නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ນະໂມ ຕັສສະ ພະຄະວະໂຕ ອະຣະຫະໂຕ ສັມມາສັມພຸດທັສສະ

අඞ්ගුත්තරනිකායො

ອັງຄຸຕຕະຣະນິກາຍ

ඡක්කනිපාතපාළි

ຊັກກະນິບາດປາລີ

1. පඨමපණ්ණාසකං

໑. ປະຖົມມະປັນນາສັກ

1. ආහුනෙය්‍යවග්ගො

໑. ອາຫຸເນຍຍະວັກ

1. පඨමආහුනෙය්‍යසුත්තං

໑. ປະຖົມມະອາຫຸເນຍຍະສູດ

1. එවං [Pg.247] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

໑. ເອວັງ ເມ ສຸຕັງ — ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ”. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສພຣະດຳຣັດນີ້ວ່າ:

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. සොතෙන සද්දං සුත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ජිව්හාය රසං සායිත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. මනසා ධම්මං විඤ්ඤා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ (ອາຫຸເນຍໂຍ) ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ (ปາຫຸເນຍໂຍ) ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ (ທັກຂິເນຍໂຍ) ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ (ອັນຊະລີກະຣະນີໂຍ) ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ (ອະນຸຕຕະຣັງ ປຸນຍັກເຂດຕັງ ໂລກັສສະ). ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ ວາງເສີຍຢູ່ໄດ້ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ ວາງເສີຍຢູ່ໄດ້ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ. ໄດ້ກິ່ນດ້ວຍດັງແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ ວາງເສີຍຢູ່ໄດ້ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ. ໄດ້ລິ້ມຣົດດ້ວຍລີ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ ວາງເສີຍຢູ່ໄດ້ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ. ໄດ້ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະດ້ວຍກາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ ວາງເສີຍຢູ່ໄດ້ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ. ຮູ້ແຈ້ງທັມມາຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ ວາງເສີຍຢູ່ໄດ້ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. පඨමං.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສພຣະດຳຣັດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຈົບ ສູດທີໜຶ່ງ.

2. දුතියආහුනෙය්‍යසුත්තං

໒. ທຸຕິຍະອາຫຸເນຍຍະສູດ

2. ‘‘ඡහි[Pg.248], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසති පරිමජ්ජති; යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති.

໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມສະແດງຣິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນແປງເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ດຳດິນຂຶ້ນໂຜ່ກໍໄດ້ ເໝືອນໃນນ້ຳ; ເດີນເທິງນ້ຳບໍ່ແຕກແຍກກໍໄດ້ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ນັ່ງຂັດສະໝາດເຫາະໄປໃນອາກາດກໍໄດ້ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ລູບຄຳພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດ ຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍປານນີ້ດ້ວຍມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນຮອດພຣົມມະໂລກກໍໄດ້.

‘‘දිබ්බාය, සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච.

“ຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບແລະສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກແລະຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະຍະໂສດທາດ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍໂສດຂອງມະນຸດສະຍະ.

‘‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති. සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානාති, වීතරාගං වා චිත්තං…පෙ… සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානාති.

“ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ ຄື: ຈິດມີຣາຄະ ກໍຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ຈິດມີຣາຄະ’, ຫຼື ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ... ລະ... ຈິດມີໂທສະ... ຈິດປາສະຈາກໂທສະ... ຈິດມີໂມຫະ... ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ... ຈິດຫົດຫູ່... ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ... ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ... ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ... ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດເປັນສະມາທິ... ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ... ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ... ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ’.

‘‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ…. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

“ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ລະ... ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

‘‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං [Pg.249] විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

“ຍ່ອມເຫັນໝູ່ສັດທີ່ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງເກີດ ທັງຊັ້ນຕ່ຳແລະຊັ້ນສູງ ມີຜິວພັນດີແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ ດີງາມແລະເສື່ອມຊາມ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສະຍະ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກັມວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ ຕິຕຽນພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິຖິ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະຣິດ ວະຈີສຸຈະຣິດ ມະໂນສຸຈະຣິດ ບໍ່ຕິຕຽນພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນສັມມາທິຖິ ສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດສັມມາທິຖິ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ’ ດັ່ງນີ້. ຍ່ອມເຫັນໝູ່ສັດທີ່ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງເກີດ ທັງຊັ້ນຕ່ຳແລະຊັ້ນສູງ ມີຜິວພັນດີແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ ດີງາມແລະເສື່ອມຊາມ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສະຍະ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກັມ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

‘‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති.

“ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. දුතියං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີສອງ.

3. ඉන්ද්‍රියසුත්තං

໓. ອິນທຣີຍະສູດ

3. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? සද්ධින්ද්‍රියෙන, වීරියින්ද්‍රියෙන, සතින්ද්‍රියෙන, සමාධින්ද්‍රියෙන, පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. තතියං.

໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ປະກອບດ້ວຍສັດທິນຊີ, ວິຣິຍິນຊີ, ສະຕິນຊີ, ສະມາທິນຊີ, ປັນຍິນຊີ; ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີສາມ.

4. බලසුත්තං

໔. ພະລະສູດ

4. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? සද්ධාබලෙන, වීරියබලෙන, සතිබලෙන, සමාධිබලