ สุขสํวาโส, อภินนฺทนฺติ สพฺรหฺมจารี เอกตฺตวาเสน. ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วิเสสาย ปเรติ โน หานาย, วิเสสคามีเยว โหติ โน หานคามี.

«Además, Ānanda, cierta persona es gentil y de convivencia agradable; sus compañeros en la vida pura se deleitan en su compañía. Ella ha escuchado la enseñanza, se ha esforzado, ha penetrado con sabiduría la visión correcta y obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia la distinción, no hacia el declive; va hacia la excelencia, no hacia la perdición».

‘‘ตตฺรานนฺท, ปมาณิกา ปมิณนฺติ – ‘อิมสฺสปิ เตว ธมฺมา อปรสฺสปิ เตว ธมฺมา, กสฺมา เตสํ เอโก หีโน เอโก ปณีโต’ติ! ตญฺหิ เตสํ, อานนฺท, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย.

«En esto, Ānanda, los que juzgan comparan: “Esta persona posee estas cualidades y la otra también; ¿por qué entonces uno es inferior y el otro es superior?”. Ānanda, tal juicio les acarreará daño y sufrimiento durante mucho tiempo».

‘‘ตตฺรานนฺท, ยฺวายํ ปุคฺคโล โสรโต โหติ สุขสํวาโส, อภินนฺทนฺติ สพฺรหฺมจารี เอกตฺตวาเสน, ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. อยํ, อานนฺท, ปุคฺคโล อมุนา ปุริเมน ปุคฺคเลน อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมํ หานนฺท, ปุคฺคลํ ธมฺมโสโต นิพฺพหติ, ตทนฺตรํ โก ชาเนยฺย อญฺญตฺร ตถาคเตน! ตสฺมาติหานนฺท, มา ปุคฺคเลสุ ปมาณิกา อหุวตฺถ; มา ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหิตฺถ. ขญฺญติ หานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหนฺโต. อหํ วา, อานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺเหยฺยํ, โย วา ปนสฺส มาทิโส.

«En esto, Ānanda, aquella persona que es gentil, de convivencia agradable, en cuya compañía se deleitan sus compañeros, que ha escuchado la enseñanza, se ha esforzado, ha penetrado la visión y obtiene la liberación temporal, es mucho más excelente y superior que la persona anterior. ¿Por qué razón? Porque, Ānanda, la corriente del Dhamma eleva a esta persona hacia el estado noble. ¿Quién podría conocer esa diferencia, excepto el Tathāgata? Por lo tanto, Ānanda, no sean jueces de las personas; no emitan juicios sobre las personas. Ānanda, quien emite juicios sobre las personas se perjudica a sí mismo. Solo yo, Ānanda, podría juzgar a las personas, o alguien que fuera como yo».

‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส โลภธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ อกตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ อกตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ อปฺปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ น ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา หานาย ปเรติ โน วิเสสาย, หานคามีเยว โหติ โน วิเสสคามี.

«Además, Ānanda, en cierta persona la ira y el orgullo son persistentes, y de vez en cuando surgen en ella impulsos de codicia. No ha escuchado lo suficiente la enseñanza, no se ha esforzado, no ha penetrado con sabiduría la visión correcta y no obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia el declive, no hacia la distinción; va hacia la perdición, no hacia la excelencia».

‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส โลภธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ…เป… โน หานคามี.

«Además, Ānanda, en cierta persona la ira y el orgullo son persistentes, y de vez en cuando surgen en ella impulsos de codicia. Sin embargo, ella ha escuchado la enseñanza... (continuación similar)... no va hacia la perdición».

‘‘ตตฺรานนฺท[Pg.308], ปมาณิกา ปมิณนฺติ…เป… โย วา ปนสฺส มาทิโส.

«En esto, Ānanda, los que juzgan comparan... (como antes)... o alguien que fuera como yo».

‘‘อิธ, ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส วจีสงฺขารา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ อกตํ โหติ…เป… สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ น ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา หานาย ปเรติ โน วิเสสาย, หานคามีเยว โหติ โน วิเสสคามี.

«Además, Ānanda, en cierta persona la ira y el orgullo son persistentes, y de vez en cuando surgen en ella impulsos verbales de habladuría. No ha escuchado la enseñanza... (como antes)... y no obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia el declive, no hacia la distinción; va hacia la perdición, no hacia la excelencia».

‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส วจีสงฺขารา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วิเสสาย ปเรติ โน หานาย, วิเสสคามีเยว โหติ โน หานคามี.

“En este mundo, Ánanda, cierta persona tiene ira y orgullo manifiestos, y de vez en cuando le surgen formaciones verbales (palabras). Sin embargo, esa persona ha practicado mediante la escucha, ha acumulado gran conocimiento, ha penetrado mediante la visión y obtiene una liberación temporal. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, se dirige hacia la distinción y no hacia la decadencia; ciertamente se dirige hacia lo superior y no hacia lo inferior.”

‘‘ตตฺรานนฺท, ปมาณิกา ปมิณนฺติ – ‘อิมสฺสปิ เตว ธมฺมา, อปรสฺสปิ เตว ธมฺมา. กสฺมา เตสํ เอโก หีโน, เอโก ปณีโต’ติ? ตญฺหิ เตสํ, อานนฺท, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย.

“En este caso, Ánanda, los que juzgan miden así: ‘Esta persona posee estas cualidades, y esta otra persona también posee las mismas cualidades. ¿Por qué, entonces, entre ellos uno es inferior y el otro es superior?’. Ciertamente, Ánanda, tal juicio les resultará, por mucho tiempo, para su perjuicio y sufrimiento.”

‘‘ตตฺรานนฺท, ยสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส วจีสงฺขารา อุปฺปชฺชนฺติ, ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. อยํ, อานนฺท, ปุคฺคโล อมุนา ปุริเมน ปุคฺคเลน อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมํ หานนฺท, ปุคฺคลํ ธมฺมโสโต นิพฺพหติ. ตทนฺตรํ โก ชาเนยฺย อญฺญตฺร ตถาคเตน! ตสฺมาติหานนฺท, มา ปุคฺคเลสุ ปมาณิกา อหุวตฺถ; มา ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหิตฺถ. ขญฺญติ หานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหนฺโต. อหํ วา, อานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺเหยฺยํ, โย วา ปนสฺส มาทิโส.

“En este caso, Ánanda, aquella persona que tiene ira y orgullo manifiestos, a quien de vez en cuando le surgen formaciones verbales, pero que ha practicado mediante la escucha, ha acumulado gran conocimiento, ha penetrado mediante la visión y obtiene una liberación temporal; esta persona, Ánanda, es más excelente y superior que la persona anterior. ¿Por qué razón? Porque a esta persona, Ánanda, la corriente del Dhamma la conduce (hacia el estado noble). ¿Quién podría conocer tal diferencia, excepto el Tathāgata? Por lo tanto, Ánanda, no sean evaluadores de personas; no juzguen a las personas. Aquel que juzga a las personas se socava a sí mismo. Solo yo, Ánanda, o alguien similar a mí, podría juzgar a las personas.”

‘‘กา จานนฺท, มิคสาลา อุปาสิกา พาลา อพฺยตฺตา อมฺมกา อมฺมกสญฺญา, เก จ ปุริสปุคฺคลปโรปริยญาเณ! อิเม โข, อานนฺท, ฉ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

“¿Quién es la seguidora laica Migasālā, Ánanda? Una mujer necia e ignorante, con la limitada comprensión de una mujer. ¿Y quién es ella comparada con el conocimiento de la superioridad e inferioridad de las facultades de los seres humanos? Ánanda, estos seis tipos de personas existen y se encuentran en el mundo.”

‘‘ยถารูเปน, อานนฺท, สีเลน ปุราโณ สมนฺนาคโต อโหสิ, ตถารูเปน สีเลน อิสิทตฺโต สมนฺนาคโต อภวิสฺส. นยิธ ปุราโณ อิสิทตฺตสฺส คติมฺปิ อญฺญสฺส. ยถารูปาย จ, อานนฺท, ปญฺญาย อิสิทตฺโต สมนฺนาคโต อโหสิ, ตถารูปาย ปญฺญาย ปุราโณ สมนฺนาคโต [Pg.309] อภวิสฺส. นยิธ อิสิทตฺโต ปุราณสฺส คติมฺปิ อญฺญสฺส. อิติ โข, อานนฺท, อิเม ปุคฺคลา อุโภ เอกงฺคหีนา’’ติ. ทุติยํ.

“Ánanda, si Isidatta hubiera poseído el mismo tipo de virtud que poseía Purāṇa, entonces Purāṇa no habría conocido el destino de Isidatta. Y si Purāṇa hubiera poseído el mismo tipo de sabiduría que poseía Isidatta, entonces Isidatta no habría conocido el destino de Purāṇa. Así, Ánanda, ambas personas carecían de una cualidad cada una.”

๓. อิณสุตฺตํ

3. Discurso sobre la Deuda (Iṇasuttaṃ)

๔๕. ‘‘ทาลิทฺทิยํ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก อิณํ อาทิยติ, อิณาทานมฺปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก อิณํ อาทิยิตฺวา วฑฺฒึ ปฏิสฺสุณาติ, วฑฺฒิปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก วฑฺฒึ ปฏิสฺสุณิตฺวา กาลาภตํ วฑฺฒึ น เทติ, โจเทนฺติปิ นํ; โจทนาปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก โจทิยมาโน น เทติ, อนุจรนฺติปิ นํ; อนุจริยาปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก อนุจริยมาโน น เทติ, พนฺธนฺติปิ นํ; พนฺธนมฺปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

45. “Monjes, ¿es la pobreza un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, contrae una deuda, ¿es el endeudamiento también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, tras contraer una deuda, acepta pagar intereses, ¿es el interés también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, tras haber aceptado los intereses, no los paga a su debido tiempo y es apremiado por ello, ¿es el apremio también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, siendo apremiado no paga y es perseguido por sus acreedores, ¿es la persecución también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, siendo perseguido no paga y es encarcelado, ¿es el encarcelamiento también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”.

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ทาลิทฺทิยมฺปิ ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน, อิณาทานมฺปิ ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน, วฑฺฒิปิ ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน, โจทนาปิ ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน, อนุจริยาปิ ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน, พนฺธนมฺปิ ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิรี นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺปํ นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริยํ นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก.

“Así es, monjes: en el mundo, para quien disfruta de los placeres sensuales, la pobreza es sufrimiento, el endeudamiento es sufrimiento, el interés es sufrimiento, el apremio es sufrimiento, la persecución es sufrimiento y el encarcelamiento es sufrimiento. Del mismo modo, monjes, de cualquier persona que no tiene fe en las cualidades saludables, no tiene vergüenza moral, no tiene temor al error, no tiene energía y no tiene sabiduría, se dice en la disciplina del Noble que es pobre, que no tiene bienes y que no es próspera.”

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก สทฺธาย อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิริยา อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺเป อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริเย อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญาย อสติ [Pg.310] กุสเลสุ ธมฺเมสุ, กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. อิทมสฺส อิณาทานสฺมึ วทามิ.

“Esa persona pobre, sin bienes ni prosperidad, al carecer de fe, vergüenza moral, temor al error, energía y sabiduría en las cualidades saludables, comete mala conducta corporal, mala conducta verbal y mala conducta mental. Esto, digo yo, es su endeudamiento.”

‘‘โส ตสฺส กายทุจฺจริตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุ ปาปิกํ อิจฺฉํ ปณิทหติ. ‘มา มํ ชญฺญู’ติ อิจฺฉติ, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ สงฺกปฺปติ, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ วาจํ ภาสติ, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ กาเยน ปรกฺกมติ. โส ตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุ…เป… โส ตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุ…เป… ‘มา มํ ชญฺญู’ติ กาเยน ปรกฺกมติ. อิทมสฺส วฑฺฒิยา วทามิ.

“Con el fin de ocultar esa mala conducta corporal, verbal y mental, concibe deseos malvados. Desea: ‘Que no me descubran’, piensa: ‘Que no me descubran’, habla diciendo: ‘Que no me descubran’, y se esfuerza físicamente para que no lo descubran. Esto, digo yo, es el aumento de sus intereses.”

‘‘ตเมนํ เปสลา สพฺรหฺมจารี เอวมาหํสุ – ‘อยญฺจ โส อายสฺมา เอวํการี เอวํสมาจาโร’ติ. อิทมสฺส โจทนาย วทามิ.

“Entonces, sus compañeros de vida santa que son virtuosos dicen de él: ‘Este venerable actúa de esta manera, se comporta de esta manera’. Esto, digo yo, es el apremio que recibe.”

‘‘ตเมนํ อรญฺญคตํ วา รุกฺขมูลคตํ วา สุญฺญาคารคตํ วา วิปฺปฏิสารสหคตา ปาปกา อกุสลวิตกฺกา สมุทาจรนฺติ. อิทมสฺส อนุจริยาย วทามิ.

“Incluso cuando se retira a un bosque, al pie de un árbol o a un lugar solitario, es acosado por pensamientos malvados y perjudiciales acompañados de remordimiento. Esto, digo yo, es la persecución de sus acreedores.”

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิรยพนฺธเน วา พชฺฌติ ติรจฺฉานโยนิพนฺธเน วา. นาหํ, ภิกฺขเว, อญฺญํ เอกพนฺธนมฺปิ สมนุปสฺสามิ เอวํทารุณํ เอวํกฏุกํ เอวํอนฺตรายกรํ อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย, ยถยิทํ, ภิกฺขเว, นิรยพนฺธนํ วา ติรจฺฉานโยนิพนฺธนํ วา’’ติ.

“Esa persona pobre, sin bienes ni prosperidad, habiendo cometido mala conducta de cuerpo, palabra y mente, con la disolución del cuerpo, tras la muerte, queda atrapada en el vínculo del infierno o en el vínculo del reino animal. Monjes, no veo ningún otro vínculo que sea tan cruel, tan amargo y tan obstructivo para alcanzar la Seguridad Suprema frente a los Vínculos (Nirvana), como el vínculo del infierno o el vínculo del reino animal.”

‘‘ทาลิทฺทิยํ ทุกฺขํ โลเก, อิณาทานญฺจ วุจฺจติ;

ทลิทฺโท อิณมาทาย, ภุญฺชมาโน วิหญฺญติ.

“La pobreza es sufrimiento en el mundo, y también se dice que el endeudamiento lo es; el pobre, habiendo contraído deuda, padece aflicción mientras la consume.”

‘‘ตโต อนุจรนฺติ นํ, พนฺธนมฺปิ นิคจฺฉติ;

เอตญฺหิ พนฺธนํ ทุกฺขํ, กามลาภาภิชปฺปินํ.

Entonces, [los acreedores] lo persiguen y él cae en el cautiverio; pues este cautiverio es sufrimiento para quienes anhelan la obtención de placeres sensuales.

‘‘ตเถว อริยวินเย, สทฺธา ยสฺส น วิชฺชติ;

อหิรีโก อโนตฺตปฺปี, ปาปกมฺมวินิพฺพโย.

De la misma manera, en la disciplina del Noble, aquel que no posee fe, que carece de vergüenza y de temor ante el mal, y que multiplica sus malas acciones,

‘‘กายทุจฺจริตํ กตฺวา, วจีทุจฺจริตานิ จ;

มโนทุจฺจริตํ กตฺวา, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ อิจฺฉติ.

cometiendo mala conducta corporal, verbal y mental, desea: 'Que nadie sepa de mí'.

‘‘โส [Pg.311] สํสปฺปติ กาเยน, วาจาย อุท เจตสา;

ปาปกมฺมํ ปวฑฺเฒนฺโต, ตตฺถ ตตฺถ ปุนปฺปุนํ.

Él se estremece con su cuerpo, su palabra y su mente, incrementando sus malas acciones aquí y allá, una y otra vez.

‘‘โส ปาปกมฺโม ทุมฺเมโธ, ชานํ ทุกฺกฏมตฺตโน;

ทลิทฺโท อิณมาทาย, ภุญฺชมาโน วิหญฺญติ.

Ese malhechor insensato, siendo consciente de sus propias malas obras, sufre como un indigente que consume lo obtenido mediante deudas.

‘‘ตโต อนุจรนฺติ นํ, สงฺกปฺปา มานสา ทุขา;

คาเม วา ยทิ วารญฺเญ, ยสฺส วิปฺปฏิสารชา.

Por ello, lo persiguen pensamientos mentales dolorosos nacidos del remordimiento, ya sea en la aldea o en el bosque.

‘‘โส ปาปกมฺโม ทุมฺเมโธ, ชานํ ทุกฺกฏมตฺตโน;

โยนิมญฺญตรํ คนฺตฺวา, นิรเย วาปิ พชฺฌติ.

Ese malhechor insensato, siendo consciente de sus propias malas obras, renace en una matriz animal o en el infierno, donde queda cautivo.

‘‘เอตญฺหิ พนฺธนํ ทุกฺขํ, ยมฺหา ธีโร ปมุจฺจติ;

ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ, ททํ จิตฺตํ ปสาทยํ.

Pues este cautiverio es sufrimiento, del cual el sabio se libera; con riquezas obtenidas rectamente, practica la generosidad mientras purifica su mente.

‘‘อุภยตฺถ กฏคฺคาโห, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ;

เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ.

El hombre de fe que busca el bienestar del hogar obtiene la victoria en ambos mundos: para su beneficio en esta vida y su felicidad en la próxima. De esta manera, el mérito de la generosidad aumenta para los laicos.

‘‘ตเถว อริยวินเย, สทฺธา ยสฺส ปติฏฺฐิตา;

หิรีมโน จ โอตฺตปฺปี, ปญฺญวา สีลสํวุโต.

De igual modo, en la disciplina del Noble, aquel cuya fe está establecida, que posee un sentido de vergüenza y temor al mal, que es sabio y está contenido por la virtud,

‘‘เอโส โข อริยวินเย, ‘สุขชีวี’ติ วุจฺจติ;

นิรามิสํ สุขํ ลทฺธา, อุเปกฺขํ อธิติฏฺฐติ.

es llamado 'aquel que vive felizmente' en la disciplina del Noble; habiendo alcanzado una felicidad no mundana, se establece en la ecuanimidad.

‘‘ปญฺจ นีวรเณ หิตฺวา, นิจฺจํ อารทฺธวีริโย;

ฌานานิ อุปสมฺปชฺช, เอโกทิ นิปโก สโต.

Habiendo abandonado los cinco obstáculos, siempre con esfuerzo persistente, habiendo alcanzado las absorciones meditativas, con la mente unificada, prudente y atento,

‘‘เอวํ ญตฺวา ยถาภูตํ, สพฺพสํโยชนกฺขเย;

สพฺพโส อนุปาทาย, สมฺมา จิตฺตํ วิมุจฺจติ.

comprendiendo así la realidad tal como es, en la destrucción de todos los grilletes, sin aferrarse de ningún modo a nada, su mente se libera correctamente.

‘‘ตสฺส สมฺมา วิมุตฺตสฺส, ญาณํ เจ โหติ ตาทิโน;

‘อกุปฺปา เม วิมุตฺตี’ติ, ภวสํโยชนกฺขเย.

Para aquel que está correctamente liberado y es inconmovible, surge el conocimiento: 'Mi liberación es inquebrantable', al destruirse los grilletes de la existencia.

‘‘เอตํ โข ปรมํ ญาณํ, เอตํ สุขมนุตฺตรํ;

อโสกํ วิรชํ เขมํ, เอตํ อานณฺยมุตฺตม’’นฺติ. ตติยํ;

Este es el conocimiento supremo, esta es la felicidad insuperable; sin aflicción, sin mácula y segura. Esta es la libertad absoluta de toda deuda espiritual. [Así termina el tercer sutta].

๔. มหาจุนฺทสุตฺตํ

4. Mahācundasutta

๔๖. เอวํ [Pg.312] เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา มหาจุนฺโท เจตีสุ วิหรติ สยํชาติยํ. ตตฺร โข อายสฺมา มหาจุนฺโท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหาจุนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา มหาจุนฺโท เอตทโวจ –

46. Esto he oído: En una ocasión, el venerable Mahācunda residía entre los cetis, en Sayaṃjāti. Allí, el venerable Mahācunda se dirigió a los monjes: 'Amigos monjes'. 'Amigo', respondieron aquellos monjes al venerable Mahācunda. El venerable Mahācunda dijo lo siguiente:

‘‘อิธาวุโส, ธมฺมโยคา ภิกฺขู ฌายี ภิกฺขู อปสาเทนฺติ – ‘อิเม ปน ฌายิโนมฺหา, ฌายิโนมฺหาติ ฌายนฺติ ปชฺฌายนฺติ นิชฺฌายนฺติ อวชฺฌายนฺติ. กิมิเม ฌายนฺติ, กินฺติเม ฌายนฺติ, กถํ อิเม ฌายนฺตี’ติ? ตตฺถ ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

'Aquí, amigos, los monjes dedicados a la enseñanza del Dhamma critican a los monjes meditadores diciendo: «Estos monjes dicen: 'somos meditadores, somos meditadores', y meditan, cavilan, contemplan y reflexionan profundamente. ¿Qué es lo que meditan estos?, ¿para qué meditan?, ¿cómo meditan?». En ese caso, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen, ni los monjes meditadores se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.'

‘‘อิธ ปนาวุโส, ฌายี ภิกฺขู ธมฺมโยเค ภิกฺขู อปสาเทนฺติ – ‘อิเม ปน ธมฺมโยคมฺหา, ธมฺมโยคมฺหาติ อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา มุฏฺฐสฺสตี อสมฺปชานา อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา ปากตินฺทฺริยา. กิมิเม ธมฺมโยคา, กินฺติเม ธมฺมโยคา, กถํ อิเม ธมฺมโยคา’ติ? ตตฺถ ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

'Pero aquí, amigos, los monjes meditadores critican a los monjes dedicados al Dhamma diciendo: «Estos monjes dicen: 'somos expertos en el Dhamma, somos expertos en el Dhamma', pero son inquietos, arrogantes, volubles, habladores, de palabras dispersas, faltos de atención, sin comprensión clara, sin concentración, con la mente divagante y los sentidos descontrolados. ¿En qué consiste su dedicación al Dhamma?, ¿para qué es su dedicación?, ¿cómo es su dedicación?». En ese caso, ni los monjes meditadores se complacen, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.'

‘‘อิธ ปนาวุโส, ธมฺมโยคา ภิกฺขู ธมฺมโยคานญฺเญว ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ, โน ฌายีนํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ. ตตฺถ ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

'Además, amigos, los monjes dedicados al Dhamma solo hablan en alabanza de otros monjes dedicados al Dhamma, y no de los monjes meditadores. En ese caso, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen, ni los monjes meditadores se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.'

‘‘อิธ ปนาวุโส, ฌายี ภิกฺขู ฌายีนญฺเญว ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ, โน ธมฺมโยคานํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ. ตตฺถ ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย [Pg.313] พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

'Asimismo, amigos, los monjes meditadores solo hablan en alabanza de otros monjes meditadores, y no de los monjes dedicados al Dhamma. En ese caso, ni los monjes meditadores se complacen, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.'

‘‘ตสฺมาติหาวุโส, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ธมฺมโยคา สมานา ฌายีนํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสิสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, อาวุโส, สิกฺขิตพฺพํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อจฺฉริยา เหเต, อาวุโส, ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, เย อมตํ ธาตุํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรนฺติ. ตสฺมาติหาวุโส, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ฌายี สมานา ธมฺมโยคานํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสิสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, อาวุโส, สิกฺขิตพฺพํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อจฺฉริยา เหเต, อาวุโส, ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ เย คมฺภีรํ อตฺถปทํ ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสนฺตี’’ติ. จตุตฺถํ.

'Por lo tanto, amigos, así deben entrenarse: «Siendo monjes dedicados al Dhamma, hablaremos en alabanza de los monjes meditadores». Así es como deben entrenarse. ¿Por qué razón? Amigos, estos seres son asombrosos y difíciles de encontrar en el mundo: aquellos que moran habiendo experimentado el elemento inmortal con su propio cuerpo. Por lo tanto, amigos, así deben entrenarse: «Siendo monjes meditadores, hablaremos en alabanza de los monjes dedicados al Dhamma». Así es como deben entrenarse. ¿Por qué razón? Amigos, estos seres son asombrosos y difíciles de encontrar en el mundo: aquellos que ven y comprenden profundamente los significados profundos, penetrándolos con la sabiduría. [Así termina el cuarto sutta].'

๕. ปฐมสนฺทิฏฺฐิกสุตฺตํ

5. Primer sutta sobre lo visible por uno mismo

๔๗. อถ โข โมฬิยสีวโก ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โมฬิยสีวโก ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ?

47. Entonces, el asceta errante Moḷiyasīvaka se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, intercambió saludos cordiales con el Bienaventurado. Tras haber concluido una conversación amable y memorable, se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el asceta errante Moḷiyasīvaka dijo al Bienaventurado: «Se dice, venerable señor: 'el Dhamma es visible por uno mismo, el Dhamma es visible por uno mismo'. ¿De qué manera, venerable señor, el Dhamma es visible por uno mismo, inmediato, que invita a venir y ver, digno de ser realizado y comprensible para los sabios por sí mismos?».

‘‘เตน หิ, สีวก, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสิ – เอวมฺปิ โข, สีวก, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

'En ese caso, Sīvaka, te preguntaré a ti sobre este asunto. Respóndeme según te parezca. ¿Qué piensas, Sīvaka? Cuando hay codicia presente en tu interior, ¿comprendes: «hay codicia en mi interior»?; o cuando no hay codicia presente en tu interior, ¿comprendes: «no hay codicia en mi interior»?'. 'Así es, venerable señor'. 'Puesto que tú, Sīvaka, cuando hay codicia en tu interior, comprendes que la hay, y cuando no la hay, comprendes que no la hay; de esta manera, Sīvaka, el Dhamma es visible por uno mismo...'

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภธมฺมํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โทสธมฺมํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ [Pg.314] วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสิ – เอวํ โข, สีวก, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ.

“¿Qué piensas, Sīvaka? Cuando hay odio internamente... [...] cuando hay engaño internamente... [...] cuando hay estados asociados con la codicia internamente... [...] con el odio... [...] con el engaño, ¿comprendes: ‘hay en mí un estado de engaño’?; ¿y cuando no hay un estado de engaño internamente, comprendes: ‘no hay en mí un estado de engaño’?” —“Así es, venerable señor”. —“Sīvaka, por el hecho de que comprendas que hay un estado de engaño internamente cuando lo hay, y que comprendas que no hay un estado de engaño internamente cuando no lo hay, es por lo que el Dhamma es visible por uno mismo, atemporal, que invita a venir y ver, digno de ser aplicado y para ser comprendido personalmente por los sabios”.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปญฺจมํ.

“¡Excelente, venerable señor! ¡Excelente, venerable señor! [...] Que el Bienaventurado me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida”. Quinto.

๖. ทุติยสนฺทิฏฺฐิกสุตฺตํ

6. Segundo discurso sobre lo visible por uno mismo

๔๘. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ?

48. En una ocasión, un cierto brahmán se acercó al Bienaventurado y, tras intercambiar saludos amistosos y corteses, se sentó a un lado. Una vez sentado, el brahmán dijo al Bienaventurado: “Señor Gotama, se dice: ‘El Dhamma es visible por uno mismo, el Dhamma es visible por uno mismo’. ¿Hasta qué punto, señor Gotama, el Dhamma es visible por uno mismo, atemporal, que invita a venir y ver, digno de ser aplicado y para ser comprendido personalmente por los sabios?”.

‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสิ – เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

“Bien, brahmán, en este asunto te preguntaré a ti. Responde de la manera que te parezca adecuada. ¿Qué piensas, brahmán? Cuando hay pasión internamente, ¿comprendes: ‘hay pasión en mí’?; ¿y cuando no hay pasión internamente, comprendes: ‘no hay pasión en mí’?” —“Así es, señor”. —“Brahmán, por el hecho de que comprendas que hay pasión internamente cuando la hay, y que comprendas que no hay pasión internamente cuando no la hay, así también el Dhamma es visible por uno mismo [...]”.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กายสนฺโทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วจีสนฺโทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ [Pg.315] ปชานาสิ – เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ.

“¿Qué piensas, brahmán? Cuando hay odio internamente... [...] cuando hay engaño internamente... [...] cuando hay corrupción del cuerpo internamente... [...] de la palabra... [...] de la mente, ¿comprendes: ‘hay en mí corrupción mental’?; ¿y cuando no hay corrupción mental internamente, comprendes: ‘no hay en mí corrupción mental’?” —“Así es, señor”. —“Brahmán, por el hecho de que comprendas que hay corrupción mental internamente cuando la hay, y que comprendas que no hay corrupción mental internamente cuando no la hay, es por lo que el Dhamma es visible por uno mismo, atemporal, que invita a venir y ver, digno de ser aplicado y para ser comprendido personalmente por los sabios”.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

“¡Excelente, señor Gotama! ¡Excelente, señor Gotama! [...] Que el señor Gotama me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida”. Sexto.

๗. เขมสุตฺตํ

7. Discurso de Khema

๔๙. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ เขโม อายสฺมา จ สุมโน สาวตฺถิยํ วิหรนฺติ อนฺธวนสฺมึ. อถ โข อายสฺมา จ เขโม อายสฺมา จ สุมโน เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เขโม ภควนฺตํ เอตทโวจ –

49. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. En aquel tiempo, el venerable Khema y el venerable Sumana residían en Sāvatthī, en el Bosque de los Ciegos. Entonces, el venerable Khema y el venerable Sumana se acercaron al Bienaventurado y, tras saludarlo respetuosamente, se sentaron a un lado. Estando sentado a un lado, el venerable Khema dijo al Bienaventurado:

‘‘โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘อตฺถิ เม เสยฺโยติ วา อตฺถิ เม สทิโสติ วา อตฺถิ เม หีโนติ วา’’’ติ. อิทมโวจายสฺมา เขโม. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข อายสฺมา เขโม ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

“Venerable señor, aquel monje que es un arahant, con los efluvios agotados, que ha vivido la vida santa, ha hecho lo que debía hacerse, ha dejado la carga, ha alcanzado su propia meta, ha destruido los grilletes de la existencia y está liberado por el conocimiento correcto, no tiene este pensamiento: ‘Soy superior’, ‘Soy igual’ o ‘Soy inferior’”. Esto dijo el venerable Khema. El Maestro lo aprobó. Entonces, el venerable Khema, sabiendo que el Maestro lo había aprobado, se levantó de su asiento, saludó al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha en señal de respeto, se retiró.

อถ โข อายสฺมา สุมโน อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต เขเม ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘นตฺถิ เม เสยฺโยติ วา นตฺถิ เม สทิโสติ วา นตฺถิ เม หีโนติ วา’’’ติ. อิทมโวจายสฺมา สุมโน. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข อายสฺมา สุมโน ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

Poco después de que el venerable Khema se hubiera retirado, el venerable Sumana dijo al Bienaventurado: “Venerable señor, aquel monje que es un arahant, con los efluvios agotados, que ha vivido la vida santa, ha hecho lo que debía hacerse, ha dejado la carga, ha alcanzado su propia meta, ha destruido los grilletes de la existencia y está liberado por el conocimiento correcto, no tiene este pensamiento: ‘No soy superior’, ‘No soy igual’ o ‘No soy inferior’”. Esto dijo el venerable Sumana. El Maestro lo aprobó. Entonces, el venerable Sumana, sabiendo que el Maestro lo había aprobado, se levantó de su asiento, saludó al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha en señal de respeto, se retiró.

อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเตสุ อายสฺมนฺเต จ เขเม อายสฺมนฺเต จ สุมเน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เอวํ โข, ภิกฺขเว, กุลปุตฺตา อญฺญํ พฺยากโรนฺติ[Pg.316]. อตฺโถ จ วุตฺโต อตฺตา จ อนุปนีโต. อถ จ ปน อิเธกจฺเจ โมฆปุริสา หสมานกา มญฺเญ อญฺญํ พฺยากโรนฺติ. เต ปจฺฉา วิฆาตํ อาปชฺชนฺตี’’ติ.

Entonces el Bienaventurado, poco después de que se hubieran marchado los venerables Khema y Sumana, se dirigió a los monjes: “Monjes, así es como los hijos de buena familia declaran el conocimiento final. Se expresa el significado sin exaltarse a uno mismo. Sin embargo, en este mundo, algunos hombres vanos declaran el conocimiento final como si bromearan; ellos, posteriormente, caen en la aflicción”.

‘‘น อุสฺเสสุ น โอเมสุ, สมตฺเต โนปนียเร ;

ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, จรนฺติ สํโยชนวิปฺปมุตฺตา’’ติ. สตฺตมํ;

“No se consideran superiores ni inferiores, ni se sitúan entre los iguales; el nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido; andan liberados de los grilletes”. Séptimo.

๘. อินฺทฺริยสํวรสุตฺตํ

8. Discurso sobre el control de los sentidos

๕๐. ‘‘อินฺทฺริยสํวเร, ภิกฺขเว, อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ สีลํ; สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, เผคฺคุปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ สีลํ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนํ.

50. «Monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está ausente, para quien ha fallado en la restricción de las facultades, la virtud carece de su causa necesaria. Cuando la virtud está ausente, para quien ha fallado en la virtud, la correcta concentración carece de su causa necesaria. Cuando la correcta concentración está ausente, para quien ha fallado en la correcta concentración, el conocimiento y la visión de las cosas tal como son carecen de su causa necesaria. Cuando el conocimiento y la visión de las cosas tal como son están ausentes, para quien ha fallado en el conocimiento y la visión de las cosas tal como son, el desencanto y el desapasionamiento carecen de su causa necesaria. Cuando el desencanto y el desapasionamiento están ausentes, para quien ha fallado en el desencanto y el desapasionamiento, el conocimiento y la visión de la liberación carecen de su causa necesaria. Monjes, al igual que un árbol que ha perdido sus ramas y follaje: su corteza exterior no llega a la plenitud, su corteza interior no llega a la plenitud, su albura no llega a la plenitud, y su duramen no llega a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está ausente, para quien ha fallado en la restricción de las facultades, la virtud carece de su causa necesaria... [así sucesivamente hasta] el conocimiento y la visión de la liberación».

‘‘อินฺทฺริยสํวเร, ภิกฺขเว, สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ; สีเล สติ สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, เผคฺคุปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ[Pg.317]. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อินฺทฺริยสํวเร สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«Monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está presente, para quien posee la restricción de las facultades, la virtud posee su causa necesaria. Cuando la virtud está presente, para quien posee la virtud, la correcta concentración posee su causa necesaria. Cuando la correcta concentración está presente, para quien posee la correcta concentración, el conocimiento y la visión de las cosas tal como son poseen su causa necesaria. Cuando el conocimiento y la visión de las cosas tal como son están presentes, para quien posee el conocimiento y la visión de las cosas tal como son, el desencanto y el desapasionamiento poseen su causa necesaria. Cuando el desencanto y el desapasionamiento están presentes, para quien posee el desencanto y el desapasionamiento, el conocimiento y la visión de la liberación poseen su causa necesaria. Monjes, al igual que un árbol que posee sus ramas y follaje: su corteza exterior llega a la plenitud, su corteza interior llega a la plenitud, su albura llega a la plenitud, y su duramen llega a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está presente, para quien posee la restricción de las facultades, la virtud posee su causa necesaria... [así sucesivamente hasta] el conocimiento y la visión de la liberación». Octavo.

๙. อานนฺทสุตฺตํ

9. Anandasutta — Discurso sobre Ānanda

๕๑. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ –

51. En una ocasión, el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el venerable Sāriputta y, tras llegar, intercambió saludos cordiales con él. Después de terminar los saludos y las palabras de cortesía, se sentó a un lado. Una vez sentado, el venerable Ānanda dijo al venerable Sāriputta:

‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อสฺสุตญฺเจว ธมฺมํ สุณาติ, สุตา จสฺส ธมฺมา น สมฺโมสํ คจฺฉนฺติ, เย จสฺส ธมฺมา ปุพฺเพ เจตสา สมฺผุฏฺฐปุพฺพา เต จ สมุทาจรนฺติ, อวิญฺญาตญฺจ วิชานาตี’’ติ? ‘‘อายสฺมา โข อานนฺโท พหุสฺสุโต. ปฏิภาตุ อายสฺมนฺตํเยว อานนฺท’’นฺติ. ‘‘เตนหาวุโส สาริปุตฺต, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

«Amigo Sāriputta, ¿de qué manera un monje escucha el Dhamma que no había escuchado antes, no olvida las enseñanzas ya escuchadas, hace que las enseñanzas que previamente ha penetrado mentalmente se vuelvan recurrentes en su mente, y llega a comprender lo que no comprendía?» «El venerable Ānanda es muy instruido. Que sea el propio venerable Ānanda a quien se le ocurra la respuesta». «Entonces, amigo Sāriputta, escucha y presta mucha atención; voy a hablar». «Así sea, amigo», respondió el venerable Sāriputta al venerable Ānanda. El venerable Ānanda dijo lo siguiente:

‘‘อิธาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โส ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ วาเจติ, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ยสฺมึ อาวาเส เถรา ภิกฺขู วิหรนฺติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา ตสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุเปติ. เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส กฺวตฺโถ’ติ? เต ตสฺส อายสฺมโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อสฺสุตญฺเจว ธมฺมํ สุณาติ, สุตา จสฺส ธมฺมา น สมฺโมสํ คจฺฉนฺติ, เย จสฺส ธมฺมา ปุพฺเพ เจตสา สมฺผุฏฺฐปุพฺพา เต จ สมุทาจรนฺติ, อวิญฺญาตญฺจ วิชานาตี’’ติ.

«Aquí, amigo Sāriputta, un monje aprende el Dhamma: los discursos, los cantos, las explicaciones, los versos, las exclamaciones inspiradas, los dichos, los relatos de nacimientos, las maravillas y las enseñanzas clasificadas. Él enseña el Dhamma a otros en detalle tal como lo ha escuchado y aprendido; instruye a otros en detalle tal como lo ha escuchado y aprendido; recita el Dhamma en detalle tal como lo ha escuchado y aprendido; y reflexiona, examina e investiga mentalmente el Dhamma tal como lo ha escuchado y aprendido. Él reside durante la temporada de lluvias en un monasterio donde moran monjes ancianos de gran conocimiento, conocedores de la tradición, del Dhamma, del Vinaya y de los códigos (mātikās). De vez en cuando, se acerca a ellos y les pregunta e interroga: '¿Cómo es esto, venerable señor? ¿Cuál es el significado de esto?'. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos inciertos del Dhamma. Es de esta manera, amigo Sāriputta, que un monje escucha el Dhamma que no había escuchado antes, no olvida lo escuchado, hace que lo previamente penetrado mentalmente se vuelva recurrente, y comprende lo que no comprendía».

‘‘อจฺฉริยํ[Pg.318], อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาว สุภาสิตํ จิทํ อายสฺมตา อานนฺเทน. อิเมหิ จ มยํ ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ธาเรม. อายสฺมา หิ อานนฺโท ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ วาเจติ, อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. อายสฺมา อานนฺโท ยสฺมึ อาวาเส เถรา ภิกฺขู วิหรนฺติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา ตสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุเปติ. เต อายสฺมา อานนฺโท กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส กฺวตฺโถ’ติ? เต อายสฺมโต อานนฺทสฺส อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺตี’’ติ. นวมํ.

«¡Es asombroso, amigo! ¡Es extraordinario, amigo, cuán bien ha sido dicho esto por el venerable Ānanda! Reconocemos al venerable Ānanda como alguien que posee estas seis cualidades. Pues el venerable Ānanda aprende el Dhamma: los discursos, cantos, explicaciones, versos, exclamaciones, dichos, relatos de nacimientos, maravillas y enseñanzas clasificadas. El venerable Ānanda enseña el Dhamma a otros en detalle... instruye a otros en detalle... recita el Dhamma en detalle... reflexiona, examina e investiga mentalmente el Dhamma tal como lo ha escuchado y aprendido. El venerable Ānanda reside donde moran monjes ancianos de gran conocimiento... De vez en cuando, se acerca a ellos y les pregunta e interroga: '¿Cómo es esto, venerable señor? ¿Cuál es el significado de esto?'. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos inciertos del Dhamma». Noveno.

๑๐. ขตฺติยสุตฺตํ

10. Khattiyasutta — Discurso sobre los Nobles

๕๒. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

52. Entonces el brahmán Jāṇussoṇi se acercó a donde estaba el Bienaventurado y, tras llegar, intercambió saludos cordiales con él. Después de terminar los saludos y las palabras de cortesía, se sentó a un lado. Una vez sentado, el brahmán Jāṇussoṇi dijo al Bienaventurado:

‘‘ขตฺติยา, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘ขตฺติยา โข, พฺราหฺมณ, โภคาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา พลาธิฏฺฐานา ปถวีภินิเวสา อิสฺสริยปริโยสานา’’ติ.

¿Qué es lo que desean los khattiyas, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los khattiyas desean las riquezas, se ocupan del conocimiento, su fundamento es el ejército, su determinación es la soberanía sobre la tierra y su meta final es el poder absoluto.

‘‘พฺราหฺมณา ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘พฺราหฺมณา โข, พฺราหฺมณ, โภคาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา มนฺตาธิฏฺฐานา ยญฺญาภินิเวสา พฺรหฺมโลกปริโยสานา’’ติ.

¿Y qué desean los brahmanes, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los brahmanes desean las riquezas, se ocupan del conocimiento, su fundamento son los mantras, su determinación es el sacrificio y su meta final es alcanzar el mundo de Brahma.

‘‘คหปติกา [Pg.319] ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘คหปติกา โข, พฺราหฺมณ, โภคาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา สิปฺปาธิฏฺฐานา กมฺมนฺตาภินิเวสา นิฏฺฐิตกมฺมนฺตปริโยสานา’’ติ.

¿Y qué desean los cabezas de familia, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los cabezas de familia desean las riquezas, se ocupan del conocimiento, su fundamento son las artes y oficios, su determinación es el trabajo y su meta final es la culminación de sus actividades.

‘‘อิตฺถี ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘อิตฺถี โข, พฺราหฺมณ, ปุริสาธิปฺปายา อลงฺการูปวิจารา ปุตฺตาธิฏฺฐานา อสปตีภินิเวสา อิสฺสริยปริโยสานา’’ติ.

¿Y qué desean las mujeres, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, las mujeres desean a los hombres, se ocupan del adorno, su fundamento son los hijos, su determinación es la ausencia de rivales y su meta final es la autoridad en el hogar.

‘‘โจรา ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘โจรา โข, พฺราหฺมณ, อาทานาธิปฺปายา คหนูปวิจารา สตฺถาธิฏฺฐานา อนฺธการาภินิเวสา อทสฺสนปริโยสานา’’ติ.

¿Y qué desean los ladrones, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los ladrones desean arrebatar lo ajeno, se ocupan del acecho en lugares ocultos, su fundamento son las armas, su determinación es la oscuridad y su meta final es no ser vistos por los dueños de los bienes.

‘‘สมณา ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘สมณา โข, พฺราหฺมณ, ขนฺติโสรจฺจาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา สีลาธิฏฺฐานา อากิญฺจญฺญาภินิเวสา นิพฺพานปริโยสานา’’ติ.

¿Y qué desean los ascetas, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los ascetas desean la paciencia y la pureza de conducta, se ocupan del conocimiento, su fundamento es la virtud, su determinación es la ausencia de preocupaciones y su meta final es el Nibbana.

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ขตฺติยานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ อธิปฺปายญฺจ อุปวิจารญฺจ อธิฏฺฐานญฺจ อภินิเวสญฺจ ปริโยสานญฺจ. พฺราหฺมณานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ…เป… คหปตีนมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ… อิตฺถีนมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ… โจรานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ … สมณานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ อธิปฺปายญฺจ อุปวิจารญฺจ อธิฏฺฐานญฺจ อภินิเวสญฺจ ปริโยสานญฺจ. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทสมํ.

¡Es maravilloso, venerable Gotama! ¡Es asombroso, venerable Gotama! El venerable Gotama conoce el deseo de los khattiyas, su ámbito de acción, su fundamento, su determinación y su meta final. También conoce los de los brahmanes, los de los cabezas de familia, los de las mujeres, los de los ladrones y conoce el deseo de los ascetas, su ámbito de acción, su fundamento, su determinación y su meta final. ¡Excelente, venerable Gotama! Que el venerable Gotama me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida. [Fin del décimo sutta].

๑๑. อปฺปมาทสุตฺตํ

11. Sutta sobre la Diligencia

๕๓. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ [Pg.320] วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

53. En una ocasión, cierto brahmán se acercó al Bienaventurado y, al llegar, intercambió saludos cordiales con él. Tras concluir la conversación amable y memorable, se sentó a un lado. Sentado allí, el brahmán le dijo al Bienaventurado:

‘‘อตฺถิ นุ โข, โภ โคตม, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โย อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โย อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ.

¿Existe, venerable Gotama, una sola cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegure ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura? Brahmana, existe una sola cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura.

‘‘กตโม ปน, โภ โคตม, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โย อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ? ‘‘อปฺปมาโท โข, พฺราหฺมณ, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’.

¿Y cuál es esa cualidad, venerable Gotama, que al ser cultivada y desarrollada con frecuencia asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura? Brahmana, la diligencia es la cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura.

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ยานิ กานิจิ ชงฺคลานํ ปาณานํ ปทชาตานิ, สพฺพานิ ตานิ หตฺถิปเท สโมธานํ คจฺฉนฺติ; หตฺถิปทํ เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ มหนฺตตฺเตน. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อปฺปมาโท เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก.

Brahmana, tal como las huellas de todos los seres que caminan sobre la tierra quedan contenidas en la huella del elefante, y la huella del elefante es considerada la superior de todas ellas debido a su gran tamaño; del mismo modo, la diligencia es la única cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura.

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, กูฏาคารสฺส ยา กาจิ โคปานสิโย สพฺพา ตา กูฏงฺคมา กูฏนินฺนา กูฏสโมสรณา, กูฏํ ตาสํ อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ …เป….

Brahmana, tal como en una casa con techo de punta todas las vigas se dirigen hacia la punta, se inclinan hacia la punta y convergen en la punta, siendo esta considerada la superior de todas ellas; del mismo modo, brahmana...

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ปพฺพชลายโก ปพฺพชํ ลายิตฺวา อคฺเค คเหตฺวา โอธุนาติ นิธุนาติ นิจฺฉาเทติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ…เป….

Brahmana, tal como un segador de juncos, después de cortarlos, los sujeta por la punta y los sacude hacia abajo, de lado a lado y los golpea; del mismo modo, brahmana...

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อมฺพปิณฺฑิยา วณฺฏจฺฉินฺนาย ยานิ กานิจิ อมฺพานิ วณฺฏูปนิพนฺธนานิ สพฺพานิ ตานิ ตทนฺวยานิ ภวนฺติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ…เป….

Brahmana, tal como cuando se corta el tallo de un racimo de mangos, todos los mangos que están unidos a ese tallo lo siguen; del mismo modo, brahmana...

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, เย เกจิ ขุทฺทราชาโน สพฺเพเต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนุยนฺตา ภวนฺติ, ราชา เตสํ จกฺกวตฺตี อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ…เป….

Brahmana, tal como todos los reyes menores son vasallos del rey universal, y el rey universal es considerado el superior de todos ellos; del mismo modo, brahmana...

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.321], พฺราหฺมณ, ยา กาจิ ตารกรูปานํ ปภา สพฺพา ตา จนฺทสฺส ปภาย กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสึ, จนฺทปฺปภา ตาสํ อคฺคมกฺขายติ. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อปฺปมาโท เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก.

Brahmana, tal como el brillo de todas las estrellas no equivale ni a una dieciseisava parte del brillo de la luna, y la luz de la luna es considerada la superior entre todas ellas; del mismo modo, brahmana, la diligencia es la única cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura.

‘‘อยํ โข, พฺราหฺมณ, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ.

Brahmana, esta es la cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. เอกาทสมํ.

¡Excelente, venerable Gotama! ¡Excelente, venerable Gotama! Que el venerable Gotama me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida. [Fin del undécimo sutta].

๑๒. ธมฺมิกสุตฺตํ

12. Sutta de Dhammika

๕๔. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ธมฺมิโก ชาติภูมิยํ อาวาสิโก โหติ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตสุ อาวาเสสุ. ตตฺร สุทํ อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ.

54. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en la montaña del Pico del Buitre. En aquel tiempo, el venerable Dhammika era el monje residente en su lugar de nacimiento, encargado de los siete monasterios de ese lugar. Allí, el venerable Dhammika insultaba, reprendía, acosaba, atormentaba y provocaba con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchaban, no se quedaban y abandonaban el monasterio.

อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘มยํ โข ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อถ จ ปน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย เยน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาส’’นฺติ? อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ[Pg.322], น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. ยํนูน มยํ อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ปพฺพาเชยฺยามา’’ติ.

อถ โข ชาติภูมกา อุปาสกา เยน อายสฺมา ธมฺมิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปกฺกมตุ, ภนฺเต, อายสฺมา ธมฺมิโก อิมมฺหา อาวาสา; อลํ เต อิธ วาเสนา’’ติ. อถ โข อายสฺมา ธมฺมิโก ตมฺหา อาวาสา อญฺญํ อาวาสํ อคมาสิ. ตตฺรปิ สุทํ อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ.

Entonces, los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se acercaron a donde estaba el venerable Dhammika; habiéndose acercado, le dijeron: «Venerable señor, que el venerable Dhammika se marche de este monasterio; ya no hay provecho en su estancia aquí». Entonces, el venerable Dhammika se fue de ese monasterio a otro monasterio. Allí también, el venerable Dhammika insultaba, reprendía, acosaba, atormentaba y provocaba con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchaban, no se quedaban y abandonaban el monasterio.

อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘มยํ โข ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อถ จ ปน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย เยน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาส’’นฺติ? อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. ยํนูน มยํ อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ปพฺพาเชยฺยามา’’ติ.

อถ โข ชาติภูมกา อุปาสกา เยนายสฺมา ธมฺมิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปกฺกมตุ, ภนฺเต, อายสฺมา ธมฺมิโก อิมมฺหาปิ อาวาสา; อลํ เต อิธ วาเสนา’’ติ. อถ โข อายสฺมา ธมฺมิโก ตมฺหาปิ อาวาสา อญฺญํ อาวาสํ อคมาสิ. ตตฺรปิ สุทํ อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ.

Entonces, los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se acercaron a donde estaba el venerable Dhammika; habiéndose acercado, le dijeron: «Venerable señor, que el venerable Dhammika se marche también de este monasterio; ya no hay provecho en su estancia aquí». Entonces, el venerable Dhammika se fue también de ese monasterio a otro monasterio. Allí también, el venerable Dhammika insultaba, reprendía, acosaba, atormentaba y provocaba con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchaban, no se quedaban y abandonaban el monasterio.

อถ [Pg.323] โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘มยํ โข ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อถ จ ปน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย เยน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาส’’นฺติ? อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ…เป…. ยํนูน มยํ อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ปพฺพาเชยฺยาม สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. อถ โข ชาติภูมกา อุปาสกา เยนายสฺมา ธมฺมิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปกฺกมตุ, ภนฺเต, อายสฺมา ธมฺมิโก สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. อถ โข อายสฺมโต ธมฺมิกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ปพฺพาชิโต โขมฺหิ ชาติภูมเกหิ อุปาสเกหิ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหิ. กหํ นุ โข ทานิ คจฺฉามี’’ติ? อถ โข อายสฺมโต ธมฺมิกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ.

Entonces, a los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se les ocurrió este pensamiento: «Nosotros servimos a la comunidad de monjes con mantos, limosnas de comida, alojamiento y medicinas y suministros para los enfermos. Sin embargo, los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio. ¿Cuál es la causa, cuál es el motivo por el que los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio?». Luego, a estos seguidores laicos se les ocurrió esto: «Este venerable Dhammika insulta, reprende, acosa... ¿Qué tal si expulsamos definitivamente al venerable Dhammika de los siete monasterios de su lugar de nacimiento?». Entonces, los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se acercaron a donde estaba el venerable Dhammika; habiéndose acercado, le dijeron: «Venerable señor, que el venerable Dhammika se marche definitivamente de los siete monasterios de su lugar de nacimiento». Entonces, al venerable Dhammika se le ocurrió esto: «He sido expulsado por los seguidores laicos de mi lugar de nacimiento de los siete monasterios que hay allí. ¿A dónde iré ahora?». Luego, al venerable Dhammika se le ocurrió esto: «¿Qué tal si me acerco a donde está el Bienaventurado?».

อถ โข อายสฺมา ธมฺมิโก ปตฺตจีวรมาทาย เยน ราชคหํ เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน ราชคหํ คิชฺฌกูโฏ ปพฺพโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อาคจฺฉสี’’ติ? ‘‘ปพฺพาชิโต อหํ, ภนฺเต, ชาติภูมเกหิ อุปาสเกหิ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. ‘‘อลํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, กึ เต อิมินา, ยํ ตํ ตโต ตโต ปพฺพาเชนฺติ, โส ตฺวํ ตโต ตโต ปพฺพาชิโต มเมว สนฺติเก อาคจฺฉสิ’’.

Entonces, el venerable Dhammika, tomando su cuenco y sus mantos, partió hacia Rājagaha. Gradualmente, llegó a Rājagaha, a la montaña del Pico del Buitre donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Mientras el venerable Dhammika estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Bien, brāhmaṇa Dhammika, ¿de dónde vienes ahora?». «Señor, he sido expulsado por los seguidores laicos de mi lugar de nacimiento de los siete monasterios que hay allí». «Está bien, brāhmaṇa Dhammika, ¿de qué te sirve tu estancia allí, puesto que te expulsan de un lugar tras otro? Siendo así expulsado de un lugar tras otro, vienes precisamente ante mí».

‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สามุทฺทิกา วาณิชา ตีรทสฺสึ สกุณํ คเหตฺวา นาวาย สมุทฺทํ อชฺโฌคาหนฺติ. เต อตีรทกฺขิณิยา นาวาย ตีรทสฺสึ สกุณํ มุญฺจนฺติ. โส คจฺฉเตว ปุรตฺถิมํ ทิสํ, คจฺฉติ ปจฺฉิมํ ทิสํ, คจฺฉติ อุตฺตรํ ทิสํ, คจฺฉติ ทกฺขิณํ ทิสํ, คจฺฉติ อุทฺธํ, คจฺฉติ อนุทิสํ. สเจ โส สมนฺตา ตีรํ ปสฺสติ, ตถาคตโกว โหติ. สเจ ปน โส สมนฺตา [Pg.324] ตีรํ น ปสฺสติ ตเมว นาวํ ปจฺจาคจฺฉติ. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, ยํ ตํ ตโต ตโต ปพฺพาเชนฺติ โส ตฺวํ ตโต ตโต ปพฺพาชิโต มเมว สนฺติเก อาคจฺฉสิ.

«Antaño, brahmán Dhammika, unos mercaderes marinos, habiendo tomado un ave divisora de costas, se adentraban en el océano con su barco. Cuando no podían divisar la costa desde el barco, liberaban al ave divisora de costas. Esta volaba hacia el este, hacia el oeste, hacia el norte, hacia el sur, hacia arriba y hacia las direcciones intermedias. Si divisaba la costa en los alrededores, se dirigía hacia allí. Pero si no divisaba la costa en los alrededores, regresaba de nuevo a ese mismo barco. Del mismo modo, brahmán Dhammika, de cualquier lugar del que te expulsan, siendo así expulsado de un lugar tras otro, terminas viniendo a mi presencia».

‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, รญฺโญ โกรพฺยสฺส สุปฺปติฏฺโฐ นาม นิคฺโรธราชา อโหสิ ปญฺจสาโข สีตจฺฉาโย มโนรโม. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส ทฺวาทสโยชนานิ อภินิเวโส อโหสิ, ปญฺจ โยชนานิ มูลสนฺตานกานํ. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส ตาว มหนฺตานิ ผลานิ อเหสุํ; เสยฺยถาปิ นาม อาฬฺหกถาลิกา. เอวมสฺส สาทูนิ ผลานิ อเหสุํ; เสยฺยถาปิ นาม ขุทฺทํ มธุํ อเนลกํ. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส เอกํ ขนฺธํ ราชา ปริภุญฺชติ สทฺธึ อิตฺถาคาเรน, เอกํ ขนฺธํ พลกาโย ปริภุญฺชติ, เอกํ ขนฺธํ เนคมชานปทา ปริภุญฺชนฺติ, เอกํ ขนฺธํ สมณพฺราหฺมณา ปริภุญฺชนฺติ, เอกํ ขนฺธํ มิคา ปริภุญฺชนฺติ. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส น โกจิ ผลานิ รกฺขติ, น จ สุทํ อญฺญมญฺญสฺส ผลานิ หึสนฺติ.

«Antaño, brahmán Dhammika, el rey Korabya poseía una majestuosa higuera de Bengala llamada Suppatiṭṭha, que tenía cinco grandes ramas, una sombra refrescante y era encantadora. La extensión de las ramas de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, era de doce leguas (yojanas), y la de sus raíces era de cinco leguas. Los frutos de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, eran así de grandes, como una olla de arroz de un galón; y sus frutos eran así de dulces, como la miel pura de abejas pequeñas. Una rama de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, la disfrutaba el rey junto con su harén; otra rama la disfrutaba el ejército; otra rama la disfrutaban los habitantes de los pueblos y provincias; otra rama la disfrutaban los ascetas y brahmanes; y otra rama la disfrutaban los animales y aves. Nadie custodiaba los frutos de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, y nadie dañaba la porción de los frutos de los demás».

‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อญฺญตโร ปุริโส สุปฺปติฏฺฐสฺส นิคฺโรธราชสฺส ยาวทตฺถํ ผลานิ ภกฺขิตฺวา สาขํ ภญฺชิตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถาย เทวตาย เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! ยาว ปาโป มนุสฺโส, ยตฺร หิ นาม สุปฺปติฏฺฐสฺส นิคฺโรธราชสฺส ยาวทตฺถํ ผลานิ ภกฺขิตฺวา สาขํ ภญฺชิตฺวา ปกฺกมิสฺสติ, ยํนูน สุปฺปติฏฺโฐ นิคฺโรธราชา อายตึ ผลํ น ทเทยฺยา’ติ. อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุปฺปติฏฺโฐ นิคฺโรธราชา อายตึ ผลํ น อทาสิ.

«Entonces, brahmán Dhammika, cierto hombre, tras comer tantos frutos de la higuera Suppatiṭṭha como quiso, rompió una rama y se marchó. Entonces, brahmán Dhammika, a la deidad que habitaba en la higuera Suppatiṭṭha se le ocurrió este pensamiento: ‘¡Qué asombroso, qué extraordinario! Qué hombre tan malvado, que después de comer tantos frutos de la higuera Suppatiṭṭha como quiso, ha roto una rama y se ha marchado. Sería mejor que la higuera Suppatiṭṭha no diera frutos en el futuro’. Y así ocurrió, brahmán Dhammika: la higuera Suppatiṭṭha no dio frutos en el futuro».

‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, ราชา โกรพฺโย เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, มาริส, ชาเนยฺยาสิ สุปฺปติฏฺโฐ นิคฺโรธราชา ผลํ น เทตี’ติ? อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สกฺโก เทวานมินฺโท ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ, ยถา ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา สุปฺปติฏฺฐํ นิคฺโรธราชํ ปวตฺเตสิ [Pg.325] อุมฺมูลมกาสิ. อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถา เทวตา ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ.

«Entonces, brahmán Dhammika, el rey Korabya se dirigió a donde estaba Sakka, el señor de los dioses; tras acercarse, le dijo a Sakka, el señor de los dioses: ‘¿Sabía usted, señor, que la higuera Suppatiṭṭha ya no da frutos?’. Entonces, brahmán Dhammika, Sakka, el señor de los dioses, realizó tal prodigio de poder psíquico que una fuerte tempestad de viento y lluvia sobrevino y derribó a la higuera Suppatiṭṭha, dejándola con las raíces hacia arriba. Entonces, brahmán Dhammika, la deidad que habitaba en la higuera Suppatiṭṭha, afligida, deprimida, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, se quedó a un lado».

‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สกฺโก เทวานมินฺโท เยน สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถา เทวตา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถํ เทวตํ เอตทโวจ – ‘กึ นุ ตฺวํ, เทวเต, ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา เอกมนฺตํ ฐิตา’ติ? ‘ตถา หิ ปน เม, มาริส, ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา ภวนํ ปวตฺเตสิ อุมฺมูลมกาสี’ติ. ‘อปิ นุ ตฺวํ, เทวเต, รุกฺขธมฺเม ฐิตาย ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา ภวนํ ปวตฺเตสิ อุมฺมูลมกาสี’ติ? ‘กถํ ปน, มาริส, รุกฺโข รุกฺขธมฺเม ฐิโต โหตี’ติ? ‘อิธ, เทวเต, รุกฺขสฺส มูลํ มูลตฺถิกา หรนฺติ, ตจํ ตจตฺถิกา หรนฺติ, ปตฺตํ ปตฺตตฺถิกา หรนฺติ, ปุปฺผํ ปุปฺผตฺถิกา หรนฺติ, ผลํ ผลตฺถิกา หรนฺติ. น จ เตน เทวตาย อนตฺตมนตา วา อนภินนฺทิ วา กรณียา. เอวํ โข, เทวเต, รุกฺโข รุกฺขธมฺเม ฐิโต โหตี’ติ. ‘อฏฺฐิตาเยว โข เม, มาริส, รุกฺขธมฺเม ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา ภวนํ ปวตฺเตสิ อุมฺมูลมกาสี’ติ. ‘สเจ โข ตฺวํ, เทวเต, รุกฺขธมฺเม ติฏฺเฐยฺยาสิ, สิยา เต ภวนํ ยถาปุเร’ติ? ‘ฐสฺสามหํ, มาริส, รุกฺขธมฺเม, โหตุ เม ภวนํ ยถาปุเร’’’ติ.

«Entonces, brahmán Dhammika, Sakka, el señor de los dioses, se dirigió a donde estaba la deidad de la higuera Suppatiṭṭha y le dijo: ‘¿Por qué, deidad, estás afligida, deprimida, con el rostro bañado en lágrimas y llorando a un lado?’. ‘Es porque, señor, una fuerte tempestad de viento y lluvia vino, derribó mi morada y la dejó con las raíces hacia arriba’. ‘¿Y acaso tú, deidad, estabas establecida en la conducta de los árboles (rukkha-dhamma) cuando la tempestad derribó tu morada?’. ‘¿Y cómo, señor, un árbol está establecido en la conducta de los árboles?’. ‘Aquí, deidad, los que necesitan raíces se llevan la raíz del árbol; los que necesitan corteza se llevan la corteza; los que necesitan hojas se llevan las hojas; los que necesitan flores se llevan las flores; y los que necesitan frutos se llevan los frutos. Y por ello, la deidad no debe sentirse disgustada ni descontenta. Así es, deidad, como un árbol está establecido en la conducta de los árboles’. ‘Señor, ciertamente yo no estaba establecida en la conducta de los árboles cuando la fuerte tempestad vino y derribó mi morada’. ‘Si tú, deidad, te estableces en la conducta de los árboles, tu morada podría volver a ser como antes’. ‘Me estableceré, señor, en la conducta de los árboles; que mi morada vuelva a ser como antes’».

‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สกฺโก เทวานมินฺโท ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ, ยถา ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา สุปฺปติฏฺฐํ นิคฺโรธราชํ อุสฺสาเปสิ, สจฺฉวีนิ มูลานิ อเหสุํ. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อปิ นุ ตํ สมณธมฺเม ฐิตํ ชาติภูมกา อุปาสกา ปพฺพาเชสุํ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ? ‘‘กถํ ปน, ภนฺเต, สมโณ สมณธมฺเม ฐิโต โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สมโณ อกฺโกสนฺตํ น ปจฺจกฺโกสติ, โรสนฺตํ น ปฏิโรสติ, ภณฺฑนฺตํ น ปฏิภณฺฑติ. เอวํ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สมโณ สมณธมฺเม ฐิโต โหตี’’ติ. ‘‘อฏฺฐิตํเยว มํ, ภนฺเต, สมณธมฺเม ชาติภูมกา อุปาสกา ปพฺพาเชสุํ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ.

«Entonces, brahmán Dhammika, Sakka, el señor de los dioses, realizó tal prodigio de poder psíquico que una fuerte tempestad de viento y lluvia sobrevino y volvió a levantar la higuera Suppatiṭṭha, y sus raíces quedaron firmes como antes. Del mismo modo, brahmán Dhammika, ¿acaso los devotos laicos de tu tierra natal te expulsaron de los siete monasterios de tu lugar de origen mientras estabas establecido en la conducta de un asceta (samaṇa-dhamma)?’. ‘¿Y cómo, Señor, un asceta está establecido en la conducta de un asceta?’. ‘Aquí, brahmán Dhammika, un asceta no insulta a quien le insulta, no molesta a quien le molesta y no agrede a quien le agrede. De esta manera, brahmán Dhammika, un asceta está establecido en la conducta de un asceta’. ‘Señor, ciertamente fue mientras yo no estaba establecido en la conducta de un asceta que los devotos laicos de mi tierra natal me expulsaron de los siete monasterios de mi lugar de origen’».

‘‘ภูตปุพฺพํ[Pg.326], พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุเนตฺโต นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. สุเนตฺตสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. สุเนตฺโต สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ น ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชึสุ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชึสุ.

«En el pasado, brahmán Dhammika, hubo un maestro llamado Sunetta, fundador de una doctrina, que estaba libre de deseos sensuales. Sunetta el maestro, brahmán Dhammika, tenía muchos cientos de discípulos. El maestro Sunetta enseñaba a sus discípulos la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma. Aquellos que, brahmán Dhammika, no sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Sunetta enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en los estados de privación, en un destino infeliz, en la perdición, en el infierno. Pero aquellos que, brahmán Dhammika, sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Sunetta enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en un buen destino, en el mundo celestial».

‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, มูคปกฺโข นาม สตฺถา อโหสิ…เป… อรเนมิ นาม สตฺถา อโหสิ… กุทฺทาลโก นาม สตฺถา อโหสิ… หตฺถิปาโล นาม สตฺถา อโหสิ… โชติปาโล นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. โชติปาลสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. โชติปาโล สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, โชติปาลสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ น ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชึสุ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, โชติปาลสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชึสุ.

«En el pasado, brahmán Dhammika, hubo un maestro llamado Mūgapakkha... un maestro llamado Aranemi... un maestro llamado Kuddālaka... un maestro llamado Hatthipāla... un maestro llamado Jotipāla, fundador de una doctrina, que estaba libre de deseos sensuales. Jotipāla el maestro, brahmán Dhammika, tenía muchos cientos de discípulos. El maestro Jotipāla enseñaba a sus discípulos la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma. Aquellos que, brahmán Dhammika, no sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Jotipāla enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en los estados de privación, en un destino infeliz, en la perdición, en el infierno. Pero aquellos que, brahmán Dhammika, sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Jotipāla enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en un buen destino, en el mundo celestial».

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, โย อิเม ฉ สตฺถาเร ติตฺถกเร กาเมสุ วีตราเค, อเนกสตปริวาเร สสาวกสงฺเฆ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกเสยฺย ปริภาเสยฺย, พหุํ โส อปุญฺญํ ปสเวยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘โย โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อิเม ฉ สตฺถาเร ติตฺถกเร กาเมสุ วีตราเค อเนกสตปริวาเร สสาวกสงฺเฆ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกเสยฺย ปริภาเสยฺย, พหุํ โส อปุญฺญํ ปสเวยฺย. โย เอกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ ปุคฺคลํ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกสติ ปริภาสติ, อยํ ตโต พหุตรํ อปุญฺญํ ปสวติ. ตํ กิสฺส เหตุ? นาหํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อิโต พหิทฺธา เอวรูปึ ขนฺตึ วทามิ, ยถามํ สพฺรหฺมจารีสุ. ตสฺมาติห, พฺราหฺมณ ธมฺมิก[Pg.327], เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘น โน สมสพฺรหฺมจารีสุ จิตฺตานิ ปทุฏฺฐานิ ภวิสฺสนฺตี’’’ติ. เอวญฺหิ เต, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สิกฺขิตพฺพนฺติ.

«¿Qué piensas, brahmán Dhammika? Aquel que, con mente corrompida, insultara o despreciara a estos seis maestros, fundadores de doctrinas, libres de deseos sensuales, que tenían cientos de seguidores con sus asambleas de discípulos, ¿no produciría mucho desmérito?». «Ciertamente así es, Señor». «Brahmán Dhammika, aquel que con mente corrompida insultara o despreciara a estos seis maestros, fundadores de doctrinas, libres de deseos sensuales y con cientos de seguidores, produciría mucho desmérito. Sin embargo, aquel que con mente corrompida insulta o desprecia a una sola persona consumada en la visión recta, produce un desmérito aún mayor. ¿Por qué razón? Porque, brahmán Dhammika, no declaro que exista tal tolerancia fuera de esta enseñanza como la que se tiene hacia los compañeros en la vida santa. Por lo tanto, brahmán Dhammika, así deben entrenarse: “Nuestras mentes no se corromperán contra nuestros compañeros en la vida santa”. Así es, brahmán Dhammika, como deben entrenarse».

‘‘สุเนตฺโต มูคปกฺโข จ, อรเนมิ จ พฺราหฺมโณ;

กุทฺทาลโก อหุ สตฺถา, หตฺถิปาโล จ มาณโว.

«Sunetta y Mūgapakkha, y el brahmán Aranemi; Kuddālaka fue un maestro, y también el joven Hatthipāla».

‘‘โชติปาโล จ โควินฺโท, อหุ สตฺตปุโรหิโต;

อหึสกา อตีตํเส, ฉ สตฺถาโร ยสสฺสิโน.

«Y Jotipāla el Govinda, quien fue el capellán de siete reyes; en el pasado, estos seis maestros de gran renombre fueron inofensivos».

‘‘นิรามคนฺธา กรุเณธิมุตฺตา, กามสํโยชนาติคา ;

กามราคํ วิราเชตฺวา, พฺรหฺมโลกูปคา อหุํ.

«Libres del aroma de la impureza, dedicados a la compasión, habiendo trascendido los grilletes de los placeres sensuales; habiendo disipado el deseo por los placeres, alcanzaron el mundo de Brahma».

‘‘อเหสุํ สาวกา เตสํ, อเนกานิ สตานิปิ;

นิรามคนฺธา กรุเณธิมุตฺตา, กามสํโยชนาติคา;

กามราคํ วิราเชตฺวา, พฺรหฺมโลกูปคา อหุํ.

«Sus discípulos también fueron muchos cientos; libres del aroma de la impureza, dedicados a la compasión, habiendo trascendido los grilletes de los placeres sensuales; habiendo disipado el deseo por los placeres, alcanzaron el mundo de Brahma».

‘‘เยเต อิสี พาหิรเก, วีตราเค สมาหิเต;

ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺโป, โย นโร ปริภาสติ;

พหุญฺจ โส ปสวติ, อปุญฺญํ ตาทิโส นโร.

«Aquel hombre que, con intenciones y mente corrompida, desprecia a estos sabios externos, libres de deseo y concentrados, tal hombre produce mucho desmérito».

‘‘โย เจกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ, ภิกฺขุํ พุทฺธสฺส สาวกํ;

ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺโป, โย นโร ปริภาสติ;

อยํ ตโต พหุตรํ, อปุญฺญํ ปสเว นโร.

«Y aquel hombre que, con intenciones y mente corrompida, desprecia a un solo monje consumado en la visión recta, un discípulo del Buddha; este hombre produce un desmérito aún mayor que el anterior».

‘‘น สาธุรูปํ อาสีเท, ทิฏฺฐิฏฺฐานปฺปหายินํ;

สตฺตโม ปุคฺคโล เอโส, อริยสงฺฆสฺส วุจฺจติ.

«Uno no debe ofender a quien posee la naturaleza de la virtud, que ha abandonado las bases de las visiones erróneas; este es llamado la séptima persona en la Noble Comunidad».

‘‘อวีตราโค กาเมสุ, ยสฺส ปญฺจินฺทฺริยา มุทู;

สทฺธา สติ จ วีริยํ, สมโถ จ วิปสฺสนา.

«Aquel que aún no está libre de deseos sensuales, pero cuyas cinco facultades son tiernas: la fe, la atención, la energía, la calma y la visión clara».

‘‘ตาทิสํ ภิกฺขุมาสชฺช, ปุพฺเพว อุปหญฺญติ;

อตฺตานํ อุปหนฺตฺวาน, ปจฺฉา อญฺญํ วิหึสติ.

«Al agredir a un monje de tal naturaleza, uno se daña a sí mismo primero; habiéndose dañado a sí mismo, después daña a los demás».

‘‘โย [Pg.328] จ รกฺขติ อตฺตานํ, รกฺขิโต ตสฺส พาหิโร;

ตสฺมา รกฺเขยฺย อตฺตานํ, อกฺขโต ปณฺฑิโต สทา’’ติ. ทฺวาทสมํ;

«Aquel que se protege a sí mismo, protege a los de afuera; por lo tanto, el sabio debe protegerse siempre a sí mismo sin dañarse». Duodécimo.

ธมฺมิกวคฺโค ปญฺจโม.

Quinto: El grupo de Dhammika.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este grupo es:

นาคมิคสาลา อิณํ, จุนฺทํ ทฺเว สนฺทิฏฺฐิกา ทุเว;

เขมอินฺทฺริย อานนฺท, ขตฺติยา อปฺปมาเทน ธมฺมิโกติ.

Nāga, Migasālā, Deuda (Iṇa), Cunda, dos sobre Lo Visible (Sandiṭṭhika), Khema, Facultades (Indriya), Ānanda, Guerreros (Khattiya), Diligencia (Appamāda) y Dhammika.

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

Finaliza el Primer Grupo de Cincuenta.

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

2. El Segundo Grupo de Cincuenta

๖. มหาวคฺโค

6. El Gran Grupo (Mahāvaggo)

๑. โสณสุตฺตํ

1. El Discurso sobre Soṇa (Soṇasuttaṃ)

๕๕. เอวํ, [Pg.329] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา โสโณ ราชคเห วิหรติ สีตวนสฺมึ. อถ โข อายสฺมโต โสณสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘เย โข เกจิ ภควโต สาวกา อารทฺธวีริยา วิหรนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร. อถ จ ปน เม น อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม กุเล โภคา, สกฺกา โภคา จ ภุญฺชิตุํ ปุญฺญานิ จ กาตุํ. ยํนูนาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา โภเค จ ภุญฺเชยฺยํ ปุญฺญานิ จ กเรยฺย’’นฺติ.

55. Así lo he oído. En una ocasión, el Bendito residía en Rājagaha, en la montaña del Pico del Buitre. En aquel tiempo, el venerable Soṇa residía en Rājagaha, en el Bosque Frío. Entonces, mientras el venerable Soṇa estaba en retiro solitario, surgió esta reflexión en su mente: «Entre los discípulos del Bendito que viven con energía diligente, yo soy uno de ellos. Sin embargo, mi mente no se ha liberado de las impurezas por medio del no-apego. Pero en mi familia existen riquezas; es posible disfrutar de las riquezas y realizar actos meritorios. ¿Qué tal si renuncio a la formación, regreso a la vida inferior, disfruto de las riquezas y realizo méritos?».

อถ โข ภควา อายสฺมโต โสณสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ โข – คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อนฺตรหิโต สีตวเน อายสฺมโต โสณสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. อายสฺมาปิ โข โสโณ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ โสณํ ภควา เอตทโวจ –

Entonces el Bendito, conociendo con su propia mente la reflexión de la mente del venerable Soṇa —tal como un hombre fuerte extendería su brazo contraído o contraería su brazo extendido—, desapareció del monte del Pico del Buitre y apareció frente al venerable Soṇa en el Bosque Frío. El Bendito se sentó en el asiento preparado. El venerable Soṇa, tras rendir homenaje al Bendito, se sentó a un lado. Una vez que el venerable Soṇa se hubo sentado a un lado, el Bendito le dijo lo siguiente:

‘‘นนุ เต, โสณ, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘เย โข เกจิ ภควโต สาวกา อารทฺธวีริยา วิหรนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร. อถ จ ปน เม น อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม กุเล โภคา, สกฺกา โภคา จ ภุญฺชิตุํ ปุญฺญานิ จ กาตุํ. ยํนูนาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา โภเค จ ภุญฺเชยฺยํ ปุญฺญานิ จ กเรยฺย’’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

«¿No es cierto, Soṇa, que mientras estabas en reclusión y retiro, surgió en tu mente este pensamiento: 'Entre todos los discípulos del Bienaventurado que viven con una energía constante, yo soy uno de ellos. Sin embargo, mi mente no se libera de los efluvios a través del desapego. En mi familia abundan las riquezas; es posible disfrutar de las riquezas y hacer méritos. ¿Qué tal si renuncio al entrenamiento, regreso a la vida inferior, disfruto de las riquezas y realizo obras meritorias?'?». «Así es, Señor».

‘‘ตํ [Pg.330] กึ มญฺญสิ, โสณ, กุสโล ตฺวํ ปุพฺเพ อคาริยภูโต วีณาย ตนฺติสฺสเร’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โสณ, ยทา เต วีณาย ตนฺติโย อจฺจายตา โหนฺติ, อปิ นุ เต วีณา ตสฺมึ สมเย สรวตี วา โหติ กมฺมญฺญา วา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

«¿Qué piensas, Soṇa? ¿No eras tú antes, cuando eras laico, experto en el sonido de las cuerdas del laúd?». «Sí, Señor». «¿Qué piensas, Soṇa? Cuando las cuerdas de tu laúd estaban demasiado tensas, ¿era tu laúd melodioso o apto para ser tocado en ese momento?». «Ciertamente no, Señor».

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โสณ, ยทา เต วีณาย ตนฺติโย อติสิถิลา โหนฺติ, อปิ นุ เต วีณา ตสฺมึ สมเย สรวตี วา โหติ กมฺมญฺญา วา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

«¿Qué piensas, Soṇa? Cuando las cuerdas de tu laúd estaban demasiado flojas, ¿era tu laúd melodioso o apto para ser tocado en ese momento?». «No, Señor».

‘‘ยทา ปน เต, โสณ, วีณาย ตนฺติโย น อจฺจายตา โหนฺติ นาติสิถิลา สเม คุเณ ปติฏฺฐิตา, อปิ นุ เต วีณา ตสฺมึ สมเย สรวตี วา โหติ กมฺมญฺญา วา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

«Pero cuando las cuerdas de tu laúd, Soṇa, no estaban ni demasiado tensas ni demasiado flojas, sino afinadas en un tono equilibrado, ¿era tu laúd melodioso o apto para ser tocado en ese momento?». «Sí, Señor».

‘‘เอวเมวํ โข, โสณ, อจฺจารทฺธวีริยํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺตติ, อติสิถิลวีริยํ โกสชฺชาย สํวตฺตติ. ตสฺมาติห ตฺวํ, โสณ, วีริยสมถํ อธิฏฺฐหํ, อินฺทฺริยานญฺจ สมตํ ปฏิวิชฺฌ, ตตฺถ จ นิมิตฺตํ คณฺหาหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา โสโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ โสณํ อิมินา โอวาเทน โอวทิตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ โข – สีตวเน อนฺตรหิโต คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ปาตุรโหสิ.

«Del mismo modo, Soṇa, un esfuerzo demasiado intenso conduce a la agitación, mientras que un esfuerzo demasiado débil conduce a la pereza. Por lo tanto, Soṇa, determina el equilibrio de tu esfuerzo, comprende la armonía de las facultades espirituales y allí toma tu objeto de meditación». «Así sea, Señor», respondió el venerable Soṇa al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, después de haber instruido al venerable Soṇa con esta enseñanza —tal como un hombre fuerte extendería su brazo encogido o encogería su brazo extendido— desapareció del bosque Sītavana y apareció en la montaña Gijjakūṭa.

อถ โข อายสฺมา โสโณ อปเรน สมเยน วีริยสมถํ อธิฏฺฐาสิ, อินฺทฺริยานญฺจ สมตํ ปฏิวิชฺฌิ, ตตฺถ จ นิมิตฺตํ อคฺคเหสิ. อถ โข อายสฺมา โสโณ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา โสโณ อรหตํ อโหสิ.

Luego, el venerable Soṇa, en otra ocasión, determinó el equilibrio de su esfuerzo, comprendió la armonía de las facultades espirituales y allí tomó su objeto de meditación. Entonces el venerable Soṇa, viviendo solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, en poco tiempo alcanzó por sí mismo mediante el conocimiento directo, realizó y permaneció en esa meta insuperable de la vida santa, por la cual los hijos de buena familia abandonan rectamente el hogar por la vida sin hogar. Comprendió: «El nacimiento se ha extinguido, se ha vivido la vida santa, se ha hecho lo que debía hacerse, no hay nada más por delante para este estado». Y el venerable Soṇa se convirtió en uno de los Arahants.

อถ โข อายสฺมโต โสณสฺส อรหตฺตปฺปตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺยํ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สนฺติเก อญฺญํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา โสโณ เยน ภควา [Pg.331] เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา โสโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Entonces, al venerable Soṇa, habiendo alcanzado el estado de Arahant, se le ocurrió este pensamiento: «¿Qué tal si me acerco a donde está el Bienaventurado y, habiéndome acercado, declaro mi realización final en presencia del Bienaventurado?». Entonces el venerable Soṇa se acercó al Bienaventurado; tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Soṇa dijo al Bienaventurado:

‘‘โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, โส ฉ ฐานานิ อธิมุตฺโต โหติ – เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ, ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ, อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ, ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ, อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ, อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ.

«Señor, aquel monje que es un Arahant, cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa, que ha cumplido su deber, que ha dejado la carga, que ha alcanzado su propia meta, que ha destruido por completo los grilletes de la existencia y que está liberado mediante el conocimiento correcto, él está inclinado a seis estados: está inclinado al renunciamiento, está inclinado a la reclusión, está inclinado a la no malevolencia, está inclinado a la extinción del deseo, está inclinado a la extinción del apego y está inclinado a la ausencia de confusión».

‘‘สิยา โข ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส อายสฺมโต เอวมสฺส – ‘เกวลํสทฺธามตฺตกํ นูน อยมายสฺมา นิสฺสาย เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต’ติ. น โข ปเนตํ, ภนฺเต, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ขีณาสโว, ภนฺเต, ภิกฺขุ วุสิตวา กตกรณีโย กรณียํ อตฺตโน อสมนุปสฺสนฺโต กตสฺส วา ปฏิจยํ ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ.

«Podría ser, Señor, que algún monje piense de otro: 'Ciertamente, este venerable está inclinado al renunciamiento basándose meramente en la fe'. Pero no debe verse así, Señor. Un monje cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa y ha cumplido su deber, al no ver ya nada más por hacer para sí mismo ni nada que añadir a lo hecho, está inclinado al renunciamiento debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño».

‘‘สิยา โข ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส อายสฺมโต เอวมสฺส – ‘ลาภสกฺการสิโลกํ นูน อยมายสฺมา นิกามยมาโน ปวิเวกาธิมุตฺโต’ติ. น โข ปเนตํ, ภนฺเต, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ขีณาสโว, ภนฺเต, ภิกฺขุ วุสิตวา กตกรณีโย กรณียํ อตฺตโน อสมนุปสฺสนฺโต กตสฺส วา ปฏิจยํ ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ.

«Podría ser, Señor, que algún monje piense de otro: 'Ciertamente, este venerable está inclinado a la reclusión porque desea ganancias, honores y fama'. Pero no debe verse así, Señor. Un monje cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa y ha cumplido su deber, al no ver ya nada más por hacer para sí mismo ni nada que añadir a lo hecho, está inclinado a la reclusión debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño».

‘‘สิยา โข ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส อายสฺมโต เอวมสฺส – ‘สีลพฺพตปรามาสํ นูน อยมายสฺมา สารโต ปจฺจาคจฺฉนฺโต อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต’ติ. น โข ปเนตํ, ภนฺเต, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ขีณาสโว, ภนฺเต, ภิกฺขุ วุสิตวา กตกรณีโย กรณียํ อตฺตโน อสมนุปสฺสนฺโต กตสฺส วา ปฏิจยํ ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ.

«Podría ser, Señor, que algún monje piense de otro: 'Ciertamente, este venerable está inclinado a la no malevolencia porque considera los ritos y rituales como lo esencial'. Pero no debe verse así, Señor. Un monje cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa y ha cumplido su deber, al no ver ya nada más por hacer para sí mismo ni nada que añadir a lo hecho, está inclinado a la no malevolencia debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño».

‘‘ขยา [Pg.332] ราคสฺส วีตราคตฺตา ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ.

«Debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia, está inclinado a la extinción del deseo; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio, está inclinado a la extinción del deseo; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño, está inclinado a la extinción del deseo».

‘‘ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ.

«Debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia, está inclinado a la extinción del apego; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio, está inclinado a la extinción del apego; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño, está inclinado a la extinción del apego».

‘‘ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ.

«Debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia, está inclinado a la ausencia de confusión; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio, está inclinado a la ausencia de confusión; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño, está inclinado a la ausencia de confusión».

‘‘เอวํ สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส, ภนฺเต, ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสติ. ภุสา เจปิ โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา… มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา มนสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสติ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, เสโล ปพฺพโต อจฺฉิทฺโท อสุสิโร เอกคฺฆโน. อถ ปุรตฺถิมาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย, อถ ปจฺฉิมาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ…เป… อถ อุตฺตราย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ… อถ ทกฺขิณาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เอวํ สมฺมาวิมุตฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสติ. ภุสา เจปิ โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา… มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา มนสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสตี’’ติ.

“Venerable señor, para un monje cuya mente está así correctamente liberada, aunque formas extremadamente intensas percibidas por el ojo entren en el campo visual, estas no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición. Aunque sonidos extremadamente intensos percibidos por el oído... olores percibidos por la nariz... sabores percibidos por la lengua... contactos percibidos por el cuerpo... fenómenos percibidos por la mente entren en el alcance de la mente, estos no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición. Venerable señor, así como una montaña de piedra sólida, sin grietas, sin huecos, maciza, no se sacudiría, ni se conmovería, ni temblaría aunque viniera una fuerte tormenta desde el este; ni si viniera una fuerte tormenta desde el oeste... desde el norte... o desde el sur; del mismo modo, venerable señor, para un monje cuya mente está así correctamente liberada, aunque formas extremadamente intensas percibidas por el ojo entren en el campo visual, estas no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición. Aunque sonidos... olores... sabores... contactos... fenómenos percibidos por la mente entren en el alcance de la mente, estos no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición”.

‘‘เนกฺขมฺมํ [Pg.333] อธิมุตฺตสฺส, ปวิเวกญฺจ เจตโส;

อพฺยาปชฺชาธิมุตฺตสฺส, อุปาทานกฺขยสฺส จ.

“Para aquel que está dedicado a la renuncia y a la reclusión de la mente; para aquel dedicado a la ausencia de malevolencia y al cese del apego;

‘‘ตณฺหากฺขยาธิมุตฺตสฺส, อสมฺโมหญฺจ เจตโส;

ทิสฺวา อายตนุปฺปาทํ, สมฺมา จิตฺตํ วิมุจฺจติ.

para aquel dedicado al cese de la avidez y a la ausencia de confusión de la mente; habiendo visto el surgimiento de las bases sensoriales, la mente se libera correctamente.

‘‘ตสฺส สมฺมา วิมุตฺตสฺส, สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน;

กตสฺส ปฏิจโย นตฺถิ, กรณียํ น วิชฺชติ.

Para ese monje de mente pacífica y correctamente liberada, no hay acumulación de lo que ha sido hecho, ni queda nada por hacer.

‘‘เสโล ยถา เอกคฺฆโน, วาเตน น สมีรติ;

เอวํ รูปา รสา สทฺทา, คนฺธา ผสฺสา จ เกวลา.

Así como una roca sólida no es movida por el viento, del mismo modo, las formas, los sabores, los sonidos, los olores y todos los contactos,

‘‘อิฏฺฐา ธมฺมา อนิฏฺฐา จ, นปฺปเวเธนฺติ ตาทิโน;

ฐิตํ จิตฺตํ วิปฺปมุตฺตํ, วยญฺจสฺสานุปสฺสตี’’ติ. ปฐมํ;

ya sean fenómenos deseables o indeseables, no conmueven a quien es tal. Su mente es firme y está liberada, y observa su desaparición”. Primero.

๒. ผคฺคุนสุตฺตํ

2. Discurso a Phagguna

๕๖. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ผคฺคุโน อาพาธิโก โหติ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ผคฺคุโน อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เยนายสฺมา ผคฺคุโน เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา ผคฺคุโน เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข อายสฺมา ผคฺคุโน ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน มญฺจเก สมโธสิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ ผคฺคุนํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, ผคฺคุน, มา ตฺวํ มญฺจเก สมโธสิ. สนฺติมานิ อาสนานิ ปเรหิ ปญฺญตฺตานิ, ตตฺถาหํ นิสีทิสฺสามี’’ติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ ผคฺคุนํ เอตทโวจ –

56. En aquella ocasión, el venerable Phagguna estaba enfermo, sufriendo, gravemente afligido. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: “Venerable señor, el venerable Phagguna está enfermo, sufriendo, gravemente afligido. Sería bueno, venerable señor, que el Bienaventurado se acercara a donde está el venerable Phagguna por compasión”. El Bienaventurado aceptó en silencio. Entonces, al atardecer, el Bienaventurado salió de su retiro solitario y se dirigió a donde estaba el venerable Phagguna. El venerable Phagguna vio al Bienaventurado acercarse desde lejos y, al verlo, intentó incorporarse en su lecho. Entonces el Bienaventurado le dijo al venerable Phagguna: “Basta, Phagguna, no te incorpores en el lecho. Hay asientos preparados por otros, allí me sentaré”. El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado le dijo al venerable Phagguna:

‘‘กจฺจิ เต, ผคฺคุน, ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ? กจฺจิ เต ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ, โน อภิกฺกมนฺติ; ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน อภิกฺกโม’’ติ? ‘‘น เม, ภนฺเต[Pg.334], ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม.

“¿Es acaso soportable para ti, Phagguna? ¿Es tolerable? ¿Disminuyen tus dolores físicos y no aumentan? ¿Se percibe su disminución y no su aumento?”. “Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, พลวา ปุริโส ติณฺเหน สิขเรน มุทฺธนิ อภิมตฺเถยฺย ; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺตา วาตา มุทฺธนิ อูหนนฺติ. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม.

Venerable señor, así como un hombre fuerte podría taladrar la cabeza con un punzón afilado, del mismo modo, venerable señor, vientos intensos azotan mi cabeza. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, พลวา ปุริโส ทฬฺเหน วรตฺตกฺขณฺเฑน สีสเวฐนํ ทเทยฺย; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺตา สีเส สีสเวทนา. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม.

Venerable señor, así como un hombre fuerte podría ceñir la cabeza con una correa de cuero firme, del mismo modo, venerable señor, siento dolores intensos en la cabeza. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ทกฺโข โคฆาตโก วา โคฆาตกนฺเตวาสี วา ติณฺเหน โควิกนฺตเนน กุจฺฉึ ปริกนฺเตยฺย; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺตา วาตา กุจฺฉึ ปริกนฺตนฺติ. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม.

Venerable señor, así como un hábil carnicero o su aprendiz podría tajar el vientre con un afilado cuchillo de carnicero, del mismo modo, venerable señor, vientos intensos tajan mi vientre. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ทฺเว พลวนฺโต ปุริสา ทุพฺพลตรํ ปุริสํ นานาพาหาสุ คเหตฺวา องฺคารกาสุยา สนฺตาเปยฺยุํ สมฺปริตาเปยฺยุํ; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺโต กายสฺมึ ฑาโห. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม’’ติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ ผคฺคุนํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

Venerable señor, así como dos hombres fuertes, habiendo agarrado a un hombre más débil por los brazos, lo asaran y lo atormentaran sobre una fosa de brasas, del mismo modo, venerable señor, siento un calor intenso en mi cuerpo. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución”. Entonces el Bienaventurado, habiendo instruido, exhortado, animado y regocijado al venerable Phagguna con un discurso sobre el Dhamma, se levantó de su asiento y se marchó.

อถ โข อายสฺมา ผคฺคุโน อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต กาลมกาสิ. ตมฺหิ จสฺส สมเย มรณกาเล อินฺทฺริยานิ วิปฺปสีทึสุ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ผคฺคุโน อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต [Pg.335] กาลมกาสิ. ตมฺหิ จสฺส สมเย มรณกาเล อินฺทฺริยานิ วิปฺปสีทึสู’’ติ.

Entonces el venerable Phagguna murió poco después de que el Bienaventurado se marchara. En ese momento, en el momento de su muerte, sus facultades estaban extraordinariamente serenas. Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: 'Señor, el venerable Phagguna ha muerto poco después de que el Bienaventurado se marchara. En ese momento, en el momento de su muerte, sus facultades estaban extraordinariamente serenas'.

‘‘กึ หานนฺท, ผคฺคุนสฺส ภิกฺขุโน อินฺทฺริยานิ น วิปฺปสีทิสฺสนฺติ! ผคฺคุนสฺส, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ อโหสิ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ.

'¿Por qué, Ānanda, no habrían de estar extraordinariamente serenas las facultades del monje Phagguna? Ānanda, la mente del monje Phagguna no estaba liberada de los cinco grilletes inferiores. Sin embargo, al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se liberó de los cinco grilletes inferiores'.

‘‘ฉยิเม, อานนฺท, อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน อตฺถุปปริกฺขาย. กตเม ฉ? อิธานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ปฐโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน.

'Hay estos seis beneficios, Ānanda, de escuchar el Dhamma en el momento oportuno y de examinar el significado en el momento oportuno. ¿Cuáles son los seis? Aquí, Ānanda, la mente de un monje no está liberada de los cinco grilletes inferiores. En el momento de su muerte, él tiene la oportunidad de ver al Tathāgata. El Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio, bueno en el medio y bueno en el final, con el significado y el fraseo correctos; le proclama la vida santa, completamente perfecta y pura. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera de los cinco grilletes inferiores. Este, Ānanda, es el primer beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, อปิ จ โข ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคตสาวโก ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ทุติโย อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน.

'Además, Ānanda, la mente de un monje no está liberada de los cinco grilletes inferiores. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata, pero tiene la oportunidad de ver a un discípulo del Tathāgata. El discípulo del Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio, bueno en el medio y bueno en el final, con el significado y el fraseo correctos; le proclama la vida santa, completamente perfecta y pura. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera de los cinco grilletes inferiores. Este, Ānanda, es el segundo beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, นปิ ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย; อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ตสฺส ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ [Pg.336] ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต มนสานุเปกฺขโต ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ตติโย อานิสํโส กาเลน อตฺถุปปริกฺขาย.

'Además, Ānanda, la mente de un monje no está liberada de los cinco grilletes inferiores. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata ni a un discípulo del Tathāgata; pero reflexiona en su mente, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó. Mientras reflexiona, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó, su mente se libera de los cinco grilletes inferiores. Este, Ānanda, es el tercer beneficio de examinar el significado en el momento oportuno'.

‘‘อิธานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, อนุตฺตเร จ โข อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อนุตฺตเร อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, จตุตฺโถ อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน.

'Aquí, Ānanda, la mente de un monje está liberada de los cinco grilletes inferiores, pero su mente aún no está liberada en la destrucción suprema de las adquisiciones. En el momento de su muerte, él tiene la oportunidad de ver al Tathāgata. El Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio, bueno en el medio y bueno en el final... y le proclama la vida santa. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera en la destrucción suprema de las adquisiciones. Este, Ānanda, es el cuarto beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, อนุตฺตเร จ โข อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, อปิ จ โข ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคตสาวโก ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อนุตฺตเร อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ปญฺจโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน.

'Además, Ānanda, la mente de un monje está liberada de los cinco grilletes inferiores, pero su mente aún no está liberada en la destrucción suprema de las adquisiciones. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata, pero tiene la oportunidad de ver a un discípulo del Tathāgata. El discípulo del Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio... y le proclama la vida santa, purísima. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera en la destrucción suprema de las adquisiciones. Este, Ānanda, es el quinto beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'.

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, อนุตฺตเร จ โข อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, นปิ ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย; อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ตสฺส ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต มนสานุเปกฺขโต อนุตฺตเร อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ฉฏฺโฐ อานิสํโส กาเลน อตฺถุปปริกฺขาย. อิเม โข, อานนฺท, ฉ อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน อตฺถุปปริกฺขายา’’ติ. ทุติยํ.

'Además, Ānanda, la mente de un monje está liberada de los cinco grilletes inferiores, pero su mente aún no está liberada en la destrucción suprema de las adquisiciones. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata ni a un discípulo del Tathāgata; pero reflexiona en su mente, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó. Mientras reflexiona, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó, su mente se libera en la destrucción suprema de las adquisiciones. Este, Ānanda, es el sexto beneficio de examinar el significado en el momento oportuno. Estos son, Ānanda, los seis beneficios de escuchar el Dhamma en el momento oportuno y de examinar el significado en el momento oportuno'. Segundo.

๓. ฉฬภิชาติสุตฺตํ

3. Discurso sobre las Seis Clases de Nacimiento

๕๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ [Pg.337] อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปูรเณน, ภนฺเต, กสฺสเปน ฉฬภิชาติโย ปญฺญตฺตา – กณฺหาภิชาติ ปญฺญตฺตา, นีลาภิชาติ ปญฺญตฺตา, โลหิตาภิชาติ ปญฺญตฺตา, หลิทฺทาภิชาติ ปญฺญตฺตา, สุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา, ปรมสุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา.

57. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rajagaha, en el Monte de los Buitres. Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: 'Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado seis clases de nacimiento: la clase negra, la clase azul, la clase roja, la clase amarilla, la clase blanca y la clase blanca suprema'.

‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน กณฺหาภิชาติ ปญฺญตฺตา, โอรพฺภิกา สูกริกา สากุณิกา มาควิกา ลุทฺทา มจฺฉฆาตกา โจรา โจรฆาตกา พนฺธนาคาริกา เย วา ปนญฺเญปิ เกจิ กุรูรกมฺมนฺตา.

'Sobre esto, Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado como clase negra a los matarifes de ovejas, de cerdos, de aves, a los cazadores de animales salvajes, a los cazadores crueles, a los pescadores, a los ladrones, a los verdugos de ladrones, a los carceleros y a cualquier otro que realice oficios crueles'.

‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน นีลาภิชาติ ปญฺญตฺตา, ภิกฺขู กณฺฏกวุตฺติกา เย วา ปนญฺเญปิ เกจิ กมฺมวาทา กฺริยวาทา.

'Sobre esto, Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado como clase azul a los monjes que viven una vida de espinas (lujuriosos), y a cualquier otro que enseñe la doctrina de la acción y la eficacia de la acción'.

‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน โลหิตาภิชาติ ปญฺญตฺตา, นิคณฺฐา เอกสาฏกา.

'Sobre esto, Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado como clase roja a los Nigaṇṭhas que visten una sola prenda'.

‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน หลิทฺทาภิชาติ ปญฺญตฺตา, คิหี โอทาตวสนา อเจลกสาวกา.

“En esto, venerable señor, Pūrana Kassapa ha designado la clase amarilla: los laicos vestidos de blanco que son discípulos de los ascetas desnudos.”

‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน สุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา, อาชีวกา อาชีวกินิโย.

“En esto, venerable señor, Pūrana Kassapa ha designado la clase blanca: los Ājīvakas y las Ājīvakinīs.”

‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน ปรมสุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา, นนฺโท วจฺโฉ กิโส สํกิจฺโจ มกฺขลิ โคสาโล. ปูรเณน, ภนฺเต, กสฺสเปน อิมา ฉฬภิชาติโย ปญฺญตฺตา’’ติ.

“En esto, venerable señor, Pūrana Kassapa ha designado la clase supremamente blanca: Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca y Makkhali Gosāla. Venerable señor, estas son las seis clases de nacimiento designadas por Pūrana Kassapa”.

‘‘กึ ปนานนฺท, ปูรณสฺส กสฺสปสฺส สพฺโพ โลโก เอตทพฺภนุชานาติ อิมา ฉฬภิชาติโย ปญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, ปุริโส ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก, ตสฺส อกามกสฺส พิลํ โอลคฺเคยฺยุํ – ‘อิทํ เต, อมฺโภ ปุริส, มํสญฺจ ขาทิตพฺพํ, มูลญฺจ อนุปฺปทาตพฺพ’นฺติ. เอวเมวํ โข, อานนฺท, ปูรเณน กสฺสเปน อปฺปฏิญฺญาย เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อิมา ฉฬภิชาติโย ปญฺญตฺตา, ยถา ตํ พาเลน อพฺยตฺเตน อเขตฺตญฺญุนา อกุสเลน.

“¿Pero qué piensas, Ānanda? ¿Acaso todo el mundo consiente que Pūrana Kassapa designe estas seis clases de nacimiento? —No, señor. —Es, Ānanda, como si a un hombre pobre, sin posesiones ni riquezas, le impusieran una porción de carne contra su voluntad, diciéndole: '¡Eh, hombre! Debes comer esta carne y pagar su precio'. De la misma manera, Ānanda, Pūrana Kassapa ha designado estas seis clases de nacimiento para estos ascetas y brahmanes sin su consentimiento, tal como lo haría un hombre necio, incompetente, ignorante de la realidad y carente de habilidad.”

‘‘อหํ โข ปนานนฺท, ฉฬภิชาติโย ปญฺญาเปมิ. ตํ สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘กตมา จานนฺท, ฉฬภิชาติโย[Pg.338]? อิธานนฺท, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ.

“Sin embargo, Ānanda, yo mismo designo seis clases de nacimiento. Escucha y presta mucha atención; hablaré. —Así sea, señor —respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ¿Y cuáles, Ānanda, son las seis clases de nacimiento? Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado oscuro. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado brillante. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado oscuro. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado brillante. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento brillante alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante.”

‘‘กถญฺจานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล วา เนสาทกุเล วา เวนกุเล วา รถการกุเล วา ปุกฺกุสกุเล วา, ทลิทฺเท อปฺปนฺนปานโภชเน กสิรวุตฺติเก, ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภติ. โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก พวฺหาพาโธ กาโณ วา กุณี วา ขญฺโช วา ปกฺขหโต วา, น ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ.

“¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado oscuro? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia baja: ya sea en una familia de recolectores de basura, de cazadores, de tejedores de juncos, de fabricantes de carruajes o de barrenderos; nace en una familia pobre, con poca comida y bebida, donde se vive con dificultad y apenas se consigue alimento y vestido. Además, es deforme, desagradable a la vista, bajo de estatura, muy enfermizo, o bien es ciego, manco, cojo o paralítico; no obtiene comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, perfumes, ungüentos, ni cama, vivienda o iluminación. Esta persona comete malas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber cometido malas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento oscuro produce un estado oscuro.”

‘‘กถญฺจานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล วา…เป… เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน สุจริตํ จรติ, วาจาย สุจริตํ จรติ, มนสา สุจริตํ จรติ. โส กาเยน สุจริตํ จริตฺวา, วาจาย สุจริตํ จริตฺวา, มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ.

“¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado brillante? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia baja... [como antes]... ni cama, vivienda o iluminación. Pero esta persona realiza buenas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber realizado buenas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un buen destino, en un mundo celestial. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento oscuro produce un estado brillante.”

‘‘กถญฺจานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล [Pg.339] วา…เป… โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก. โส เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ, จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต, สตฺต โพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. เอวํ โข, อานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ.

“¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia baja... [como antes]... y es deforme, desagradable a la vista y de baja estatura. Sin embargo, se afeita el cabello y la barba, se viste con túnicas color azafrán y parte del hogar hacia la vida sin hogar. Habiéndose ordenado de este modo, abandona los cinco obstáculos, esas impurezas de la mente que debilitan la sabiduría, establece firmemente su mente en los cuatro fundamentos de la atención plena y, habiendo desarrollado los siete factores de la iluminación tal como son, alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento oscuro alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante.”

‘‘กถญฺจานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา, อฑฺเฒ มหทฺธเน มหาโภเค ปหูตชาตรูปรชเต ปหูตวิตฺตูปกรเณ ปหูตธนธญฺเญ. โส จ โหติ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ.

“¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado oscuro? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia de clase alta: ya sea en una familia de nobles guerreros, de brahmanes o de jefes de hogar, ricos, con grandes riquezas y posesiones, con abundante oro y plata, con copiosos bienes y recursos, con mucho grano y tesoros. Además, es bien parecido, hermoso, agradable y posee una belleza excepcional; obtiene fácilmente comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, perfumes, ungüentos, cama, vivienda e iluminación. Sin embargo, esta persona comete malas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber cometido malas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento brillante produce un estado oscuro.”

‘‘กถญฺจานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล วา…เป… เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน สุจริตํ จรติ, วาจาย สุจริตํ จรติ, มนสา สุจริตํ จรติ. โส กาเยน สุจริตํ จริตฺวา, วาจาย สุจริตํ จริตฺวา, มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ.

“¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado brillante? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia de clase alta... [como antes]... cama, vivienda e iluminación. Esta persona realiza buenas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber realizado buenas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un buen destino, en un mundo celestial. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento brillante produce un estado brillante.”

‘‘กถญฺจานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล [Pg.340] วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา, อฑฺเฒ มหทฺธเน มหาโภเค ปหูตชาตรูปรชเต ปหูตวิตฺตูปกรเณ ปหูตธนธญฺเญ. โส จ โหติ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ, จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต, สตฺต โพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. เอวํ โข, อานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. อิมา โข, อานนฺท, ฉฬภิชาติโย’’ติ. ตติยํ.

¿Y cómo, Ānanda, un ser de linaje puro, siendo tal, alcanza el Nibbāna que no es ni oscuro ni puro? Aquí, Ānanda, cierta persona nace en una familia noble —ya sea en una familia de guerreros, de brahmanes o de jefes de hogar—, en una familia rica, de gran fortuna, de grandes posesiones, con abundante oro y plata, abundantes bienes y medios, y abundante riqueza y granos. Además, es hermoso, atractivo, agradable a la vista, poseedor de una belleza de cutis suprema; y obtiene con facilidad alimentos, bebidas, vestiduras, vehículos, guirnaldas, perfumes, ungüentos, lechos, morada e iluminación. Él, afeitándose el cabello y la barba y vistiéndose con mantos de color ocre, sale del hogar hacia la vida sin hogar. Habiendo renunciado así, abandona los cinco obstáculos que corrompen la mente y debilitan la sabiduría y, con la mente bien establecida en los cuatro fundamentos de la atención plena, tras haber desarrollado los siete factores de iluminación tal como son, alcanza el Nibbāna que no es oscuro ni puro. Así es, Ānanda, como un ser de linaje puro alcanza el Nibbāna que no es oscuro ni puro. Estas son, Ānanda, las seis clases de linaje. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado.

๔. อาสวสุตฺตํ

4. Sutta de los Influjos

๕๘. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

58. Monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de ser saludado con las manos juntas, un campo de méritos insuperable para el mundo.

กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เย อาสวา สํวรา ปหาตพฺพา เต สํวเรน ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา ปฏิเสวนา ปหาตพฺพา เต ปฏิเสวนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา อธิวาสนา ปหาตพฺพา เต อธิวาสนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา ปริวชฺชนา ปหาตพฺพา เต ปริวชฺชนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา วิโนทนา ปหาตพฺพา เต วิโนทนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา ภาวนา ปหาตพฺพา เต ภาวนาย ปหีนา โหนฺติ.

¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, los influjos que un monje debe abandonar mediante la restricción, son abandonados mediante la restricción; los influjos que deben abandonarse mediante el uso, son abandonados mediante el uso; los influjos que deben abandonarse mediante la resistencia, son abandonados mediante la resistencia; los influjos que deben abandonarse mediante la evitación, son abandonados mediante la evitación; los influjos que deben abandonarse mediante la eliminación, son abandonados mediante la eliminación; y los influjos que deben abandonarse mediante el desarrollo, son abandonados mediante el desarrollo.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา สํวรา ปหาตพฺพา เย สํวเรน ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส จกฺขุนฺทฺริยสํวรสํวุโต วิหรติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, จกฺขุนฺทฺริยสํวรํ อสํวุตสฺส วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, จกฺขุนฺทฺริยสํวรํ สํวุตสฺส วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ปฏิสงฺขา โยนิโส โสตินฺทฺริย…เป… ฆานินฺทฺริย… ชิวฺหินฺทฺริย… กายินฺทฺริย… มนินฺทฺริยสํวรสํวุโต [Pg.341] วิหรติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, มนินฺทฺริยสํวรํ อสํวุตสฺส วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มนินฺทฺริยสํวรํ สํวุตสฺส วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา สํวรา ปหาตพฺพา เย สํวเรน ปหีนา โหนฺติ.

¿Y cuáles son, monjes, los influjos que deben abandonarse mediante la restricción y que son abandonados mediante la restricción? Aquí, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, mora restringido con la restricción de la facultad del ojo. Pues si morara sin restringir la facultad del ojo, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al morar restringido con la facultad del ojo, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Reflexionando sabiamente, mora restringido con la facultad del oído... de la nariz... de la lengua... del cuerpo... de la mente. Pues si morara sin restringir la facultad de la mente, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al morar restringido con la facultad de la mente, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Estos, monjes, se llaman influjos que deben abandonarse mediante la restricción y que son abandonados mediante la restricción.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา ปฏิเสวนา ปหาตพฺพา เย ปฏิเสวนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส จีวรํ ปฏิเสวติ – ‘ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว หิริโกปีนปฏิจฺฉาทนตฺถํ’. ปฏิสงฺขา โยนิโส ปิณฺฑปาตํ ปฏิเสวติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย, วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จ’. ปฏิสงฺขา โยนิโส เสนาสนํ ปฏิเสวติ – ‘ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว อุตุปริสฺสยวิโนทนปฏิสลฺลานารามตฺถํ’. ปฏิสงฺขา โยนิโส คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปฏิเสวติ – ‘ยาวเทว อุปฺปนฺนานํ เวยฺยาพาธิกานํ เวทนานํ ปฏิฆาตาย, อพฺยาพชฺฌปรมตายา’ติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อปฺปฏิเสวโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, ปฏิเสวโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา ปฏิเสวนา ปหาตพฺพา เย ปฏิเสวนาย ปหีนา โหนฺติ.

¿Y cuáles son, monjes, los influjos que deben abandonarse mediante el uso y que son abandonados mediante el uso? Aquí, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, usa el manto solo para protegerse del frío, para protegerse del calor, para protegerse del contacto de tábanos, mosquitos, viento, sol y reptiles, y solo con el propósito de cubrir las partes pudendas. Reflexionando sabiamente, usa el alimento de limosna no para el juego, ni por orgullo, ni por embellecimiento, ni por adorno, sino solo para el mantenimiento y sustento de este cuerpo, para evitar el daño y para apoyar la vida santa, pensando: 'Así eliminaré la antigua sensación de hambre y no permitiré que surja una nueva sensación; así tendré sustento, estaré libre de reproches y viviré en bienestar'. Reflexionando sabiamente, usa la morada solo para protegerse del frío, para protegerse del calor, para protegerse del contacto de tábanos, mosquitos, viento, sol y reptiles, y solo con el propósito de disipar los peligros de las estaciones y para disfrutar del retiro. Reflexionando sabiamente, usa los requisitos medicinales para los enfermos solo para eliminar las sensaciones de dolor surgidas por la enfermedad y para el bienestar supremo. Pues si no usara estas cosas, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al usarlas, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Estos, monjes, se llaman influjos que deben abandonarse mediante el uso y que son abandonados mediante el uso.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา อธิวาสนา ปหาตพฺพา เย อธิวาสนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส ขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส, ชิฆจฺฉาย, ปิปาสาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ, ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสกชาติโก โหติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว[Pg.342], อนธิวาสโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อธิวาสโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา อธิวาสนา ปหาตพฺพา เย อธิวาสนาย ปหีนา โหนฺติ.

¿Y cuáles son, monjes, los influjos que deben abandonarse mediante la resistencia y que son abandonados mediante la resistencia? Aquí, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, es capaz de resistir el frío, el calor, el hambre, la sed, el contacto de tábanos, mosquitos, viento, sol y reptiles; es capaz de resistir las palabras mal dichas y mal recibidas, y tiene la naturaleza de soportar las sensaciones corporales surgidas que son dolorosas, agudas, ásperas, punzantes, desagradables, penosas y que amenazan la vida. Pues si no las resistiera, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al resistirlas, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Estos, monjes, se llaman influjos que deben abandonarse mediante la resistencia y que son abandonados mediante la resistencia.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา ปริวชฺชนา ปหาตพฺพา เย ปริวชฺชนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส จณฺฑํ หตฺถึ ปริวชฺเชติ, จณฺฑํ อสฺสํ ปริวชฺเชติ, จณฺฑํ โคณํ ปริวชฺเชติ, จณฺฑํ กุกฺกุรํ ปริวชฺเชติ, อหึ ขาณุํ กณฺฏกฏฺฐานํ โสพฺภํ ปปาตํ จนฺทนิกํ โอฬิคลฺลํ, ยถารูเป อนาสเน นิสินฺนํ, ยถารูเป อโคจเร จรนฺตํ, ยถารูเป ปาปเก มิตฺเต ภชนฺตํ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี ปาปเกสุ ฐาเนสุ โอกปฺเปยฺยุํ, โส ตญฺจ อนาสนํ ตญฺจ อโคจรํ เต จ ปาปเก มิตฺเต ปฏิสงฺขา โยนิโส ปริวชฺเชติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อปริวชฺชยโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, ปริวชฺชยโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา ปริวชฺชนา ปหาตพฺพา เย ปริวชฺชนาย ปหีนา โหนฺติ.

¿Y cuáles, monjes, son los asavas que deben ser abandonados mediante la evitación, los cuales son abandonados por aquel que los evita? En esto, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, evita un elefante feroz, evita un caballo feroz, evita un toro feroz, evita un perro feroz, una serpiente, un tocón, un terreno espinoso, un foso, un precipicio, una fosa séptica y una alcantarilla. Reflexionando sabiamente, evita aquellos tipos de asientos inapropiados, aquellos tipos de lugares de estancia no aptos y aquellos tipos de malos amigos por los cuales sus sabios compañeros en la vida santa sospecharían que ha caído en estados pecaminosos. Porque, monjes, si él no evitara estas cosas, surgirían en él asavas de aflicción y tormento; pero al evitarlas, tales asavas de aflicción y tormento no surgen. Estos, monjes, se llaman los asavas que deben ser abandonados mediante la evitación, los cuales son abandonados por aquel que los evita.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา วิโนทนา ปหาตพฺพา เย วิโนทนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, ปฏิสงฺขา โยนิโส อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อวิโนทยโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, วิโนทยโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา วิโนทนา ปหาตพฺพา เย วิโนทนาย ปหีนา โหนฺติ.

¿Y cuáles, monjes, son los asavas que deben ser abandonados mediante la eliminación, los cuales son abandonados por aquel que los elimina? En esto, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, no tolera un pensamiento sensual que ha surgido; lo abandona, lo elimina, lo destruye y lo hace desaparecer. Reflexionando sabiamente, no tolera un pensamiento de mala voluntad que ha surgido... un pensamiento de crueldad que ha surgido... no tolera cualesquiera estados pecaminosos y perjudiciales que hayan surgido; los abandona, los elimina, los destruye y los hace desaparecer. Porque, monjes, si él no eliminara estas cosas, surgirían en él asavas de aflicción y tormento; pero al eliminarlas, tales asavas de aflicción y tormento no surgen. Estos, monjes, se llaman los asavas que deben ser abandonados mediante la eliminación, los cuales son abandonados por aquel que los elimina.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา ภาวนา ปหาตพฺพา เย ภาวนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ, ปฏิสงฺขา โยนิโส ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ…เป… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อภาวยโต [Pg.343] อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, ภาวยโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา ภาวนา ปหาตพฺพา เย ภาวนาย ปหีนา โหนฺติ.

¿Y cuáles, monjes, son los asavas que deben ser abandonados mediante el cultivo, los cuales son abandonados por aquel que los cultiva? En esto, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, cultiva el factor de iluminación de la atención plena, que se apoya en el retiro, en el desapasionamiento y en el cese, y que madura en el renunciamiento. Reflexionando sabiamente, cultiva el factor de iluminación de la investigación de la realidad... el factor de iluminación de la energía... el factor de iluminación del gozo... el factor de iluminación de la tranquilidad... el factor de iluminación de la concentración... el factor de iluminación de la ecuanimidad, que se apoya en el retiro, en el desapasionamiento y en el cese, y que madura en el renunciamiento. Porque, monjes, si él no cultivara estas cosas, surgirían en él asavas de aflicción y tormento; pero al cultivarlas, tales asavas de aflicción y tormento no surgen. Estos, monjes, se llaman los asavas que deben ser abandonados mediante el cultivo, los cuales son abandonados por aquel que los cultiva.

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de donaciones, digno de ser saludado con las manos unidas, y es un campo de mérito insuperable para el mundo. Este es el cuarto discurso.

๕. ทารุกมฺมิกสุตฺตํ

5. Discurso a Darukammika

๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. อถ โข ทารุกมฺมิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ทารุกมฺมิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อปิ นุ เต, คหปติ, กุเล ทานํ ทียตี’’ติ? ‘‘ทียติ เม, ภนฺเต, กุเล ทานํ. ตญฺจ โข เย เต ภิกฺขู อารญฺญิกา ปิณฺฑปาติกา ปํสุกูลิกา อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, ตถารูเปสุ เม, ภนฺเต, ภิกฺขูสุ ทานํ ทียตี’’ติ.

59. Esto he oído: en una ocasión, el Bienaventurado residía en Natika, en la casa de ladrillo. Entonces, el jefe de familia Darukammika se acercó al Bienaventurado, lo saludó respetuosamente y se sentó a un lado. Mientras el jefe de familia Darukammika estaba sentado allí, el Bienaventurado le preguntó: 'Gahapati, ¿se practican las donaciones en tu familia?'. Él respondió: 'Venerable Señor, las donaciones se practican en mi familia, y las doy a aquellos monjes que son habitantes del bosque, que recolectan limosna, que visten harapos, que son Arahants o que han entrado en el camino al Arahantado. Venerable Señor, doy mis donaciones a tales monjes'.

‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, คหปติ, ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน, กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน, มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน, ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน อิเม วา อรหนฺโต อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนาติ.

Gahapati, para ti que eres un laico que disfruta de los placeres sensuales, que vive en el confinamiento de un hogar lleno de hijos, que utiliza el fino sándalo de Kasi, que usa guirnaldas, perfumes y ungüentos, y que acepta oro y plata, es ciertamente difícil saber si estos son Arahants o si han entrado en el camino al Arahantado.

‘‘อารญฺญิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต อุนฺนโฬ จปโล มุขโร วิกิณฺณวาโจ มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อสมาหิโต วิพฺภนฺตจิตฺโต ปากตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. อารญฺญิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต อนุนฺนโฬ อจปโล อมุขโร อวิกิณฺณวาโจ อุปฏฺฐิตสฺสติ สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สํวุตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Gahapati, si un monje es habitante del bosque, pero es inquieto, engreído, vanidoso, hablador, de lenguaje grosero, falto de atención plena, sin clara comprensión, falto de concentración, de mente errante y con sus facultades sensoriales descontroladas, entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje es habitante del bosque y no es inquieto ni engreído, no es vanidoso ni hablador, es moderado en el habla, posee atención plena y clara comprensión, está concentrado, con la mente unificada y las facultades sensoriales controladas, entonces es digno de elogio por tales cualidades.

‘‘คามนฺตวิหารี เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. คามนฺตวิหารี เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Gahapati, si un monje reside cerca de una aldea, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje reside cerca de una aldea y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades.

‘‘ปิณฺฑปาติโก [Pg.344] เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ปิณฺฑปาติโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Gahapati, si un monje recolecta limosna, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje recolecta limosna y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades.

‘‘เนมนฺตนิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. เนมนฺตนิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Gahapati, si un monje acepta invitaciones para comer, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje acepta invitaciones y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades.

‘‘ปํสุกูลิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ปํสุกูลิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Gahapati, si un monje viste harapos, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje viste harapos y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades.

‘‘คหปติจีวรธโร เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต อุนฺนโฬ จปโล มุขโร วิกิณฺณวาโจ มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อสมาหิโต วิพฺภนฺตจิตฺโต ปากตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. คหปติจีวรธโร เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต อนุนฺนโฬ อจปโล อมุขโร อวิกิณฺณวาโจ อุปฏฺฐิตสฺสติ สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สํวุตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส.

Gahapati, si un monje viste túnicas ofrecidas por laicos, pero es inquieto, engreído, vanidoso, hablador, de lenguaje grosero, falto de atención plena, sin clara comprensión, falto de concentración, de mente errante y con sus facultades sensoriales descontroladas, entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje viste túnicas ofrecidas por laicos y no es inquieto ni engreído, no es vanidoso ni hablador, es moderado en el habla, posee atención plena y clara comprensión, está concentrado, con la mente unificada y las facultades sensoriales controladas, entonces es digno de elogio por tales cualidades.

‘‘อิงฺฆ ตฺวํ, คหปติ, สงฺเฆ ทานํ เทหิ. สงฺเฆ เต ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทิสฺสติ. โส ตฺวํ ปสนฺนจิตฺโต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสสี’’ติ. ‘‘เอสาหํ, ภนฺเต, อชฺชตคฺเค สงฺเฆ ทานํ ทสฺสามี’’ติ. ปญฺจมํ.

Por lo tanto, Gahapati, te insto: da donaciones a la Sangha. Al dar donaciones a la Sangha, tu mente se llenará de fe y alegría. Con la mente serena por la fe, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacerás en un buen destino, en un mundo celestial. Él respondió: 'Venerable Señor, a partir de hoy, daré mis donaciones a la Sangha'. Este es el quinto discurso.

๖. หตฺถิสาริปุตฺตสุตฺตํ

6. Discurso sobre el hijo de Hatthisariputta

๖๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อภิธมฺมกถํ กเถนฺติ. ตตฺร สุทํ อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถนฺตานํ อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตติ. อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ จิตฺตํ หตฺถิสาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ [Pg.345] กเถนฺตานํ อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตสิ, ยาว กถาปริโยสานํ อายสฺมา จิตฺโต อาคเมตู’’ติ. เอวํ วุตฺเต อายสฺมโต จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘มายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ จิตฺตํ หตฺถิสาริปุตฺตํ อปสาเทสิ, ปณฺฑิโต อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต. ปโหติ จายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถตุ’’นฺติ.

60. Así he oído. En una ocasión, el Bendito estaba residiendo en Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. En aquel entonces, muchos monjes ancianos, habiendo regresado de la colecta de limosnas después de la comida, estaban sentados reunidos en el pabellón circular manteniendo una conversación sobre el Abhidhamma. Allí, el venerable Citta Hatthisāriputta interrumpía continuamente la conversación sobre el Abhidhamma que mantenían los monjes ancianos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika dijo al venerable Citta Hatthisāriputta: «Que el venerable Citta Hatthisāriputta no interrumpa la conversación sobre el Abhidhamma de los monjes ancianos; que el venerable Citta espere hasta el final de la charla». Ante esto, los monjes amigos del venerable Citta Hatthisāriputta dijeron al venerable Mahākoṭṭhika: «Que el venerable Mahākoṭṭhika no reprenda al venerable Citta Hatthisāriputta; el venerable Citta es sabio y es capaz de hablar sobre el Abhidhamma con los monjes ancianos».

‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, อาวุโส, ปรสฺส เจโตปริยายํ อชานนฺเตหิ. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ตาวเทว โสรตโสรโต โหติ, นิวาตนิวาโต โหติ, อุปสนฺตุปสนฺโต โหติ, ยาว สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ. ยโต จ โข โส วปกสฺสเตว สตฺถารา, วปกสฺสติ ครุฏฺฐานิเยหิ สพฺรหฺมจารีหิ, โส สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

«Amigos, esto es difícil de discernir para quienes no conocen los estados mentales de otros. Aquí, amigos, cierta persona es sumamente mansa, sumamente humilde y sumamente pacífica mientras reside dependiendo del Maestro o de algún compañero de vida santa en posición de autoridad. Pero cuando se aleja del Maestro o de sus compañeros de vida santa, vive en asociación con monjes, monjas, laicos, laicas, reyes, ministros, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Al vivir así, asociado, descuidado, expuesto y entregado a charlas frívolas, el deseo corrompe su mente. Con la mente corrompida por el deseo, abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular».

‘‘เสยฺยถาปิ, อาวุโส, โคโณ กิฏฺฐาโท ทาเมน วา พทฺโธ วเช วา โอรุทฺโธ. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานายํ โคโณ กิฏฺฐาโท ปุนเทว กิฏฺฐํ โอตริสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ โส โคโณ กิฏฺฐาโท ทามํ วา เฉตฺวา วชํ วา ภินฺทิตฺวา, อถ ปุนเทว กิฏฺฐํ โอตเรยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ตาวเทว โสรตโสรโต โหติ, นิวาตนิวาโต โหติ, อุปสนฺตุปสนฺโต โหติ ยาว สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ. ยโต จ โข โส วปกสฺสเตว สตฺถารา, วปกสฺสติ ครุฏฺฐานิเยหิ สพฺรหฺมจารีหิ, โส สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ[Pg.346]. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

«Amigos, tal como un buey comedor de cultivos que está atado con una soga o encerrado en un corral. Si alguien dijera: “Este buey comedor de cultivos ya no entrará de nuevo en los campos”, ¿estaría hablando correctamente?». «No, amigo». «Es posible que ese buey, rompiendo la soga o el corral, entre de nuevo en los campos. Del mismo modo, amigos, cierta persona es sumamente mansa, sumamente humilde y sumamente pacífica mientras reside dependiendo del Maestro o de algún compañero de vida santa en posición de autoridad. Pero cuando se aleja del Maestro o de sus compañeros de vida santa, vive en asociación con monjes, monjas, laicos, laicas, reyes, ministros, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Al vivir así, asociado, descuidado, expuesto y entregado a charlas frívolas, el deseo corrompe su mente. Con la mente corrompida por el deseo, abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular».

‘‘อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ปฐมสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, จาตุมหาปเถ ถุลฺลผุสิตโก เทโว วสฺสนฺโต รชํ อนฺตรธาเปยฺย, จิกฺขลฺลํ ปาตุกเรยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ จาตุมหาปเถ ปุนเทว รโช ปาตุภวิสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อมุสฺมึ จาตุมหาปเถ มนุสฺสา วา อติกฺกเมยฺยุํ, โคปสู วา อติกฺกเมยฺยุํ, วาตาตโป วา สฺเนหคตํ ปริยาทิเยยฺย, อถ ปุนเทว รโช ปาตุภเวยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ปฐมสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

«Además, amigos, cierta persona, alejada de los placeres sensuales... entra y reside en el primer jhana. Pensando “Soy poseedor del primer jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular. Tal como en un cruce de cuatro caminos, cuando cae una lluvia de gotas gruesas, el polvo desaparece y surge el lodo. Si alguien dijera: “En este cruce de caminos el polvo no volverá a aparecer”, ¿estaría hablando correctamente?». «No, amigo». «Es posible que por ese cruce pasen personas o ganado, o que el viento y el sol sequen la humedad, y entonces el polvo aparezca de nuevo. Del mismo modo, amigos, cierta persona, alejada de los placeres sensuales... entra y reside en el primer jhana. Pensando “Soy poseedor del primer jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular».

‘‘อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ทุติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร มหนฺตํ ตฬากํ. ตตฺถ ถุลฺลผุสิตโก เทโว วุฏฺโฐ สิปฺปิสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกฐลมฺปิ อนฺตรธาเปยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ ตฬาเก ปุนเทว สิปฺปิสมฺพุกา วา สกฺขรกฐลา วา ปาตุภวิสฺสนฺตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อมุสฺมึ ตฬาเก มนุสฺสา วา ปิเวยฺยุํ, โคปสู วา ปิเวยฺยุํ, วาตาตโป วา สฺเนหคตํ ปริยาทิเยยฺย, อถ ปุนเทว สิปฺปิสมฺพุกาปิ สกฺขรกฐลาปิ ปาตุภเวยฺยุนฺติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ทุติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

«Además, amigos, cierta persona, con el apaciguamiento del pensamiento y la evaluación... entra y reside en el segundo jhana. Pensando “Soy poseedor del segundo jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular. Tal como no lejos de una aldea o pueblo hay un gran estanque. Cuando cae una lluvia de gotas gruesas, las conchas, los caracoles, la grava y los fragmentos de cerámica desaparecen. Si alguien dijera: “En este estanque las conchas, los caracoles, la grava y la cerámica no volverán a aparecer”, ¿estaría hablando correctamente?». «No, amigo». «Es posible que en ese estanque beban personas o ganado, o que el viento y el sol sequen la humedad, y entonces las conchas, los caracoles, la grava y la cerámica aparezcan de nuevo. Del mismo modo, amigos, cierta persona, con el apaciguamiento del pensamiento y la evaluación... entra y reside en el segundo jhana. Pensando “Soy poseedor del segundo jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular».

‘‘อิธ [Pg.347] ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ตติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปุริสํ ปณีตโภชนํ ภุตฺตาวึ อาภิโทสิกํ โภชนํ นจฺฉาเทยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุํ ปุริสํ ปุนเทว โภชนํ ฉาเทสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, อมุํ ปุริสํ ปณีตโภชนํ ภุตฺตาวึ ยาวสฺส สา โอชา กาเย ฐสฺสติ ตาว น อญฺญํ โภชนํ ฉาเทสฺสติ. ยโต จ ขฺวสฺส สา โอชา อนฺตรธายิสฺสติ, อถ ปุนเทว ตํ โภชนํ ฉาเทยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ตติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

“Nuevamente, amigos, en este mundo una cierta persona, con el desvanecimiento del júbilo... entra y permanece en el tercer jhāna. Pensando: ‘He obtenido el tercer jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular. Amigos, es como si un hombre que ha ingerido una comida excelente no encontrara apetecible una comida ordinaria y rancia. Amigos, si alguien dijera: ‘A este hombre nunca más le apetecerá esa comida ordinaria’, ¿estaría hablando correctamente, amigos?” “Ciertamente no, amigo”. “Es posible, amigo, que mientras la esencia nutritiva de esa comida excelente permanezca en el cuerpo de ese hombre, no le apetezca otra comida; pero cuando esa esencia desaparezca, entonces esa comida ordinaria podría resultarle apetecible de nuevo. De la misma manera, amigos, en este mundo una cierta persona, con el desvanecimiento del júbilo... entra y permanece en el tercer jhāna. Pensando: ‘He obtenido el tercer jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular”.

‘‘อิธ, ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ จตุตฺถสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท นิวาโต วิคตอูมิโก. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ อุทกรหเท ปุนเทว อูมิ ปาตุภวิสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยา ปุรตฺถิมาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ. สา ตสฺมึ อุทกรหเท อูมึ ชเนยฺย. ยา ปจฺฉิมาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย…เป… ยา อุตฺตราย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย… ยา ทกฺขิณาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ. สา ตสฺมึ อุทกรหเท อูมึ ชเนยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ จตุตฺถสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

“Nuevamente, amigos, en este mundo una cierta persona, por el abandono del placer y el abandono del dolor... entra y permanece en el cuarto jhāna. Pensando: ‘He obtenido el cuarto jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular. Amigos, es como un estanque de agua en una hondonada de una montaña, protegido del viento y sin ondas. Amigos, si alguien dijera: ‘En este estanque nunca más volverán a aparecer ondas’, ¿estaría hablando correctamente, amigos?” “Ciertamente no, amigo”. “Es posible, amigo, que sople una fuerte ráfaga de viento y lluvia desde el este, el oeste, el norte o el sur, y eso genere ondas en el estanque. De la misma manera, amigos, en este mundo una cierta persona, por el abandono del placer y el abandono del dolor... entra y permanece en el cuarto jhāna. Pensando: ‘He obtenido el cuarto jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular”.

‘‘อิธ, ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ อนิมิตฺตสฺส เจโตสมาธิสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ[Pg.348]. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ราชา วา ราชมหามตฺโต วา จตุรงฺคินิยา เสนาย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ เอกรตฺตึ วาสํ อุปคจฺเฉยฺย. ตตฺร หตฺถิสทฺเทน อสฺสสทฺเทน รถสทฺเทน ปตฺติสทฺเทน เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺเทน จีริกสทฺโท อนฺตรธาเยยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ วนสณฺเฑ ปุนเทว จีริกสทฺโท ปาตุภวิสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ โส ราชา วา ราชมหามตฺโต วา ตมฺหา วนสณฺฑา ปกฺกเมยฺย, อถ ปุนเทว จีริกสทฺโท ปาตุภเวยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ อนิมิตฺตสฺส เจโตสมาธิสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี’’ติ.

“Nuevamente, amigos, en este mundo una cierta persona, al no prestar atención a ninguna de las señales, entra y permanece en la concentración mental sin señales. Pensando: ‘He obtenido la concentración mental sin señales’, vive en estrecha asociación con monjes, monjas, seguidores laicos, seguidoras laicas, reyes, ministros reales, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Debido a que vive así en asociación, de manera descuidada, con los sentidos expuestos y dedicado a la charla vana, la pasión corroe su mente. Con la mente corroída por la pasión, renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular. Amigos, es como si un rey o un gran ministro real que viaja por el camino con un ejército de cuatro divisiones se detuviera una noche en un bosque. Allí, con el sonido de los elefantes, caballos, carros y soldados, y el estruendo de los grandes tambores, tambores pequeños, caracolas y otros instrumentos, el sonido de las cigarras desapareciera. Amigos, si alguien dijera: ‘En este bosque nunca más volverá a aparecer el sonido de las cigarras’, ¿estaría hablando correctamente, amigos?” “Ciertamente no, amigo”. “Es posible, amigo, que cuando el rey o el ministro real se marchen de ese bosque, el sonido de las cigarras aparezca de nuevo. De la misma manera, amigos, en este mundo una cierta persona, al no prestar atención a ninguna de las señales, entra y permanece en la concentración mental sin señales. Pensando: ‘He obtenido la concentración mental sin señales’, vive en estrecha asociación con monjes, monjas, seguidores laicos, seguidoras laicas, reyes, ministros reales, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Debido a que vive así en asociación, de manera descuidada, con los sentidos expuestos y dedicado a la charla vana, la pasión corroe su mente. Con la mente corroída por la pasión, renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular”.

อถ โข อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อปเรน สมเยน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อถ โข จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู เยนายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘กึ นุ โข อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต – ‘อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’ติ; อุทาหุ เทวตา เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – ‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’’’ติ? ‘‘เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต เม, อาวุโส – ‘จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’ติ. เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ [Pg.349] อาโรเจสุํ – ‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’’ติ.

Entonces, en otra ocasión, el venerable Citta Hatthisāriputta renunció al entrenamiento y regresó a la vida secular. Tras esto, los monjes que eran compañeros de Citta Hatthisāriputta se dirigieron hacia donde estaba el venerable Mahākoṭṭhika y, al llegar, le dijeron: “Venerable Mahākoṭṭhika, ¿acaso supo usted mediante su propia mente, leyendo el pensamiento de Citta Hatthisāriputta, que él, a pesar de haber obtenido estos y aquellos logros meditativos, renunciaría al entrenamiento y regresaría a la vida secular? ¿O fueron las deidades quienes le informaron de este hecho diciendo: ‘Venerable señor, Citta Hatthisāriputta ha obtenido estos y aquellos logros meditativos, pero aun así renunciará al entrenamiento y regresará a la vida secular’?”. “Amigos, supe mediante mi propia mente, leyendo su pensamiento, que Citta Hatthisāriputta, habiendo obtenido estos y aquellos logros meditativos, renunciaría al entrenamiento y regresaría a la vida secular. Las deidades también me informaron de este hecho, diciendo: ‘Venerable señor, Citta Hatthisāriputta ha obtenido estos y aquellos logros meditativos, pero aun así renunciará al entrenamiento y regresará a la vida secular’”.

อถ โข จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี’’ติ. ‘‘น, ภิกฺขเว, จิตฺโต จิรํ สริสฺสติ เนกฺขมฺมสฺสา’’ติ.

Entonces, los monjes amigos de Citta Hatthisāriputta se acercaron a donde estaba el Bendito; habiéndose acercado y saludado al Bendito, se sentaron a un lado. Sentados allí, los monjes le dijeron al Bendito: “Señor, Citta Hatthisāriputta, a pesar de haber obtenido tales y cuales estados de meditación y logros, ha abandonado el entrenamiento y ha regresado a la vida inferior [laical]”. El Bendito respondió: “Monjes, Citta no tardará mucho en recordar el valor de la renuncia”.

อถ โข จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต นจิรสฺเสว เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิ. อถ โข อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อรหตํ อโหสีติ. ฉฏฺฐํ.

Entonces, poco después, Citta Hatthisāriputta se afeitó el cabello y la barba, vistió las túnicas color azafrán y partió del hogar hacia la vida sin hogar. Entonces, el venerable Citta Hatthisāriputta, viviendo solo, apartado, diligente, fervoroso y resuelto, no mucho después —alcanzando aquel fin supremo de la vida santa por el cual los hijos de buena familia abandonan correctamente el hogar por la vida sin hogar— lo comprendió por sí mismo mediante el conocimiento directo, lo realizó y permaneció en él en esta misma vida. Comprendió: “El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha cumplido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir en este estado”. Y el venerable Citta Hatthisāriputta se convirtió en uno de los arahants. Sexto.

๗. มชฺเฌสุตฺตํ

7. Discurso sobre el Medio

๖๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ เถรานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘วุตฺตมิทํ, อาวุโส, ภควตา ปารายเน เมตฺเตยฺยปญฺเห –

61. Así lo he oído: En una ocasión, el Bendito residía en Benarés, en el Parque de los Venados de Isipatana. En aquel entonces, después de la comida, cuando regresaban de la colecta de limosnas, surgió esta conversación entre muchos monjes ancianos que estaban reunidos y sentados en la sala de asambleas: “Amigos, esto fue dicho por el Bendito en las preguntas de Metteyya, en el Pārāyana:

‘‘โย อุโภนฺเต วิทิตฺวาน, มชฺเฌ มนฺตา น ลิปฺปติ ;

ตํ พฺรูมิ มหาปุริโสติ, โสธ สิพฺพินิ มจฺจคา’’ติ.

‘Aquel que, habiendo conocido ambos extremos, mediante la sabiduría no se apega al medio; a él lo llamo un Gran Hombre, pues ha trascendido a la costurera [el deseo] en este mundo’”.

‘‘กตโม นุ โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, กตโม ทุติโย อนฺโต, กึ มชฺเฌ, กา สิพฺพินี’’ติ? เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู [Pg.350] เอตทโวจ – ‘‘ผสฺโส โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, ผสฺสสมุทโย ทุติโย อนฺโต, ผสฺสนิโรโธ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ.

“¿Cuál es, amigos, un extremo? ¿Cuál es el segundo extremo? ¿Qué es el medio? ¿Quién es la costurera?”. Ante esto, un monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, el contacto es un extremo, el origen del contacto es el segundo extremo, el cese del contacto es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo cose [vincula] a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘อตีตํ โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, อนาคตํ ทุติโย อนฺโต, ปจฺจุปฺปนฺนํ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ.

Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, el pasado es un extremo, el futuro es el segundo extremo, el presente es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สุขา, อาวุโส, เวทนา เอโก อนฺโต, ทุกฺขา เวทนา ทุติโย อนฺโต, อทุกฺขมสุขา เวทนา มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ.

Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, la sensación placentera es un extremo, la sensación dolorosa es el segundo extremo, la sensación ni dolorosa ni placentera es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘นามํ โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, รูปํ ทุติโย อนฺโต, วิญฺญาณํ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ.

Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, la mentalidad es un extremo, la materialidad es el segundo extremo, la conciencia es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ฉ โข, อาวุโส, อชฺฌตฺติกานิ อายตนานิ เอโก อนฺโต, ฉ พาหิรานิ อายตนานิ ทุติโย อนฺโต, วิญฺญาณํ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข อาวุโส[Pg.351], ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ.

Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, las seis bases sensoriales internas son un extremo, las seis bases sensoriales externas son el segundo extremo, la conciencia es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สกฺกาโย โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, สกฺกายสมุทโย ทุติโย อนฺโต, สกฺกายนิโรโธ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ.

Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, la identidad es un extremo, el origen de la identidad es el segundo extremo, el cese de la identidad es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”.

เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘พฺยากตํ โข, อาวุโส, อมฺเหหิ สพฺเพเหว ยถาสกํ ปฏิภานํ. อายามาวุโส, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม. ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เถรา ภิกฺขู ตสฺส ภิกฺขุโน ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข เถรา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เถรา ภิกฺขู ยาวตโก อโหสิ สพฺเพเหว สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสุํ. ‘‘กสฺส นุ โข, ภนฺเต, สุภาสิต’’นฺติ? ‘‘สพฺเพสํ โว, ภิกฺขเว, สุภาสิตํ ปริยาเยน, อปิ จ ยํ มยา สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน เมตฺเตยฺยปญฺเห –

Ante esto, un monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, cada uno de nosotros ha expresado su propia comprensión según su propia intuición. Vamos, amigos, acerquémonos a donde está el Bendito; después de acercarnos, informémosle de este asunto al Bendito y retengamos lo que él nos responda”. “Muy bien, amigo”, respondieron los monjes ancianos a aquel monje. Entonces, los monjes ancianos se acercaron al Bendito; habiéndose acercado y saludado, se sentaron a un lado. Los monjes ancianos relataron al Bendito toda la conversación que habían tenido. “Señor, ¿quién de ellos ha hablado correctamente?”. El Bendito respondió: “Monjes, en cierto sentido todos ustedes han hablado correctamente. No obstante, escuchen lo que quise decir en las preguntas de Metteyya, en el Pārāyana:

‘‘โย อุโภนฺเต วิทิตฺวาน, มชฺเฌ มนฺตา น ลิปฺปติ;

ตํ พฺรูมิ มหาปุริโสติ, โสธ สิพฺพินิมจฺจคา’’ติ.

‘Aquel que, habiendo conocido ambos extremos, mediante la sabiduría no se apega al medio; a él lo llamo un Gran Hombre, pues ha trascendido a la costurera en este mundo’”.

‘‘ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เถรา ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘ผสฺโส โข, ภิกฺขเว, เอโก อนฺโต, ผสฺสสมุทโย ทุติโย อนฺโต, ผสฺสนิโรโธ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต [Pg.352] ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. สตฺตมํ.

«Escuchen esto, presten mucha atención; hablaré». «Así es, Venerable Señor», respondieron los monjes ancianos al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: «Monjes, el contacto es un extremo, el origen del contacto es el segundo extremo, el cese del contacto es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo une para la producción de cada nueva existencia. En esta medida, monjes, el monje conoce por medio del conocimiento directo lo que debe ser conocido, comprende plenamente lo que debe ser plenamente comprendido; conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida». Séptimo discurso.

๘. ปุริสินฺทฺริยญาณสุตฺตํ

8. Discurso sobre el conocimiento de las facultades de las personas

๖๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ทณฺฑกปฺปกํ นาม โกสลานํ นิคโม ตทวสริ. อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. เต จ ภิกฺขู ทณฺฑกปฺปกํ ปวิสึสุ อาวสถํ ปริเยสิตุํ.

62. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado, mientras viajaba por el país de los kosalas con una gran comunidad de monjes, llegó a una aldea de los kosalas llamada Dandakappaka. Entonces el Bienaventurado, apartándose del camino, se sentó al pie de cierto árbol en un asiento preparado. Y aquellos monjes entraron en Dandakappaka para buscar alojamiento.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ เยน อจิรวตี นที เตนุปสงฺกมิ คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุํ. อจิรวติยา นทิยา คตฺตานิ ปริสิญฺจิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา เอกจีวโร อฏฺฐาสิ คตฺตานิ ปุพฺพาปยมาโน. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส อานนฺท, สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา นุ โข เทวทตฺโต ภควตา พฺยากโต – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ, อุทาหุ เกนจิเทว ปริยาเยนา’ติ? ‘‘เอวํ โข ปเนตํ, อาวุโส, ภควตา พฺยากต’’นฺติ.

Entonces el venerable Ānanda, junto con muchos monjes, se dirigió al río Aciravatī para bañarse. Después de bañarse en el río Aciravatī y salir del agua, se quedó de pie con una sola túnica secándose el cuerpo. Entonces, cierto monje se acercó al venerable Ānanda y, habiéndose acercado, le dijo: «Amigo Ānanda, ¿ha declarado el Bienaventurado a Devadatta —“Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”— tras haber reflexionado sobre todo con su mente, o lo declaró solo en cierto sentido?». «Amigo, así es como el Bienaventurado lo ha declarado».

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ เยน อจิรวตี นที เตนุปสงฺกมึ คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุํ. อจิรวติยา นทิยา คตฺตานิ ปริสิญฺจิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา เอกจีวโร อฏฺฐาสึ คตฺตานิ ปุพฺพาปยมาโน. อถ โข, ภนฺเต, อญฺญตโร ภิกฺขุ เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘กึ นุ โข, อาวุโส, อานนฺท สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา นุ โข เทวทตฺโต ภควตา พฺยากโต – อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉติ, อุทาหุ เกนจิเทว ปริยาเยนา’ติ? เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ – ‘เอวํ โข ปเนตํ, อาวุโส, ภควตา พฺยากต’’’นฺติ.

Entonces el venerable Ānanda se dirigió hacia el Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: «Aquí, Señor, me dirigí al río Aciravatī con muchos monjes para bañarme. Después de bañarme en el río Aciravatī y salir del agua, me quedé de pie con una sola túnica secando mi cuerpo. Entonces, Señor, cierto monje se me acercó y me dijo: “Amigo Ānanda, ¿ha declarado el Bienaventurado a Devadatta —Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable— tras haber reflexionado sobre todo con su mente, o lo declaró solo en cierto sentido?”. Ante estas palabras, Señor, le dije a aquel monje: “Amigo, así es como el Bienaventurado lo ha declarado”».

‘‘โส [Pg.353] วา โข, อานนฺท, ภิกฺขุ นโว ภวิสฺสติ อจิรปพฺพชิโต, เถโร วา ปน พาโล อพฺยตฺโต. กถญฺหิ นาม ยํ มยา เอกํเสน พฺยากตํ ตตฺถ ทฺเวชฺฌํ อาปชฺชิสฺสติ! นาหํ, อานนฺท, อญฺญํ เอกปุคฺคลมฺปิ สมนุปสฺสามิ, โย เอวํ มยา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา พฺยากโต, ยถยิทํ เทวทตฺโต. ยาวกีวญฺจาหํ, อานนฺท, เทวทตฺตสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ สุกฺกธมฺมํ อทฺทสํ; เนว ตาวาหํ เทวทตฺตํ พฺยากาสึ – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ. ยโต จ โข อหํ, อานนฺท, เทวทตฺตสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ สุกฺกธมฺมํ น อทฺทสํ; อถาหํ เทวทตฺตํ พฺยากาสึ – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ.

«Ese monje, Ānanda, debe ser nuevo, no hace mucho ordenado; o si es un anciano, debe ser necio e ignorante. ¡Cómo es posible que tenga dudas sobre lo que he declarado de manera definitiva! Ānanda, no veo a ninguna otra persona sobre la cual haya reflexionado tanto con mi mente como sobre Devadatta. Mientras vi en Devadatta aunque fuera una cualidad pura tan pequeña como la punta de un pelo, no lo declaré: “Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”. Pero cuando ya no vi en Devadatta ni siquiera una cualidad pura tan pequeña como la punta de un pelo, entonces declaré: “Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”».

‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, คูถกูโป สาธิกโปริโส ปูโร คูถสฺส สมติตฺติโก. ตตฺร ปุริโส สสีสโก นิมุคฺโค อสฺส. ตสฺส โกจิเทว ปุริโส อุปฺปชฺเชยฺย อตฺถกาโม หิตกาโม โยคกฺเขมกาโม ตมฺหา คูถกูปา อุทฺธริตุกาโม. โส ตํ คูถกูปํ สมนฺตานุปริคจฺฉนฺโต เนว ปสฺเสยฺย ตสฺส ปุริสสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ คูเถน อมกฺขิตํ, ยตฺถ ตํ คเหตฺวา อุทฺธเรยฺย. เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, ยโต เทวทตฺตสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ สุกฺกธมฺมํ น อทฺทสํ; อถาหํ เทวทตฺตํ พฺยากาสึ – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ. สเจ ตุมฺเห, อานนฺท, สุเณยฺยาถ ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณานิ วิภชิสฺสามี’’ติ ?

«Es como si, Ānanda, hubiera un pozo de excrementos más profundo que la altura de un hombre, lleno hasta el borde. Un hombre estuviera allí sumergido, incluso su cabeza. Y llegara otro hombre que desea su bien, su beneficio, su bienestar, queriendo sacarlo de aquel pozo de excrementos. Al rodear y observar aquel pozo, no encontrara en aquel hombre ni siquiera un lugar del tamaño de la punta de un pelo que no estuviera manchado de excremento por donde pudiera agarrarlo para sacarlo. De la misma manera, Ānanda, cuando ya no vi en Devadatta ni siquiera una cualidad pura tan pequeña como la punta de un pelo, entonces lo declaré: “Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”. Si ustedes, Ānanda, desean escuchar, les explicaré los conocimientos del Tathāgata sobre las facultades de las personas».

‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล; เอตสฺส, สุคต, กาโล ยํ ภควา ปุริสินฺทฺริยญาณานิ วิภเชยฺย. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตนหานนฺท, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

«Es el momento para ello, Bienaventurado; es el momento, Sugata, para que el Bienaventurado explique los conocimientos sobre las facultades de las personas. Habiéndolos oído del Bienaventurado, los monjes los recordarán». «En ese caso, Ānanda, escucha y presta mucha atención; hablaré». «Así es, Venerable Señor», respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto:

‘‘อิธาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา[Pg.354]. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส กุสลา กุสลํ ปาตุภวิสฺสติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สารทานิ สุขสยิตานิ สุเขตฺเต สุปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อิมานิ พีชานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส กุสลา กุสลํ ปาตุภวิสฺสติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ.

“Aquí, Ánanda, discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee ciertamente tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados saludables han desaparecido y los estados no saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien no sujeto al declive’. Ánanda, es como si unas semillas enteras, no podridas, no dañadas por el viento ni por el sol, fértiles y bien almacenadas, fueran sembradas en un buen campo, en una tierra bien preparada. Ánanda, ¿no sabrías tú que estas semillas llegarán a crecer, prosperar y expandirse?”. “Así es, Venerable Señor”. “De la misma manera, Ánanda, aquí discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados saludables han desaparecido y los estados no saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien no sujeto al declive’. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce al individuo discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata posee el conocimiento de las facultades de los individuos discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo con su mente la mente de otro”.

‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส อกุสลา อกุสลํ ปาตุภวิสฺสติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สารทานิ สุขสยิตานิ ปุถุสิลาย นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ พีชานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส อกุสลา อกุสลํ ปาตุภวิสฺสติ[Pg.355]. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ.

“Pero aquí, Ánanda, discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee ciertamente tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados no saludables han desaparecido y los estados saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo no saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo no saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien sujeto al declive’. Ánanda, es como si unas semillas enteras, no podridas, no dañadas por el viento ni por el sol, fértiles y bien almacenadas, fueran puestas sobre una roca plana. Ánanda, ¿no sabrías tú que estas semillas no llegarán a crecer, prosperar ni expandirse?”. “Así es, Venerable Señor”. “De la misma manera, Ánanda, aquí discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados no saludables han desaparecido y los estados saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo no saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo no saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien sujeto al declive’. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce al individuo discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata posee el conocimiento de las facultades de los individuos discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo con su mente la mente de otro”.

‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ สุกฺโก ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตกาฬเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, พีชานิ ขณฺฑานิ ปูตีนิ วาตาตปหตานิ สุเขตฺเต สุปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ พีชานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ สุกฺโก ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตกาฬเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหตี’’ติ.

“Pero aquí, Ánanda, discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee ciertamente tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo no hay ni siquiera en la medida de la punta de un cabello un estado puro; este individuo está poseído enteramente por estados no saludables y oscuros. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renacerá en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno’. Ánanda, es como si unas semillas quebradas, podridas y dañadas por el viento y el sol, fueran sembradas en un buen campo, en una tierra bien preparada. Ánanda, ¿no sabrías tú que estas semillas no llegarán a crecer, prosperar ni expandirse?”. “Así es, Venerable Señor”. “De la misma manera, Ánanda, aquí discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo no hay ni siquiera en la medida de la punta de un cabello un estado puro; este individuo está poseído enteramente por estados no saludables y oscuros. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renacerá en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno’. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce al individuo discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata posee el conocimiento de las facultades de los individuos discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo con su mente la mente de otro”.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อปเรปิ ตโย ปุคฺคลา สปฺปฏิภาคา ปญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สกฺกา, อานนฺทา’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘อิธาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ [Pg.356] อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, องฺคารานิ อาทิตฺตานิ สมฺปชฺชลิตานิ สโชติภูตานิ ปุถุสิลาย นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ องฺคารานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา ปน, อานนฺท, สายนฺหสมยํ สูริเย โอคจฺฉนฺเต, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อาโลโก อนฺตรธายิสฺสติ อนฺธกาโร ปาตุภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา, ปนานนฺท, อภิโท อทฺธรตฺตํ ภตฺตกาลสมเย, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อาโลโก อนฺตรหิโต อนฺธกาโร ปาตุภูโต’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ.

Habiéndose dicho esto, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿es posible designar a otras tres personas similares a estas tres personas?». «Es posible, Ānanda», respondió el Bienaventurado. «Aquí, Ānanda, yo conozco a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Esta persona posee ciertamente tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Los estados hábiles de esta persona han desaparecido y los estados inhábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo hábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza decadente en el futuro”. Ānanda, es como si se colocaran brasas encendidas, ardientes y resplandecientes sobre una gran roca. ¿Acaso no sabrías, Ānanda, que estas brasas no llegarán a crecer, prosperar ni expandirse?». «Así es, Señor». «¿O como cuando al atardecer, Ānanda, al ponerse el sol, no sabrías que la luz desaparecerá y la oscuridad surgirá?». «Así es, Señor». «¿O como a medianoche, en el momento de la cena, no sabrías, Ānanda, que la luz ha desaparecido y la oscuridad se ha manifestado?». «Así es, Señor». «Del mismo modo, Ānanda, yo conozco aquí a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Esta persona posee tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Los estados hábiles de esta persona han desaparecido y los estados inhábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo hábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza decadente en el futuro”. De esta manera, Ānanda, el Tathāgata conoce a un individuo discerniendo su mente con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el conocimiento del Tathāgata sobre las facultades de las personas es conocido discerniendo la mente de otros con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el surgimiento futuro de los estados es conocido por el Tathāgata discerniendo la mente con su mente».

‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, องฺคารานิ อาทิตฺตานิ สมฺปชฺชลิตานิ สโชติภูตานิ สุกฺเข ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อิมานิ องฺคารานิ วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา [Pg.357] ปนานนฺท, รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ สูริเย อุคฺคจฺฉนฺเต, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อนฺธกาโร อนฺตรธายิสฺสติ, อาโลโก ปาตุภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา ปนานนฺท, อภิโท มชฺฌนฺหิเก ภตฺตกาลสมเย, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อนฺธกาโร อนฺตรหิโต อาโลโก ปาตุภูโต’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ.

«Además, Ānanda, yo conozco aquí a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Esta persona posee ciertamente tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Los estados inhábiles de esta persona han desaparecido y los estados hábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo inhábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza no decadente en el futuro”. Ānanda, es como si se colocaran brasas encendidas, ardientes y resplandecientes sobre un montón de hierba seca o sobre un montón de madera. ¿Acaso no sabrías, Ānanda, que estas brasas llegarán a crecer, prosperar y expandirse?». «Así es, Señor». «¿O como cuando al amanecer, Ānanda, al salir el sol, no sabrías que la oscuridad desaparecerá y la luz surgirá?». «Así es, Señor». «¿O como al mediodía, en el momento del almuerzo, no sabrías, Ānanda, que la oscuridad ha desaparecido y la luz se ha manifestado?». «Así es, Señor». «Del mismo modo, Ānanda, yo conozco aquí a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Esta persona posee tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Los estados inhábiles de esta persona han desaparecido y los estados hábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo inhábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza no decadente en el futuro”. De esta manera, Ānanda, el Tathāgata conoce a un individuo discerniendo su mente con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el conocimiento del Tathāgata sobre las facultades de las personas es conocido discerniendo la mente de otros con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el surgimiento futuro de los estados es conocido por el Tathāgata discerniendo la mente con su mente».

‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ อกุสโล ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตสุกฺเกหิ อนวชฺเชหิ ธมฺเมหิ, ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, องฺคารานิ สีตานิ นิพฺพุตานิ สุกฺเข ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ องฺคารานิ วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ อกุสโล ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตสุกฺเกหิ อนวชฺเชหิ ธมฺเมหิ, ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ [Pg.358] เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ.

“Aquí, Ānanda, al discernir con mi propia mente la mente de cierta persona, comprendo: ‘En esta persona existen ciertamente tanto estados beneficiosos como estados no beneficiosos’. En otro momento, al discernir con mi mente la mente de esa misma persona, comprendo: ‘No hay en esta persona ni siquiera la medida de la punta de un pelo de un estado no beneficioso; esta persona está dotada de estados exclusivamente brillantes e irreprochables, y alcanzará el parinibbāna en esta misma vida’. Ānanda, es como si unas brasas frías y apagadas fueran colocadas sobre un montón de hierba seca o un montón de leña. ¿Acaso no sabrías, Ānanda, que estas brasas no crecerán, ni se desarrollarán, ni se expandirán?” “Sí, venerable señor”. “Del mismo modo, Ānanda, aquí al discernir con mi propia mente la mente de cierta persona, comprendo: ‘En esta persona existen ciertamente tanto estados beneficiosos como estados no beneficiosos’. En otro momento, al discernir con mi mente la mente de esa misma persona, comprendo: ‘No hay en esta persona ni siquiera la medida de la punta de un pelo de un estado no beneficioso; esta persona está dotada de estados exclusivamente brillantes e irreprochables, y alcanzará el parinibbāna en esta misma vida’. Así es, Ānanda, como el Tathāgata llega a conocer a una persona discerniendo su mente con la suya. Así es, Ānanda, como el Tathāgata conoce las facultades de las personas discerniendo sus mentes con la suya. Así es, Ānanda, como el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo sus mentes con la suya”.

‘‘ตตฺรานนฺท, เย เต ปุริมา ตโย ปุคฺคลา เตสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ เอโก อปริหานธมฺโม, เอโก ปริหานธมฺโม, เอโก อาปายิโก เนรยิโก. ตตฺรานนฺท, เยเม ปจฺฉิมา ตโย ปุคฺคลา อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ เอโก ปริหานธมฺโม, เอโก อปริหานธมฺโม, เอโก ปรินิพฺพานธมฺโม’’ติ. อฏฺฐมํ.

“Allí, Ānanda, de aquellas tres primeras personas, una es de naturaleza no decreciente, una es de naturaleza decreciente y una está destinada a los estados de privación, al infierno. Allí, Ānanda, de estas tres últimas personas, una es de naturaleza decreciente, una es de naturaleza no decreciente y una es de naturaleza destinada al parinibbāna”. El octavo [discurso].

๙. นิพฺเพธิกสุตฺตํ

9. Discurso sobre la Penetración

๖๓. ‘‘นิพฺเพธิกปริยายํ โว, ภิกฺขเว, ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

63. “Monjes, les enseñaré la exposición del Dhamma llamada ‘La Exposición de la Penetración’. Escuchen y presten mucha atención; hablaré”. “Sí, venerable señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto:

‘‘กตโม จ โส, ภิกฺขเว, นิพฺเพธิกปริยาโย ธมฺมปริยาโย? กามา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, กามานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, กามานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, กามานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, กามนิโรโธ เวทิตพฺโพ, กามนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา.

“¿Y cuál es, monjes, la exposición del Dhamma llamada la exposición de la penetración? Los placeres sensuales, monjes, deben ser comprendidos; el origen de los placeres sensuales debe ser comprendido; la diversidad de los placeres sensuales debe ser comprendida; el resultado de los placeres sensuales debe ser comprendido; el cese de los placeres sensuales debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de los placeres sensuales debe ser comprendido.

‘‘เวทนา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, เวทนานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, เวทนานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, เวทนานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, เวทนานิโรโธ เวทิตพฺโพ, เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา.

“Las sensaciones, monjes, deben ser comprendidas; el origen de las sensaciones debe ser comprendido; la diversidad de las sensaciones debe ser comprendida; el resultado de las sensaciones debe ser comprendido; el cese de las sensaciones debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las sensaciones debe ser comprendido.

‘‘สญฺญา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, สญฺญานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, สญฺญานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, สญฺญานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, สญฺญานิโรโธ เวทิตพฺโพ, สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา.

“Las percepciones, monjes, deben ser comprendidas; el origen de las percepciones debe ser comprendido; la diversidad de las percepciones debe ser comprendida; el resultado de las percepciones debe ser comprendido; el cese de las percepciones debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las percepciones debe ser comprendido.

‘‘อาสวา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, อาสวานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, อาสวานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, อาสวานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, อาสวนิโรโธ เวทิตพฺโพ, อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา.

“Las impurezas, monjes, deben ser comprendidas; el origen de las impurezas debe ser comprendido; la diversidad de las impurezas debe ser comprendida; el resultado de las impurezas debe ser comprendido; el cese de las impurezas debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las impurezas debe ser comprendido.

‘‘กมฺมํ[Pg.359], ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, กมฺมานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, กมฺมานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, กมฺมานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, กมฺมนิโรโธ เวทิตพฺโพ, กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา.

“La acción, monjes, debe ser comprendida; el origen de las acciones debe ser comprendido; la diversidad de las acciones debe ser comprendida; el resultado de las acciones debe ser comprendido; el cese de las acciones debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las acciones debe ser comprendido.

“El sufrimiento, monjes, debe ser comprendido; el origen del sufrimiento debe ser comprendido; la diversidad del sufrimiento debe ser comprendida; el resultado del sufrimiento debe ser comprendido; el cese del sufrimiento debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese del sufrimiento debe ser comprendido.

‘‘‘กามา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, กามานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, กามานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, กามานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, กามนิโรโธ เวทิตพฺโพ, กามนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ? ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, กามคุณา – จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อปิ จ โข, ภิกฺขเว, เนเต กามา กามคุณา นาเมเต อริยสฺส วินเย วุจฺจนฺติ –

“‘Los placeres sensuales, monjes, deben ser comprendidos; el origen de los placeres sensuales debe ser comprendido; la diversidad de los placeres sensuales debe ser comprendida; el resultado de los placeres sensuales debe ser comprendido; el cese de los placeres sensuales debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de los placeres sensuales debe ser comprendido’. Así fue dicho. ¿Y con respecto a qué fue dicho esto? Monjes, hay estos cinco hilos de placer sensual: formas cognoscibles por el ojo que son deseables, agradables, placenteras, amables, relacionadas con el deseo sensual e incitantes a la lujuria; sonidos cognoscibles por el oído… olores cognoscibles por la nariz… sabores cognoscibles por la lengua… objetos táctiles cognoscibles por el cuerpo que son deseables, agradables, placenteros, amables, relacionados con el deseo sensual e incitantes a la lujuria. Sin embargo, monjes, estos no son llamados placeres sensuales; se llaman hilos de placer sensual en la disciplina del Noble.

‘‘สงฺกปฺปราโค ปุริสสฺส กาโม,เนเต กามา ยานิ จิตฺรานิ โลเก;

สงฺกปฺปราโค ปุริสสฺส กาโม,ติฏฺฐนฺติ จิตฺรานิ ตเถว โลเก;

อเถตฺถ ธีรา วินยนฺติ ฉนฺท’’นฺติ.

“La pasión nacida del pensamiento es el deseo sensual del hombre, no los objetos hermosos que existen en el mundo; la pasión nacida del pensamiento es el deseo sensual del hombre. Lo hermoso permanece tal cual en el mundo, pero los sabios eliminan el deseo por ello”.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กามานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, กามานํ นิทานสมฺภโว.

“¿Y cuál, monjes, es el origen de los placeres sensuales? El contacto, monjes, es el origen de los placeres sensuales.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กามานํ เวมตฺตตา? อญฺโญ, ภิกฺขเว, กาโม รูเปสุ, อญฺโญ กาโม สทฺเทสุ, อญฺโญ กาโม คนฺเธสุ, อญฺโญ กาโม รเสสุ, อญฺโญ กาโม โผฏฺฐพฺเพสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามานํ เวมตฺตตา.

“¿Y cuál, monjes, es la diversidad de los placeres sensuales? Hay un deseo sensual por las formas, un deseo sensual por los sonidos, un deseo sensual por los olores, un deseo sensual por los sabores y un deseo sensual por los objetos táctiles. Esto se llama, monjes, la diversidad de los placeres sensuales.”

‘‘กตโม [Pg.360] จ, ภิกฺขเว, กามานํ วิปาโก? ยํ โข, ภิกฺขเว, กามยมาโน ตชฺชํ ตชฺชํ อตฺตภาวํ อภินิพฺพตฺเตติ ปุญฺญภาคิยํ วา อปุญฺญภาคิยํ วา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามานํ วิปาโก.

“¿Y cuál, monjes, es el resultado de los placeres sensuales? Cualquier existencia que uno produce, ya sea de la parte del mérito o de la parte del demérito, de acuerdo con ese deseo sensual particular; esto se llama, monjes, el resultado de los placeres sensuales.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กามนิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, กามนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค กามนิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ.

“¿Y cuál, monjes, es el cese de los placeres sensuales? El cese del contacto, monjes, es el cese de los placeres sensuales. Este mismo Noble Camino Óctuple es el camino que conduce al cese de los placeres sensuales, a saber: el correcto entendimiento, el correcto pensamiento, la correcta palabra, la correcta acción, el correcto medio de vida, el correcto esfuerzo, la correcta atención y la correcta concentración.”

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ กาเม ปชานาติ, เอวํ กามานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ กามานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ กามานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ กามนิโรธํ ปชานาติ, เอวํ กามนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ กามนิโรธํ. กามา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… กามนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

"Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así los deseos sensuales, comprende así el origen de los deseos sensuales, comprende así la diversidad de los deseos sensuales, comprende así el resultado de los deseos sensuales, comprende así el cese de los deseos sensuales, y comprende así el camino que conduce al cese de los deseos sensuales; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de los deseos sensuales. 'Monjes, los deseos sensuales deben ser conocidos... el camino que conduce al cese de los deseos sensuales debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto."

‘‘เวทนา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, เวทนา – สุขา เวทนา, ทุกฺขา เวทนา, อทุกฺขมสุขา เวทนา.

"'Monjes, las sensaciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las sensaciones debe ser conocido', así se dijo. ¿Y en referencia a qué se dijo esto? Monjes, existen estas tres sensaciones: la sensación placentera, la sensación dolorosa y la sensación ni-dolorosa-ni-placentera."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, เวทนานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, เวทนานํ นิทานสมฺภโว.

"¿Y cuál, monjes, es el origen de las sensaciones? El contacto, monjes, es el origen de las sensaciones."

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, เวทนานํ เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สามิสา สุขา เวทนา, อตฺถิ นิรามิสา สุขา เวทนา, อตฺถิ สามิสา ทุกฺขา เวทนา, อตฺถิ นิรามิสา ทุกฺขา เวทนา, อตฺถิ สามิสา อทุกฺขมสุขา เวทนา, อตฺถิ นิรามิสา อทุกฺขมสุขา เวทนา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, เวทนานํ เวมตฺตตา.

"¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las sensaciones? Monjes, hay sensaciones placenteras mundanas y hay sensaciones placenteras espirituales; hay sensaciones dolorosas mundanas y hay sensaciones dolorosas espirituales; hay sensaciones ni-dolorosas-ni-placenteras mundanas y hay sensaciones ni-dolorosas-ni-placenteras espirituales. A esto se le llama, monjes, la diversidad de las sensaciones."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, เวทนานํ วิปาโก? ยํ โข, ภิกฺขเว, เวทิยมาโน ตชฺชํ ตชฺชํ อตฺตภาวํ อภินิพฺพตฺเตติ ปุญฺญภาคิยํ วา อปุญฺญภาคิยํ วา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, เวทนานํ วิปาโก.

"¿Y cuál, monjes, es el resultado de las sensaciones? Monjes, cuando uno experimenta una sensación, produce una existencia individual correspondiente, ya sea perteneciente al mérito o al no-mérito. A esto se le llama, monjes, el resultado de las sensaciones."

‘‘กตโม [Pg.361] จ, ภิกฺขเว, เวทนานิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, เวทนานิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ.

"¿Y cuál, monjes, es el cese de las sensaciones? El cese del contacto, monjes, es el cese de las sensaciones. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las sensaciones, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración."

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ เวทนํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานิโรธํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ. โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ เวทนานิโรธํ. เวทนา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

"Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así la sensación, comprende así el origen de las sensaciones, comprende así la diversidad de las sensaciones, comprende así el resultado de las sensaciones, comprende así el cese de las sensaciones, y comprende así el camino que conduce al cese de las sensaciones; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de las sensaciones. 'Monjes, las sensaciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las sensaciones debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto."

‘‘สญฺญา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉยิมา, ภิกฺขเว, สญฺญา – รูปสญฺญา, สทฺทสญฺญา, คนฺธสญฺญา, รสสญฺญา, โผฏฺฐพฺพสญฺญา, ธมฺมสญฺญา.

"'Monjes, las percepciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las percepciones debe ser conocido', así se dijo. ¿Y en referencia a qué se dijo esto? Monjes, existen estas seis percepciones: la percepción de las formas, la percepción de los sonidos, la percepción de los olores, la percepción de los sabores, la percepción de los objetos táctiles y la percepción de los fenómenos mentales."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, สญฺญานํ นิทานสมฺภโว.

"¿Y cuál, monjes, es el origen de las percepciones? El contacto, monjes, es el origen de las percepciones."

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ เวมตฺตตา? อญฺญา, ภิกฺขเว, สญฺญา รูเปสุ, อญฺญา สญฺญา สทฺเทสุ, อญฺญา สญฺญา คนฺเธสุ, อญฺญา สญฺญา รเสสุ, อญฺญา สญฺญา โผฏฺฐพฺเพสุ, อญฺญา สญฺญา ธมฺเมสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ เวมตฺตตา.

"¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las percepciones? Monjes, una es la percepción de las formas, otra la percepción de los sonidos, otra la percepción de los olores, otra la percepción de los sabores, otra la percepción de los objetos táctiles y otra la percepción de los fenómenos mentales. A esto se le llama, monjes, la diversidad de las percepciones."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ วิปาโก? โวหารเวปกฺกํ, ภิกฺขเว, สญฺญํ วทามิ. ยถา ยถา นํ สญฺชานาติ ตถา ตถา โวหรติ, เอวํ สญฺญี อโหสินฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ วิปาโก.

"¿Y cuál, monjes, es el resultado de las percepciones? Monjes, yo digo que la percepción tiene como resultado la designación convencional. Según uno percibe algo, así lo designa diciendo: 'Tuve tal percepción'. A esto se le llama, monjes, el resultado de las percepciones."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สญฺญานิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, สญฺญานิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ.

"¿Y cuál, monjes, es el cese de las percepciones? El cese del contacto, monjes, es el cese de las percepciones. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las percepciones, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración."

‘‘ยโต [Pg.362] โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ สญฺญํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานิโรธํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ สญฺญานิโรธํ. สญฺญา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

"Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así la percepción, comprende así el origen de las percepciones, comprende así la diversidad de las percepciones, comprende así el resultado de las percepciones, comprende así el cese de las percepciones, y comprende así el camino que conduce al cese de las percepciones; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de las percepciones. 'Monjes, las percepciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las percepciones debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto."

‘‘อาสวา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตโยเม, ภิกฺขเว, อาสวา – กามาสโว, ภวาสโว, อวิชฺชาสโว.

"'Monjes, las impurezas deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las impurezas debe ser conocido', así se dijo. ¿Y en referencia a qué se dijo esto? Monjes, existen estas tres impurezas: la impureza del deseo sensual, la impureza de la existencia y la impureza de la ignorancia."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อาสวานํ นิทานสมฺภโว? อวิชฺชา, ภิกฺขเว, อาสวานํ นิทานสมฺภโว.

"¿Y cuál, monjes, es el origen de las impurezas? La ignorancia, monjes, es el origen de las impurezas."

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อาสวานํ เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, อาสวา นิรยคมนียา, อตฺถิ อาสวา ติรจฺฉานโยนิคมนียา, อตฺถิ อาสวา เปตฺติวิสยคมนียา, อตฺถิ อาสวา มนุสฺสโลกคมนียา, อตฺถิ อาสวา เทวโลกคมนียา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาสวานํ เวมตฺตตา.

"¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las impurezas? Monjes, hay impurezas que conducen al infierno, hay impurezas que conducen al reino animal, hay impurezas que conducen al reino de los espíritus hambrientos, hay impurezas que conducen al mundo humano y hay impurezas que conducen al mundo de los devas. A esto se le llama, monjes, la diversidad de las impurezas."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อาสวานํ วิปาโก? ยํ โข, ภิกฺขเว, อวิชฺชาคโต ตชฺชํ ตชฺชํ อตฺตภาวํ อภินิพฺพตฺเตติ ปุญฺญภาคิยํ วา อปุญฺญภาคิยํ วา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาสวานํ วิปาโก.

"¿Y cuál, monjes, es el resultado de las impurezas? Monjes, cuando alguien sumido en la ignorancia produce una existencia individual correspondiente, ya sea perteneciente al mérito o al no-mérito. A esto se le llama, monjes, el resultado de las impurezas."

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อาสวนิโรโธ? อวิชฺชานิโรโธ, ภิกฺขเว, อาสวนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ.

"¿Y cuál, monjes, es el cese de las impurezas? El cese de la ignorancia, monjes, es el cese de las impurezas. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las impurezas, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración."

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ อาสเว ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ นิโรธํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ นิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ อาสวนิโรธํ. อาสวา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… อาสวนิโรธคามินี [Pg.363] ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

"Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así las impurezas, comprende así el origen de las impurezas, comprende así la diversidad de las impurezas, comprende así el resultado de las impurezas, comprende así el cese de las impurezas, y comprende así el camino que conduce al cese de las impurezas; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de las impurezas. 'Monjes, las impurezas deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las impurezas debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto."

‘‘กมฺมํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ…เป… กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? เจตนาหํ, ภิกฺขเว, กมฺมํ วทามิ. เจตยิตฺวา กมฺมํ กโรติ – กาเยน วาจาย มนสา.

«Monjes, se debe conocer el kamma... se debe conocer la práctica que conduce al cese del kamma. ¿En relación con qué se dijo esto? Monjes, yo digo que la intención es el kamma. Habiendo tenido la intención, se realiza la acción por medio del cuerpo, del habla o de la mente».

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, กมฺมานํ นิทานสมฺภโว.

«¿Y cuál, monjes, es el origen de las acciones? El contacto, monjes, es el origen de las acciones».

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ นิรยเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ ติรจฺฉานโยนิเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ เปตฺติวิสยเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ มนุสฺสโลกเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ เทวโลกเวทนียํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ เวมตฺตตา.

«¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las acciones? Existe el kamma que se experimenta en el infierno, el kamma que se experimenta en el reino animal, el kamma que se experimenta en el reino de los espíritus hambrientos, el kamma que se experimenta en el mundo humano y el kamma que se experimenta en el mundo celestial. Esto, monjes, se llama la diversidad de las acciones».

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ วิปาโก? ติวิธาหํ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ วิปากํ วทามิ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม, อุปปชฺเช วา, อปเร วา ปริยาเย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ วิปาโก.

«¿Y cuál, monjes, es el resultado de las acciones? Digo, monjes, que el resultado de las acciones es triple: en esta misma vida, en el siguiente renacimiento o en una ocasión posterior. Esto, monjes, se llama el resultado de las acciones».

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กมฺมนิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, กมฺมนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ.

«¿Y cuál, monjes, es el cese del kamma? El cese del contacto, monjes, es el cese del kamma. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese del kamma; a saber: visión correcta... [y el resto hasta] concentración correcta».

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ กมฺมํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมนิโรธํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ กมฺมนิโรธํ. กมฺมํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ…เป… กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«Cuando, monjes, un noble discípulo conoce así el kamma, conoce así el origen de las acciones, conoce así la diversidad de las acciones, conoce así el resultado de las acciones, conoce así el cese del kamma y conoce así la práctica que conduce al cese del kamma, entonces conoce esta vida santa de penetración que conduce al cese del kamma. Por lo tanto, lo que se dijo: 'Monjes, se debe conocer el kamma... se debe conocer la práctica que conduce al cese del kamma', se dijo en relación con esto».

‘‘ทุกฺขํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, ทุกฺขสฺส วิปาโก เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรโธ เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ[Pg.364], กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ชาติปิ ทุกฺขา, ชราปิ ทุกฺขา, พฺยาธิปิ ทุกฺโข, มรณมฺปิ ทุกฺขํ, โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสาปิ ทุกฺขา, ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ ตมฺปิ ทุกฺขํ, สํขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา.

«Monjes, se debe conocer el sufrimiento, se debe conocer el origen del sufrimiento, se debe conocer la diversidad del sufrimiento, se debe conocer el resultado del sufrimiento, se debe conocer el cese del sufrimiento y se debe conocer la práctica que conduce al cese del sufrimiento. ¿En relación con qué se dijo esto? El nacimiento es sufrimiento, la vejez es sufrimiento, la enfermedad es sufrimiento, la muerte es sufrimiento, la pena, el lamento, el dolor físico, la aflicción mental y la desesperación son sufrimiento; no obtener lo que se desea es sufrimiento. En resumen, los cinco agregados del apego son sufrimiento».

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว? ตณฺหา, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว.

«¿Y cuál, monjes, es el origen del sufrimiento? El deseo ferviente, monjes, es el origen del sufrimiento».

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ อธิมตฺตํ, อตฺถิ ปริตฺตํ, อตฺถิ ทนฺธวิราคิ, อตฺถิ ขิปฺปวิราคิ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา.

«¿Y cuál, monjes, es la diversidad del sufrimiento? Existe el sufrimiento intenso, el sufrimiento leve, el sufrimiento que desaparece lentamente y el sufrimiento que desaparece rápidamente. Esto, monjes, se llama la diversidad del sufrimiento».

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส วิปาโก? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ เยน ทุกฺเขน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ, เยน วา ปน ทุกฺเขน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต พหิทฺธา ปริเยฏฺฐึ อาปชฺชติ – ‘โก เอกปทํ ทฺวิปทํ ชานาติ อิมสฺส ทุกฺขสฺส นิโรธายา’ติ? สมฺโมหเวปกฺกํ วาหํ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ วทามิ ปริเยฏฺฐิเวปกฺกํ วา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส วิปาโก.

«¿Y cuál, monjes, es el resultado del sufrimiento? En este mundo, monjes, alguien abrumado por el sufrimiento y con la mente consumida por él, se aflige, se fatiga, se lamenta, llora golpeándose el pecho y cae en la confusión. O bien, abrumado por el sufrimiento, busca externamente: '¿Quién conoce una o dos palabras mágicas para el cese de este sufrimiento?'. Digo, monjes, que el resultado del sufrimiento es la confusión o la búsqueda. Esto, monjes, se llama el resultado del sufrimiento».

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรโธ? ตณฺหานิโรโธ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ทุกฺขสฺส นิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ.

«¿Y cuál, monjes, es el cese del sufrimiento? El cese del deseo ferviente, monjes, es el cese del sufrimiento. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese del sufrimiento; a saber: visión correcta... concentración correcta».

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ ทุกฺขํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขสฺส เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขสฺส วิปากํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขนิโรธํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ ทุกฺขนิโรธํ. ทุกฺขํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, ทุกฺขสฺส วิปาโก เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรโธ เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«Cuando, monjes, un noble discípulo conoce así el sufrimiento, conoce así el origen del sufrimiento, conoce así la diversidad del sufrimiento, conoce así el resultado del sufrimiento, conoce así el cese del sufrimiento y conoce así la práctica que conduce al cese del sufrimiento, entonces conoce esta vida santa de penetración que conduce al cese del sufrimiento. Por lo tanto, lo que se dijo: 'Monjes, se debe conocer el sufrimiento... se debe conocer la práctica que conduce al cese del sufrimiento', se dijo en relación con esto».

‘‘อยํ โข โส, ภิกฺขเว, นิพฺเพธิกปริยาโย ธมฺมปริยาโย’’ติ. นวมํ.

«Esta es, monjes, la exposición del Dhamma sobre el método de penetración».

๑๐. สีหนาทสุตฺตํ

10. Sīhanādasutta (El Discurso sobre el Rugido del León)

๖๔. ‘‘ฉยิมานิ[Pg.365], ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. กตมานิ ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ปชานาติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

64. «Monjes, hay seis poderes del Tathāgata; dotado de estos poderes, el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la rueda del Dhamma. ¿Cuáles son los seis? Aquí, monjes, el Tathāgata comprende, tal como realmente es, lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible. El hecho de que el Tathāgata comprenda tal como realmente es lo posible como posible y lo imposible como imposible es un poder del Tathāgata, por el cual reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la rueda del Dhamma».

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ปชานาติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

«Además, monjes, el Tathāgata comprende, tal como realmente es, el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, en el futuro y en el presente, según su base y su causa. El hecho de que el Tathāgata comprenda tal como realmente es el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, en el futuro y en el presente, según su base y su causa, es también un poder del Tathāgata, por el cual reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la rueda del Dhamma».

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต…เป… อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

Además, monjes, el Tathāgata comprende tal como es la corrupción, la purificación y el surgimiento con respecto a los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas. Monjes, el hecho de que el Tathāgata... [así comprenda]... esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

Además, monjes, el Tathāgata recuerda sus diversas vidas pasadas, a saber: un nacimiento, dos nacimientos... así recuerda sus diversas vidas pasadas en sus detalles y circunstancias. Monjes, el hecho de que el Tathāgata recuerde sus diversas vidas pasadas, a saber: un nacimiento, dos nacimientos... así recuerde sus diversas vidas pasadas en sus detalles y circunstancias, esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต [Pg.366] ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

Además, monjes, el Tathāgata, con el ojo divino, purificado y que supera al de los seres humanos... comprende a los seres que transmigran según sus acciones. Monjes, el hecho de que el Tathāgata, con el ojo divino, purificado y que supera al de los seres humanos... comprenda a los seres que transmigran según sus acciones, esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ.

Además, monjes, el Tathāgata, mediante la destrucción de los influjos mentales... habiéndolo realizado por sí mismo con conocimiento directo, alcanza y reside [en la liberación]. Monjes, el hecho de que el Tathāgata, mediante la destrucción de los influjos mentales... habiéndolo realizado por sí mismo con conocimiento directo, alcance y resida [en la liberación], esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble. Estos, monjes, son los seis poderes del Tathāgata, dotado de los cuales el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble.

‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ.

Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible tal como es.

‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ.

Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es.

‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ.

Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es.

‘‘ตตฺร [Pg.367] เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ.

Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre el recuerdo de las vidas pasadas tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento el recuerdo de las vidas pasadas tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento el recuerdo de las vidas pasadas tal como es.

‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ.

Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre la muerte y el renacimiento de los seres tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento la muerte y el renacimiento de los seres tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento la muerte y el renacimiento de los seres tal como es.

‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ.

Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre la destrucción de los influjos mentales... tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento la destrucción de los influjos mentales... tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento la destrucción de los influjos mentales... tal como es.

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมฺปิทํ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. อิติ โข, ภิกฺขเว, สมาธิ มคฺโค, อสมาธิ กุมฺมคฺโค’’ติ. ทสมํ.

Al respecto, monjes, digo que este conocimiento de lo posible como posible y de lo imposible como imposible tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento del resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento de la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento del recuerdo de las vidas pasadas tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento de la muerte y el renacimiento de los seres tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento de la destrucción de los influjos mentales... tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Monjes, de este modo, la concentración es el camino, y la falta de concentración es el camino erróneo. (Décimo).

มหาวคฺโค ฉฏฺโฐ.

Sexto Gran Capítulo.

ตสฺสุทฺทานํ –

Su resumen es:

โสโณ [Pg.368] ผคฺคุโน ภิชาติ, อาสวา ทารุหตฺถิ จ;

มชฺเฌ ญาณํ นิพฺเพธิกํ, สีหนาโทติ เต ทสาติ.

Soṇo, Phagguno, Abhijāti, Āsavā, Dāru y Hatthi; Majjhe, Ñāṇa, Nibbedhika y Sīhanāda; estos son los diez.

๗. เทวตาวคฺโค

7. Capítulo de las Deidades

๑. อนาคามิผลสุตฺตํ

1. Discurso sobre el Fruto del No-regreso

๖๕. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? อสฺสทฺธิยํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ, โกสชฺชํ, มุฏฺฐสฺสจฺจํ, ทุปฺปญฺญตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ.

65. “Monjes, sin haber abandonado seis cosas, es imposible realizar el fruto del no-regreso. ¿Cuáles son las seis? La falta de fe, la falta de vergüenza moral, la falta de temor moral, la pereza, la falta de atención y la falta de sabiduría. Monjes, sin haber abandonado estas seis cosas, es imposible realizar el fruto del no-regreso.

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? อสฺสทฺธิยํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ, โกสชฺชํ, มุฏฺฐสฺสจฺจํ, ทุปฺปญฺญตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ปฐมํ.

Monjes, habiendo abandonado seis cosas, es posible realizar el fruto del no-regreso. ¿Cuáles son las seis? La falta de fe, la falta de vergüenza moral, la falta de temor moral, la pereza, la falta de atención y la falta de sabiduría. Monjes, habiendo abandonado estas seis cosas, es posible realizar el fruto del no-regreso”. Primero.

๒. อรหตฺตสุตฺตํ

2. Discurso sobre el Estado de Arahant

๖๖. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? ถินํ, มิทฺธํ, อุทฺธจฺจํ, กุกฺกุจฺจํ, อสฺสทฺธิยํ, ปมาทํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

66. “Monjes, sin haber abandonado seis cosas, es imposible realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son las seis? La pereza mental, el letargo, la agitación, el remordimiento, la falta de fe y la negligencia. Monjes, sin haber abandonado estas seis cosas, es imposible realizar el estado de Arahant.

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? ถินํ, มิทฺธํ, อุทฺธจฺจํ, กุกฺกุจฺจํ, อสฺสทฺธิยํ, ปมาทํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ทุติยํ.

Monjes, habiendo abandonado seis cosas, es posible realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son las seis? La pereza mental, el letargo, la agitación, el remordimiento, la falta de fe y la negligencia. Monjes, habiendo abandonado estas seis cosas, es posible realizar el estado de Arahant”. Segundo.

๓. มิตฺตสุตฺตํ

3. Discurso sobre los Amigos

๖๗. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก, ปาปมิตฺเต เสวมาโน ภชมาโน ปยิรุปาสมาโน, เตสญฺจ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ [Pg.369] อปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สีลานิ อปริปูเรตฺวา กามราคํ วา รูปราคํ วา อรูปราคํ วา ปชหิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

67. “Monjes, que aquel monje que tiene malos amigos, malos compañeros, malas influencias, que frecuenta, se asocia y sirve a malos amigos, e imita su comportamiento, llegue a perfeccionar el código de conducta superior, eso es imposible. Sin haber perfeccionado el código de conducta superior, que llegue a perfeccionar el entrenamiento de un aprendiz, eso es imposible. Sin haber perfeccionado el entrenamiento de un aprendiz, que llegue a perfeccionar las virtudes morales, eso es imposible. Sin haber perfeccionado las virtudes morales, que llegue a abandonar el deseo sensual, el deseo por la existencia material o el deseo por la existencia inmaterial, eso es imposible.

‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก, กลฺยาณมิตฺเต เสวมาโน ภชมาโน ปยิรุปาสมาโน, เตสญฺจ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สีลานิ ปริปูเรตฺวา กามราคํ วา รูปราคํ วา อรูปราคํ วา ปชหิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ตติยํ.

Monjes, que aquel monje que tiene buenos amigos, buenos compañeros, buenas influencias, que frecuenta, se asocia y sirve a buenos amigos, e imita su comportamiento, llegue a perfeccionar el código de conducta superior, eso es posible. Habiendo perfeccionado el código de conducta superior, que llegue a perfeccionar el entrenamiento de un aprendiz, eso es posible. Habiendo perfeccionado el entrenamiento de un aprendiz, que llegue a perfeccionar las virtudes morales, eso es posible. Habiendo perfeccionado las virtudes morales, que llegue a abandonar el deseo sensual, el deseo por la existencia material o el deseo por la existencia inmaterial, eso es posible”. Tercero.

๔. สงฺคณิการามสุตฺตํ

4. Discurso sobre el Deleite en la Compañía

๖๘. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สงฺคณิการาโม สงฺคณิกรโต สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, คณาราโม คณรโต คณารามตํ อนุยุตฺโต, เอโก ปวิเวเก อภิรมิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘เอโก ปวิเวเก อนภิรมนฺโต จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คเหสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ อคณฺหนฺโต สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาทิฏฺฐึ อปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาสมาธึ อปริปูเรตฺวา สํโยชนานิ ปชหิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สํโยชนานิ อปฺปหาย นิพฺพานํ สจฺฉิกริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

68. “Monjes, que aquel monje que se deleita en la vida social, disfruta de la compañía y se entrega al placer de la interacción grupal, o que se deleita en los grupos, disfruta de los grupos y se entrega al placer de los grupos, se deleite en la soledad y la reclusión, eso es imposible. Para quien no se deleita en la soledad y la reclusión, que obtenga el signo de la mente (la concentración), eso es imposible. Para quien no obtiene el signo de la mente, que perfeccione la visión correcta, eso es imposible. Sin haber perfeccionado la visión correcta, que perfeccione la concentración correcta, eso es imposible. Sin haber perfeccionado la concentración correcta, que abandone los grilletes, eso es imposible. Sin haber abandonado los grilletes, que realice el Nibbāna, eso es imposible.

‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สงฺคณิการาโม น สงฺคณิกรโต น สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, น คณาราโม น คณรโต น คณารามตํ อนุยุตฺโต, เอโก ปวิเวเก อภิรมิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘เอโก ปวิเวเก อภิรมนฺโต จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คเหสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คณฺหนฺโต สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาสมาธึ ปริปูเรตฺวา สํโยชนานิ ปชหิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สํโยชนานิ ปหาย นิพฺพานํ สจฺฉิกริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. จตุตฺถํ.

Monjes, que aquel monje que no se deleita en la vida social, no disfruta de la compañía y no se entrega al placer de la interacción grupal, que no se deleita en los grupos, no disfruta de los grupos y no se entrega al placer de los grupos, se deleite en la soledad y la reclusión, eso es posible. Para quien se deleita en la soledad y la reclusión, que obtenga el signo de la mente, eso es posible. Para quien obtiene el signo de la mente, que perfeccione la visión correcta, eso es posible. Habiendo perfeccionado la visión correcta, que perfeccione la concentración correcta, eso es posible. Habiendo perfeccionado la concentración correcta, que abandone los grilletes, eso es posible. Habiendo abandonado los grilletes, que realice el Nibbāna, eso es posible”. Cuarto.

๕. เทวตาสุตฺตํ

5. Discurso sobre la Deidad

๖๙. อถ [Pg.370] โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ.

69. Entonces, una deidad de una belleza extraordinaria, pasada la medianoche, iluminando todo el bosque de Jeta, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se quedó a un lado. Estando de pie a un lado, aquella deidad le dijo al Bienaventurado: ‘Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje. ¿Cuáles son las seis? El respeto por el Maestro, el respeto por el Dhamma, el respeto por la Sangha, el respeto por el entrenamiento, la docilidad (ser fácil de instruir) y la buena amistad. Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje’. Así habló aquella deidad. El Maestro asintió con aprobación. Entonces la deidad, sabiendo que ‘el Maestro ha aprobado mis palabras’, saludó al Bienaventurado, lo rodeó respetuosamente por la derecha y desapareció allí mismo.

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

Luego, al pasar aquella noche, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: ‘Monjes, esta noche una deidad de una belleza extraordinaria, pasada la medianoche, iluminando todo el bosque de Jeta, se acercó a mí; tras acercarse, me saludó respetuosamente y se quedó a un lado. Estando de pie a un lado, monjes, aquella deidad me dijo: «Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje. ¿Cuáles son las seis? El respeto por el Maestro, el respeto por el Dhamma, el respeto por la Sangha, el respeto por el entrenamiento, la docilidad y la buena amistad. Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje». Así habló, monjes, aquella deidad. Tras decir esto, me saludó respetuosamente, me rodeó por la derecha y desapareció allí mismo’.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอตทโวจ – ‘‘อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ. อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ…เป… สงฺฆคารโว โหติ… สิกฺขาคารโว โหติ … สุวโจ โหติ… กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน[Pg.371]. อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามี’’ติ.

Cuando se dijo esto, el venerable Sāriputta, saludando respetuosamente al Bienaventurado, le dijo: 'Señor, entiendo detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado ha expuesto brevemente de la siguiente manera: Aquí, Señor, un monje es él mismo respetuoso hacia el Maestro y habla en elogio de dicho respeto. A aquellos otros monjes que no son respetuosos hacia el Maestro, los alienta a serlo. Y de aquellos otros monjes que ya son respetuosos hacia el Maestro, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. Él mismo es respetuoso hacia el Dhamma... (pe)... respetuoso hacia el Saṅgha... respetuoso hacia el entrenamiento... es dócil al hablar... tiene buenos amigos y habla en elogio de tener buenos amigos. A aquellos otros monjes que no tienen buenos amigos, los alienta a tenerlos. Y de aquellos otros monjes que ya tienen buenos amigos, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. Señor, de esta manera comprendo detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado ha expuesto brevemente'.

‘‘สาธุ สาธุ, สาริปุตฺต! สาธุ โข ตฺวํ, สาริปุตฺต, อิมสฺส มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสิ. อิธ, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ…เป… สงฺฆคารโว โหติ… สิกฺขาคารโว โหติ… สุวโจ โหติ… กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิมสฺส โข, สาริปุตฺต, มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ. ปญฺจมํ.

«¡Bien, bien, Sāriputta! Es excelente, Sāriputta, que comprendas de manera detallada el significado de lo que He expuesto brevemente. Aquí, Sāriputta, un monje es él mismo respetuoso hacia el Maestro y habla en elogio de dicho respeto. A aquellos otros monjes que no son respetuosos hacia el Maestro, los alienta a serlo. Y de aquellos otros monjes que ya son respetuosos hacia el Maestro, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. Él mismo es respetuoso hacia el Dhamma... (pe)... respetuoso hacia el Saṅgha... respetuoso hacia el entrenamiento... es dócil al hablar... tiene buenos amigos y habla en elogio de tener buenos amigos. A aquellos otros monjes que no tienen buenos amigos, los alienta a tenerlos. Y de aquellos otros monjes que ya tienen buenos amigos, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. De esta manera, Sāriputta, debe considerarse detalladamente el significado de lo que He expuesto brevemente». Quinto.

๖. สมาธิสุตฺตํ

6. Discurso sobre la Concentración

๗๐. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สนฺเตน สมาธินา น ปณีเตน น ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺเธน น เอโกทิภาวาธิคเตน อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภวิสฺสติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา ภวิสฺสติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก ภวิสฺสติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณิสฺสติ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานิสฺสติ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสติ …เป… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสิสฺสติ…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

70. «Ciertamente, monjes, es imposible que ese monje, con una concentración que no es pacífica, que no es sublime, que no se ha obtenido mediante la tranquilidad y que no ha alcanzado la unificación mental, experimente los diversos tipos de poderes sobrenaturales: siendo uno, convertirse en muchos; siendo muchos, convertirse en uno... (pe)... hasta ejercer dominio con el cuerpo incluso hasta el mundo de Brahmā. Eso es imposible. Que 'con el oído divino, purificado y superior al de los humanos, escuche ambos tipos de sonidos, tanto divinos como humanos, ya sean lejanos o cercanos'. Eso es imposible. Que 'conozca las mentes de otros seres y personas distinguiéndolas con su propia mente; reconociendo una mente con apego como una mente con apego... (pe)... o una mente liberada como una mente liberada'. Eso es imposible. Que 'recuerde sus múltiples existencias pasadas, a saber: una vida, dos vidas... (pe)... que así recuerde sus múltiples existencias pasadas con sus aspectos y detalles'. Eso es imposible. Que 'con el ojo divino, purificado y superior al de los humanos, vea a los seres... (pe)... y comprenda a los seres que transitan de acuerdo con sus acciones'. Eso es imposible. Que 'mediante la destrucción de las impurezas... (pe)... habiéndolo realizado por sí mismo, entre y more en la liberación'. Eso es imposible».

‘‘‘โส [Pg.372] วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺเตน สมาธินา ปณีเตน ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺเธน เอโกทิภาวาธิคเตน อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภวิสฺสติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณิสฺสติ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานิสฺสติ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสติ…เป… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสิสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«Ciertamente, monjes, es posible que ese monje, con una concentración que es pacífica, sublime, obtenida mediante la tranquilidad y habiendo alcanzado la unificación mental, experimente los diversos tipos de poderes sobrenaturales... (pe)... hasta ejercer dominio con el cuerpo incluso hasta el mundo de Brahmā. Eso es posible. Que 'con el oído divino, purificado y superior al de los humanos, escuche ambos tipos de sonidos...'. Eso es posible. Que 'conozca las mentes de otros seres y personas...'. Eso es posible. Que 'recuerde sus múltiples existencias pasadas...'. Eso es posible. Que 'con el ojo divino, purificado y superior al de los humanos, vea a los seres que mueren y renacen, inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados, y comprenda a los seres que transitan de acuerdo con sus acciones'. Eso es posible. Que 'mediante la destrucción de las impurezas, alcance la liberación de la mente libre de impurezas... (pe)... habiéndolo realizado por sí mismo, entre y more en ella'. Eso es posible». Sexto.

๗. สกฺขิภพฺพสุตฺตํ

7. Discurso sobre la Capacidad de Realización

๗๑. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิเม หานภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิเม ฐิติภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิเม วิเสสภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิเม นิพฺเพธภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อสกฺกจฺจการี จ โหติ, อสปฺปายการี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน.

71. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es incapaz de alcanzar la realización directa de cualquier estado que deba ser presenciado, incluso cuando se presentan las condiciones adecuadas. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, un monje no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen al declive'; no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen a la estabilidad'; no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen a la distinción'; no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen a la penetración'; y actúa sin cuidado y de manera inadecuada. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es incapaz de alcanzar la realización directa de cualquier estado que deba ser presenciado, incluso cuando se presentan las condiciones adecuadas».

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิเม หานภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม ฐิติภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม วิเสสภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม นิพฺเพธภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, สกฺกจฺจการี จ โหติ, สปฺปายการี จ. อิเมหิ [Pg.373] โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน’’ติ. สตฺตมํ.

«Monjes, un monje que posee seis cualidades es capaz de alcanzar el estado de testigo directo en tales y tales estados especiales, siempre que se den las causas y condiciones adecuadas. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen al retroceso’; comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen a la estabilidad’; comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen a la distinción’; comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen a la penetración’; además, actúa con esmero y actúa de manera adecuada. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es capaz de alcanzar el estado de testigo directo en tales y tales estados especiales, siempre que se den las causas y condiciones adecuadas».

๘. พลสุตฺตํ

8. Discurso sobre el Poder

๗๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, น สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, น สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, อสกฺกจฺจการี จ โหติ, อสาตจฺจการี จ, อสปฺปายการี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ.

72. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es incapaz de alcanzar la fortaleza en la concentración. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje no es hábil en el logro de la concentración, no es hábil en la permanencia en la concentración, no es hábil en el surgimiento de la concentración; no actúa con esmero, no es constante en su práctica y no actúa de manera adecuada. Poseyendo estas seis cualidades, monjes, un monje es incapaz de alcanzar la fortaleza en la concentración».

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, สกฺกจฺจการี จ โหติ, สาตจฺจการี จ, สปฺปายการี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«Monjes, un monje que posee seis cualidades es capaz de alcanzar la fortaleza en la concentración. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje es hábil en el logro de la concentración, es hábil en la permanencia en la concentración, es hábil en el surgimiento de la concentración; actúa con esmero, es constante en su práctica y actúa de manera adecuada. Poseyendo estas seis cualidades, monjes, un monje es capaz de alcanzar la fortaleza en la concentración». Octavo.

๙. ปฐมตชฺฌานสุตฺตํ

9. Primer discurso sobre el primer jhana

๗๓. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามจฺฉนฺทํ, พฺยาปาทํ, ถินมิทฺธํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ, วิจิกิจฺฉํ. กาเมสุ โข ปนสฺส อาทีนโว น ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

73. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El deseo sensorial, la mala voluntad, la pereza y el letargo, la agitación y el remordimiento, y la duda; y, además, no ve correctamente con la sabiduría perfecta, tal como es la realidad, el peligro en los placeres sensoriales. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana».

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามจฺฉนฺทํ, พฺยาปาทํ, ถินมิทฺธํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ, วิจิกิจฺฉํ, กาเมสุ โข ปนสฺส อาทีนโว น ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. นวมํ.

«Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El deseo sensorial, la mala voluntad, la pereza y el letargo, la agitación y el remordimiento, y la duda; y, además, ve correctamente con la sabiduría perfecta, tal como es la realidad, el peligro en los placeres sensoriales. Habiendo abandonado estas seis cosas, monjes, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana». Noveno.

๑๐. ทุติยตชฺฌานสุตฺตํ

10. Segundo discurso sobre el primer jhana

๗๔. ‘‘ฉ[Pg.374], ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ, กามสญฺญํ, พฺยาปาทสญฺญํ, วิหึสาสญฺญํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

74. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento sensorial, el pensamiento de mala voluntad, el pensamiento de crueldad, la percepción sensorial, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana».

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ, กามสญฺญํ, พฺยาปาทสญฺญํ, วิหึสาสญฺญํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. ทสมํ.

«Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento sensorial, el pensamiento de mala voluntad, el pensamiento de crueldad, la percepción sensorial, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Habiendo abandonado estas seis cosas, monjes, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana». Décimo.

เทวตาวคฺโค สตฺตโม.

El séptimo capítulo de las Deidades ha concluido.

ตสฺสุทฺทานํ –

Este es el resumen —

อนาคามิ อรหํ มิตฺตา, สงฺคณิการามเทวตา;

สมาธิ สกฺขิภพฺพํ พลํ, ตชฺฌานา อปเร ทุเวติ.

No-retornante, Arahant, amigos, compañía, deidad; concentración, capacidad de ser testigo, poder, y otros dos sobre los jhanas.

๘. อรหตฺตวคฺโค

8. Capítulo sobre el estado de Arahant

๑. ทุกฺขสุตฺตํ

1. Discurso sobre el sufrimiento

๗๕. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. กตเมหิ ฉหิ? กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน, กามสญฺญาย, พฺยาปาทสญฺญาย, วิหึสาสญฺญาย – อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา.

75. «Monjes, un monje que posee seis cualidades vive con sufrimiento en esta misma vida, con aflicción, desesperación y fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un mal destino. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento sensorial, el pensamiento de mala voluntad, el pensamiento de crueldad, la percepción sensorial, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades vive con sufrimiento en esta misma vida, con aflicción, desesperación y fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un mal destino».

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ [Pg.375] มรณา สุคติ ปาฏิกงฺขา. กตเมหิ ฉหิ? เนกฺขมฺมวิตกฺเกน, อพฺยาปาทวิตกฺเกน, อวิหึสาวิตกฺเกน, เนกฺขมฺมสญฺญาย, อพฺยาปาทสญฺญาย, อวิหึสาสญฺญาย – อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคติ ปาฏิกงฺขา’’ติ. ปฐมํ.

«Monjes, un monje que posee seis cualidades vive felizmente en esta misma vida, sin aflicción, sin desesperación y sin fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un buen destino. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento de renuncia, el pensamiento de no-mala voluntad, el pensamiento de no-crueldad, la percepción de renuncia, la percepción de no-mala voluntad y la percepción de no-crueldad. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades vive felizmente en esta misma vida, sin aflicción, sin desesperación y sin fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un buen destino». Primero.

๒. อรหตฺตสุตฺตํ

2. Discurso sobre el estado de Arahant

๗๖. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มานํ, โอมานํ, อติมานํ, อธิมานํ, ถมฺภํ, อตินิปาตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

76. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son esas seis? El orgullo, el orgullo de inferioridad, el orgullo excesivo, la sobreestimación, la testarudez y la excesiva auto-humillación. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de realizar el estado de Arahant».

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มานํ, โอมานํ, อติมานํ, อธิมานํ, ถมฺภํ, อตินิปาตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ทุติยํ.

«Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son esas seis? El orgullo, el orgullo de inferioridad, el orgullo excesivo, la sobreestimación, la testarudez y la excesiva auto-humillación. Habiendo abandonado estas seis cosas, monjes, uno es capaz de realizar el estado de Arahant». Segundo.

๓. อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสุตฺตํ

3. Discurso sobre los estados humanos superiores

๗๗. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มุฏฺฐสฺสจฺจํ, อสมฺปชญฺญํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ, กุหนํ, ลปนํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ.

77. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de realizar un estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles. ¿Cuáles son esas seis? La falta de atención, la falta de clara comprensión, la falta de control en las puertas de las facultades sensoriales, la falta de moderación en la comida, la hipocresía y la charlatanería. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de realizar un estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles».

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มุฏฺฐสฺสจฺจํ, อสมฺปชญฺญํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ, กุหนํ, ลปนํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ตติยํ.

Monjes, abandonando seis cosas, se es capaz de realizar el estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles. ¿Cuáles seis? La falta de atención, la falta de clara comprensión, el no proteger las puertas de las facultades sensoriales, la falta de moderación en la comida, el engaño y la adulación. Monjes, abandonando estas seis cosas, se es capaz de realizar el estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles. Tercero.

๔. สุขโสมนสฺสสุตฺตํ

4. Discurso sobre la felicidad y el gozo

๗๘. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสพหุโล วิหรติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยาย. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมาราโม โหติ, ภาวนาราโม โหติ, ปหานาราโม โหติ, ปวิเวการาโม โหติ[Pg.376], อพฺยาปชฺฌาราโม โหติ, นิปฺปปญฺจาราโม โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสพหุโล วิหรติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยายา’’ติ. จตุตฺถํ.

78. Monjes, dotado de seis cosas, un monje vive con mucha felicidad y gozo en esta misma vida, y ha iniciado el camino correcto para la destrucción de las impurezas. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje se deleita en el Dhamma, se deleita en el desarrollo mental, se deleita en el abandono, se deleita en la reclusión, se deleita en la ausencia de malevolencia y se deleita en la ausencia de proliferación. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje vive con mucha felicidad y gozo en esta misma vida, y ha iniciado el camino correcto para la destrucción de las impurezas. Cuarto.

๕. อธิคมสุตฺตํ

5. Discurso sobre el logro

๗๙. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อายกุสโล จ โหติ, น อปายกุสโล จ โหติ, น อุปายกุสโล จ โหติ, อนธิคตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อธิคมาย น ฉนฺทํ ชเนติ, อธิคเต กุสเล ธมฺเม น อารกฺขติ, สาตจฺจกิริยาย น สมฺปาเทติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ.

79. Monjes, dotado de seis cosas, un monje es incapaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje no es hábil en la causa del surgimiento de estados beneficiosos, no es hábil en la causa del cese de estados perjudiciales, no es hábil en los medios, no genera deseo por alcanzar estados beneficiosos no obtenidos, no protege los estados beneficiosos ya obtenidos y no persevera con una práctica constante. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es incapaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อายกุสโล จ โหติ, อปายกุสโล จ โหติ, อุปายกุสโล จ โหติ, อนธิคตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อธิคมาย ฉนฺทํ ชเนติ, อธิคเต กุสเล ธมฺเม อารกฺขติ, สาตจฺจกิริยาย สมฺปาเทติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

Monjes, dotado de seis cosas, un monje es capaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje es hábil en la causa del surgimiento de estados beneficiosos, es hábil en la causa del cese de estados perjudiciales, es hábil en los medios, genera deseo por alcanzar estados beneficiosos no obtenidos, protege los estados beneficiosos ya obtenidos y persevera con una práctica constante. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es capaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. Quinto.

๖. มหนฺตตฺตสุตฺตํ

6. Discurso sobre la grandeza

๘๐. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหนฺตตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ ธมฺเมสุ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโลกพหุโล จ โหติ โยคพหุโล จ เวทพหุโล จ อสนฺตุฏฺฐิพหุโล จ อนิกฺขิตฺตธุโร จ กุสเลสุ ธมฺเมสุ อุตฺตริ จ ปตาเรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหนฺตตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ ธมฺเมสู’’ติ. ฉฏฺฐํ.

80. Monjes, dotado de seis cosas, un monje alcanza pronto la grandeza y la plenitud en los estados beneficiosos. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje posee mucha luz de conocimiento, mucha aplicación, mucho gozo, mucha insatisfacción con respecto a los estados beneficiosos alcanzados, no abandona su responsabilidad y se esfuerza más allá de su capacidad. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje alcanza pronto la grandeza y la plenitud en los estados beneficiosos. Sexto.

๗. ปฐมนิรยสุตฺตํ

7. Primer discurso sobre el infierno

๘๑. ‘‘ฉหิ[Pg.377], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ฉหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ปาปิจฺโฉ จ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

81. Monjes, dotado de seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno mata seres vivos, toma lo que no le ha sido dado, comete conducta sexual incorrecta, miente, tiene malos deseos y posee una visión incorrecta. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ฉหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, อปฺปิจฺโฉ จ, สมฺมาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. สตฺตมํ.

Monjes, dotado de seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno se abstiene de matar seres vivos, se abstiene de tomar lo que no le ha sido dado, se abstiene de la conducta sexual incorrecta, se abstiene de mentir, tiene pocos deseos y posee una visión correcta. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. Séptimo.

๘. ทุติยนิรยสุตฺตํ

8. Segundo discurso sobre el infierno

๘๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ฉหิ ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ลุทฺโธ จ, ปคพฺโภ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

82. Monjes, dotado de seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno mata seres vivos, toma lo que no le ha sido dado, comete conducta sexual incorrecta, miente, es codicioso y es impudente. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ฉหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, อลุทฺโธ จ, อปฺปคพฺโภ จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. อฏฺฐมํ.

Monjes, dotado de seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno se abstiene de matar seres vivos, se abstiene de tomar lo que no le ha sido dado, se abstiene de la conducta sexual incorrecta, se abstiene de mentir, no es codicioso y no es impudente. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. Octavo.

๙. อคฺคธมฺมสุตฺตํ

9. Discurso sobre el estado supremo

๘๓. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ [Pg.378] โหติ, กาเย จ ชีวิเต จ สาเปกฺโข โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

83. Monjes, dotado de seis cosas, un monje es incapaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje no tiene fe, no tiene vergüenza moral, no tiene temor al error, es perezoso, carece de sabiduría y tiene apego al cuerpo y a la vida. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es incapaz de realizar el estado supremo, el Arhatado.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ, กาเย จ ชีวิเต จ อนเปกฺโข โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. นวมํ.

Monjes, dotado de seis cosas, un monje es capaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje tiene fe, tiene vergüenza moral, tiene temor al error, posee un esfuerzo persistente, posee sabiduría y no tiene apego al cuerpo ni a la vida. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es capaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. Noveno.

๑๐. รตฺติทิวสสุตฺตํ

10. Discurso sobre la noche y el día

๘๔. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน วุทฺธิ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหิจฺโฉ โหติ, วิฆาตวา, อสนฺตุฏฺโฐ, อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, กุสีโต โหติ, มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน วุทฺธิ.

84. Monjes, para un monje que posee seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar la disminución de los estados sanos, no el crecimiento. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje es muy ambicioso, vive atribulado por la codicia, no se siente satisfecho con cualquier túnica, comida de limosna, vivienda o requisitos de medicinas para el enfermo que reciba; no tiene fe, es inmoral, es perezoso, carece de atención y es falto de sabiduría. Monjes, para un monje que posee estas seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar la disminución de los estados sanos, no el crecimiento.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน ปริหานิ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น มหิจฺโฉ โหติ, อวิฆาตวา, สนฺตุฏฺโฐ, อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, สติมา โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน ปริหานี’’ติ. ทสมํ.

Monjes, para un monje que posee seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar el crecimiento de los estados sanos, no la declinación. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje no es ambicioso, no vive atribulado por la codicia, se siente satisfecho con cualquier túnica, comida de limosna, vivienda o requisitos de medicinas para el enfermo que reciba; tiene fe, es virtuoso, es diligente en su esfuerzo, posee atención y sabiduría. Monjes, para un monje que posee estas seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar el crecimiento de los estados sanos, no la declinación. Décimo discurso.

อรหตฺตวคฺโค อฏฺฐโม.

Fin del octavo capítulo, el Capítulo sobre el estado de Arahant.

ตสฺสุทฺทานํ –

Este es el resumen del capítulo:

ทุกฺขํ [Pg.379] อรหตฺตํ อุตฺตริ จ, สุขํ อธิคเมน จ;

มหนฺตตฺตํ ทฺวยํ นิรเย, อคฺคธมฺมญฺจ รตฺติโยติ.

El sufrimiento, el estado de Arahant y lo superior; la felicidad y el logro; la grandeza, los dos sobre el infierno, el Dhamma supremo y las noches.

๙. สีติวคฺโค

9. Capítulo sobre el Enfriamiento

๑. สีติภาวสุตฺตํ

1. Discurso sobre el estado de enfriamiento

๘๕. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ นิคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น นิคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ ปคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น ปคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ สมฺปหํสิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น สมฺปหํเสติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ อชฺฌุเปกฺขิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น อชฺฌุเปกฺขติ, หีนาธิมุตฺติโก จ โหติ, สกฺกายาภิรโต จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุํ.

85. Monjes, el monje que posee seis cualidades es incapaz de realizar el enfriamiento supremo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje no refrena su mente cuando debe ser refrenada, no estimula su mente cuando debe ser estimulada, no alegra su mente cuando debe ser alegrada, no observa su mente con ecuanimidad cuando debe ser observada con ecuanimidad, posee inclinaciones bajas y se deleita en la visión de la propia personalidad. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es incapaz de realizar el enfriamiento supremo.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ นิคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ นิคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ ปคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ สมฺปหํสิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ สมฺปหํเสติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ อชฺฌุเปกฺขิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ อชฺฌุเปกฺขติ, ปณีตาธิมุตฺติโก จ โหติ, นิพฺพานาภิรโต จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ปฐมํ.

Monjes, el monje que posee seis cualidades es capaz de realizar el enfriamiento supremo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje refrena su mente cuando debe ser refrenada, estimula su mente cuando debe ser estimulada, alegra su mente cuando debe ser alegrada, observa su mente con ecuanimidad cuando debe ser observada con ecuanimidad, posee inclinaciones nobles y se deleita en el Nirvana. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es capaz de realizar el enfriamiento supremo. Primer discurso.

๒. อาวรณสุตฺตํ

2. Discurso sobre los obstáculos

๘๖. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ[Pg.380]? กมฺมาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, กิเลสาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, วิปากาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, อสฺสทฺโธ จ โหติ, อจฺฉนฺทิโก จ, ทุปฺปญฺโญ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

86. Monjes, aquel que posee seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? Posee el obstáculo de las acciones kármicas, posee el obstáculo de las impurezas, posee el obstáculo de los resultados de acciones pasadas, carece de fe, carece de voluntad y es falto de sabiduría. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? น กมฺมาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, น กิเลสาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, น วิปากาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, สทฺโธ จ โหติ, ฉนฺทิโก จ, ปญฺญวา จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ทุติยํ.

Monjes, aquel que posee seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? No posee el obstáculo de las acciones kármicas, no posee el obstáculo de las impurezas, no posee el obstáculo de los resultados de acciones pasadas, tiene fe, tiene voluntad y posee sabiduría. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. Segundo discurso.

๓. โวโรปิตสุตฺตํ

3. Discurso sobre privar de la vida

๘๗. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ, ปิตา ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, อรหํ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาทิตํ โหติ, สงฺโฆ ภินฺโน โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

87. Monjes, aquel que posee seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? Ha privado de la vida a su madre, ha privado de la vida a su padre, ha privado de la vida a un Arahant, ha herido al Tathāgata con intención maliciosa derramando su sangre, ha causado una división en la Sangha, o es falto de sabiduría, necio y mudo. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? น มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ, น ปิตา ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, น อรหํ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, น ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาทิตํ โหติ, น สงฺโฆ ภินฺโน โหติ, ปญฺญวา โหติ อชโฬ อเนฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต [Pg.381] สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ตติยํ.

Monjes, aquel que posee seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? No ha privado de la vida a su madre, no ha privado de la vida a su padre, no ha privado de la vida a un Arahant, no ha herido al Tathāgata con intención maliciosa derramando su sangre, no ha causado una división en la Sangha, y posee sabiduría, no es necio ni mudo. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. Tercer discurso.

๔. สุสฺสูสติสุตฺตํ

4. Discurso sobre el deseo de escuchar

๘๘. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน น สุสฺสูสติ, น โสตํ โอทหติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐาเปติ, อนตฺถํ คณฺหาติ, อตฺถํ ริญฺจติ, อนนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

88. “Monjes, aquel que posee seis cualidades, aunque escuche el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables. ¿Cuáles son esas seis? Cuando se enseña el Dhamma y el Vinaya proclamado por el Tathāgata, no desea escuchar, no presta atención, no aplica su mente para comprender, toma lo que no es beneficioso, rechaza lo que es beneficioso y posee una paciencia que no está en conformidad con la enseñanza. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, aunque escuche el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables”.

‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน สุสฺสูสติ, โสตํ โอทหติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐาเปติ, อตฺถํ คณฺหาติ, อนตฺถํ ริญฺจติ, อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“Monjes, aquel que posee seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables. ¿Cuáles son esas seis? Cuando se enseña el Dhamma y el Vinaya proclamado por el Tathāgata, desea escuchar, presta atención, aplica su mente para comprender, toma lo que es beneficioso, rechaza lo que no es beneficioso y posee una paciencia que está en conformidad con la enseñanza. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables”. Cuarto [sutta].

๕. อปฺปหายสุตฺตํ

5. Sutta sobre lo que no se ha abandonado.

๘๙. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐึ, วิจิกิจฺฉํ, สีลพฺพตปรามาสํ, อปายคมนียํ ราคํ, อปายคมนียํ โทสํ, อปายคมนียํ โมหํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุํ.

89. “Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de realizar la perfección de la visión. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, sin abandonar estas seis cosas, uno es incapaz de realizar la perfección de la visión”.

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐึ, วิจิกิจฺฉํ, สีลพฺพตปรามาสํ, อปายคมนียํ ราคํ, อปายคมนียํ โทสํ, อปายคมนียํ โมหํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

“Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de realizar la perfección de la visión. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, habiendo abandonado estas seis cosas, uno es capaz de realizar la perfección de la visión”. Quinto [sutta].

๖. ปหีนสุตฺตํ

6. Sutta sobre lo que se ha abandonado.

๙๐. ‘‘ฉยิเม[Pg.382], ภิกฺขเว, ธมฺมา ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส ปหีนา. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส, อปายคมนีโย ราโค, อปายคมนีโย โทโส, อปายคมนีโย โมโห. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส ปหีนา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

90. “Monjes, estas seis cosas han sido abandonadas por la persona consumada en la visión. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, estas seis cosas han sido abandonadas por la persona consumada en la visión”. Sexto [sutta].

๗. อภพฺพสุตฺตํ

7. Sutta sobre la incapacidad.

๙๑. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อุปฺปาเทตุํ. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐึ, วิจิกิจฺฉํ, สีลพฺพตปรามาสํ, อปายคมนียํ ราคํ, อปายคมนียํ โทสํ, อปายคมนียํ โมหํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อุปฺปาเทตุ’’นฺติ. สตฺตมํ.

91. “Monjes, una persona consumada en la visión es incapaz de dar lugar a estas seis cosas. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, una persona consumada en la visión es incapaz de dar lugar a estas seis cosas”. Séptimo [sutta].

๘. ปฐมอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ

8. Primer sutta sobre los casos imposibles.

๙๒. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สตฺถริ อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ธมฺเม อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สงฺเฆ อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สิกฺขาย อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อนาคมนียํ วตฺถุํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อฏฺฐมํ ภวํ นิพฺพตฺเตตุํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

92. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el Maestro; es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el Dhamma; es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el Sangha; es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el entrenamiento; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a una causa que no debe ser alcanzada; es imposible que una persona consumada en la visión dé lugar a una octava existencia. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Octavo [sutta].

๙. ทุติยอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ

9. Segundo sutta sobre los casos imposibles.

๙๓. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ สงฺขารํ นิจฺจโต อุปคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ สงฺขารํ สุขโต อุปคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ ธมฺมํ อตฺตโต อุปคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อานนฺตริยํ กมฺมํ กาตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล โกตูหลมงฺคเลน สุทฺธึ ปจฺจาคนฺตุํ[Pg.383], อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อิโต พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสิตุํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. นวมํ.

93. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión considere cualquier formación como permanente; es imposible que una persona consumada en la visión considere cualquier formación como felicidad; es imposible que una persona consumada en la visión considere cualquier fenómeno como un yo; es imposible que una persona consumada en la visión cometa una acción de consecuencia inmediata; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la purificación a través de ritos supersticiosos; es imposible que una persona consumada en la visión busque a alguien digno de ofrendas fuera de esta enseñanza. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Noveno [sutta].

๑๐. ตติยอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ

10. Tercer sutta sobre los casos imposibles.

๙๔. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล มาตรํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ปิตรํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อรหนฺตํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาเทตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สงฺฆํ ภินฺทิตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสิตุํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. ทสมํ.

94. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión prive de la vida a su madre; es imposible que una persona consumada en la visión prive de la vida a su padre; es imposible que una persona consumada en la visión prive de la vida a un Arahant; es imposible que una persona consumada en la visión, con mente maliciosa, derrame la sangre del Tathāgata; es imposible que una persona consumada en la visión cause un cisma en el Sangha; es imposible que una persona consumada en la visión proclame a otro como su maestro. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Décimo [sutta].

๑๑. จตุตฺถอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ

11. Cuarto sutta sobre los casos imposibles.

๙๕. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สยํกตํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ปรํกตํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อสยํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อสยํการญฺจ อปรํการญฺจ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิสฺส, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส เหตุ จ สุทิฏฺโฐ เหตุสมุปฺปนฺนา จ ธมฺมา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. เอกาทสมํ.

95. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor son creados por uno mismo; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor son creados por otros; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor son creados por ambos, uno mismo y otros; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor no son creados por uno mismo sino surgidos por azar; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor no son creados por otros sino surgidos por azar; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor no son creados por uno mismo ni por otros sino surgidos por azar. ¿Por qué es así? Porque, monjes, para la persona consumada en la visión, tanto la causa ha sido claramente vista como los fenómenos surgidos de la causa han sido claramente vistos. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Undécimo [sutta].

สีติวคฺโค นวโม.

El noveno capítulo sobre el enfriamiento [Sītivagga] ha terminado.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen del capítulo es:

สีติภาวํ อาวรณํ, โวโรปิตา สุสฺสูสติ;

อปฺปหาย ปหีนาภพฺโพ, ตฏฺฐานา จตุโรปิ จาติ.

El enfriamiento, el obstáculo, la privación de vida, el deseo de escuchar; sin abandonar, abandonado e incapaz, y los cuatro casos sobre la imposibilidad.

๑๐. อานิสํสวคฺโค

10. Capítulo sobre las Ventajas [Ānisaṃsavagga]

๑. ปาตุภาวสุตฺตํ

1. Sutta sobre la Manifestación

๙๖. ‘‘ฉนฺนํ[Pg.384], ภิกฺขเว, ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ฉนฺนํ? ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, อริยายตเน ปจฺจาชาติ ทุลฺลภา โลกสฺมึ, อินฺทฺริยานํ อเวกลฺลตา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, อชฬตา อเนฬมูคตา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, กุสเล ธมฺเม ฉนฺโท ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ฉนฺนํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

96. “Monjes, la aparición de seis cosas es difícil de encontrar en el mundo. ¿Cuáles seis? La aparición en el mundo de un Tathāgata, un Arahant, un perfectamente Iluminado es difícil de encontrar en el mundo; una persona que enseñe el Dhamma y el Vinaya proclamado por el Tathāgata es difícil de encontrar en el mundo; el renacer en la tierra de los nobles es difícil de encontrar en el mundo; poseer la integridad de las facultades sensoriales es difícil de encontrar en el mundo; no ser necio ni mudo es difícil de encontrar en el mundo; y el deseo por los estados sanos es difícil de encontrar en el mundo. Monjes, estas son las seis cosas cuya aparición es difícil de encontrar en el mundo”.

๒. อานิสํสสุตฺตํ

2. Discurso sobre los beneficios

๙๗. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย. กตเม ฉ? สทฺธมฺมนิยโต โหติ, อปริหานธมฺโม โหติ, ปริยนฺตกตสฺส ทุกฺขํ โหติ, อสาธารเณน ญาเณน สมนฺนาคโต โหติ, เหตุ จสฺส สุทิฏฺโฐ, เหตุสมุปฺปนฺนา จ ธมฺมา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํสา โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยายา’’ติ. ทุติยํ.

97. “Monjes, hay estos seis beneficios al realizar el fruto de la entrada en la corriente. ¿Cuáles seis? Uno es firme en el verdadero Dhamma; posee la naturaleza de no retroceder; el sufrimiento tiene un límite establecido; se posee un conocimiento que no es común a los mundanos comunes; y ve claramente tanto la causa como los fenómenos surgidos de la causa. Monjes, estos son los seis beneficios de la realización del fruto de la entrada en la corriente”.

๓. อนิจฺจสุตฺตํ

3. Discurso sobre la impermanencia

๙๘. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กญฺจิ สงฺขารํ นิจฺจโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา อสมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ อโนกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

98. “Monjes, es imposible que un monje que vea cualquier formación como algo permanente esté dotado de la paciencia conforme (a la verdad). Sin estar dotado de la paciencia conforme, es imposible que entre en el sendero de la rectitud. Sin entrar en el sendero de la rectitud, es imposible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”.

‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพสงฺขาเร อนิจฺจโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ [Pg.385] วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ตติยํ.

“Monjes, es posible que un monje que vea todas las formaciones como impermanentes esté dotado de la paciencia conforme. Al estar dotado de la paciencia conforme, es posible que entre en el sendero de la rectitud. Al entrar en el sendero de la rectitud, es posible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”.

๔. ทุกฺขสุตฺตํ

4. Discurso sobre el sufrimiento

๙๙. ‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กญฺจิ สงฺขารํ สุขโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… สพฺพสงฺขาเร ทุกฺขโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… ฐานเมตํ วิชฺชติ’’. จตุตฺถํ.

99. “Monjes, es imposible que un monje que vea cualquier formación como felicidad... [mientras que] es posible que aquel que vea todas las formaciones como sufrimiento esté dotado de la paciencia conforme... esto es posible”.

๕. อนตฺตสุตฺตํ

5. Discurso sobre el no-yo

๑๐๐. ‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กญฺจิ ธมฺมํ อตฺตโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… สพฺพธมฺเม อนตฺตโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… ฐานเมตํ วิชฺชติ’’. ปญฺจมํ.

100. “Monjes, es imposible que un monje que vea cualquier fenómeno como el yo... [mientras que] es posible que aquel que vea todos los fenómenos como no-yo esté dotado de la paciencia conforme... esto es posible”.

๖. นิพฺพานสุตฺตํ

6. Discurso sobre el Nibbāna

๑๐๑. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิพฺพานํ ทุกฺขโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา อสมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ อโนกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

101. “Monjes, es imposible que un monje que vea el Nibbāna como sufrimiento esté dotado de la paciencia conforme. Sin estar dotado de la paciencia conforme, es imposible que entre en el sendero de la rectitud. Sin entrar en el sendero de la rectitud, es imposible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”.

‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิพฺพานํ สุขโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Monjes, es posible que un monje que vea el Nibbāna como felicidad esté dotado de la paciencia conforme. Al estar dotado de la paciencia conforme, es posible que entre en el sendero de la rectitud. Al entrar en el sendero de la rectitud, es posible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”.

๗. อนวตฺถิตสุตฺตํ

7. Discurso sobre la inestabilidad

๑๐๒. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา อนิจฺจสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุํ. กตเม ฉ? ‘สพฺพสงฺขารา จ เม อนวตฺถิตา ขายิสฺสนฺติ, สพฺพโลเก จ เม มโน นาภิรมิสฺสติ [Pg.386], สพฺพโลกา จ เม มโน วุฏฺฐหิสฺสติ, นิพฺพานโปณญฺจ เม มานสํ ภวิสฺสติ, สํโยชนา จ เม ปหานํ คจฺฉิสฺสนฺติ, ปรเมน จ สามญฺเญน สมนฺนาคโต ภวิสฺสามี’ติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา อนิจฺจสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุ’’นฺติ. สตฺตมํ.

102. “Monjes, al ver seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de impermanencia en todas las formaciones sin distinción alguna. ¿Cuáles seis? ‘Todas las formaciones se me aparecerán como inestables’, ‘mi mente no se deleitará en ningún mundo’, ‘mi mente se elevará por encima de todo el mundo’, ‘mi mente se inclinará hacia el Nibbāna’, ‘mis grilletes serán abandonados’, y ‘alcanzaré la suprema condición de monje (el sendero noble)’. Monjes, al ver estos seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de impermanencia en todas las formaciones sin distinción”.

๘. อุกฺขิตฺตาสิกสุตฺตํ

8. Discurso sobre el verdugo con la espada en alto

๑๐๓. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา ทุกฺขสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุํ. กตเม ฉ? ‘สพฺพสงฺขาเรสุ จ เม นิพฺพิทสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา ภวิสฺสติ, เสยฺยถาปิ อุกฺขิตฺตาสิเก วธเก. สพฺพโลกา จ เม มโน วุฏฺฐหิสฺสติ, นิพฺพาเน จ สนฺตทสฺสาวี ภวิสฺสามิ, อนุสยา จ เม สมุคฺฆาตํ คจฺฉิสฺสนฺติ, กิจฺจการี จ ภวิสฺสามิ, สตฺถา จ เม ปริจิณฺโณ ภวิสฺสติ เมตฺตาวตายา’ติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา ทุกฺขสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

103. “Monjes, al ver seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de sufrimiento en todas las formaciones sin distinción alguna. ¿Cuáles seis? ‘La percepción de revulsión hacia todas las formaciones estará presente ante mí, como ante un verdugo con la espada en alto’, ‘mi mente se elevará por encima de todo el mundo’, ‘veré la paz en el Nibbāna’, ‘mis tendencias latentes serán erradicadas’, ‘seré alguien que cumple con sus deberes’, y ‘habré servido al Maestro con una conducta llena de amor’. Monjes, al ver estos seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de sufrimiento en todas las formaciones sin distinción”.

๙. อตมฺมยสุตฺตํ

9. Discurso sobre la no identificación

๑๐๔. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพธมฺเมสุ อโนธึ กริตฺวา อนตฺตสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุํ. กตเม ฉ? สพฺพโลเก จ อตมฺมโย ภวิสฺสามิ, อหงฺการา จ เม อุปรุชฺฌิสฺสนฺติ, มมงฺการา จ เม อุปรุชฺฌิสฺสนฺติ, อสาธารเณน จ ญาเณน สมนฺนาคโต ภวิสฺสามิ, เหตุ จ เม สุทิฏฺโฐ ภวิสฺสติ, เหตุสมุปฺปนฺนา จ ธมฺมา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพธมฺเมสุ อโนธึ กริตฺวา อนตฺตสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุ’’นฺติ. นวมํ.

104. “Monjes, al ver seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de no-yo en todos los fenómenos sin distinción alguna. ¿Cuáles seis? ‘No estaré identificado con nada en todo el mundo’, ‘mis nociones de ego (yo soy) cesarán’, ‘mis nociones de propiedad (lo mío) cesarán’, ‘estaré dotado de un conocimiento que no es común a los mundanos’, ‘veré claramente la causa’, y ‘veré claramente los fenómenos surgidos de la causa’. Monjes, al ver estos seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de no-yo en todos los fenómenos sin distinción”.

๑๐. ภวสุตฺตํ

10. Discurso sobre la existencia

๑๐๕. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ภวา ปหาตพฺพา, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตพฺพํ. กตเม ตโย ภวา ปหาตพฺพา? กามภโว, รูปภโว, อรูปภโว [Pg.387] – อิเม ตโย ภวา ปหาตพฺพา. กตมาสุ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตพฺพํ? อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย, อธิปญฺญาสิกฺขาย – อิมาสุ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตพฺพํ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อิเม ตโย ภวา ปหีนา โหนฺติ, อิมาสุ จ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตสิกฺโข โหติ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. ทสมํ.

105. “Monjes, estos tres devenires deben ser abandonados y se debe entrenar en los tres entrenamientos. ¿Cuáles son los tres devenires que deben ser abandonados? El devenir en el plano de los sentidos, el devenir en el plano de la forma sutil y el devenir en el plano inmaterial; estos son los tres devenires que deben ser abandonados. ¿En qué tres entrenamientos se debe entrenar? En el entrenamiento de la ética superior, en el entrenamiento de la mente superior y en el entrenamiento de la sabiduría superior; en estos tres entrenamientos se debe entrenar. Cuando, monjes, un monje ha abandonado estos tres devenires y se ha entrenado en estos tres entrenamientos, de tal monje se dice, monjes, que ha cortado el deseo, ha descartado los grilletes y, mediante la plena comprensión del orgullo, ha puesto fin al sufrimiento”. Décimo [discurso].

๑๑. ตณฺหาสุตฺตํ

11. Discurso sobre el deseo

๑๐๖. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ตณฺหา ปหาตพฺพา, ตโย จ มานา. กตมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา? กามตณฺหา, ภวตณฺหา, วิภวตณฺหา – อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา. กตเม ตโย มานา ปหาตพฺพา? มาโน, โอมาโน, อติมาโน – อิเม ตโย มานา ปหาตพฺพา. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหีนา โหนฺติ, อิเม จ ตโย มานา; อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. เอกาทสมํ.

106. “Monjes, estos tres tipos de deseo deben ser abandonados, y también tres tipos de orgullo. ¿Cuáles son los tres deseos que deben ser abandonados? El deseo por los placeres sensoriales, el deseo por la existencia y el deseo por la no existencia; estos tres deseos deben ser abandonados. ¿Cuáles son los tres orgullos que deben ser abandonados? El orgullo, el sentimiento de inferioridad y la arrogancia; estos tres orgullos deben ser abandonados. Cuando, monjes, un monje ha abandonado estos tres tipos de deseo y estos tres tipos de orgullo, de tal monje se dice, monjes, que ha cortado el deseo, ha descartado los grilletes y, mediante la plena comprensión del orgullo, ha puesto fin al sufrimiento”. Undécimo [discurso].

อานิสํสวคฺโค ทสโม.

Décimo capítulo: Sobre los beneficios.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de este [capítulo] es:

ปาตุภาโว อานิสํโส, อนิจฺจทุกฺขอนตฺตโต;

นิพฺพานํ อนวตฺถิ, อุกฺขิตฺตาสิ อตมฺมโย;

ภวา ตณฺหาเยกา ทสาติ.

Aparición, Beneficios, Impermanencia, Sufrimiento, No-ser; Nibbāna, Inestabilidad, La espada levantada, Desapego; Devenires y Deseo son los once.

ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

Se completa el segundo grupo de cincuenta [discursos].

๑๑. ติกวคฺโค

11. Capítulo de las Tríadas

๑. ราคสุตฺตํ

1. Discurso sobre la lujuria

๑๐๗. ‘‘ตโยเม[Pg.388], ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? ราโค, โทโส, โมโห. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? ราคสฺส ปหานาย อสุภา ภาเวตพฺพา, โทสสฺส ปหานาย เมตฺตา ภาเวตพฺพา, โมหสฺส ปหานาย ปญฺญา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

107. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La lujuria, el odio y la delusión. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres [otras] cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la lujuria, se debe desarrollar la contemplación de lo no bello; para abandonar el odio, se debe desarrollar el amor benevolente; para abandonar la delusión, se debe desarrollar la sabiduría. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Primero.

๒. ทุจฺจริตสุตฺตํ

2. Discurso sobre la mala conducta

๑๐๘. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กายทุจฺจริตํ, วจีทุจฺจริตํ, มโนทุจฺจริตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กายทุจฺจริตสฺส ปหานาย กายสุจริตํ ภาเวตพฺพํ, วจีทุจฺจริตสฺส ปหานาย วจีสุจริตํ ภาเวตพฺพํ, มโนทุจฺจริตสฺส ปหานาย มโนสุจริตํ ภาเวตพฺพํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทุติยํ.

108. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La mala conducta corporal, la mala conducta verbal y la mala conducta mental. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la mala conducta corporal, se debe desarrollar la buena conducta corporal; para abandonar la mala conducta verbal, se debe desarrollar la buena conducta verbal; para abandonar la mala conducta mental, se debe desarrollar la buena conducta mental. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Segundo.

๓. วิตกฺกสุตฺตํ

3. Discurso sobre los pensamientos

๑๐๙. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กามวิตกฺกสฺส ปหานาย เนกฺขมฺมวิตกฺโก ภาเวตพฺโพ, พฺยาปาทวิตกฺกสฺส ปหานาย อพฺยาปาทวิตกฺโก ภาเวตพฺโพ, วิหึสาวิตกฺกสฺส ปหานาย อวิหึสาวิตกฺโก ภาเวตพฺโพ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ตติยํ.

109. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? El pensamiento sobre los placeres sensoriales, el pensamiento de mala voluntad y el pensamiento de crueldad. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar el pensamiento sobre los placeres sensoriales, se debe desarrollar el pensamiento de renuncia; para abandonar el pensamiento de mala voluntad, se debe desarrollar el pensamiento de no mala voluntad; para abandonar el pensamiento de crueldad, se debe desarrollar el pensamiento de no crueldad. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Tercero.

๔. สญฺญาสุตฺตํ

4. Discurso sobre la percepción

๑๑๐. ‘‘ตโยเม[Pg.389], ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กามสญฺญา, พฺยาปาทสญฺญา, วิหึสาสญฺญา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กามสญฺญาย ปหานาย เนกฺขมฺมสญฺญา ภาเวตพฺพา, พฺยาปาทสญฺญาย ปหานาย อพฺยาปาทสญฺญา ภาเวตพฺพา, วิหึสาสญฺญาย ปหานาย อวิหึสาสญฺญา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. จตุตฺถํ.

110. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La percepción de placeres sensoriales, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la percepción de placeres sensoriales, se debe desarrollar la percepción de renuncia; para abandonar la percepción de mala voluntad, se debe desarrollar la percepción de no mala voluntad; para abandonar la percepción de crueldad, se debe desarrollar la percepción de no crueldad. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Cuarto.

๕. ธาตุสุตฺตํ

5. Discurso sobre los elementos

๑๑๑. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กามธาตุ, พฺยาปาทธาตุ, วิหึสาธาตุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กามธาตุยา ปหานาย เนกฺขมฺมธาตุ ภาเวตพฺพา, พฺยาปาทธาตุยา ปหานาย อพฺยาปาทธาตุ ภาเวตพฺพา, วิหึสาธาตุยา ปหานาย อวิหึสาธาตุ ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปญฺจมํ.

111. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? El elemento del placer sensorial, el elemento de la mala voluntad y el elemento de la crueldad. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar el elemento del placer sensorial, se debe desarrollar el elemento de la renuncia; para abandonar el elemento de la mala voluntad, se debe desarrollar el elemento de la no mala voluntad; para abandonar el elemento de la crueldad, se debe desarrollar el elemento de la no crueldad. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Quinto.

๖. อสฺสาทสุตฺตํ

6. Discurso sobre el agrado

๑๑๒. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อสฺสาททิฏฺฐิ, อตฺตานุทิฏฺฐิ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อสฺสาททิฏฺฐิยา ปหานาย อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา, อตฺตานุทิฏฺฐิยา ปหานาย อนตฺตสญฺญา ภาเวตพฺพา, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา ปหานาย สมฺมาทิฏฺฐิ ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

112. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La visión del agrado, la visión del yo y la visión errónea. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la visión del agrado, se debe desarrollar la percepción de la impermanencia; para abandonar la visión del yo, se debe desarrollar la percepción del no-ser; para abandonar la visión errónea, se debe desarrollar la visión correcta. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Sexto.

๗. อรติสุตฺตํ

7. Discurso sobre el descontento

๑๑๓. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อรติ, วิหึสา, อธมฺมจริยา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ [Pg.390] ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อรติยา ปหานาย มุทิตา ภาเวตพฺพา, วิหึสาย ปหานาย อวิหึสา ภาเวตพฺพา, อธมฺมจริยาย ปหานาย ธมฺมจริยา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. สตฺตมํ.

113. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? El descontento, la crueldad y la conducta contraria al Dhamma. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar el descontento, se debe desarrollar la alegría altruista; para abandonar la crueldad, se debe desarrollar la no crueldad; para abandonar la conducta contraria al Dhamma, se debe desarrollar la conducta conforme al Dhamma. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Séptimo.

๘. สนฺตุฏฺฐิตาสุตฺตํ

8. Discurso sobre el contentamiento

๑๑๔. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อสนฺตุฏฺฐิตา, อสมฺปชญฺญํ, มหิจฺฉตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อสนฺตุฏฺฐิตาย ปหานาย สนฺตุฏฺฐิตา ภาเวตพฺพา, อสมฺปชญฺญสฺส ปหานาย สมฺปชญฺญํ ภาเวตพฺพํ, มหิจฺฉตาย ปหานาย อปฺปิจฺฉตา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. อฏฺฐมํ.

114. “Monjes, existen estos tres estados. ¿Cuáles son los tres? El descontento, la falta de clara comprensión y la gran ambición. Estos son, monjes, los tres estados. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar tres estados adicionales. ¿Cuáles son los tres? Para abandonar el descontento, se debe cultivar el contento; para abandonar la falta de clara comprensión, se debe cultivar la clara comprensión; y para abandonar la gran ambición, se debe cultivar el deseo de poco. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar estos tres estados adicionales”.

๙. โทวจสฺสตาสุตฺตํ

9. Discurso sobre la terquedad

๑๑๕. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? โทวจสฺสตา, ปาปมิตฺตตา, เจตโส วิกฺเขโป. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? โทวจสฺสตาย ปหานาย โสวจสฺสตา ภาเวตพฺพา, ปาปมิตฺตตาย ปหานาย กลฺยาณมิตฺตตา ภาเวตพฺพา, เจตโส วิกฺเขปสฺส ปหานาย อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. นวมํ.

115. “Monjes, existen estos tres estados. ¿Cuáles son los tres? La terquedad, la mala amistad y la agitación mental. Estos son, monjes, los tres estados. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar tres estados adicionales. ¿Cuáles son los tres? Para abandonar la terquedad, se debe cultivar la docilidad; para abandonar la mala amistad, se debe cultivar la buena amistad; y para abandonar la agitación mental, se debe cultivar la atención plena en la respiración. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar estos tres estados adicionales”.

๑๐. อุทฺธจฺจสุตฺตํ

10. Discurso sobre la agitación

๑๑๖. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อุทฺธจฺจํ, อสํวโร, ปมาโท. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อุทฺธจฺจสฺส ปหานาย สมโถ ภาเวตพฺโพ, อสํวรสฺส ปหานาย สํวโร ภาเวตพฺโพ, ปมาทสฺส ปหานาย อปฺปมาโท ภาเวตพฺโพ. อิเมสํ [Pg.391] โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

116. “Monjes, existen estos tres estados. ¿Cuáles son los tres? La agitación, la falta de control de los sentidos y la negligencia. Estos son, monjes, los tres estados. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar tres estados adicionales. ¿Cuáles son los tres? Para abandonar la agitación, se debe cultivar la serenidad; para abandonar la falta de control de los sentidos, se debe cultivar el control; y para abandonar la negligencia, se debe cultivar la diligencia. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar estos tres estados adicionales”.

ติกวคฺโค เอกาทสโม.

El undécimo grupo de tres.

ตสฺสุทฺทานํ –

El resumen de los temas es el siguiente:

ราคทุจฺจริตวิตกฺก, สญฺญา ธาตูติ วุจฺจติ;

อสฺสาทอรติตุฏฺฐิ, ทุเว จ อุทฺธจฺเจน วคฺโคติ.

La pasión, la mala conducta y el pensamiento; se mencionan también la percepción y los elementos. El deleite, el descontento y la satisfacción, junto con dos sobre la agitación, conforman este grupo.

๑๒. สามญฺญวคฺโค

12. El grupo de las características comunes

๑. กายานุปสฺสีสุตฺตํ

1. Discurso sobre la contemplación del cuerpo

๑๑๗. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุํ. กตเม ฉ? กมฺมารามตํ, ภสฺสารามตํ, นิทฺทารามตํ, สงฺคณิการามตํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุํ.

117. “Monjes, sin abandonar seis estados, uno es incapaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo. ¿Cuáles son los seis? El deleite en las actividades, el deleite en el habla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, la falta de guardia en las puertas de los sentidos y la falta de moderación en la comida. Monjes, sin abandonar estos seis estados, uno es incapaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo.

‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุํ. กตเม ฉ? กมฺมารามตํ, ภสฺสารามตํ, นิทฺทารามตํ, สงฺคณิการามตํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุ’’นฺติ. ปฐมํ.

“Monjes, habiendo abandonado seis estados, uno es capaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo. ¿Cuáles son los seis? El deleite en las actividades, el deleite en el habla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, la falta de guardia en las puertas de los sentidos y la falta de moderación en la comida. Monjes, habiendo abandonado estos seis estados, uno es capaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo”.

๒. ธมฺมานุปสฺสีสุตฺตํ

2. Discurso sobre la contemplación de los fenómenos

๑๑๘. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อชฺฌตฺตํ กาเย…เป… พหิทฺธา กาเย…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา กาเย…เป… อชฺฌตฺตํ เวทนาสุ…เป… พหิทฺธา เวทนาสุ…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา เวทนาสุ…เป… อชฺฌตฺตํ จิตฺเต…เป… พหิทฺธา จิตฺเต…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา จิตฺเต…เป… อชฺฌตฺตํ ธมฺเมสุ…เป… พหิทฺธา ธมฺเมสุ…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริตุํ. กตเม ฉ? กมฺมารามตํ, ภสฺสารามตํ, นิทฺทารามตํ, สงฺคณิการามตํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ[Pg.392], โภชเน อมตฺตญฺญุตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อชฺฌตฺตพหิทฺธา ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริตุ’’นฺติ. ทุติยํ.

118. “Monjes, sin abandonar seis estados, uno es incapaz de morar contemplando los fenómenos en los fenómenos, ya sean internos en el cuerpo... externos en el cuerpo... internos y externos en el cuerpo... internos en las sensaciones... externos en las sensaciones... internos y externos en las sensaciones... internos en la mente... externos en la mente... internos y externos en la mente... internos en los fenómenos... externos en los fenómenos... internos y externos en los fenómenos. ¿Cuáles son los seis? El deleite en las actividades, el deleite en el habla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, la falta de guardia en las puertas de los sentidos y la falta de moderación en la comida. Monjes, habiendo abandonado estos seis estados, uno es capaz de morar contemplando los fenómenos en los fenómenos internos y externos”.

๓. ตปุสฺสสุตฺตํ

3. Discurso sobre Tapussa

๑๑๙. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตปุสฺโส คหปติ ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยติ. กตเมหิ ฉหิ? พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน, อริเยน สีเลน, อริเยน ญาเณน, อริยาย วิมุตฺติยา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตปุสฺโส คหปติ ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยตี’’ติ. ตติยํ.

119. “Monjes, el jefe de familia Tapussa, poseedor de seis cualidades, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal. ¿Cuáles son las seis? Una confianza inquebrantable en el Buda, una confianza inquebrantable en el Dhamma, una confianza inquebrantable en el Saṅgha, la virtud noble, el conocimiento noble y la liberación noble. Monjes, el jefe de familia Tapussa, poseedor de estas seis cualidades, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal”.

๔-๒๓. ภลฺลิกาทิสุตฺตานิ

4-23. Discursos sobre Bhallika y otros

๑๒๐-๑๓๙. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภลฺลิโก คหปติ…เป… สุทตฺโต คหปติ อนาถปิณฺฑิโก… จิตฺโต คหปติ มจฺฉิกาสณฺฑิโก… หตฺถโก อาฬวโก… มหานาโม สกฺโก… อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก… อุคฺคโต คหปติ… สูรมฺพฏฺโฐ … ชีวโก โกมารภจฺโจ… นกุลปิตา คหปติ… ตวกณฺณิโก คหปติ… ปูรโณ คหปติ… อิสิทตฺโต คหปติ… สนฺธาโน คหปติ… วิจโย คหปติ… วิชยมาหิโก คหปติ… เมณฺฑโก คหปติ … วาเสฏฺโฐ อุปาสโก… อริฏฺโฐ อุปาสโก… สารคฺโค อุปาสโก ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยติ. กตเมหิ ฉหิ? พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน, อริเยน สีเลน, อริเยน ญาเณน, อริยาย วิมุตฺติยา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สารคฺโค อุปาสโก ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยตี’’ติ. เตวีสติมํ.

120-139. “Monjes, poseedor de seis cualidades, el jefe de familia Bhallika... Sudatta el jefe de familia Anāthapiṇḍika... Citta el jefe de familia de Macchikāsaṇḍa... Hatthaka de Āḷavī... Mahānāma el Sakia... el jefe de familia Ugga de Vesālī... el jefe de familia Uggata... Sūra-Ambaṭṭha... Jīvaka Komārabhacca... el jefe de familia Nakulapitā... el jefe de familia Tavakaṇṇika... el jefe de familia Pūraṇa... el jefe de familia Isidatta... el jefe de familia Sandhāna... el jefe de familia Vicaya... el jefe de familia Vijayamāhika... el jefe de familia Meṇḍaka... el seguidor laico Vāseṭṭha... el seguidor laico Ariṭṭha... el seguidor laico Sāragga, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal. ¿Cuáles son las seis? Una confianza inquebrantable en el Buda, una confianza inquebrantable en el Dhamma, una confianza inquebrantable en el Saṅgha, la virtud noble, el conocimiento noble y la liberación noble. Monjes, el seguidor laico Sāragga, poseedor de estas seis cualidades, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal”.

สามญฺญวคฺโค ทฺวาทสโม.

El duodécimo grupo de las características comunes.

๑๓. ราคเปยฺยาลํ

13. Sección repetitiva sobre la pasión

๑๔๐. ‘‘ราคสฺส[Pg.393], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ฉ? ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยํ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

140. “Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar seis estados. ¿Cuáles son los seis? La visión suprema, la audición suprema, la ganancia suprema, el entrenamiento supremo, el servicio supremo y el recuerdo supremo. Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar estos seis estados”.

๑๔๑. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ฉ? พุทฺธานุสฺสติ, ธมฺมานุสฺสติ, สงฺฆานุสฺสติ, สีลานุสฺสติ, จาคานุสฺสติ, เทวตานุสฺสติ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

141. “Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar seis estados. ¿Cuáles son los seis? El recuerdo del Buda, el recuerdo del Dhamma, el recuerdo del Saṅgha, el recuerdo de la virtud, el recuerdo de la generosidad y el recuerdo de las deidades. Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar estos seis estados”.

๑๔๒. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ฉ? อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

142. “Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar seis cualidades. ¿Cuáles seis? La percepción de la impermanencia, la percepción del sufrimiento en lo impermanente, la percepción del no-ser en el sufrimiento, la percepción del abandono, la percepción del desapego y la percepción del cese. Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar estas seis cualidades”.

๑๔๓-๑๖๙. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

143-169. “Monjes, para la plena comprensión de la pasión... para su completa destrucción... para su abandono... para su extinción... para su desaparición... para el desapego... para el cese... para el renunciamiento... para la entrega, se deben desarrollar seis cualidades”.

๑๗๐-๖๔๙. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหนาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

170-649. “Para el conocimiento directo del odio... del engaño... de la ira... de la hostilidad... del menosprecio... de la insolencia... de la envidia... de la tacañería... del engaño... de la hipocresía... de la obstinación... de la rivalidad... del orgullo... de la arrogancia... de la vanidad... de la negligencia... para su plena comprensión... para su completa destrucción... para su abandono... para su extinción... para su desaparición... para el desapego... para el cese... para el renunciamiento... para la entrega, se deben desarrollar estas seis cualidades”. Esto dijo el Bienaventurado. Aquellos monjes, satisfechos, se regocijaron en las palabras del Bienaventurado.

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

Aquí concluye la serie sobre la pasión (Rāgapeyyālaṃ).

ฉกฺกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

Aquí concluye el Libro de los Seis (Chakkanipāta).

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส Homenaje a aquel Bendito, el Noble, el plenamente Iluminado. องฺคุตฺตรนิกาโย Aṅguttara Nikāya ฉกฺกนิปาตปาฬิ Pali del Libro de los Seis ๑. ปฐมปณฺณาสกํ 1. Los primeros cincuenta ๑. อาหุเนยฺยวคฺโค 1. Capítulo sobre los dignos de ofrendas ๑. ปฐมอาหุเนยฺยสุตฺตํ 1. Primer discurso sobre los dignos de ofrendas ๑. เอวํ [Pg.247] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – 1. Así he oído: En una ocasión, el Bendito residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Allí el Bendito se dirigió a los monjes: «¡Monjes!». «Venerable Señor», respondieron aquellos monjes. El Bendito dijo esto: ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. มนสา ธมฺมํ วิญฺญา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน, อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de saludo reverente, el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, al ver una forma con el ojo, un monje no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al oír un sonido con el oído, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al oler un aroma con la nariz, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al saborear un sabor con la lengua, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al sentir un objeto tangible con el cuerpo, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Al conocer un fenómeno mental con la mente, no se siente complacido ni disgustado, sino que permanece ecuánime, atento y con clara comprensión. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de saludo reverente, el campo de mérito supremo para el mundo». อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. ปฐมํ. Esto dijo el Bendito. Aquellos monjes se alegraron y se regocijaron en las palabras del Bendito. Primero. ๒. ทุติยอาหุเนยฺยสุตฺตํ 2. Segundo discurso sobre los dignos de ofrendas ๒. ‘‘ฉหิ[Pg.248], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมสติ ปริมชฺชติ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ. 2. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... [pe] ... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje experimenta diversos tipos de poderes sobrenaturales: siendo uno solo, se vuelve muchos; habiendo sido muchos, vuelve a ser uno; aparece y desaparece; atraviesa muros, vallas y montañas sin obstáculos, como si fuera a través del aire; se sumerge y emerge de la tierra como si fuera agua; camina sobre el agua sin hundirse como si fuera tierra; viaja por el aire con las piernas cruzadas como un ave alada; toca y acaricia con su mano la luna y el sol, tan poderosos y majestuosos; y ejerce dominio con su cuerpo hasta el mundo de Brahmā. ‘‘ทิพฺพาย, โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณาติ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ, เย ทูเร สนฺติเก จ. «Con el elemento del oído divino, purificado y que supera al de los humanos, oye ambos tipos de sonidos: los divinos y los humanos, ya estén lejos o cerca. ‘‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ. สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ, วีตราคํ วา จิตฺตํ…เป… สโทสํ วา จิตฺตํ… วีตโทสํ วา จิตฺตํ… สโมหํ วา จิตฺตํ… วีตโมหํ วา จิตฺตํ… สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ… วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ… มหคฺคตํ วา จิตฺตํ… อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ… สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ… อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ… สมาหิตํ วา จิตฺตํ… อสมาหิตํ วา จิตฺตํ… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานาติ. «Conoce la mente de otros seres y personas, habiéndola comprendido con su propia mente. Comprende la mente con apego como 'mente con apego', la mente sin apego... [pe] ...la mente con odio... la mente sin odio... la mente con delusión... la mente sin delusión... la mente contraída... la mente dispersa... la mente expandida... la mente no expandida... la mente superable... la mente insuperable... la mente concentrada... la mente no concentrada... la mente liberada... la mente no liberada como 'mente no liberada'. ‘‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป…. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. «Recuerda sus diversas existencias pasadas, a saber: una vida, dos vidas... [pe]... Así recuerda sus diversas existencias pasadas con sus aspectos y detalles. ‘‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ [Pg.249] วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. «Con el ojo divino, purificado y que supera al de los humanos, ve a los seres que mueren y renacen —seres inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados— y comprende cómo los seres pasan de acuerdo con sus acciones: '¡Oh, estos seres que realizaron malas acciones de cuerpo, palabra y mente, que calumniaron a los nobles, que sostuvieron visiones erróneas y actuaron bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Pero estos otros seres que realizaron buenas acciones de cuerpo, palabra y mente, que no calumniaron a los nobles, que sostuvieron visiones correctas y actuaron bajo su influencia, tras la ruptura del cuerpo, después de la muerte, han renacido en un buen destino, en un mundo celestial'. Así, con el ojo divino, purificado y que supera al de los humanos, ve a los seres que mueren y renacen —seres inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados— y comprende cómo los seres pasan de acuerdo con sus acciones. ‘‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. «A través de la destrucción de las impurezas, habiendo comprendido y realizado por sí mismo en esta misma vida la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría que están libres de impurezas, entra y permanece en ellas. ‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ทุติยํ. «Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... [pe] ... el campo de mérito supremo para el mundo. Segundo». ๓. อินฺทฺริยสุตฺตํ 3. Discurso sobre las facultades ๓. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? สทฺธินฺทฺริเยน, วีริยินฺทฺริเยน, สตินฺทฺริเยน, สมาธินฺทฺริเยน, ปญฺญินฺทฺริเยน, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ตติยํ. 3. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... [pe] ... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son esas seis? Con la facultad de la fe, la facultad de la energía, la facultad de la atención, la facultad de la concentración, la facultad de la sabiduría; y a través de la destrucción de las impurezas, habiendo comprendido y realizado por sí mismo en esta misma vida la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría que están libres de impurezas, entra y permanece en ellas. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de saludo reverente, el campo de mérito supremo para el mundo. Tercero». ๔. พลสุตฺตํ 4. Discurso sobre los poderes ๔. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? สทฺธาพเลน, วีริยพเลน, สติพเลน, สมาธิพเลน, ปญฺญาพเลน, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ. 4. “Monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de regalos, digno de ser saludado con las manos juntas y es el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Posee el poder de la fe, el poder de la energía, el poder de la atención plena, el poder de la concentración y el poder de la sabiduría. Además, mediante la destrucción de los contaminantes (āsavas), habiendo conocido directamente y realizado por sí mismo en esta misma vida la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, que están libres de contaminantes, entra y permanece en ellas. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Cuarto (discurso). ๕. ปฐมอาชานียสุตฺตํ 5. Primer discurso sobre el corcel de pura sangre ๕. ‘‘ฉหิ[Pg.250], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. 5. “Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza. ‘‘กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. “¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el noble corcel de pura sangre del rey tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y posee belleza. Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee estos seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.” ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, ขโม ธมฺมานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปญฺจมํ. “De la misma manera, monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el monje tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y tolera los fenómenos mentales. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Quinto (discurso). ๖. ทุติยอาชานียสุตฺตํ 6. Segundo discurso sobre el corcel de pura sangre ๖. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, พลสมฺปนฺโน จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. 6. “Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el noble corcel de pura sangre del rey tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y posee fuerza. Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee estos seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.” ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ …เป… ขโม ธมฺมานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ. “De la misma manera, monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el monje tolera las formas... tolera los fenómenos mentales. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Sexto (discurso). ๗. ตติยอาชานียสุตฺตํ 7. Tercer discurso sobre el corcel de pura sangre ๗. ‘‘ฉหิ[Pg.251], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ, ชวสมฺปนฺโน จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. 7. “Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el noble corcel de pura sangre del rey tolera las formas, tolera los sonidos, tolera los olores, tolera los sabores, tolera los contactos tangibles y posee velocidad. Monjes, el noble corcel de pura sangre del rey que posee estos seis factores es digno del rey, es un tesoro del rey y es contado como un atributo de la realeza.” ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ…เป… ขโม ธมฺมานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ. “De la misma manera, monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, el monje tolera las formas... tolera los fenómenos mentales. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas... el campo de mérito supremo para el mundo”. Séptimo (discurso). ๘. อนุตฺตริยสุตฺตํ 8. Discurso sobre lo insuperable ๘. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุตฺตริยานิ. กตมานิ ฉ? ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุตฺตริยานี’’ติ. อฏฺฐมํ. 8. “Monjes, existen estas seis cosas insuperables. ¿Cuáles son las seis? La visión insuperable, la audición insuperable, la ganancia insuperable, el entrenamiento insuperable, el servicio insuperable y la recordación insuperable. Estas, monjes, son las seis cosas insuperables”. Octavo (discurso). ๙. อนุสฺสติฏฺฐานสุตฺตํ 9. Discurso sobre las bases de la recordación ๙. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุสฺสติฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? พุทฺธานุสฺสติ, ธมฺมานุสฺสติ, สงฺฆานุสฺสติ, สีลานุสฺสติ, จาคานุสฺสติ, เทวตานุสฺสติ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. นวมํ. 9. “Monjes, existen estas seis bases de la recordación. ¿Cuáles son las seis? La recordación del Buddha, la recordación del Dhamma, la recordación del Sangha, la recordación de la virtud, la recordación de la generosidad y la recordación de las deidades. Estas, monjes, son las seis bases de la recordación”. Noveno (discurso). ๑๐. มหานามสุตฺตํ 10. Discurso a Mahānāma ๑๐. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน, โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โย โส, ภนฺเต, อริยสาวโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน, โส กตเมน วิหาเรน พหุลํ วิหรตี’’ติ? 10. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Kapilavatthu, en el monasterio de Nigrodha. Entonces, Mahānāma el Sakya se acercó al Bienaventurado y, tras saludarlo, se sentó a un lado. Una vez sentado, Mahānāma el Sakya le dijo al Bienaventurado: “Señor, aquel noble discípulo que ha alcanzado el fruto y ha comprendido la enseñanza, ¿en qué estado reside frecuentemente?” ‘‘โย [Pg.252] โส, มหานาม, อริยสาวโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน, โส อิมินา วิหาเรน พหุลํ วิหรติ. อิธ, มหานาม, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ ตถาคตํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน พุทฺธานุสฺสตึ ภาเวติ’’’. “Aquel noble discípulo, Mahānāma, que ha alcanzado el fruto y ha comprendido la enseñanza, reside frecuentemente en este estado. Aquí, Mahānāma, el noble discípulo recuerda al Tathāgata: «Por esta razón, el Bienaventurado es un Arahant, perfectamente iluminado por sí mismo, dotado de conocimiento y conducta, afortunado, conocedor del mundo, guía insuperable para quienes deben ser entrenados, maestro de dioses y humanos, iluminado y bendecido». Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo recuerda al Tathāgata, su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la delusión; en ese momento, su mente está dirigida rectamente hacia el Tathāgata. Mahānāma, el noble discípulo cuya mente es recta obtiene entusiasmo por el significado, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el regocijo que acompaña al Dhamma. Al regocijarse, surge el rapto; para quien tiene la mente llena de rapto, el cuerpo se tranquiliza; con el cuerpo tranquilo, experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. Se dice, Mahānāma: «Este noble discípulo reside en armonía entre los seres que están en conflicto, reside sin aflicción entre los seres afligidos; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, cultiva la recordación del Buddha».” ‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ ธมฺมํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิต ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน ธมฺมานุสฺสตึ ภาเวติ’’’. Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora el Dhamma: 'El Dhamma ha sido bien expuesto por el Bienaventurado, es visible por uno mismo, de efecto inmediato, invita a venir y ver, es digno de ser aplicado y debe ser experimentado individualmente por los sabios'. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora el Dhamma, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto al Dhamma. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma (la visión de la sabiduría), desarrolla la rememoración del Dhamma'. ‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต [Pg.253] สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ สงฺฆํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน สงฺฆานุสฺสตึ ภาเวติ’’’. Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora el Saṅgha: 'La comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado bien, la comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado rectamente, la comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado por el camino hacia el Nibbāna, la comunidad de discípulos del Bienaventurado ha practicado con propiedad; es decir, los cuatro pares de hombres, las ocho personas; esta comunidad de discípulos del Bienaventurado es digna de ofrendas, digna de hospitalidad, digna de donaciones, digna de ser saludada con las manos juntas, un campo de mérito insuperable para el mundo'. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora el Saṅgha, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto al Saṅgha. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la rememoración del Saṅgha'. ‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก สีลํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ สีลํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน สีลานุสฺสตึ ภาเวติ’’’. Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora sus propias virtudes, las cuales son íntegras, sin fisuras, sin manchas, sin tacha, liberadoras, elogiadas por los sabios, no aferradas erróneamente y conducentes a la concentración. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora la virtud, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto a la virtud. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la rememoración de la virtud'. ‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ – ‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม! โยหํ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิตาย ปชาย วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสามิ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก จาคํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ[Pg.254], น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ จาคํ อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ, สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน จาคานุสฺสตึ ภาเวติ’’’. Además, Mahānāma, el noble discípulo rememora su propia generosidad: '¡Es una ganancia para mí, es una bendición para mí! Que, en medio de una población obsesionada por la mancha de la tacañería, yo more en el hogar con una mente libre de la mancha de la tacañería, siendo generoso, de manos abiertas, deleitándome en el desprendimiento, dispuesto a las peticiones, regocijándome en dar y compartir'. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo rememora la generosidad, en ese momento su mente no está obsesionada por la codicia, ni por el odio, ni por la desilusión; en ese momento, su mente es puramente recta con respecto a la generosidad. Mahānāma, el noble discípulo de mente recta obtiene entusiasmo por el sentido, obtiene entusiasmo por el Dhamma y obtiene el gozo relacionado con el Dhamma. En quien está gozoso, surge el arrobamiento; para quien tiene la mente arrebatada, el cuerpo se calma; aquel de cuerpo calmado experimenta felicidad; y la mente de quien es feliz se concentra. De este se dice, Mahānāma: 'El noble discípulo mora en armonía entre una población en discordia, mora sin aflicción entre una población afligida; habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la rememoración de la generosidad'. ‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, อริยสาวโก เทวตานุสฺสตึ ภาเวติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา, สนฺติ เทวา ยามา, สนฺติ เทวา ตุสิตา, สนฺติ เทวา นิมฺมานรติโน, สนฺติ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺติโน, สนฺติ เทวา พฺรหฺมกายิกา, สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สีลํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สุเตน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สุตํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน จาเคน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูโป จาโค สํวิชฺชติ. ยถารูปาย ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ยสฺมึ, มหานาม, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ ตา เทวตา อารพฺภ. อุชุคตจิตฺโต โข ปน, มหานาม, อริยสาวโก ลภติ อตฺถเวทํ, ลภติ ธมฺมเวทํ, ลภติ ธมฺมูปสํหิตํ ปาโมชฺชํ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม – ‘อริยสาวโก วิสมคตาย ปชาย สมปฺปตฺโต วิหรติ[Pg.255], สพฺยาปชฺชาย ปชาย อพฺยาปชฺโช วิหรติ, ธมฺมโสตํ สมาปนฺโน เทวตานุสฺสตึ ภาเวติ’’’. Además, Mahānāma, el noble discípulo desarrolla la recordación de las deidades: ‘Existen las deidades de los Cuatro Grandes Reyes, existen las deidades de los Treinta y Tres, existen las deidades Yāma, existen las deidades Tusita, existen las deidades que se deleitan en la creación, existen las deidades que ejercen poder sobre las creaciones de otros, existen las deidades del séquito de Brahma, existen deidades más allá de estas. Esas deidades, poseedoras de tal fe, al morir en este mundo humano, renacieron en esos mundos celestiales; en mí también se encuentra tal fe. Esas deidades, poseedoras de tal virtud... de tal conocimiento... de tal generosidad... de tal sabiduría, al morir aquí, renacieron allí; en mí también se encuentra tal sabiduría’. Mahānāma, en el momento en que el noble discípulo recuerda la fe, la virtud, el conocimiento, la generosidad y la sabiduría, tanto la suya propia como la de esas deidades, en ese momento su mente no está obsesionada por el deseo, ni por el odio, ni por el engaño. En ese momento, su mente es puramente recta con respecto a esas deidades. Y con la mente recta, Mahānāma, el noble discípulo obtiene entusiasmo por el sentido profundo, obtiene entusiasmo por la enseñanza, obtiene el júbilo asociado con el Dhamma. En quien está jubiloso, nace el arrobamiento; en quien tiene la mente arrobada, el cuerpo se calma; con el cuerpo calmado, experimenta felicidad; y en quien es feliz, la mente se concentra. A esto se le llama, Mahānāma: ‘El noble discípulo que vive en paz entre una generación en conflicto, que vive sin aflicción entre una generación afligida, que habiendo entrado en la corriente del Dhamma, desarrolla la recordación de las deidades’. ‘‘โย โส, มหานาม, อริยสาวโก อาคตผโล วิญฺญาตสาสโน, โส อิมินา วิหาเรน พหุลํ วิหรตี’’ติ. ทสมํ. Aquel noble discípulo, Mahānāma, que ha alcanzado el fruto y ha comprendido la enseñanza, vive frecuentemente en este estado. Décimo discurso. อาหุเนยฺยวคฺโค ปฐโม. Fin del primer capítulo sobre los Merecedores de Ofrendas. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este capítulo es: ทฺเว อาหุเนยฺยา อินฺทฺริย, พลานิ ตโย อาชานียา; อนุตฺตริย อนุสฺสตี, มหานาเมน เต ทสาติ. Dos sobre los merecedores de ofrendas, las facultades, los poderes, tres sobre los caballos de raza, la superioridad, las recordaciones y el de Mahānāma; estos son los diez. ๒. สารณียวคฺโค 2. Capítulo sobre las Cualidades que Inspiran Afecto ๑. ปฐมสารณียสุตฺตํ 1. Primer Discurso sobre las Cualidades que Inspiran Afecto ๑๑. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สารณียา. กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. 11. Monjes, estas seis son cualidades que deben recordarse constantemente. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, las acciones corporales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ วจีกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. Además, monjes, las acciones verbales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ มโนกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. Además, monjes, las acciones mentales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เย เต ลาภา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา อนฺตมโส ปตฺตปริยาปนฺนมตฺตมฺปิ ตถารูเปหิ ลาเภหิ อปฺปฏิวิภตฺตโภคี โหติ สีลวนฺเตหิ สพฺรหฺมจารีหิ สาธารณโภคี, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. Además, monjes, respecto a cualquier ganancia obtenida de manera justa y conforme al Dhamma, incluso lo que hay en su cuenco de limosnas, el monje disfruta de tales ganancias compartiéndolas equitativamente con sus virtuosos compañeros en la vida espiritual. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ [Pg.256] ตถารูเปหิ สีเลหิ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. Además, monjes, el monje vive poseyendo aquellas virtudes que son íntegras, sin fisuras, sin manchas, sin tacha, liberadoras, elogiadas por los sabios, no aferradas y que conducen a la concentración; vive poseyendo tales virtudes en común con sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta es una cualidad que debe recordarse constantemente. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา สารณียา’’ติ. ปฐมํ. Además, monjes, el monje vive poseyendo aquella visión que es noble y liberadora, que conduce a quien actúa en consecuencia a la completa destrucción del sufrimiento; vive poseyendo tal visión en común con sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Estas, monjes, son las seis cualidades que deben recordarse constantemente. Primero. ๒. ทุติยสารณียสุตฺตํ 2. Segundo Discurso sobre las Cualidades que Inspiran Afecto ๑๒. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สารณียา ปิยกรณา ครุกรณา สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. 12. Monjes, estas seis son cualidades que inspiran afecto, que generan respeto, y que conducen a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, las acciones corporales de amor bondadoso de un monje se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ วจีกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ…เป… เมตฺตํ มโนกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. Además, monjes, las acciones verbales de amor bondadoso... las acciones mentales de amor bondadoso se manifiestan hacia sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เย เต ลาภา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา อนฺตมโส ปตฺตปริยาปนฺนมตฺตมฺปิ ตถารูเปหิ ลาเภหิ อปฺปฏิวิภตฺตโภคี โหติ สีลวนฺเตหิ สพฺรหฺมจารีหิ สาธารณโภคี, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. Además, monjes, respecto a cualquier ganancia obtenida de manera justa y conforme al Dhamma, incluso lo que hay en su cuenco de limosnas, el monje disfruta de tales ganancias compartiéndolas con sus virtuosos compañeros en la vida espiritual. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ ตถารูเปหิ สีเลหิ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. Además, monjes, el monje vive poseyendo aquellas virtudes que son íntegras, sin fisuras, sin manchas, sin tacha, liberadoras, elogiadas por los sabios, no aferradas y que conducen a la concentración; vive poseyendo tales virtudes en común con sus compañeros en la vida espiritual, tanto en presencia como en ausencia. Esta cualidad es digna de recuerdo, genera afecto y respeto, y conduce a la ayuda mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. ‘‘ปุน [Pg.257] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ, อยมฺปิ ธมฺโม สารณีโย ปิยกรโณ ครุกรโณ สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา สารณียา ปิยกรณา ครุกรณา สงฺคหาย อวิวาทาย สามคฺคิยา เอกีภาวาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทุติยํ. «Además, monjes, un monje posee una visión noble y liberadora que conduce a quien actúa de acuerdo con ella a la completa destrucción del sufrimiento; vive con sus compañeros de vida santa, tanto en público como en privado, unido a ellos por esa visión común. Este principio es también digno de ser recordado, genera afecto y respeto, y conduce a la asistencia mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad. Monjes, estos seis principios son dignos de ser recordados, generan afecto y respeto, y conducen a la asistencia mutua, a la ausencia de disputas, a la concordia y a la unidad». Segundo discurso. ๓. นิสฺสารณียสุตฺตํ 3. Discurso sobre los Elementos de Liberación ๑๓. ‘‘ฉยิมา, ภิกฺขเว, นิสฺสารณียา ธาตุโย. กตมา ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘เมตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ เมตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส พฺยาปาโท จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, พฺยาปาทสฺส ยทิทํ เมตฺตาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ. 13. «Monjes, existen estos seis elementos de liberación. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante el amor universal, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, la malquerencia todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante el amor universal ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, la malquerencia todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante el amor universal es la liberación de la malquerencia”». ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘กรุณา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ กรุณาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส วิเหสา จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, วิเหสาย ยทิทํ กรุณาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ. «Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante la compasión, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, la crueldad todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante la compasión ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, la crueldad todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante la compasión es la liberación de la crueldad”». ‘‘อิธ [Pg.258] ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘มุทิตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส อรติ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, อรติยา ยทิทํ มุทิตาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ. «Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante la alegría altruista, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, el descontento todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante la alegría altruista ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, el descontento todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante la alegría altruista es la liberación del descontento”». ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อุเปกฺขา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อุเปกฺขาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส ราโค จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, ราคสฺส ยทิทํ อุเปกฺขาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ. «Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente mediante la ecuanimidad, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, el apego todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente mediante la ecuanimidad ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, el apego todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente mediante la ecuanimidad es la liberación del apego”». ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อนิมิตฺตา หิ โข เม เจโตวิมุตฺติ ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา; อถ จ ปน เม นิมิตฺตานุสาริ วิญฺญาณํ โหตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อนิมิตฺตาย เจโตวิมุตฺติยา ภาวิตาย พหุลีกตาย ยานีกตาย วตฺถุกตาย อนุฏฺฐิตาย ปริจิตาย สุสมารทฺธาย; อถ จ ปนสฺส นิมิตฺตานุสาริ วิญฺญาณํ ภวิสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, สพฺพนิมิตฺตานํ ยทิทํ อนิมิตฺตาเจโตวิมุตฺตี’’’ติ. «Aquí también, monjes, un monje podría decir: “He desarrollado la liberación de la mente sin señales, la he cultivado, la he convertido en mi vehículo y mi fundamento, la he establecido, consolidado y perfeccionado debidamente; sin embargo, mi consciencia todavía sigue las señales”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la liberación de la mente sin señales ha sido desarrollada, cultivada, convertida en vehículo y fundamento, establecida, consolidada y perfeccionada debidamente, su consciencia todavía siga las señales; tal situación no existe. Pues esta liberación de la mente sin señales es la liberación de todas las señales”». ‘‘อิธ [Pg.259] ปน ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสฺมีติ โข เม วิคตํ, อยมหมสฺมีติ จ น สมนุปสฺสามิ; อถ จ ปน เม วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐตี’ติ. โส ‘มา เหว’นฺติสฺส วจนีโย – ‘มายสฺมา, เอวํ อวจ; มา ภควนฺตํ อพฺภาจิกฺขิ, น หิ สาธุ ภควโต อพฺภกฺขานํ, น หิ ภควา เอวํ วเทยฺย. อฏฺฐานเมตํ, อาวุโส, อนวกาโส ยํ อสฺมีติ วิคเต อยมหมสฺมีติ จ น สมนุปสฺสโต; อถ จ ปนสฺส วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลํ จิตฺตํ ปริยาทาย ฐสฺสติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. นิสฺสรณญฺเหตํ, อาวุโส, วิจิกิจฺฉากถํกถาสลฺลสฺส ยทิทํ อสฺมีติ มานสมุคฺฆาโต’ติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ฉ นิสฺสารณียา ธาตุโย’’ติ. ตติยํ. «Aquí también, monjes, un monje podría decir: “La noción de ‘Yo soy’ ha desaparecido para mí, y no veo que ‘esto es lo que soy’; sin embargo, la espina de la duda y la incertidumbre todavía se apodera de mi mente y persiste”. A él se le debería decir: “No digas eso; venerable, no hables así; no calumnies al Bienaventurado, pues no es bueno calumniar al Bienaventurado; el Bienaventurado no diría tal cosa. Es imposible, amigo, no hay oportunidad de que, cuando la noción de ‘Yo soy’ ha desaparecido y uno ya no ve que ‘esto es lo que soy’, la espina de la duda y la incertidumbre todavía se apodere de su mente y persista; tal situación no existe. Pues la extirpación del orgullo del ‘Yo soy’ es la liberación de la espina de la duda y la incertidumbre. Monjes, estos son los seis elementos de liberación”. Tercer discurso. ๔. ภทฺทกสุตฺตํ 4. Discurso sobre la muerte afortunada ๑๔. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส, ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ – 14. En esa ocasión, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: «Amigos, monjes». «Amigo», respondieron los monjes al venerable Sāriputta. El venerable Sāriputta dijo esto: ‘‘ตถา ตถา, อาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลกิริยา. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลกิริยา? “Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su muerte no es afortunada ni su fallecimiento es bueno. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su muerte no sea afortunada ni su fallecimiento sea bueno?” ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ กมฺมาราโม โหติ กมฺมรโต กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, ภสฺสาราโม โหติ ภสฺสรโต ภสฺสารามตํ อนุยุตฺโต, นิทฺทาราโม โหติ นิทฺทารโต นิทฺทารามตํ อนุยุตฺโต, สงฺคณิการาโม โหติ สงฺคณิกรโต สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, สํสคฺคาราโม โหติ สํสคฺครโต สํสคฺคารามตํ อนุยุตฺโต, ปปญฺจาราโม โหติ ปปญฺจรโต ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลกิริยา. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ สกฺกายาภิรโต นปฺปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย’’’. “Aquí, compañeros, un monje se deleita en las actividades, se complace en las actividades, se dedica a deleitarse en las actividades; se deleita en la charla, se complace en la charla, se dedica a deleitarse en la charla; se deleita en el sueño, se complace en el sueño, se dedica a deleitarse en el sueño; se deleita en la compañía, se complace en la compañía, se dedica a deleitarse en la compañía; se deleita en el contacto social, se complace en el contacto social, se dedica a deleitarse en el contacto social; se deleita en la proliferación mental, se complace en la proliferación mental, se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su muerte no es afortunada ni su fallecimiento es bueno. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en la propia personalidad no abandona la personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.” ‘‘ตถา [Pg.260] ตถาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลกิริยา. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลกิริยา? “Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su muerte es afortunada y su fallecimiento es bueno. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su muerte sea afortunada y su fallecimiento sea bueno?” ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ น กมฺมาราโม โหติ น กมฺมรโต น กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, น ภสฺสาราโม โหติ น ภสฺสรโต น ภสฺสารามตํ อนุยุตฺโต, น นิทฺทาราโม โหติ น นิทฺทารโต นิทฺทารามตํ อนุยุตฺโต, น สงฺคณิการาโม โหติ น สงฺคณิกรโต น สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, น สํสคฺคาราโม โหติ น สํสคฺครโต น สํสคฺคารามตํ อนุยุตฺโต, น ปปญฺจาราโม โหติ น ปปญฺจรโต น ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลกิริยา. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ นิพฺพานาภิรโต ปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’’ติ. “Aquí, compañeros, un monje no se deleita en las actividades, no se complace en las actividades, no se dedica a deleitarse en las actividades; no se deleita en la charla... no se deleita en el sueño... no se deleita en la compañía... no se deleita en el contacto social... no se deleita en la proliferación mental, no se complace en la proliferación mental, no se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su muerte es afortunada y su fallecimiento es bueno. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en el Nibbāna abandona la propia personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.” ‘‘โย ปปญฺจมนุยุตฺโต, ปปญฺจาภิรโต มโค; วิราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ. “Aquel que se dedica a la proliferación mental, que se deleita en la proliferación mental como un animal salvaje, pierde el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.” ‘‘โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน, นิปฺปปญฺจปเท รโต; อาราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตร’’นฺติ. จตุตฺถํ; “Pero aquel que, habiendo abandonado la proliferación mental, se deleita en el estado libre de proliferación, alcanza el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.” [Cuarto Discurso] ๕. อนุตปฺปิยสุตฺตํ 5. Discurso sobre lo que causa remordimiento (Anutappiya Sutta) ๑๕. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ตถา ตถาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ? 15. En aquel lugar, el venerable Sāriputta se dirigió a los monjes: “Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su fallecimiento ocurre con remordimiento. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su fallecimiento ocurra con remordimiento?” ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ กมฺมาราโม โหติ กมฺมรโต กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, ภสฺสาราโม โหติ…เป… นิทฺทาราโม โหติ… สงฺคณิการาโม โหติ… สํสคฺคาราโม โหติ… ปปญฺจาราโม โหติ ปปญฺจรโต ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนุตปฺปา โหติ[Pg.261]. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ สกฺกายาภิรโต นปฺปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย’’’. “Aquí, compañeros, un monje se deleita en las actividades, se complace en las actividades, se dedica a deleitarse en las actividades; se deleita en la charla... se deleita en el sueño... se deleita en la compañía... se deleita en el contacto social... se deleita en la proliferación mental, se complace en la proliferación mental, se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su fallecimiento ocurre con remordimiento. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en la propia personalidad no abandona la personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.” ‘‘ตถา ตถาวุโส, ภิกฺขุ วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ. กถญฺจาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ? “Compañeros, un monje vive de tal manera que, al vivir así, su fallecimiento ocurre sin remordimiento. ¿Y cómo, compañeros, vive un monje de tal manera que su fallecimiento ocurra sin remordimiento?” ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ น กมฺมาราโม โหติ น กมฺมรโต น กมฺมารามตํ อนุยุตฺโต, น ภสฺสาราโม โหติ…เป… น นิทฺทาราโม โหติ… น สงฺคณิการาโม โหติ… น สํสคฺคาราโม โหติ… น ปปญฺจาราโม โหติ น ปปญฺจรโต น ปปญฺจารามตํ อนุยุตฺโต. เอวํ โข, อาวุโส, ภิกฺขุ ตถา ตถา วิหารํ กปฺเปติ ยถา ยถาสฺส วิหารํ กปฺปยโต กาลกิริยา อนนุตปฺปา โหติ. อยํ วุจฺจตาวุโส – ‘ภิกฺขุ นิพฺพานาภิรโต ปชหาสิ สกฺกายํ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’’ติ. “Aquí, compañeros, un monje no se deleita en las actividades, no se complace en las actividades, no se dedica a deleitarse en las actividades; no se deleita en la charla... no se deleita en el sueño... no se deleita en la compañía... no se deleita en el contacto social... no se deleita en la proliferación mental, no se complace en la proliferación mental, no se dedica a deleitarse en la proliferación mental. De esta manera, compañeros, un monje vive de tal forma que su fallecimiento ocurre sin remordimiento. De tal monje se dice: ‘El monje que se deleita en el Nibbāna abandona la propia personalidad para poner fin por completo al sufrimiento’.” ‘‘โย ปปญฺจมนุยุตฺโต, ปปญฺจาภิรโต มโค; วิราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตรํ. “Aquel que se dedica a la proliferación mental, que se deleita en la proliferación mental como un animal salvaje, pierde el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.” ‘‘โย จ ปปญฺจํ หิตฺวาน, นิปฺปปญฺจปเท รโต; อาราธยี โส นิพฺพานํ, โยคกฺเขมํ อนุตฺตร’’นฺติ. ปญฺจมํ; “Pero aquel que, habiendo abandonado la proliferación mental, se deleita en el estado libre de proliferación, alcanza el Nibbāna, la insuperable seguridad frente a las ataduras.” [Quinto Discurso] ๖. นกุลปิตุสุตฺตํ 6. Discurso sobre el padre de Nakula (Nakulapitu Sutta) ๑๖. เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน นกุลปิตา คหปติ อาพาธิโก โหติ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข นกุลมาตา คหปตานี นกุลปิตรํ คหปตึ เอตทโวจ – 16. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los bhaggas, en Susumāragira, en el parque de los ciervos del bosque Bhesakaḷā. En aquel tiempo, el padre de Nakula, el amo de casa, estaba enfermo, afligido y gravemente indispuesto. Entonces, la madre de Nakula, la ama de casa, le dijo al padre de Nakula: ‘‘มา โข ตฺวํ, คหปติ, สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน สกฺขิสฺสติ ทารเก โปเสตุํ, ฆราวาสํ สนฺธริตุ’นฺติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. กุสลาหํ, คหปติ, กปฺปาสํ [Pg.262] กนฺติตุํ เวณึ โอลิขิตุํ. สกฺโกมหํ, คหปติ, ตวจฺจเยน ทารเก โปเสตุํ, ฆราวาสํ สนฺธริตุํ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. “No mueras con preocupación, amo de casa. Penosa es la muerte para quien tiene preocupaciones; el Bienaventurado ha censurado la muerte de quien tiene preocupaciones. Tal vez, amo de casa, pienses: ‘Tras mi partida, la madre de Nakula no podrá alimentar a los niños ni mantener el hogar’. Pero no debes verlo así, amo de casa. Soy experta, amo de casa, en hilar algodón y cardar lana. Podré, amo de casa, tras tu partida, alimentar a los niños y mantener el hogar. Por lo tanto, amo de casa, no mueras con preocupación. Penosa es la muerte para quien tiene preocupaciones; el Bienaventurado ha censurado la muerte de quien tiene preocupaciones.” ‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน อญฺญํ ฆรํ คมิสฺสตี’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ตฺวญฺเจว โข, คหปติ, ชานาสิ อหญฺจ, ยํ โน โสฬสวสฺสานิ คหฏฺฐกํ พฺรหฺมจริยํ สมาจิณฺณํ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. “Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘Tras mi muerte, la jefa de hogar Nakulamātā se marchará a otro hogar (se volverá a casar)’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues tú sabes tanto como yo, jefe de hogar, que durante dieciséis años hemos practicado la vida santa (celibato) siendo laicos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego (preocupación). Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”. ‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน น ทสฺสนกามา ภวิสฺสติ ภควโต น ทสฺสนกามา ภิกฺขุสงฺฆสฺสา’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อหญฺหิ, คหปติ, ตวจฺจเยน ทสฺสนกามตรา เจว ภวิสฺสามิ ภควโต, ทสฺสนกามตรา จ ภิกฺขุสงฺฆสฺส. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. “Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘Tras mi muerte, la jefa de hogar Nakulamātā no deseará ver al Bendito ni deseará ver a la comunidad de monjes’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues tras tu muerte, jefe de hogar, desearé ver al Bendito y a la comunidad de monjes aún más. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”. ‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี มมจฺจเยน สีเลสุ ปริปูรการินี’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ยาวตา โข, คหปติ, ตสฺส ภควโต สาวิกา คิหี โอทาตวสนา สีเลสุ ปริปูรการินิโย, อหํ ตาสํ อญฺญตรา. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – อยํ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย – ตํ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉตุ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. “Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘Tras mi muerte, la jefa de hogar Nakulamātā no cumplirá plenamente con los preceptos (la virtud)’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues entre todas las discípulas laicas del Bendito que visten de blanco y cumplen plenamente con los preceptos, yo soy una de ellas. Si alguien tuviera dudas o incertidumbre al respecto, que se acerque y le pregunte al Bendito, quien reside ahora en el país de los Bhaggas, en el monte Susumāragira, en el Bosque Bhesakaḷā, en el Parque de los Ciervos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”. ‘‘สิยา [Pg.263] โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี ลาภินี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺสา’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ยาวตา โข, คหปติ, ตสฺส ภควโต สาวิกา คิหี โอทาตวสนา ลาภินิโย อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, อหํ ตาสํ อญฺญตรา. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – อยํ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย – ตํ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉตุ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา, คหปติ, สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา. “Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘La jefa de hogar Nakulamātā no ha obtenido la tranquilidad mental interna (el samatha)’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues entre todas las discípulas laicas del Bendito que visten de blanco y han obtenido la tranquilidad mental interna, yo soy una de ellas. Si alguien tuviera dudas o incertidumbre al respecto, que se acerque y le pregunte al Bendito, quien reside ahora en el país de los Bhaggas, en el monte Susumāragira, en el Bosque Bhesakaḷā, en el Parque de los Ciervos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”. ‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘น นกุลมาตา คหปตานี อิมสฺมึ ธมฺมวินเย โอคาธปฺปตฺตา ปติคาธปฺปตฺตา อสฺสาสปฺปตฺตา ติณฺณวิจิกิจฺฉา วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุสาสเน วิหรตี’ติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ยาวตา โข, คหปติ, ตสฺส ภควโต สาวิกา คิหี โอทาตวสนา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย โอคาธปฺปตฺตา ปติคาธปฺปตฺตา อสฺสาสปฺปตฺตา ติณฺณวิจิกิจฺฉา วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุสาสเน วิหรนฺติ, อหํ ตาสํ อญฺญตรา. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – อยํ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย – ตํ ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉตุ. ตสฺมาติห ตฺวํ, คหปติ, มา สาเปกฺโข กาลมกาสิ. ทุกฺขา คหปติ สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา; ครหิตา จ ภควตา สาเปกฺขสฺส กาลกิริยา’’ติ. “Podría ser, jefe de hogar, que pienses: ‘La jefa de hogar Nakulamātā no ha alcanzado la inmersión, el fundamento y el alivio en este Dhamma-Vinaya; no ha cruzado la duda, no está libre de incertidumbre, no ha alcanzado la plena confianza ni vive en la enseñanza del Maestro sin depender de otros’. Sin embargo, jefe de hogar, no debe verse de ese modo. Pues entre todas las discípulas laicas del Bendito que visten de blanco y han alcanzado la inmersión, el fundamento y el alivio en este Dhamma-Vinaya, que han cruzado la duda, están libres de incertidumbre, han alcanzado la plena confianza y viven en la enseñanza del Maestro sin depender de otros, yo soy una de ellas. Si alguien tuviera dudas o incertidumbre al respecto, que se acerque y le pregunte al Bendito, quien reside ahora en el país de los Bhaggas, en el monte Susumāragira, en el Bosque Bhesakaḷā, en el Parque de los Ciervos. Por lo tanto, jefe de hogar, no mueras con apego. Dolorosa es la muerte de quien tiene apego, jefe de hogar; tal muerte con apego es censurada por el Bendito”. อถ โข นกุลปิตุโน คหปติสฺส นกุลมาตรา คหปตานิยา อิมินา โอวาเทน โอวทิยมานสฺส โส อาพาโธ ฐานโส ปฏิปฺปสฺสมฺภิ. วุฏฺฐหิ จ นกุลปิตา คหปติ ตมฺหา อาพาธา; ตถา ปหีโน จ ปน นกุลปิตุโน คหปติสฺส โส อาพาโธ อโหสิ. อถ โข นกุลปิตา คหปติ คิลานา วุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา ทณฺฑโมลุพฺภ [Pg.264] เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข นกุลปิตรํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – Entonces, mientras el jefe de hogar Nakulapitā era aconsejado por la jefa de hogar Nakulamātā con esta instrucción, su enfermedad se calmó al instante. El jefe de hogar Nakulapitā se recuperó de aquella enfermedad; y así fue como dicha enfermedad fue erradicada de él. Poco después de su recuperación, el jefe de hogar Nakulapitā, apoyándose en un bastón, se acercó a donde estaba el Bendito; tras llegar, saludó respetuosamente al Bendito y se sentó a un lado. Mientras el jefe de hogar Nakulapitā estaba sentado allí, el Bendito le dijo lo siguiente: ‘‘ลาภา เต, คหปติ, สุลทฺธํ เต, คหปติ! ยสฺส เต นกุลมาตา คหปตานี อนุกมฺปิกา อตฺถกามา โอวาทิกา อนุสาสิกา. ยาวตา โข, คหปติ, มม สาวิกา คิหี โอทาตวสนา สีเลสุ ปริปูรการินิโย, นกุลมาตา คหปตานี ตาสํ อญฺญตรา. ยาวตา โข, คหปติ, มม สาวิกา คิหี โอทาตวสนา ลาภินิโย อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, นกุลมาตา คหปตานี ตาสํ อญฺญตรา. ยาวตา โข, คหปติ, มม สาวิกา คิหี โอทาตวสนา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย โอคาธปฺปตฺตา ปติคาธปฺปตฺตา อสฺสาสปฺปตฺตา ติณฺณวิจิกิจฺฉา วิคตกถํกถา เวสารชฺชปฺปตฺตา อปรปฺปจฺจยา สตฺถุสาสเน วิหรนฺติ, นกุลมาตา คหปตานี ตาสํ อญฺญตรา. ลาภา เต, คหปติ, สุลทฺธํ เต, คหปติ! ยสฺส เต นกุลมาตา คหปตานี อนุกมฺปิกา อตฺถกามา โอวาทิกา อนุสาสิกา’’ติ. ฉฏฺฐํ. “¡Es una ganancia para ti, jefe de hogar! ¡Qué fortuna para ti, jefe de hogar, tener a la jefa de hogar Nakulamātā como alguien que te cuida, que busca tu bienestar, que te aconseja y te instruye! Entre todas mis discípulas laicas vestidas de blanco que cumplen plenamente con los preceptos, Nakulamātā es una de ellas. Entre todas mis discípulas laicas vestidas de blanco que han obtenido la tranquilidad mental interna, Nakulamātā es una de ellas. Entre todas mis discípulas laicas vestidas de blanco que han alcanzado la inmersión, el fundamento y el alivio en este Dhamma-Vinaya, que han cruzado la duda, están libres de incertidumbre, han alcanzado la plena confianza y viven en la enseñanza del Maestro sin depender de otros, Nakulamātā es una de ellas. ¡Es una ganancia para ti, jefe de hogar! ¡Qué fortuna para ti, jefe de hogar, tener a la jefa de hogar Nakulamātā como alguien que te cuida, que busca tu bienestar, que te aconseja y te instruye!”. Sexto Sutra. ๗. โสปฺปสุตฺตํ 7. Soppasutta ๑๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อายสฺมาปิ โข สาริปุตฺโต สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. อายสฺมาปิ โข มหาโมคฺคลฺลาโน…เป… อายสฺมาปิ โข มหากสฺสโป… อายสฺมาปิ โข มหากจฺจายโน… อายสฺมาปิ โข มหาโกฏฺฐิโก … อายสฺมาปิ โข มหาจุนฺโท… อายสฺมาปิ โข มหากปฺปิโน… อายสฺมาปิ โข อนุรุทฺโธ… อายสฺมาปิ โข เรวโต… อายสฺมาปิ โข อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. อถ โข ภควา พหุเทว รตฺตึ นิสชฺชาย วีตินาเมตฺวา อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ. เตปิ โข อายสฺมนฺโต [Pg.265] อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อุฏฺฐายาสนา ยถาวิหารํ อคมํสุ. เย ปน ตตฺถ ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ เต ยาว สูริยุคฺคมนา กากจฺฉมานา สุปึสุ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เต ภิกฺขู ยาว สูริยุคฺคมนา กากจฺฉมาเน สุปนฺเต. ทิสฺวา เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – 17. En una ocasión, el Bendito residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, al atardecer, el Bendito se levantó de su reclusión solitaria y se dirigió a la sala de reuniones; al llegar, se sentó en el asiento preparado. También el venerable Sāriputta, al atardecer, se levantó de su reclusión solitaria y se dirigió a la sala de reuniones; al llegar, rindió homenaje al Bendito y se sentó a un lado. También el venerable Mahāmoggallāna... el venerable Mahākassapa... el venerable Mahākaccāyana... el venerable Mahākoṭṭhika... el venerable Mahācunda... el venerable Mahākappina... el venerable Anuruddha... el venerable Revata... y el venerable Ānanda, al atardecer, se levantaron de su reclusión solitaria y se dirigieron a la sala de reuniones; al llegar, rindieron homenaje al Bendito y se sentaron a un lado. Entonces el Bendito, habiendo pasado gran parte de la noche sentado, se levantó de su asiento y entró en su morada. Aquellos venerables, poco después de que el Bendito se hubiera retirado, también se levantaron de sus asientos y se dirigieron a sus respectivas moradas. Pero aquellos monjes que eran nuevos, recién ordenados, recién llegados a este Dhamma-Vinaya, durmieron hasta el amanecer roncando ruidosamente. Con el ojo divino, purificado y superior al de los seres humanos, el Bendito vio a esos monjes durmiendo hasta el amanecer y roncando ruidosamente. Al verlos, se dirigió a la sala de reuniones; al llegar, se sentó en el asiento preparado y se dirigió a los monjes: ‘‘กหํ นุ โข, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต? กหํ มหาโมคฺคลฺลาโน? กหํ มหากสฺสโป? กหํ มหากจฺจายโน? กหํ มหาโกฏฺฐิโก? กหํ มหาจุนฺโท? กหํ มหากปฺปิโน? กหํ อนุรุทฺโธ? กหํ เรวโต? กหํ อานนฺโท? กหํ นุ โข เต, ภิกฺขเว, เถรา สาวกา คตา’’ติ? ‘‘เตปิ โข, ภนฺเต, อายสฺมนฺโต อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อุฏฺฐายาสนา ยถาวิหารํ อคมํสู’’ติ. ‘‘เกน โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เถรา ภิกฺขู นาคตาติ ยาว สูริยุคฺคมนา กากจฺฉมานา สุปถ? ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ รชฺชํ กาเรนฺโต ชนปทสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘ราชา ขตฺติโย มุทฺธาภิสิตฺโต ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ รชฺชํ กาเรนฺโต ชนปทสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ. «¿A dónde se han ido, monjes, Sāriputta? ¿A dónde Mahāmoggallāna? ¿A dónde Mahākassapa? ¿A dónde Mahākaccāyana? ¿A dónde Mahākoṭṭhika? ¿A dónde Mahācunda? ¿A dónde Mahākappina? ¿A dónde Anuruddha? ¿A dónde Revata? ¿A dónde Ānanda? ¿A dónde se han ido esos monjes ancianos discípulos?». «Señor, esos venerables, poco después de que el Bendito se retirara, se levantaron de sus asientos y se dirigieron a sus respectivas moradas». «¿Por qué entonces ustedes, monjes, al ver que los monjes ancianos no regresaban, durmieron hasta el amanecer roncando ruidosamente? ¿Qué piensan, monjes? ¿Alguna vez han visto o escuchado de un rey de casta guerrera, debidamente consagrado, que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y gobernando así durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su pueblo?». «No, señor». «Muy bien, monjes. Yo tampoco he visto ni oído de un rey de casta guerrera, debidamente consagrado, que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y gobernando así durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su pueblo». ‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘รฏฺฐิโก…เป… เปตฺตณิโก… เสนาปติโก… คามคามณิโก … ปูคคามณิโก ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ ปูคคามณิกตฺตํ กาเรนฺโต ปูคสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘ปูคคามณิโก ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรนฺโต ยาวชีวํ ปูคคามณิกตฺตํ วา กาเรนฺโต ปูคสฺส วา ปิโย มนาโป’’’ติ. «¿Qué piensan, monjes? ¿Alguna vez han visto o escuchado de un gobernador de distrito... de un funcionario hereditario... de un general... de un jefe de aldea... o de un líder de un gremio que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y ejerciendo así su liderazgo durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su comunidad?». «No, señor». «Muy bien, monjes. Yo tampoco he visto ni oído de un líder de un gremio que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, y ejerciendo así su liderazgo durante toda su vida, fuera amado y apreciado por su comunidad». ‘‘ตํ [Pg.266] กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวาโร โภชเน อมตฺตญฺญู ชาคริยํ อนนุยุตฺโต อวิปสฺสโก กุสลานํ ธมฺมานํ ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนนุยุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา ยาวทตฺถํ เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวาโร โภชเน อมตฺตญฺญู ชาคริยํ อนนุยุตฺโต อวิปสฺสโก กุสลานํ ธมฺมานํ ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนนุยุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺโต’’’ติ. «¿Qué piensan, monjes? ¿Alguna vez han visto o escuchado de un asceta o un brahmán que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, con las puertas de sus sentidos sin proteger, sin moderación en la comida, sin dedicación a la vigilancia, sin contemplar las cualidades sanas y sin aplicarse al desarrollo de las cualidades que conducen a la iluminación durante la primera y la última vigilia de la noche, haya alcanzado y permanecido en la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, libres de impurezas, mediante su propio conocimiento directo y realización en esta misma vida?». «No, señor». «Muy bien, monjes. Yo tampoco he visto ni oído de un asceta o un brahmán que, entregado tanto como desease al placer del sueño, al placer de recostarse y al placer de la pereza, con las puertas de sus sentidos sin proteger, sin moderación en la comida, sin dedicación a la vigilancia, sin contemplar las cualidades sanas y sin aplicarse al desarrollo de las cualidades que conducen a la iluminación durante la primera y la última vigilia de la noche, haya alcanzado y permanecido en la liberación de la mente y la liberación por la sabiduría, libres de impurezas, mediante su propio conocimiento directo y realización en esta misma vida». ‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา ภวิสฺสาม, โภชเน มตฺตญฺญุโน, ชาคริยํ อนุยุตฺตา, วิปสฺสกา กุสลานํ ธมฺมานํ, ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ, ภาวนานุโยคมนุยุตฺตา วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ. «Por lo tanto, monjes, así es como deben entrenarse: "Seremos protectores de las puertas de nuestros sentidos, seremos moderados en la comida, seremos dedicados a la vigilancia, seremos contempladores de las cualidades sanas, y permaneceremos aplicados al desarrollo de las cualidades que conducen a la iluminación durante la primera y la última vigilia de la noche". Así es, monjes, como deben entrenarse». Séptimo (Sutta). ๘. มจฺฉพนฺธสุตฺตํ 8. Discurso del Pescador ๑๘. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. อทฺทสา โข ภควา อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ ปเทเส มจฺฉิกํ มจฺฉพนฺธํ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมานํ. ทิสฺวา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, อมุํ มจฺฉิกํ มจฺฉพนฺธํ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาน’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. 18. En una ocasión, el Bendito viajaba por la tierra de los kosalas junto con una gran comunidad de monjes. Mientras recorría el camino, el Bendito vio en cierto lugar a un pescador que mataba peces repetidamente y los vendía. Al verlo, se desvió del camino y se sentó a la sombra de un árbol en un asiento preparado. Habiéndose sentado, el Bendito se dirigió a los monjes: «¿Ven ustedes, monjes, a aquel pescador que mata peces repetidamente y los vende?». «Sí, señor». ‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘มจฺฉิโก มจฺฉพนฺโธ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’[Pg.267]. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘มจฺฉิโก มจฺฉพนฺโธ มจฺเฉ วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เต หิ โส, ภิกฺขเว, มจฺเฉ วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ, ตสฺมา โส เนว หตฺถิยายี โหติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสติ. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Habéis visto o escuchado alguna vez que un pescador, que mata peces repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas? "No, Señor". ¡Bien, monjes! Yo tampoco, monjes, he visto ni escuchado que un pescador que, tras matar peces repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas. ¿Por qué razón? Porque, monjes, él contempla con una mente malvada a esos peces destinados a la muerte y llevados a la matanza; por eso, él ni monta elefantes, ni monta caballos, ni monta carros, ni monta vehículos, ni disfruta de placeres, ni posee una gran cantidad de riquezas. ‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘โคฆาตโก คาโว วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘โคฆาตโก คาโว วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เต หิ โส, ภิกฺขเว, คาโว วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ, ตสฺมา โส เนว หตฺถิยายี โหติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสติ’’. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Habéis visto o escuchado alguna vez que un carnicero de bueyes, que mata vacas repetidamente para venderlas, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas? "No, Señor". ¡Bien, monjes! Yo tampoco, monjes, he visto ni escuchado que un carnicero de bueyes que, tras matar vacas repetidamente para venderlas, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas. ¿Por qué razón? Porque, monjes, él contempla con una mente malvada a esas vacas destinadas a la muerte y llevadas a la matanza; por eso, él ni monta elefantes, ni monta caballos, ni monta carros, ni monta vehículos, ni disfruta de placeres, ni posee una gran cantidad de riquezas. ‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘โอรพฺภิโก…เป… สูกริโก …เป… สากุณิโก…เป… มาควิโก มเค วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘มาควิโก มเค วธิตฺวา วธิตฺวา วิกฺกิณมาโน เตน กมฺเมน เตน อาชีเวน หตฺถิยายี วา อสฺสยายี วา รถยายี วา ยานยายี วา โภคโภคี วา มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสนฺโต’ติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เต หิ โส, ภิกฺขเว, มเค วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ, ตสฺมา โส เนว หตฺถิยายี โหติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี [Pg.268] น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสติ. เต หิ (นาม) โส, ภิกฺขเว, ติรจฺฉานคเต ปาเณ วชฺเฌ วธายุปนีเต ปาปเกน มนสานุเปกฺขมาโน เนว หตฺถิยายี ภวิสฺสติ น อสฺสยายี น รถยายี น ยานยายี น โภคโภคี, น มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อชฺฌาวสิสฺสติ. โก ปน วาโท ยํ มนุสฺสภูตํ วชฺฌํ วธายุปนีตํ ปาปเกน มนสานุเปกฺขติ! ตญฺหิ ตสฺส, ภิกฺขเว, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ. อฏฺฐมํ. ¿Qué pensáis, monjes? ¿Habéis visto o escuchado alguna vez que un carnicero de cabras... un carnicero de cerdos... un pajarero... o un cazador que, tras matar animales silvestres repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas? "No, Señor". ¡Bien, monjes! Yo tampoco, monjes, he visto ni escuchado que un cazador que, tras matar animales silvestres repetidamente para venderlos, mediante esa acción y ese medio de vida, sea alguien que monta elefantes, caballos, carros o vehículos, o alguien que disfruta de placeres, o que posea una gran cantidad de riquezas. ¿Por qué razón? Porque, monjes, él contempla con una mente malvada a esos animales destinados a la muerte y llevados a la matanza; por eso, él ni monta elefantes, ni monta caballos, ni monta carros, ni monta vehículos, ni disfruta de placeres, ni posee una gran cantidad de riquezas. Pues si, monjes, al contemplar con una mente malvada a seres en estado animal destinados a la muerte y llevados a la matanza, él no llegará a montar elefantes, ni caballos, ni carros, ni vehículos, ni disfrutará de placeres, ni poseerá una gran cantidad de riquezas; ¡qué decir entonces de aquel que contempla con una mente malvada a un ser humano destinado a la muerte y llevado a la matanza! Pues eso, monjes, será para su perjuicio y sufrimiento por largo tiempo. Tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacerá en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Octavo. ๙. ปฐมมรณสฺสติสุตฺตํ 9. Primer discurso sobre el recuerdo de la muerte ๑๙. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. ภาเวถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ’’นฺติ? 19. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Ñātika, en la casa de ladrillos. Allí, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: "¡Monjes!". "Señor", respondieron los monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: "Monjes, el recuerdo de la muerte, cuando se cultiva y se practica frecuentemente, es de gran fruto y gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal. Monjes, ¿cultiváis vosotros el recuerdo de la muerte?". เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Cuando se dijo esto, cierto monje dijo al Bienaventurado: "Señor, yo cultivo el recuerdo de la muerte". "Pero monje, ¿de qué manera cultivas el recuerdo de la muerte?". "Señor, así es como pienso: '¡Ojalá viviera un día y una noche! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería lo realizado por mí'. Así, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte". อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje también dijo al Bienaventurado: "Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte". "Pero monje, ¿de qué manera cultivas el recuerdo de la muerte?". "Señor, así es como pienso: '¡Ojalá viviera un solo día! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería lo realizado por mí'. Así, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte". อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ[Pg.269]? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje también dijo al Bienaventurado: "Señor, yo también cultivo el recuerdo de la muerte". "Pero monje, ¿de qué manera cultivas el recuerdo de la muerte?". "Señor, así es como pienso: '¡Ojalá viviera el tiempo que me toma comer una sola comida de limosna! Podría prestar atención a la enseñanza del Bienaventurado; ciertamente, mucho sería lo realizado por mí'. Así, Señor, cultivo el recuerdo de la muerte". อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje también le dijo al Bienaventurado: ‘Señor, yo también desarrollo la recordación de la muerte’. ‘!Y c3mo, monje, desarrollas la recordación de la muerte?’. ‘Se1or, aqu3 pienso de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De esta manera, Se1or, desarrollo la recordación de la muerte’. อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje tambi3n le dijo al Bienaventurado: ‘Se1or, yo tambi3n desarrollo la recordación de la muerte’. ‘!Y c3mo, monje, desarrollas la recordación de la muerte?’. ‘Se1or, aqu3 pienso de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar un solo bocado de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De esta manera, Se1or, desarrollo la recordación de la muerte’. อญฺญตโรปิ โข ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหมฺปิ โข, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. ‘‘ยถา กถํ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ภาเวสิ มรณสฺสติ’’นฺติ? ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เอวํ โหติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. เอวํ โข อหํ, ภนฺเต, ภาเวมิ มรณสฺสติ’’นฺติ. Otro monje tambi3n le dijo al Bienaventurado: ‘Se1or, yo tambi3n desarrollo la recordación de la muerte’. ‘!Y c3mo, monje, desarrollas la recordación de la muerte?’. ‘Se1or, aqu3 pienso de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en inhalar y exhalar, o en exhalar e inhalar! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De esta manera, Se1or, desarrollo la recordación de la muerte’. เอวํ วุตฺเต ภควา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ รตฺตินฺทิวํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ. Habiendo dicho esto, el Bienaventurado dijo a aquellos monjes: ‘Monjes, aquel monje que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera una noche y un d3a! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”; ‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ทิวสํ ชีเวยฺยํ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ. ‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera un solo d3a! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”; ‘‘โย [Pg.270] จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกปิณฺฑปาตํ ภุญฺชามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ. ‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en comer una sola comida de limosna! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”; ‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ จตฺตาโร ปญฺจ อาโลเป สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ปมตฺตา วิหรนฺติ ทนฺธํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย. ‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar cuatro o cinco bocados de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De estos se dice, monjes, que son monjes que viven con negligencia y que desarrollan la recordación de la muerte con lentitud para la destrucci3n de las impurezas. ‘‘โย จ ขฺวายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ เอกํ อาโลปํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’’’ติ. ‘Pero aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en masticar y tragar un solo bocado de comida! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”; ‘‘โย จายํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ มรณสฺสตึ ภาเวติ – ‘อโห วตาหํ ตทนฺตรํ ชีเวยฺยํ ยทนฺตรํ อสฺสสิตฺวา วา ปสฺสสามิ ปสฺสสิตฺวา วา อสฺสสามิ, ภควโต สาสนํ มนสิ กเรยฺยํ, พหุ วต เม กตํ อสฺสา’ติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อปฺปมตฺตา วิหรนฺติ ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวนฺติ อาสวานํ ขยาย. ‘Y aquel monje, monjes, que desarrolla la recordación de la muerte de esta manera: “!Oh, ojal1 viviera el tiempo que tardo en inhalar y exhalar, o en exhalar e inhalar! Atender3a la ense1anza del Bienaventurado; mucho ser3a ciertamente lo realizado por m3”. De estos se dice, monjes, que son monjes que viven con diligencia y que desarrollan agudamente la recordación de la muerte para la destrucci3n de las impurezas. ‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อปฺปมตฺตา วิหริสฺสาม, ติกฺขํ มรณสฺสตึ ภาเวสฺสาม อาสวานํ ขยายา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. นวมํ. ‘Por lo tanto, monjes, as3 deben entrenarse: “viviremos con diligencia, desarrollaremos agudamente la recordación de la muerte para la destrucci3n de las impurezas”. As3 es como deben entrenarse, monjes’. Noveno. ๑๐. ทุติยมรณสฺสติสุตฺตํ 10. Segundo Discurso sobre la Recordaci3n de la Muerte ๒๐. เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘มรณสฺสติ, ภิกฺขเว, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กถํ ภาวิตา จ, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ กถํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา? 20. En una ocasi3n el Bienaventurado resid3a en !1tika, en la estancia de ladrillos. All3 el Bienaventurado se dirigi3 a los monjes: ‘Monjes, la recordación de la muerte, cuando se desarrolla y se cultiva con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal. !Y c3mo, monjes, la recordación de la muerte, cuando se desarrolla y se cultiva con frecuencia, es de gran fruto y gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal? ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวเส นิกฺขนฺเต รตฺติยา ปติหิตาย อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา[Pg.271], โส มมสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ. ‘Aqu3, monjes, el monje, al terminar el d3a y llegar la noche, reflexiona as3: “muchas son ciertamente las causas de mi muerte: una serpiente podr3a morderme, un escorpi3n podr3a picarme o un ciempi3s podr3a picarme; por ello podr3a morir y eso ser3a un obst1culo para m3. O podr3a tropezar y caer, o la comida que he ingerido podr3a hacerme da1o, o podr3a alterarse mi bilis, o podr3a alterarse mi flema, o vientos internos como cuchillos podr3an atacarme; por ello podr3a morir y eso ser3a un obst1culo para m3”. Ese monje, monjes, debe reflexionar as3: “!Existen acaso en m3 estados perjudiciales y no saludables que no hayan sido abandonados y que ser3an un obst1culo para m3 si muriera esta noche?”. ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. ‘Si, monjes, al reflexionar el monje comprende as3: “existen en m3 estados perjudiciales y no saludables que no han sido abandonados y que ser3an un obst1culo para m3 si muriera esta noche”; entonces, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empe1o, perseverancia, firmeza, atenci3n y plena conciencia extraordinarios para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables. As3 como alguien cuya ropa o cabeza est1 ardiendo aplicar3a un deseo, esfuerzo, empe1o, perseverancia, firmeza, atenci3n y plena conciencia extraordinarios para apagar el fuego en su ropa o en su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo, esfuerzo, empe1o, perseverancia, firmeza, atenci3n y plena conciencia extraordinarios para abandonar precisamente esos estados perjudiciales y no saludables.’ ‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ รตฺตึ กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. "Si, monjes, un monje al reflexionar sabe así: 'No hay en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante la noche', entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados sanos." ‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รตฺติยา นิกฺขนฺตาย ทิวเส ปติหิเต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘พหุกา โข เม ปจฺจยา มรณสฺส – อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย; เตน เม อสฺส กาลกิริยา โส มมสฺส อนฺตราโย. อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา เม ภุตฺตํ พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ; เตน เม อสฺส กาลกิริยา โส มมสฺส อนฺตราโย’ติ. เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขิตพฺพํ – ‘อตฺถิ นุ โข เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’’’ติ. "Además, monjes, en este caso, cuando la noche ha pasado y el día se ha establecido, un monje reflexiona de esta manera: 'Muchas son para mí las causas de muerte: una serpiente podría morderme, un escorpión podría picarme, o un ciempiés podría picarme; por ello podría sobrevenirme la muerte, y eso sería un obstáculo para mí. O podría tropezar y caer, o la comida que he ingerido podría serme perjudicial, o la bilis podría alterarse, o la flema podría alterarse, o vientos punzantes como cuchillos podrían alterarse; por ello podría sobrevenirme la muerte, y eso sería un obstáculo para mí'. Monjes, ese monje debe reflexionar así: '¿Existen en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante el día?'" ‘‘สเจ[Pg.272], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ภิกฺขุนา เตสํเยว ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. "Si, monjes, un monje al reflexionar sabe así: 'Existen en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante el día', entonces, monjes, para abandonar esos mismos estados perjudiciales e insanos, ese monje debe aplicar un deseo extraordinario, esfuerzo, empeño, perseverancia, infatigabilidad, atención y clara comprensión. Monjes, al igual que una persona cuya ropa o cabeza estuviera en llamas aplicaría un deseo extraordinario, esfuerzo, empeño, perseverancia, infatigabilidad, atención y clara comprensión para extinguir el fuego de su ropa o de su cabeza; de la misma manera, monjes, ese monje debe aplicar un deseo extraordinario, esfuerzo, empeño, perseverancia, infatigabilidad, atención y clara comprensión para abandonar esos mismos estados perjudiciales e insanos." ‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปจฺจเวกฺขมาโน เอวํ ชานาติ – ‘นตฺถิ เม ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปฺปหีนา, เย เม อสฺสุ ทิวา กาลํ กโรนฺตสฺส อนฺตรายายา’ติ, เตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา เตเนว ปีติปาโมชฺเชน วิหาตพฺพํ อโหรตฺตานุสิกฺขินา กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ ภาวิตา โข, ภิกฺขเว, มรณสฺสติ เอวํ พหุลีกตา มหปฺผลา โหติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ทสมํ. "Pero si, monjes, un monje al reflexionar sabe así: 'No hay en mí estados perjudiciales e insanos no abandonados que pudieran ser un obstáculo para mí si muriera durante el día', entonces, monjes, ese monje debe morar con ese mismo gozo y alegría, entrenándose día y noche en los estados sanos. Monjes, la recordación de la muerte, cuando se desarrolla y se cultiva de esta manera, es de gran fruto y de gran beneficio, se sumerge en lo Inmortal y culmina en lo Inmortal". Décimo [discurso]. สารณียวคฺโค ทุติโย. El Segundo Vagga [Capítulo]: Sāraṇīya. ตสฺสุทฺทานํ – Su resumen es el siguiente: ทฺเว สารณี นิสารณียํ, ภทฺทกํ อนุตปฺปิยํ; นกุลํ โสปฺปมจฺฉา จ, ทฺเว โหนฺติ มรณสฺสตีติ. Dos sobre Sāraṇīya, uno sobre Nisāraṇīya, Bhaddaka, Anutappiya, Nakula, Soppa y Maccha, y dos son sobre Maraṇassati. ๓. อนุตฺตริยวคฺโค 3. Anuttariyavaggo [Capítulo de lo Insuperable] ๑. สามกสุตฺตํ 1. Sāmakasutta ๒๑. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ สามคามเก โปกฺขรณิยายํ. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ โปกฺขรณิยํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ[Pg.273]; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – 21. En una ocasión, el Bienaventurado residía entre los Sakyas, en Sāmagāma, en el monasterio de Pokkharaṇiyā. Entonces, una deidad de una belleza sublime, cuando la noche ya estaba avanzada, iluminando todo el monasterio de Pokkharaṇiyā, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado al Bienaventurado, permaneció a un lado. Estando allí de pie, esa deidad le dijo esto al Bienaventurado: ‘‘ตโยเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา – อิเม โข, ภนฺเต, ตโย ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ. "'Señor, estos tres estados conducen al declive de un monje. ¿Cuáles tres? El deleite en las obras, el deleite en la charla y el deleite en el sueño. Estos, Señor, son los tres estados que conducen al declive de un monje'. Esto dijo esa deidad. El Maestro lo aprobó. Entonces esa deidad, sabiendo que 'el Maestro me ha aprobado', saludó al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha, desapareció allí mismo." อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ โปกฺขรณิยํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ตโยเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา – อิเม โข, ภนฺเต, ตโย ธมฺมา ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ. เตสํ โว, ภิกฺขเว, อลาภา เตสํ ทุลฺลทฺธํ, เย โว เทวตาปิ ชานนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ ปริหายมาเน’’. "Entonces, al transcurrir esa noche, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: 'Monjes, esta noche una deidad de una belleza sublime, cuando la noche ya estaba avanzada, iluminando todo el monasterio de Pokkharaṇiyā, se acercó a mí; habiéndose acercado y habiéndome saludado, permaneció a un lado. Estando allí de pie, monjes, esa deidad me dijo esto: «Señor, estos tres estados conducen al declive de un monje. ¿Cuáles tres? El deleite en las obras, el deleite en la charla y el deleite en el sueño. Estos, Señor, son los tres estados que conducen al declive de un monje»'. Esto dijo la deidad, monjes. Habiendo dicho esto y tras haberme saludado y rodeado por la derecha, desapareció allí mismo. Monjes, es una pérdida para vosotros, es un infortunio para vosotros, que incluso las deidades sepan de vosotros que estáis decayendo en los estados sanos'." ‘‘อปเรปิ, ภิกฺขเว, ตโย ปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปริหานิยา ธมฺมา? สงฺคณิการามตา, โทวจสฺสตา, ปาปมิตฺตตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปริหานิยา ธมฺมา’’. "'Monjes, enseñaré otros tres estados que conducen al declive. Escuchad y prestad mucha atención; hablaré'. 'Sí, Señor', respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: '¿Y cuáles son, monjes, los tres estados que conducen al declive? El deleite en la compañía, la rebeldía al ser aconsejado y la mala amistad. Estos, monjes, son los tres estados que conducen al declive'." ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อตีตมทฺธานํ ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อนาคตมทฺธานํ ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ [Pg.274] ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหี’’ติ. ปฐมํ. "'Cualesquiera monjes que en el pasado declinaron en los estados sanos, todos ellos declinaron en los estados sanos precisamente por estos seis estados. Cualesquiera monjes que en el futuro declinarán en los estados sanos, todos ellos declinarán en los estados sanos precisamente por estos seis estados. Cualesquiera monjes que en el presente declinan en los estados sanos, todos ellos declinan en los estados sanos precisamente por estos seis estados'. Primero [discurso]." ๒. อปริหานิยสุตฺตํ 2. Aparihāniyasutta [Discurso sobre el no declive] ๒๒. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, อปริหานิเย ธมฺเม เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตเม จ, ภิกฺขเว, ฉ อปริหานิยา ธมฺมา? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อปริหานิยา ธมฺมา. 22. "'Monjes, enseñaré estos seis estados que no conducen al declive. Escuchad... [pe]... ¿Y cuáles son, monjes, los seis estados que no conducen al declive? El no deleite en las obras, el no deleite en la charla, el no deleite en el sueño, el no deleite en la compañía, el ser dócil al ser aconsejado y la buena amistad. Estos, monjes, son los seis estados que no conducen al declive'." ‘‘เย หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อตีตมทฺธานํ น ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ น ปริหายึสุ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, อนาคตมทฺธานํ น ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ น ปริหายิสฺสนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ. เยปิ หิ เกจิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ น ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหิ, สพฺเพเต อิเมเหว ฉหิ ธมฺเมหิ น ปริหายนฺติ กุสเลหิ ธมฺเมหี’’ติ. ทุติยํ. “Monjes, todos aquellos que en el pasado no declinaron en las cualidades sanas, todos ellos no declinaron en las cualidades sanas precisamente por estas mismas seis cualidades. Monjes, todos aquellos que en el futuro no declinarán en las cualidades sanas, todos ellos no declinarán en las cualidades sanas precisamente por estas mismas seis cualidades. Monjes, todos aquellos que en el presente no declinan en las cualidades sanas, todos ellos no declinan en las cualidades sanas precisamente por estas mismas seis cualidades”. Segundo (discurso). ๓. ภยสุตฺตํ 3. Discurso sobre el Peligro (Bhayasutta) ๒๓. ‘‘‘ภย’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘ทุกฺข’นฺติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘โรโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘คณฺโฑ’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘สงฺโค’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ; ‘ปงฺโก’ติ, ภิกฺขเว, กามานเมตํ อธิวจนํ. 23. “‘Peligro’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘sufrimiento’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘enfermedad’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘tumor’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘apego’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales; ‘ciénaga’, monjes, es un nombre para los placeres sensuales. ‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ? กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ภยา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ภย’นฺติ กามานเมตํ อธิวจนํ. กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนฺติ…เป… โรโคติ… คณฺโฑติ… สงฺโคติ… ปงฺโกติ กามานเมตํ อธิวจนํ? กามราครตฺตายํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราควินิพทฺโธ ทิฏฺฐธมฺมิกาปิ ปงฺกา น ปริมุจฺจติ, สมฺปรายิกาปิ ปงฺกา น ปริมุจฺจติ, ตสฺมา ‘ปงฺโก’ติ กามานเมตํ อธิวจน’’นฺติ. “¿Y por qué, monjes, ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales? Monjes, este ser que está apasionado por el deseo sensual, encadenado por el deseo y la lujuria, no se libera del peligro de esta vida ni se libera del peligro de la vida futura; por eso ‘peligro’ es un nombre para los placeres sensuales. ¿Y por qué, monjes, ‘sufrimiento’... ‘enfermedad’... ‘tumor’... ‘apego’... ‘ciénaga’ es un nombre para los placeres sensuales? Monjes, este ser apasionado por el deseo sensual, encadenado por el deseo y la lujuria, no se libera de la ciénaga de esta vida ni se libera de la ciénaga de la vida futura; por eso ‘ciénaga’ es un nombre para los placeres sensuales”. ‘‘ภยํ ทุกฺขํ โรโค คณฺโฑ, สงฺโค ปงฺโก จ อุภยํ; เอเต กามา ปวุจฺจนฺติ, ยตฺถ สตฺโต ปุถุชฺชโน. “Peligro, sufrimiento, enfermedad, tumor, apego y ciénaga: ambos se dicen que son los placeres sensuales, en los cuales el hombre común está atrapado. ‘‘อุปาทาเน [Pg.275] ภยํ ทิสฺวา, ชาติมรณสมฺภเว; อนุปาทา วิมุจฺจนฺติ, ชาติมรณสงฺขเย. Habiendo visto el peligro en el apego, que es el origen del nacimiento y la muerte, se liberan sin apego en la destrucción del nacimiento y la muerte. ‘‘เต เขมปฺปตฺตา สุขิโน, ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา; สพฺพเวรภยาตีตา, สพฺพทุกฺขํ อุปจฺจคุ’’นฺติ. ตติยํ; Ellos, habiendo alcanzado la seguridad, felices, extinguidos en esta misma vida, habiendo trascendido toda enemistad y peligro, han superado todo sufrimiento”. Tercero. ๔. หิมวนฺตสุตฺตํ 4. Discurso sobre el Himavanta (Himavantasutta) ๒๔. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ หิมวนฺตํ ปพฺพตราชํ ปทาเลยฺย, โก ปน วาโท ฉวาย อวิชฺชาย! กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, สมาธิสฺส กลฺลิตกุสโล โหติ, สมาธิสฺส โคจรกุสโล โหติ, สมาธิสฺส อภินีหารกุสโล โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ หิมวนฺตํ ปพฺพตราชํ ปทาเลยฺย, โก ปน วาโท ฉวาย อวิชฺชายา’’ติ! จตุตฺถํ. 24. “Monjes, un monje que posee seis cualidades podría incluso resquebrajar al Himavanta, el rey de las montañas, ¡cuánto más a la vil ignorancia! ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, un monje es hábil en la entrada de la concentración, es hábil en el mantenimiento de la concentración, es hábil en la salida de la concentración, es hábil en la preparación para la concentración, es hábil en el objeto de la concentración y es hábil en la resolución de la concentración. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades podría incluso resquebrajar al Himavanta, el rey de las montañas, ¡cuánto más a la vil ignorancia!”. Cuarto. ๕. อนุสฺสติฏฺฐานสุตฺตํ 5. Discurso sobre los Temas de Recuerdo (Anussatiṭṭhānasutta) ๒๕. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุสฺสติฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. 25. “Existen, monjes, estos seis temas de recuerdo. ¿Cuáles son los seis? Aquí, monjes, el noble discípulo recuerda al Tathāgata: ‘Así es el Bienaventurado: digno, plenamente despierto... maestro de dioses y humanos, el Despierto, el Bienaventurado’. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda al Tathāgata, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม…เป… ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ[Pg.276]; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. Además, monjes, el noble discípulo recuerda el Dhamma: ‘El Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado... para ser realizado por los sabios, cada uno por sí mismo’. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda el Dhamma, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. Además, monjes, el noble discípulo recuerda al Saṅgha: ‘El Saṅgha de discípulos del Bienaventurado ha practicado bien... el campo de mérito incomparable para el mundo’. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda al Saṅgha, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ…เป… สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก สีลํ อนุสฺสรติ, เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. Además, monjes, el noble discípulo recuerda sus propias virtudes, las cuales son íntegras... que conducen a la concentración. Monjes, en el momento en que el noble discípulo recuerda la virtud, su mente no está obsesionada por la lujuria, su mente no está obsesionada por el odio, su mente no está obsesionada por el engaño; en ese momento su mente es recta, habiendo salido, se ha liberado y se ha elevado de la codicia. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ – ‘ลาภา วต เม! สุลทฺธํ วต เม…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. ยสฺมึ…เป… เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. Además, monjes, el noble discípulo recuerda su propia generosidad: ‘¡Es una ganancia para mí! ¡Es una gran bendición para mí!... dispuesto a las peticiones, deleitándose en dar y compartir’. Monjes... tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican.” ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา, สนฺติ เทวา ยามา, สนฺติ เทวา ตุสิตา, สนฺติ เทวา นิมฺมานรติโน, สนฺติ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺติโน, สนฺติ เทวา พฺรหฺมกายิกา, สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน… สุเตน… จาเคน… ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’’’ ติ. ‘‘Además, monjes, el noble discípulo reflexiona sobre las deidades: ‘Existen los devas del reino de los Cuatro Grandes Reyes, existen los devas de los Treinta y Tres, existen los devas de Yama, existen los devas de Tusita, existen los devas que se deleitan en la creación, existen los devas que ejercen poder sobre las creaciones de otros, existen los devas del séquito de Brahma, y existen los devas que están más allá. Aquellas deidades, dotadas de tal fe que, al fallecer de este mundo, renacieron allí; en mí también se encuentra tal fe. Dotadas de tal virtud... tal conocimiento... tal generosidad... tal sabiduría como aquellas deidades que, al fallecer de este mundo, renacieron allí; en mí también se encuentra tal sabiduría’’’. ‘‘ยสฺมึ[Pg.277], ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุชฺฌนฺติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. ปญฺจมํ. ‘‘Monjes, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre la fe, la virtud, el conocimiento, la generosidad y la sabiduría de sí mismo y de aquellas deidades, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, monjes, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Tomando esto como objeto, algunos seres aquí se purifican. Estas son, monjes, las seis bases de la reflexión’’. Quinto (discurso). ๖. มหากจฺจานสุตฺตํ 6. Sutta de Mahākaccāna ๒๖. ตตฺร โข อายสฺมา มหากจฺจาโน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา มหากจฺจาโน เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส; อพฺภุตํ, อาวุโส! ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม อนุพุทฺโธ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานิ. 26. Allí, el venerable Mahākaccāna se dirigió a los monjes: ‘‘Amigos monjes’’. ‘‘Amigo’’, respondieron aquellos monjes al venerable Mahākaccāna. El venerable Mahākaccāna dijo esto: ‘‘¡Es asombroso, amigos; es maravilloso, amigos! Cómo por aquel Bienaventurado, que conoce y ve, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, se ha descubierto la obtención de una oportunidad en medio de la estrechez de los placeres sensuales, para la purificación de los seres, para la superación del pesar y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbāna—a saber, estas seis bases de la reflexión’. ‘‘กตมานิ ฉ? อิธาวุโส, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา …เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ. ‘‘¿Cuáles son las seis? Aquí, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre el Tathāgata: ‘Por esto es el Bienaventurado... Maestro de dioses y humanos, el Buda, el Bienaventurado’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre el Tathāgata, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’. ‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม…เป… ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ [Pg.278] จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ. ‘‘Además, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre el Dhamma: ‘El Dhamma ha sido bien proclamado por el Bienaventurado... para ser comprendido por los sabios por sí mismos’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre el Dhamma, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’. ‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ. ‘‘Además, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre el Saṅgha: ‘El Saṅgha de discípulos del Bienaventurado es de buena conducta... el campo de mérito supremo para el mundo’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre el Saṅgha, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’. ‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ…เป… สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน สีลํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ. ‘‘Además, amigos, el noble discípulo reflexiona sobre sus propias virtudes, que son íntegras... que conducen a la concentración. Amigos, en el momento en que el noble discípulo reflexiona sobre su propia virtud, en ese momento su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por la ignorancia; en ese momento su mente está rectamente dirigida, habiendo salido, liberado y surgido de la ‘codicia’. ‘Codicia’, amigos, es un nombre para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo, amigos, mora en todo aspecto con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin odio y sin aflicción. Tomando esto como objeto, algunos seres en este mundo se purifican en su naturaleza’. ‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ – ‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม…เป… ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จาคํ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น [Pg.279] โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ. “Además, amigos, el noble discípulo recuerda su propia generosidad: ‘Es para mí una ganancia, es para mí una gran bendición... soy digno de peticiones y me deleito en la práctica de dar y compartir’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo recuerda su propia generosidad, su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por el engaño. En ese momento, su mente es recta, ha salido, se ha liberado y ha surgido de la codicia. ‘Codicia’, amigos, es un término para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo mora con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin enemistad y sin aflicción. Tomando este estado como objeto, algunos seres en este mundo se purifican de esta manera”. ‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา…เป… ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน…เป… สุเตน… จาเคน… ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถ อุปปนฺนา; มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย อริยสาวโก อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรติ เนวสฺส ตสฺมึ สมเย ราคปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โทสปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ, น โมหปริยุฏฺฐิตํ จิตฺตํ โหติ; อุชุคตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ โหติ, นิกฺขนฺตํ มุตฺตํ วุฏฺฐิตํ เคธมฺหา. ‘เคโธ’ติ โข, อาวุโส, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. ส โข โส, อาวุโส, อริยสาวโก สพฺพโส อากาสสเมน เจตสา วิหรติ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. อิทมฺปิ โข, อาวุโส, อารมฺมณํ กริตฺวา เอวมิเธกจฺเจ สตฺตา วิสุทฺธิธมฺมา ภวนฺติ. “Además, amigos, el noble discípulo recuerda a las deidades: ‘Existen los dioses de los Cuatro Grandes Reyes, existen los dioses... y así sucesivamente hasta los niveles superiores. Dotadas de tal fe, esas deidades fallecieron en este mundo y renacieron allí; yo también poseo tal fe. Dotadas de tal virtud... aprendizaje... generosidad... sabiduría, esas deidades fallecieron en este mundo y renacieron allí; yo también poseo tal sabiduría’. Amigos, en el momento en que el noble discípulo recuerda la fe, la virtud, el aprendizaje, la generosidad y la sabiduría, tanto la suya como la de esas deidades, su mente no está obsesionada por la lujuria, ni por el odio, ni por el engaño. En ese momento, su mente es recta, ha salido, se ha liberado y ha surgido de la codicia. ‘Codicia’, amigos, es un término para los cinco hilos de los placeres sensuales. Ese noble discípulo mora con una mente semejante al espacio, vasta, sublime, inconmensurable, sin enemistad y sin aflicción. Tomando este estado como objeto, algunos seres en este mundo se purifican de esta manera”. ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส; อพฺภุตํ, อาวุโส! ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม อนุพุทฺโธ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ฉ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. ฉฏฺฐํ. “¡Es maravilloso, amigos! ¡Es asombroso, amigos! ¡Cuán profundamente el Bienaventurado, el que conoce y ve, el Arahant, el Perfectamente Iluminado, ha descubierto el logro de una oportunidad en medio de la estrechez de los placeres sensuales para la purificación de los seres, para la superación del pesar y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbana; es decir, estas seis bases del recuerdo!” Sexto discurso. ๗. ปฐมสมยสุตฺตํ 7. Primer discurso sobre las ocasiones ๒๗. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข [Pg.280] โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กติ นุ โข, ภนฺเต, สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ? ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขุ, สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ’’. 27. Entonces, cierto monje se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, aquel monje le dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuántas son las ocasiones propicias para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente?”. “Monje, hay estas seis ocasiones para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”. ‘‘กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ปฐโม สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. “¿Cuáles son las seis? Aquí, monje, cuando un monje vive con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprende conforme a la realidad la salida del deseo sensual que ha surgido; en ese momento debe acercarse a un monje que desarrolla la mente y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprendo conforme a la realidad la salida del deseo sensual surgido. Por favor, que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar el deseo sensual’. Entonces, el monje que desarrolla la mente le enseña el Dhamma para abandonar el deseo sensual. Monje, esta es la primera ocasión propicia para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ พฺยาปาทปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ พฺยาปาทปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, พฺยาปาทสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ พฺยาปาทสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ทุติโย สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. “Además, monje, cuando un monje vive con la mente obsesionada y dominada por la malicia, y no comprende conforme a la realidad la salida de la malicia que ha surgido; en ese momento debe acercarse a un monje que desarrolla la mente y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por la malicia, y no comprendo conforme a la realidad la salida de la malicia surgida. Por favor, que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar la malicia’. Entonces, el monje que desarrolla la mente le enseña el Dhamma para abandonar la malicia. Monje, esta es la segunda ocasión propicia para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ ถินมิทฺธปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ ถินมิทฺธสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ ถินมิทฺธปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ ถินมิทฺธสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, ถินมิทฺธสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ ถินมิทฺธสฺส ปหานาย ธมฺมํ [Pg.281] เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ตติโย สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. “Además, monje, cuando un monje vive con la mente obsesionada y dominada por la pereza y la somnolencia, y no comprende conforme a la realidad la salida de la pereza y la somnolencia que ha surgido; en ese momento debe acercarse a un monje que desarrolla la mente y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por la pereza y la somnolencia, y no comprendo conforme a la realidad la salida de la pereza y la somnolencia surgida. Por favor, que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar la pereza y la somnolencia’. Entonces, el monje que desarrolla la mente le enseña el Dhamma para abandonar la pereza y la somnolencia. Monje, esta es la tercera ocasión propicia para acercarse a ver a un monje que desarrolla la mente”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, จตุตฺโถ สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. “Además, monje, en aquel momento en que un monje vive con la mente obsesionada por la agitación y el remordimiento, dominada por la agitación y el remordimiento, y no comprende según la realidad el escape de la agitación y el remordimiento que han surgido; en ese momento, habiéndose acercado a un monje venerable, debería decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada por la agitación y el remordimiento, dominada por la agitación y el remordimiento, y no comprendo según la realidad el escape de la agitación y el remordimiento que han surgido. Sería bueno que el venerable me enseñara el Dhamma para abandonar la agitación y el remordimiento’. Entonces, el monje venerable le enseña el Dhamma para abandonar la agitación y el remordimiento. Monje, esta es la cuarta ocasión para acercarse a ver a un monje venerable”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ, อาวุโส, วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, วิจิกิจฺฉาย ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ วิจิกิจฺฉาย ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ปญฺจโม สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. “Además, monje, en aquel momento en que un monje vive con la mente obsesionada por la duda, dominada por la duda, y no comprende según la realidad el escape de la duda que ha surgido; en ese momento, habiéndose acercado a un monje venerable, debería decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada por la duda, dominada por la duda, y no comprendo según la realidad el escape de la duda que ha surgido. Sería bueno que el venerable me enseñara el Dhamma para abandonar la duda’. Entonces, el monje venerable le enseña el Dhamma para abandonar la duda. Monje, esta es la quinta ocasión para acercarse a ver a un monje venerable”. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ ตํ นิมิตฺตํ นปฺปชานาติ ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, ตํ นิมิตฺตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม, อายสฺมา, อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ฉฏฺโฐ สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. อิเม โข, ภิกฺขุ, ฉ สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. สตฺตมํ. “Además, monje, en aquel momento en que un monje no comprende aquel signo basándose en el cual, y al prestar atención a dicho signo, ocurre la destrucción de las impurezas sin demora; en ese momento, habiéndose acercado a un monje venerable, debería decirle: ‘Amigo, no comprendo aquel signo basándose en el cual, y al prestar atención a dicho signo, ocurre la destrucción de las impurezas sin demora. Sería bueno que el venerable me enseñara el Dhamma para la destrucción de las impurezas’. Entonces, el monje venerable le enseña el Dhamma para la destrucción de las impurezas. Monje, esta es la sexta ocasión para acercarse a ver a un monje venerable. Estas, monje, son las seis ocasiones para acercarse a ver a un monje venerable”. Séptimo (Sutta). ๘. ทุติยสมยสุตฺตํ 8. Segundo Discurso sobre las Ocasiones ๒๘. เอกํ [Pg.282] สมยํ สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู พาราณสิยํ วิหรนฺติ อิสิปตเน มิคทาเย. อถ โข เตสํ เถรานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส, สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ? 28. En una ocasión, muchos monjes ancianos residían en Benarés, en el Parque de los Venados de Isipatana. Entonces, después de la comida, tras regresar de la colecta de limosnas, mientras los monjes ancianos estaban sentados y reunidos en el pabellón circular, surgió este tema de conversación: “¿Cuál es el momento oportuno, amigos, para acercarse a ver a un monje venerable?”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ปาเท ปกฺขาเลตฺวา นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. Habiéndose dicho esto, cierto monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, después de la comida, tras regresar de la colecta de limosnas, se sienta tras lavarse los pies, con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí; ese es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ปาเท ปกฺขาเลตฺวา นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, จาริตฺตกิลมโถปิสฺส ตสฺมึ สมเย อปฺปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ, ภตฺตกิลมโถปิสฺส ตสฺมึ สมเย อปฺปฏิปฺปสฺสทฺโธ โหติ. ตสฺมา โส อสมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต วิหารปจฺฉายายํ นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. Habiéndose dicho esto, otro monje le dijo a aquel monje: “Amigo, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, después de la comida, tras regresar de la colecta de limosnas, se sienta tras lavarse los pies, con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí, en ese momento su cansancio de la caminata no se ha calmado aún, y su pesadez por la comida tampoco se ha calmado aún. Por lo tanto, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, al atardecer, habiendo salido de su retiro, se sienta a la sombra del monasterio con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí; ese es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต วิหารปจฺฉายายํ นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, ยเทวสฺส ทิวา สมาธินิมิตฺตํ มนสิกตํ โหติ ตเทวสฺส ตสฺมึ สมเย สมุทาจรติ. ตสฺมา โส อสมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย [Pg.283] อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. Habiéndose dicho esto, otro monje le dijo a aquel monje: “Amigo, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable, al atardecer, habiendo salido de su retiro, se sienta a la sombra del monasterio con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí, en ese momento el mismo signo de concentración que fue atendido durante el día todavía persiste en su mente. Por lo tanto, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable se levanta al alba y se sienta con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí; ese es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส, โส สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ยสฺมึ, อาวุโส, สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา, โอชฏฺฐายิสฺส ตสฺมึ สมเย กาโย โหติ ผาสุสฺส โหติ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ. ตสฺมา โส อสมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ. Habiéndose dicho esto, otro monje le dijo a aquel monje: “Amigo, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable. Amigos, en aquel momento en que un monje venerable se levanta al alba y se sienta con las piernas cruzadas, manteniendo el cuerpo erguido y estableciendo la atención frente a sí, en ese momento su cuerpo está lleno de vigor y le resulta agradable reflexionar sobre la enseñanza de los Budas. Por lo tanto, ese no es el momento para acercarse a ver a un monje venerable”. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา มหากจฺจาโน เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ฉยิเม, ภิกฺขุ, สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ’’’. Cuando se dijo esto, el venerable Mahākaccāna se dirigió a los monjes ancianos de esta manera: "Amigos, he oído esto directamente de la presencia del Bienaventurado, lo he recibido directamente de su presencia: ‘Monjes, hay estas seis ocasiones propicias para acercarse a ver a un monje que ha desarrollado su mente’". ‘‘กตเม ฉ? อิธ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรามิ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ. สาธุ วต เม อายสฺมา กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ กามราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ปฐโม สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, hay una ocasión en la que un monje vive con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprende según la realidad la salida del deseo sensual que ha surgido. En tal ocasión, debe acercarse a un monje de mente desarrollada y decirle: ‘Amigo, vivo con la mente obsesionada y dominada por el deseo sensual, y no comprendo según la realidad la salida del deseo sensual que ha surgido. Por favor, ruego que el venerable me enseñe el Dhamma para abandonar el deseo sensual’. Entonces, el monje de mente desarrollada le enseña el Dhamma para abandonar el deseo sensual. Esta, monjes, es la primera ocasión propicia para acercarse a ver a un monje de mente desarrollada. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป… ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ… อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ… วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ… ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม [Pg.284] ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, ตํ นิมิตฺตํ น ชานาติ น ปสฺสติ, ตสฺมึ สมเย มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘อหํ โข, อาวุโส, ยํ นิมิตฺตํ อาคมฺม ยํ นิมิตฺตํ มนสิกโรโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ ตํ นิมิตฺตํ น ชานามิ น ปสฺสามิ. สาธุ วต เม อายสฺมา อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสตู’ติ. ตสฺส มโนภาวนีโย ภิกฺขุ อาสวานํ ขยาย ธมฺมํ เทเสติ. อยํ, ภิกฺขุ, ฉฏฺโฐ สมโย มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุํ. Además, monjes, hay una ocasión en la que un monje vive con la mente obsesionada por la mala voluntad... por la pereza y el letargo... por la agitación y el remordimiento... por la duda... o cuando no conoce ni ve el objeto basándose en el cual, y al prestarle atención, se produce inmediatamente la destrucción de las impurezas (āsavas). En tal ocasión, debe acercarse a un monje de mente desarrollada y decirle: ‘Amigo, no conozco ni veo el objeto basándose en el cual se produce inmediatamente la destrucción de las impurezas. Por favor, ruego que el venerable me enseñe el Dhamma para la destrucción de las impurezas’. Entonces, el monje de mente desarrollada le enseña el Dhamma para la destrucción de las impurezas. Esta, monjes, es la sexta ocasión propicia para acercarse a ver a un monje de mente desarrollada. ‘‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘อิเม โข, ภิกฺขุ, ฉ สมยา มโนภาวนียสฺส ภิกฺขุโน ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’’นฺติ. อฏฺฐมํ. "Amigos, he oído esto directamente de la presencia del Bienaventurado, lo he recibido directamente de su presencia: ‘Monjes, estas son las seis ocasiones propicias para acercarse a ver a un monje que ha desarrollado su mente’". Octavo discurso. ๙. อุทายีสุตฺตํ 9. Discurso sobre Udāyī ๒๙. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กติ นุ โข, อุทายิ, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี ตุณฺหี อโหสิ. ทุติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กติ นุ โข, อุทายิ, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อุทายี ตุณฺหี อโหสิ. ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กติ นุ โข, อุทายิ, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อุทายี ตุณฺหี อโหสิ. 29. En una ocasión, el Bienaventurado se dirigió al venerable Udāyī: "Udāyī, ¿cuántas son las bases de la recordación?". Al decir esto, el venerable Udāyī permaneció en silencio. Por segunda vez, el Bienaventurado le preguntó... y el venerable Udāyī permaneció en silencio. Por tercera vez, el Bienaventurado se dirigió al venerable Udāyī: "Udāyī, ¿cuántas son las bases de la recordación?". Por tercera vez, el venerable Udāyī permaneció en silencio. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส อุทายิ, อามนฺเตสี’’ติ. ‘‘สุโณมหํ, อาวุโส อานนฺท, ภควโต. อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ – เสยฺยถิทํ เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป…. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐาน’’นฺติ. Entonces, el venerable Ānanda le dijo al venerable Udāyī: "Amigo Udāyī, el Maestro se está dirigiendo a ti". Udāyī respondió: "Amigo Ānanda, escucho al Bienaventurado. [Y dijo:] ‘Señor, aquí un monje recuerda sus muchas moradas anteriores (vidas pasadas), a saber: una vida, dos vidas... así recuerda sus muchas moradas anteriores con sus detalles y características. Señor, esta es una base de la recordación’". อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อญฺญาสึ โข อหํ, อานนฺท – ‘เนวายํ อุทายี โมฆปุริโส อธิจิตฺตํ อนุยุตฺโต วิหรตี’ติ. กติ นุ โข, อานนฺท, อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ? Entonces, el Bienaventurado se dirigió al venerable Ānanda: "Supe, Ānanda, que este Udāyī, hombre vano, no vive dedicado al entrenamiento de la mente superior (adhicitta). Ānanda, ¿cuántas son las bases de la recordación?". ‘‘ปญฺจ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานานิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ. "Señor, hay cinco bases de la recordación. ¿Cuáles cinco? Aquí, Señor, el monje, apartado de los placeres sensuales... entra y permanece en el tercer jhana. Señor, esta base de la recordación, así desarrollada y cultivada, conduce a una morada feliz en esta misma vida (diṭṭhadhammasukhavihāra)". ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อาโลกสญฺญํ มนสิ กโรติ, ทิวา สญฺญํ อธิฏฺฐาติ, ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ, ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา; อิติ วิวเฏน เจตสา [Pg.285] อปริโยนทฺเธน สปฺปภาสํ จิตฺตํ ภาเวติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ. "Además, Señor, el monje presta atención a la percepción de la luz (ālokasañña), establece la percepción del día: tal como es el día, así es la noche; tal como es la noche, así es el día. De esta manera, con la mente abierta y sin obstrucciones, desarrolla una mente luminosa. Señor, esta base de la recordación, así desarrollada y cultivada, conduce a la obtención del conocimiento y la visión (ñāṇadassana)". ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺตํ ปูรํ นานปฺปการสฺส อสุจิโน ปจฺจเวกฺขติ – ‘อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา นขา ทนฺตา ตโจ มํสํ นฺหารุ อฏฺฐิ อฏฺฐิมิญฺชํ วกฺกํ หทยํ ยกนํ กิโลมกํ ปิหกํ ปปฺผาสํ อนฺตํ อนฺตคุณํ อุทริยํ กรีสํ ปิตฺตํ เสมฺหํ ปุพฺโพ โลหิตํ เสโท เมโท อสฺสุ วสา เขโฬ สิงฺฆาณิกา ลสิกา มุตฺต’นฺติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ กามราคปฺปหานาย สํวตฺตติ. "Además, Señor, el monje reflexiona sobre este mismo cuerpo, hacia arriba desde las plantas de los pies y hacia abajo desde la coronilla, rodeado por la piel y lleno de diversas clases de impurezas: ‘En este cuerpo hay cabellos, vellos, uñas, dientes, piel, carne, tendones, huesos, médula ósea, riñones, corazón, hígado, pleura, bazo, pulmones, intestino grueso, intestino delgado, contenido del estómago, excrementos, bilis, flema, pus, sangre, sudor, grasa, lágrimas, sebo, saliva, moco, fluido sinovial y orina’. Señor, esta base de la recordación, así desarrollada y cultivada, conduce al abandono del deseo sensual". ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ เสยฺยถาปิ ปสฺเสยฺย สรีรํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาตํ. โส อิมเมว กายํ เอวํ อุปสํหรติ – ‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’’ติ. "Además, Señor, es como si un monje viera un cadáver arrojado en un cementerio, de uno, dos o tres días de muerto, hinchado, amoratado y purulento. Entonces, él compara su propio cuerpo de esta manera: ‘Este cuerpo mío también es de tal naturaleza, llegará a ser así y no puede escapar de ello’". ‘‘เสยฺยถาปิ วา ปน ปสฺเสยฺย สรีรํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ กาเกหิ วา ขชฺชมานํ กุลเลหิ วา ขชฺชมานํ คิชฺเฌหิ วา ขชฺชมานํ สุนเขหิ วา ขชฺชมานํ สิงฺคาเลหิ วา ขชฺชมานํ วิวิเธหิ วา ปาณกชาเตหิ ขชฺชมานํ. โส อิมเมว กายํ เอวํ อุปสํหรติ – ‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’’’ติ. "O como si viera un cadáver arrojado en un cementerio, siendo devorado por cuervos, halcones, buitres, perros, chacales o por diversas clases de gusanos. Entonces, él compara su propio cuerpo de esta manera: ‘Este cuerpo mío también es de tal naturaleza, llegará a ser así y no puede escapar de ello’". ‘‘เสยฺยถาปิ วา ปน ปสฺเสยฺย สรีรํ สีวถิกาย ฉฑฺฑิตํ อฏฺฐิกสงฺขลิกํ สมํสโลหิตํ นฺหารุสมฺพนฺธํ…เป… อฏฺฐิกสงฺขลิกํ นิมฺมํสโลหิตมกฺขิตํ นฺหารุสมฺพนฺธํ… อฏฺฐิกสงฺขลิกํ อปคตมํสโลหิตํ นฺหารุสมฺพนฺธํ. อฏฺฐิกานิ อปคตสมฺพนฺธานิ ทิสาวิทิสาวิกฺขิตฺตานิ, อญฺเญน หตฺถฏฺฐิกํ อญฺเญน ปาทฏฺฐิกํ อญฺเญน ชงฺฆฏฺฐิกํ อญฺเญน อูรุฏฺฐิกํ อญฺเญน กฏิฏฺฐิกํ อญฺเญน ผาสุกฏฺฐิกํ [Pg.286] อญฺเญน ปิฏฺฐิกณฺฏกฏฺฐิกํ อญฺเญน ขนฺธฏฺฐิกํ อญฺเญน คีวฏฺฐิกํ อญฺเญน หนุกฏฺฐิกํ อญฺเญน ทนฺตกฏฺฐิกํ อญฺเญน สีสกฏาหํ, อฏฺฐิกานิ เสตานิ สงฺขวณฺณปฺปฏิภาคานิ อฏฺฐิกานิ ปุญฺชกิตานิ เตโรวสฺสิกานิ อฏฺฐิกานิ ปูตีนิ จุณฺณกชาตานิ. โส อิมเมว กายํ เอวํ อุปสํหรติ – ‘อยมฺปิ โข กาโย เอวํธมฺโม เอวํภาวี เอวํอนตีโต’ติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย สํวตฺตติ. “Además, monje, como si viera un cuerpo arrojado en un cementerio, un esqueleto con carne y sangre, unido por los tendones... o un esqueleto sin carne pero manchado de sangre, unido por los tendones... o un esqueleto sin carne ni sangre, unido por los tendones. O huesos sueltos, esparcidos en todas las direcciones: aquí el hueso de una mano, allá el de un pie, allá el de la pierna, allá el del muslo, allá el de la cadera, allá las costillas, allá la columna vertebral, allá el hueso del hombro, allá el del cuello, allá la mandíbula, allá los dientes, allá el cráneo; o huesos blancos, del color de una concha; o huesos amontonados de más de un año; o huesos podridos y convertidos en polvo. Así, el monje compara este mismo cuerpo: ‘Este cuerpo mío es también de tal naturaleza, llegará a ser así, no puede escapar a ello’. Venerable señor, esta base de recuerdo, así desarrollada y cultivada, conduce a la erradicación del orgullo del ‘yo soy’.” ‘‘ปุน จปรํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ, ภนฺเต, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ อเนกธาตุปฏิเวธาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภนฺเต, ปญฺจ อนุสฺสติฏฺฐานานี’’ติ. “Además, venerable señor, el monje, habiendo abandonado el placer... entra y permanece en el cuarto jhāna. Venerable señor, esta base de recuerdo, así desarrollada y cultivada, conduce a la penetración de los diversos elementos. Estas son, venerable señor, las cinco bases de recuerdo.” ‘‘สาธุ, สาธุ, อานนฺท! เตน หิ ตฺวํ, อานนฺท, อิทมฺปิ ฉฏฺฐํ อนุสฺสติฏฺฐานํ ธาเรหิ. อิธานนฺท, ภิกฺขุ สโตว อภิกฺกมติ สโตว ปฏิกฺกมติ สโตว ติฏฺฐติ สโตว นิสีทติ สโตว เสยฺยํ กปฺเปติ สโตว กมฺมํ อธิฏฺฐาติ. อิทํ, อานนฺท, อนุสฺสติฏฺฐานํ เอวํ ภาวิตํ เอวํ พหุลีกตํ สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตตี’’ติ. นวมํ. “¡Bien dicho, bien dicho, Ānanda! Por tanto, Ānanda, recuerda también esta sexta base de recuerdo. Aquí, Ānanda, el monje con atención plena avanza, con atención plena retrocede, con atención plena se detiene, con atención plena se sienta, con atención plena se acuesta, con atención plena emprende su tarea. Ānanda, esta base de recuerdo, así desarrollada y cultivada, conduce a la atención plena y clara comprensión.” Noveno suttas. ๑๐. อนุตฺตริยสุตฺตํ 10. Discurso sobre lo Insuperable ๓๐. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อนุตฺตริยานิ. กตมานิ ฉ? ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยนฺติ. 30. “Monjes, hay estas seis cosas insuperables. ¿Cuáles seis? La visión insuperable, la audición insuperable, la ganancia insuperable, el entrenamiento insuperable, el servicio insuperable y el recuerdo insuperable.” ‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทสฺสนานุตฺตริยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ หตฺถิรตนมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉติ, อสฺสรตนมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉติ, มณิรตนมฺปิ ทสฺสนาย คจฺฉติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ทสฺสนาย คจฺฉติ, สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ ทสฺสนาย คจฺฉติ. อตฺเถตํ, ภิกฺขเว, ทสฺสนํ; เนตํ นตฺถีติ วทามิ. ตญฺจ โข เอตํ, ภิกฺขเว, ทสฺสนํ หีนํ คมฺมํ โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ทสฺสนาย คจฺฉติ [Pg.287] นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, ทสฺสนานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ทสฺสนาย คจฺฉติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทสฺสนานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ. “Y monjes, ¿qué es la visión insuperable? Aquí, monjes, alguien va a ver un elefante real, un caballo real, una joya real, o va a ver diversas cosas mundanas, o va a ver a un asceta o brahmán de visión falsa y conducta errónea. Monjes, existe tal visión; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, tal visión es baja, vulgar, propia de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, ni al desapasionamiento, ni al cese, ni a la calma, ni al conocimiento superior, ni al despertar, ni al Nibbāna. Pero, monjes, aquel que, con fe establecida, con amor establecido, con una devoción inquebrantable y profunda confianza, va a ver al Tathāgata o a un discípulo del Tathāgata: esta, monjes, es la visión insuperable entre las visiones, para la purificación de los seres, para superar la pena y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbāna. Esto es, monjes, lo que se llama la visión insuperable. Así es la visión insuperable.” ‘‘สวนานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ เภริสทฺทมฺปิ สวนาย คจฺฉติ, วีณาสทฺทมฺปิ สวนาย คจฺฉติ, คีตสทฺทมฺปิ สวนาย คจฺฉติ, อุจฺจาวจํ วา ปน สวนาย คจฺฉติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส มิจฺฉาปฏิปนฺนสฺส ธมฺมสฺสวนาย คจฺฉติ. อตฺเถตํ, ภิกฺขเว, สวนํ; เนตํ นตฺถีติ วทามิ. ตญฺจ โข เอตํ, ภิกฺขเว, สวนํ หีนํ คมฺมํ โปถุชฺชนิกํ อนริยํ อนตฺถสํหิตํ, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา ธมฺมสฺสวนาย คจฺฉติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, สวนานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา ธมฺมสฺสวนาย คจฺฉติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สวนานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ. “Y ¿cómo es la audición insuperable? Aquí, monjes, alguien va a escuchar el sonido de un tambor, de un laúd, de un canto, o va a escuchar diversos sonidos mundanos, o va a escuchar el Dhamma de un asceta o brahmán de visión falsa y conducta errónea. Monjes, existe tal audición; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, tal audición es baja, vulgar, propia de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, ni al desapasionamiento, ni al cese, ni a la calma, ni al conocimiento superior, ni al despertar, ni al Nibbāna. Pero, monjes, aquel que, con fe establecida, con amor establecido, con una devoción inquebrantable y profunda confianza, va a escuchar el Dhamma del Tathāgata o de un discípulo del Tathāgata: esta, monjes, es la audición insuperable entre las audiciones, para la purificación de los seres, para superar la pena y el lamento, para la desaparición del dolor y la aflicción, para alcanzar el noble camino y para la realización del Nibbāna. Esto es, monjes, lo que se llama la audición insuperable. Así es la visión insuperable y la audición insuperable.” ‘‘ลาภานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุตฺตลาภมฺปิ ลภติ, ทารลาภมฺปิ ลภติ, ธนลาภมฺปิ ลภติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ลาภํ ลภติ, สมเณ วา พฺราหฺมเณ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิเก มิจฺฉาปฏิปนฺเน สทฺธํ ปฏิลภติ. อตฺเถโส, ภิกฺขเว, ลาโภ; เนโส นตฺถีติ วทามิ. โส จ โข เอโส, ภิกฺขเว, ลาโภ หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺถสํหิโต, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคเต วา ตถาคตสาวเก วา [Pg.288] สทฺธํ ปฏิลภติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, ลาภานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคเต วา ตถาคตสาวเก วา สทฺธํ ปฏิลภติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ลาภานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ. ¿Y cómo es la ganancia excelsa? Aquí, monjes, cierta persona obtiene la ganancia de hijos, obtiene la ganancia de esposas, obtiene la ganancia de riquezas o bien obtiene diversas ganancias de mayor o menor importancia; o adquiere fe en un asceta o brahmán de visión errónea y práctica errónea. Existe esta ganancia, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, esta ganancia es baja, vulgar, propia de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, al desapasionamiento, a la cesación, a la calma, al conocimiento superior, a la iluminación ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que adquiere fe en el Tathagata o en un discípulo del Tathagata, con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —esta es, monjes, la ganancia excelsa entre todas las ganancias para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, adquirir fe en el Tathagata o en un discípulo del Tathagata con fe establecida, afecto firme, entrega total y plena confianza. A esto se le llama, monjes, la ganancia excelsa. Así son la visión excelsa, la audición excelsa y la ganancia excelsa. ‘‘สิกฺขานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ หตฺถิสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, อสฺสสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, รถสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, ธนุสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, ถรุสฺมิมฺปิ สิกฺขติ, อุจฺจาวจํ วา ปน สิกฺขติ, สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส มิจฺฉาปฏิปนฺนสฺส สิกฺขติ. อตฺเถสา, ภิกฺขเว, สิกฺขา; เนสา นตฺถีติ วทามิ. สา จ โข เอสา, ภิกฺขเว, สิกฺขา หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อธิสีลมฺปิ สิกฺขติ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขติ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, สิกฺขานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อธิสีลมฺปิ สิกฺขติ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขติ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขติ, นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สิกฺขานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ. ¿Y cómo es el entrenamiento excelso? Aquí, monjes, cierta persona se entrena en el arte de los elefantes, se entrena en el arte de los caballos, se entrena en el arte de los carros, se entrena en el arte del arco, se entrena en el arte de la espada o bien aprende diversas artes de mayor o menor importancia; o aprende la práctica errónea de un asceta o brahmán de visión errónea y conducta equivocada. Existe este entrenamiento, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, este entrenamiento es bajo, vulgar, propio de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, al desapasionamiento, a la cesación, a la calma, al conocimiento superior, a la iluminación ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que en el Dhamma y Disciplina proclamado por el Tathagata se entrena en la virtud superior, se entrena en la mente superior y se entrena en la sabiduría superior, con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —este es, monjes, el entrenamiento excelso entre todos los entrenamientos para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, cuando uno con fe firme, afecto establecido, entrega total y plena confianza se entrena en la virtud superior, en la mente superior y en la sabiduría superior en el Dhamma y Disciplina proclamado por el Tathagata. A esto se le llama, monjes, el entrenamiento excelso. Así son la visión excelsa, la audición excelsa, la ganancia excelsa y el entrenamiento excelso. ‘‘ปาริจริยานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ขตฺติยมฺปิ ปริจรติ, พฺราหฺมณมฺปิ ปริจรติ, คหปติมฺปิ ปริจรติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ปริจรติ, สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ ปริจรติ. อตฺเถสา, ภิกฺขเว, ปาริจริยา; เนสา นตฺถีติ วทามิ. สา จ โข เอสา, ภิกฺขเว, ปาริจริยา หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา, น นิพฺพิทาย…เป… น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ปริจรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน[Pg.289], เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, ปาริจริยานํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา ปริจรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาริจริยานุตฺตริยํ. อิติ ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ. ¿Y cómo es el servicio excelso? Aquí, monjes, cierta persona sirve a un noble, sirve a un brahmán, sirve a un amo de casa o bien sirve a diversos tipos de personas; o sirve a un asceta o brahmán de visión errónea y práctica errónea. Existe este servicio, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, este servicio es bajo, vulgar, propio de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto... (como arriba) ...ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que sirve al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —este es, monjes, el servicio excelso entre todos los servicios para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, servir al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con fe firme, afecto establecido, entrega total y plena confianza. A esto se le llama, monjes, el servicio excelso. Así son la visión excelsa, la audición excelsa, la ganancia excelsa, el entrenamiento excelso y el servicio excelso. ‘‘อนุสฺสตานุตฺตริยญฺจ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุตฺตลาภมฺปิ อนุสฺสรติ, ทารลาภมฺปิ อนุสฺสรติ, ธนลาภมฺปิ อนุสฺสรติ, อุจฺจาวจํ วา ปน ลาภํ อนุสฺสรติ, สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา มิจฺฉาทิฏฺฐิกํ มิจฺฉาปฏิปนฺนํ อนุสฺสรติ. อตฺเถสา, ภิกฺขเว, อนุสฺสติ; เนสา นตฺถีติ วทามิ. สา จ โข เอสา, ภิกฺขเว, อนุสฺสติ หีนา คมฺมา โปถุชฺชนิกา อนริยา อนตฺถสํหิตา, น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ. โย จ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา อนุสฺสรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน, เอตทานุตฺตริยํ, ภิกฺขเว, อนุสฺสตีนํ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย, ยทิทํ ตถาคตํ วา ตถาคตสาวกํ วา อนุสฺสรติ นิวิฏฺฐสทฺโธ นิวิฏฺฐเปโม เอกนฺตคโต อภิปฺปสนฺโน. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนุสฺสตานุตฺตริยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อนุตฺตริยานี’’ติ. ¿Y cómo es el recuerdo excelso? Aquí, monjes, cierta persona recuerda la obtención de hijos, recuerda la obtención de esposas, recuerda la obtención de riquezas o bien recuerda diversas ganancias; o recuerda a un asceta o brahmán de visión errónea y conducta equivocada. Existe este recuerdo, monjes; no digo que no exista. Sin embargo, monjes, este recuerdo es bajo, vulgar, propio de la gente común, no noble y no conduce al beneficio; no conduce al desencanto, al desapasionamiento, a la cesación, a la calma, al conocimiento superior, a la iluminación ni al Nirvana. Pero aquel, monjes, que recuerda al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con una fe establecida, un afecto firme, enteramente dedicado y plenamente confiado —este es, monjes, el recuerdo excelso entre todos los recuerdos para la purificación de los seres, para la superación de las penas y los lamentos, para la desaparición del sufrimiento y la aflicción, para el logro del sendero y para la realización del Nirvana—, a saber, recordar al Tathagata o a un discípulo del Tathagata con fe firme, afecto establecido, entrega total y plena confianza. A esto se le llama, monjes, el recuerdo excelso. Estas son, monjes, las seis excelencias. ‘‘เย ทสฺสนานุตฺตรํ ลทฺธา, สวนญฺจ อนุตฺตรํ; ลาภานุตฺตริยํ ลทฺธา, สิกฺขานุตฺตริเย รตา. Quienes habiendo obtenido la visión excelsa y la audición excelsa, habiendo obtenido la ganancia excelsa y deleitándose en el entrenamiento excelso, ‘‘อุปฏฺฐิตา ปาริจริยา, ภาวยนฺติ อนุสฺสตึ; วิเวกปฺปฏิสํยุตฺตํ, เขมํ อมตคามินึ. establecidos en el servicio, cultivan el recuerdo vinculado al retiro, seguro y que conduce a lo Inmortal. ‘‘อปฺปมาเท ปมุทิตา, นิปกา สีลสํวุตา; เต เว กาเลน ปจฺเจนฺติ, ยตฺถ ทุกฺขํ นิรุชฺฌตี’’ติ. ทสมํ; Regocijados en la diligencia, prudentes y contenidos por la virtud; ellos ciertamente, a su debido tiempo, conocen el estado donde cesa todo sufrimiento. (Décimo Sutta). อนุตฺตริยวคฺโค ตติโย. El tercer capítulo, el de las Excelencias, ha terminado. ตสฺสุทฺทานํ – Su resumen es el siguiente: สามโก [Pg.290] อปริหานิโย, ภยํ หิมวานุสฺสติ; กจฺจาโน ทฺเว จ สมยา, อุทายี อนุตฺตริเยนาติ. Sāmako, Aparihāniyo, Bhayaṃ, Himavā, Anussati, Kaccāno, los dos sobre Samaya, Udāyī y Anuttariya. ๔. เทวตาวคฺโค 4. Capítulo de las Deidades. ๑. เสขสุตฺตํ 1. Sutta de quien está en entrenamiento. ๓๑. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. 31. “Monjes, estas seis cualidades conducen a la declinación de un monje en entrenamiento (sekha). ¿Cuáles seis? El deleite en las actividades, el deleite en la charla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, el no proteger las puertas de los sentidos y el no conocer la moderación en la comida. Monjes, estas seis cualidades conducen a la declinación de un monje en entrenamiento”. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ปฐมํ. “Monjes, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje en entrenamiento (sekha). ¿Cuáles seis? El no deleitarse en las actividades, el no deleitarse en la charla, el no deleitarse en el sueño, el no deleitarse en la compañía, el proteger las puertas de los sentidos y el conocer la moderación en la comida. Monjes, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje en entrenamiento”. Primer Discurso. ๒. ปฐมอปริหานสุตฺตํ 2. Primer Discurso sobre la No Declinación ๓๒. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – 32. Entonces, cierta deidad, avanzada la noche, con una belleza radiante que iluminaba todo el Bosque de Jeta, se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado y saludado al Bienaventurado, se puso de pie a un lado. Estando de pie a un lado, esa deidad le dijo al Bienaventurado: ‘‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, อปฺปมาทคารวตา, ปฏิสนฺถารคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ. “Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje. ¿Cuáles seis? Respeto por el Maestro, respeto por el Dhamma, respeto por el Sangha, respeto por el entrenamiento (sikkhā), respeto por la diligencia (appamāda) y respeto por la hospitalidad (paṭisanthāra). Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje”. Esto dijo esa deidad. El Maestro asintió. Entonces esa deidad, sabiendo que el Maestro había asentido, saludó al Bienaventurado, lo rodeó por la derecha y desapareció allí mismo. อถ [Pg.291] โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, อปฺปมาทคารวตา, ปฏิสนฺถารคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ. Entonces el Bienaventurado, al transcurrir esa noche, se dirigió a los monjes: “Monjes, esta noche, cierta deidad, avanzada la noche, con una belleza radiante que iluminaba todo el Bosque de Jeta, se acercó a mí; habiéndose acercado y saludándome, se puso de pie a un lado. Estando de pie a un lado, monjes, esa deidad me dijo: ‘Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje. ¿Cuáles seis? Respeto por el Maestro, respeto por el Dhamma, respeto por el Sangha, respeto por el entrenamiento, respeto por la diligencia y respeto por la hospitalidad. Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje’. Esto dijo, monjes, esa deidad. Habiendo dicho esto, me saludó, me rodeó por la derecha y desapareció allí mismo”. ‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว; อปฺปมาทครุ ภิกฺขุ, ปฏิสนฺถารคารโว; อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ทุติยํ; “Respetuoso con el Maestro, respetuoso con el Dhamma y con profundo respeto por el Sangha; el monje respetuoso con la diligencia y respetuoso con la hospitalidad, es incapaz de declinar y está cerca del Nibbāna”. Segundo Discurso. ๓. ทุติยอปริหานสุตฺตํ 3. Segundo Discurso sobre la No Declinación ๓๓. ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, หิริคารวตา, โอตฺตปฺปคารวตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ. 33. “Monjes, esta noche, cierta deidad, avanzada la noche, con una belleza radiante que iluminaba todo el Bosque de Jeta, se acercó a mí; habiéndose acercado y saludándome, se puso de pie a un lado. Estando de pie a un lado, monjes, esa deidad me dijo: ‘Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje. ¿Cuáles seis? Respeto por el Maestro, respeto por el Dhamma, respeto por el Sangha, respeto por el entrenamiento, respeto por el sentido de la vergüenza (hiri) y respeto por el temor a cometer faltas (ottappā). Señor, estas seis cualidades conducen a la no declinación de un monje’. Esto dijo, monjes, esa deidad. Habiendo dicho esto, me saludó, me rodeó por la derecha y desapareció allí mismo”. ‘‘สตฺถุครุ ธมฺมครุ, สงฺเฆ จ ติพฺพคารโว; หิริโอตฺตปฺปสมฺปนฺโน, สปฺปติสฺโส สคารโว; อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. ตติยํ; “Respetuoso con el Maestro, respetuoso con el Dhamma y con profundo respeto por el Sangha; dotado de sentido de la vergüenza y temor a cometer faltas, siendo deferente y respetuoso, es incapaz de declinar y está cerca del Nibbāna”. Tercer Discurso. ๔. มหาโมคฺคลฺลานสุตฺตํ 4. Discurso de Mahāmoggallāna ๓๔. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส รโหคตสฺส [Pg.292] ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘กตเมสานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? เตน โข ปน สมเยน ติสฺโส นาม ภิกฺขุ อธุนากาลงฺกโต อญฺญตรํ พฺรหฺมโลกํ อุปปนฺโน โหติ. ตตฺรปิ นํ เอวํ ชานนฺติ – ‘‘ติสฺโส พฺรหฺมา มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ. 34. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, al venerable Mahāmoggallāna, estando en retiro solitario, le surgió esta reflexión mental: “¿Cuáles deidades tienen este conocimiento: ‘Los que han entrado en la corriente (sotāpannā) ya no están sujetos a la caída en mundos inferiores, tienen un destino fijo y se dirigen hacia la iluminación’?”. En aquel tiempo, un monje llamado Tissa acababa de morir y había renacido en cierto mundo de Brahmā. Allí también lo conocían así: “Tissa Brahmā es de gran poder y gran majestad”. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – เชตวเน อนฺตรหิโต ตสฺมึ พฺรหฺมโลเก ปาตุรโหสิ. อทฺทสา โข ติสฺโส พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ – ‘‘เอหิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน; สฺวาคตํ, มาริส โมคฺคลฺลาน; จิรสฺสํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน; อิมํ ปริยายมกาสิ, ยทิทํ อิธาคมนาย. นิสีท, มาริส โมคฺคลฺลาน, อิทมาสนํ ปญฺญตฺต’’นฺติ. นิสีทิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ปญฺญตฺเต อาสเน. ติสฺโสปิ โข พฺรหฺมา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ติสฺสํ พฺรหฺมานํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เอตทโวจ – Entonces, el venerable Mahāmoggallāna —tal como un hombre fuerte extendería su brazo encogido o encogería su brazo extendido— desapareció del Bosque de Jeta y apareció en aquel mundo de Brahmā. Tissa Brahmā vio al venerable Mahāmoggallāna que venía desde lejos. Al verlo, le dijo al venerable Mahāmoggallāna: “Ven, querido Moggallāna. ¡Bienvenido, querido Moggallāna! Hacía mucho tiempo, querido Moggallāna, que no hacías este viaje para venir aquí. Siéntate, querido Moggallāna, aquí hay un asiento preparado”. El venerable Mahāmoggallāna se sentó en el asiento preparado. Tissa Brahmā saludó al venerable Mahāmoggallāna y se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el venerable Mahāmoggallāna le dijo a Tissa Brahmā: ‘‘กตเมสานํ โข, ติสฺส, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘จาตุมหาราชิกานํ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ. “¿Cuáles deidades, Tissa, tienen este conocimiento: ‘Los que han entrado en la corriente ya no están sujetos a la caída en mundos inferiores, tienen un destino fijo y se dirigen hacia la iluminación’?”. “Querido Moggallāna, las deidades de los Cuatro Grandes Reyes tienen este conocimiento: ‘Los que han entrado en la corriente ya no están sujetos a la caída en mundos inferiores, tienen un destino fijo y se dirigen hacia la iluminación’”. ‘‘สพฺเพสญฺเญว นุ โข, ติสฺส, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘น โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, สพฺเพสํ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, จาตุมหาราชิกา เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา อริยกนฺเตหิ สีเลหิ [Pg.293] อสมนฺนาคตา น เตสํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย จ โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, จาตุมหาราชิกา เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคตา, เตสํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ. —Tissa, ¿tienen acaso todos los devas de los Cuatro Grandes Reyes este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’? —Querido Moggallāna, no todos los devas de los Cuatro Grandes Reyes poseen tal discernimiento. Aquellos devas de los Cuatro Grandes Reyes, querido Moggallāna, que no poseen una confianza inamovible en el Buddha, que no poseen una confianza inamovible en el Dhamma, que no poseen una confianza inamovible en el Sangha, y que no poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos no tienen ese discernimiento. Pero aquellos devas de los Cuatro Grandes Reyes, querido Moggallāna, que poseen una confianza inamovible en el Buddha, en el Dhamma y en el Sangha, y poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos sí poseen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’. ‘‘จาตุมหาราชิกานญฺเญว นุ โข, ติสฺส, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ อุทาหุ ตาวตึสานมฺปิ เทวานํ…เป… ยามานมฺปิ เทวานํ… ตุสิตานมฺปิ เทวานํ… นิมฺมานรตีนมฺปิ เทวานํ… ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนมฺปิ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนมฺปิ โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ. —Tissa, ¿poseen este discernimiento solo los devas de los Cuatro Grandes Reyes, o también los devas de Tāvatiṃsa... los devas de Yāma... los devas de Tusita... los devas de Nimmānarati... y los devas de Paranimmitavasavatti tienen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’? —Querido Moggallāna, también los devas de Paranimmitavasavatti poseen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’. ‘‘สพฺเพสญฺเญว นุ โข, ติสฺส, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ? ‘‘น โข, มาริส โมคฺคลฺลาน, สพฺเพสํ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน อสมนฺนาคตา, อริยกนฺเตหิ สีเลหิ อสมนฺนาคตา, น เตสํ เทวานํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’ติ. เย จ โข เต, มาริส โมคฺคลฺลาน, ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตา, อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคตา เตสํ เอวํ ญาณํ โหติ – ‘โสตาปนฺนา นาม อวินิปาตธมฺมา นิยตา สมฺโพธิปรายณา’’’ติ. —Tissa, ¿tienen acaso todos los devas de Paranimmitavasavatti este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’? —Querido Moggallāna, no todos los devas de Paranimmitavasavatti poseen tal discernimiento. Aquellos devas de Paranimmitavasavatti, querido Moggallāna, que no poseen una confianza inamovible en el Buddha, en el Dhamma, en el Sangha, y que no poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos no tienen ese discernimiento. Pero aquellos devas de Paranimmitavasavatti, querido Moggallāna, que poseen una confianza inamovible en el Buddha, en el Dhamma y en el Sangha, y poseen las virtudes apreciadas por los nobles, ellos sí poseen este discernimiento: ‘Los llamados entrantes en la corriente ya no están sujetos a caer en estados de privación, están asegurados en su senda y tienen la iluminación plena como su destino final’. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ติสฺสสฺส พฺรหฺมุโน ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา – ‘‘เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – ‘พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต เชตวเน ปาตุรโหสี’’’ติ. จตุตฺถํ. Entonces, el venerable Mahāmoggallāna, habiéndose deleitado y regocijado en las palabras del Brahma Tissa, desapareció del mundo de Brahma y apareció en el monasterio de Jetavana con la misma rapidez con la que un hombre fuerte podría extender su brazo flexionado o flexionar su brazo extendido. Cuarto discurso. ๕. วิชฺชาภาคิยสุตฺตํ 5. Vijjābhāgiyasutta — Discurso sobre los factores del conocimiento superior ๓๕. ‘‘ฉยิเม[Pg.294], ภิกฺขเว, ธมฺมา วิชฺชาภาคิยา. กตเม ฉ? อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา วิชฺชาภาคิยา’’ติ. ปญฺจมํ. 35. —Monjes, hay seis cualidades que forman parte del conocimiento superior. ¿Cuáles son las seis? La percepción de la impermanencia, la percepción del sufrimiento en lo impermanente, la percepción del no-yo en el sufrimiento, la percepción del abandono, la percepción del desapego y la percepción del cese. Estas, monjes, son las seis cualidades que forman parte del conocimiento superior. Quinto discurso. ๖. วิวาทมูลสุตฺตํ 6. Vivādamūlasutta — Discurso sobre las raíces de la disputa ๓๖. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, วิวาทมูลานิ. กตมานิ ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โกธโน โหติ อุปนาหี. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โกธโน โหติ อุปนาหี โส สตฺถริปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเมปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขายปิ น ปริปูรการี โหติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเม อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขาย น ปริปูรการี โส สงฺเฆ วิวาทํ ชเนติ, โย โหติ วิวาโท พหุชนาหิตาย พหุชนาสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานาย วายเมยฺยาถ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา น สมนุปสฺเสยฺยาถ, ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสวาย ปฏิปชฺเชยฺยาถ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานํ โหติ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสโว โหติ. 36. —Monjes, existen estas seis raíces de la disputa. ¿Cuáles son las seis? En este caso, monjes, un monje es colérico y rencoroso. Aquel monje que es colérico y rencoroso vive sin respeto ni deferencia por el Maestro, sin respeto ni deferencia por el Dhamma, y sin respeto ni deferencia por el Sangha; además, no cumple plenamente con el entrenamiento. Aquel monje que vive sin respeto ni deferencia por el Maestro, el Dhamma y el Sangha, y que no cumple plenamente con el entrenamiento, genera disputas en el Sangha, lo cual resulta en perjuicio e infelicidad para muchos, en daño y sufrimiento para la multitud, tanto para devas como para seres humanos. Si vosotros, monjes, observáis tal raíz de disputa ya sea en vuestro interior o fuera de vosotros, debéis esforzaros por abandonar esa misma raíz perniciosa de disputa. Y si no observáis tal raíz de disputa en vuestro interior o fuera de vosotros, debéis practicar de modo que esa misma raíz perniciosa de disputa no surja en el futuro. Así es como se produce el abandono de esta raíz perniciosa de disputa y así es como se evita que esta raíz perniciosa de disputa surja en el futuro. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มกฺขี โหติ ปฬาสี…เป… อิสฺสุกี โหติ มจฺฉรี… สโฐ โหติ มายาวี… ปาปิจฺโฉ โหติ มิจฺฉาทิฏฺฐิ… สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺทิฏฺฐิปรามาสี โหติ อาธานคฺคาหี ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี, โส สตฺถริปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเมปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สงฺเฆปิ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขายปิ น ปริปูรการี โหติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, ธมฺเม…เป… สงฺเฆ อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส, สิกฺขาย น ปริปูรการี, โส สงฺเฆ วิวาทํ ชเนติ, โย โหติ วิวาโท พหุชนาหิตาย [Pg.295] พหุชนาสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานาย วายเมยฺยาถ. เอวรูปํ เจ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วิวาทมูลํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา น สมนุปสฺเสยฺยาถ. ตตฺร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ตสฺเสว ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสวาย ปฏิปชฺเชยฺยาถ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส ปหานํ โหติ. เอวเมตสฺส ปาปกสฺส วิวาทมูลสฺส อายตึ อนวสฺสโว โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ วิวาทมูลานี’’ติ. ฉฏฺฐํ. “Además, monjes, un monje es denigrador y malicioso... pecaminoso... envidioso y tacaño... fraudulento y engañoso... de malos deseos y visión errónea... aferrado a sus propias opiniones, obstinado y difícil de persuadir. Aquel monje, monjes, que está aferrado a sus propias opiniones, es obstinado y difícil de persuadir, vive sin respeto ni consideración hacia el Maestro, vive sin respeto ni consideración hacia el Dhamma, vive sin respeto ni consideración hacia el Sangha, y no es cumplidor de la práctica del entrenamiento. Aquel monje, monjes, que vive sin respeto ni consideración hacia el Maestro, el Dhamma y el Sangha, y no es cumplidor de la práctica del entrenamiento, genera discordia en el Sangha; y esa discordia resulta en perjuicio y sufrimiento para muchos, para el infortunio, daño y dolor de la multitud de seres, tanto de dioses como de humanos. Si vosotros, monjes, observáis tal raíz de disputa, ya sea internamente en vosotros mismos o externamente en otros, entonces, monjes, debéis esforzaros por abandonar esa misma raíz de disputa perniciosa. Si vosotros, monjes, no observáis tal raíz de disputa, ya sea internamente en vosotros mismos o externamente en otros, entonces, monjes, debéis practicar para que esa misma raíz de disputa perniciosa no surja en el futuro. De esta manera, se produce el abandono de esa raíz de disputa perniciosa; de esta manera, se evita que esa raíz de disputa perniciosa surja en el futuro. Estas son, monjes, las seis raíces de la disputa”. ๗. ฉฬงฺคทานสุตฺตํ 7. Sutta sobre la ofrenda de los seis factores ๓๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน เวฬุกณฺฑกี นนฺทมาตา อุปาสิกา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ฉฬงฺคสมนฺนาคตํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เวฬุกณฺฑกึ นนฺทมาตรํ อุปาสิกํ สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ฉฬงฺคสมนฺนาคตํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปนฺตึ. ทิสฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เอสา, ภิกฺขเว, เวฬุกณฺฑกี นนฺทมาตา อุปาสิกา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานปฺปมุเข ภิกฺขุสงฺเฆ ฉฬงฺคสมนฺนาคตํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ’’. 37. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthi, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. En aquel tiempo, la seguidora laica Nandamātā, de Veḷukaṇḍaka, presentaba una ofrenda dotada de seis factores al Sangha de monjes encabezado por Sāriputta y Moggallāna. El Bienaventurado vio, con su ojo divino puro que trasciende la visión humana, a la seguidora laica Nandamātā de Veḷukaṇḍaka presentando dicha ofrenda de seis factores al Sangha encabezado por Sāriputta y Moggallāna. Al verla, se dirigió a los monjes: “Monjes, esa seguidora laica Nandamātā de Veḷukaṇḍaka está presentando una ofrenda dotada de seis factores al Sangha de monjes encabezado por Sāriputta y Moggallāna”. ‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ฉฬงฺคสมนฺนาคตา ทกฺขิณา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ทายกสฺส ตีณงฺคานิ โหนฺติ, ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ. กตมานิ ทายกสฺส ตีณงฺคานิ? อิธ, ภิกฺขเว, ทายโก ปุพฺเพว ทานา สุมโน โหติ, ททํ จิตฺตํ ปสาเทติ, ทตฺวา อตฺตมโน โหติ. อิมานิ ทายกสฺส ตีณงฺคานิ. “¿Y cómo, monjes, es una ofrenda dotada de seis factores? Aquí, monjes, el donante posee tres factores y los receptores poseen tres factores. ¿Cuáles son los tres factores del donante? Aquí, monjes, el donante está alegre incluso antes de dar, purifica su mente mientras da y se siente satisfecho después de haber dado. Estos son los tres factores del donante”. ‘‘กตมานิ ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปฏิคฺคาหกา วีตราคา วา โหนฺติ ราควินยาย วา ปฏิปนฺนา, วีตโทสา วา โหนฺติ โทสวินยาย วา ปฏิปนฺนา, วีตโมหา วา โหนฺติ โมหวินยาย วา ปฏิปนฺนา. อิมานิ ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ. อิติ ทายกสฺส ตีณงฺคานิ, ปฏิคฺคาหกานํ ตีณงฺคานิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ฉฬงฺคสมนฺนาคตา ทกฺขิณา โหติ. “¿Cuáles son los tres factores de los receptores? Aquí, monjes, los receptores están libres de apego o practican para la eliminación del apego; están libres de odio o practican para la eliminación del odio; están libres de confusión o practican para la eliminación de la confusión. Estos son los tres factores de los receptores. Así son los tres factores del donante y los tres factores de los receptores. De esta manera, monjes, una ofrenda está dotada de seis factores”. ‘‘เอวํ [Pg.296] ฉฬงฺคสมนฺนาคตาย, ภิกฺขเว, ทกฺขิณาย น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. “Monjes, respecto a una ofrenda dotada de estos seis factores, no es fácil captar la medida de su mérito diciendo: ‘Tal es la corriente de mérito, la corriente de lo saludable, que trae felicidad, que conduce al cielo, que madura en bienestar, que lleva al renacimiento celestial y que contribuye a lo deseado, lo querido, lo agradable, al beneficio y a la felicidad’. Por el contrario, se considera como una gran acumulación de mérito, incalculable e inconmensurable”. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท น สุกรํ อุทกสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสหสฺสานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตสหสฺสานี’ติ วา. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาอุทกกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เอวํ ฉฬงฺคสมนฺนาคตาย ทกฺขิณาย น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ. “Del mismo modo que, monjes, en el gran océano no es fácil captar la medida del agua diciendo: ‘Hay tantos bidones de agua, o tantos cientos de bidones de agua, o tantos miles de bidones de agua, o tantos cientos de miles de bidones de agua’, sino que se considera simplemente como una incalculable e inconmensurable gran masa de agua; de la misma manera, monjes, respecto a una ofrenda dotada de estos seis factores, no es fácil captar la medida de su mérito diciendo: ‘Tal es la corriente de mérito... al beneficio y a la felicidad’. Por el contrario, se considera simplemente como una gran acumulación de mérito, incalculable e inconmensurable”. ‘‘ปุพฺเพว ทานา สุมโน, ททํ จิตฺตํ ปสาทเย; ทตฺวา อตฺตมโน โหติ, เอสา ยญฺญสฺส สมฺปทา. “Antes de dar se regocija, mientras da purifica su mente, y tras dar se siente satisfecho: esta es la perfección de la ofrenda”. ‘‘วีตราคา วีตโทสา, วีตโมหา อนาสวา; เขตฺตํ ยญฺญสฺส สมฺปนฺนํ, สญฺญตา พฺรหฺมจารโย. “Libres de apego, libres de odio y libres de confusión, sin impurezas; el campo perfecto para la ofrenda son aquellos que se han autocontrolado y viven la vida santa”. ‘‘สยํ อาจมยิตฺวาน, ทตฺวา สเกหิ ปาณิภิ; อตฺตโน ปรโต เจโส, ยญฺโญ โหติ มหปฺผโล. “Habiéndose lavado uno mismo y habiendo entregado con sus propias manos, tanto para sí mismo como para otros, esta ofrenda resulta en un gran fruto”. ‘‘เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี, สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา; อพฺยาปชฺชํ สุขํ โลกํ, ปณฺฑิโต อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ; “Habiendo ofrendado de este modo, el sabio dotado de fe y con una mente liberada, renace en un mundo feliz y libre de sufrimiento”. ๘. อตฺตการีสุตฺตํ 8. Sutta sobre el que actúa por sí mismo ๓๘. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ [Pg.297] เอตทโวจ – ‘‘อหญฺหิ, โภ โคตม, เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ อตฺตกาโร, นตฺถิ ปรกาโร’’’ติ. ‘‘มาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํวาทึ เอวํทิฏฺฐึ อทฺทสํ วา อสฺโสสึ วา. กถญฺหิ นาม สยํ อภิกฺกมนฺโต, สยํ ปฏิกฺกมนฺโต เอวํ วกฺขติ – ‘นตฺถิ อตฺตกาโร, นตฺถิ ปรกาโร’’’ติ! 38. Entonces, cierto brahmán se acercó al Bienaventurado y, tras intercambiar saludos cordiales y palabras de cortesía, se sentó a un lado. Sentado allí, aquel brahmán dijo al Bienaventurado: “Señor Gotama, yo sostengo esta doctrina y esta visión: ‘No existe la acción propia, no existe la acción ajena’”. “Brahmán, nunca he visto ni oído de nadie que sostenga tal doctrina y visión. ¿Cómo es posible que alguien, mientras avanza por sí mismo y retrocede por sí mismo, diga: ‘No existe la acción propia, no existe la acción ajena’?”. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อตฺถิ อารพฺภธาตู’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘อารพฺภธาตุยา สติ อารพฺภวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข, พฺราหฺมณ, อารพฺภธาตุยา สติ อารพฺภวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺติ, อยํ สตฺตานํ อตฺตกาโร อยํ ปรกาโร’’. “¿Qué piensas, brahmán? ¿Existe el elemento de iniciativa?” “Sí, señor”. “Existiendo el elemento de iniciativa, ¿se perciben seres que inician una acción?” “Sí, señor”. “Puesto que, brahmán, existiendo el elemento de iniciativa se perciben seres que inician una acción, esto constituye la acción propia de los seres, esto constituye la acción ajena”. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อตฺถิ นิกฺกมธาตุ…เป… อตฺถิ ปรกฺกมธาตุ… อตฺถิ ถามธาตุ… อตฺถิ ฐิติธาตุ… อตฺถิ อุปกฺกมธาตู’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘อุปกฺกมธาตุยา สติ อุปกฺกมวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข, พฺราหฺมณ, อุปกฺกมธาตุยา สติ อุปกฺกมวนฺโต สตฺตา ปญฺญายนฺติ, อยํ สตฺตานํ อตฺตกาโร อยํ ปรกาโร’’. “¿Qué piensas, brāhmaṇa? ¿Existe el elemento de iniciativa... existe el elemento de esfuerzo persistente... existe el elemento de fuerza... existe el elemento de firmeza... existe el elemento de esfuerzo diligente?”. “Sí, señor Gotama”. “Existiendo el elemento de esfuerzo diligente, ¿se perciben seres que poseen tal esfuerzo?”. “Sí, señor Gotama”. “Puesto que, brāhmaṇa, existiendo el elemento de esfuerzo diligente se perciben seres que poseen tal esfuerzo, esta es la iniciativa propia de los seres, esta es la iniciativa de otros”. ‘‘มาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํวาทึ เอวํทิฏฺฐึ อทฺทสํ วา อสฺโสสึ วา. กถญฺหิ นาม สยํ อภิกฺกมนฺโต สยํ ปฏิกฺกมนฺโต เอวํ วกฺขติ – ‘นตฺถิ อตฺตกาโร นตฺถิ ปรกาโร’’’ติ. “Brāhmaṇa, nunca he visto ni oído de alguien con tal doctrina o tal visión. Pues, ¿cómo es posible que alguien, avanzando por sí mismo y retrocediendo por sí mismo, diga: ‘No existe la iniciativa propia, no existe la iniciativa de otros’?”. ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ! อฏฺฐมํ. “¡Excelente, señor Gotama! ... ¡Desde hoy, considéreme como un seguidor laico que ha ido por refugio de por vida!”. Octavo (sutta). ๙. นิทานสุตฺตํ 9. Sutta sobre las Causas ๓๙. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? โลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. น, ภิกฺขเว, โลภา อโลโภ สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, โลภา โลโภว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, โทสา อโทโส สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, โทสา โทโสว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, โมหา อโมโห สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, โมหา โมโหว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, โลภเชน กมฺเมน โทสเชน กมฺเมน โมหเชน กมฺเมน เทวา ปญฺญายนฺติ, มนุสฺสา ปญฺญายนฺติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ สุคติโย. อถ โข, ภิกฺขเว, โลภเชน กมฺเมน โทสเชน กมฺเมน โมหเชน กมฺเมน [Pg.298] นิรโย ปญฺญายติ ติรจฺฉานโยนิ ปญฺญายติ เปตฺติวิสโย ปญฺญายติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ ทุคฺคติโย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. 39. “Monjes, existen estas tres causas para el surgimiento del kamma. ¿Cuáles tres? La codicia es una causa para el surgimiento del kamma, el odio es una causa para el surgimiento del kamma y el engaño es una causa para el surgimiento del kamma. Monjes, de la codicia no surge la no-codicia; más bien, monjes, de la codicia surge únicamente la codicia. Del odio no surge el no-odio; más bien, del odio surge únicamente el odio. Del engaño no surge el no-engaño; más bien, del engaño surge únicamente el engaño. Monjes, por el kamma nacido de la codicia, el kamma nacido del odio y el kamma nacido del engaño, no aparecen los dioses ni aparecen los humanos, ni cualquier otro destino feliz. Más bien, monjes, por el kamma nacido de la codicia, el kamma nacido del odio y el kamma nacido del engaño, aparece el infierno, aparece el reino animal, aparece el reino de los espíritus hambrientos o cualquier otro destino de sufrimiento. Estas, monjes, son las tres causas para el surgimiento del kamma”. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. น, ภิกฺขเว, อโลภา โลโภ สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, อโลภา อโลโภว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, อโทสา โทโส สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, อโทสา อโทโสว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, อโมหา โมโห สมุเทติ; อถ โข, ภิกฺขเว, อโมหา อโมโหว สมุเทติ. น, ภิกฺขเว, อโลภเชน กมฺเมน อโทสเชน กมฺเมน อโมหเชน กมฺเมน นิรโย ปญฺญายติ ติรจฺฉานโยนิ ปญฺญายติ เปตฺติวิสโย ปญฺญายติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ ทุคฺคติโย. อถ โข, ภิกฺขเว, อโลภเชน กมฺเมน อโทสเชน กมฺเมน อโมหเชน กมฺเมน เทวา ปญฺญายนฺติ, มนุสฺสา ปญฺญายนฺติ, ยา วา ปนญฺญาปิ กาจิ สุคติโย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ. นวมํ. “Monjes, existen estas tres causas para el surgimiento del kamma. ¿Cuáles tres? La no-codicia es una causa para el surgimiento del kamma, el no-odio es una causa para el surgimiento del kamma y el no-engaño es una causa para el surgimiento del kamma. Monjes, de la no-codicia no surge la codicia; más bien, monjes, de la no-codicia surge únicamente la no-codicia. Del no-odio no surge el odio; más bien, del no-odio surge únicamente el no-odio. Del no-engaño no surge el engaño; más bien, del no-engaño surge únicamente el no-engaño. Monjes, por el kamma nacido de la no-codicia, el kamma nacido del no-odio y el kamma nacido del no-engaño, no aparece el infierno, ni el reino animal, ni el reino de los espíritus hambrientos, ni cualquier otro destino de sufrimiento. Más bien, monjes, por el kamma nacido de la no-codicia, el kamma nacido del no-odio y el kamma nacido del no-engaño, aparecen los dioses, aparecen los humanos o cualquier otro destino feliz. Estas, monjes, son las tres causas para el surgimiento del kamma”. Noveno (sutta). ๑๐. กิมิลสุตฺตํ 10. Sutta sobre Kimila ๔๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กิมิลายํ วิหรติ นิจุลวเน. อถ โข อายสฺมา กิมิโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา กิมิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ธมฺเม อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สงฺเฆ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สิกฺขาย อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, อปฺปมาเท อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ปฏิสนฺถาเร อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหติ’’. 40. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado residía en Kimilā, en el bosque de bambú. Entonces, el venerable Kimila se acercó al Bienaventurado, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Kimila dijo esto al Bienaventurado: “Señor, ¿cuál es la causa y cuál es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma no perdura por mucho tiempo?”. “Aquí, Kimila, tras el parinibbāna del Tathāgata, los monjes, las monjas, los seguidores laicos y las seguidoras laicas viven sin respeto y sin deferencia hacia el Maestro, viven sin respeto y sin deferencia hacia el Dhamma, viven sin respeto y sin deferencia hacia el Sangha, viven sin respeto y sin deferencia hacia el entrenamiento, viven sin respeto y sin deferencia hacia la diligencia, y viven sin respeto y sin deferencia hacia la hospitalidad. Esta es la causa, Kimila, esta es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma no perdura por mucho tiempo”. ‘‘โก [Pg.299] ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ธมฺเม สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สงฺเฆ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สิกฺขาย สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, อปฺปมาเท สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ปฏิสนฺถาเร สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. ทสมํ. “Señor, ¿cuál es la causa y cuál es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma perdura por mucho tiempo?”. “Aquí, Kimila, tras el parinibbāna del Tathāgata, los monjes, las monjas, los seguidores laicos y las seguidoras laicas viven con respeto y con deferencia hacia el Maestro, viven con respeto y con deferencia hacia el Dhamma, viven con respeto y con deferencia hacia el Sangha, viven con respeto y con deferencia hacia el entrenamiento, viven con respeto y con deferencia hacia la diligencia, y viven con respeto y con deferencia hacia la hospitalidad. Esta es la causa, Kimila, esta es la condición por la cual, tras el parinibbāna del Tathāgata, el verdadero Dhamma perdura por mucho tiempo”. Décimo (sutta). ๑๑. ทารุกฺขนฺธสุตฺตํ 11. Sutta del Tronco de Madera ๔๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา สาริปุตฺโต ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ คิชฺฌกูฏา ปพฺพตา โอโรหนฺโต อทฺทส อญฺญตรสฺมึ ปเทเส มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธํ. ทิสฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสถ โน, อาวุโส, ตุมฺเห อมุํ มหนฺตํ ทารุกฺขนฺธ’’นฺติ? ‘‘เอวมาวุโส’’ติ. 41. Esto he oído: En una ocasión, el venerable Sāriputta residía en Rājagaha, en el monte Gijjhakūṭa (Pico del Buitre). Entonces, el venerable Sāriputta, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, descendía del monte Gijjhakūṭa junto con muchos monjes, cuando vio en un lugar un gran tronco de madera. Al verlo, se dirigió a los monjes: “Amigos, ¿ven aquel gran tronco de madera?”. “Sí, amigo”, respondieron ellos. ‘‘อากงฺขมาโน, อาวุโส, ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ ปถวีตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? อตฺถิ, อาวุโส, อมุมฺหิ ทารุกฺขนฺเธ ปถวีธาตุ, ยํ นิสฺสาย ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ ปถวีตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย. อากงฺขมาโน, อาวุโส, ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ อาโปตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย …เป… เตโชตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย… วาโยตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย… สุภนฺตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย… อสุภนฺตฺเวว อธิมุจฺเจยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? อตฺถิ, อาวุโส, อมุมฺหิ ทารุกฺขนฺเธ อสุภธาตุ, ยํ นิสฺสาย ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต อมุํ ทารุกฺขนฺธํ อสุภนฺตฺเวว อธิมุจฺเจยฺยา’’ติ. เอกาทสมํ. “Amigos, un monje con poderes psíquicos y maestría mental, si lo deseara, podría percibir ese tronco de madera simplemente como tierra. ¿Por qué razón? Porque en ese tronco de madera existe el elemento tierra, basado en el cual un monje con poderes psíquicos y maestría mental podría percibir ese tronco como tierra. Si lo deseara, amigos, un monje... podría percibirlo simplemente como agua... como fuego... como aire... como algo bello... o como algo no bello. ¿Por qué razón? Porque en ese tronco de madera existe el elemento de lo no bello, basado en el cual un monje con poderes psíquicos y maestría mental podría percibir ese tronco simplemente como algo no bello”. Undécimo (sutta). ๑๒. นาคิตสุตฺตํ 12. Sutta sobre Nāgita ๔๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ [Pg.300] อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. อสฺโสสุํ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน…เป… พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ…เป… อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. อถ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐํสุ อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา. 42. Esto he oído: En una ocasión el Bienaventurado, mientras recorría las tierras de los kosalas con una gran comunidad de monjes, llegó a la aldea de brahmanes de los kosalas llamada Icchānaṅgala. Allí, el Bienaventurado residía en la arboleda de Icchānaṅgala. Los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala oyeron decir: «El asceta Gotama, el hijo de los sakyas que partió del linaje de los sakyas para llevar la vida errante, ha llegado a Icchānaṅgala y reside en la arboleda de Icchānaṅgala. Se ha difundido una excelente fama de ese Venerable Gotama: "Ese Bienaventurado es un Arahant, el Completamente Despierto, perfecto en conocimiento y conducta, un Sugata, conocedor de los mundos, el insuperable guía de hombres por domar, maestro de dioses y humanos, un Buda, el Bienaventurado". Es bueno ver a tales Arahants». Entonces, los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala, al pasar la noche, llevaron abundante comida sólida y blanda y se dirigieron hacia la arboleda de Icchānaṅgala; al llegar, se detuvieron junto a la entrada del pabellón, haciendo un gran ruido y estruendo. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปน เต, นาคิต, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอเต, ภนฺเต, อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา ภควนฺตํเยว อุทฺทิสฺส ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺยา’’ติ. En aquel tiempo, el venerable Nāgita era el asistente del Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado se dirigió al venerable Nāgita: «¿Quiénes son, Nāgita, esos que hacen ese gran ruido y estruendo? Diríase que son pescadores peleando por los peces». —«Venerable Señor, son los brahmanes y jefes de familia de Icchānaṅgala que han traído abundante comida sólida y blanda y están de pie ante la entrada del pabellón por causa del Bienaventurado y de la comunidad de monjes». —«Nāgita, que yo no tenga nada que ver con la fama, ni la fama conmigo. Nāgita, cualquiera que no pueda obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar —la cual yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo—, ese disfrutará de la felicidad de la suciedad, la felicidad del sueño, y la felicidad de las ganancias, los honores y la fama». ‘‘อธิวาเสตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; อธิวาเสตุ, สุคโต; อธิวาสนกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. เยน เยเนว ทานิ, ภนฺเต, ภควา คมิสฺสติ, ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ยถานินฺนํ อุทกานิ ปวตฺตนฺติ; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ, ตนฺนินฺนาว ภวิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภนฺเต, ภควโต สีลปญฺญาณ’’นฺติ. «Que el Bienaventurado acepte ahora, venerable Señor; que el Sugata acepte; es ahora el momento de que el Bienaventurado acepte. Adondequiera que el Bienaventurado se dirija ahora, hacia allí se inclinarán los brahmanes y jefes de familia, tanto de los pueblos como de las provincias. Del mismo modo, venerable Señor, que cuando cae una lluvia de gruesas gotas, el agua fluye hacia los lugares bajos; así también, venerable Señor, adondequiera que el Bienaventurado se dirija ahora, hacia allí se inclinarán los brahmanes y jefes de familia, tanto de los pueblos como de las provincias. ¿Y por qué razón? Porque tal es, venerable Señor, la virtud y la sabiduría del Bienaventurado». ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส [Pg.301] นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺย. «Nāgita, que yo no tenga nada que ver con la fama, ni la fama conmigo. Nāgita, cualquiera que no pueda obtener a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo, esta felicidad de la renuncia, esta felicidad de la reclusión, esta felicidad de la paz, esta felicidad del despertar —la cual yo obtengo a voluntad, sin dificultad y sin esfuerzo—, ese disfrutará de la felicidad de la suciedad, la felicidad del sueño, y la felicidad de las ganancias, los honores y la fama». ‘‘อิธาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิมํ อายสฺมนฺตํ อารามิโก วา อุปฏฺฐหิสฺสติ สมณุทฺเทโส วา ตํ ตมฺหา สมาธิมฺหา จาเวสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน. อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ ปจลายมานํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อิมํ นิทฺทากิลมถํ ปฏิวิโนเทตฺวา อรญฺญสญฺญํเยว มนสิ กริสฺสติ เอกตฺต’นฺติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Aquí, Nāgita, veo a un monje que reside cerca de una aldea sentado en meditación concentrada. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora un jardinero o un novicio perturbará a este venerable, haciéndole perder esa concentración". Por eso, Nāgita, no estoy satisfecho con la estancia de ese monje cerca de la aldea. Pero aquí, Nāgita, veo a un monje del bosque sentado en el bosque cabeceando de sueño. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora este venerable, habiendo disipado ese cansancio del sueño, prestará atención únicamente a la percepción del bosque, a la unidad". Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ อสมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อสมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาทหิสฺสติ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo a un monje del bosque sentado en el bosque con la mente no concentrada. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora este venerable concentrará su mente no concentrada, o protegerá su mente concentrada". Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ อรญฺเญ สมาหิตํ นิสินฺนํ. ตสฺส มยฺหํ, นาคิต, เอวํ โหติ – ‘อิทานิ อยมายสฺมา อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิโมเจสฺสติ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อนุรกฺขิสฺสตี’ติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. «Además, Nāgita, veo a un monje del bosque sentado en el bosque con la mente concentrada. A mí, Nāgita, se me ocurre lo siguiente: "Ahora este venerable liberará su mente aún no liberada, o protegerá su mente ya liberada". Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque». ‘‘อิธ ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ คามนฺตวิหารึ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ นิกามยมาโน ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานึ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปติ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน น อตฺตมโน โหมิ คามนฺตวิหาเรน. «Aquí, Nāgita, veo a un monje que reside cerca de una aldea y recibe mantos, comida de limosna, lechos y medicinas para los enfermos. Deseando tales ganancias, honores y fama, abandona la reclusión y abandona las viviendas remotas en las profundidades del bosque; descendiendo a las aldeas, pueblos y ciudades reales, establece allí su morada. Por eso, Nāgita, no estoy satisfecho con la estancia de ese monje cerca de la aldea». ‘‘อิธ [Pg.302] ปนาหํ, นาคิต, ภิกฺขุํ ปสฺสามิ อารญฺญิกํ ลาภึ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. โส ตํ ลาภสกฺการสิโลกํ ปฏิปณาเมตฺวา น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ น ริญฺจติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ. เตนาหํ, นาคิต, ตสฺส ภิกฺขุโน อตฺตมโน โหมิ อรญฺญวิหาเรน. ยสฺมาหํ, นาคิต, สมเย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน น กญฺจิ ปสฺสามิ ปุรโต วา ปจฺฉโต วา, ผาสุ เม, นาคิต, ตสฺมึ สมเย โหติ อนฺตมโส อุจฺจารปสฺสาวกมฺมายา’’ติ. ทฺวาทสมํ. «Aquí, Nāgita, veo a un monje del bosque que recibe mantos, comida de limosna, lechos y medicinas para los enfermos. Rechazando tales ganancias, honores y fama, no abandona la reclusión ni abandona las viviendas remotas en las profundidades del bosque. Por eso, Nāgita, estoy satisfecho con la estancia de ese monje en el bosque. Nāgita, cuando voy por un camino largo y no veo a nadie ni delante ni detrás de mí, en ese momento me siento a gusto, incluso para hacer mis necesidades». Duodécimo sutra. เทวตาวคฺโค จตุตฺโถ. Fin del cuarto capítulo, Devatāvaggo. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen del capítulo es el siguiente: เสขา ทฺเว อปริหานิ, โมคฺคลฺลาน วิชฺชาภาคิยา; วิวาททานตฺตการี นิทานํ, กิมิลทารุกฺขนฺเธน นาคิโตติ. Los estudiantes, dos sobre la no decadencia, Moggallāna, los asociados con el conocimiento, disputa, dádiva, el que actúa por sí mismo, origen, Kimila, el tronco de madera y Nāgita. ๕. ธมฺมิกวคฺโค 5. Dhammikavaggo ๑. นาคสุตฺตํ 1. Nāgasuttaṃ ๔๓. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อายามานนฺท, เยน ปุพฺพาราโม มิคารมาตุปาสาโท เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. 43. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. Entonces, el Bienaventurado, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, entró en Sāvatthī para pedir limosna. Después de haber caminado por Sāvatthī en busca de limosna y tras haber regresado de su ronda de limosnas después de la comida, se dirigió al venerable Ānanda: "Ven, Ānanda, vayamos al Pubbārāma, al palacio de Migāramātā, para pasar allí el descanso del día". "Así sea, venerable señor", respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. อถ โข ภควา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ เยน ปุพฺพาราโม มิคารมาตุปาสาโท เตนุปสงฺกมิ. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อายามานนฺท, เยน ปุพฺพโกฏฺฐโก เตนุปสงฺกมิสฺสาม คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุ’’นฺติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ [Pg.303] โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ เยน ปุพฺพโกฏฺฐโก เตนุปสงฺกมิ คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุํ. ปุพฺพโกฏฺฐเก คตฺตานิ ปริสิญฺจิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา เอกจีวโร อฏฺฐาสิ คตฺตานิ ปุพฺพาปยมาโน. Entonces, el Bienaventurado, junto con el venerable Ānanda, se dirigió al Pubbārāma, al palacio de Migāramātā. Al atardecer, el Bienaventurado, habiéndose levantado de su retiro solitario, se dirigió al venerable Ānanda: "Ven, Ānanda, vayamos al Pubbakoṭṭhaka para bañarnos". "Así sea, venerable señor", respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, junto con el venerable Ānanda, fue al Pubbakoṭṭhaka para bañarse. Tras haberse bañado en el Pubbakoṭṭhaka y haber salido del agua, se quedó de pie con un solo manto mientras se secaba el cuerpo. เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส เสโต นาม นาโค มหาตูริย ตาฬิตวาทิเตน ปุพฺพโกฏฺฐกา ปจฺจุตฺตรติ. อปิสฺสุ ตํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘‘อภิรูโป วต, โภ, รญฺโญ นาโค; ทสฺสนีโย วต, โภ, รญฺโญ นาโค; ปาสาทิโก วต, โภ, รญฺโญ นาโค; กายุปปนฺโน วต, โภ, รญฺโญ นาโค’’ติ! เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘หตฺถิเมว นุ โข, ภนฺเต, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’ติ, อุทาหุ อญฺญมฺปิ กญฺจิ มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’’’ติ? ‘‘หตฺถิมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’ติ! อสฺสมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… โคณมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… อุรคมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… รุกฺขมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ…เป… มนุสฺสมฺปิ โข, อุทายิ, มหนฺตํ พฺรหนฺตํ กายุปปนฺนํ ชโน ทิสฺวา เอวมาห – ‘นาโค วต, โภ, นาโค’ติ! อปิ จ, อุทายิ, โย สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อาคุํ น กโรติ กาเยน วาจาย มนสา, ตมหํ ‘นาโค’ติ พฺรูมี’’ติ. En aquel tiempo, el elefante real del rey Pasenadi de Kosala, llamado Seto, salía del Pubbakoṭṭhaka al son de una gran orquesta. Al verlo, la gente decía: "¡Qué hermoso es el elefante del rey! ¡Qué digno de ver! ¡Qué majestuoso! ¡Qué imponente!". Ante esto, el venerable Udāyī dijo al Bienaventurado: "Señor, ¿es solo al ver a un elefante grande, inmenso e imponente que la gente dice: '¡He aquí un naga, por cierto, un naga!', o lo dicen también al ver a cualquier otro que sea grande, inmenso e imponente?". "Udāyī, la gente dice '¡He aquí un naga!' al ver a un elefante grande... a un caballo... a un buey... a una serpiente... a un árbol... e incluso al ver a un hombre grande, inmenso e imponente. Sin embargo, Udāyī, en este mundo con sus devas, Maras y Brahmas, entre esta generación con sus ascetas y brahmanes, sus príncipes y su gente, a aquel que no comete mal alguno de cuerpo, palabra o mente, a ese yo lo llamo 'Naga'". ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ, ภนฺเต, ภควตา – อปิ จ, อุทายิ, โย สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อาคุํ น กโรติ กาเยน วาจาย มนสา, ตมหํ ‘นาโค’ติ พฺรูมี’’ติ. อิทญฺจ ปนาหํ, ภนฺเต, ภควตา สุภาสิตํ อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทามิ – ¡Es maravilloso, señor! ¡Es asombroso, señor! ¡Qué bien dicho ha sido esto por el Bienaventurado!: 'A aquel que no comete mal alguno de cuerpo, palabra o mente, a ese yo lo llamo Naga'. Señor, celebro estas palabras bien dichas por el Bienaventurado con estas estrofas: ‘‘มนุสฺสภูตํ สมฺพุทฺธํ, อตฺตทนฺตํ สมาหิตํ; อิริยมานํ พฺรหฺมปเถ, จิตฺตสฺสูปสเม รตํ. "Al Buda plenamente despierto en forma humana, domado por sí mismo y concentrado, que camina por la senda noble y se deleita en la paz de la mente; ‘‘ยํ [Pg.304] มนุสฺสา นมสฺสนฺติ, สพฺพธมฺมาน ปารคุํ; เทวาปิ ตํ นมสฺสนฺติ, อิติ เม อรหโต สุตํ. "A aquel a quien los hombres rinden homenaje, que ha llegado a la otra orilla de todas las cosas, incluso los devas lo honran; así lo he oído de boca del Arahant. ‘‘สพฺพสํโยชนาตีตํ, วนา นิพฺพน มาคตํ; กาเมหิ เนกฺขมฺมรตํ, มุตฺตํ เสลาว กญฺจนํ. "A aquel que ha trascendido todos los grilletes, que ha pasado del bosque de las pasiones a la liberación, que se deleita en el renunciamiento de los placeres sensuales, puro como el oro liberado de la escoria. ‘‘สพฺเพ อจฺจรุจี นาโค, หิมวาญฺเญ สิลุจฺจเย; สพฺเพสํ นาคนามานํ, สจฺจนาโม อนุตฺตโร. "Como el Himalaya sobresale entre las montañas, así este Naga brilla por encima de todos; de entre todos los llamados nagas, él es el supremo, aquel cuyo nombre es verdadero. ‘‘นาคํ โว กิตฺตยิสฺสามิ, น หิ อาคุํ กโรติ โส; โสรจฺจํ อวิหึสา จ, ปาทา นาคสฺส เต ทุเว. "Alabaré para vosotros a este Naga, pues él no comete mal alguno; la gentileza y la no violencia son las dos patas delanteras de este Naga. ‘‘ตโป จ พฺรหฺมจริยํ, จรณา นาคสฺส ตฺยาปเร; สทฺธาหตฺโถ มหานาโค, อุเปกฺขาเสตทนฺตวา. "La austeridad y la vida santa son las otras dos patas de este Naga; la fe es la trompa de este gran Naga, y su blanca dentadura es la ecuanimidad. ‘‘สติ คีวา สิโร ปญฺญา, วีมํสา ธมฺมจินฺตนา; "La atención plena es su cuello, la sabiduría su cabeza, y la investigación y reflexión sobre la Verdad son el extremo de su trompa. ธมฺมกุจฺฉิสมาตโป, วิเวโก ตสฺส วาลธิ. Su vientre es el ardor de la meditación en el Dhamma, y el alejamiento es su cola. ‘‘โส ฌายี อสฺสาสรโต, อชฺฌตฺตํ สุสมาหิโต ; คจฺฉํ สมาหิโต นาโค, ฐิโต นาโค สมาหิโต. "Él medita, deleitándose en la respiración, internamente bien concentrado; al caminar este Naga está sereno, al estar de pie este Naga está sereno. ‘‘เสยฺยํ สมาหิโต นาโค, นิสินฺโนปิ สมาหิโต; สพฺพตฺถ สํวุโต นาโค, เอสา นาคสฺส สมฺปทา. "Al acostarse este Naga está sereno, e incluso al estar sentado está sereno; en todas partes este Naga es comedido; tal es la perfección de este Naga. ‘‘ภุญฺชติ อนวชฺชานิ, สาวชฺชานิ น ภุญฺชติ; ฆาสมจฺฉาทนํ ลทฺธา, สนฺนิธึ ปริวชฺชยํ. "Consume lo que es intachable y evita lo que es censurable; habiendo obtenido comida y vestido, evita acumular provisiones. ‘‘สํโยชนํ อณุํ ถูลํ, สพฺพํ เฉตฺวาน พนฺธนํ; เยน เยเนว คจฺฉติ, อนเปกฺโขว คจฺฉติ. "Habiendo cortado todos los grilletes, pequeños o grandes, a dondequiera que vaya, va sin apegos. ‘‘ยถาปิ อุทเก ชาตํ, ปุณฺฑรีกํ ปวฑฺฒติ; นุปลิปฺปติ โตเยน, สุจิคนฺธํ มโนรมํ. "Tal como el loto blanco nacido en el agua crece y no se mancha con ella, siendo de fragancia pura y encantadora; ‘‘ตเถว โลเก สุชาโต, พุทฺโธ โลเก วิหรติ; นุปลิปฺปติ โลเกน, โตเยน ปทุมํ ยถา. "Del mismo modo el Buda, nacido noblemente en el mundo, mora en el mundo y no se mancha con él, así como el loto no se mancha con el agua. ‘‘มหาคินีว [Pg.305] ชลิโต, อนาหารูปสมฺมติ; สงฺขาเรสูปสนฺเตสุ, นิพฺพุโตติ ปวุจฺจติ. "Como un gran fuego ardiente que se extingue por falta de combustible; cuando los procesos condicionados se calman, se dice de él que está 'extinguido'. ‘‘อตฺถสฺสายํ วิญฺญาปนี, อุปมา วิญฺญูหิ เทสิตา; วิญฺญสฺสนฺติ มหานาคา, นาคํ นาเคน เทสิตํ. "Esta es una parábola para dar a conocer el significado, enseñada por los sabios; los grandes nagas comprenderán a este Naga descrito por otro naga. ‘‘วีตราโค วีตโทโส, วีตโมโห อนาสโว; สรีรํ วิชหํ นาโค, ปรินิพฺพิสฺสติ อนาสโว’’ติ. ปฐมํ; "Libre de codicia, libre de odio, libre de engaño y sin impurezas; al abandonar el cuerpo, este Naga alcanzará el Parinibbāna final". ๒. มิคสาลาสุตฺตํ 2. Discurso a Migasālā ๔๔. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน มิคสาลาย อุปาสิกาย นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข มิคสาลา อุปาสิกา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข มิคสาลา อุปาสิกา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – 44. Entonces, el venerable Ānanda, habiéndose vestido por la mañana y tomando su cuenco y mantos, se dirigió a la casa de la seguidora laica Migasālā; al llegar, se sentó en el asiento preparado. Entonces la seguidora laica Migasālā se acercó al venerable Ānanda, le rindió homenaje y se sentó a un lado. Sentada a un lado, la seguidora laica Migasālā dijo al venerable Ānanda: ‘‘กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปรายํ? ปิตา เม, ภนฺเต, ปุราโณ พฺรหฺมจารี อโหสิ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. โส กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิสตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. เปตฺเตยฺโยปิ เม, ภนฺเต, อิสิทตฺโต อพฺรหฺมจารี อโหสิ สทารสนฺตุฏฺโฐ. โสปิ กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิปตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘เอวํ โข ปเนตํ, ภคินิ, ภควตา พฺยากต’’นฺติ. «¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá? Mi padre, venerable señor, llamado Purāṇa, llevaba una vida pura, vivía apartado y se abstenía de la actividad sexual, la práctica vulgar de los aldeanos. Al morir, el Exaltado declaró que era un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. Mi tío paterno, venerable señor, llamado Isidatta, no llevaba una vida pura, pero vivía satisfecho con su propia esposa. Él también, al morir, fue declarado por el Exaltado como un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. ¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá?». — «Así es exactamente como fue declarado por el Exaltado, hermana». อถ [Pg.306] โข อายสฺมา อานนฺโท มิคสาลาย อุปาสิกาย นิเวสเน ปิณฺฑปาตํ คเหตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – Entonces, el venerable Ānanda, tras recibir su comida en la casa de la seguidora Migasālā, se levantó de su asiento y se marchó. Después de su comida, al regresar de su ronda de limosnas, el venerable Ānanda se dirigió hacia donde estaba el Exaltado. Al llegar, saludó al Exaltado y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Ānanda se dirigió al Exaltado con estas palabras: ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน มิคสาลาย อุปาสิกาย นิเวสนํ เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทึ. อถ โข, ภนฺเต, มิคสาลา อุปาสิกา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข, ภนฺเต, มิคสาลา อุปาสิกา มํ เอตทโวจ – ‘กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปรายํ. ปิตา เม, ภนฺเต, ปุราโณ พฺรหฺมจารี อโหสิ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. โส กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิปตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. เปตฺเตยฺโยปิ เม, ภนฺเต, อิสิทตฺโต อพฺรหฺมจารี อโหสิ สทารสนฺตุฏฺโฐ. โสปิ กาลงฺกโต ภควตา พฺยากโต สกทาคามิปตฺโต ตุสิตํ กายํ อุปปนฺโนติ. กถํ กถํ นามายํ, ภนฺเต อานนฺท, ภควตา ธมฺโม เทสิโต อญฺเญยฺโย, ยตฺร หิ นาม พฺรหฺมจารี จ อพฺรหฺมจารี จ อุโภ สมสมคติกา ภวิสฺสนฺติ อภิสมฺปราย’นฺติ? เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, มิคสาลํ อุปาสิกํ เอตทโวจํ – ‘เอวํ โข ปเนตํ, ภคินิ, ภควตา พฺยากต’’’นฺติ. «Aquí, venerable señor, por la mañana, después de vestirme y tomar mi cuenco y manto, me dirigí a la casa de la seguidora Migasālā y me senté en el asiento preparado. Entonces, venerable señor, la seguidora Migasālā se acercó a mí, me saludó y se sentó a un lado. Sentada allí, me dijo: “¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá? Mi padre, venerable señor, llamado Purāṇa, llevaba una vida pura, vivía apartado y se abstenía de la actividad sexual, la práctica vulgar de los aldeanos. Al morir, el Exaltado declaró que era un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. Mi tío paterno, venerable señor, llamado Isidatta, no llevaba una vida pura, pero vivía satisfecho con su propia esposa. Él también, al morir, fue declarado por el Exaltado como un Sakadāgāmī que había renacido en el reino de Tusita. ¿Cómo, venerable Ānanda, debe entenderse esta enseñanza enseñada por el Exaltado, en la cual tanto el que lleva una vida pura como el que no la lleva tendrán exactamente el mismo destino en el más allá?”. Ante esto, venerable señor, le dije a la seguidora Migasālā: “Así es exactamente como fue declarado por el Exaltado, hermana”». ‘‘กา จานนฺท, มิคสาลา อุปาสิกา พาลา อพฺยตฺตา อมฺมกา อมฺมกสญฺญา, เก จ ปุริสปุคฺคลปโรปริยญาเณ? ฉยิเม, อานนฺท, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. «¿Quién es, Ānanda, la seguidora Migasālā, una mujer necia, ignorante, con la percepción limitada de una mujer común? ¿Y quiénes son aquellos que poseen el conocimiento de la superioridad o inferioridad de las facultades de los individuos? Existen estos seis tipos de personas, Ānanda, que se encuentran en el mundo». ‘‘กตเม ฉ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โสรโต โหติ สุขสํวาโส, อภินนฺทนฺติ สพฺรหฺมจารี เอกตฺตวาเสน. ตสฺส สวเนนปิ อกตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ อกตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ อปฺปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ น ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ [Pg.307] มรณา หานาย ปเรติ โน วิเสสาย, หานคามีเยว โหติ โน วิเสสคามี. «¿Cuáles son los seis? Aquí, Ānanda, cierta persona es gentil y de convivencia agradable; sus compañeros en la vida pura se deleitan en su compañía. Sin embargo, no ha escuchado lo suficiente la enseñanza, no se ha esforzado, no ha penetrado con sabiduría la visión correcta y no obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia el declive, no hacia la distinción; va hacia la perdición, no hacia la excelencia». ‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โสรโต โหติ สุขสํวาโส, อภินนฺทนฺติ สพฺรหฺมจารี เอกตฺตวาเสน. ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วิเสสาย ปเรติ โน หานาย, วิเสสคามีเยว โหติ โน หานคามี. «Además, Ānanda, cierta persona es gentil y de convivencia agradable; sus compañeros en la vida pura se deleitan en su compañía. Ella ha escuchado la enseñanza, se ha esforzado, ha penetrado con sabiduría la visión correcta y obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia la distinción, no hacia el declive; va hacia la excelencia, no hacia la perdición». ‘‘ตตฺรานนฺท, ปมาณิกา ปมิณนฺติ – ‘อิมสฺสปิ เตว ธมฺมา อปรสฺสปิ เตว ธมฺมา, กสฺมา เตสํ เอโก หีโน เอโก ปณีโต’ติ! ตญฺหิ เตสํ, อานนฺท, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. «En esto, Ānanda, los que juzgan comparan: “Esta persona posee estas cualidades y la otra también; ¿por qué entonces uno es inferior y el otro es superior?”. Ānanda, tal juicio les acarreará daño y sufrimiento durante mucho tiempo». ‘‘ตตฺรานนฺท, ยฺวายํ ปุคฺคโล โสรโต โหติ สุขสํวาโส, อภินนฺทนฺติ สพฺรหฺมจารี เอกตฺตวาเสน, ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. อยํ, อานนฺท, ปุคฺคโล อมุนา ปุริเมน ปุคฺคเลน อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมํ หานนฺท, ปุคฺคลํ ธมฺมโสโต นิพฺพหติ, ตทนฺตรํ โก ชาเนยฺย อญฺญตฺร ตถาคเตน! ตสฺมาติหานนฺท, มา ปุคฺคเลสุ ปมาณิกา อหุวตฺถ; มา ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหิตฺถ. ขญฺญติ หานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหนฺโต. อหํ วา, อานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺเหยฺยํ, โย วา ปนสฺส มาทิโส. «En esto, Ānanda, aquella persona que es gentil, de convivencia agradable, en cuya compañía se deleitan sus compañeros, que ha escuchado la enseñanza, se ha esforzado, ha penetrado la visión y obtiene la liberación temporal, es mucho más excelente y superior que la persona anterior. ¿Por qué razón? Porque, Ānanda, la corriente del Dhamma eleva a esta persona hacia el estado noble. ¿Quién podría conocer esa diferencia, excepto el Tathāgata? Por lo tanto, Ānanda, no sean jueces de las personas; no emitan juicios sobre las personas. Ānanda, quien emite juicios sobre las personas se perjudica a sí mismo. Solo yo, Ānanda, podría juzgar a las personas, o alguien que fuera como yo». ‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส โลภธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ อกตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ อกตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ อปฺปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ น ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา หานาย ปเรติ โน วิเสสาย, หานคามีเยว โหติ โน วิเสสคามี. «Además, Ānanda, en cierta persona la ira y el orgullo son persistentes, y de vez en cuando surgen en ella impulsos de codicia. No ha escuchado lo suficiente la enseñanza, no se ha esforzado, no ha penetrado con sabiduría la visión correcta y no obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia el declive, no hacia la distinción; va hacia la perdición, no hacia la excelencia». ‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส โลภธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ…เป… โน หานคามี. «Además, Ānanda, en cierta persona la ira y el orgullo son persistentes, y de vez en cuando surgen en ella impulsos de codicia. Sin embargo, ella ha escuchado la enseñanza... (continuación similar)... no va hacia la perdición». ‘‘ตตฺรานนฺท[Pg.308], ปมาณิกา ปมิณนฺติ…เป… โย วา ปนสฺส มาทิโส. «En esto, Ānanda, los que juzgan comparan... (como antes)... o alguien que fuera como yo». ‘‘อิธ, ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส วจีสงฺขารา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ อกตํ โหติ…เป… สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ น ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา หานาย ปเรติ โน วิเสสาย, หานคามีเยว โหติ โน วิเสสคามี. «Además, Ānanda, en cierta persona la ira y el orgullo son persistentes, y de vez en cuando surgen en ella impulsos verbales de habladuría. No ha escuchado la enseñanza... (como antes)... y no obtiene la liberación temporal. Al romperse el cuerpo, tras la muerte, se encamina hacia el declive, no hacia la distinción; va hacia la perdición, no hacia la excelencia». ‘‘อิธ ปนานนฺท, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส วจีสงฺขารา อุปฺปชฺชนฺติ. ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา วิเสสาย ปเรติ โน หานาย, วิเสสคามีเยว โหติ โน หานคามี. “En este mundo, Ánanda, cierta persona tiene ira y orgullo manifiestos, y de vez en cuando le surgen formaciones verbales (palabras). Sin embargo, esa persona ha practicado mediante la escucha, ha acumulado gran conocimiento, ha penetrado mediante la visión y obtiene una liberación temporal. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, se dirige hacia la distinción y no hacia la decadencia; ciertamente se dirige hacia lo superior y no hacia lo inferior.” ‘‘ตตฺรานนฺท, ปมาณิกา ปมิณนฺติ – ‘อิมสฺสปิ เตว ธมฺมา, อปรสฺสปิ เตว ธมฺมา. กสฺมา เตสํ เอโก หีโน, เอโก ปณีโต’ติ? ตญฺหิ เตสํ, อานนฺท, โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. “En este caso, Ánanda, los que juzgan miden así: ‘Esta persona posee estas cualidades, y esta otra persona también posee las mismas cualidades. ¿Por qué, entonces, entre ellos uno es inferior y el otro es superior?’. Ciertamente, Ánanda, tal juicio les resultará, por mucho tiempo, para su perjuicio y sufrimiento.” ‘‘ตตฺรานนฺท, ยสฺส ปุคฺคลสฺส โกธมาโน อธิคโต โหติ, สมเยน สมยญฺจสฺส วจีสงฺขารา อุปฺปชฺชนฺติ, ตสฺส สวเนนปิ กตํ โหติ, พาหุสจฺเจนปิ กตํ โหติ, ทิฏฺฐิยาปิ ปฏิวิทฺธํ โหติ, สามายิกมฺปิ วิมุตฺตึ ลภติ. อยํ, อานนฺท, ปุคฺคโล อมุนา ปุริเมน ปุคฺคเลน อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมํ หานนฺท, ปุคฺคลํ ธมฺมโสโต นิพฺพหติ. ตทนฺตรํ โก ชาเนยฺย อญฺญตฺร ตถาคเตน! ตสฺมาติหานนฺท, มา ปุคฺคเลสุ ปมาณิกา อหุวตฺถ; มา ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหิตฺถ. ขญฺญติ หานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺหนฺโต. อหํ วา, อานนฺท, ปุคฺคเลสุ ปมาณํ คณฺเหยฺยํ, โย วา ปนสฺส มาทิโส. “En este caso, Ánanda, aquella persona que tiene ira y orgullo manifiestos, a quien de vez en cuando le surgen formaciones verbales, pero que ha practicado mediante la escucha, ha acumulado gran conocimiento, ha penetrado mediante la visión y obtiene una liberación temporal; esta persona, Ánanda, es más excelente y superior que la persona anterior. ¿Por qué razón? Porque a esta persona, Ánanda, la corriente del Dhamma la conduce (hacia el estado noble). ¿Quién podría conocer tal diferencia, excepto el Tathāgata? Por lo tanto, Ánanda, no sean evaluadores de personas; no juzguen a las personas. Aquel que juzga a las personas se socava a sí mismo. Solo yo, Ánanda, o alguien similar a mí, podría juzgar a las personas.” ‘‘กา จานนฺท, มิคสาลา อุปาสิกา พาลา อพฺยตฺตา อมฺมกา อมฺมกสญฺญา, เก จ ปุริสปุคฺคลปโรปริยญาเณ! อิเม โข, อานนฺท, ฉ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. “¿Quién es la seguidora laica Migasālā, Ánanda? Una mujer necia e ignorante, con la limitada comprensión de una mujer. ¿Y quién es ella comparada con el conocimiento de la superioridad e inferioridad de las facultades de los seres humanos? Ánanda, estos seis tipos de personas existen y se encuentran en el mundo.” ‘‘ยถารูเปน, อานนฺท, สีเลน ปุราโณ สมนฺนาคโต อโหสิ, ตถารูเปน สีเลน อิสิทตฺโต สมนฺนาคโต อภวิสฺส. นยิธ ปุราโณ อิสิทตฺตสฺส คติมฺปิ อญฺญสฺส. ยถารูปาย จ, อานนฺท, ปญฺญาย อิสิทตฺโต สมนฺนาคโต อโหสิ, ตถารูปาย ปญฺญาย ปุราโณ สมนฺนาคโต [Pg.309] อภวิสฺส. นยิธ อิสิทตฺโต ปุราณสฺส คติมฺปิ อญฺญสฺส. อิติ โข, อานนฺท, อิเม ปุคฺคลา อุโภ เอกงฺคหีนา’’ติ. ทุติยํ. “Ánanda, si Isidatta hubiera poseído el mismo tipo de virtud que poseía Purāṇa, entonces Purāṇa no habría conocido el destino de Isidatta. Y si Purāṇa hubiera poseído el mismo tipo de sabiduría que poseía Isidatta, entonces Isidatta no habría conocido el destino de Purāṇa. Así, Ánanda, ambas personas carecían de una cualidad cada una.” ๓. อิณสุตฺตํ 3. Discurso sobre la Deuda (Iṇasuttaṃ) ๔๕. ‘‘ทาลิทฺทิยํ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก อิณํ อาทิยติ, อิณาทานมฺปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก อิณํ อาทิยิตฺวา วฑฺฒึ ปฏิสฺสุณาติ, วฑฺฒิปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก วฑฺฒึ ปฏิสฺสุณิตฺวา กาลาภตํ วฑฺฒึ น เทติ, โจเทนฺติปิ นํ; โจทนาปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก โจทิยมาโน น เทติ, อนุจรนฺติปิ นํ; อนุจริยาปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก อนุจริยมาโน น เทติ, พนฺธนฺติปิ นํ; พนฺธนมฺปิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. 45. “Monjes, ¿es la pobreza un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, contrae una deuda, ¿es el endeudamiento también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, tras contraer una deuda, acepta pagar intereses, ¿es el interés también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, tras haber aceptado los intereses, no los paga a su debido tiempo y es apremiado por ello, ¿es el apremio también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, siendo apremiado no paga y es perseguido por sus acreedores, ¿es la persecución también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. “Y cuando un hombre pobre, sin bienes ni prosperidad, siendo perseguido no paga y es encarcelado, ¿es el encarcelamiento también un sufrimiento en el mundo para quien disfruta de los placeres sensuales?” “Sí, Señor”. ‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ทาลิทฺทิยมฺปิ ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน, อิณาทานมฺปิ ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน, วฑฺฒิปิ ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน, โจทนาปิ ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน, อนุจริยาปิ ทุกฺขา โลกสฺมึ กามโภคิโน, พนฺธนมฺปิ ทุกฺขํ โลกสฺมึ กามโภคิโน; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ สทฺธา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิรี นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺปํ นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริยํ นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญา นตฺถิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก. “Así es, monjes: en el mundo, para quien disfruta de los placeres sensuales, la pobreza es sufrimiento, el endeudamiento es sufrimiento, el interés es sufrimiento, el apremio es sufrimiento, la persecución es sufrimiento y el encarcelamiento es sufrimiento. Del mismo modo, monjes, de cualquier persona que no tiene fe en las cualidades saludables, no tiene vergüenza moral, no tiene temor al error, no tiene energía y no tiene sabiduría, se dice en la disciplina del Noble que es pobre, que no tiene bienes y que no es próspera.” ‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก สทฺธาย อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิริยา อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺเป อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริเย อสติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญาย อสติ [Pg.310] กุสเลสุ ธมฺเมสุ, กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. อิทมสฺส อิณาทานสฺมึ วทามิ. “Esa persona pobre, sin bienes ni prosperidad, al carecer de fe, vergüenza moral, temor al error, energía y sabiduría en las cualidades saludables, comete mala conducta corporal, mala conducta verbal y mala conducta mental. Esto, digo yo, es su endeudamiento.” ‘‘โส ตสฺส กายทุจฺจริตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุ ปาปิกํ อิจฺฉํ ปณิทหติ. ‘มา มํ ชญฺญู’ติ อิจฺฉติ, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ สงฺกปฺปติ, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ วาจํ ภาสติ, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ กาเยน ปรกฺกมติ. โส ตสฺส วจีทุจฺจริตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุ…เป… โส ตสฺส มโนทุจฺจริตสฺส ปฏิจฺฉาทนเหตุ…เป… ‘มา มํ ชญฺญู’ติ กาเยน ปรกฺกมติ. อิทมสฺส วฑฺฒิยา วทามิ. “Con el fin de ocultar esa mala conducta corporal, verbal y mental, concibe deseos malvados. Desea: ‘Que no me descubran’, piensa: ‘Que no me descubran’, habla diciendo: ‘Que no me descubran’, y se esfuerza físicamente para que no lo descubran. Esto, digo yo, es el aumento de sus intereses.” ‘‘ตเมนํ เปสลา สพฺรหฺมจารี เอวมาหํสุ – ‘อยญฺจ โส อายสฺมา เอวํการี เอวํสมาจาโร’ติ. อิทมสฺส โจทนาย วทามิ. “Entonces, sus compañeros de vida santa que son virtuosos dicen de él: ‘Este venerable actúa de esta manera, se comporta de esta manera’. Esto, digo yo, es el apremio que recibe.” ‘‘ตเมนํ อรญฺญคตํ วา รุกฺขมูลคตํ วา สุญฺญาคารคตํ วา วิปฺปฏิสารสหคตา ปาปกา อกุสลวิตกฺกา สมุทาจรนฺติ. อิทมสฺส อนุจริยาย วทามิ. “Incluso cuando se retira a un bosque, al pie de un árbol o a un lugar solitario, es acosado por pensamientos malvados y perjudiciales acompañados de remordimiento. Esto, digo yo, es la persecución de sus acreedores.” ‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิรยพนฺธเน วา พชฺฌติ ติรจฺฉานโยนิพนฺธเน วา. นาหํ, ภิกฺขเว, อญฺญํ เอกพนฺธนมฺปิ สมนุปสฺสามิ เอวํทารุณํ เอวํกฏุกํ เอวํอนฺตรายกรํ อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย, ยถยิทํ, ภิกฺขเว, นิรยพนฺธนํ วา ติรจฺฉานโยนิพนฺธนํ วา’’ติ. “Esa persona pobre, sin bienes ni prosperidad, habiendo cometido mala conducta de cuerpo, palabra y mente, con la disolución del cuerpo, tras la muerte, queda atrapada en el vínculo del infierno o en el vínculo del reino animal. Monjes, no veo ningún otro vínculo que sea tan cruel, tan amargo y tan obstructivo para alcanzar la Seguridad Suprema frente a los Vínculos (Nirvana), como el vínculo del infierno o el vínculo del reino animal.” ‘‘ทาลิทฺทิยํ ทุกฺขํ โลเก, อิณาทานญฺจ วุจฺจติ; ทลิทฺโท อิณมาทาย, ภุญฺชมาโน วิหญฺญติ. “La pobreza es sufrimiento en el mundo, y también se dice que el endeudamiento lo es; el pobre, habiendo contraído deuda, padece aflicción mientras la consume.” ‘‘ตโต อนุจรนฺติ นํ, พนฺธนมฺปิ นิคจฺฉติ; เอตญฺหิ พนฺธนํ ทุกฺขํ, กามลาภาภิชปฺปินํ. Entonces, [los acreedores] lo persiguen y él cae en el cautiverio; pues este cautiverio es sufrimiento para quienes anhelan la obtención de placeres sensuales. ‘‘ตเถว อริยวินเย, สทฺธา ยสฺส น วิชฺชติ; อหิรีโก อโนตฺตปฺปี, ปาปกมฺมวินิพฺพโย. De la misma manera, en la disciplina del Noble, aquel que no posee fe, que carece de vergüenza y de temor ante el mal, y que multiplica sus malas acciones, ‘‘กายทุจฺจริตํ กตฺวา, วจีทุจฺจริตานิ จ; มโนทุจฺจริตํ กตฺวา, ‘มา มํ ชญฺญู’ติ อิจฺฉติ. cometiendo mala conducta corporal, verbal y mental, desea: 'Que nadie sepa de mí'. ‘‘โส [Pg.311] สํสปฺปติ กาเยน, วาจาย อุท เจตสา; ปาปกมฺมํ ปวฑฺเฒนฺโต, ตตฺถ ตตฺถ ปุนปฺปุนํ. Él se estremece con su cuerpo, su palabra y su mente, incrementando sus malas acciones aquí y allá, una y otra vez. ‘‘โส ปาปกมฺโม ทุมฺเมโธ, ชานํ ทุกฺกฏมตฺตโน; ทลิทฺโท อิณมาทาย, ภุญฺชมาโน วิหญฺญติ. Ese malhechor insensato, siendo consciente de sus propias malas obras, sufre como un indigente que consume lo obtenido mediante deudas. ‘‘ตโต อนุจรนฺติ นํ, สงฺกปฺปา มานสา ทุขา; คาเม วา ยทิ วารญฺเญ, ยสฺส วิปฺปฏิสารชา. Por ello, lo persiguen pensamientos mentales dolorosos nacidos del remordimiento, ya sea en la aldea o en el bosque. ‘‘โส ปาปกมฺโม ทุมฺเมโธ, ชานํ ทุกฺกฏมตฺตโน; โยนิมญฺญตรํ คนฺตฺวา, นิรเย วาปิ พชฺฌติ. Ese malhechor insensato, siendo consciente de sus propias malas obras, renace en una matriz animal o en el infierno, donde queda cautivo. ‘‘เอตญฺหิ พนฺธนํ ทุกฺขํ, ยมฺหา ธีโร ปมุจฺจติ; ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ, ททํ จิตฺตํ ปสาทยํ. Pues este cautiverio es sufrimiento, del cual el sabio se libera; con riquezas obtenidas rectamente, practica la generosidad mientras purifica su mente. ‘‘อุภยตฺถ กฏคฺคาโห, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน; ทิฏฺฐธมฺมหิตตฺถาย, สมฺปรายสุขาย จ; เอวเมตํ คหฏฺฐานํ, จาโค ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ. El hombre de fe que busca el bienestar del hogar obtiene la victoria en ambos mundos: para su beneficio en esta vida y su felicidad en la próxima. De esta manera, el mérito de la generosidad aumenta para los laicos. ‘‘ตเถว อริยวินเย, สทฺธา ยสฺส ปติฏฺฐิตา; หิรีมโน จ โอตฺตปฺปี, ปญฺญวา สีลสํวุโต. De igual modo, en la disciplina del Noble, aquel cuya fe está establecida, que posee un sentido de vergüenza y temor al mal, que es sabio y está contenido por la virtud, ‘‘เอโส โข อริยวินเย, ‘สุขชีวี’ติ วุจฺจติ; นิรามิสํ สุขํ ลทฺธา, อุเปกฺขํ อธิติฏฺฐติ. es llamado 'aquel que vive felizmente' en la disciplina del Noble; habiendo alcanzado una felicidad no mundana, se establece en la ecuanimidad. ‘‘ปญฺจ นีวรเณ หิตฺวา, นิจฺจํ อารทฺธวีริโย; ฌานานิ อุปสมฺปชฺช, เอโกทิ นิปโก สโต. Habiendo abandonado los cinco obstáculos, siempre con esfuerzo persistente, habiendo alcanzado las absorciones meditativas, con la mente unificada, prudente y atento, ‘‘เอวํ ญตฺวา ยถาภูตํ, สพฺพสํโยชนกฺขเย; สพฺพโส อนุปาทาย, สมฺมา จิตฺตํ วิมุจฺจติ. comprendiendo así la realidad tal como es, en la destrucción de todos los grilletes, sin aferrarse de ningún modo a nada, su mente se libera correctamente. ‘‘ตสฺส สมฺมา วิมุตฺตสฺส, ญาณํ เจ โหติ ตาทิโน; ‘อกุปฺปา เม วิมุตฺตี’ติ, ภวสํโยชนกฺขเย. Para aquel que está correctamente liberado y es inconmovible, surge el conocimiento: 'Mi liberación es inquebrantable', al destruirse los grilletes de la existencia. ‘‘เอตํ โข ปรมํ ญาณํ, เอตํ สุขมนุตฺตรํ; อโสกํ วิรชํ เขมํ, เอตํ อานณฺยมุตฺตม’’นฺติ. ตติยํ; Este es el conocimiento supremo, esta es la felicidad insuperable; sin aflicción, sin mácula y segura. Esta es la libertad absoluta de toda deuda espiritual. [Así termina el tercer sutta]. ๔. มหาจุนฺทสุตฺตํ 4. Mahācundasutta ๔๖. เอวํ [Pg.312] เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา มหาจุนฺโท เจตีสุ วิหรติ สยํชาติยํ. ตตฺร โข อายสฺมา มหาจุนฺโท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต มหาจุนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา มหาจุนฺโท เอตทโวจ – 46. Esto he oído: En una ocasión, el venerable Mahācunda residía entre los cetis, en Sayaṃjāti. Allí, el venerable Mahācunda se dirigió a los monjes: 'Amigos monjes'. 'Amigo', respondieron aquellos monjes al venerable Mahācunda. El venerable Mahācunda dijo lo siguiente: ‘‘อิธาวุโส, ธมฺมโยคา ภิกฺขู ฌายี ภิกฺขู อปสาเทนฺติ – ‘อิเม ปน ฌายิโนมฺหา, ฌายิโนมฺหาติ ฌายนฺติ ปชฺฌายนฺติ นิชฺฌายนฺติ อวชฺฌายนฺติ. กิมิเม ฌายนฺติ, กินฺติเม ฌายนฺติ, กถํ อิเม ฌายนฺตี’ติ? ตตฺถ ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. 'Aquí, amigos, los monjes dedicados a la enseñanza del Dhamma critican a los monjes meditadores diciendo: «Estos monjes dicen: 'somos meditadores, somos meditadores', y meditan, cavilan, contemplan y reflexionan profundamente. ¿Qué es lo que meditan estos?, ¿para qué meditan?, ¿cómo meditan?». En ese caso, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen, ni los monjes meditadores se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.' ‘‘อิธ ปนาวุโส, ฌายี ภิกฺขู ธมฺมโยเค ภิกฺขู อปสาเทนฺติ – ‘อิเม ปน ธมฺมโยคมฺหา, ธมฺมโยคมฺหาติ อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา มุฏฺฐสฺสตี อสมฺปชานา อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา ปากตินฺทฺริยา. กิมิเม ธมฺมโยคา, กินฺติเม ธมฺมโยคา, กถํ อิเม ธมฺมโยคา’ติ? ตตฺถ ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. 'Pero aquí, amigos, los monjes meditadores critican a los monjes dedicados al Dhamma diciendo: «Estos monjes dicen: 'somos expertos en el Dhamma, somos expertos en el Dhamma', pero son inquietos, arrogantes, volubles, habladores, de palabras dispersas, faltos de atención, sin comprensión clara, sin concentración, con la mente divagante y los sentidos descontrolados. ¿En qué consiste su dedicación al Dhamma?, ¿para qué es su dedicación?, ¿cómo es su dedicación?». En ese caso, ni los monjes meditadores se complacen, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.' ‘‘อิธ ปนาวุโส, ธมฺมโยคา ภิกฺขู ธมฺมโยคานญฺเญว ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ, โน ฌายีนํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ. ตตฺถ ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. 'Además, amigos, los monjes dedicados al Dhamma solo hablan en alabanza de otros monjes dedicados al Dhamma, y no de los monjes meditadores. En ese caso, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen, ni los monjes meditadores se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.' ‘‘อิธ ปนาวุโส, ฌายี ภิกฺขู ฌายีนญฺเญว ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ, โน ธมฺมโยคานํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสนฺติ. ตตฺถ ฌายี จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, ธมฺมโยคา จ ภิกฺขู นปฺปสีทนฺติ, น จ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺนา โหนฺติ พหุชนสุขาย [Pg.313] พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. 'Asimismo, amigos, los monjes meditadores solo hablan en alabanza de otros monjes meditadores, y no de los monjes dedicados al Dhamma. En ese caso, ni los monjes meditadores se complacen, ni los monjes dedicados al Dhamma se complacen; y no actúan para el beneficio de muchos, ni para la felicidad de muchos, ni para el provecho, bienestar y felicidad de la multitud, tanto de dioses como de humanos.' ‘‘ตสฺมาติหาวุโส, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ธมฺมโยคา สมานา ฌายีนํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสิสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, อาวุโส, สิกฺขิตพฺพํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อจฺฉริยา เหเต, อาวุโส, ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, เย อมตํ ธาตุํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรนฺติ. ตสฺมาติหาวุโส, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ฌายี สมานา ธมฺมโยคานํ ภิกฺขูนํ วณฺณํ ภาสิสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, อาวุโส, สิกฺขิตพฺพํ. ตํ กิสฺส เหตุ? อจฺฉริยา เหเต, อาวุโส, ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ เย คมฺภีรํ อตฺถปทํ ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสนฺตี’’ติ. จตุตฺถํ. 'Por lo tanto, amigos, así deben entrenarse: «Siendo monjes dedicados al Dhamma, hablaremos en alabanza de los monjes meditadores». Así es como deben entrenarse. ¿Por qué razón? Amigos, estos seres son asombrosos y difíciles de encontrar en el mundo: aquellos que moran habiendo experimentado el elemento inmortal con su propio cuerpo. Por lo tanto, amigos, así deben entrenarse: «Siendo monjes meditadores, hablaremos en alabanza de los monjes dedicados al Dhamma». Así es como deben entrenarse. ¿Por qué razón? Amigos, estos seres son asombrosos y difíciles de encontrar en el mundo: aquellos que ven y comprenden profundamente los significados profundos, penetrándolos con la sabiduría. [Así termina el cuarto sutta].' ๕. ปฐมสนฺทิฏฺฐิกสุตฺตํ 5. Primer sutta sobre lo visible por uno mismo ๔๗. อถ โข โมฬิยสีวโก ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โมฬิยสีวโก ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ? 47. Entonces, el asceta errante Moḷiyasīvaka se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, intercambió saludos cordiales con el Bienaventurado. Tras haber concluido una conversación amable y memorable, se sentó a un lado. Una vez sentado a un lado, el asceta errante Moḷiyasīvaka dijo al Bienaventurado: «Se dice, venerable señor: 'el Dhamma es visible por uno mismo, el Dhamma es visible por uno mismo'. ¿De qué manera, venerable señor, el Dhamma es visible por uno mismo, inmediato, que invita a venir y ver, digno de ser realizado y comprensible para los sabios por sí mismos?». ‘‘เตน หิ, สีวก, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โลโภ’ติ ปชานาสิ – เอวมฺปิ โข, สีวก, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป…. 'En ese caso, Sīvaka, te preguntaré a ti sobre este asunto. Respóndeme según te parezca. ¿Qué piensas, Sīvaka? Cuando hay codicia presente en tu interior, ¿comprendes: «hay codicia en mi interior»?; o cuando no hay codicia presente en tu interior, ¿comprendes: «no hay codicia en mi interior»?'. 'Así es, venerable señor'. 'Puesto que tú, Sīvaka, cuando hay codicia en tu interior, comprendes que la hay, y cuando no la hay, comprendes que no la hay; de esta manera, Sīvaka, el Dhamma es visible por uno mismo...' ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โลภธมฺมํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โทสธมฺมํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ [Pg.314] วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, สีวก, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหธมฺมํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ โมหธมฺโม’ติ ปชานาสิ – เอวํ โข, สีวก, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ. “¿Qué piensas, Sīvaka? Cuando hay odio internamente... [...] cuando hay engaño internamente... [...] cuando hay estados asociados con la codicia internamente... [...] con el odio... [...] con el engaño, ¿comprendes: ‘hay en mí un estado de engaño’?; ¿y cuando no hay un estado de engaño internamente, comprendes: ‘no hay en mí un estado de engaño’?” —“Así es, venerable señor”. —“Sīvaka, por el hecho de que comprendas que hay un estado de engaño internamente cuando lo hay, y que comprendas que no hay un estado de engaño internamente cuando no lo hay, es por lo que el Dhamma es visible por uno mismo, atemporal, que invita a venir y ver, digno de ser aplicado y para ser comprendido personalmente por los sabios”. ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปญฺจมํ. “¡Excelente, venerable señor! ¡Excelente, venerable señor! [...] Que el Bienaventurado me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida”. Quinto. ๖. ทุติยสนฺทิฏฺฐิกสุตฺตํ 6. Segundo discurso sobre lo visible por uno mismo ๔๘. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ? 48. En una ocasión, un cierto brahmán se acercó al Bienaventurado y, tras intercambiar saludos amistosos y corteses, se sentó a un lado. Una vez sentado, el brahmán dijo al Bienaventurado: “Señor Gotama, se dice: ‘El Dhamma es visible por uno mismo, el Dhamma es visible por uno mismo’. ¿Hasta qué punto, señor Gotama, el Dhamma es visible por uno mismo, atemporal, que invita a venir y ver, digno de ser aplicado y para ser comprendido personalmente por los sabios?”. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ราคํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ราโค’ติ ปชานาสิ – เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป…. “Bien, brahmán, en este asunto te preguntaré a ti. Responde de la manera que te parezca adecuada. ¿Qué piensas, brahmán? Cuando hay pasión internamente, ¿comprendes: ‘hay pasión en mí’?; ¿y cuando no hay pasión internamente, comprendes: ‘no hay pasión en mí’?” —“Así es, señor”. —“Brahmán, por el hecho de que comprendas que hay pasión internamente cuando la hay, y que comprendas que no hay pasión internamente cuando no la hay, así también el Dhamma es visible por uno mismo [...]”. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ โมหํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กายสนฺโทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วจีสนฺโทสํ…เป… สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ ปชานาสี’’ติ? ‘‘เอวํ, โภ’’. ‘‘ยํ โข ตฺวํ, พฺราหฺมณ, สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ ปชานาสิ, อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทสํ ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ มโนสนฺโทโส’ติ [Pg.315] ปชานาสิ – เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ. “¿Qué piensas, brahmán? Cuando hay odio internamente... [...] cuando hay engaño internamente... [...] cuando hay corrupción del cuerpo internamente... [...] de la palabra... [...] de la mente, ¿comprendes: ‘hay en mí corrupción mental’?; ¿y cuando no hay corrupción mental internamente, comprendes: ‘no hay en mí corrupción mental’?” —“Así es, señor”. —“Brahmán, por el hecho de que comprendas que hay corrupción mental internamente cuando la hay, y que comprendas que no hay corrupción mental internamente cuando no la hay, es por lo que el Dhamma es visible por uno mismo, atemporal, que invita a venir y ver, digno de ser aplicado y para ser comprendido personalmente por los sabios”. ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ฉฏฺฐํ. “¡Excelente, señor Gotama! ¡Excelente, señor Gotama! [...] Que el señor Gotama me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida”. Sexto. ๗. เขมสุตฺตํ 7. Discurso de Khema ๔๙. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ เขโม อายสฺมา จ สุมโน สาวตฺถิยํ วิหรนฺติ อนฺธวนสฺมึ. อถ โข อายสฺมา จ เขโม อายสฺมา จ สุมโน เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เขโม ภควนฺตํ เอตทโวจ – 49. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Sāvatthī, en el Bosque de Jeta, en el monasterio de Anāthapiṇḍika. En aquel tiempo, el venerable Khema y el venerable Sumana residían en Sāvatthī, en el Bosque de los Ciegos. Entonces, el venerable Khema y el venerable Sumana se acercaron al Bienaventurado y, tras saludarlo respetuosamente, se sentaron a un lado. Estando sentado a un lado, el venerable Khema dijo al Bienaventurado: ‘‘โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘อตฺถิ เม เสยฺโยติ วา อตฺถิ เม สทิโสติ วา อตฺถิ เม หีโนติ วา’’’ติ. อิทมโวจายสฺมา เขโม. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข อายสฺมา เขโม ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. “Venerable señor, aquel monje que es un arahant, con los efluvios agotados, que ha vivido la vida santa, ha hecho lo que debía hacerse, ha dejado la carga, ha alcanzado su propia meta, ha destruido los grilletes de la existencia y está liberado por el conocimiento correcto, no tiene este pensamiento: ‘Soy superior’, ‘Soy igual’ o ‘Soy inferior’”. Esto dijo el venerable Khema. El Maestro lo aprobó. Entonces, el venerable Khema, sabiendo que el Maestro lo había aprobado, se levantó de su asiento, saludó al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha en señal de respeto, se retiró. อถ โข อายสฺมา สุมโน อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต เขเม ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘นตฺถิ เม เสยฺโยติ วา นตฺถิ เม สทิโสติ วา นตฺถิ เม หีโนติ วา’’’ติ. อิทมโวจายสฺมา สุมโน. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข อายสฺมา สุมโน ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. Poco después de que el venerable Khema se hubiera retirado, el venerable Sumana dijo al Bienaventurado: “Venerable señor, aquel monje que es un arahant, con los efluvios agotados, que ha vivido la vida santa, ha hecho lo que debía hacerse, ha dejado la carga, ha alcanzado su propia meta, ha destruido los grilletes de la existencia y está liberado por el conocimiento correcto, no tiene este pensamiento: ‘No soy superior’, ‘No soy igual’ o ‘No soy inferior’”. Esto dijo el venerable Sumana. El Maestro lo aprobó. Entonces, el venerable Sumana, sabiendo que el Maestro lo había aprobado, se levantó de su asiento, saludó al Bienaventurado y, tras rodearlo por la derecha en señal de respeto, se retiró. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเตสุ อายสฺมนฺเต จ เขเม อายสฺมนฺเต จ สุมเน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เอวํ โข, ภิกฺขเว, กุลปุตฺตา อญฺญํ พฺยากโรนฺติ[Pg.316]. อตฺโถ จ วุตฺโต อตฺตา จ อนุปนีโต. อถ จ ปน อิเธกจฺเจ โมฆปุริสา หสมานกา มญฺเญ อญฺญํ พฺยากโรนฺติ. เต ปจฺฉา วิฆาตํ อาปชฺชนฺตี’’ติ. Entonces el Bienaventurado, poco después de que se hubieran marchado los venerables Khema y Sumana, se dirigió a los monjes: “Monjes, así es como los hijos de buena familia declaran el conocimiento final. Se expresa el significado sin exaltarse a uno mismo. Sin embargo, en este mundo, algunos hombres vanos declaran el conocimiento final como si bromearan; ellos, posteriormente, caen en la aflicción”. ‘‘น อุสฺเสสุ น โอเมสุ, สมตฺเต โนปนียเร ; ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, จรนฺติ สํโยชนวิปฺปมุตฺตา’’ติ. สตฺตมํ; “No se consideran superiores ni inferiores, ni se sitúan entre los iguales; el nacimiento se ha agotado, la vida santa se ha vivido; andan liberados de los grilletes”. Séptimo. ๘. อินฺทฺริยสํวรสุตฺตํ 8. Discurso sobre el control de los sentidos ๕๐. ‘‘อินฺทฺริยสํวเร, ภิกฺขเว, อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ สีลํ; สีเล อสติ สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, เผคฺคุปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อินฺทฺริยสํวเร อสติ อินฺทฺริยสํวรวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ สีลํ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. 50. «Monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está ausente, para quien ha fallado en la restricción de las facultades, la virtud carece de su causa necesaria. Cuando la virtud está ausente, para quien ha fallado en la virtud, la correcta concentración carece de su causa necesaria. Cuando la correcta concentración está ausente, para quien ha fallado en la correcta concentración, el conocimiento y la visión de las cosas tal como son carecen de su causa necesaria. Cuando el conocimiento y la visión de las cosas tal como son están ausentes, para quien ha fallado en el conocimiento y la visión de las cosas tal como son, el desencanto y el desapasionamiento carecen de su causa necesaria. Cuando el desencanto y el desapasionamiento están ausentes, para quien ha fallado en el desencanto y el desapasionamiento, el conocimiento y la visión de la liberación carecen de su causa necesaria. Monjes, al igual que un árbol que ha perdido sus ramas y follaje: su corteza exterior no llega a la plenitud, su corteza interior no llega a la plenitud, su albura no llega a la plenitud, y su duramen no llega a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está ausente, para quien ha fallado en la restricción de las facultades, la virtud carece de su causa necesaria... [así sucesivamente hasta] el conocimiento y la visión de la liberación». ‘‘อินฺทฺริยสํวเร, ภิกฺขเว, สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ; สีเล สติ สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, เผคฺคุปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ[Pg.317]. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อินฺทฺริยสํวเร สติ อินฺทฺริยสํวรสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ สีลํ…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. อฏฺฐมํ. «Monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está presente, para quien posee la restricción de las facultades, la virtud posee su causa necesaria. Cuando la virtud está presente, para quien posee la virtud, la correcta concentración posee su causa necesaria. Cuando la correcta concentración está presente, para quien posee la correcta concentración, el conocimiento y la visión de las cosas tal como son poseen su causa necesaria. Cuando el conocimiento y la visión de las cosas tal como son están presentes, para quien posee el conocimiento y la visión de las cosas tal como son, el desencanto y el desapasionamiento poseen su causa necesaria. Cuando el desencanto y el desapasionamiento están presentes, para quien posee el desencanto y el desapasionamiento, el conocimiento y la visión de la liberación poseen su causa necesaria. Monjes, al igual que un árbol que posee sus ramas y follaje: su corteza exterior llega a la plenitud, su corteza interior llega a la plenitud, su albura llega a la plenitud, y su duramen llega a la plenitud. Del mismo modo, monjes, cuando la restricción de las facultades sensoriales está presente, para quien posee la restricción de las facultades, la virtud posee su causa necesaria... [así sucesivamente hasta] el conocimiento y la visión de la liberación». Octavo. ๙. อานนฺทสุตฺตํ 9. Anandasutta — Discurso sobre Ānanda ๕๑. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – 51. En una ocasión, el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el venerable Sāriputta y, tras llegar, intercambió saludos cordiales con él. Después de terminar los saludos y las palabras de cortesía, se sentó a un lado. Una vez sentado, el venerable Ānanda dijo al venerable Sāriputta: ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อสฺสุตญฺเจว ธมฺมํ สุณาติ, สุตา จสฺส ธมฺมา น สมฺโมสํ คจฺฉนฺติ, เย จสฺส ธมฺมา ปุพฺเพ เจตสา สมฺผุฏฺฐปุพฺพา เต จ สมุทาจรนฺติ, อวิญฺญาตญฺจ วิชานาตี’’ติ? ‘‘อายสฺมา โข อานนฺโท พหุสฺสุโต. ปฏิภาตุ อายสฺมนฺตํเยว อานนฺท’’นฺติ. ‘‘เตนหาวุโส สาริปุตฺต, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ – «Amigo Sāriputta, ¿de qué manera un monje escucha el Dhamma que no había escuchado antes, no olvida las enseñanzas ya escuchadas, hace que las enseñanzas que previamente ha penetrado mentalmente se vuelvan recurrentes en su mente, y llega a comprender lo que no comprendía?» «El venerable Ānanda es muy instruido. Que sea el propio venerable Ānanda a quien se le ocurra la respuesta». «Entonces, amigo Sāriputta, escucha y presta mucha atención; voy a hablar». «Así sea, amigo», respondió el venerable Sāriputta al venerable Ānanda. El venerable Ānanda dijo lo siguiente: ‘‘อิธาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โส ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ วาเจติ, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ยสฺมึ อาวาเส เถรา ภิกฺขู วิหรนฺติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา ตสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุเปติ. เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส กฺวตฺโถ’ติ? เต ตสฺส อายสฺมโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อสฺสุตญฺเจว ธมฺมํ สุณาติ, สุตา จสฺส ธมฺมา น สมฺโมสํ คจฺฉนฺติ, เย จสฺส ธมฺมา ปุพฺเพ เจตสา สมฺผุฏฺฐปุพฺพา เต จ สมุทาจรนฺติ, อวิญฺญาตญฺจ วิชานาตี’’ติ. «Aquí, amigo Sāriputta, un monje aprende el Dhamma: los discursos, los cantos, las explicaciones, los versos, las exclamaciones inspiradas, los dichos, los relatos de nacimientos, las maravillas y las enseñanzas clasificadas. Él enseña el Dhamma a otros en detalle tal como lo ha escuchado y aprendido; instruye a otros en detalle tal como lo ha escuchado y aprendido; recita el Dhamma en detalle tal como lo ha escuchado y aprendido; y reflexiona, examina e investiga mentalmente el Dhamma tal como lo ha escuchado y aprendido. Él reside durante la temporada de lluvias en un monasterio donde moran monjes ancianos de gran conocimiento, conocedores de la tradición, del Dhamma, del Vinaya y de los códigos (mātikās). De vez en cuando, se acerca a ellos y les pregunta e interroga: '¿Cómo es esto, venerable señor? ¿Cuál es el significado de esto?'. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos inciertos del Dhamma. Es de esta manera, amigo Sāriputta, que un monje escucha el Dhamma que no había escuchado antes, no olvida lo escuchado, hace que lo previamente penetrado mentalmente se vuelva recurrente, y comprende lo que no comprendía». ‘‘อจฺฉริยํ[Pg.318], อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส, ยาว สุภาสิตํ จิทํ อายสฺมตา อานนฺเทน. อิเมหิ จ มยํ ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ธาเรม. อายสฺมา หิ อานนฺโท ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถํ อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ วาเจติ, อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, อายสฺมา อานนฺโท ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. อายสฺมา อานนฺโท ยสฺมึ อาวาเส เถรา ภิกฺขู วิหรนฺติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา ตสฺมึ อาวาเส วสฺสํ อุเปติ. เต อายสฺมา อานนฺโท กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ; อิมสฺส กฺวตฺโถ’ติ? เต อายสฺมโต อานนฺทสฺส อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺตี’’ติ. นวมํ. «¡Es asombroso, amigo! ¡Es extraordinario, amigo, cuán bien ha sido dicho esto por el venerable Ānanda! Reconocemos al venerable Ānanda como alguien que posee estas seis cualidades. Pues el venerable Ānanda aprende el Dhamma: los discursos, cantos, explicaciones, versos, exclamaciones, dichos, relatos de nacimientos, maravillas y enseñanzas clasificadas. El venerable Ānanda enseña el Dhamma a otros en detalle... instruye a otros en detalle... recita el Dhamma en detalle... reflexiona, examina e investiga mentalmente el Dhamma tal como lo ha escuchado y aprendido. El venerable Ānanda reside donde moran monjes ancianos de gran conocimiento... De vez en cuando, se acerca a ellos y les pregunta e interroga: '¿Cómo es esto, venerable señor? ¿Cuál es el significado de esto?'. Aquellos venerables le revelan lo que no estaba revelado, le aclaran lo que no estaba claro y disipan sus dudas sobre diversos puntos inciertos del Dhamma». Noveno. ๑๐. ขตฺติยสุตฺตํ 10. Khattiyasutta — Discurso sobre los Nobles ๕๒. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – 52. Entonces el brahmán Jāṇussoṇi se acercó a donde estaba el Bienaventurado y, tras llegar, intercambió saludos cordiales con él. Después de terminar los saludos y las palabras de cortesía, se sentó a un lado. Una vez sentado, el brahmán Jāṇussoṇi dijo al Bienaventurado: ‘‘ขตฺติยา, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘ขตฺติยา โข, พฺราหฺมณ, โภคาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา พลาธิฏฺฐานา ปถวีภินิเวสา อิสฺสริยปริโยสานา’’ติ. ¿Qué es lo que desean los khattiyas, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los khattiyas desean las riquezas, se ocupan del conocimiento, su fundamento es el ejército, su determinación es la soberanía sobre la tierra y su meta final es el poder absoluto. ‘‘พฺราหฺมณา ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘พฺราหฺมณา โข, พฺราหฺมณ, โภคาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา มนฺตาธิฏฺฐานา ยญฺญาภินิเวสา พฺรหฺมโลกปริโยสานา’’ติ. ¿Y qué desean los brahmanes, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los brahmanes desean las riquezas, se ocupan del conocimiento, su fundamento son los mantras, su determinación es el sacrificio y su meta final es alcanzar el mundo de Brahma. ‘‘คหปติกา [Pg.319] ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘คหปติกา โข, พฺราหฺมณ, โภคาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา สิปฺปาธิฏฺฐานา กมฺมนฺตาภินิเวสา นิฏฺฐิตกมฺมนฺตปริโยสานา’’ติ. ¿Y qué desean los cabezas de familia, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los cabezas de familia desean las riquezas, se ocupan del conocimiento, su fundamento son las artes y oficios, su determinación es el trabajo y su meta final es la culminación de sus actividades. ‘‘อิตฺถี ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘อิตฺถี โข, พฺราหฺมณ, ปุริสาธิปฺปายา อลงฺการูปวิจารา ปุตฺตาธิฏฺฐานา อสปตีภินิเวสา อิสฺสริยปริโยสานา’’ติ. ¿Y qué desean las mujeres, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, las mujeres desean a los hombres, se ocupan del adorno, su fundamento son los hijos, su determinación es la ausencia de rivales y su meta final es la autoridad en el hogar. ‘‘โจรา ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘โจรา โข, พฺราหฺมณ, อาทานาธิปฺปายา คหนูปวิจารา สตฺถาธิฏฺฐานา อนฺธการาภินิเวสา อทสฺสนปริโยสานา’’ติ. ¿Y qué desean los ladrones, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los ladrones desean arrebatar lo ajeno, se ocupan del acecho en lugares ocultos, su fundamento son las armas, su determinación es la oscuridad y su meta final es no ser vistos por los dueños de los bienes. ‘‘สมณา ปน, โภ โคตม, กึอธิปฺปายา, กึอุปวิจารา, กึอธิฏฺฐานา, กึอภินิเวสา, กึปริโยสานา’’ติ? ‘‘สมณา โข, พฺราหฺมณ, ขนฺติโสรจฺจาธิปฺปายา ปญฺญูปวิจารา สีลาธิฏฺฐานา อากิญฺจญฺญาภินิเวสา นิพฺพานปริโยสานา’’ติ. ¿Y qué desean los ascetas, venerable Gotama? ¿Cuál es su ámbito de acción, cuál su fundamento, cuál su determinación y cuál su meta final? Brahmana, los ascetas desean la paciencia y la pureza de conducta, se ocupan del conocimiento, su fundamento es la virtud, su determinación es la ausencia de preocupaciones y su meta final es el Nibbana. ‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ขตฺติยานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ อธิปฺปายญฺจ อุปวิจารญฺจ อธิฏฺฐานญฺจ อภินิเวสญฺจ ปริโยสานญฺจ. พฺราหฺมณานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ…เป… คหปตีนมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ… อิตฺถีนมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ… โจรานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ … สมณานมฺปิ ภวํ โคตโม ชานาติ อธิปฺปายญฺจ อุปวิจารญฺจ อธิฏฺฐานญฺจ อภินิเวสญฺจ ปริโยสานญฺจ. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทสมํ. ¡Es maravilloso, venerable Gotama! ¡Es asombroso, venerable Gotama! El venerable Gotama conoce el deseo de los khattiyas, su ámbito de acción, su fundamento, su determinación y su meta final. También conoce los de los brahmanes, los de los cabezas de familia, los de las mujeres, los de los ladrones y conoce el deseo de los ascetas, su ámbito de acción, su fundamento, su determinación y su meta final. ¡Excelente, venerable Gotama! Que el venerable Gotama me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida. [Fin del décimo sutta]. ๑๑. อปฺปมาทสุตฺตํ 11. Sutta sobre la Diligencia ๕๓. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ [Pg.320] วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – 53. En una ocasión, cierto brahmán se acercó al Bienaventurado y, al llegar, intercambió saludos cordiales con él. Tras concluir la conversación amable y memorable, se sentó a un lado. Sentado allí, el brahmán le dijo al Bienaventurado: ‘‘อตฺถิ นุ โข, โภ โคตม, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โย อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ? ‘‘อตฺถิ โข, พฺราหฺมณ, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โย อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ. ¿Existe, venerable Gotama, una sola cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegure ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura? Brahmana, existe una sola cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura. ‘‘กตโม ปน, โภ โคตม, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต โย อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ? ‘‘อปฺปมาโท โข, พฺราหฺมณ, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’. ¿Y cuál es esa cualidad, venerable Gotama, que al ser cultivada y desarrollada con frecuencia asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura? Brahmana, la diligencia es la cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura. ‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ยานิ กานิจิ ชงฺคลานํ ปาณานํ ปทชาตานิ, สพฺพานิ ตานิ หตฺถิปเท สโมธานํ คจฺฉนฺติ; หตฺถิปทํ เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ มหนฺตตฺเตน. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อปฺปมาโท เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก. Brahmana, tal como las huellas de todos los seres que caminan sobre la tierra quedan contenidas en la huella del elefante, y la huella del elefante es considerada la superior de todas ellas debido a su gran tamaño; del mismo modo, la diligencia es la única cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura. ‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, กูฏาคารสฺส ยา กาจิ โคปานสิโย สพฺพา ตา กูฏงฺคมา กูฏนินฺนา กูฏสโมสรณา, กูฏํ ตาสํ อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ …เป…. Brahmana, tal como en una casa con techo de punta todas las vigas se dirigen hacia la punta, se inclinan hacia la punta y convergen en la punta, siendo esta considerada la superior de todas ellas; del mismo modo, brahmana... ‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, ปพฺพชลายโก ปพฺพชํ ลายิตฺวา อคฺเค คเหตฺวา โอธุนาติ นิธุนาติ นิจฺฉาเทติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ…เป…. Brahmana, tal como un segador de juncos, después de cortarlos, los sujeta por la punta y los sacude hacia abajo, de lado a lado y los golpea; del mismo modo, brahmana... ‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อมฺพปิณฺฑิยา วณฺฏจฺฉินฺนาย ยานิ กานิจิ อมฺพานิ วณฺฏูปนิพนฺธนานิ สพฺพานิ ตานิ ตทนฺวยานิ ภวนฺติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ…เป…. Brahmana, tal como cuando se corta el tallo de un racimo de mangos, todos los mangos que están unidos a ese tallo lo siguen; del mismo modo, brahmana... ‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, เย เกจิ ขุทฺทราชาโน สพฺเพเต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส อนุยนฺตา ภวนฺติ, ราชา เตสํ จกฺกวตฺตี อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ…เป…. Brahmana, tal como todos los reyes menores son vasallos del rey universal, y el rey universal es considerado el superior de todos ellos; del mismo modo, brahmana... ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.321], พฺราหฺมณ, ยา กาจิ ตารกรูปานํ ปภา สพฺพา ตา จนฺทสฺส ปภาย กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสึ, จนฺทปฺปภา ตาสํ อคฺคมกฺขายติ. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, อปฺปมาโท เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก. Brahmana, tal como el brillo de todas las estrellas no equivale ni a una dieciseisava parte del brillo de la luna, y la luz de la luna es considerada la superior entre todas ellas; del mismo modo, brahmana, la diligencia es la única cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura. ‘‘อยํ โข, พฺราหฺมณ, เอโก ธมฺโม ภาวิโต พหุลีกโต อุโภ อตฺเถ สมธิคฺคยฺห ติฏฺฐติ – ทิฏฺฐธมฺมิกญฺเจว อตฺถํ, โย จ อตฺโถ สมฺปรายิโก’’ติ. Brahmana, esta es la cualidad que, al ser cultivada y desarrollada con frecuencia, asegura ambos beneficios: el beneficio para esta vida presente y el beneficio para la vida futura. ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. เอกาทสมํ. ¡Excelente, venerable Gotama! ¡Excelente, venerable Gotama! Que el venerable Gotama me considere como un seguidor laico que ha tomado refugio desde hoy para el resto de mi vida. [Fin del undécimo sutta]. ๑๒. ธมฺมิกสุตฺตํ 12. Sutta de Dhammika ๕๔. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ธมฺมิโก ชาติภูมิยํ อาวาสิโก โหติ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตสุ อาวาเสสุ. ตตฺร สุทํ อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. 54. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rājagaha, en la montaña del Pico del Buitre. En aquel tiempo, el venerable Dhammika era el monje residente en su lugar de nacimiento, encargado de los siete monasterios de ese lugar. Allí, el venerable Dhammika insultaba, reprendía, acosaba, atormentaba y provocaba con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchaban, no se quedaban y abandonaban el monasterio. อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘มยํ โข ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อถ จ ปน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย เยน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาส’’นฺติ? อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ[Pg.322], น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. ยํนูน มยํ อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ปพฺพาเชยฺยามา’’ติ. Entonces, a los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se les ocurrió este pensamiento: «Nosotros servimos a la comunidad de monjes con mantos, limosnas de comida, alojamiento y medicinas y suministros para los enfermos. Sin embargo, los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio. ¿Cuál es la causa, cuál es el motivo por el que los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio?». Luego, a estos seguidores laicos se les ocurrió esto: «Este venerable Dhammika insulta, reprende, acosa, atormenta y provoca con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio. ¿Qué tal si expulsamos al venerable Dhammika?». อถ โข ชาติภูมกา อุปาสกา เยน อายสฺมา ธมฺมิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปกฺกมตุ, ภนฺเต, อายสฺมา ธมฺมิโก อิมมฺหา อาวาสา; อลํ เต อิธ วาเสนา’’ติ. อถ โข อายสฺมา ธมฺมิโก ตมฺหา อาวาสา อญฺญํ อาวาสํ อคมาสิ. ตตฺรปิ สุทํ อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. Entonces, los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se acercaron a donde estaba el venerable Dhammika; habiéndose acercado, le dijeron: «Venerable señor, que el venerable Dhammika se marche de este monasterio; ya no hay provecho en su estancia aquí». Entonces, el venerable Dhammika se fue de ese monasterio a otro monasterio. Allí también, el venerable Dhammika insultaba, reprendía, acosaba, atormentaba y provocaba con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchaban, no se quedaban y abandonaban el monasterio. อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘มยํ โข ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อถ จ ปน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย เยน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาส’’นฺติ? อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. ยํนูน มยํ อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ปพฺพาเชยฺยามา’’ติ. Entonces, a los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se les ocurrió este pensamiento: «Nosotros servimos a la comunidad de monjes con mantos, limosnas de comida, alojamiento y medicinas y suministros para los enfermos. Sin embargo, los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio. ¿Cuál es la causa, cuál es el motivo por el que los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio?». Luego, a estos seguidores laicos se les ocurrió esto: «Este venerable Dhammika insulta, reprende, acosa, atormenta y provoca con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio. ¿Qué tal si expulsamos al venerable Dhammika?». อถ โข ชาติภูมกา อุปาสกา เยนายสฺมา ธมฺมิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปกฺกมตุ, ภนฺเต, อายสฺมา ธมฺมิโก อิมมฺหาปิ อาวาสา; อลํ เต อิธ วาเสนา’’ติ. อถ โข อายสฺมา ธมฺมิโก ตมฺหาปิ อาวาสา อญฺญํ อาวาสํ อคมาสิ. ตตฺรปิ สุทํ อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ ปริภาสติ วิหึสติ วิตุทติ โรเสติ วาจาย. เต จ อาคนฺตุกา ภิกฺขู อายสฺมตา ธมฺมิเกน อกฺโกสิยมานา ปริภาสิยมานา วิเหสิยมานา วิตุทิยมานา โรสิยมานา วาจาย ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. Entonces, los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se acercaron a donde estaba el venerable Dhammika; habiéndose acercado, le dijeron: «Venerable señor, que el venerable Dhammika se marche también de este monasterio; ya no hay provecho en su estancia aquí». Entonces, el venerable Dhammika se fue también de ese monasterio a otro monasterio. Allí también, el venerable Dhammika insultaba, reprendía, acosaba, atormentaba y provocaba con sus palabras a los monjes visitantes. Y aquellos monjes visitantes, al ser insultados, reprendidos, acosados, atormentados y provocados verbalmente por el venerable Dhammika, se marchaban, no se quedaban y abandonaban el monasterio. อถ [Pg.323] โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘มยํ โข ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อถ จ ปน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาสํ. โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย เยน อาคนฺตุกา ภิกฺขู ปกฺกมนฺติ, น สณฺฐนฺติ, ริญฺจนฺติ อาวาส’’นฺติ? อถ โข ชาติภูมกานํ อุปาสกานํ เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา ธมฺมิโก อาคนฺตุเก ภิกฺขู อกฺโกสติ…เป…. ยํนูน มยํ อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ปพฺพาเชยฺยาม สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. อถ โข ชาติภูมกา อุปาสกา เยนายสฺมา ธมฺมิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ปกฺกมตุ, ภนฺเต, อายสฺมา ธมฺมิโก สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. อถ โข อายสฺมโต ธมฺมิกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ปพฺพาชิโต โขมฺหิ ชาติภูมเกหิ อุปาสเกหิ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหิ. กหํ นุ โข ทานิ คจฺฉามี’’ติ? อถ โข อายสฺมโต ธมฺมิกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. Entonces, a los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se les ocurrió este pensamiento: «Nosotros servimos a la comunidad de monjes con mantos, limosnas de comida, alojamiento y medicinas y suministros para los enfermos. Sin embargo, los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio. ¿Cuál es la causa, cuál es el motivo por el que los monjes visitantes se marchan, no se quedan y abandonan el monasterio?». Luego, a estos seguidores laicos se les ocurrió esto: «Este venerable Dhammika insulta, reprende, acosa... ¿Qué tal si expulsamos definitivamente al venerable Dhammika de los siete monasterios de su lugar de nacimiento?». Entonces, los seguidores laicos de su lugar de nacimiento se acercaron a donde estaba el venerable Dhammika; habiéndose acercado, le dijeron: «Venerable señor, que el venerable Dhammika se marche definitivamente de los siete monasterios de su lugar de nacimiento». Entonces, al venerable Dhammika se le ocurrió esto: «He sido expulsado por los seguidores laicos de mi lugar de nacimiento de los siete monasterios que hay allí. ¿A dónde iré ahora?». Luego, al venerable Dhammika se le ocurrió esto: «¿Qué tal si me acerco a donde está el Bienaventurado?». อถ โข อายสฺมา ธมฺมิโก ปตฺตจีวรมาทาย เยน ราชคหํ เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน ราชคหํ คิชฺฌกูโฏ ปพฺพโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ธมฺมิกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อาคจฺฉสี’’ติ? ‘‘ปพฺพาชิโต อหํ, ภนฺเต, ชาติภูมเกหิ อุปาสเกหิ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. ‘‘อลํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, กึ เต อิมินา, ยํ ตํ ตโต ตโต ปพฺพาเชนฺติ, โส ตฺวํ ตโต ตโต ปพฺพาชิโต มเมว สนฺติเก อาคจฺฉสิ’’. Entonces, el venerable Dhammika, tomando su cuenco y sus mantos, partió hacia Rājagaha. Gradualmente, llegó a Rājagaha, a la montaña del Pico del Buitre donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Mientras el venerable Dhammika estaba sentado a un lado, el Bienaventurado le dijo: «Bien, brāhmaṇa Dhammika, ¿de dónde vienes ahora?». «Señor, he sido expulsado por los seguidores laicos de mi lugar de nacimiento de los siete monasterios que hay allí». «Está bien, brāhmaṇa Dhammika, ¿de qué te sirve tu estancia allí, puesto que te expulsan de un lugar tras otro? Siendo así expulsado de un lugar tras otro, vienes precisamente ante mí». ‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สามุทฺทิกา วาณิชา ตีรทสฺสึ สกุณํ คเหตฺวา นาวาย สมุทฺทํ อชฺโฌคาหนฺติ. เต อตีรทกฺขิณิยา นาวาย ตีรทสฺสึ สกุณํ มุญฺจนฺติ. โส คจฺฉเตว ปุรตฺถิมํ ทิสํ, คจฺฉติ ปจฺฉิมํ ทิสํ, คจฺฉติ อุตฺตรํ ทิสํ, คจฺฉติ ทกฺขิณํ ทิสํ, คจฺฉติ อุทฺธํ, คจฺฉติ อนุทิสํ. สเจ โส สมนฺตา ตีรํ ปสฺสติ, ตถาคตโกว โหติ. สเจ ปน โส สมนฺตา [Pg.324] ตีรํ น ปสฺสติ ตเมว นาวํ ปจฺจาคจฺฉติ. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, ยํ ตํ ตโต ตโต ปพฺพาเชนฺติ โส ตฺวํ ตโต ตโต ปพฺพาชิโต มเมว สนฺติเก อาคจฺฉสิ. «Antaño, brahmán Dhammika, unos mercaderes marinos, habiendo tomado un ave divisora de costas, se adentraban en el océano con su barco. Cuando no podían divisar la costa desde el barco, liberaban al ave divisora de costas. Esta volaba hacia el este, hacia el oeste, hacia el norte, hacia el sur, hacia arriba y hacia las direcciones intermedias. Si divisaba la costa en los alrededores, se dirigía hacia allí. Pero si no divisaba la costa en los alrededores, regresaba de nuevo a ese mismo barco. Del mismo modo, brahmán Dhammika, de cualquier lugar del que te expulsan, siendo así expulsado de un lugar tras otro, terminas viniendo a mi presencia». ‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, รญฺโญ โกรพฺยสฺส สุปฺปติฏฺโฐ นาม นิคฺโรธราชา อโหสิ ปญฺจสาโข สีตจฺฉาโย มโนรโม. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส ทฺวาทสโยชนานิ อภินิเวโส อโหสิ, ปญฺจ โยชนานิ มูลสนฺตานกานํ. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส ตาว มหนฺตานิ ผลานิ อเหสุํ; เสยฺยถาปิ นาม อาฬฺหกถาลิกา. เอวมสฺส สาทูนิ ผลานิ อเหสุํ; เสยฺยถาปิ นาม ขุทฺทํ มธุํ อเนลกํ. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส เอกํ ขนฺธํ ราชา ปริภุญฺชติ สทฺธึ อิตฺถาคาเรน, เอกํ ขนฺธํ พลกาโย ปริภุญฺชติ, เอกํ ขนฺธํ เนคมชานปทา ปริภุญฺชนฺติ, เอกํ ขนฺธํ สมณพฺราหฺมณา ปริภุญฺชนฺติ, เอกํ ขนฺธํ มิคา ปริภุญฺชนฺติ. สุปฺปติฏฺฐสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, นิคฺโรธราชสฺส น โกจิ ผลานิ รกฺขติ, น จ สุทํ อญฺญมญฺญสฺส ผลานิ หึสนฺติ. «Antaño, brahmán Dhammika, el rey Korabya poseía una majestuosa higuera de Bengala llamada Suppatiṭṭha, que tenía cinco grandes ramas, una sombra refrescante y era encantadora. La extensión de las ramas de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, era de doce leguas (yojanas), y la de sus raíces era de cinco leguas. Los frutos de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, eran así de grandes, como una olla de arroz de un galón; y sus frutos eran así de dulces, como la miel pura de abejas pequeñas. Una rama de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, la disfrutaba el rey junto con su harén; otra rama la disfrutaba el ejército; otra rama la disfrutaban los habitantes de los pueblos y provincias; otra rama la disfrutaban los ascetas y brahmanes; y otra rama la disfrutaban los animales y aves. Nadie custodiaba los frutos de la higuera Suppatiṭṭha, brahmán Dhammika, y nadie dañaba la porción de los frutos de los demás». ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อญฺญตโร ปุริโส สุปฺปติฏฺฐสฺส นิคฺโรธราชสฺส ยาวทตฺถํ ผลานิ ภกฺขิตฺวา สาขํ ภญฺชิตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถาย เทวตาย เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! ยาว ปาโป มนุสฺโส, ยตฺร หิ นาม สุปฺปติฏฺฐสฺส นิคฺโรธราชสฺส ยาวทตฺถํ ผลานิ ภกฺขิตฺวา สาขํ ภญฺชิตฺวา ปกฺกมิสฺสติ, ยํนูน สุปฺปติฏฺโฐ นิคฺโรธราชา อายตึ ผลํ น ทเทยฺยา’ติ. อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุปฺปติฏฺโฐ นิคฺโรธราชา อายตึ ผลํ น อทาสิ. «Entonces, brahmán Dhammika, cierto hombre, tras comer tantos frutos de la higuera Suppatiṭṭha como quiso, rompió una rama y se marchó. Entonces, brahmán Dhammika, a la deidad que habitaba en la higuera Suppatiṭṭha se le ocurrió este pensamiento: ‘¡Qué asombroso, qué extraordinario! Qué hombre tan malvado, que después de comer tantos frutos de la higuera Suppatiṭṭha como quiso, ha roto una rama y se ha marchado. Sería mejor que la higuera Suppatiṭṭha no diera frutos en el futuro’. Y así ocurrió, brahmán Dhammika: la higuera Suppatiṭṭha no dio frutos en el futuro». ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, ราชา โกรพฺโย เยน สกฺโก เทวานมินฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘ยคฺเฆ, มาริส, ชาเนยฺยาสิ สุปฺปติฏฺโฐ นิคฺโรธราชา ผลํ น เทตี’ติ? อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สกฺโก เทวานมินฺโท ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ, ยถา ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา สุปฺปติฏฺฐํ นิคฺโรธราชํ ปวตฺเตสิ [Pg.325] อุมฺมูลมกาสิ. อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถา เทวตา ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. «Entonces, brahmán Dhammika, el rey Korabya se dirigió a donde estaba Sakka, el señor de los dioses; tras acercarse, le dijo a Sakka, el señor de los dioses: ‘¿Sabía usted, señor, que la higuera Suppatiṭṭha ya no da frutos?’. Entonces, brahmán Dhammika, Sakka, el señor de los dioses, realizó tal prodigio de poder psíquico que una fuerte tempestad de viento y lluvia sobrevino y derribó a la higuera Suppatiṭṭha, dejándola con las raíces hacia arriba. Entonces, brahmán Dhammika, la deidad que habitaba en la higuera Suppatiṭṭha, afligida, deprimida, con el rostro bañado en lágrimas y llorando, se quedó a un lado». ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สกฺโก เทวานมินฺโท เยน สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถา เทวตา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สุปฺปติฏฺเฐ นิคฺโรธราเช อธิวตฺถํ เทวตํ เอตทโวจ – ‘กึ นุ ตฺวํ, เทวเต, ทุกฺขี ทุมฺมนา อสฺสุมุขี รุทมานา เอกมนฺตํ ฐิตา’ติ? ‘ตถา หิ ปน เม, มาริส, ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา ภวนํ ปวตฺเตสิ อุมฺมูลมกาสี’ติ. ‘อปิ นุ ตฺวํ, เทวเต, รุกฺขธมฺเม ฐิตาย ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา ภวนํ ปวตฺเตสิ อุมฺมูลมกาสี’ติ? ‘กถํ ปน, มาริส, รุกฺโข รุกฺขธมฺเม ฐิโต โหตี’ติ? ‘อิธ, เทวเต, รุกฺขสฺส มูลํ มูลตฺถิกา หรนฺติ, ตจํ ตจตฺถิกา หรนฺติ, ปตฺตํ ปตฺตตฺถิกา หรนฺติ, ปุปฺผํ ปุปฺผตฺถิกา หรนฺติ, ผลํ ผลตฺถิกา หรนฺติ. น จ เตน เทวตาย อนตฺตมนตา วา อนภินนฺทิ วา กรณียา. เอวํ โข, เทวเต, รุกฺโข รุกฺขธมฺเม ฐิโต โหตี’ติ. ‘อฏฺฐิตาเยว โข เม, มาริส, รุกฺขธมฺเม ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา ภวนํ ปวตฺเตสิ อุมฺมูลมกาสี’ติ. ‘สเจ โข ตฺวํ, เทวเต, รุกฺขธมฺเม ติฏฺเฐยฺยาสิ, สิยา เต ภวนํ ยถาปุเร’ติ? ‘ฐสฺสามหํ, มาริส, รุกฺขธมฺเม, โหตุ เม ภวนํ ยถาปุเร’’’ติ. «Entonces, brahmán Dhammika, Sakka, el señor de los dioses, se dirigió a donde estaba la deidad de la higuera Suppatiṭṭha y le dijo: ‘¿Por qué, deidad, estás afligida, deprimida, con el rostro bañado en lágrimas y llorando a un lado?’. ‘Es porque, señor, una fuerte tempestad de viento y lluvia vino, derribó mi morada y la dejó con las raíces hacia arriba’. ‘¿Y acaso tú, deidad, estabas establecida en la conducta de los árboles (rukkha-dhamma) cuando la tempestad derribó tu morada?’. ‘¿Y cómo, señor, un árbol está establecido en la conducta de los árboles?’. ‘Aquí, deidad, los que necesitan raíces se llevan la raíz del árbol; los que necesitan corteza se llevan la corteza; los que necesitan hojas se llevan las hojas; los que necesitan flores se llevan las flores; y los que necesitan frutos se llevan los frutos. Y por ello, la deidad no debe sentirse disgustada ni descontenta. Así es, deidad, como un árbol está establecido en la conducta de los árboles’. ‘Señor, ciertamente yo no estaba establecida en la conducta de los árboles cuando la fuerte tempestad vino y derribó mi morada’. ‘Si tú, deidad, te estableces en la conducta de los árboles, tu morada podría volver a ser como antes’. ‘Me estableceré, señor, en la conducta de los árboles; que mi morada vuelva a ser como antes’». ‘‘อถ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สกฺโก เทวานมินฺโท ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ, ยถา ภุสา วาตวุฏฺฐิ อาคนฺตฺวา สุปฺปติฏฺฐํ นิคฺโรธราชํ อุสฺสาเปสิ, สจฺฉวีนิ มูลานิ อเหสุํ. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อปิ นุ ตํ สมณธมฺเม ฐิตํ ชาติภูมกา อุปาสกา ปพฺพาเชสุํ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ? ‘‘กถํ ปน, ภนฺเต, สมโณ สมณธมฺเม ฐิโต โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สมโณ อกฺโกสนฺตํ น ปจฺจกฺโกสติ, โรสนฺตํ น ปฏิโรสติ, ภณฺฑนฺตํ น ปฏิภณฺฑติ. เอวํ โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สมโณ สมณธมฺเม ฐิโต โหตี’’ติ. ‘‘อฏฺฐิตํเยว มํ, ภนฺเต, สมณธมฺเม ชาติภูมกา อุปาสกา ปพฺพาเชสุํ สพฺพโส ชาติภูมิยํ สตฺตหิ อาวาเสหี’’ติ. «Entonces, brahmán Dhammika, Sakka, el señor de los dioses, realizó tal prodigio de poder psíquico que una fuerte tempestad de viento y lluvia sobrevino y volvió a levantar la higuera Suppatiṭṭha, y sus raíces quedaron firmes como antes. Del mismo modo, brahmán Dhammika, ¿acaso los devotos laicos de tu tierra natal te expulsaron de los siete monasterios de tu lugar de origen mientras estabas establecido en la conducta de un asceta (samaṇa-dhamma)?’. ‘¿Y cómo, Señor, un asceta está establecido en la conducta de un asceta?’. ‘Aquí, brahmán Dhammika, un asceta no insulta a quien le insulta, no molesta a quien le molesta y no agrede a quien le agrede. De esta manera, brahmán Dhammika, un asceta está establecido en la conducta de un asceta’. ‘Señor, ciertamente fue mientras yo no estaba establecido en la conducta de un asceta que los devotos laicos de mi tierra natal me expulsaron de los siete monasterios de mi lugar de origen’». ‘‘ภูตปุพฺพํ[Pg.326], พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุเนตฺโต นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. สุเนตฺตสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. สุเนตฺโต สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ น ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชึสุ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สุเนตฺตสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชึสุ. «En el pasado, brahmán Dhammika, hubo un maestro llamado Sunetta, fundador de una doctrina, que estaba libre de deseos sensuales. Sunetta el maestro, brahmán Dhammika, tenía muchos cientos de discípulos. El maestro Sunetta enseñaba a sus discípulos la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma. Aquellos que, brahmán Dhammika, no sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Sunetta enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en los estados de privación, en un destino infeliz, en la perdición, en el infierno. Pero aquellos que, brahmán Dhammika, sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Sunetta enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en un buen destino, en el mundo celestial». ‘‘ภูตปุพฺพํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, มูคปกฺโข นาม สตฺถา อโหสิ…เป… อรเนมิ นาม สตฺถา อโหสิ… กุทฺทาลโก นาม สตฺถา อโหสิ… หตฺถิปาโล นาม สตฺถา อโหสิ… โชติปาโล นาม สตฺถา อโหสิ ติตฺถกโร กาเมสุ วีตราโค. โชติปาลสฺส โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สตฺถุโน อเนกานิ สาวกสตานิ อเหสุํ. โชติปาโล สตฺถา สาวกานํ พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสสิ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, โชติปาลสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ น ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชึสุ. เย โข ปน, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, โชติปาลสฺส สตฺถุโน พฺรหฺมโลกสหพฺยตาย ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส จิตฺตานิ ปสาเทสุํ เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชึสุ. «En el pasado, brahmán Dhammika, hubo un maestro llamado Mūgapakkha... un maestro llamado Aranemi... un maestro llamado Kuddālaka... un maestro llamado Hatthipāla... un maestro llamado Jotipāla, fundador de una doctrina, que estaba libre de deseos sensuales. Jotipāla el maestro, brahmán Dhammika, tenía muchos cientos de discípulos. El maestro Jotipāla enseñaba a sus discípulos la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma. Aquellos que, brahmán Dhammika, no sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Jotipāla enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en los estados de privación, en un destino infeliz, en la perdición, en el infierno. Pero aquellos que, brahmán Dhammika, sintieron devoción en sus corazones mientras el maestro Jotipāla enseñaba la doctrina para alcanzar la compañía en el mundo de Brahma, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacieron en un buen destino, en el mundo celestial». ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, โย อิเม ฉ สตฺถาเร ติตฺถกเร กาเมสุ วีตราเค, อเนกสตปริวาเร สสาวกสงฺเฆ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกเสยฺย ปริภาเสยฺย, พหุํ โส อปุญฺญํ ปสเวยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘โย โข, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อิเม ฉ สตฺถาเร ติตฺถกเร กาเมสุ วีตราเค อเนกสตปริวาเร สสาวกสงฺเฆ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกเสยฺย ปริภาเสยฺย, พหุํ โส อปุญฺญํ ปสเวยฺย. โย เอกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ ปุคฺคลํ ปทุฏฺฐจิตฺโต อกฺโกสติ ปริภาสติ, อยํ ตโต พหุตรํ อปุญฺญํ ปสวติ. ตํ กิสฺส เหตุ? นาหํ, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, อิโต พหิทฺธา เอวรูปึ ขนฺตึ วทามิ, ยถามํ สพฺรหฺมจารีสุ. ตสฺมาติห, พฺราหฺมณ ธมฺมิก[Pg.327], เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘น โน สมสพฺรหฺมจารีสุ จิตฺตานิ ปทุฏฺฐานิ ภวิสฺสนฺตี’’’ติ. เอวญฺหิ เต, พฺราหฺมณ ธมฺมิก, สิกฺขิตพฺพนฺติ. «¿Qué piensas, brahmán Dhammika? Aquel que, con mente corrompida, insultara o despreciara a estos seis maestros, fundadores de doctrinas, libres de deseos sensuales, que tenían cientos de seguidores con sus asambleas de discípulos, ¿no produciría mucho desmérito?». «Ciertamente así es, Señor». «Brahmán Dhammika, aquel que con mente corrompida insultara o despreciara a estos seis maestros, fundadores de doctrinas, libres de deseos sensuales y con cientos de seguidores, produciría mucho desmérito. Sin embargo, aquel que con mente corrompida insulta o desprecia a una sola persona consumada en la visión recta, produce un desmérito aún mayor. ¿Por qué razón? Porque, brahmán Dhammika, no declaro que exista tal tolerancia fuera de esta enseñanza como la que se tiene hacia los compañeros en la vida santa. Por lo tanto, brahmán Dhammika, así deben entrenarse: “Nuestras mentes no se corromperán contra nuestros compañeros en la vida santa”. Así es, brahmán Dhammika, como deben entrenarse». ‘‘สุเนตฺโต มูคปกฺโข จ, อรเนมิ จ พฺราหฺมโณ; กุทฺทาลโก อหุ สตฺถา, หตฺถิปาโล จ มาณโว. «Sunetta y Mūgapakkha, y el brahmán Aranemi; Kuddālaka fue un maestro, y también el joven Hatthipāla». ‘‘โชติปาโล จ โควินฺโท, อหุ สตฺตปุโรหิโต; อหึสกา อตีตํเส, ฉ สตฺถาโร ยสสฺสิโน. «Y Jotipāla el Govinda, quien fue el capellán de siete reyes; en el pasado, estos seis maestros de gran renombre fueron inofensivos». ‘‘นิรามคนฺธา กรุเณธิมุตฺตา, กามสํโยชนาติคา ; กามราคํ วิราเชตฺวา, พฺรหฺมโลกูปคา อหุํ. «Libres del aroma de la impureza, dedicados a la compasión, habiendo trascendido los grilletes de los placeres sensuales; habiendo disipado el deseo por los placeres, alcanzaron el mundo de Brahma». ‘‘อเหสุํ สาวกา เตสํ, อเนกานิ สตานิปิ; นิรามคนฺธา กรุเณธิมุตฺตา, กามสํโยชนาติคา; กามราคํ วิราเชตฺวา, พฺรหฺมโลกูปคา อหุํ. «Sus discípulos también fueron muchos cientos; libres del aroma de la impureza, dedicados a la compasión, habiendo trascendido los grilletes de los placeres sensuales; habiendo disipado el deseo por los placeres, alcanzaron el mundo de Brahma». ‘‘เยเต อิสี พาหิรเก, วีตราเค สมาหิเต; ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺโป, โย นโร ปริภาสติ; พหุญฺจ โส ปสวติ, อปุญฺญํ ตาทิโส นโร. «Aquel hombre que, con intenciones y mente corrompida, desprecia a estos sabios externos, libres de deseo y concentrados, tal hombre produce mucho desmérito». ‘‘โย เจกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ, ภิกฺขุํ พุทฺธสฺส สาวกํ; ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺโป, โย นโร ปริภาสติ; อยํ ตโต พหุตรํ, อปุญฺญํ ปสเว นโร. «Y aquel hombre que, con intenciones y mente corrompida, desprecia a un solo monje consumado en la visión recta, un discípulo del Buddha; este hombre produce un desmérito aún mayor que el anterior». ‘‘น สาธุรูปํ อาสีเท, ทิฏฺฐิฏฺฐานปฺปหายินํ; สตฺตโม ปุคฺคโล เอโส, อริยสงฺฆสฺส วุจฺจติ. «Uno no debe ofender a quien posee la naturaleza de la virtud, que ha abandonado las bases de las visiones erróneas; este es llamado la séptima persona en la Noble Comunidad». ‘‘อวีตราโค กาเมสุ, ยสฺส ปญฺจินฺทฺริยา มุทู; สทฺธา สติ จ วีริยํ, สมโถ จ วิปสฺสนา. «Aquel que aún no está libre de deseos sensuales, pero cuyas cinco facultades son tiernas: la fe, la atención, la energía, la calma y la visión clara». ‘‘ตาทิสํ ภิกฺขุมาสชฺช, ปุพฺเพว อุปหญฺญติ; อตฺตานํ อุปหนฺตฺวาน, ปจฺฉา อญฺญํ วิหึสติ. «Al agredir a un monje de tal naturaleza, uno se daña a sí mismo primero; habiéndose dañado a sí mismo, después daña a los demás». ‘‘โย [Pg.328] จ รกฺขติ อตฺตานํ, รกฺขิโต ตสฺส พาหิโร; ตสฺมา รกฺเขยฺย อตฺตานํ, อกฺขโต ปณฺฑิโต สทา’’ติ. ทฺวาทสมํ; «Aquel que se protege a sí mismo, protege a los de afuera; por lo tanto, el sabio debe protegerse siempre a sí mismo sin dañarse». Duodécimo. ธมฺมิกวคฺโค ปญฺจโม. Quinto: El grupo de Dhammika. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este grupo es: นาคมิคสาลา อิณํ, จุนฺทํ ทฺเว สนฺทิฏฺฐิกา ทุเว; เขมอินฺทฺริย อานนฺท, ขตฺติยา อปฺปมาเทน ธมฺมิโกติ. Nāga, Migasālā, Deuda (Iṇa), Cunda, dos sobre Lo Visible (Sandiṭṭhika), Khema, Facultades (Indriya), Ānanda, Guerreros (Khattiya), Diligencia (Appamāda) y Dhammika. ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ. Finaliza el Primer Grupo de Cincuenta. ๒. ทุติยปณฺณาสกํ 2. El Segundo Grupo de Cincuenta ๖. มหาวคฺโค 6. El Gran Grupo (Mahāvaggo) ๑. โสณสุตฺตํ 1. El Discurso sobre Soṇa (Soṇasuttaṃ) ๕๕. เอวํ, [Pg.329] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา โสโณ ราชคเห วิหรติ สีตวนสฺมึ. อถ โข อายสฺมโต โสณสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘เย โข เกจิ ภควโต สาวกา อารทฺธวีริยา วิหรนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร. อถ จ ปน เม น อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม กุเล โภคา, สกฺกา โภคา จ ภุญฺชิตุํ ปุญฺญานิ จ กาตุํ. ยํนูนาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา โภเค จ ภุญฺเชยฺยํ ปุญฺญานิ จ กเรยฺย’’นฺติ. 55. Así lo he oído. En una ocasión, el Bendito residía en Rājagaha, en la montaña del Pico del Buitre. En aquel tiempo, el venerable Soṇa residía en Rājagaha, en el Bosque Frío. Entonces, mientras el venerable Soṇa estaba en retiro solitario, surgió esta reflexión en su mente: «Entre los discípulos del Bendito que viven con energía diligente, yo soy uno de ellos. Sin embargo, mi mente no se ha liberado de las impurezas por medio del no-apego. Pero en mi familia existen riquezas; es posible disfrutar de las riquezas y realizar actos meritorios. ¿Qué tal si renuncio a la formación, regreso a la vida inferior, disfruto de las riquezas y realizo méritos?». อถ โข ภควา อายสฺมโต โสณสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมฺมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมฺมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ โข – คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อนฺตรหิโต สีตวเน อายสฺมโต โสณสฺส สมฺมุเข ปาตุรโหสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. อายสฺมาปิ โข โสโณ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ โสณํ ภควา เอตทโวจ – Entonces el Bendito, conociendo con su propia mente la reflexión de la mente del venerable Soṇa —tal como un hombre fuerte extendería su brazo contraído o contraería su brazo extendido—, desapareció del monte del Pico del Buitre y apareció frente al venerable Soṇa en el Bosque Frío. El Bendito se sentó en el asiento preparado. El venerable Soṇa, tras rendir homenaje al Bendito, se sentó a un lado. Una vez que el venerable Soṇa se hubo sentado a un lado, el Bendito le dijo lo siguiente: ‘‘นนุ เต, โสณ, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘เย โข เกจิ ภควโต สาวกา อารทฺธวีริยา วิหรนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร. อถ จ ปน เม น อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม กุเล โภคา, สกฺกา โภคา จ ภุญฺชิตุํ ปุญฺญานิ จ กาตุํ. ยํนูนาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา โภเค จ ภุญฺเชยฺยํ ปุญฺญานิ จ กเรยฺย’’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. «¿No es cierto, Soṇa, que mientras estabas en reclusión y retiro, surgió en tu mente este pensamiento: 'Entre todos los discípulos del Bienaventurado que viven con una energía constante, yo soy uno de ellos. Sin embargo, mi mente no se libera de los efluvios a través del desapego. En mi familia abundan las riquezas; es posible disfrutar de las riquezas y hacer méritos. ¿Qué tal si renuncio al entrenamiento, regreso a la vida inferior, disfruto de las riquezas y realizo obras meritorias?'?». «Así es, Señor». ‘‘ตํ [Pg.330] กึ มญฺญสิ, โสณ, กุสโล ตฺวํ ปุพฺเพ อคาริยภูโต วีณาย ตนฺติสฺสเร’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โสณ, ยทา เต วีณาย ตนฺติโย อจฺจายตา โหนฺติ, อปิ นุ เต วีณา ตสฺมึ สมเย สรวตี วา โหติ กมฺมญฺญา วา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. «¿Qué piensas, Soṇa? ¿No eras tú antes, cuando eras laico, experto en el sonido de las cuerdas del laúd?». «Sí, Señor». «¿Qué piensas, Soṇa? Cuando las cuerdas de tu laúd estaban demasiado tensas, ¿era tu laúd melodioso o apto para ser tocado en ese momento?». «Ciertamente no, Señor». ‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, โสณ, ยทา เต วีณาย ตนฺติโย อติสิถิลา โหนฺติ, อปิ นุ เต วีณา ตสฺมึ สมเย สรวตี วา โหติ กมฺมญฺญา วา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. «¿Qué piensas, Soṇa? Cuando las cuerdas de tu laúd estaban demasiado flojas, ¿era tu laúd melodioso o apto para ser tocado en ese momento?». «No, Señor». ‘‘ยทา ปน เต, โสณ, วีณาย ตนฺติโย น อจฺจายตา โหนฺติ นาติสิถิลา สเม คุเณ ปติฏฺฐิตา, อปิ นุ เต วีณา ตสฺมึ สมเย สรวตี วา โหติ กมฺมญฺญา วา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. «Pero cuando las cuerdas de tu laúd, Soṇa, no estaban ni demasiado tensas ni demasiado flojas, sino afinadas en un tono equilibrado, ¿era tu laúd melodioso o apto para ser tocado en ese momento?». «Sí, Señor». ‘‘เอวเมวํ โข, โสณ, อจฺจารทฺธวีริยํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺตติ, อติสิถิลวีริยํ โกสชฺชาย สํวตฺตติ. ตสฺมาติห ตฺวํ, โสณ, วีริยสมถํ อธิฏฺฐหํ, อินฺทฺริยานญฺจ สมตํ ปฏิวิชฺฌ, ตตฺถ จ นิมิตฺตํ คณฺหาหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา โสโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ โสณํ อิมินา โอวาเทน โอวทิตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ โข – สีตวเน อนฺตรหิโต คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต ปาตุรโหสิ. «Del mismo modo, Soṇa, un esfuerzo demasiado intenso conduce a la agitación, mientras que un esfuerzo demasiado débil conduce a la pereza. Por lo tanto, Soṇa, determina el equilibrio de tu esfuerzo, comprende la armonía de las facultades espirituales y allí toma tu objeto de meditación». «Así sea, Señor», respondió el venerable Soṇa al Bienaventurado. Entonces el Bienaventurado, después de haber instruido al venerable Soṇa con esta enseñanza —tal como un hombre fuerte extendería su brazo encogido o encogería su brazo extendido— desapareció del bosque Sītavana y apareció en la montaña Gijjakūṭa. อถ โข อายสฺมา โสโณ อปเรน สมเยน วีริยสมถํ อธิฏฺฐาสิ, อินฺทฺริยานญฺจ สมตํ ปฏิวิชฺฌิ, ตตฺถ จ นิมิตฺตํ อคฺคเหสิ. อถ โข อายสฺมา โสโณ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนาคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา โสโณ อรหตํ อโหสิ. Luego, el venerable Soṇa, en otra ocasión, determinó el equilibrio de su esfuerzo, comprendió la armonía de las facultades espirituales y allí tomó su objeto de meditación. Entonces el venerable Soṇa, viviendo solo, retirado, diligente, ardiente y resuelto, en poco tiempo alcanzó por sí mismo mediante el conocimiento directo, realizó y permaneció en esa meta insuperable de la vida santa, por la cual los hijos de buena familia abandonan rectamente el hogar por la vida sin hogar. Comprendió: «El nacimiento se ha extinguido, se ha vivido la vida santa, se ha hecho lo que debía hacerse, no hay nada más por delante para este estado». Y el venerable Soṇa se convirtió en uno de los Arahants. อถ โข อายสฺมโต โสณสฺส อรหตฺตปฺปตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺยํ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สนฺติเก อญฺญํ พฺยากเรยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา โสโณ เยน ภควา [Pg.331] เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา โสโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – Entonces, al venerable Soṇa, habiendo alcanzado el estado de Arahant, se le ocurrió este pensamiento: «¿Qué tal si me acerco a donde está el Bienaventurado y, habiéndome acercado, declaro mi realización final en presencia del Bienaventurado?». Entonces el venerable Soṇa se acercó al Bienaventurado; tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Soṇa dijo al Bienaventurado: ‘‘โย โส, ภนฺเต, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, โส ฉ ฐานานิ อธิมุตฺโต โหติ – เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ, ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ, อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ, ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ, อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ, อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ. «Señor, aquel monje que es un Arahant, cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa, que ha cumplido su deber, que ha dejado la carga, que ha alcanzado su propia meta, que ha destruido por completo los grilletes de la existencia y que está liberado mediante el conocimiento correcto, él está inclinado a seis estados: está inclinado al renunciamiento, está inclinado a la reclusión, está inclinado a la no malevolencia, está inclinado a la extinción del deseo, está inclinado a la extinción del apego y está inclinado a la ausencia de confusión». ‘‘สิยา โข ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส อายสฺมโต เอวมสฺส – ‘เกวลํสทฺธามตฺตกํ นูน อยมายสฺมา นิสฺสาย เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต’ติ. น โข ปเนตํ, ภนฺเต, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ขีณาสโว, ภนฺเต, ภิกฺขุ วุสิตวา กตกรณีโย กรณียํ อตฺตโน อสมนุปสฺสนฺโต กตสฺส วา ปฏิจยํ ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา เนกฺขมฺมาธิมุตฺโต โหติ. «Podría ser, Señor, que algún monje piense de otro: 'Ciertamente, este venerable está inclinado al renunciamiento basándose meramente en la fe'. Pero no debe verse así, Señor. Un monje cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa y ha cumplido su deber, al no ver ya nada más por hacer para sí mismo ni nada que añadir a lo hecho, está inclinado al renunciamiento debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño». ‘‘สิยา โข ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส อายสฺมโต เอวมสฺส – ‘ลาภสกฺการสิโลกํ นูน อยมายสฺมา นิกามยมาโน ปวิเวกาธิมุตฺโต’ติ. น โข ปเนตํ, ภนฺเต, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ขีณาสโว, ภนฺเต, ภิกฺขุ วุสิตวา กตกรณีโย กรณียํ อตฺตโน อสมนุปสฺสนฺโต กตสฺส วา ปฏิจยํ ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา ปวิเวกาธิมุตฺโต โหติ. «Podría ser, Señor, que algún monje piense de otro: 'Ciertamente, este venerable está inclinado a la reclusión porque desea ganancias, honores y fama'. Pero no debe verse así, Señor. Un monje cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa y ha cumplido su deber, al no ver ya nada más por hacer para sí mismo ni nada que añadir a lo hecho, está inclinado a la reclusión debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño». ‘‘สิยา โข ปน, ภนฺเต, อิเธกจฺจสฺส อายสฺมโต เอวมสฺส – ‘สีลพฺพตปรามาสํ นูน อยมายสฺมา สารโต ปจฺจาคจฺฉนฺโต อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต’ติ. น โข ปเนตํ, ภนฺเต, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. ขีณาสโว, ภนฺเต, ภิกฺขุ วุสิตวา กตกรณีโย กรณียํ อตฺตโน อสมนุปสฺสนฺโต กตสฺส วา ปฏิจยํ ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา อพฺยาปชฺชาธิมุตฺโต โหติ. «Podría ser, Señor, que algún monje piense de otro: 'Ciertamente, este venerable está inclinado a la no malevolencia porque considera los ritos y rituales como lo esencial'. Pero no debe verse así, Señor. Un monje cuyos efluvios se han extinguido, que ha vivido la vida santa y ha cumplido su deber, al no ver ya nada más por hacer para sí mismo ni nada que añadir a lo hecho, está inclinado a la no malevolencia debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño». ‘‘ขยา [Pg.332] ราคสฺส วีตราคตฺตา ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา ตณฺหากฺขยาธิมุตฺโต โหติ. «Debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia, está inclinado a la extinción del deseo; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio, está inclinado a la extinción del deseo; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño, está inclinado a la extinción del deseo». ‘‘ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา อุปาทานกฺขยาธิมุตฺโต โหติ. «Debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia, está inclinado a la extinción del apego; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio, está inclinado a la extinción del apego; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño, está inclinado a la extinción del apego». ‘‘ขยา ราคสฺส วีตราคตฺตา อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โทสสฺส วีตโทสตฺตา อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ, ขยา โมหสฺส วีตโมหตฺตา อสมฺโมหาธิมุตฺโต โหติ. «Debido a la destrucción de la codicia, por estar libre de codicia, está inclinado a la ausencia de confusión; debido a la destrucción del odio, por estar libre de odio, está inclinado a la ausencia de confusión; debido a la destrucción del engaño, por estar libre de engaño, está inclinado a la ausencia de confusión». ‘‘เอวํ สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส, ภนฺเต, ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสติ. ภุสา เจปิ โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา… มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา มนสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสติ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, เสโล ปพฺพโต อจฺฉิทฺโท อสุสิโร เอกคฺฆโน. อถ ปุรตฺถิมาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย, อถ ปจฺฉิมาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ…เป… อถ อุตฺตราย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ… อถ ทกฺขิณาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เอวํ สมฺมาวิมุตฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสติ. ภุสา เจปิ โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา… มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา มนสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ. อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ วยญฺจสฺสานุปสฺสตี’’ติ. “Venerable señor, para un monje cuya mente está así correctamente liberada, aunque formas extremadamente intensas percibidas por el ojo entren en el campo visual, estas no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición. Aunque sonidos extremadamente intensos percibidos por el oído... olores percibidos por la nariz... sabores percibidos por la lengua... contactos percibidos por el cuerpo... fenómenos percibidos por la mente entren en el alcance de la mente, estos no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición. Venerable señor, así como una montaña de piedra sólida, sin grietas, sin huecos, maciza, no se sacudiría, ni se conmovería, ni temblaría aunque viniera una fuerte tormenta desde el este; ni si viniera una fuerte tormenta desde el oeste... desde el norte... o desde el sur; del mismo modo, venerable señor, para un monje cuya mente está así correctamente liberada, aunque formas extremadamente intensas percibidas por el ojo entren en el campo visual, estas no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición. Aunque sonidos... olores... sabores... contactos... fenómenos percibidos por la mente entren en el alcance de la mente, estos no subyugan su mente. Su mente permanece incontaminada, firme, habiendo alcanzado la imperturbabilidad, y observa su desaparición”. ‘‘เนกฺขมฺมํ [Pg.333] อธิมุตฺตสฺส, ปวิเวกญฺจ เจตโส; อพฺยาปชฺชาธิมุตฺตสฺส, อุปาทานกฺขยสฺส จ. “Para aquel que está dedicado a la renuncia y a la reclusión de la mente; para aquel dedicado a la ausencia de malevolencia y al cese del apego; ‘‘ตณฺหากฺขยาธิมุตฺตสฺส, อสมฺโมหญฺจ เจตโส; ทิสฺวา อายตนุปฺปาทํ, สมฺมา จิตฺตํ วิมุจฺจติ. para aquel dedicado al cese de la avidez y a la ausencia de confusión de la mente; habiendo visto el surgimiento de las bases sensoriales, la mente se libera correctamente. ‘‘ตสฺส สมฺมา วิมุตฺตสฺส, สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน; กตสฺส ปฏิจโย นตฺถิ, กรณียํ น วิชฺชติ. Para ese monje de mente pacífica y correctamente liberada, no hay acumulación de lo que ha sido hecho, ni queda nada por hacer. ‘‘เสโล ยถา เอกคฺฆโน, วาเตน น สมีรติ; เอวํ รูปา รสา สทฺทา, คนฺธา ผสฺสา จ เกวลา. Así como una roca sólida no es movida por el viento, del mismo modo, las formas, los sabores, los sonidos, los olores y todos los contactos, ‘‘อิฏฺฐา ธมฺมา อนิฏฺฐา จ, นปฺปเวเธนฺติ ตาทิโน; ฐิตํ จิตฺตํ วิปฺปมุตฺตํ, วยญฺจสฺสานุปสฺสตี’’ติ. ปฐมํ; ya sean fenómenos deseables o indeseables, no conmueven a quien es tal. Su mente es firme y está liberada, y observa su desaparición”. Primero. ๒. ผคฺคุนสุตฺตํ 2. Discurso a Phagguna ๕๖. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ผคฺคุโน อาพาธิโก โหติ ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ผคฺคุโน อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. สาธุ, ภนฺเต, ภควา เยนายสฺมา ผคฺคุโน เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา ผคฺคุโน เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข อายสฺมา ผคฺคุโน ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน มญฺจเก สมโธสิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ ผคฺคุนํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, ผคฺคุน, มา ตฺวํ มญฺจเก สมโธสิ. สนฺติมานิ อาสนานิ ปเรหิ ปญฺญตฺตานิ, ตตฺถาหํ นิสีทิสฺสามี’’ติ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ ผคฺคุนํ เอตทโวจ – 56. En aquella ocasión, el venerable Phagguna estaba enfermo, sufriendo, gravemente afligido. Entonces, el venerable Ānanda se acercó al Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: “Venerable señor, el venerable Phagguna está enfermo, sufriendo, gravemente afligido. Sería bueno, venerable señor, que el Bienaventurado se acercara a donde está el venerable Phagguna por compasión”. El Bienaventurado aceptó en silencio. Entonces, al atardecer, el Bienaventurado salió de su retiro solitario y se dirigió a donde estaba el venerable Phagguna. El venerable Phagguna vio al Bienaventurado acercarse desde lejos y, al verlo, intentó incorporarse en su lecho. Entonces el Bienaventurado le dijo al venerable Phagguna: “Basta, Phagguna, no te incorpores en el lecho. Hay asientos preparados por otros, allí me sentaré”. El Bienaventurado se sentó en el asiento preparado. Una vez sentado, el Bienaventurado le dijo al venerable Phagguna: ‘‘กจฺจิ เต, ผคฺคุน, ขมนียํ กจฺจิ ยาปนียํ? กจฺจิ เต ทุกฺขา เวทนา ปฏิกฺกมนฺติ, โน อภิกฺกมนฺติ; ปฏิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน อภิกฺกโม’’ติ? ‘‘น เม, ภนฺเต[Pg.334], ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม. “¿Es acaso soportable para ti, Phagguna? ¿Es tolerable? ¿Disminuyen tus dolores físicos y no aumentan? ¿Se percibe su disminución y no su aumento?”. “Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, พลวา ปุริโส ติณฺเหน สิขเรน มุทฺธนิ อภิมตฺเถยฺย ; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺตา วาตา มุทฺธนิ อูหนนฺติ. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม. Venerable señor, así como un hombre fuerte podría taladrar la cabeza con un punzón afilado, del mismo modo, venerable señor, vientos intensos azotan mi cabeza. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, พลวา ปุริโส ทฬฺเหน วรตฺตกฺขณฺเฑน สีสเวฐนํ ทเทยฺย; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺตา สีเส สีสเวทนา. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม. Venerable señor, así como un hombre fuerte podría ceñir la cabeza con una correa de cuero firme, del mismo modo, venerable señor, siento dolores intensos en la cabeza. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ทกฺโข โคฆาตโก วา โคฆาตกนฺเตวาสี วา ติณฺเหน โควิกนฺตเนน กุจฺฉึ ปริกนฺเตยฺย; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺตา วาตา กุจฺฉึ ปริกนฺตนฺติ. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม. Venerable señor, así como un hábil carnicero o su aprendiz podría tajar el vientre con un afilado cuchillo de carnicero, del mismo modo, venerable señor, vientos intensos tajan mi vientre. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ทฺเว พลวนฺโต ปุริสา ทุพฺพลตรํ ปุริสํ นานาพาหาสุ คเหตฺวา องฺคารกาสุยา สนฺตาเปยฺยุํ สมฺปริตาเปยฺยุํ; เอวเมวํ โข เม, ภนฺเต, อธิมตฺโต กายสฺมึ ฑาโห. น เม, ภนฺเต, ขมนียํ น ยาปนียํ. พาฬฺหา เม ทุกฺขา เวทนา อภิกฺกมนฺติ, โน ปฏิกฺกมนฺติ; อภิกฺกโมสานํ ปญฺญายติ, โน ปฏิกฺกโม’’ติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ ผคฺคุนํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. Venerable señor, así como dos hombres fuertes, habiendo agarrado a un hombre más débil por los brazos, lo asaran y lo atormentaran sobre una fosa de brasas, del mismo modo, venerable señor, siento un calor intenso en mi cuerpo. Venerable señor, no es soportable para mí, no es tolerable. Mis graves dolores físicos aumentan y no disminuyen; se percibe su aumento y no su disminución”. Entonces el Bienaventurado, habiendo instruido, exhortado, animado y regocijado al venerable Phagguna con un discurso sobre el Dhamma, se levantó de su asiento y se marchó. อถ โข อายสฺมา ผคฺคุโน อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต กาลมกาสิ. ตมฺหิ จสฺส สมเย มรณกาเล อินฺทฺริยานิ วิปฺปสีทึสุ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ผคฺคุโน อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต [Pg.335] กาลมกาสิ. ตมฺหิ จสฺส สมเย มรณกาเล อินฺทฺริยานิ วิปฺปสีทึสู’’ติ. Entonces el venerable Phagguna murió poco después de que el Bienaventurado se marchara. En ese momento, en el momento de su muerte, sus facultades estaban extraordinariamente serenas. Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: 'Señor, el venerable Phagguna ha muerto poco después de que el Bienaventurado se marchara. En ese momento, en el momento de su muerte, sus facultades estaban extraordinariamente serenas'. ‘‘กึ หานนฺท, ผคฺคุนสฺส ภิกฺขุโน อินฺทฺริยานิ น วิปฺปสีทิสฺสนฺติ! ผคฺคุนสฺส, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ อโหสิ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ. '¿Por qué, Ānanda, no habrían de estar extraordinariamente serenas las facultades del monje Phagguna? Ānanda, la mente del monje Phagguna no estaba liberada de los cinco grilletes inferiores. Sin embargo, al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se liberó de los cinco grilletes inferiores'. ‘‘ฉยิเม, อานนฺท, อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน อตฺถุปปริกฺขาย. กตเม ฉ? อิธานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ปฐโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน. 'Hay estos seis beneficios, Ānanda, de escuchar el Dhamma en el momento oportuno y de examinar el significado en el momento oportuno. ¿Cuáles son los seis? Aquí, Ānanda, la mente de un monje no está liberada de los cinco grilletes inferiores. En el momento de su muerte, él tiene la oportunidad de ver al Tathāgata. El Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio, bueno en el medio y bueno en el final, con el significado y el fraseo correctos; le proclama la vida santa, completamente perfecta y pura. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera de los cinco grilletes inferiores. Este, Ānanda, es el primer beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, อปิ จ โข ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคตสาวโก ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ทุติโย อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน. 'Además, Ānanda, la mente de un monje no está liberada de los cinco grilletes inferiores. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata, pero tiene la oportunidad de ver a un discípulo del Tathāgata. El discípulo del Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio, bueno en el medio y bueno en el final, con el significado y el fraseo correctos; le proclama la vida santa, completamente perfecta y pura. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera de los cinco grilletes inferiores. Este, Ānanda, es el segundo beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, นปิ ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย; อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ตสฺส ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ [Pg.336] ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต มนสานุเปกฺขโต ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ตติโย อานิสํโส กาเลน อตฺถุปปริกฺขาย. 'Además, Ānanda, la mente de un monje no está liberada de los cinco grilletes inferiores. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata ni a un discípulo del Tathāgata; pero reflexiona en su mente, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó. Mientras reflexiona, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó, su mente se libera de los cinco grilletes inferiores. Este, Ānanda, es el tercer beneficio de examinar el significado en el momento oportuno'. ‘‘อิธานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, อนุตฺตเร จ โข อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อนุตฺตเร อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, จตุตฺโถ อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน. 'Aquí, Ānanda, la mente de un monje está liberada de los cinco grilletes inferiores, pero su mente aún no está liberada en la destrucción suprema de las adquisiciones. En el momento de su muerte, él tiene la oportunidad de ver al Tathāgata. El Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio, bueno en el medio y bueno en el final... y le proclama la vida santa. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera en la destrucción suprema de las adquisiciones. Este, Ānanda, es el cuarto beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, อนุตฺตเร จ โข อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, อปิ จ โข ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย. ตสฺส ตถาคตสาวโก ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตสฺส ตํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อนุตฺตเร อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ปญฺจโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน. 'Además, Ānanda, la mente de un monje está liberada de los cinco grilletes inferiores, pero su mente aún no está liberada en la destrucción suprema de las adquisiciones. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata, pero tiene la oportunidad de ver a un discípulo del Tathāgata. El discípulo del Tathāgata le enseña el Dhamma, que es bueno en el principio... y le proclama la vida santa, purísima. Al escuchar esa enseñanza del Dhamma, su mente se libera en la destrucción suprema de las adquisiciones. Este, Ānanda, es el quinto beneficio de escuchar el Dhamma en el momento oportuno'. ‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ภิกฺขุโน ปญฺจหิ โอรมฺภาคิเยหิ สํโยชเนหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ โหติ, อนุตฺตเร จ โข อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ อวิมุตฺตํ โหติ. โส ตมฺหิ สมเย มรณกาเล น เหว โข ลภติ ตถาคตํ ทสฺสนาย, นปิ ตถาคตสาวกํ ลภติ ทสฺสนาย; อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ตสฺส ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต มนสานุเปกฺขโต อนุตฺตเร อุปธิสงฺขเย จิตฺตํ วิมุจฺจติ. อยํ, อานนฺท, ฉฏฺโฐ อานิสํโส กาเลน อตฺถุปปริกฺขาย. อิเม โข, อานนฺท, ฉ อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน อตฺถุปปริกฺขายา’’ติ. ทุติยํ. 'Además, Ānanda, la mente de un monje está liberada de los cinco grilletes inferiores, pero su mente aún no está liberada en la destrucción suprema de las adquisiciones. En el momento de su muerte, no tiene la oportunidad de ver al Tathāgata ni a un discípulo del Tathāgata; pero reflexiona en su mente, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó. Mientras reflexiona, considera y examina con su intelecto el Dhamma tal como lo escuchó y memorizó, su mente se libera en la destrucción suprema de las adquisiciones. Este, Ānanda, es el sexto beneficio de examinar el significado en el momento oportuno. Estos son, Ānanda, los seis beneficios de escuchar el Dhamma en el momento oportuno y de examinar el significado en el momento oportuno'. Segundo. ๓. ฉฬภิชาติสุตฺตํ 3. Discurso sobre las Seis Clases de Nacimiento ๕๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ [Pg.337] อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปูรเณน, ภนฺเต, กสฺสเปน ฉฬภิชาติโย ปญฺญตฺตา – กณฺหาภิชาติ ปญฺญตฺตา, นีลาภิชาติ ปญฺญตฺตา, โลหิตาภิชาติ ปญฺญตฺตา, หลิทฺทาภิชาติ ปญฺญตฺตา, สุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา, ปรมสุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา. 57. En una ocasión, el Bienaventurado residía en Rajagaha, en el Monte de los Buitres. Entonces el venerable Ānanda se acercó a donde estaba el Bienaventurado; habiéndose acercado, rindió homenaje al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado a un lado, el venerable Ānanda dijo al Bienaventurado: 'Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado seis clases de nacimiento: la clase negra, la clase azul, la clase roja, la clase amarilla, la clase blanca y la clase blanca suprema'. ‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน กณฺหาภิชาติ ปญฺญตฺตา, โอรพฺภิกา สูกริกา สากุณิกา มาควิกา ลุทฺทา มจฺฉฆาตกา โจรา โจรฆาตกา พนฺธนาคาริกา เย วา ปนญฺเญปิ เกจิ กุรูรกมฺมนฺตา. 'Sobre esto, Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado como clase negra a los matarifes de ovejas, de cerdos, de aves, a los cazadores de animales salvajes, a los cazadores crueles, a los pescadores, a los ladrones, a los verdugos de ladrones, a los carceleros y a cualquier otro que realice oficios crueles'. ‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน นีลาภิชาติ ปญฺญตฺตา, ภิกฺขู กณฺฏกวุตฺติกา เย วา ปนญฺเญปิ เกจิ กมฺมวาทา กฺริยวาทา. 'Sobre esto, Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado como clase azul a los monjes que viven una vida de espinas (lujuriosos), y a cualquier otro que enseñe la doctrina de la acción y la eficacia de la acción'. ‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน โลหิตาภิชาติ ปญฺญตฺตา, นิคณฺฐา เอกสาฏกา. 'Sobre esto, Señor, Pūraṇa Kassapa ha designado como clase roja a los Nigaṇṭhas que visten una sola prenda'. ‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน หลิทฺทาภิชาติ ปญฺญตฺตา, คิหี โอทาตวสนา อเจลกสาวกา. “En esto, venerable señor, Pūrana Kassapa ha designado la clase amarilla: los laicos vestidos de blanco que son discípulos de los ascetas desnudos.” ‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน สุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา, อาชีวกา อาชีวกินิโย. “En esto, venerable señor, Pūrana Kassapa ha designado la clase blanca: los Ājīvakas y las Ājīvakinīs.” ‘‘ตตฺริทํ, ภนฺเต, ปูรเณน กสฺสเปน ปรมสุกฺกาภิชาติ ปญฺญตฺตา, นนฺโท วจฺโฉ กิโส สํกิจฺโจ มกฺขลิ โคสาโล. ปูรเณน, ภนฺเต, กสฺสเปน อิมา ฉฬภิชาติโย ปญฺญตฺตา’’ติ. “En esto, venerable señor, Pūrana Kassapa ha designado la clase supremamente blanca: Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca y Makkhali Gosāla. Venerable señor, estas son las seis clases de nacimiento designadas por Pūrana Kassapa”. ‘‘กึ ปนานนฺท, ปูรณสฺส กสฺสปสฺส สพฺโพ โลโก เอตทพฺภนุชานาติ อิมา ฉฬภิชาติโย ปญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, ปุริโส ทลิทฺโท อสฺสโก อนาฬฺหิโก, ตสฺส อกามกสฺส พิลํ โอลคฺเคยฺยุํ – ‘อิทํ เต, อมฺโภ ปุริส, มํสญฺจ ขาทิตพฺพํ, มูลญฺจ อนุปฺปทาตพฺพ’นฺติ. เอวเมวํ โข, อานนฺท, ปูรเณน กสฺสเปน อปฺปฏิญฺญาย เอเตสํ สมณพฺราหฺมณานํ อิมา ฉฬภิชาติโย ปญฺญตฺตา, ยถา ตํ พาเลน อพฺยตฺเตน อเขตฺตญฺญุนา อกุสเลน. “¿Pero qué piensas, Ānanda? ¿Acaso todo el mundo consiente que Pūrana Kassapa designe estas seis clases de nacimiento? —No, señor. —Es, Ānanda, como si a un hombre pobre, sin posesiones ni riquezas, le impusieran una porción de carne contra su voluntad, diciéndole: '¡Eh, hombre! Debes comer esta carne y pagar su precio'. De la misma manera, Ānanda, Pūrana Kassapa ha designado estas seis clases de nacimiento para estos ascetas y brahmanes sin su consentimiento, tal como lo haría un hombre necio, incompetente, ignorante de la realidad y carente de habilidad.” ‘‘อหํ โข ปนานนฺท, ฉฬภิชาติโย ปญฺญาเปมิ. ตํ สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘กตมา จานนฺท, ฉฬภิชาติโย[Pg.338]? อิธานนฺท, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ กณฺหาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. อิธ ปนานนฺท, เอกจฺโจ สุกฺกาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. “Sin embargo, Ānanda, yo mismo designo seis clases de nacimiento. Escucha y presta mucha atención; hablaré. —Así sea, señor —respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ¿Y cuáles, Ānanda, son las seis clases de nacimiento? Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado oscuro. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado brillante. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado oscuro. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado brillante. Aquí, Ānanda, alguien de nacimiento brillante alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante.” ‘‘กถญฺจานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล วา เนสาทกุเล วา เวนกุเล วา รถการกุเล วา ปุกฺกุสกุเล วา, ทลิทฺเท อปฺปนฺนปานโภชเน กสิรวุตฺติเก, ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภติ. โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก พวฺหาพาโธ กาโณ วา กุณี วา ขญฺโช วา ปกฺขหโต วา, น ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. “¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado oscuro? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia baja: ya sea en una familia de recolectores de basura, de cazadores, de tejedores de juncos, de fabricantes de carruajes o de barrenderos; nace en una familia pobre, con poca comida y bebida, donde se vive con dificultad y apenas se consigue alimento y vestido. Además, es deforme, desagradable a la vista, bajo de estatura, muy enfermizo, o bien es ciego, manco, cojo o paralítico; no obtiene comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, perfumes, ungüentos, ni cama, vivienda o iluminación. Esta persona comete malas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber cometido malas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento oscuro produce un estado oscuro.” ‘‘กถญฺจานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล วา…เป… เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน สุจริตํ จรติ, วาจาย สุจริตํ จรติ, มนสา สุจริตํ จรติ. โส กาเยน สุจริตํ จริตฺวา, วาจาย สุจริตํ จริตฺวา, มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. “¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro produce un estado brillante? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia baja... [como antes]... ni cama, vivienda o iluminación. Pero esta persona realiza buenas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber realizado buenas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un buen destino, en un mundo celestial. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento oscuro produce un estado brillante.” ‘‘กถญฺจานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล [Pg.339] วา…เป… โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก. โส เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ, จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต, สตฺต โพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. เอวํ โข, อานนฺท, กณฺหาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. “¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento oscuro alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia baja... [como antes]... y es deforme, desagradable a la vista y de baja estatura. Sin embargo, se afeita el cabello y la barba, se viste con túnicas color azafrán y parte del hogar hacia la vida sin hogar. Habiéndose ordenado de este modo, abandona los cinco obstáculos, esas impurezas de la mente que debilitan la sabiduría, establece firmemente su mente en los cuatro fundamentos de la atención plena y, habiendo desarrollado los siete factores de la iluminación tal como son, alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento oscuro alcanza el Nibbāna, que no es ni oscuro ni brillante.” ‘‘กถญฺจานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา, อฑฺเฒ มหทฺธเน มหาโภเค ปหูตชาตรูปรชเต ปหูตวิตฺตูปกรเณ ปหูตธนธญฺเญ. โส จ โหติ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน กณฺหํ ธมฺมํ อภิชายติ. “¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado oscuro? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia de clase alta: ya sea en una familia de nobles guerreros, de brahmanes o de jefes de hogar, ricos, con grandes riquezas y posesiones, con abundante oro y plata, con copiosos bienes y recursos, con mucho grano y tesoros. Además, es bien parecido, hermoso, agradable y posee una belleza excepcional; obtiene fácilmente comida, bebida, ropa, vehículos, guirnaldas, perfumes, ungüentos, cama, vivienda e iluminación. Sin embargo, esta persona comete malas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber cometido malas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento brillante produce un estado oscuro.” ‘‘กถญฺจานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล วา…เป… เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน สุจริตํ จรติ, วาจาย สุจริตํ จรติ, มนสา สุจริตํ จรติ. โส กาเยน สุจริตํ จริตฺวา, วาจาย สุจริตํ จริตฺวา, มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, อานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน สุกฺกํ ธมฺมํ อภิชายติ. “¿Y cómo, Ānanda, alguien de nacimiento brillante produce un estado brillante? Aquí, Ānanda, una persona nace en una familia de clase alta... [como antes]... cama, vivienda e iluminación. Esta persona realiza buenas acciones con el cuerpo, con el habla y con la mente. Al haber realizado buenas acciones con el cuerpo, el habla y la mente, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renace en un buen destino, en un mundo celestial. Así es, Ānanda, como alguien de nacimiento brillante produce un estado brillante.” ‘‘กถญฺจานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ? อิธานนฺท, เอกจฺโจ อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล [Pg.340] วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา, อฑฺเฒ มหทฺธเน มหาโภเค ปหูตชาตรูปรชเต ปหูตวิตฺตูปกรเณ ปหูตธนธญฺเญ. โส จ โหติ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ, จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต, สตฺต โพชฺฌงฺเค ยถาภูตํ ภาเวตฺวา อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. เอวํ โข, อานนฺท, สุกฺกาภิชาติโย สมาโน อกณฺหํ อสุกฺกํ นิพฺพานํ อภิชายติ. อิมา โข, อานนฺท, ฉฬภิชาติโย’’ติ. ตติยํ. ¿Y cómo, Ānanda, un ser de linaje puro, siendo tal, alcanza el Nibbāna que no es ni oscuro ni puro? Aquí, Ānanda, cierta persona nace en una familia noble —ya sea en una familia de guerreros, de brahmanes o de jefes de hogar—, en una familia rica, de gran fortuna, de grandes posesiones, con abundante oro y plata, abundantes bienes y medios, y abundante riqueza y granos. Además, es hermoso, atractivo, agradable a la vista, poseedor de una belleza de cutis suprema; y obtiene con facilidad alimentos, bebidas, vestiduras, vehículos, guirnaldas, perfumes, ungüentos, lechos, morada e iluminación. Él, afeitándose el cabello y la barba y vistiéndose con mantos de color ocre, sale del hogar hacia la vida sin hogar. Habiendo renunciado así, abandona los cinco obstáculos que corrompen la mente y debilitan la sabiduría y, con la mente bien establecida en los cuatro fundamentos de la atención plena, tras haber desarrollado los siete factores de iluminación tal como son, alcanza el Nibbāna que no es oscuro ni puro. Así es, Ānanda, como un ser de linaje puro alcanza el Nibbāna que no es oscuro ni puro. Estas son, Ānanda, las seis clases de linaje. Esto fue lo que dijo el Bienaventurado. ๔. อาสวสุตฺตํ 4. Sutta de los Influjos ๕๘. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. 58. Monjes, el monje que posee seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de dones, digno de ser saludado con las manos juntas, un campo de méritos insuperable para el mundo. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เย อาสวา สํวรา ปหาตพฺพา เต สํวเรน ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา ปฏิเสวนา ปหาตพฺพา เต ปฏิเสวนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา อธิวาสนา ปหาตพฺพา เต อธิวาสนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา ปริวชฺชนา ปหาตพฺพา เต ปริวชฺชนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา วิโนทนา ปหาตพฺพา เต วิโนทนาย ปหีนา โหนฺติ, เย อาสวา ภาวนา ปหาตพฺพา เต ภาวนาย ปหีนา โหนฺติ. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, los influjos que un monje debe abandonar mediante la restricción, son abandonados mediante la restricción; los influjos que deben abandonarse mediante el uso, son abandonados mediante el uso; los influjos que deben abandonarse mediante la resistencia, son abandonados mediante la resistencia; los influjos que deben abandonarse mediante la evitación, son abandonados mediante la evitación; los influjos que deben abandonarse mediante la eliminación, son abandonados mediante la eliminación; y los influjos que deben abandonarse mediante el desarrollo, son abandonados mediante el desarrollo. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา สํวรา ปหาตพฺพา เย สํวเรน ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส จกฺขุนฺทฺริยสํวรสํวุโต วิหรติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, จกฺขุนฺทฺริยสํวรํ อสํวุตสฺส วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, จกฺขุนฺทฺริยสํวรํ สํวุตสฺส วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. ปฏิสงฺขา โยนิโส โสตินฺทฺริย…เป… ฆานินฺทฺริย… ชิวฺหินฺทฺริย… กายินฺทฺริย… มนินฺทฺริยสํวรสํวุโต [Pg.341] วิหรติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, มนินฺทฺริยสํวรํ อสํวุตสฺส วิหรโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มนินฺทฺริยสํวรํ สํวุตสฺส วิหรโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา สํวรา ปหาตพฺพา เย สํวเรน ปหีนา โหนฺติ. ¿Y cuáles son, monjes, los influjos que deben abandonarse mediante la restricción y que son abandonados mediante la restricción? Aquí, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, mora restringido con la restricción de la facultad del ojo. Pues si morara sin restringir la facultad del ojo, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al morar restringido con la facultad del ojo, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Reflexionando sabiamente, mora restringido con la facultad del oído... de la nariz... de la lengua... del cuerpo... de la mente. Pues si morara sin restringir la facultad de la mente, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al morar restringido con la facultad de la mente, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Estos, monjes, se llaman influjos que deben abandonarse mediante la restricción y que son abandonados mediante la restricción. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา ปฏิเสวนา ปหาตพฺพา เย ปฏิเสวนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส จีวรํ ปฏิเสวติ – ‘ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว หิริโกปีนปฏิจฺฉาทนตฺถํ’. ปฏิสงฺขา โยนิโส ปิณฺฑปาตํ ปฏิเสวติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย, วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จ’. ปฏิสงฺขา โยนิโส เสนาสนํ ปฏิเสวติ – ‘ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว อุตุปริสฺสยวิโนทนปฏิสลฺลานารามตฺถํ’. ปฏิสงฺขา โยนิโส คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปฏิเสวติ – ‘ยาวเทว อุปฺปนฺนานํ เวยฺยาพาธิกานํ เวทนานํ ปฏิฆาตาย, อพฺยาพชฺฌปรมตายา’ติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อปฺปฏิเสวโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, ปฏิเสวโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา ปฏิเสวนา ปหาตพฺพา เย ปฏิเสวนาย ปหีนา โหนฺติ. ¿Y cuáles son, monjes, los influjos que deben abandonarse mediante el uso y que son abandonados mediante el uso? Aquí, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, usa el manto solo para protegerse del frío, para protegerse del calor, para protegerse del contacto de tábanos, mosquitos, viento, sol y reptiles, y solo con el propósito de cubrir las partes pudendas. Reflexionando sabiamente, usa el alimento de limosna no para el juego, ni por orgullo, ni por embellecimiento, ni por adorno, sino solo para el mantenimiento y sustento de este cuerpo, para evitar el daño y para apoyar la vida santa, pensando: 'Así eliminaré la antigua sensación de hambre y no permitiré que surja una nueva sensación; así tendré sustento, estaré libre de reproches y viviré en bienestar'. Reflexionando sabiamente, usa la morada solo para protegerse del frío, para protegerse del calor, para protegerse del contacto de tábanos, mosquitos, viento, sol y reptiles, y solo con el propósito de disipar los peligros de las estaciones y para disfrutar del retiro. Reflexionando sabiamente, usa los requisitos medicinales para los enfermos solo para eliminar las sensaciones de dolor surgidas por la enfermedad y para el bienestar supremo. Pues si no usara estas cosas, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al usarlas, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Estos, monjes, se llaman influjos que deben abandonarse mediante el uso y que son abandonados mediante el uso. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา อธิวาสนา ปหาตพฺพา เย อธิวาสนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส ขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส, ชิฆจฺฉาย, ปิปาสาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ, ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสกชาติโก โหติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว[Pg.342], อนธิวาสโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อธิวาสโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา อธิวาสนา ปหาตพฺพา เย อธิวาสนาย ปหีนา โหนฺติ. ¿Y cuáles son, monjes, los influjos que deben abandonarse mediante la resistencia y que son abandonados mediante la resistencia? Aquí, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, es capaz de resistir el frío, el calor, el hambre, la sed, el contacto de tábanos, mosquitos, viento, sol y reptiles; es capaz de resistir las palabras mal dichas y mal recibidas, y tiene la naturaleza de soportar las sensaciones corporales surgidas que son dolorosas, agudas, ásperas, punzantes, desagradables, penosas y que amenazan la vida. Pues si no las resistiera, surgirían en él influjos, angustias y fiebres; pero al resistirlas, esos influjos, angustias y fiebres no surgen. Estos, monjes, se llaman influjos que deben abandonarse mediante la resistencia y que son abandonados mediante la resistencia. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา ปริวชฺชนา ปหาตพฺพา เย ปริวชฺชนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส จณฺฑํ หตฺถึ ปริวชฺเชติ, จณฺฑํ อสฺสํ ปริวชฺเชติ, จณฺฑํ โคณํ ปริวชฺเชติ, จณฺฑํ กุกฺกุรํ ปริวชฺเชติ, อหึ ขาณุํ กณฺฏกฏฺฐานํ โสพฺภํ ปปาตํ จนฺทนิกํ โอฬิคลฺลํ, ยถารูเป อนาสเน นิสินฺนํ, ยถารูเป อโคจเร จรนฺตํ, ยถารูเป ปาปเก มิตฺเต ภชนฺตํ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี ปาปเกสุ ฐาเนสุ โอกปฺเปยฺยุํ, โส ตญฺจ อนาสนํ ตญฺจ อโคจรํ เต จ ปาปเก มิตฺเต ปฏิสงฺขา โยนิโส ปริวชฺเชติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อปริวชฺชยโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, ปริวชฺชยโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา ปริวชฺชนา ปหาตพฺพา เย ปริวชฺชนาย ปหีนา โหนฺติ. ¿Y cuáles, monjes, son los asavas que deben ser abandonados mediante la evitación, los cuales son abandonados por aquel que los evita? En esto, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, evita un elefante feroz, evita un caballo feroz, evita un toro feroz, evita un perro feroz, una serpiente, un tocón, un terreno espinoso, un foso, un precipicio, una fosa séptica y una alcantarilla. Reflexionando sabiamente, evita aquellos tipos de asientos inapropiados, aquellos tipos de lugares de estancia no aptos y aquellos tipos de malos amigos por los cuales sus sabios compañeros en la vida santa sospecharían que ha caído en estados pecaminosos. Porque, monjes, si él no evitara estas cosas, surgirían en él asavas de aflicción y tormento; pero al evitarlas, tales asavas de aflicción y tormento no surgen. Estos, monjes, se llaman los asavas que deben ser abandonados mediante la evitación, los cuales son abandonados por aquel que los evita. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา วิโนทนา ปหาตพฺพา เย วิโนทนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, ปฏิสงฺขา โยนิโส อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อวิโนทยโต อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, วิโนทยโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา วิโนทนา ปหาตพฺพา เย วิโนทนาย ปหีนา โหนฺติ. ¿Y cuáles, monjes, son los asavas que deben ser abandonados mediante la eliminación, los cuales son abandonados por aquel que los elimina? En esto, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, no tolera un pensamiento sensual que ha surgido; lo abandona, lo elimina, lo destruye y lo hace desaparecer. Reflexionando sabiamente, no tolera un pensamiento de mala voluntad que ha surgido... un pensamiento de crueldad que ha surgido... no tolera cualesquiera estados pecaminosos y perjudiciales que hayan surgido; los abandona, los elimina, los destruye y los hace desaparecer. Porque, monjes, si él no eliminara estas cosas, surgirían en él asavas de aflicción y tormento; pero al eliminarlas, tales asavas de aflicción y tormento no surgen. Estos, monjes, se llaman los asavas que deben ser abandonados mediante la eliminación, los cuales son abandonados por aquel que los elimina. ‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, อาสวา ภาวนา ปหาตพฺพา เย ภาวนาย ปหีนา โหนฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ, ปฏิสงฺขา โยนิโส ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ…เป… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ. ยํ หิสฺส, ภิกฺขเว, อภาวยโต [Pg.343] อุปฺปชฺเชยฺยุํ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, ภาวยโต เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, อาสวา ภาวนา ปหาตพฺพา เย ภาวนาย ปหีนา โหนฺติ. ¿Y cuáles, monjes, son los asavas que deben ser abandonados mediante el cultivo, los cuales son abandonados por aquel que los cultiva? En esto, monjes, un monje, reflexionando sabiamente, cultiva el factor de iluminación de la atención plena, que se apoya en el retiro, en el desapasionamiento y en el cese, y que madura en el renunciamiento. Reflexionando sabiamente, cultiva el factor de iluminación de la investigación de la realidad... el factor de iluminación de la energía... el factor de iluminación del gozo... el factor de iluminación de la tranquilidad... el factor de iluminación de la concentración... el factor de iluminación de la ecuanimidad, que se apoya en el retiro, en el desapasionamiento y en el cese, y que madura en el renunciamiento. Porque, monjes, si él no cultivara estas cosas, surgirían en él asavas de aflicción y tormento; pero al cultivarlas, tales asavas de aflicción y tormento no surgen. Estos, monjes, se llaman los asavas que deben ser abandonados mediante el cultivo, los cuales son abandonados por aquel que los cultiva. ‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es digno de ofrendas, digno de hospitalidad, digno de donaciones, digno de ser saludado con las manos unidas, y es un campo de mérito insuperable para el mundo. Este es el cuarto discurso. ๕. ทารุกมฺมิกสุตฺตํ 5. Discurso a Darukammika ๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา นาติเก วิหรติ คิญฺชกาวสเถ. อถ โข ทารุกมฺมิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ทารุกมฺมิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อปิ นุ เต, คหปติ, กุเล ทานํ ทียตี’’ติ? ‘‘ทียติ เม, ภนฺเต, กุเล ทานํ. ตญฺจ โข เย เต ภิกฺขู อารญฺญิกา ปิณฺฑปาติกา ปํสุกูลิกา อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, ตถารูเปสุ เม, ภนฺเต, ภิกฺขูสุ ทานํ ทียตี’’ติ. 59. Esto he oído: en una ocasión, el Bienaventurado residía en Natika, en la casa de ladrillo. Entonces, el jefe de familia Darukammika se acercó al Bienaventurado, lo saludó respetuosamente y se sentó a un lado. Mientras el jefe de familia Darukammika estaba sentado allí, el Bienaventurado le preguntó: 'Gahapati, ¿se practican las donaciones en tu familia?'. Él respondió: 'Venerable Señor, las donaciones se practican en mi familia, y las doy a aquellos monjes que son habitantes del bosque, que recolectan limosna, que visten harapos, que son Arahants o que han entrado en el camino al Arahantado. Venerable Señor, doy mis donaciones a tales monjes'. ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, คหปติ, ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน, กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน, มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน, ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน อิเม วา อรหนฺโต อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนาติ. Gahapati, para ti que eres un laico que disfruta de los placeres sensuales, que vive en el confinamiento de un hogar lleno de hijos, que utiliza el fino sándalo de Kasi, que usa guirnaldas, perfumes y ungüentos, y que acepta oro y plata, es ciertamente difícil saber si estos son Arahants o si han entrado en el camino al Arahantado. ‘‘อารญฺญิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต อุนฺนโฬ จปโล มุขโร วิกิณฺณวาโจ มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อสมาหิโต วิพฺภนฺตจิตฺโต ปากตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. อารญฺญิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต อนุนฺนโฬ อจปโล อมุขโร อวิกิณฺณวาโจ อุปฏฺฐิตสฺสติ สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สํวุตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. Gahapati, si un monje es habitante del bosque, pero es inquieto, engreído, vanidoso, hablador, de lenguaje grosero, falto de atención plena, sin clara comprensión, falto de concentración, de mente errante y con sus facultades sensoriales descontroladas, entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje es habitante del bosque y no es inquieto ni engreído, no es vanidoso ni hablador, es moderado en el habla, posee atención plena y clara comprensión, está concentrado, con la mente unificada y las facultades sensoriales controladas, entonces es digno de elogio por tales cualidades. ‘‘คามนฺตวิหารี เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. คามนฺตวิหารี เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. Gahapati, si un monje reside cerca de una aldea, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje reside cerca de una aldea y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades. ‘‘ปิณฺฑปาติโก [Pg.344] เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ปิณฺฑปาติโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. Gahapati, si un monje recolecta limosna, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje recolecta limosna y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades. ‘‘เนมนฺตนิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. เนมนฺตนิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. Gahapati, si un monje acepta invitaciones para comer, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje acepta invitaciones y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades. ‘‘ปํสุกูลิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. ปํสุกูลิโก เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต…เป… เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. Gahapati, si un monje viste harapos, pero es inquieto... entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje viste harapos y no es inquieto... entonces es digno de elogio por tales cualidades. ‘‘คหปติจีวรธโร เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อุทฺธโต อุนฺนโฬ จปโล มุขโร วิกิณฺณวาโจ มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อสมาหิโต วิพฺภนฺตจิตฺโต ปากตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน คารยฺโห. คหปติจีวรธโร เจปิ, คหปติ, ภิกฺขุ โหติ อนุทฺธโต อนุนฺนโฬ อจปโล อมุขโร อวิกิณฺณวาโจ อุปฏฺฐิตสฺสติ สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สํวุตินฺทฺริโย. เอวํ โส เตนงฺเคน ปาสํโส. Gahapati, si un monje viste túnicas ofrecidas por laicos, pero es inquieto, engreído, vanidoso, hablador, de lenguaje grosero, falto de atención plena, sin clara comprensión, falto de concentración, de mente errante y con sus facultades sensoriales descontroladas, entonces es censurable por tales faltas. Pero si un monje viste túnicas ofrecidas por laicos y no es inquieto ni engreído, no es vanidoso ni hablador, es moderado en el habla, posee atención plena y clara comprensión, está concentrado, con la mente unificada y las facultades sensoriales controladas, entonces es digno de elogio por tales cualidades. ‘‘อิงฺฆ ตฺวํ, คหปติ, สงฺเฆ ทานํ เทหิ. สงฺเฆ เต ทานํ ททโต จิตฺตํ ปสีทิสฺสติ. โส ตฺวํ ปสนฺนจิตฺโต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสสี’’ติ. ‘‘เอสาหํ, ภนฺเต, อชฺชตคฺเค สงฺเฆ ทานํ ทสฺสามี’’ติ. ปญฺจมํ. Por lo tanto, Gahapati, te insto: da donaciones a la Sangha. Al dar donaciones a la Sangha, tu mente se llenará de fe y alegría. Con la mente serena por la fe, tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, renacerás en un buen destino, en un mundo celestial. Él respondió: 'Venerable Señor, a partir de hoy, daré mis donaciones a la Sangha'. Este es el quinto discurso. ๖. หตฺถิสาริปุตฺตสุตฺตํ 6. Discurso sobre el hijo de Hatthisariputta ๖๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา อภิธมฺมกถํ กเถนฺติ. ตตฺร สุทํ อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถนฺตานํ อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตติ. อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ จิตฺตํ หตฺถิสาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ [Pg.345] กเถนฺตานํ อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตสิ, ยาว กถาปริโยสานํ อายสฺมา จิตฺโต อาคเมตู’’ติ. เอวํ วุตฺเต อายสฺมโต จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘มายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ จิตฺตํ หตฺถิสาริปุตฺตํ อปสาเทสิ, ปณฺฑิโต อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต. ปโหติ จายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เถรานํ ภิกฺขูนํ อภิธมฺมกถํ กเถตุ’’นฺติ. 60. Así he oído. En una ocasión, el Bendito estaba residiendo en Benarés, en el Parque de los Ciervos, en Isipatana. En aquel entonces, muchos monjes ancianos, habiendo regresado de la colecta de limosnas después de la comida, estaban sentados reunidos en el pabellón circular manteniendo una conversación sobre el Abhidhamma. Allí, el venerable Citta Hatthisāriputta interrumpía continuamente la conversación sobre el Abhidhamma que mantenían los monjes ancianos. Entonces, el venerable Mahākoṭṭhika dijo al venerable Citta Hatthisāriputta: «Que el venerable Citta Hatthisāriputta no interrumpa la conversación sobre el Abhidhamma de los monjes ancianos; que el venerable Citta espere hasta el final de la charla». Ante esto, los monjes amigos del venerable Citta Hatthisāriputta dijeron al venerable Mahākoṭṭhika: «Que el venerable Mahākoṭṭhika no reprenda al venerable Citta Hatthisāriputta; el venerable Citta es sabio y es capaz de hablar sobre el Abhidhamma con los monjes ancianos». ‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, อาวุโส, ปรสฺส เจโตปริยายํ อชานนฺเตหิ. อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ตาวเทว โสรตโสรโต โหติ, นิวาตนิวาโต โหติ, อุปสนฺตุปสนฺโต โหติ, ยาว สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ. ยโต จ โข โส วปกสฺสเตว สตฺถารา, วปกสฺสติ ครุฏฺฐานิเยหิ สพฺรหฺมจารีหิ, โส สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. «Amigos, esto es difícil de discernir para quienes no conocen los estados mentales de otros. Aquí, amigos, cierta persona es sumamente mansa, sumamente humilde y sumamente pacífica mientras reside dependiendo del Maestro o de algún compañero de vida santa en posición de autoridad. Pero cuando se aleja del Maestro o de sus compañeros de vida santa, vive en asociación con monjes, monjas, laicos, laicas, reyes, ministros, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Al vivir así, asociado, descuidado, expuesto y entregado a charlas frívolas, el deseo corrompe su mente. Con la mente corrompida por el deseo, abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular». ‘‘เสยฺยถาปิ, อาวุโส, โคโณ กิฏฺฐาโท ทาเมน วา พทฺโธ วเช วา โอรุทฺโธ. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานายํ โคโณ กิฏฺฐาโท ปุนเทว กิฏฺฐํ โอตริสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ โส โคโณ กิฏฺฐาโท ทามํ วา เฉตฺวา วชํ วา ภินฺทิตฺวา, อถ ปุนเทว กิฏฺฐํ โอตเรยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ตาวเทว โสรตโสรโต โหติ, นิวาตนิวาโต โหติ, อุปสนฺตุปสนฺโต โหติ ยาว สตฺถารํ อุปนิสฺสาย วิหรติ อญฺญตรํ วา ครุฏฺฐานิยํ สพฺรหฺมจารึ. ยโต จ โข โส วปกสฺสเตว สตฺถารา, วปกสฺสติ ครุฏฺฐานิเยหิ สพฺรหฺมจารีหิ, โส สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ[Pg.346]. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. «Amigos, tal como un buey comedor de cultivos que está atado con una soga o encerrado en un corral. Si alguien dijera: “Este buey comedor de cultivos ya no entrará de nuevo en los campos”, ¿estaría hablando correctamente?». «No, amigo». «Es posible que ese buey, rompiendo la soga o el corral, entre de nuevo en los campos. Del mismo modo, amigos, cierta persona es sumamente mansa, sumamente humilde y sumamente pacífica mientras reside dependiendo del Maestro o de algún compañero de vida santa en posición de autoridad. Pero cuando se aleja del Maestro o de sus compañeros de vida santa, vive en asociación con monjes, monjas, laicos, laicas, reyes, ministros, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Al vivir así, asociado, descuidado, expuesto y entregado a charlas frívolas, el deseo corrompe su mente. Con la mente corrompida por el deseo, abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular». ‘‘อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ปฐมสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, จาตุมหาปเถ ถุลฺลผุสิตโก เทโว วสฺสนฺโต รชํ อนฺตรธาเปยฺย, จิกฺขลฺลํ ปาตุกเรยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ จาตุมหาปเถ ปุนเทว รโช ปาตุภวิสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อมุสฺมึ จาตุมหาปเถ มนุสฺสา วา อติกฺกเมยฺยุํ, โคปสู วา อติกฺกเมยฺยุํ, วาตาตโป วา สฺเนหคตํ ปริยาทิเยยฺย, อถ ปุนเทว รโช ปาตุภเวยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ปฐมสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. «Además, amigos, cierta persona, alejada de los placeres sensuales... entra y reside en el primer jhana. Pensando “Soy poseedor del primer jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular. Tal como en un cruce de cuatro caminos, cuando cae una lluvia de gotas gruesas, el polvo desaparece y surge el lodo. Si alguien dijera: “En este cruce de caminos el polvo no volverá a aparecer”, ¿estaría hablando correctamente?». «No, amigo». «Es posible que por ese cruce pasen personas o ganado, o que el viento y el sol sequen la humedad, y entonces el polvo aparezca de nuevo. Del mismo modo, amigos, cierta persona, alejada de los placeres sensuales... entra y reside en el primer jhana. Pensando “Soy poseedor del primer jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular». ‘‘อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ทุติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, คามสฺส วา นิคมสฺส วา อวิทูเร มหนฺตํ ตฬากํ. ตตฺถ ถุลฺลผุสิตโก เทโว วุฏฺโฐ สิปฺปิสมฺพุกมฺปิ สกฺขรกฐลมฺปิ อนฺตรธาเปยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ ตฬาเก ปุนเทว สิปฺปิสมฺพุกา วา สกฺขรกฐลา วา ปาตุภวิสฺสนฺตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ อมุสฺมึ ตฬาเก มนุสฺสา วา ปิเวยฺยุํ, โคปสู วา ปิเวยฺยุํ, วาตาตโป วา สฺเนหคตํ ปริยาทิเยยฺย, อถ ปุนเทว สิปฺปิสมฺพุกาปิ สกฺขรกฐลาปิ ปาตุภเวยฺยุนฺติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ทุติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. «Además, amigos, cierta persona, con el apaciguamiento del pensamiento y la evaluación... entra y reside en el segundo jhana. Pensando “Soy poseedor del segundo jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular. Tal como no lejos de una aldea o pueblo hay un gran estanque. Cuando cae una lluvia de gotas gruesas, las conchas, los caracoles, la grava y los fragmentos de cerámica desaparecen. Si alguien dijera: “En este estanque las conchas, los caracoles, la grava y la cerámica no volverán a aparecer”, ¿estaría hablando correctamente?». «No, amigo». «Es posible que en ese estanque beban personas o ganado, o que el viento y el sol sequen la humedad, y entonces las conchas, los caracoles, la grava y la cerámica aparezcan de nuevo. Del mismo modo, amigos, cierta persona, con el apaciguamiento del pensamiento y la evaluación... entra y reside en el segundo jhana. Pensando “Soy poseedor del segundo jhana”, vive asociado con monjes... abandona el entrenamiento y regresa a la vida secular». ‘‘อิธ [Pg.347] ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ตติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปุริสํ ปณีตโภชนํ ภุตฺตาวึ อาภิโทสิกํ โภชนํ นจฺฉาเทยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุํ ปุริสํ ปุนเทว โภชนํ ฉาเทสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, อมุํ ปุริสํ ปณีตโภชนํ ภุตฺตาวึ ยาวสฺส สา โอชา กาเย ฐสฺสติ ตาว น อญฺญํ โภชนํ ฉาเทสฺสติ. ยโต จ ขฺวสฺส สา โอชา อนฺตรธายิสฺสติ, อถ ปุนเทว ตํ โภชนํ ฉาเทยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ ตติยสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. “Nuevamente, amigos, en este mundo una cierta persona, con el desvanecimiento del júbilo... entra y permanece en el tercer jhāna. Pensando: ‘He obtenido el tercer jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular. Amigos, es como si un hombre que ha ingerido una comida excelente no encontrara apetecible una comida ordinaria y rancia. Amigos, si alguien dijera: ‘A este hombre nunca más le apetecerá esa comida ordinaria’, ¿estaría hablando correctamente, amigos?” “Ciertamente no, amigo”. “Es posible, amigo, que mientras la esencia nutritiva de esa comida excelente permanezca en el cuerpo de ese hombre, no le apetezca otra comida; pero cuando esa esencia desaparezca, entonces esa comida ordinaria podría resultarle apetecible de nuevo. De la misma manera, amigos, en este mundo una cierta persona, con el desvanecimiento del júbilo... entra y permanece en el tercer jhāna. Pensando: ‘He obtenido el tercer jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular”. ‘‘อิธ, ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ จตุตฺถสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปพฺพตสงฺเขเป อุทกรหโท นิวาโต วิคตอูมิโก. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ อุทกรหเท ปุนเทว อูมิ ปาตุภวิสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยา ปุรตฺถิมาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ. สา ตสฺมึ อุทกรหเท อูมึ ชเนยฺย. ยา ปจฺฉิมาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย…เป… ยา อุตฺตราย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย… ยา ทกฺขิณาย ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ. สา ตสฺมึ อุทกรหเท อูมึ ชเนยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ จตุตฺถสฺส ฌานสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ…เป… สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. “Nuevamente, amigos, en este mundo una cierta persona, por el abandono del placer y el abandono del dolor... entra y permanece en el cuarto jhāna. Pensando: ‘He obtenido el cuarto jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular. Amigos, es como un estanque de agua en una hondonada de una montaña, protegido del viento y sin ondas. Amigos, si alguien dijera: ‘En este estanque nunca más volverán a aparecer ondas’, ¿estaría hablando correctamente, amigos?” “Ciertamente no, amigo”. “Es posible, amigo, que sople una fuerte ráfaga de viento y lluvia desde el este, el oeste, el norte o el sur, y eso genere ondas en el estanque. De la misma manera, amigos, en este mundo una cierta persona, por el abandono del placer y el abandono del dolor... entra y permanece en el cuarto jhāna. Pensando: ‘He obtenido el cuarto jhāna’, vive en estrecha asociación con los monjes... renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular”. ‘‘อิธ, ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ อนิมิตฺตสฺส เจโตสมาธิสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ[Pg.348]. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ราชา วา ราชมหามตฺโต วา จตุรงฺคินิยา เสนาย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ เอกรตฺตึ วาสํ อุปคจฺเฉยฺย. ตตฺร หตฺถิสทฺเทน อสฺสสทฺเทน รถสทฺเทน ปตฺติสทฺเทน เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺเทน จีริกสทฺโท อนฺตรธาเยยฺย. โย นุ โข, อาวุโส, เอวํ วเทยฺย – ‘น ทานิ อมุสฺมึ วนสณฺเฑ ปุนเทว จีริกสทฺโท ปาตุภวิสฺสตี’ติ, สมฺมา นุ โข โส, อาวุโส, วทมาโน วเทยฺยา’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’. ‘‘ฐานญฺเหตํ, อาวุโส, วิชฺชติ, ยํ โส ราชา วา ราชมหามตฺโต วา ตมฺหา วนสณฺฑา ปกฺกเมยฺย, อถ ปุนเทว จีริกสทฺโท ปาตุภเวยฺยาติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพนิมิตฺตานํ อมนสิการา อนิมิตฺตํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ‘ลาภิมฺหิ อนิมิตฺตสฺส เจโตสมาธิสฺสา’ติ สํสฏฺโฐ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ตสฺส สํสฏฺฐสฺส วิสฺสตฺถสฺส ปากตสฺส ภสฺสมนุยุตฺตสฺส วิหรโต ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี’’ติ. “Nuevamente, amigos, en este mundo una cierta persona, al no prestar atención a ninguna de las señales, entra y permanece en la concentración mental sin señales. Pensando: ‘He obtenido la concentración mental sin señales’, vive en estrecha asociación con monjes, monjas, seguidores laicos, seguidoras laicas, reyes, ministros reales, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Debido a que vive así en asociación, de manera descuidada, con los sentidos expuestos y dedicado a la charla vana, la pasión corroe su mente. Con la mente corroída por la pasión, renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular. Amigos, es como si un rey o un gran ministro real que viaja por el camino con un ejército de cuatro divisiones se detuviera una noche en un bosque. Allí, con el sonido de los elefantes, caballos, carros y soldados, y el estruendo de los grandes tambores, tambores pequeños, caracolas y otros instrumentos, el sonido de las cigarras desapareciera. Amigos, si alguien dijera: ‘En este bosque nunca más volverá a aparecer el sonido de las cigarras’, ¿estaría hablando correctamente, amigos?” “Ciertamente no, amigo”. “Es posible, amigo, que cuando el rey o el ministro real se marchen de ese bosque, el sonido de las cigarras aparezca de nuevo. De la misma manera, amigos, en este mundo una cierta persona, al no prestar atención a ninguna de las señales, entra y permanece en la concentración mental sin señales. Pensando: ‘He obtenido la concentración mental sin señales’, vive en estrecha asociación con monjes, monjas, seguidores laicos, seguidoras laicas, reyes, ministros reales, ascetas de otras sectas y sus discípulos. Debido a que vive así en asociación, de manera descuidada, con los sentidos expuestos y dedicado a la charla vana, la pasión corroe su mente. Con la mente corroída por la pasión, renuncia al entrenamiento y regresa a la vida secular”. อถ โข อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อปเรน สมเยน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อถ โข จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู เยนายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘กึ นุ โข อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต – ‘อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’ติ; อุทาหุ เทวตา เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ – ‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’’’ติ? ‘‘เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต เม, อาวุโส – ‘จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’ติ. เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ [Pg.349] อาโรเจสุํ – ‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสตี’’ติ. Entonces, en otra ocasión, el venerable Citta Hatthisāriputta renunció al entrenamiento y regresó a la vida secular. Tras esto, los monjes que eran compañeros de Citta Hatthisāriputta se dirigieron hacia donde estaba el venerable Mahākoṭṭhika y, al llegar, le dijeron: “Venerable Mahākoṭṭhika, ¿acaso supo usted mediante su propia mente, leyendo el pensamiento de Citta Hatthisāriputta, que él, a pesar de haber obtenido estos y aquellos logros meditativos, renunciaría al entrenamiento y regresaría a la vida secular? ¿O fueron las deidades quienes le informaron de este hecho diciendo: ‘Venerable señor, Citta Hatthisāriputta ha obtenido estos y aquellos logros meditativos, pero aun así renunciará al entrenamiento y regresará a la vida secular’?”. “Amigos, supe mediante mi propia mente, leyendo su pensamiento, que Citta Hatthisāriputta, habiendo obtenido estos y aquellos logros meditativos, renunciaría al entrenamiento y regresaría a la vida secular. Las deidades también me informaron de este hecho, diciendo: ‘Venerable señor, Citta Hatthisāriputta ha obtenido estos y aquellos logros meditativos, pero aun así renunciará al entrenamiento y regresará a la vida secular’”. อถ โข จิตฺตสฺส หตฺถิสาริปุตฺตสฺส สหายกา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘จิตฺโต, ภนฺเต, หตฺถิสาริปุตฺโต อิมาสญฺจ อิมาสญฺจ วิหารสมาปตฺตีนํ ลาภี, อถ จ ปน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี’’ติ. ‘‘น, ภิกฺขเว, จิตฺโต จิรํ สริสฺสติ เนกฺขมฺมสฺสา’’ติ. Entonces, los monjes amigos de Citta Hatthisāriputta se acercaron a donde estaba el Bendito; habiéndose acercado y saludado al Bendito, se sentaron a un lado. Sentados allí, los monjes le dijeron al Bendito: “Señor, Citta Hatthisāriputta, a pesar de haber obtenido tales y cuales estados de meditación y logros, ha abandonado el entrenamiento y ha regresado a la vida inferior [laical]”. El Bendito respondió: “Monjes, Citta no tardará mucho en recordar el valor de la renuncia”. อถ โข จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต นจิรสฺเสว เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิ. อถ โข อายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา จิตฺโต หตฺถิสาริปุตฺโต อรหตํ อโหสีติ. ฉฏฺฐํ. Entonces, poco después, Citta Hatthisāriputta se afeitó el cabello y la barba, vistió las túnicas color azafrán y partió del hogar hacia la vida sin hogar. Entonces, el venerable Citta Hatthisāriputta, viviendo solo, apartado, diligente, fervoroso y resuelto, no mucho después —alcanzando aquel fin supremo de la vida santa por el cual los hijos de buena familia abandonan correctamente el hogar por la vida sin hogar— lo comprendió por sí mismo mediante el conocimiento directo, lo realizó y permaneció en él en esta misma vida. Comprendió: “El nacimiento se ha extinguido, la vida santa se ha cumplido, lo que debía hacerse se ha hecho, no hay más por venir en este estado”. Y el venerable Citta Hatthisāriputta se convirtió en uno de los arahants. Sexto. ๗. มชฺเฌสุตฺตํ 7. Discurso sobre el Medio ๖๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ เถรานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘วุตฺตมิทํ, อาวุโส, ภควตา ปารายเน เมตฺเตยฺยปญฺเห – 61. Así lo he oído: En una ocasión, el Bendito residía en Benarés, en el Parque de los Venados de Isipatana. En aquel entonces, después de la comida, cuando regresaban de la colecta de limosnas, surgió esta conversación entre muchos monjes ancianos que estaban reunidos y sentados en la sala de asambleas: “Amigos, esto fue dicho por el Bendito en las preguntas de Metteyya, en el Pārāyana: ‘‘โย อุโภนฺเต วิทิตฺวาน, มชฺเฌ มนฺตา น ลิปฺปติ ; ตํ พฺรูมิ มหาปุริโสติ, โสธ สิพฺพินิ มจฺจคา’’ติ. ‘Aquel que, habiendo conocido ambos extremos, mediante la sabiduría no se apega al medio; a él lo llamo un Gran Hombre, pues ha trascendido a la costurera [el deseo] en este mundo’”. ‘‘กตโม นุ โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, กตโม ทุติโย อนฺโต, กึ มชฺเฌ, กา สิพฺพินี’’ติ? เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู [Pg.350] เอตทโวจ – ‘‘ผสฺโส โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, ผสฺสสมุทโย ทุติโย อนฺโต, ผสฺสนิโรโธ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. “¿Cuál es, amigos, un extremo? ¿Cuál es el segundo extremo? ¿Qué es el medio? ¿Quién es la costurera?”. Ante esto, un monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, el contacto es un extremo, el origen del contacto es el segundo extremo, el cese del contacto es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo cose [vincula] a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘อตีตํ โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, อนาคตํ ทุติโย อนฺโต, ปจฺจุปฺปนฺนํ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, el pasado es un extremo, el futuro es el segundo extremo, el presente es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สุขา, อาวุโส, เวทนา เอโก อนฺโต, ทุกฺขา เวทนา ทุติโย อนฺโต, อทุกฺขมสุขา เวทนา มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, la sensación placentera es un extremo, la sensación dolorosa es el segundo extremo, la sensación ni dolorosa ni placentera es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘นามํ โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, รูปํ ทุติโย อนฺโต, วิญฺญาณํ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, la mentalidad es un extremo, la materialidad es el segundo extremo, la conciencia es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘ฉ โข, อาวุโส, อชฺฌตฺติกานิ อายตนานิ เอโก อนฺโต, ฉ พาหิรานิ อายตนานิ ทุติโย อนฺโต, วิญฺญาณํ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข อาวุโส[Pg.351], ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, las seis bases sensoriales internas son un extremo, las seis bases sensoriales externas son el segundo extremo, la conciencia es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สกฺกาโย โข, อาวุโส, เอโก อนฺโต, สกฺกายสมุทโย ทุติโย อนฺโต, สกฺกายนิโรโธ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. Ante esto, otro monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, la identidad es un extremo, el origen de la identidad es el segundo extremo, el cese de la identidad es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo vincula a uno con la producción de tal o cual existencia. De este modo, amigos, un monje conoce directamente lo que debe conocerse directamente, comprende plenamente lo que debe comprenderse plenamente y, conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida”. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ เถเร ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘พฺยากตํ โข, อาวุโส, อมฺเหหิ สพฺเพเหว ยถาสกํ ปฏิภานํ. อายามาวุโส, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม. ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เถรา ภิกฺขู ตสฺส ภิกฺขุโน ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข เถรา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เถรา ภิกฺขู ยาวตโก อโหสิ สพฺเพเหว สทฺธึ กถาสลฺลาโป, ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสุํ. ‘‘กสฺส นุ โข, ภนฺเต, สุภาสิต’’นฺติ? ‘‘สพฺเพสํ โว, ภิกฺขเว, สุภาสิตํ ปริยาเยน, อปิ จ ยํ มยา สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน เมตฺเตยฺยปญฺเห – Ante esto, un monje dijo a los monjes ancianos: “Amigos, cada uno de nosotros ha expresado su propia comprensión según su propia intuición. Vamos, amigos, acerquémonos a donde está el Bendito; después de acercarnos, informémosle de este asunto al Bendito y retengamos lo que él nos responda”. “Muy bien, amigo”, respondieron los monjes ancianos a aquel monje. Entonces, los monjes ancianos se acercaron al Bendito; habiéndose acercado y saludado, se sentaron a un lado. Los monjes ancianos relataron al Bendito toda la conversación que habían tenido. “Señor, ¿quién de ellos ha hablado correctamente?”. El Bendito respondió: “Monjes, en cierto sentido todos ustedes han hablado correctamente. No obstante, escuchen lo que quise decir en las preguntas de Metteyya, en el Pārāyana: ‘‘โย อุโภนฺเต วิทิตฺวาน, มชฺเฌ มนฺตา น ลิปฺปติ; ตํ พฺรูมิ มหาปุริโสติ, โสธ สิพฺพินิมจฺจคา’’ติ. ‘Aquel que, habiendo conocido ambos extremos, mediante la sabiduría no se apega al medio; a él lo llamo un Gran Hombre, pues ha trascendido a la costurera en este mundo’”. ‘‘ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เถรา ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘ผสฺโส โข, ภิกฺขเว, เอโก อนฺโต, ผสฺสสมุทโย ทุติโย อนฺโต, ผสฺสนิโรโธ มชฺเฌ, ตณฺหา สิพฺพินี; ตณฺหา หิ นํ สิพฺพติ ตสฺส ตสฺเสว ภวสฺส อภินิพฺพตฺติยา. เอตฺตาวตา โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ อภิชานาติ, ปริญฺเญยฺยํ ปริชานาติ, อภิญฺเญยฺยํ อภิชานนฺโต [Pg.352] ปริญฺเญยฺยํ ปริชานนฺโต ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขสฺสนฺตกโร โหตี’’ติ. สตฺตมํ. «Escuchen esto, presten mucha atención; hablaré». «Así es, Venerable Señor», respondieron los monjes ancianos al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: «Monjes, el contacto es un extremo, el origen del contacto es el segundo extremo, el cese del contacto es el medio, y el deseo es la costurera; pues el deseo lo une para la producción de cada nueva existencia. En esta medida, monjes, el monje conoce por medio del conocimiento directo lo que debe ser conocido, comprende plenamente lo que debe ser plenamente comprendido; conociendo y comprendiendo así, pone fin al sufrimiento en esta misma vida». Séptimo discurso. ๘. ปุริสินฺทฺริยญาณสุตฺตํ 8. Discurso sobre el conocimiento de las facultades de las personas ๖๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ทณฺฑกปฺปกํ นาม โกสลานํ นิคโม ตทวสริ. อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. เต จ ภิกฺขู ทณฺฑกปฺปกํ ปวิสึสุ อาวสถํ ปริเยสิตุํ. 62. Esto he oído: En una ocasión, el Bienaventurado, mientras viajaba por el país de los kosalas con una gran comunidad de monjes, llegó a una aldea de los kosalas llamada Dandakappaka. Entonces el Bienaventurado, apartándose del camino, se sentó al pie de cierto árbol en un asiento preparado. Y aquellos monjes entraron en Dandakappaka para buscar alojamiento. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ เยน อจิรวตี นที เตนุปสงฺกมิ คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุํ. อจิรวติยา นทิยา คตฺตานิ ปริสิญฺจิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา เอกจีวโร อฏฺฐาสิ คตฺตานิ ปุพฺพาปยมาโน. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส อานนฺท, สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา นุ โข เทวทตฺโต ภควตา พฺยากโต – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ, อุทาหุ เกนจิเทว ปริยาเยนา’ติ? ‘‘เอวํ โข ปเนตํ, อาวุโส, ภควตา พฺยากต’’นฺติ. Entonces el venerable Ānanda, junto con muchos monjes, se dirigió al río Aciravatī para bañarse. Después de bañarse en el río Aciravatī y salir del agua, se quedó de pie con una sola túnica secándose el cuerpo. Entonces, cierto monje se acercó al venerable Ānanda y, habiéndose acercado, le dijo: «Amigo Ānanda, ¿ha declarado el Bienaventurado a Devadatta —“Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”— tras haber reflexionado sobre todo con su mente, o lo declaró solo en cierto sentido?». «Amigo, así es como el Bienaventurado lo ha declarado». อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ เยน อจิรวตี นที เตนุปสงฺกมึ คตฺตานิ ปริสิญฺจิตุํ. อจิรวติยา นทิยา คตฺตานิ ปริสิญฺจิตฺวา ปจฺจุตฺตริตฺวา เอกจีวโร อฏฺฐาสึ คตฺตานิ ปุพฺพาปยมาโน. อถ โข, ภนฺเต, อญฺญตโร ภิกฺขุ เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘กึ นุ โข, อาวุโส, อานนฺท สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา นุ โข เทวทตฺโต ภควตา พฺยากโต – อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉติ, อุทาหุ เกนจิเทว ปริยาเยนา’ติ? เอวํ วุตฺเต อหํ, ภนฺเต, ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ – ‘เอวํ โข ปเนตํ, อาวุโส, ภควตา พฺยากต’’’นฺติ. Entonces el venerable Ānanda se dirigió hacia el Bienaventurado; habiéndose acercado, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se sentó a un lado. Sentado allí, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: «Aquí, Señor, me dirigí al río Aciravatī con muchos monjes para bañarme. Después de bañarme en el río Aciravatī y salir del agua, me quedé de pie con una sola túnica secando mi cuerpo. Entonces, Señor, cierto monje se me acercó y me dijo: “Amigo Ānanda, ¿ha declarado el Bienaventurado a Devadatta —Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable— tras haber reflexionado sobre todo con su mente, o lo declaró solo en cierto sentido?”. Ante estas palabras, Señor, le dije a aquel monje: “Amigo, así es como el Bienaventurado lo ha declarado”». ‘‘โส [Pg.353] วา โข, อานนฺท, ภิกฺขุ นโว ภวิสฺสติ อจิรปพฺพชิโต, เถโร วา ปน พาโล อพฺยตฺโต. กถญฺหิ นาม ยํ มยา เอกํเสน พฺยากตํ ตตฺถ ทฺเวชฺฌํ อาปชฺชิสฺสติ! นาหํ, อานนฺท, อญฺญํ เอกปุคฺคลมฺปิ สมนุปสฺสามิ, โย เอวํ มยา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา พฺยากโต, ยถยิทํ เทวทตฺโต. ยาวกีวญฺจาหํ, อานนฺท, เทวทตฺตสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ สุกฺกธมฺมํ อทฺทสํ; เนว ตาวาหํ เทวทตฺตํ พฺยากาสึ – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ. ยโต จ โข อหํ, อานนฺท, เทวทตฺตสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ สุกฺกธมฺมํ น อทฺทสํ; อถาหํ เทวทตฺตํ พฺยากาสึ – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ. «Ese monje, Ānanda, debe ser nuevo, no hace mucho ordenado; o si es un anciano, debe ser necio e ignorante. ¡Cómo es posible que tenga dudas sobre lo que he declarado de manera definitiva! Ānanda, no veo a ninguna otra persona sobre la cual haya reflexionado tanto con mi mente como sobre Devadatta. Mientras vi en Devadatta aunque fuera una cualidad pura tan pequeña como la punta de un pelo, no lo declaré: “Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”. Pero cuando ya no vi en Devadatta ni siquiera una cualidad pura tan pequeña como la punta de un pelo, entonces declaré: “Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”». ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, คูถกูโป สาธิกโปริโส ปูโร คูถสฺส สมติตฺติโก. ตตฺร ปุริโส สสีสโก นิมุคฺโค อสฺส. ตสฺส โกจิเทว ปุริโส อุปฺปชฺเชยฺย อตฺถกาโม หิตกาโม โยคกฺเขมกาโม ตมฺหา คูถกูปา อุทฺธริตุกาโม. โส ตํ คูถกูปํ สมนฺตานุปริคจฺฉนฺโต เนว ปสฺเสยฺย ตสฺส ปุริสสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ คูเถน อมกฺขิตํ, ยตฺถ ตํ คเหตฺวา อุทฺธเรยฺย. เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, ยโต เทวทตฺตสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺตมฺปิ สุกฺกธมฺมํ น อทฺทสํ; อถาหํ เทวทตฺตํ พฺยากาสึ – ‘อาปายิโก เทวทตฺโต เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ อเตกิจฺโฉ’ติ. สเจ ตุมฺเห, อานนฺท, สุเณยฺยาถ ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณานิ วิภชิสฺสามี’’ติ ? «Es como si, Ānanda, hubiera un pozo de excrementos más profundo que la altura de un hombre, lleno hasta el borde. Un hombre estuviera allí sumergido, incluso su cabeza. Y llegara otro hombre que desea su bien, su beneficio, su bienestar, queriendo sacarlo de aquel pozo de excrementos. Al rodear y observar aquel pozo, no encontrara en aquel hombre ni siquiera un lugar del tamaño de la punta de un pelo que no estuviera manchado de excremento por donde pudiera agarrarlo para sacarlo. De la misma manera, Ānanda, cuando ya no vi en Devadatta ni siquiera una cualidad pura tan pequeña como la punta de un pelo, entonces lo declaré: “Devadatta está destinado a los estados de privación, destinado al infierno, permanecerá allí por un eón, es incurable”. Si ustedes, Ānanda, desean escuchar, les explicaré los conocimientos del Tathāgata sobre las facultades de las personas». ‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล; เอตสฺส, สุคต, กาโล ยํ ภควา ปุริสินฺทฺริยญาณานิ วิภเชยฺย. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตนหานนฺท, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ – «Es el momento para ello, Bienaventurado; es el momento, Sugata, para que el Bienaventurado explique los conocimientos sobre las facultades de las personas. Habiéndolos oído del Bienaventurado, los monjes los recordarán». «En ese caso, Ānanda, escucha y presta mucha atención; hablaré». «Así es, Venerable Señor», respondió el venerable Ānanda al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ‘‘อิธาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา[Pg.354]. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส กุสลา กุสลํ ปาตุภวิสฺสติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สารทานิ สุขสยิตานิ สุเขตฺเต สุปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อิมานิ พีชานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส กุสลา กุสลํ ปาตุภวิสฺสติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. “Aquí, Ánanda, discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee ciertamente tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados saludables han desaparecido y los estados no saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien no sujeto al declive’. Ánanda, es como si unas semillas enteras, no podridas, no dañadas por el viento ni por el sol, fértiles y bien almacenadas, fueran sembradas en un buen campo, en una tierra bien preparada. Ánanda, ¿no sabrías tú que estas semillas llegarán a crecer, prosperar y expandirse?”. “Así es, Venerable Señor”. “De la misma manera, Ánanda, aquí discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados saludables han desaparecido y los estados no saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien no sujeto al declive’. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce al individuo discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata posee el conocimiento de las facultades de los individuos discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo con su mente la mente de otro”. ‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส อกุสลา อกุสลํ ปาตุภวิสฺสติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สารทานิ สุขสยิตานิ ปุถุสิลาย นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ พีชานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺหา ตสฺส อกุสลา อกุสลํ ปาตุภวิสฺสติ[Pg.355]. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. “Pero aquí, Ánanda, discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee ciertamente tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados no saludables han desaparecido y los estados saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo no saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo no saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien sujeto al declive’. Ánanda, es como si unas semillas enteras, no podridas, no dañadas por el viento ni por el sol, fértiles y bien almacenadas, fueran puestas sobre una roca plana. Ánanda, ¿no sabrías tú que estas semillas no llegarán a crecer, prosperar ni expandirse?”. “Así es, Venerable Señor”. “De la misma manera, Ánanda, aquí discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo, los estados no saludables han desaparecido y los estados saludables se han manifestado. Sin embargo, posee una raíz de lo no saludable que no ha sido cortada, y desde esa raíz, lo no saludable volverá a surgir. De este modo, este individuo, en el futuro, será alguien sujeto al declive’. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce al individuo discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata posee el conocimiento de las facultades de los individuos discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo con su mente la mente de otro”. ‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ สุกฺโก ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตกาฬเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, พีชานิ ขณฺฑานิ ปูตีนิ วาตาตปหตานิ สุเขตฺเต สุปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ พีชานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ สุกฺโก ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตกาฬเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหตี’’ติ. “Pero aquí, Ánanda, discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee ciertamente tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo no hay ni siquiera en la medida de la punta de un cabello un estado puro; este individuo está poseído enteramente por estados no saludables y oscuros. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renacerá en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno’. Ánanda, es como si unas semillas quebradas, podridas y dañadas por el viento y el sol, fueran sembradas en un buen campo, en una tierra bien preparada. Ánanda, ¿no sabrías tú que estas semillas no llegarán a crecer, prosperar ni expandirse?”. “Así es, Venerable Señor”. “De la misma manera, Ánanda, aquí discierno con mi propia mente la mente de cierta persona de esta manera: ‘Este individuo posee tanto estados saludables como estados no saludables’. En una ocasión posterior, discierno con mi mente la mente de esa misma persona así: ‘En este individuo no hay ni siquiera en la medida de la punta de un cabello un estado puro; este individuo está poseído enteramente por estados no saludables y oscuros. Con la disolución del cuerpo, tras la muerte, renacerá en un estado de privación, en un mal destino, en la perdición, en el infierno’. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce al individuo discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata posee el conocimiento de las facultades de los individuos discerniendo con su mente la mente de otro. De esta manera también, Ánanda, el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo con su mente la mente de otro”. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อปเรปิ ตโย ปุคฺคลา สปฺปฏิภาคา ปญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สกฺกา, อานนฺทา’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘อิธาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ [Pg.356] อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, องฺคารานิ อาทิตฺตานิ สมฺปชฺชลิตานิ สโชติภูตานิ ปุถุสิลาย นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ องฺคารานิ วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา ปน, อานนฺท, สายนฺหสมยํ สูริเย โอคจฺฉนฺเต, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อาโลโก อนฺตรธายิสฺสติ อนฺธกาโร ปาตุภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา, ปนานนฺท, อภิโท อทฺธรตฺตํ ภตฺตกาลสมเย, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อาโลโก อนฺตรหิโต อนฺธกาโร ปาตุภูโต’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส กุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, อกุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส กุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ ปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. Habiéndose dicho esto, el venerable Ānanda le dijo al Bienaventurado: «Señor, ¿es posible designar a otras tres personas similares a estas tres personas?». «Es posible, Ānanda», respondió el Bienaventurado. «Aquí, Ānanda, yo conozco a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Esta persona posee ciertamente tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Los estados hábiles de esta persona han desaparecido y los estados inhábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo hábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza decadente en el futuro”. Ānanda, es como si se colocaran brasas encendidas, ardientes y resplandecientes sobre una gran roca. ¿Acaso no sabrías, Ānanda, que estas brasas no llegarán a crecer, prosperar ni expandirse?». «Así es, Señor». «¿O como cuando al atardecer, Ānanda, al ponerse el sol, no sabrías que la luz desaparecerá y la oscuridad surgirá?». «Así es, Señor». «¿O como a medianoche, en el momento de la cena, no sabrías, Ānanda, que la luz ha desaparecido y la oscuridad se ha manifestado?». «Así es, Señor». «Del mismo modo, Ānanda, yo conozco aquí a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Esta persona posee tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Los estados hábiles de esta persona han desaparecido y los estados inhábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo hábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza decadente en el futuro”. De esta manera, Ānanda, el Tathāgata conoce a un individuo discerniendo su mente con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el conocimiento del Tathāgata sobre las facultades de las personas es conocido discerniendo la mente de otros con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el surgimiento futuro de los estados es conocido por el Tathāgata discerniendo la mente con su mente». ‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, องฺคารานิ อาทิตฺตานิ สมฺปชฺชลิตานิ สโชติภูตานิ สุกฺเข ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อิมานิ องฺคารานิ วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา [Pg.357] ปนานนฺท, รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ สูริเย อุคฺคจฺฉนฺเต, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อนฺธกาโร อนฺตรธายิสฺสติ, อาโลโก ปาตุภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เสยฺยถาปิ วา ปนานนฺท, อภิโท มชฺฌนฺหิเก ภตฺตกาลสมเย, ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, อนฺธกาโร อนฺตรหิโต อาโลโก ปาตุภูโต’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส อกุสลา ธมฺมา อนฺตรหิตา, กุสลา ธมฺมา สมฺมุขีภูตา. อตฺถิ จ ขฺวสฺส อกุสลมูลํ อสมุจฺฉินฺนํ, ตมฺปิ สพฺเพน สพฺพํ สมุคฺฆาตํ คจฺฉติ. เอวมยํ ปุคฺคโล อายตึ อปริหานธมฺโม ภวิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. «Además, Ānanda, yo conozco aquí a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Esta persona posee ciertamente tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente de esta manera: “Los estados inhábiles de esta persona han desaparecido y los estados hábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo inhábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza no decadente en el futuro”. Ānanda, es como si se colocaran brasas encendidas, ardientes y resplandecientes sobre un montón de hierba seca o sobre un montón de madera. ¿Acaso no sabrías, Ānanda, que estas brasas llegarán a crecer, prosperar y expandirse?». «Así es, Señor». «¿O como cuando al amanecer, Ānanda, al salir el sol, no sabrías que la oscuridad desaparecerá y la luz surgirá?». «Así es, Señor». «¿O como al mediodía, en el momento del almuerzo, no sabrías, Ānanda, que la oscuridad ha desaparecido y la luz se ha manifestado?». «Así es, Señor». «Del mismo modo, Ānanda, yo conozco aquí a cierta persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Esta persona posee tanto estados hábiles como estados inhábiles”. En otro momento, conozco a esa misma persona discerniendo su mente con mi propia mente: “Los estados inhábiles de esta persona han desaparecido y los estados hábiles se han manifestado. No obstante, todavía posee una raíz de lo inhábil que no ha sido cortada, pero incluso esa raíz se dirige hacia su completa erradicación. De este modo, esta persona será de una naturaleza no decadente en el futuro”. De esta manera, Ānanda, el Tathāgata conoce a un individuo discerniendo su mente con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el conocimiento del Tathāgata sobre las facultades de las personas es conocido discerniendo la mente de otros con su propia mente. De esta manera, Ānanda, el surgimiento futuro de los estados es conocido por el Tathāgata discerniendo la mente con su mente». ‘‘อิธ ปนาหํ, อานนฺท, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ อกุสโล ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตสุกฺเกหิ อนวชฺเชหิ ธมฺเมหิ, ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายิสฺสตี’ติ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, องฺคารานิ สีตานิ นิพฺพุตานิ สุกฺเข ติณปุญฺเช วา กฏฺฐปุญฺเช วา นิกฺขิตฺตานิ. ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, นยิมานิ องฺคารานิ วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิสฺสนฺตี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข อหํ, อานนฺท, อิเธกจฺจํ ปุคฺคลํ เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘อิมสฺส โข ปุคฺคลสฺส วิชฺชมานา กุสลาปิ ธมฺมา อกุสลาปิ ธมฺมา’ติ. ตเมนํ อปเรน สมเยน เอวํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘นตฺถิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส วาลคฺคโกฏินิตฺตุทนมตฺโตปิ อกุสโล ธมฺโม, สมนฺนาคโตยํ ปุคฺคโล เอกนฺตสุกฺเกหิ อนวชฺเชหิ ธมฺเมหิ, ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายิสฺสตี’ติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสปุคฺคโล เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส ปุริสินฺทฺริยญาณํ [Pg.358] เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิตํ โหติ. เอวมฺปิ โข, อานนฺท, ตถาคตสฺส อายตึ ธมฺมสมุปฺปาโท เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต โหติ. “Aquí, Ānanda, al discernir con mi propia mente la mente de cierta persona, comprendo: ‘En esta persona existen ciertamente tanto estados beneficiosos como estados no beneficiosos’. En otro momento, al discernir con mi mente la mente de esa misma persona, comprendo: ‘No hay en esta persona ni siquiera la medida de la punta de un pelo de un estado no beneficioso; esta persona está dotada de estados exclusivamente brillantes e irreprochables, y alcanzará el parinibbāna en esta misma vida’. Ānanda, es como si unas brasas frías y apagadas fueran colocadas sobre un montón de hierba seca o un montón de leña. ¿Acaso no sabrías, Ānanda, que estas brasas no crecerán, ni se desarrollarán, ni se expandirán?” “Sí, venerable señor”. “Del mismo modo, Ānanda, aquí al discernir con mi propia mente la mente de cierta persona, comprendo: ‘En esta persona existen ciertamente tanto estados beneficiosos como estados no beneficiosos’. En otro momento, al discernir con mi mente la mente de esa misma persona, comprendo: ‘No hay en esta persona ni siquiera la medida de la punta de un pelo de un estado no beneficioso; esta persona está dotada de estados exclusivamente brillantes e irreprochables, y alcanzará el parinibbāna en esta misma vida’. Así es, Ānanda, como el Tathāgata llega a conocer a una persona discerniendo su mente con la suya. Así es, Ānanda, como el Tathāgata conoce las facultades de las personas discerniendo sus mentes con la suya. Así es, Ānanda, como el Tathāgata conoce el futuro surgimiento de los estados discerniendo sus mentes con la suya”. ‘‘ตตฺรานนฺท, เย เต ปุริมา ตโย ปุคฺคลา เตสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ เอโก อปริหานธมฺโม, เอโก ปริหานธมฺโม, เอโก อาปายิโก เนรยิโก. ตตฺรานนฺท, เยเม ปจฺฉิมา ตโย ปุคฺคลา อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ เอโก ปริหานธมฺโม, เอโก อปริหานธมฺโม, เอโก ปรินิพฺพานธมฺโม’’ติ. อฏฺฐมํ. “Allí, Ānanda, de aquellas tres primeras personas, una es de naturaleza no decreciente, una es de naturaleza decreciente y una está destinada a los estados de privación, al infierno. Allí, Ānanda, de estas tres últimas personas, una es de naturaleza decreciente, una es de naturaleza no decreciente y una es de naturaleza destinada al parinibbāna”. El octavo [discurso]. ๙. นิพฺเพธิกสุตฺตํ 9. Discurso sobre la Penetración ๖๓. ‘‘นิพฺเพธิกปริยายํ โว, ภิกฺขเว, ธมฺมปริยายํ เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – 63. “Monjes, les enseñaré la exposición del Dhamma llamada ‘La Exposición de la Penetración’. Escuchen y presten mucha atención; hablaré”. “Sí, venerable señor”, respondieron aquellos monjes al Bienaventurado. El Bienaventurado dijo esto: ‘‘กตโม จ โส, ภิกฺขเว, นิพฺเพธิกปริยาโย ธมฺมปริยาโย? กามา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, กามานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, กามานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, กามานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, กามนิโรโธ เวทิตพฺโพ, กามนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา. “¿Y cuál es, monjes, la exposición del Dhamma llamada la exposición de la penetración? Los placeres sensuales, monjes, deben ser comprendidos; el origen de los placeres sensuales debe ser comprendido; la diversidad de los placeres sensuales debe ser comprendida; el resultado de los placeres sensuales debe ser comprendido; el cese de los placeres sensuales debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de los placeres sensuales debe ser comprendido. ‘‘เวทนา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, เวทนานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, เวทนานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, เวทนานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, เวทนานิโรโธ เวทิตพฺโพ, เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา. “Las sensaciones, monjes, deben ser comprendidas; el origen de las sensaciones debe ser comprendido; la diversidad de las sensaciones debe ser comprendida; el resultado de las sensaciones debe ser comprendido; el cese de las sensaciones debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las sensaciones debe ser comprendido. ‘‘สญฺญา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, สญฺญานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, สญฺญานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, สญฺญานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, สญฺญานิโรโธ เวทิตพฺโพ, สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา. “Las percepciones, monjes, deben ser comprendidas; el origen de las percepciones debe ser comprendido; la diversidad de las percepciones debe ser comprendida; el resultado de las percepciones debe ser comprendido; el cese de las percepciones debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las percepciones debe ser comprendido. ‘‘อาสวา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, อาสวานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, อาสวานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, อาสวานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, อาสวนิโรโธ เวทิตพฺโพ, อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา. “Las impurezas, monjes, deben ser comprendidas; el origen de las impurezas debe ser comprendido; la diversidad de las impurezas debe ser comprendida; el resultado de las impurezas debe ser comprendido; el cese de las impurezas debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las impurezas debe ser comprendido. ‘‘กมฺมํ[Pg.359], ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, กมฺมานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, กมฺมานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, กมฺมานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, กมฺมนิโรโธ เวทิตพฺโพ, กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา. “La acción, monjes, debe ser comprendida; el origen de las acciones debe ser comprendido; la diversidad de las acciones debe ser comprendida; el resultado de las acciones debe ser comprendido; el cese de las acciones debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de las acciones debe ser comprendido. ‘‘ทุกฺขํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, ทุกฺขสฺส วิปาโก เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรโธ เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา. “El sufrimiento, monjes, debe ser comprendido; el origen del sufrimiento debe ser comprendido; la diversidad del sufrimiento debe ser comprendida; el resultado del sufrimiento debe ser comprendido; el cese del sufrimiento debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese del sufrimiento debe ser comprendido. ‘‘‘กามา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา, กามานํ นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, กามานํ เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, กามานํ วิปาโก เวทิตพฺโพ, กามนิโรโธ เวทิตพฺโพ, กามนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ? ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, กามคุณา – จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อปิ จ โข, ภิกฺขเว, เนเต กามา กามคุณา นาเมเต อริยสฺส วินเย วุจฺจนฺติ – “‘Los placeres sensuales, monjes, deben ser comprendidos; el origen de los placeres sensuales debe ser comprendido; la diversidad de los placeres sensuales debe ser comprendida; el resultado de los placeres sensuales debe ser comprendido; el cese de los placeres sensuales debe ser comprendido; y el camino que conduce al cese de los placeres sensuales debe ser comprendido’. Así fue dicho. ¿Y con respecto a qué fue dicho esto? Monjes, hay estos cinco hilos de placer sensual: formas cognoscibles por el ojo que son deseables, agradables, placenteras, amables, relacionadas con el deseo sensual e incitantes a la lujuria; sonidos cognoscibles por el oído… olores cognoscibles por la nariz… sabores cognoscibles por la lengua… objetos táctiles cognoscibles por el cuerpo que son deseables, agradables, placenteros, amables, relacionados con el deseo sensual e incitantes a la lujuria. Sin embargo, monjes, estos no son llamados placeres sensuales; se llaman hilos de placer sensual en la disciplina del Noble. ‘‘สงฺกปฺปราโค ปุริสสฺส กาโม,เนเต กามา ยานิ จิตฺรานิ โลเก; สงฺกปฺปราโค ปุริสสฺส กาโม,ติฏฺฐนฺติ จิตฺรานิ ตเถว โลเก; อเถตฺถ ธีรา วินยนฺติ ฉนฺท’’นฺติ. “La pasión nacida del pensamiento es el deseo sensual del hombre, no los objetos hermosos que existen en el mundo; la pasión nacida del pensamiento es el deseo sensual del hombre. Lo hermoso permanece tal cual en el mundo, pero los sabios eliminan el deseo por ello”. ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กามานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, กามานํ นิทานสมฺภโว. “¿Y cuál, monjes, es el origen de los placeres sensuales? El contacto, monjes, es el origen de los placeres sensuales.” ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กามานํ เวมตฺตตา? อญฺโญ, ภิกฺขเว, กาโม รูเปสุ, อญฺโญ กาโม สทฺเทสุ, อญฺโญ กาโม คนฺเธสุ, อญฺโญ กาโม รเสสุ, อญฺโญ กาโม โผฏฺฐพฺเพสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามานํ เวมตฺตตา. “¿Y cuál, monjes, es la diversidad de los placeres sensuales? Hay un deseo sensual por las formas, un deseo sensual por los sonidos, un deseo sensual por los olores, un deseo sensual por los sabores y un deseo sensual por los objetos táctiles. Esto se llama, monjes, la diversidad de los placeres sensuales.” ‘‘กตโม [Pg.360] จ, ภิกฺขเว, กามานํ วิปาโก? ยํ โข, ภิกฺขเว, กามยมาโน ตชฺชํ ตชฺชํ อตฺตภาวํ อภินิพฺพตฺเตติ ปุญฺญภาคิยํ วา อปุญฺญภาคิยํ วา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามานํ วิปาโก. “¿Y cuál, monjes, es el resultado de los placeres sensuales? Cualquier existencia que uno produce, ya sea de la parte del mérito o de la parte del demérito, de acuerdo con ese deseo sensual particular; esto se llama, monjes, el resultado de los placeres sensuales.” ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กามนิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, กามนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค กามนิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ. “¿Y cuál, monjes, es el cese de los placeres sensuales? El cese del contacto, monjes, es el cese de los placeres sensuales. Este mismo Noble Camino Óctuple es el camino que conduce al cese de los placeres sensuales, a saber: el correcto entendimiento, el correcto pensamiento, la correcta palabra, la correcta acción, el correcto medio de vida, el correcto esfuerzo, la correcta atención y la correcta concentración.” ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ กาเม ปชานาติ, เอวํ กามานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ กามานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ กามานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ กามนิโรธํ ปชานาติ, เอวํ กามนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ กามนิโรธํ. กามา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… กามนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. "Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así los deseos sensuales, comprende así el origen de los deseos sensuales, comprende así la diversidad de los deseos sensuales, comprende así el resultado de los deseos sensuales, comprende así el cese de los deseos sensuales, y comprende así el camino que conduce al cese de los deseos sensuales; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de los deseos sensuales. 'Monjes, los deseos sensuales deben ser conocidos... el camino que conduce al cese de los deseos sensuales debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto." ‘‘เวทนา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, เวทนา – สุขา เวทนา, ทุกฺขา เวทนา, อทุกฺขมสุขา เวทนา. "'Monjes, las sensaciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las sensaciones debe ser conocido', así se dijo. ¿Y en referencia a qué se dijo esto? Monjes, existen estas tres sensaciones: la sensación placentera, la sensación dolorosa y la sensación ni-dolorosa-ni-placentera." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, เวทนานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, เวทนานํ นิทานสมฺภโว. "¿Y cuál, monjes, es el origen de las sensaciones? El contacto, monjes, es el origen de las sensaciones." ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, เวทนานํ เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สามิสา สุขา เวทนา, อตฺถิ นิรามิสา สุขา เวทนา, อตฺถิ สามิสา ทุกฺขา เวทนา, อตฺถิ นิรามิสา ทุกฺขา เวทนา, อตฺถิ สามิสา อทุกฺขมสุขา เวทนา, อตฺถิ นิรามิสา อทุกฺขมสุขา เวทนา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, เวทนานํ เวมตฺตตา. "¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las sensaciones? Monjes, hay sensaciones placenteras mundanas y hay sensaciones placenteras espirituales; hay sensaciones dolorosas mundanas y hay sensaciones dolorosas espirituales; hay sensaciones ni-dolorosas-ni-placenteras mundanas y hay sensaciones ni-dolorosas-ni-placenteras espirituales. A esto se le llama, monjes, la diversidad de las sensaciones." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, เวทนานํ วิปาโก? ยํ โข, ภิกฺขเว, เวทิยมาโน ตชฺชํ ตชฺชํ อตฺตภาวํ อภินิพฺพตฺเตติ ปุญฺญภาคิยํ วา อปุญฺญภาคิยํ วา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, เวทนานํ วิปาโก. "¿Y cuál, monjes, es el resultado de las sensaciones? Monjes, cuando uno experimenta una sensación, produce una existencia individual correspondiente, ya sea perteneciente al mérito o al no-mérito. A esto se le llama, monjes, el resultado de las sensaciones." ‘‘กตโม [Pg.361] จ, ภิกฺขเว, เวทนานิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, เวทนานิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. "¿Y cuál, monjes, es el cese de las sensaciones? El cese del contacto, monjes, es el cese de las sensaciones. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las sensaciones, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración." ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ เวทนํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานิโรธํ ปชานาติ, เอวํ เวทนานิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ. โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ เวทนานิโรธํ. เวทนา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… เวทนานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. "Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así la sensación, comprende así el origen de las sensaciones, comprende así la diversidad de las sensaciones, comprende así el resultado de las sensaciones, comprende así el cese de las sensaciones, y comprende así el camino que conduce al cese de las sensaciones; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de las sensaciones. 'Monjes, las sensaciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las sensaciones debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto." ‘‘สญฺญา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉยิมา, ภิกฺขเว, สญฺญา – รูปสญฺญา, สทฺทสญฺญา, คนฺธสญฺญา, รสสญฺญา, โผฏฺฐพฺพสญฺญา, ธมฺมสญฺญา. "'Monjes, las percepciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las percepciones debe ser conocido', así se dijo. ¿Y en referencia a qué se dijo esto? Monjes, existen estas seis percepciones: la percepción de las formas, la percepción de los sonidos, la percepción de los olores, la percepción de los sabores, la percepción de los objetos táctiles y la percepción de los fenómenos mentales." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, สญฺญานํ นิทานสมฺภโว. "¿Y cuál, monjes, es el origen de las percepciones? El contacto, monjes, es el origen de las percepciones." ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ เวมตฺตตา? อญฺญา, ภิกฺขเว, สญฺญา รูเปสุ, อญฺญา สญฺญา สทฺเทสุ, อญฺญา สญฺญา คนฺเธสุ, อญฺญา สญฺญา รเสสุ, อญฺญา สญฺญา โผฏฺฐพฺเพสุ, อญฺญา สญฺญา ธมฺเมสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ เวมตฺตตา. "¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las percepciones? Monjes, una es la percepción de las formas, otra la percepción de los sonidos, otra la percepción de los olores, otra la percepción de los sabores, otra la percepción de los objetos táctiles y otra la percepción de los fenómenos mentales. A esto se le llama, monjes, la diversidad de las percepciones." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ วิปาโก? โวหารเวปกฺกํ, ภิกฺขเว, สญฺญํ วทามิ. ยถา ยถา นํ สญฺชานาติ ตถา ตถา โวหรติ, เอวํ สญฺญี อโหสินฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สญฺญานํ วิปาโก. "¿Y cuál, monjes, es el resultado de las percepciones? Monjes, yo digo que la percepción tiene como resultado la designación convencional. Según uno percibe algo, así lo designa diciendo: 'Tuve tal percepción'. A esto se le llama, monjes, el resultado de las percepciones." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สญฺญานิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, สญฺญานิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. "¿Y cuál, monjes, es el cese de las percepciones? El cese del contacto, monjes, es el cese de las percepciones. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las percepciones, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración." ‘‘ยโต [Pg.362] โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ สญฺญํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานิโรธํ ปชานาติ, เอวํ สญฺญานิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ สญฺญานิโรธํ. สญฺญา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… สญฺญานิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. "Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así la percepción, comprende así el origen de las percepciones, comprende así la diversidad de las percepciones, comprende así el resultado de las percepciones, comprende así el cese de las percepciones, y comprende así el camino que conduce al cese de las percepciones; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de las percepciones. 'Monjes, las percepciones deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las percepciones debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto." ‘‘อาสวา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตโยเม, ภิกฺขเว, อาสวา – กามาสโว, ภวาสโว, อวิชฺชาสโว. "'Monjes, las impurezas deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las impurezas debe ser conocido', así se dijo. ¿Y en referencia a qué se dijo esto? Monjes, existen estas tres impurezas: la impureza del deseo sensual, la impureza de la existencia y la impureza de la ignorancia." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อาสวานํ นิทานสมฺภโว? อวิชฺชา, ภิกฺขเว, อาสวานํ นิทานสมฺภโว. "¿Y cuál, monjes, es el origen de las impurezas? La ignorancia, monjes, es el origen de las impurezas." ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อาสวานํ เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, อาสวา นิรยคมนียา, อตฺถิ อาสวา ติรจฺฉานโยนิคมนียา, อตฺถิ อาสวา เปตฺติวิสยคมนียา, อตฺถิ อาสวา มนุสฺสโลกคมนียา, อตฺถิ อาสวา เทวโลกคมนียา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาสวานํ เวมตฺตตา. "¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las impurezas? Monjes, hay impurezas que conducen al infierno, hay impurezas que conducen al reino animal, hay impurezas que conducen al reino de los espíritus hambrientos, hay impurezas que conducen al mundo humano y hay impurezas que conducen al mundo de los devas. A esto se le llama, monjes, la diversidad de las impurezas." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อาสวานํ วิปาโก? ยํ โข, ภิกฺขเว, อวิชฺชาคโต ตชฺชํ ตชฺชํ อตฺตภาวํ อภินิพฺพตฺเตติ ปุญฺญภาคิยํ วา อปุญฺญภาคิยํ วา, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาสวานํ วิปาโก. "¿Y cuál, monjes, es el resultado de las impurezas? Monjes, cuando alguien sumido en la ignorancia produce una existencia individual correspondiente, ya sea perteneciente al mérito o al no-mérito. A esto se le llama, monjes, el resultado de las impurezas." ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อาสวนิโรโธ? อวิชฺชานิโรโธ, ภิกฺขเว, อาสวนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. "¿Y cuál, monjes, es el cese de las impurezas? El cese de la ignorancia, monjes, es el cese de las impurezas. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese de las impurezas, a saber: el correcto entendimiento... la correcta concentración." ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ อาสเว ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ นิโรธํ ปชานาติ, เอวํ อาสวานํ นิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ อาสวนิโรธํ. อาสวา, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพา…เป… อาสวนิโรธคามินี [Pg.363] ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. "Cuando, monjes, un noble discípulo comprende así las impurezas, comprende así el origen de las impurezas, comprende así la diversidad de las impurezas, comprende así el resultado de las impurezas, comprende así el cese de las impurezas, y comprende así el camino que conduce al cese de las impurezas; entonces él comprende esta vida santa penetrante que conduce al cese de las impurezas. 'Monjes, las impurezas deben ser conocidas... el camino que conduce al cese de las impurezas debe ser conocido', esto que fue dicho, fue dicho en referencia a esto." ‘‘กมฺมํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ…เป… กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? เจตนาหํ, ภิกฺขเว, กมฺมํ วทามิ. เจตยิตฺวา กมฺมํ กโรติ – กาเยน วาจาย มนสา. «Monjes, se debe conocer el kamma... se debe conocer la práctica que conduce al cese del kamma. ¿En relación con qué se dijo esto? Monjes, yo digo que la intención es el kamma. Habiendo tenido la intención, se realiza la acción por medio del cuerpo, del habla o de la mente». ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ นิทานสมฺภโว? ผสฺโส, ภิกฺขเว, กมฺมานํ นิทานสมฺภโว. «¿Y cuál, monjes, es el origen de las acciones? El contacto, monjes, es el origen de las acciones». ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ นิรยเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ ติรจฺฉานโยนิเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ เปตฺติวิสยเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ มนุสฺสโลกเวทนียํ, อตฺถิ กมฺมํ เทวโลกเวทนียํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ เวมตฺตตา. «¿Y cuál, monjes, es la diversidad de las acciones? Existe el kamma que se experimenta en el infierno, el kamma que se experimenta en el reino animal, el kamma que se experimenta en el reino de los espíritus hambrientos, el kamma que se experimenta en el mundo humano y el kamma que se experimenta en el mundo celestial. Esto, monjes, se llama la diversidad de las acciones». ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ วิปาโก? ติวิธาหํ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ วิปากํ วทามิ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม, อุปปชฺเช วา, อปเร วา ปริยาเย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมานํ วิปาโก. «¿Y cuál, monjes, es el resultado de las acciones? Digo, monjes, que el resultado de las acciones es triple: en esta misma vida, en el siguiente renacimiento o en una ocasión posterior. Esto, monjes, se llama el resultado de las acciones». ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กมฺมนิโรโธ? ผสฺสนิโรโธ, ภิกฺขเว, กมฺมนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. «¿Y cuál, monjes, es el cese del kamma? El cese del contacto, monjes, es el cese del kamma. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese del kamma; a saber: visión correcta... [y el resto hasta] concentración correcta». ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ กมฺมํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมานํ นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมานํ เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมานํ วิปากํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมนิโรธํ ปชานาติ, เอวํ กมฺมนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ กมฺมนิโรธํ. กมฺมํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ…เป… กมฺมนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. «Cuando, monjes, un noble discípulo conoce así el kamma, conoce así el origen de las acciones, conoce así la diversidad de las acciones, conoce así el resultado de las acciones, conoce así el cese del kamma y conoce así la práctica que conduce al cese del kamma, entonces conoce esta vida santa de penetración que conduce al cese del kamma. Por lo tanto, lo que se dijo: 'Monjes, se debe conocer el kamma... se debe conocer la práctica que conduce al cese del kamma', se dijo en relación con esto». ‘‘ทุกฺขํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, ทุกฺขสฺส วิปาโก เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรโธ เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ[Pg.364], กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ชาติปิ ทุกฺขา, ชราปิ ทุกฺขา, พฺยาธิปิ ทุกฺโข, มรณมฺปิ ทุกฺขํ, โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสาปิ ทุกฺขา, ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ ตมฺปิ ทุกฺขํ, สํขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา. «Monjes, se debe conocer el sufrimiento, se debe conocer el origen del sufrimiento, se debe conocer la diversidad del sufrimiento, se debe conocer el resultado del sufrimiento, se debe conocer el cese del sufrimiento y se debe conocer la práctica que conduce al cese del sufrimiento. ¿En relación con qué se dijo esto? El nacimiento es sufrimiento, la vejez es sufrimiento, la enfermedad es sufrimiento, la muerte es sufrimiento, la pena, el lamento, el dolor físico, la aflicción mental y la desesperación son sufrimiento; no obtener lo que se desea es sufrimiento. En resumen, los cinco agregados del apego son sufrimiento». ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว? ตณฺหา, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว. «¿Y cuál, monjes, es el origen del sufrimiento? El deseo ferviente, monjes, es el origen del sufrimiento». ‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ อธิมตฺตํ, อตฺถิ ปริตฺตํ, อตฺถิ ทนฺธวิราคิ, อตฺถิ ขิปฺปวิราคิ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา. «¿Y cuál, monjes, es la diversidad del sufrimiento? Existe el sufrimiento intenso, el sufrimiento leve, el sufrimiento que desaparece lentamente y el sufrimiento que desaparece rápidamente. Esto, monjes, se llama la diversidad del sufrimiento». ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส วิปาโก? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ เยน ทุกฺเขน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ, เยน วา ปน ทุกฺเขน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต พหิทฺธา ปริเยฏฺฐึ อาปชฺชติ – ‘โก เอกปทํ ทฺวิปทํ ชานาติ อิมสฺส ทุกฺขสฺส นิโรธายา’ติ? สมฺโมหเวปกฺกํ วาหํ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ วทามิ ปริเยฏฺฐิเวปกฺกํ วา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสฺส วิปาโก. «¿Y cuál, monjes, es el resultado del sufrimiento? En este mundo, monjes, alguien abrumado por el sufrimiento y con la mente consumida por él, se aflige, se fatiga, se lamenta, llora golpeándose el pecho y cae en la confusión. O bien, abrumado por el sufrimiento, busca externamente: '¿Quién conoce una o dos palabras mágicas para el cese de este sufrimiento?'. Digo, monjes, que el resultado del sufrimiento es la confusión o la búsqueda. Esto, monjes, se llama el resultado del sufrimiento». ‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรโธ? ตณฺหานิโรโธ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรโธ. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ทุกฺขสฺส นิโรธคามินี ปฏิปทา, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. «¿Y cuál, monjes, es el cese del sufrimiento? El cese del deseo ferviente, monjes, es el cese del sufrimiento. Este mismo Noble Camino Óctuple es la práctica que conduce al cese del sufrimiento; a saber: visión correcta... concentración correcta». ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวโก เอวํ ทุกฺขํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภวํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขสฺส เวมตฺตตํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขสฺส วิปากํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขนิโรธํ ปชานาติ, เอวํ ทุกฺขนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ, โส อิมํ นิพฺเพธิกํ พฺรหฺมจริยํ ปชานาติ ทุกฺขนิโรธํ. ทุกฺขํ, ภิกฺขเว, เวทิตพฺพํ, ทุกฺขสฺส นิทานสมฺภโว เวทิตพฺโพ, ทุกฺขสฺส เวมตฺตตา เวทิตพฺพา, ทุกฺขสฺส วิปาโก เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรโธ เวทิตพฺโพ, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา เวทิตพฺพาติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. «Cuando, monjes, un noble discípulo conoce así el sufrimiento, conoce así el origen del sufrimiento, conoce así la diversidad del sufrimiento, conoce así el resultado del sufrimiento, conoce así el cese del sufrimiento y conoce así la práctica que conduce al cese del sufrimiento, entonces conoce esta vida santa de penetración que conduce al cese del sufrimiento. Por lo tanto, lo que se dijo: 'Monjes, se debe conocer el sufrimiento... se debe conocer la práctica que conduce al cese del sufrimiento', se dijo en relación con esto». ‘‘อยํ โข โส, ภิกฺขเว, นิพฺเพธิกปริยาโย ธมฺมปริยาโย’’ติ. นวมํ. «Esta es, monjes, la exposición del Dhamma sobre el método de penetración». ๑๐. สีหนาทสุตฺตํ 10. Sīhanādasutta (El Discurso sobre el Rugido del León) ๖๔. ‘‘ฉยิมานิ[Pg.365], ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. กตมานิ ฉ? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ปชานาติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. 64. «Monjes, hay seis poderes del Tathāgata; dotado de estos poderes, el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la rueda del Dhamma. ¿Cuáles son los seis? Aquí, monjes, el Tathāgata comprende, tal como realmente es, lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible. El hecho de que el Tathāgata comprenda tal como realmente es lo posible como posible y lo imposible como imposible es un poder del Tathāgata, por el cual reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la rueda del Dhamma». ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ปชานาติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. «Además, monjes, el Tathāgata comprende, tal como realmente es, el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, en el futuro y en el presente, según su base y su causa. El hecho de que el Tathāgata comprenda tal como realmente es el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, en el futuro y en el presente, según su base y su causa, es también un poder del Tathāgata, por el cual reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la rueda del Dhamma». ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต…เป… อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. Además, monjes, el Tathāgata comprende tal como es la corrupción, la purificación y el surgimiento con respecto a los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas. Monjes, el hecho de que el Tathāgata... [así comprenda]... esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. Además, monjes, el Tathāgata recuerda sus diversas vidas pasadas, a saber: un nacimiento, dos nacimientos... así recuerda sus diversas vidas pasadas en sus detalles y circunstancias. Monjes, el hecho de que el Tathāgata recuerde sus diversas vidas pasadas, a saber: un nacimiento, dos nacimientos... así recuerde sus diversas vidas pasadas en sus detalles y circunstancias, esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต [Pg.366] ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. Además, monjes, el Tathāgata, con el ojo divino, purificado y que supera al de los seres humanos... comprende a los seres que transmigran según sus acciones. Monjes, el hecho de que el Tathāgata, con el ojo divino, purificado y que supera al de los seres humanos... comprenda a los seres que transmigran según sus acciones, esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble. ‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อิทมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลํ โหติ, ยํ พลํ อาคมฺม ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. Además, monjes, el Tathāgata, mediante la destrucción de los influjos mentales... habiéndolo realizado por sí mismo con conocimiento directo, alcanza y reside [en la liberación]. Monjes, el hecho de que el Tathāgata, mediante la destrucción de los influjos mentales... habiéndolo realizado por sí mismo con conocimiento directo, alcance y resida [en la liberación], esto también es un poder del Tathāgata, en virtud del cual el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble. Estos, monjes, son los seis poderes del Tathāgata, dotado de los cuales el Tathāgata reclama su lugar supremo, lanza su rugido de león en las asambleas y pone en movimiento la Rueda Noble. ‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ. Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento lo que es posible como posible y lo que es imposible como imposible tal como es. ‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ. Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento el resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es. ‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ. Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es. ‘‘ตตฺร [Pg.367] เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ. Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre el recuerdo de las vidas pasadas tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento el recuerdo de las vidas pasadas tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento el recuerdo de las vidas pasadas tal como es. ‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ. Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre la muerte y el renacimiento de los seres tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento la muerte y el renacimiento de los seres tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento la muerte y el renacimiento de los seres tal como es. ‘‘ตตฺร เจ, ภิกฺขเว, ปเร ตถาคตํ อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาเณน อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาณํ วิทิตํ, ตถา ตถา เตสํ ตถาคโต อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาเณน ปญฺหํ ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ. Al respecto, monjes, si otros se acercan al Tathāgata y le preguntan mediante su conocimiento sobre la destrucción de los influjos mentales... tal como es; de la misma manera que el Tathāgata ha discernido mediante su conocimiento la destrucción de los influjos mentales... tal como es, de esa misma manera el Tathāgata, al ser preguntado, les explica mediante su conocimiento la destrucción de los influjos mentales... tal como es. ‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมฺปิทํ ฐานญฺจ ฐานโต อฏฺฐานญฺจ อฏฺฐานโต ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ กมฺมสมาทานานํ ฐานโส เหตุโส วิปากํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ สํกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ ปุพฺเพนิวาสานุสฺสตึ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ สตฺตานํ จุตูปปาตํ ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. ยมฺปิทํ อาสวานํ ขยา…เป… ยถาภูตํ ญาณํ ตมฺปิ สมาหิตสฺส วทามิ โน อสมาหิตสฺส. อิติ โข, ภิกฺขเว, สมาธิ มคฺโค, อสมาธิ กุมฺมคฺโค’’ติ. ทสมํ. Al respecto, monjes, digo que este conocimiento de lo posible como posible y de lo imposible como imposible tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento del resultado de las acciones emprendidas en el pasado, futuro y presente, según sus causas y condiciones tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento de la corrupción, la purificación y el surgimiento de los jhānas, las liberaciones, las concentraciones y las realizaciones meditativas tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento del recuerdo de las vidas pasadas tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento de la muerte y el renacimiento de los seres tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Digo que este conocimiento de la destrucción de los influjos mentales... tal como es, es para aquel que posee concentración, no para aquel que carece de ella. Monjes, de este modo, la concentración es el camino, y la falta de concentración es el camino erróneo. (Décimo). มหาวคฺโค ฉฏฺโฐ. Sexto Gran Capítulo. ตสฺสุทฺทานํ – Su resumen es: โสโณ [Pg.368] ผคฺคุโน ภิชาติ, อาสวา ทารุหตฺถิ จ; มชฺเฌ ญาณํ นิพฺเพธิกํ, สีหนาโทติ เต ทสาติ. Soṇo, Phagguno, Abhijāti, Āsavā, Dāru y Hatthi; Majjhe, Ñāṇa, Nibbedhika y Sīhanāda; estos son los diez. ๗. เทวตาวคฺโค 7. Capítulo de las Deidades ๑. อนาคามิผลสุตฺตํ 1. Discurso sobre el Fruto del No-regreso ๖๕. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? อสฺสทฺธิยํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ, โกสชฺชํ, มุฏฺฐสฺสจฺจํ, ทุปฺปญฺญตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ. 65. “Monjes, sin haber abandonado seis cosas, es imposible realizar el fruto del no-regreso. ¿Cuáles son las seis? La falta de fe, la falta de vergüenza moral, la falta de temor moral, la pereza, la falta de atención y la falta de sabiduría. Monjes, sin haber abandonado estas seis cosas, es imposible realizar el fruto del no-regreso. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? อสฺสทฺธิยํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ, โกสชฺชํ, มุฏฺฐสฺสจฺจํ, ทุปฺปญฺญตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อนาคามิผลํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ปฐมํ. Monjes, habiendo abandonado seis cosas, es posible realizar el fruto del no-regreso. ¿Cuáles son las seis? La falta de fe, la falta de vergüenza moral, la falta de temor moral, la pereza, la falta de atención y la falta de sabiduría. Monjes, habiendo abandonado estas seis cosas, es posible realizar el fruto del no-regreso”. Primero. ๒. อรหตฺตสุตฺตํ 2. Discurso sobre el Estado de Arahant ๖๖. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? ถินํ, มิทฺธํ, อุทฺธจฺจํ, กุกฺกุจฺจํ, อสฺสทฺธิยํ, ปมาทํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. 66. “Monjes, sin haber abandonado seis cosas, es imposible realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son las seis? La pereza mental, el letargo, la agitación, el remordimiento, la falta de fe y la negligencia. Monjes, sin haber abandonado estas seis cosas, es imposible realizar el estado de Arahant. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? ถินํ, มิทฺธํ, อุทฺธจฺจํ, กุกฺกุจฺจํ, อสฺสทฺธิยํ, ปมาทํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ทุติยํ. Monjes, habiendo abandonado seis cosas, es posible realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son las seis? La pereza mental, el letargo, la agitación, el remordimiento, la falta de fe y la negligencia. Monjes, habiendo abandonado estas seis cosas, es posible realizar el estado de Arahant”. Segundo. ๓. มิตฺตสุตฺตํ 3. Discurso sobre los Amigos ๖๗. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปาปมิตฺโต ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก, ปาปมิตฺเต เสวมาโน ภชมาโน ปยิรุปาสมาโน, เตสญฺจ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ [Pg.369] อปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สีลานิ อปริปูเรตฺวา กามราคํ วา รูปราคํ วา อรูปราคํ วา ปชหิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 67. “Monjes, que aquel monje que tiene malos amigos, malos compañeros, malas influencias, que frecuenta, se asocia y sirve a malos amigos, e imita su comportamiento, llegue a perfeccionar el código de conducta superior, eso es imposible. Sin haber perfeccionado el código de conducta superior, que llegue a perfeccionar el entrenamiento de un aprendiz, eso es imposible. Sin haber perfeccionado el entrenamiento de un aprendiz, que llegue a perfeccionar las virtudes morales, eso es imposible. Sin haber perfeccionado las virtudes morales, que llegue a abandonar el deseo sensual, el deseo por la existencia material o el deseo por la existencia inmaterial, eso es imposible. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก, กลฺยาณมิตฺเต เสวมาโน ภชมาโน ปยิรุปาสมาโน, เตสญฺจ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชมาโน อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สีลานิ ปริปูเรตฺวา กามราคํ วา รูปราคํ วา อรูปราคํ วา ปชหิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ตติยํ. Monjes, que aquel monje que tiene buenos amigos, buenos compañeros, buenas influencias, que frecuenta, se asocia y sirve a buenos amigos, e imita su comportamiento, llegue a perfeccionar el código de conducta superior, eso es posible. Habiendo perfeccionado el código de conducta superior, que llegue a perfeccionar el entrenamiento de un aprendiz, eso es posible. Habiendo perfeccionado el entrenamiento de un aprendiz, que llegue a perfeccionar las virtudes morales, eso es posible. Habiendo perfeccionado las virtudes morales, que llegue a abandonar el deseo sensual, el deseo por la existencia material o el deseo por la existencia inmaterial, eso es posible”. Tercero. ๔. สงฺคณิการามสุตฺตํ 4. Discurso sobre el Deleite en la Compañía ๖๘. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สงฺคณิการาโม สงฺคณิกรโต สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, คณาราโม คณรโต คณารามตํ อนุยุตฺโต, เอโก ปวิเวเก อภิรมิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘เอโก ปวิเวเก อนภิรมนฺโต จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คเหสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ อคณฺหนฺโต สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาทิฏฺฐึ อปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาสมาธึ อปริปูเรตฺวา สํโยชนานิ ปชหิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สํโยชนานิ อปฺปหาย นิพฺพานํ สจฺฉิกริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 68. “Monjes, que aquel monje que se deleita en la vida social, disfruta de la compañía y se entrega al placer de la interacción grupal, o que se deleita en los grupos, disfruta de los grupos y se entrega al placer de los grupos, se deleite en la soledad y la reclusión, eso es imposible. Para quien no se deleita en la soledad y la reclusión, que obtenga el signo de la mente (la concentración), eso es imposible. Para quien no obtiene el signo de la mente, que perfeccione la visión correcta, eso es imposible. Sin haber perfeccionado la visión correcta, que perfeccione la concentración correcta, eso es imposible. Sin haber perfeccionado la concentración correcta, que abandone los grilletes, eso es imposible. Sin haber abandonado los grilletes, que realice el Nibbāna, eso es imposible. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สงฺคณิการาโม น สงฺคณิกรโต น สงฺคณิการามตํ อนุยุตฺโต, น คณาราโม น คณรโต น คณารามตํ อนุยุตฺโต, เอโก ปวิเวเก อภิรมิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘เอโก ปวิเวเก อภิรมนฺโต จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คเหสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘จิตฺตสฺส นิมิตฺตํ คณฺหนฺโต สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาสมาธึ ปริปูเรตฺวา สํโยชนานิ ปชหิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สํโยชนานิ ปหาย นิพฺพานํ สจฺฉิกริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. จตุตฺถํ. Monjes, que aquel monje que no se deleita en la vida social, no disfruta de la compañía y no se entrega al placer de la interacción grupal, que no se deleita en los grupos, no disfruta de los grupos y no se entrega al placer de los grupos, se deleite en la soledad y la reclusión, eso es posible. Para quien se deleita en la soledad y la reclusión, que obtenga el signo de la mente, eso es posible. Para quien obtiene el signo de la mente, que perfeccione la visión correcta, eso es posible. Habiendo perfeccionado la visión correcta, que perfeccione la concentración correcta, eso es posible. Habiendo perfeccionado la concentración correcta, que abandone los grilletes, eso es posible. Habiendo abandonado los grilletes, que realice el Nibbāna, eso es posible”. Cuarto. ๕. เทวตาสุตฺตํ 5. Discurso sobre la Deidad ๖๙. อถ [Pg.370] โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. อิทมโวจ สา เทวตา. สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ. อถ โข สา เทวตา ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ. 69. Entonces, una deidad de una belleza extraordinaria, pasada la medianoche, iluminando todo el bosque de Jeta, se acercó al Bienaventurado; tras acercarse, saludó respetuosamente al Bienaventurado y se quedó a un lado. Estando de pie a un lado, aquella deidad le dijo al Bienaventurado: ‘Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje. ¿Cuáles son las seis? El respeto por el Maestro, el respeto por el Dhamma, el respeto por la Sangha, el respeto por el entrenamiento, la docilidad (ser fácil de instruir) y la buena amistad. Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje’. Así habló aquella deidad. El Maestro asintió con aprobación. Entonces la deidad, sabiendo que ‘el Maestro ha aprobado mis palabras’, saludó al Bienaventurado, lo rodeó respetuosamente por la derecha y desapareció allí mismo. อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, สา เทวตา มํ เอตทโวจ – ‘ฉยิเม, ภนฺเต, ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ฉ? สตฺถุคารวตา, ธมฺมคารวตา, สงฺฆคารวตา, สิกฺขาคารวตา, โสวจสฺสตา, กลฺยาณมิตฺตตา – อิเม โข, ภนฺเต, ฉ ธมฺมา ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’ติ. อิทมโวจ, ภิกฺขเว, สา เทวตา. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ. Luego, al pasar aquella noche, el Bienaventurado se dirigió a los monjes: ‘Monjes, esta noche una deidad de una belleza extraordinaria, pasada la medianoche, iluminando todo el bosque de Jeta, se acercó a mí; tras acercarse, me saludó respetuosamente y se quedó a un lado. Estando de pie a un lado, monjes, aquella deidad me dijo: «Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje. ¿Cuáles son las seis? El respeto por el Maestro, el respeto por el Dhamma, el respeto por la Sangha, el respeto por el entrenamiento, la docilidad y la buena amistad. Señor, estas seis cosas conducen a la no-declinación del monje». Así habló, monjes, aquella deidad. Tras decir esto, me saludó respetuosamente, me rodeó por la derecha y desapareció allí mismo’. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอตทโวจ – ‘‘อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ. อิธ, ภนฺเต, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ…เป… สงฺฆคารโว โหติ… สิกฺขาคารโว โหติ … สุวโจ โหติ… กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน[Pg.371]. อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามี’’ติ. Cuando se dijo esto, el venerable Sāriputta, saludando respetuosamente al Bienaventurado, le dijo: 'Señor, entiendo detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado ha expuesto brevemente de la siguiente manera: Aquí, Señor, un monje es él mismo respetuoso hacia el Maestro y habla en elogio de dicho respeto. A aquellos otros monjes que no son respetuosos hacia el Maestro, los alienta a serlo. Y de aquellos otros monjes que ya son respetuosos hacia el Maestro, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. Él mismo es respetuoso hacia el Dhamma... (pe)... respetuoso hacia el Saṅgha... respetuoso hacia el entrenamiento... es dócil al hablar... tiene buenos amigos y habla en elogio de tener buenos amigos. A aquellos otros monjes que no tienen buenos amigos, los alienta a tenerlos. Y de aquellos otros monjes que ya tienen buenos amigos, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. Señor, de esta manera comprendo detalladamente el significado de lo que el Bienaventurado ha expuesto brevemente'. ‘‘สาธุ สาธุ, สาริปุตฺต! สาธุ โข ตฺวํ, สาริปุตฺต, อิมสฺส มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานาสิ. อิธ, สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สตฺถุคารโว โหติ สตฺถุคารวตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น สตฺถุคารวา เต จ สตฺถุคารวตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู สตฺถุคารวา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อตฺตนา จ ธมฺมคารโว โหติ…เป… สงฺฆคารโว โหติ… สิกฺขาคารโว โหติ… สุวโจ โหติ… กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณมิตฺตตาย จ วณฺณวาที. เย จญฺเญ ภิกฺขู น กลฺยาณมิตฺตา เต จ กลฺยาณมิตฺตตาย สมาทเปติ. เย จญฺเญ ภิกฺขู กลฺยาณมิตฺตา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิมสฺส โข, สาริปุตฺต, มยา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ. ปญฺจมํ. «¡Bien, bien, Sāriputta! Es excelente, Sāriputta, que comprendas de manera detallada el significado de lo que He expuesto brevemente. Aquí, Sāriputta, un monje es él mismo respetuoso hacia el Maestro y habla en elogio de dicho respeto. A aquellos otros monjes que no son respetuosos hacia el Maestro, los alienta a serlo. Y de aquellos otros monjes que ya son respetuosos hacia el Maestro, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. Él mismo es respetuoso hacia el Dhamma... (pe)... respetuoso hacia el Saṅgha... respetuoso hacia el entrenamiento... es dócil al hablar... tiene buenos amigos y habla en elogio de tener buenos amigos. A aquellos otros monjes que no tienen buenos amigos, los alienta a tenerlos. Y de aquellos otros monjes que ya tienen buenos amigos, él proclama sus virtudes de manera veraz, real y en el momento oportuno. De esta manera, Sāriputta, debe considerarse detalladamente el significado de lo que He expuesto brevemente». Quinto. ๖. สมาธิสุตฺตํ 6. Discurso sobre la Concentración ๗๐. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สนฺเตน สมาธินา น ปณีเตน น ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺเธน น เอโกทิภาวาธิคเตน อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภวิสฺสติ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา ภวิสฺสติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก ภวิสฺสติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณิสฺสติ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานิสฺสติ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสติ …เป… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสิสฺสติ…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 70. «Ciertamente, monjes, es imposible que ese monje, con una concentración que no es pacífica, que no es sublime, que no se ha obtenido mediante la tranquilidad y que no ha alcanzado la unificación mental, experimente los diversos tipos de poderes sobrenaturales: siendo uno, convertirse en muchos; siendo muchos, convertirse en uno... (pe)... hasta ejercer dominio con el cuerpo incluso hasta el mundo de Brahmā. Eso es imposible. Que 'con el oído divino, purificado y superior al de los humanos, escuche ambos tipos de sonidos, tanto divinos como humanos, ya sean lejanos o cercanos'. Eso es imposible. Que 'conozca las mentes de otros seres y personas distinguiéndolas con su propia mente; reconociendo una mente con apego como una mente con apego... (pe)... o una mente liberada como una mente liberada'. Eso es imposible. Que 'recuerde sus múltiples existencias pasadas, a saber: una vida, dos vidas... (pe)... que así recuerde sus múltiples existencias pasadas con sus aspectos y detalles'. Eso es imposible. Que 'con el ojo divino, purificado y superior al de los humanos, vea a los seres... (pe)... y comprenda a los seres que transitan de acuerdo con sus acciones'. Eso es imposible. Que 'mediante la destrucción de las impurezas... (pe)... habiéndolo realizado por sí mismo, entre y more en la liberación'. Eso es imposible». ‘‘‘โส [Pg.372] วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺเตน สมาธินา ปณีเตน ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺเธน เอโกทิภาวาธิคเตน อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภวิสฺสติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุณิสฺสติ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานิสฺสติ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสติ…เป… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชานิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสิสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ. «Ciertamente, monjes, es posible que ese monje, con una concentración que es pacífica, sublime, obtenida mediante la tranquilidad y habiendo alcanzado la unificación mental, experimente los diversos tipos de poderes sobrenaturales... (pe)... hasta ejercer dominio con el cuerpo incluso hasta el mundo de Brahmā. Eso es posible. Que 'con el oído divino, purificado y superior al de los humanos, escuche ambos tipos de sonidos...'. Eso es posible. Que 'conozca las mentes de otros seres y personas...'. Eso es posible. Que 'recuerde sus múltiples existencias pasadas...'. Eso es posible. Que 'con el ojo divino, purificado y superior al de los humanos, vea a los seres que mueren y renacen, inferiores y superiores, bellos y feos, afortunados y desafortunados, y comprenda a los seres que transitan de acuerdo con sus acciones'. Eso es posible. Que 'mediante la destrucción de las impurezas, alcance la liberación de la mente libre de impurezas... (pe)... habiéndolo realizado por sí mismo, entre y more en ella'. Eso es posible». Sexto. ๗. สกฺขิภพฺพสุตฺตํ 7. Discurso sobre la Capacidad de Realización ๗๑. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิเม หานภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิเม ฐิติภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิเม วิเสสภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อิเม นิพฺเพธภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อสกฺกจฺจการี จ โหติ, อสปฺปายการี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน. 71. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es incapaz de alcanzar la realización directa de cualquier estado que deba ser presenciado, incluso cuando se presentan las condiciones adecuadas. ¿Cuáles son las seis? Aquí, monjes, un monje no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen al declive'; no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen a la estabilidad'; no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen a la distinción'; no comprende según la realidad: 'estos son estados que conducen a la penetración'; y actúa sin cuidado y de manera inadecuada. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es incapaz de alcanzar la realización directa de cualquier estado que deba ser presenciado, incluso cuando se presentan las condiciones adecuadas». ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิเม หานภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม ฐิติภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม วิเสสภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม นิพฺเพธภาคิยา ธมฺมา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, สกฺกจฺจการี จ โหติ, สปฺปายการี จ. อิเมหิ [Pg.373] โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณิตุํ สติ สติ อายตเน’’ติ. สตฺตมํ. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es capaz de alcanzar el estado de testigo directo en tales y tales estados especiales, siempre que se den las causas y condiciones adecuadas. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen al retroceso’; comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen a la estabilidad’; comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen a la distinción’; comprende tal como es la realidad: ‘estos estados conducen a la penetración’; además, actúa con esmero y actúa de manera adecuada. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades es capaz de alcanzar el estado de testigo directo en tales y tales estados especiales, siempre que se den las causas y condiciones adecuadas». ๘. พลสุตฺตํ 8. Discurso sobre el Poder ๗๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, น สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, น สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, อสกฺกจฺจการี จ โหติ, อสาตจฺจการี จ, อสปฺปายการี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ. 72. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es incapaz de alcanzar la fortaleza en la concentración. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje no es hábil en el logro de la concentración, no es hábil en la permanencia en la concentración, no es hábil en el surgimiento de la concentración; no actúa con esmero, no es constante en su práctica y no actúa de manera adecuada. Poseyendo estas seis cualidades, monjes, un monje es incapaz de alcanzar la fortaleza en la concentración». ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมาธิสฺส สมาปตฺติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส ฐิติกุสโล โหติ, สมาธิสฺส วุฏฺฐานกุสโล โหติ, สกฺกจฺจการี จ โหติ, สาตจฺจการี จ, สปฺปายการี จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมาธิสฺมึ พลตํ ปาปุณิตุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ. «Monjes, un monje que posee seis cualidades es capaz de alcanzar la fortaleza en la concentración. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje es hábil en el logro de la concentración, es hábil en la permanencia en la concentración, es hábil en el surgimiento de la concentración; actúa con esmero, es constante en su práctica y actúa de manera adecuada. Poseyendo estas seis cualidades, monjes, un monje es capaz de alcanzar la fortaleza en la concentración». Octavo. ๙. ปฐมตชฺฌานสุตฺตํ 9. Primer discurso sobre el primer jhana ๗๓. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามจฺฉนฺทํ, พฺยาปาทํ, ถินมิทฺธํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ, วิจิกิจฺฉํ. กาเมสุ โข ปนสฺส อาทีนโว น ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. 73. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El deseo sensorial, la mala voluntad, la pereza y el letargo, la agitación y el remordimiento, y la duda; y, además, no ve correctamente con la sabiduría perfecta, tal como es la realidad, el peligro en los placeres sensoriales. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana». ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามจฺฉนฺทํ, พฺยาปาทํ, ถินมิทฺธํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ, วิจิกิจฺฉํ, กาเมสุ โข ปนสฺส อาทีนโว น ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺโฐ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. นวมํ. «Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El deseo sensorial, la mala voluntad, la pereza y el letargo, la agitación y el remordimiento, y la duda; y, además, ve correctamente con la sabiduría perfecta, tal como es la realidad, el peligro en los placeres sensoriales. Habiendo abandonado estas seis cosas, monjes, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana». Noveno. ๑๐. ทุติยตชฺฌานสุตฺตํ 10. Segundo discurso sobre el primer jhana ๗๔. ‘‘ฉ[Pg.374], ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ, กามสญฺญํ, พฺยาปาทสญฺญํ, วิหึสาสญฺญํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. 74. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento sensorial, el pensamiento de mala voluntad, el pensamiento de crueldad, la percepción sensorial, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de entrar y permanecer en el primer jhana». ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ฉ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ, กามสญฺญํ, พฺยาปาทสญฺญํ, วิหึสาสญฺญํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. ทสมํ. «Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento sensorial, el pensamiento de mala voluntad, el pensamiento de crueldad, la percepción sensorial, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Habiendo abandonado estas seis cosas, monjes, uno es capaz de entrar y permanecer en el primer jhana». Décimo. เทวตาวคฺโค สตฺตโม. El séptimo capítulo de las Deidades ha concluido. ตสฺสุทฺทานํ – Este es el resumen — อนาคามิ อรหํ มิตฺตา, สงฺคณิการามเทวตา; สมาธิ สกฺขิภพฺพํ พลํ, ตชฺฌานา อปเร ทุเวติ. No-retornante, Arahant, amigos, compañía, deidad; concentración, capacidad de ser testigo, poder, y otros dos sobre los jhanas. ๘. อรหตฺตวคฺโค 8. Capítulo sobre el estado de Arahant ๑. ทุกฺขสุตฺตํ 1. Discurso sobre el sufrimiento ๗๕. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. กตเมหิ ฉหิ? กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน, กามสญฺญาย, พฺยาปาทสญฺญาย, วิหึสาสญฺญาย – อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. 75. «Monjes, un monje que posee seis cualidades vive con sufrimiento en esta misma vida, con aflicción, desesperación y fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un mal destino. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento sensorial, el pensamiento de mala voluntad, el pensamiento de crueldad, la percepción sensorial, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades vive con sufrimiento en esta misma vida, con aflicción, desesperación y fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un mal destino». ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ [Pg.375] มรณา สุคติ ปาฏิกงฺขา. กตเมหิ ฉหิ? เนกฺขมฺมวิตกฺเกน, อพฺยาปาทวิตกฺเกน, อวิหึสาวิตกฺเกน, เนกฺขมฺมสญฺญาย, อพฺยาปาทสญฺญาย, อวิหึสาสญฺญาย – อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคติ ปาฏิกงฺขา’’ติ. ปฐมํ. «Monjes, un monje que posee seis cualidades vive felizmente en esta misma vida, sin aflicción, sin desesperación y sin fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un buen destino. ¿Cuáles son esas seis? El pensamiento de renuncia, el pensamiento de no-mala voluntad, el pensamiento de no-crueldad, la percepción de renuncia, la percepción de no-mala voluntad y la percepción de no-crueldad. Monjes, un monje que posee estas seis cualidades vive felizmente en esta misma vida, sin aflicción, sin desesperación y sin fiebre; y tras la disolución del cuerpo, después de la muerte, le espera un buen destino». Primero. ๒. อรหตฺตสุตฺตํ 2. Discurso sobre el estado de Arahant ๗๖. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มานํ, โอมานํ, อติมานํ, อธิมานํ, ถมฺภํ, อตินิปาตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. 76. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son esas seis? El orgullo, el orgullo de inferioridad, el orgullo excesivo, la sobreestimación, la testarudez y la excesiva auto-humillación. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de realizar el estado de Arahant». ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มานํ, โอมานํ, อติมานํ, อธิมานํ, ถมฺภํ, อตินิปาตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ทุติยํ. «Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de realizar el estado de Arahant. ¿Cuáles son esas seis? El orgullo, el orgullo de inferioridad, el orgullo excesivo, la sobreestimación, la testarudez y la excesiva auto-humillación. Habiendo abandonado estas seis cosas, monjes, uno es capaz de realizar el estado de Arahant». Segundo. ๓. อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสุตฺตํ 3. Discurso sobre los estados humanos superiores ๗๗. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มุฏฺฐสฺสจฺจํ, อสมฺปชญฺญํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ, กุหนํ, ลปนํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. 77. «Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de realizar un estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles. ¿Cuáles son esas seis? La falta de atención, la falta de clara comprensión, la falta de control en las puertas de las facultades sensoriales, la falta de moderación en la comida, la hipocresía y la charlatanería. Sin abandonar estas seis cosas, monjes, uno es incapaz de realizar un estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles». ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มุฏฺฐสฺสจฺจํ, อสมฺปชญฺญํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ, กุหนํ, ลปนํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ตติยํ. Monjes, abandonando seis cosas, se es capaz de realizar el estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles. ¿Cuáles seis? La falta de atención, la falta de clara comprensión, el no proteger las puertas de las facultades sensoriales, la falta de moderación en la comida, el engaño y la adulación. Monjes, abandonando estas seis cosas, se es capaz de realizar el estado humano superior, la distinción del conocimiento y la visión dignos de los nobles. Tercero. ๔. สุขโสมนสฺสสุตฺตํ 4. Discurso sobre la felicidad y el gozo ๗๘. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสพหุโล วิหรติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยาย. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมาราโม โหติ, ภาวนาราโม โหติ, ปหานาราโม โหติ, ปวิเวการาโม โหติ[Pg.376], อพฺยาปชฺฌาราโม โหติ, นิปฺปปญฺจาราโม โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขโสมนสฺสพหุโล วิหรติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยายา’’ติ. จตุตฺถํ. 78. Monjes, dotado de seis cosas, un monje vive con mucha felicidad y gozo en esta misma vida, y ha iniciado el camino correcto para la destrucción de las impurezas. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje se deleita en el Dhamma, se deleita en el desarrollo mental, se deleita en el abandono, se deleita en la reclusión, se deleita en la ausencia de malevolencia y se deleita en la ausencia de proliferación. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje vive con mucha felicidad y gozo en esta misma vida, y ha iniciado el camino correcto para la destrucción de las impurezas. Cuarto. ๕. อธิคมสุตฺตํ 5. Discurso sobre el logro ๗๙. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อายกุสโล จ โหติ, น อปายกุสโล จ โหติ, น อุปายกุสโล จ โหติ, อนธิคตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อธิคมาย น ฉนฺทํ ชเนติ, อธิคเต กุสเล ธมฺเม น อารกฺขติ, สาตจฺจกิริยาย น สมฺปาเทติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. 79. Monjes, dotado de seis cosas, un monje es incapaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje no es hábil en la causa del surgimiento de estados beneficiosos, no es hábil en la causa del cese de estados perjudiciales, no es hábil en los medios, no genera deseo por alcanzar estados beneficiosos no obtenidos, no protege los estados beneficiosos ya obtenidos y no persevera con una práctica constante. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es incapaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อายกุสโล จ โหติ, อปายกุสโล จ โหติ, อุปายกุสโล จ โหติ, อนธิคตานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อธิคมาย ฉนฺทํ ชเนติ, อธิคเต กุสเล ธมฺเม อารกฺขติ, สาตจฺจกิริยาย สมฺปาเทติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุ’’นฺติ. ปญฺจมํ. Monjes, dotado de seis cosas, un monje es capaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje es hábil en la causa del surgimiento de estados beneficiosos, es hábil en la causa del cese de estados perjudiciales, es hábil en los medios, genera deseo por alcanzar estados beneficiosos no obtenidos, protege los estados beneficiosos ya obtenidos y persevera con una práctica constante. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es capaz de alcanzar estados beneficiosos no obtenidos o de incrementar los estados beneficiosos ya obtenidos. Quinto. ๖. มหนฺตตฺตสุตฺตํ 6. Discurso sobre la grandeza ๘๐. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหนฺตตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ ธมฺเมสุ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโลกพหุโล จ โหติ โยคพหุโล จ เวทพหุโล จ อสนฺตุฏฺฐิพหุโล จ อนิกฺขิตฺตธุโร จ กุสเลสุ ธมฺเมสุ อุตฺตริ จ ปตาเรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหนฺตตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ ธมฺเมสู’’ติ. ฉฏฺฐํ. 80. Monjes, dotado de seis cosas, un monje alcanza pronto la grandeza y la plenitud en los estados beneficiosos. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje posee mucha luz de conocimiento, mucha aplicación, mucho gozo, mucha insatisfacción con respecto a los estados beneficiosos alcanzados, no abandona su responsabilidad y se esfuerza más allá de su capacidad. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje alcanza pronto la grandeza y la plenitud en los estados beneficiosos. Sexto. ๗. ปฐมนิรยสุตฺตํ 7. Primer discurso sobre el infierno ๘๑. ‘‘ฉหิ[Pg.377], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ฉหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ปาปิจฺโฉ จ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. 81. Monjes, dotado de seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno mata seres vivos, toma lo que no le ha sido dado, comete conducta sexual incorrecta, miente, tiene malos deseos y posee una visión incorrecta. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ฉหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, อปฺปิจฺโฉ จ, สมฺมาทิฏฺฐิ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. สตฺตมํ. Monjes, dotado de seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno se abstiene de matar seres vivos, se abstiene de tomar lo que no le ha sido dado, se abstiene de la conducta sexual incorrecta, se abstiene de mentir, tiene pocos deseos y posee una visión correcta. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. Séptimo. ๘. ทุติยนิรยสุตฺตํ 8. Segundo discurso sobre el infierno ๘๒. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ฉหิ ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ลุทฺโธ จ, ปคพฺโภ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. 82. Monjes, dotado de seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno mata seres vivos, toma lo que no le ha sido dado, comete conducta sexual incorrecta, miente, es codicioso y es impudente. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es arrojado al infierno como si hubiera sido llevado y depositado allí. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ฉหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, อลุทฺโธ จ, อปฺปคพฺโภ จ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. อฏฺฐมํ. Monjes, dotado de seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. ¿Cuáles seis? Uno se abstiene de matar seres vivos, se abstiene de tomar lo que no le ha sido dado, se abstiene de la conducta sexual incorrecta, se abstiene de mentir, no es codicioso y no es impudente. Monjes, dotado de estas seis cosas, uno es llevado al cielo como si hubiera sido llevado y depositado allí. Octavo. ๙. อคฺคธมฺมสุตฺตํ 9. Discurso sobre el estado supremo ๘๓. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ [Pg.378] โหติ, กาเย จ ชีวิเต จ สาเปกฺโข โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. 83. Monjes, dotado de seis cosas, un monje es incapaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje no tiene fe, no tiene vergüenza moral, no tiene temor al error, es perezoso, carece de sabiduría y tiene apego al cuerpo y a la vida. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es incapaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ, กาเย จ ชีวิเต จ อนเปกฺโข โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อคฺคํ ธมฺมํ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. นวมํ. Monjes, dotado de seis cosas, un monje es capaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. ¿Cuáles seis? Aquí, monjes, el monje tiene fe, tiene vergüenza moral, tiene temor al error, posee un esfuerzo persistente, posee sabiduría y no tiene apego al cuerpo ni a la vida. Monjes, dotado de estas seis cosas, un monje es capaz de realizar el estado supremo, el Arhatado. Noveno. ๑๐. รตฺติทิวสสุตฺตํ 10. Discurso sobre la noche y el día ๘๔. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน วุทฺธิ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหิจฺโฉ โหติ, วิฆาตวา, อสนฺตุฏฺโฐ, อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, กุสีโต โหติ, มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ หานิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน วุทฺธิ. 84. Monjes, para un monje que posee seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar la disminución de los estados sanos, no el crecimiento. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje es muy ambicioso, vive atribulado por la codicia, no se siente satisfecho con cualquier túnica, comida de limosna, vivienda o requisitos de medicinas para el enfermo que reciba; no tiene fe, es inmoral, es perezoso, carece de atención y es falto de sabiduría. Monjes, para un monje que posee estas seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar la disminución de los estados sanos, no el crecimiento. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน ปริหานิ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น มหิจฺโฉ โหติ, อวิฆาตวา, สนฺตุฏฺโฐ, อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, สติมา โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตสฺส ภิกฺขุโน ยา รตฺติ วา ทิวโส วา อาคจฺฉติ วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, กุสเลสุ ธมฺเมสุ โน ปริหานี’’ติ. ทสมํ. Monjes, para un monje que posee seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar el crecimiento de los estados sanos, no la declinación. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje no es ambicioso, no vive atribulado por la codicia, se siente satisfecho con cualquier túnica, comida de limosna, vivienda o requisitos de medicinas para el enfermo que reciba; tiene fe, es virtuoso, es diligente en su esfuerzo, posee atención y sabiduría. Monjes, para un monje que posee estas seis cualidades, ya sea que llegue la noche o el día, solo cabe esperar el crecimiento de los estados sanos, no la declinación. Décimo discurso. อรหตฺตวคฺโค อฏฺฐโม. Fin del octavo capítulo, el Capítulo sobre el estado de Arahant. ตสฺสุทฺทานํ – Este es el resumen del capítulo: ทุกฺขํ [Pg.379] อรหตฺตํ อุตฺตริ จ, สุขํ อธิคเมน จ; มหนฺตตฺตํ ทฺวยํ นิรเย, อคฺคธมฺมญฺจ รตฺติโยติ. El sufrimiento, el estado de Arahant y lo superior; la felicidad y el logro; la grandeza, los dos sobre el infierno, el Dhamma supremo y las noches. ๙. สีติวคฺโค 9. Capítulo sobre el Enfriamiento ๑. สีติภาวสุตฺตํ 1. Discurso sobre el estado de enfriamiento ๘๕. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ นิคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น นิคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ ปคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น ปคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ สมฺปหํสิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น สมฺปหํเสติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ อชฺฌุเปกฺขิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ น อชฺฌุเปกฺขติ, หีนาธิมุตฺติโก จ โหติ, สกฺกายาภิรโต จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุํ. 85. Monjes, el monje que posee seis cualidades es incapaz de realizar el enfriamiento supremo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje no refrena su mente cuando debe ser refrenada, no estimula su mente cuando debe ser estimulada, no alegra su mente cuando debe ser alegrada, no observa su mente con ecuanimidad cuando debe ser observada con ecuanimidad, posee inclinaciones bajas y se deleita en la visión de la propia personalidad. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es incapaz de realizar el enfriamiento supremo. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุํ. กตเมหิ ฉหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ นิคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ นิคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ ปคฺคเหตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ สมฺปหํสิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ สมฺปหํเสติ, ยสฺมึ สมเย จิตฺตํ อชฺฌุเปกฺขิตพฺพํ ตสฺมึ สมเย จิตฺตํ อชฺฌุเปกฺขติ, ปณีตาธิมุตฺติโก จ โหติ, นิพฺพานาภิรโต จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนุตฺตรํ สีติภาวํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ปฐมํ. Monjes, el monje que posee seis cualidades es capaz de realizar el enfriamiento supremo. ¿Cuáles son esas seis? Aquí, monjes, un monje refrena su mente cuando debe ser refrenada, estimula su mente cuando debe ser estimulada, alegra su mente cuando debe ser alegrada, observa su mente con ecuanimidad cuando debe ser observada con ecuanimidad, posee inclinaciones nobles y se deleita en el Nirvana. Monjes, el monje que posee estas seis cualidades es capaz de realizar el enfriamiento supremo. Primer discurso. ๒. อาวรณสุตฺตํ 2. Discurso sobre los obstáculos ๘๖. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ[Pg.380]? กมฺมาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, กิเลสาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, วิปากาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, อสฺสทฺโธ จ โหติ, อจฺฉนฺทิโก จ, ทุปฺปญฺโญ จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. 86. Monjes, aquel que posee seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? Posee el obstáculo de las acciones kármicas, posee el obstáculo de las impurezas, posee el obstáculo de los resultados de acciones pasadas, carece de fe, carece de voluntad y es falto de sabiduría. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? น กมฺมาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, น กิเลสาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, น วิปากาวรณตาย สมนฺนาคโต โหติ, สทฺโธ จ โหติ, ฉนฺทิโก จ, ปญฺญวา จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ทุติยํ. Monjes, aquel que posee seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? No posee el obstáculo de las acciones kármicas, no posee el obstáculo de las impurezas, no posee el obstáculo de los resultados de acciones pasadas, tiene fe, tiene voluntad y posee sabiduría. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. Segundo discurso. ๓. โวโรปิตสุตฺตํ 3. Discurso sobre privar de la vida ๘๗. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ, ปิตา ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, อรหํ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาทิตํ โหติ, สงฺโฆ ภินฺโน โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. 87. Monjes, aquel que posee seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? Ha privado de la vida a su madre, ha privado de la vida a su padre, ha privado de la vida a un Arahant, ha herido al Tathāgata con intención maliciosa derramando su sangre, ha causado una división en la Sangha, o es falto de sabiduría, necio y mudo. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, aun escuchando el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? น มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ, น ปิตา ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, น อรหํ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, น ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาทิตํ โหติ, น สงฺโฆ ภินฺโน โหติ, ปญฺญวา โหติ อชโฬ อเนฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต [Pg.381] สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ตติยํ. Monjes, aquel que posee seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. ¿Cuáles son esas seis? No ha privado de la vida a su madre, no ha privado de la vida a su padre, no ha privado de la vida a un Arahant, no ha herido al Tathāgata con intención maliciosa derramando su sangre, no ha causado una división en la Sangha, y posee sabiduría, no es necio ni mudo. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el sendero de la rectitud, la perfección de los estados sanos. Tercer discurso. ๔. สุสฺสูสติสุตฺตํ 4. Discurso sobre el deseo de escuchar ๘๘. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน น สุสฺสูสติ, น โสตํ โอทหติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐาเปติ, อนตฺถํ คณฺหาติ, อตฺถํ ริญฺจติ, อนนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. 88. “Monjes, aquel que posee seis cualidades, aunque escuche el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables. ¿Cuáles son esas seis? Cuando se enseña el Dhamma y el Vinaya proclamado por el Tathāgata, no desea escuchar, no presta atención, no aplica su mente para comprender, toma lo que no es beneficioso, rechaza lo que es beneficioso y posee una paciencia que no está en conformidad con la enseñanza. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, aunque escuche el verdadero Dhamma, es incapaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables”. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ฉหิ? ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน สุสฺสูสติ, โสตํ โอทหติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐาเปติ, อตฺถํ คณฺหาติ, อนตฺถํ ริญฺจติ, อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. จตุตฺถํ. “Monjes, aquel que posee seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables. ¿Cuáles son esas seis? Cuando se enseña el Dhamma y el Vinaya proclamado por el Tathāgata, desea escuchar, presta atención, aplica su mente para comprender, toma lo que es beneficioso, rechaza lo que no es beneficioso y posee una paciencia que está en conformidad con la enseñanza. Monjes, aquel que posee estas seis cualidades, al escuchar el verdadero Dhamma, es capaz de entrar en el camino de la rectitud, en la fijeza de los fenómenos saludables”. Cuarto [sutta]. ๕. อปฺปหายสุตฺตํ 5. Sutta sobre lo que no se ha abandonado. ๘๙. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐึ, วิจิกิจฺฉํ, สีลพฺพตปรามาสํ, อปายคมนียํ ราคํ, อปายคมนียํ โทสํ, อปายคมนียํ โมหํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุํ. 89. “Monjes, sin abandonar seis cosas, uno es incapaz de realizar la perfección de la visión. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, sin abandonar estas seis cosas, uno es incapaz de realizar la perfección de la visión”. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐึ, วิจิกิจฺฉํ, สีลพฺพตปรามาสํ, อปายคมนียํ ราคํ, อปายคมนียํ โทสํ, อปายคมนียํ โมหํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปทํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. ปญฺจมํ. “Monjes, habiendo abandonado seis cosas, uno es capaz de realizar la perfección de la visión. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, habiendo abandonado estas seis cosas, uno es capaz de realizar la perfección de la visión”. Quinto [sutta]. ๖. ปหีนสุตฺตํ 6. Sutta sobre lo que se ha abandonado. ๙๐. ‘‘ฉยิเม[Pg.382], ภิกฺขเว, ธมฺมา ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส ปหีนา. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส, อปายคมนีโย ราโค, อปายคมนีโย โทโส, อปายคมนีโย โมโห. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺมา ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส ปหีนา’’ติ. ฉฏฺฐํ. 90. “Monjes, estas seis cosas han sido abandonadas por la persona consumada en la visión. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, estas seis cosas han sido abandonadas por la persona consumada en la visión”. Sexto [sutta]. ๗. อภพฺพสุตฺตํ 7. Sutta sobre la incapacidad. ๙๑. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อุปฺปาเทตุํ. กตเม ฉ? สกฺกายทิฏฺฐึ, วิจิกิจฺฉํ, สีลพฺพตปรามาสํ, อปายคมนียํ ราคํ, อปายคมนียํ โทสํ, อปายคมนียํ โมหํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อุปฺปาเทตุ’’นฺติ. สตฺตมํ. 91. “Monjes, una persona consumada en la visión es incapaz de dar lugar a estas seis cosas. ¿Cuáles son esas seis? La visión de la existencia de un yo personal, la duda, el apego a reglas y rituales, el deseo que conduce a los estados de privación, el odio que conduce a los estados de privación y el engaño que conduce a los estados de privación. Monjes, una persona consumada en la visión es incapaz de dar lugar a estas seis cosas”. Séptimo [sutta]. ๘. ปฐมอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ 8. Primer sutta sobre los casos imposibles. ๙๒. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สตฺถริ อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ธมฺเม อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สงฺเฆ อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สิกฺขาย อคารโว วิหริตุํ อปฺปติสฺโส, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อนาคมนียํ วตฺถุํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อฏฺฐมํ ภวํ นิพฺพตฺเตตุํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. อฏฺฐมํ. 92. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el Maestro; es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el Dhamma; es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el Sangha; es imposible que una persona consumada en la visión viva sin respeto y sin deferencia hacia el entrenamiento; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a una causa que no debe ser alcanzada; es imposible que una persona consumada en la visión dé lugar a una octava existencia. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Octavo [sutta]. ๙. ทุติยอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ 9. Segundo sutta sobre los casos imposibles. ๙๓. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ สงฺขารํ นิจฺจโต อุปคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ สงฺขารํ สุขโต อุปคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล กญฺจิ ธมฺมํ อตฺตโต อุปคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อานนฺตริยํ กมฺมํ กาตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล โกตูหลมงฺคเลน สุทฺธึ ปจฺจาคนฺตุํ[Pg.383], อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อิโต พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสิตุํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. นวมํ. 93. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión considere cualquier formación como permanente; es imposible que una persona consumada en la visión considere cualquier formación como felicidad; es imposible que una persona consumada en la visión considere cualquier fenómeno como un yo; es imposible que una persona consumada en la visión cometa una acción de consecuencia inmediata; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la purificación a través de ritos supersticiosos; es imposible que una persona consumada en la visión busque a alguien digno de ofrendas fuera de esta enseñanza. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Noveno [sutta]. ๑๐. ตติยอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ 10. Tercer sutta sobre los casos imposibles. ๙๔. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล มาตรํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ปิตรํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อรหนฺตํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาเทตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สงฺฆํ ภินฺทิตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อญฺญํ สตฺถารํ อุทฺทิสิตุํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. ทสมํ. 94. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión prive de la vida a su madre; es imposible que una persona consumada en la visión prive de la vida a su padre; es imposible que una persona consumada en la visión prive de la vida a un Arahant; es imposible que una persona consumada en la visión, con mente maliciosa, derrame la sangre del Tathāgata; es imposible que una persona consumada en la visión cause un cisma en el Sangha; es imposible que una persona consumada en la visión proclame a otro como su maestro. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Décimo [sutta]. ๑๑. จตุตฺถอภพฺพฏฺฐานสุตฺตํ 11. Cuarto sutta sobre los casos imposibles. ๙๕. ‘‘ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, อภพฺพฏฺฐานานิ. กตมานิ ฉ? อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สยํกตํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล ปรํกตํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อสยํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ, อภพฺโพ ทิฏฺฐิสมฺปนฺโน ปุคฺคโล อสยํการญฺจ อปรํการญฺจ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ ปจฺจาคนฺตุํ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิสฺส, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปนฺนสฺส ปุคฺคลสฺส เหตุ จ สุทิฏฺโฐ เหตุสมุปฺปนฺนา จ ธมฺมา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ฉ อภพฺพฏฺฐานานี’’ติ. เอกาทสมํ. 95. “Monjes, estos son los seis casos imposibles. ¿Cuáles son esos seis? Es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor son creados por uno mismo; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor son creados por otros; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor son creados por ambos, uno mismo y otros; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor no son creados por uno mismo sino surgidos por azar; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor no son creados por otros sino surgidos por azar; es imposible que una persona consumada en la visión regrese a la idea de que el placer y el dolor no son creados por uno mismo ni por otros sino surgidos por azar. ¿Por qué es así? Porque, monjes, para la persona consumada en la visión, tanto la causa ha sido claramente vista como los fenómenos surgidos de la causa han sido claramente vistos. Monjes, estos son los seis casos imposibles”. Undécimo [sutta]. สีติวคฺโค นวโม. El noveno capítulo sobre el enfriamiento [Sītivagga] ha terminado. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen del capítulo es: สีติภาวํ อาวรณํ, โวโรปิตา สุสฺสูสติ; อปฺปหาย ปหีนาภพฺโพ, ตฏฺฐานา จตุโรปิ จาติ. El enfriamiento, el obstáculo, la privación de vida, el deseo de escuchar; sin abandonar, abandonado e incapaz, y los cuatro casos sobre la imposibilidad. ๑๐. อานิสํสวคฺโค 10. Capítulo sobre las Ventajas [Ānisaṃsavagga] ๑. ปาตุภาวสุตฺตํ 1. Sutta sobre la Manifestación ๙๖. ‘‘ฉนฺนํ[Pg.384], ภิกฺขเว, ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ฉนฺนํ? ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, อริยายตเน ปจฺจาชาติ ทุลฺลภา โลกสฺมึ, อินฺทฺริยานํ อเวกลฺลตา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, อชฬตา อเนฬมูคตา ทุลฺลภา โลกสฺมึ, กุสเล ธมฺเม ฉนฺโท ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ฉนฺนํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ. 96. “Monjes, la aparición de seis cosas es difícil de encontrar en el mundo. ¿Cuáles seis? La aparición en el mundo de un Tathāgata, un Arahant, un perfectamente Iluminado es difícil de encontrar en el mundo; una persona que enseñe el Dhamma y el Vinaya proclamado por el Tathāgata es difícil de encontrar en el mundo; el renacer en la tierra de los nobles es difícil de encontrar en el mundo; poseer la integridad de las facultades sensoriales es difícil de encontrar en el mundo; no ser necio ni mudo es difícil de encontrar en el mundo; y el deseo por los estados sanos es difícil de encontrar en el mundo. Monjes, estas son las seis cosas cuya aparición es difícil de encontrar en el mundo”. ๒. อานิสํสสุตฺตํ 2. Discurso sobre los beneficios ๙๗. ‘‘ฉยิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย. กตเม ฉ? สทฺธมฺมนิยโต โหติ, อปริหานธมฺโม โหติ, ปริยนฺตกตสฺส ทุกฺขํ โหติ, อสาธารเณน ญาเณน สมนฺนาคโต โหติ, เหตุ จสฺส สุทิฏฺโฐ, เหตุสมุปฺปนฺนา จ ธมฺมา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํสา โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยายา’’ติ. ทุติยํ. 97. “Monjes, hay estos seis beneficios al realizar el fruto de la entrada en la corriente. ¿Cuáles seis? Uno es firme en el verdadero Dhamma; posee la naturaleza de no retroceder; el sufrimiento tiene un límite establecido; se posee un conocimiento que no es común a los mundanos comunes; y ve claramente tanto la causa como los fenómenos surgidos de la causa. Monjes, estos son los seis beneficios de la realización del fruto de la entrada en la corriente”. ๓. อนิจฺจสุตฺตํ 3. Discurso sobre la impermanencia ๙๘. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กญฺจิ สงฺขารํ นิจฺจโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา อสมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ อโนกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 98. “Monjes, es imposible que un monje que vea cualquier formación como algo permanente esté dotado de la paciencia conforme (a la verdad). Sin estar dotado de la paciencia conforme, es imposible que entre en el sendero de la rectitud. Sin entrar en el sendero de la rectitud, es imposible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพสงฺขาเร อนิจฺจโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ [Pg.385] วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ตติยํ. “Monjes, es posible que un monje que vea todas las formaciones como impermanentes esté dotado de la paciencia conforme. Al estar dotado de la paciencia conforme, es posible que entre en el sendero de la rectitud. Al entrar en el sendero de la rectitud, es posible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”. ๔. ทุกฺขสุตฺตํ 4. Discurso sobre el sufrimiento ๙๙. ‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กญฺจิ สงฺขารํ สุขโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… สพฺพสงฺขาเร ทุกฺขโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… ฐานเมตํ วิชฺชติ’’. จตุตฺถํ. 99. “Monjes, es imposible que un monje que vea cualquier formación como felicidad... [mientras que] es posible que aquel que vea todas las formaciones como sufrimiento esté dotado de la paciencia conforme... esto es posible”. ๕. อนตฺตสุตฺตํ 5. Discurso sobre el no-yo ๑๐๐. ‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กญฺจิ ธมฺมํ อตฺตโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… สพฺพธมฺเม อนตฺตโต สมนุปสฺสนฺโต…เป… ฐานเมตํ วิชฺชติ’’. ปญฺจมํ. 100. “Monjes, es imposible que un monje que vea cualquier fenómeno como el yo... [mientras que] es posible que aquel que vea todos los fenómenos como no-yo esté dotado de la paciencia conforme... esto es posible”. ๖. นิพฺพานสุตฺตํ 6. Discurso sobre el Nibbāna ๑๐๑. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิพฺพานํ ทุกฺขโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา อสมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ อโนกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. 101. “Monjes, es imposible que un monje que vea el Nibbāna como sufrimiento esté dotado de la paciencia conforme. Sin estar dotado de la paciencia conforme, es imposible que entre en el sendero de la rectitud. Sin entrar en el sendero de la rectitud, es imposible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”. ‘‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิพฺพานํ สุขโต สมนุปสฺสนฺโต อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต ภวิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อนุโลมิกาย ขนฺติยา สมนฺนาคโต สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมิสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมตฺตนิยามํ โอกฺกมมาโน โสตาปตฺติผลํ วา สกทาคามิผลํ วา อนาคามิผลํ วา อรหตฺตํ วา สจฺฉิกริสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ฉฏฺฐํ. “Monjes, es posible que un monje que vea el Nibbāna como felicidad esté dotado de la paciencia conforme. Al estar dotado de la paciencia conforme, es posible que entre en el sendero de la rectitud. Al entrar en el sendero de la rectitud, es posible que realice el fruto de la entrada en la corriente, el fruto del que retorna una vez, el fruto del que no retorna o el estado de Arahant”. ๗. อนวตฺถิตสุตฺตํ 7. Discurso sobre la inestabilidad ๑๐๒. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา อนิจฺจสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุํ. กตเม ฉ? ‘สพฺพสงฺขารา จ เม อนวตฺถิตา ขายิสฺสนฺติ, สพฺพโลเก จ เม มโน นาภิรมิสฺสติ [Pg.386], สพฺพโลกา จ เม มโน วุฏฺฐหิสฺสติ, นิพฺพานโปณญฺจ เม มานสํ ภวิสฺสติ, สํโยชนา จ เม ปหานํ คจฺฉิสฺสนฺติ, ปรเมน จ สามญฺเญน สมนฺนาคโต ภวิสฺสามี’ติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา อนิจฺจสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุ’’นฺติ. สตฺตมํ. 102. “Monjes, al ver seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de impermanencia en todas las formaciones sin distinción alguna. ¿Cuáles seis? ‘Todas las formaciones se me aparecerán como inestables’, ‘mi mente no se deleitará en ningún mundo’, ‘mi mente se elevará por encima de todo el mundo’, ‘mi mente se inclinará hacia el Nibbāna’, ‘mis grilletes serán abandonados’, y ‘alcanzaré la suprema condición de monje (el sendero noble)’. Monjes, al ver estos seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de impermanencia en todas las formaciones sin distinción”. ๘. อุกฺขิตฺตาสิกสุตฺตํ 8. Discurso sobre el verdugo con la espada en alto ๑๐๓. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา ทุกฺขสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุํ. กตเม ฉ? ‘สพฺพสงฺขาเรสุ จ เม นิพฺพิทสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา ภวิสฺสติ, เสยฺยถาปิ อุกฺขิตฺตาสิเก วธเก. สพฺพโลกา จ เม มโน วุฏฺฐหิสฺสติ, นิพฺพาเน จ สนฺตทสฺสาวี ภวิสฺสามิ, อนุสยา จ เม สมุคฺฆาตํ คจฺฉิสฺสนฺติ, กิจฺจการี จ ภวิสฺสามิ, สตฺถา จ เม ปริจิณฺโณ ภวิสฺสติ เมตฺตาวตายา’ติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพสงฺขาเรสุ อโนธึ กริตฺวา ทุกฺขสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ. 103. “Monjes, al ver seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de sufrimiento en todas las formaciones sin distinción alguna. ¿Cuáles seis? ‘La percepción de revulsión hacia todas las formaciones estará presente ante mí, como ante un verdugo con la espada en alto’, ‘mi mente se elevará por encima de todo el mundo’, ‘veré la paz en el Nibbāna’, ‘mis tendencias latentes serán erradicadas’, ‘seré alguien que cumple con sus deberes’, y ‘habré servido al Maestro con una conducta llena de amor’. Monjes, al ver estos seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de sufrimiento en todas las formaciones sin distinción”. ๙. อตมฺมยสุตฺตํ 9. Discurso sobre la no identificación ๑๐๔. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพธมฺเมสุ อโนธึ กริตฺวา อนตฺตสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุํ. กตเม ฉ? สพฺพโลเก จ อตมฺมโย ภวิสฺสามิ, อหงฺการา จ เม อุปรุชฺฌิสฺสนฺติ, มมงฺการา จ เม อุปรุชฺฌิสฺสนฺติ, อสาธารเณน จ ญาเณน สมนฺนาคโต ภวิสฺสามิ, เหตุ จ เม สุทิฏฺโฐ ภวิสฺสติ, เหตุสมุปฺปนฺนา จ ธมฺมา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ อานิสํเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา สพฺพธมฺเมสุ อโนธึ กริตฺวา อนตฺตสญฺญํ อุปฏฺฐาเปตุ’’นฺติ. นวมํ. 104. “Monjes, al ver seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de no-yo en todos los fenómenos sin distinción alguna. ¿Cuáles seis? ‘No estaré identificado con nada en todo el mundo’, ‘mis nociones de ego (yo soy) cesarán’, ‘mis nociones de propiedad (lo mío) cesarán’, ‘estaré dotado de un conocimiento que no es común a los mundanos’, ‘veré claramente la causa’, y ‘veré claramente los fenómenos surgidos de la causa’. Monjes, al ver estos seis beneficios, es suficiente para que un monje establezca la percepción de no-yo en todos los fenómenos sin distinción”. ๑๐. ภวสุตฺตํ 10. Discurso sobre la existencia ๑๐๕. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ภวา ปหาตพฺพา, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตพฺพํ. กตเม ตโย ภวา ปหาตพฺพา? กามภโว, รูปภโว, อรูปภโว [Pg.387] – อิเม ตโย ภวา ปหาตพฺพา. กตมาสุ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตพฺพํ? อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย, อธิปญฺญาสิกฺขาย – อิมาสุ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตพฺพํ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อิเม ตโย ภวา ปหีนา โหนฺติ, อิมาสุ จ ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตสิกฺโข โหติ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. ทสมํ. 105. “Monjes, estos tres devenires deben ser abandonados y se debe entrenar en los tres entrenamientos. ¿Cuáles son los tres devenires que deben ser abandonados? El devenir en el plano de los sentidos, el devenir en el plano de la forma sutil y el devenir en el plano inmaterial; estos son los tres devenires que deben ser abandonados. ¿En qué tres entrenamientos se debe entrenar? En el entrenamiento de la ética superior, en el entrenamiento de la mente superior y en el entrenamiento de la sabiduría superior; en estos tres entrenamientos se debe entrenar. Cuando, monjes, un monje ha abandonado estos tres devenires y se ha entrenado en estos tres entrenamientos, de tal monje se dice, monjes, que ha cortado el deseo, ha descartado los grilletes y, mediante la plena comprensión del orgullo, ha puesto fin al sufrimiento”. Décimo [discurso]. ๑๑. ตณฺหาสุตฺตํ 11. Discurso sobre el deseo ๑๐๖. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ตณฺหา ปหาตพฺพา, ตโย จ มานา. กตมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา? กามตณฺหา, ภวตณฺหา, วิภวตณฺหา – อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา. กตเม ตโย มานา ปหาตพฺพา? มาโน, โอมาโน, อติมาโน – อิเม ตโย มานา ปหาตพฺพา. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหีนา โหนฺติ, อิเม จ ตโย มานา; อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. เอกาทสมํ. 106. “Monjes, estos tres tipos de deseo deben ser abandonados, y también tres tipos de orgullo. ¿Cuáles son los tres deseos que deben ser abandonados? El deseo por los placeres sensoriales, el deseo por la existencia y el deseo por la no existencia; estos tres deseos deben ser abandonados. ¿Cuáles son los tres orgullos que deben ser abandonados? El orgullo, el sentimiento de inferioridad y la arrogancia; estos tres orgullos deben ser abandonados. Cuando, monjes, un monje ha abandonado estos tres tipos de deseo y estos tres tipos de orgullo, de tal monje se dice, monjes, que ha cortado el deseo, ha descartado los grilletes y, mediante la plena comprensión del orgullo, ha puesto fin al sufrimiento”. Undécimo [discurso]. อานิสํสวคฺโค ทสโม. Décimo capítulo: Sobre los beneficios. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de este [capítulo] es: ปาตุภาโว อานิสํโส, อนิจฺจทุกฺขอนตฺตโต; นิพฺพานํ อนวตฺถิ, อุกฺขิตฺตาสิ อตมฺมโย; ภวา ตณฺหาเยกา ทสาติ. Aparición, Beneficios, Impermanencia, Sufrimiento, No-ser; Nibbāna, Inestabilidad, La espada levantada, Desapego; Devenires y Deseo son los once. ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ. Se completa el segundo grupo de cincuenta [discursos]. ๑๑. ติกวคฺโค 11. Capítulo de las Tríadas ๑. ราคสุตฺตํ 1. Discurso sobre la lujuria ๑๐๗. ‘‘ตโยเม[Pg.388], ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? ราโค, โทโส, โมโห. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? ราคสฺส ปหานาย อสุภา ภาเวตพฺพา, โทสสฺส ปหานาย เมตฺตา ภาเวตพฺพา, โมหสฺส ปหานาย ปญฺญา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ. 107. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La lujuria, el odio y la delusión. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres [otras] cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la lujuria, se debe desarrollar la contemplación de lo no bello; para abandonar el odio, se debe desarrollar el amor benevolente; para abandonar la delusión, se debe desarrollar la sabiduría. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Primero. ๒. ทุจฺจริตสุตฺตํ 2. Discurso sobre la mala conducta ๑๐๘. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กายทุจฺจริตํ, วจีทุจฺจริตํ, มโนทุจฺจริตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กายทุจฺจริตสฺส ปหานาย กายสุจริตํ ภาเวตพฺพํ, วจีทุจฺจริตสฺส ปหานาย วจีสุจริตํ ภาเวตพฺพํ, มโนทุจฺจริตสฺส ปหานาย มโนสุจริตํ ภาเวตพฺพํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทุติยํ. 108. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La mala conducta corporal, la mala conducta verbal y la mala conducta mental. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la mala conducta corporal, se debe desarrollar la buena conducta corporal; para abandonar la mala conducta verbal, se debe desarrollar la buena conducta verbal; para abandonar la mala conducta mental, se debe desarrollar la buena conducta mental. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Segundo. ๓. วิตกฺกสุตฺตํ 3. Discurso sobre los pensamientos ๑๐๙. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กามวิตกฺกสฺส ปหานาย เนกฺขมฺมวิตกฺโก ภาเวตพฺโพ, พฺยาปาทวิตกฺกสฺส ปหานาย อพฺยาปาทวิตกฺโก ภาเวตพฺโพ, วิหึสาวิตกฺกสฺส ปหานาย อวิหึสาวิตกฺโก ภาเวตพฺโพ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ตติยํ. 109. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? El pensamiento sobre los placeres sensoriales, el pensamiento de mala voluntad y el pensamiento de crueldad. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar el pensamiento sobre los placeres sensoriales, se debe desarrollar el pensamiento de renuncia; para abandonar el pensamiento de mala voluntad, se debe desarrollar el pensamiento de no mala voluntad; para abandonar el pensamiento de crueldad, se debe desarrollar el pensamiento de no crueldad. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Tercero. ๔. สญฺญาสุตฺตํ 4. Discurso sobre la percepción ๑๑๐. ‘‘ตโยเม[Pg.389], ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กามสญฺญา, พฺยาปาทสญฺญา, วิหึสาสญฺญา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กามสญฺญาย ปหานาย เนกฺขมฺมสญฺญา ภาเวตพฺพา, พฺยาปาทสญฺญาย ปหานาย อพฺยาปาทสญฺญา ภาเวตพฺพา, วิหึสาสญฺญาย ปหานาย อวิหึสาสญฺญา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. จตุตฺถํ. 110. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La percepción de placeres sensoriales, la percepción de mala voluntad y la percepción de crueldad. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la percepción de placeres sensoriales, se debe desarrollar la percepción de renuncia; para abandonar la percepción de mala voluntad, se debe desarrollar la percepción de no mala voluntad; para abandonar la percepción de crueldad, se debe desarrollar la percepción de no crueldad. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Cuarto. ๕. ธาตุสุตฺตํ 5. Discurso sobre los elementos ๑๑๑. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? กามธาตุ, พฺยาปาทธาตุ, วิหึสาธาตุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? กามธาตุยา ปหานาย เนกฺขมฺมธาตุ ภาเวตพฺพา, พฺยาปาทธาตุยา ปหานาย อพฺยาปาทธาตุ ภาเวตพฺพา, วิหึสาธาตุยา ปหานาย อวิหึสาธาตุ ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปญฺจมํ. 111. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? El elemento del placer sensorial, el elemento de la mala voluntad y el elemento de la crueldad. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar el elemento del placer sensorial, se debe desarrollar el elemento de la renuncia; para abandonar el elemento de la mala voluntad, se debe desarrollar el elemento de la no mala voluntad; para abandonar el elemento de la crueldad, se debe desarrollar el elemento de la no crueldad. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Quinto. ๖. อสฺสาทสุตฺตํ 6. Discurso sobre el agrado ๑๑๒. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อสฺสาททิฏฺฐิ, อตฺตานุทิฏฺฐิ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อสฺสาททิฏฺฐิยา ปหานาย อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา, อตฺตานุทิฏฺฐิยา ปหานาย อนตฺตสญฺญา ภาเวตพฺพา, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา ปหานาย สมฺมาทิฏฺฐิ ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ฉฏฺฐํ. 112. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? La visión del agrado, la visión del yo y la visión errónea. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar la visión del agrado, se debe desarrollar la percepción de la impermanencia; para abandonar la visión del yo, se debe desarrollar la percepción del no-ser; para abandonar la visión errónea, se debe desarrollar la visión correcta. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Sexto. ๗. อรติสุตฺตํ 7. Discurso sobre el descontento ๑๑๓. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อรติ, วิหึสา, อธมฺมจริยา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ [Pg.390] ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อรติยา ปหานาย มุทิตา ภาเวตพฺพา, วิหึสาย ปหานาย อวิหึสา ภาเวตพฺพา, อธมฺมจริยาย ปหานาย ธมฺมจริยา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. สตฺตมํ. 113. “Monjes, existen estas tres cualidades. ¿Cuáles tres? El descontento, la crueldad y la conducta contraria al Dhamma. Estas son, monjes, las tres cualidades. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar tres cualidades. ¿Cuáles tres? Para abandonar el descontento, se debe desarrollar la alegría altruista; para abandonar la crueldad, se debe desarrollar la no crueldad; para abandonar la conducta contraria al Dhamma, se debe desarrollar la conducta conforme al Dhamma. Para abandonar estas tres cualidades, monjes, se deben desarrollar estas tres cualidades”. Séptimo. ๘. สนฺตุฏฺฐิตาสุตฺตํ 8. Discurso sobre el contentamiento ๑๑๔. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อสนฺตุฏฺฐิตา, อสมฺปชญฺญํ, มหิจฺฉตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อสนฺตุฏฺฐิตาย ปหานาย สนฺตุฏฺฐิตา ภาเวตพฺพา, อสมฺปชญฺญสฺส ปหานาย สมฺปชญฺญํ ภาเวตพฺพํ, มหิจฺฉตาย ปหานาย อปฺปิจฺฉตา ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. อฏฺฐมํ. 114. “Monjes, existen estos tres estados. ¿Cuáles son los tres? El descontento, la falta de clara comprensión y la gran ambición. Estos son, monjes, los tres estados. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar tres estados adicionales. ¿Cuáles son los tres? Para abandonar el descontento, se debe cultivar el contento; para abandonar la falta de clara comprensión, se debe cultivar la clara comprensión; y para abandonar la gran ambición, se debe cultivar el deseo de poco. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar estos tres estados adicionales”. ๙. โทวจสฺสตาสุตฺตํ 9. Discurso sobre la terquedad ๑๑๕. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? โทวจสฺสตา, ปาปมิตฺตตา, เจตโส วิกฺเขโป. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? โทวจสฺสตาย ปหานาย โสวจสฺสตา ภาเวตพฺพา, ปาปมิตฺตตาย ปหานาย กลฺยาณมิตฺตตา ภาเวตพฺพา, เจตโส วิกฺเขปสฺส ปหานาย อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. นวมํ. 115. “Monjes, existen estos tres estados. ¿Cuáles son los tres? La terquedad, la mala amistad y la agitación mental. Estos son, monjes, los tres estados. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar tres estados adicionales. ¿Cuáles son los tres? Para abandonar la terquedad, se debe cultivar la docilidad; para abandonar la mala amistad, se debe cultivar la buena amistad; y para abandonar la agitación mental, se debe cultivar la atención plena en la respiración. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar estos tres estados adicionales”. ๑๐. อุทฺธจฺจสุตฺตํ 10. Discurso sobre la agitación ๑๑๖. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม ตโย? อุทฺธจฺจํ, อสํวโร, ปมาโท. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? อุทฺธจฺจสฺส ปหานาย สมโถ ภาเวตพฺโพ, อสํวรสฺส ปหานาย สํวโร ภาเวตพฺโพ, ปมาทสฺส ปหานาย อปฺปมาโท ภาเวตพฺโพ. อิเมสํ [Pg.391] โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ธมฺมานํ ปหานาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ. 116. “Monjes, existen estos tres estados. ¿Cuáles son los tres? La agitación, la falta de control de los sentidos y la negligencia. Estos son, monjes, los tres estados. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar tres estados adicionales. ¿Cuáles son los tres? Para abandonar la agitación, se debe cultivar la serenidad; para abandonar la falta de control de los sentidos, se debe cultivar el control; y para abandonar la negligencia, se debe cultivar la diligencia. Monjes, para abandonar estos tres estados, se deben cultivar estos tres estados adicionales”. ติกวคฺโค เอกาทสโม. El undécimo grupo de tres. ตสฺสุทฺทานํ – El resumen de los temas es el siguiente: ราคทุจฺจริตวิตกฺก, สญฺญา ธาตูติ วุจฺจติ; อสฺสาทอรติตุฏฺฐิ, ทุเว จ อุทฺธจฺเจน วคฺโคติ. La pasión, la mala conducta y el pensamiento; se mencionan también la percepción y los elementos. El deleite, el descontento y la satisfacción, junto con dos sobre la agitación, conforman este grupo. ๑๒. สามญฺญวคฺโค 12. El grupo de las características comunes ๑. กายานุปสฺสีสุตฺตํ 1. Discurso sobre la contemplación del cuerpo ๑๑๗. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุํ. กตเม ฉ? กมฺมารามตํ, ภสฺสารามตํ, นิทฺทารามตํ, สงฺคณิการามตํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุํ. 117. “Monjes, sin abandonar seis estados, uno es incapaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo. ¿Cuáles son los seis? El deleite en las actividades, el deleite en el habla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, la falta de guardia en las puertas de los sentidos y la falta de moderación en la comida. Monjes, sin abandonar estos seis estados, uno es incapaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุํ. กตเม ฉ? กมฺมารามตํ, ภสฺสารามตํ, นิทฺทารามตํ, สงฺคณิการามตํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ, โภชเน อมตฺตญฺญุตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ กาเย กายานุปสฺสี วิหริตุ’’นฺติ. ปฐมํ. “Monjes, habiendo abandonado seis estados, uno es capaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo. ¿Cuáles son los seis? El deleite en las actividades, el deleite en el habla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, la falta de guardia en las puertas de los sentidos y la falta de moderación en la comida. Monjes, habiendo abandonado estos seis estados, uno es capaz de morar contemplando el cuerpo en el cuerpo”. ๒. ธมฺมานุปสฺสีสุตฺตํ 2. Discurso sobre la contemplación de los fenómenos ๑๑๘. ‘‘ฉ, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อชฺฌตฺตํ กาเย…เป… พหิทฺธา กาเย…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา กาเย…เป… อชฺฌตฺตํ เวทนาสุ…เป… พหิทฺธา เวทนาสุ…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา เวทนาสุ…เป… อชฺฌตฺตํ จิตฺเต…เป… พหิทฺธา จิตฺเต…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา จิตฺเต…เป… อชฺฌตฺตํ ธมฺเมสุ…เป… พหิทฺธา ธมฺเมสุ…เป… อชฺฌตฺตพหิทฺธา ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริตุํ. กตเม ฉ? กมฺมารามตํ, ภสฺสารามตํ, นิทฺทารามตํ, สงฺคณิการามตํ, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ[Pg.392], โภชเน อมตฺตญฺญุตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อชฺฌตฺตพหิทฺธา ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหริตุ’’นฺติ. ทุติยํ. 118. “Monjes, sin abandonar seis estados, uno es incapaz de morar contemplando los fenómenos en los fenómenos, ya sean internos en el cuerpo... externos en el cuerpo... internos y externos en el cuerpo... internos en las sensaciones... externos en las sensaciones... internos y externos en las sensaciones... internos en la mente... externos en la mente... internos y externos en la mente... internos en los fenómenos... externos en los fenómenos... internos y externos en los fenómenos. ¿Cuáles son los seis? El deleite en las actividades, el deleite en el habla, el deleite en el sueño, el deleite en la compañía, la falta de guardia en las puertas de los sentidos y la falta de moderación en la comida. Monjes, habiendo abandonado estos seis estados, uno es capaz de morar contemplando los fenómenos en los fenómenos internos y externos”. ๓. ตปุสฺสสุตฺตํ 3. Discurso sobre Tapussa ๑๑๙. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตปุสฺโส คหปติ ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยติ. กตเมหิ ฉหิ? พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน, อริเยน สีเลน, อริเยน ญาเณน, อริยาย วิมุตฺติยา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตปุสฺโส คหปติ ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยตี’’ติ. ตติยํ. 119. “Monjes, el jefe de familia Tapussa, poseedor de seis cualidades, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal. ¿Cuáles son las seis? Una confianza inquebrantable en el Buda, una confianza inquebrantable en el Dhamma, una confianza inquebrantable en el Saṅgha, la virtud noble, el conocimiento noble y la liberación noble. Monjes, el jefe de familia Tapussa, poseedor de estas seis cualidades, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal”. ๔-๒๓. ภลฺลิกาทิสุตฺตานิ 4-23. Discursos sobre Bhallika y otros ๑๒๐-๑๓๙. ‘‘ฉหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภลฺลิโก คหปติ…เป… สุทตฺโต คหปติ อนาถปิณฺฑิโก… จิตฺโต คหปติ มจฺฉิกาสณฺฑิโก… หตฺถโก อาฬวโก… มหานาโม สกฺโก… อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก… อุคฺคโต คหปติ… สูรมฺพฏฺโฐ … ชีวโก โกมารภจฺโจ… นกุลปิตา คหปติ… ตวกณฺณิโก คหปติ… ปูรโณ คหปติ… อิสิทตฺโต คหปติ… สนฺธาโน คหปติ… วิจโย คหปติ… วิชยมาหิโก คหปติ… เมณฺฑโก คหปติ … วาเสฏฺโฐ อุปาสโก… อริฏฺโฐ อุปาสโก… สารคฺโค อุปาสโก ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยติ. กตเมหิ ฉหิ? พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน, อริเยน สีเลน, อริเยน ญาเณน, อริยาย วิมุตฺติยา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ฉหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สารคฺโค อุปาสโก ตถาคเต นิฏฺฐงฺคโต อมตทฺทโส อมตํ สจฺฉิกตฺวา อิริยตี’’ติ. เตวีสติมํ. 120-139. “Monjes, poseedor de seis cualidades, el jefe de familia Bhallika... Sudatta el jefe de familia Anāthapiṇḍika... Citta el jefe de familia de Macchikāsaṇḍa... Hatthaka de Āḷavī... Mahānāma el Sakia... el jefe de familia Ugga de Vesālī... el jefe de familia Uggata... Sūra-Ambaṭṭha... Jīvaka Komārabhacca... el jefe de familia Nakulapitā... el jefe de familia Tavakaṇṇika... el jefe de familia Pūraṇa... el jefe de familia Isidatta... el jefe de familia Sandhāna... el jefe de familia Vicaya... el jefe de familia Vijayamāhika... el jefe de familia Meṇḍaka... el seguidor laico Vāseṭṭha... el seguidor laico Ariṭṭha... el seguidor laico Sāragga, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal. ¿Cuáles son las seis? Una confianza inquebrantable en el Buda, una confianza inquebrantable en el Dhamma, una confianza inquebrantable en el Saṅgha, la virtud noble, el conocimiento noble y la liberación noble. Monjes, el seguidor laico Sāragga, poseedor de estas seis cualidades, ha llegado a la conclusión firme respecto al Tathāgata, ve lo Inmortal y vive habiendo realizado lo Inmortal”. สามญฺญวคฺโค ทฺวาทสโม. El duodécimo grupo de las características comunes. ๑๓. ราคเปยฺยาลํ 13. Sección repetitiva sobre la pasión ๑๔๐. ‘‘ราคสฺส[Pg.393], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ฉ? ทสฺสนานุตฺตริยํ, สวนานุตฺตริยํ, ลาภานุตฺตริยํ, สิกฺขานุตฺตริยํ, ปาริจริยานุตฺตริยํ, อนุสฺสตานุตฺตริยํ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. 140. “Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar seis estados. ¿Cuáles son los seis? La visión suprema, la audición suprema, la ganancia suprema, el entrenamiento supremo, el servicio supremo y el recuerdo supremo. Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar estos seis estados”. ๑๔๑. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ฉ? พุทฺธานุสฺสติ, ธมฺมานุสฺสติ, สงฺฆานุสฺสติ, สีลานุสฺสติ, จาคานุสฺสติ, เทวตานุสฺสติ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. 141. “Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar seis estados. ¿Cuáles son los seis? El recuerdo del Buda, el recuerdo del Dhamma, el recuerdo del Saṅgha, el recuerdo de la virtud, el recuerdo de la generosidad y el recuerdo de las deidades. Monjes, para el conocimiento superior de la pasión, se deben cultivar estos seis estados”. ๑๔๒. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ฉ? อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา, นิโรธสญฺญา. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. 142. “Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar seis cualidades. ¿Cuáles seis? La percepción de la impermanencia, la percepción del sufrimiento en lo impermanente, la percepción del no-ser en el sufrimiento, la percepción del abandono, la percepción del desapego y la percepción del cese. Monjes, para el conocimiento directo de la pasión, se deben desarrollar estas seis cualidades”. ๑๔๓-๑๖๙. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’. 143-169. “Monjes, para la plena comprensión de la pasión... para su completa destrucción... para su abandono... para su extinción... para su desaparición... para el desapego... para el cese... para el renunciamiento... para la entrega, se deben desarrollar seis cualidades”. ๑๗๐-๖๔๙. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหนาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ฉ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. 170-649. “Para el conocimiento directo del odio... del engaño... de la ira... de la hostilidad... del menosprecio... de la insolencia... de la envidia... de la tacañería... del engaño... de la hipocresía... de la obstinación... de la rivalidad... del orgullo... de la arrogancia... de la vanidad... de la negligencia... para su plena comprensión... para su completa destrucción... para su abandono... para su extinción... para su desaparición... para el desapego... para el cese... para el renunciamiento... para la entrega, se deben desarrollar estas seis cualidades”. Esto dijo el Bienaventurado. Aquellos monjes, satisfechos, se regocijaron en las palabras del Bienaventurado. ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ. Aquí concluye la serie sobre la pasión (Rāgapeyyālaṃ). ฉกฺกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา. Aquí concluye el Libro de los Seis (Chakkanipāta).
แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi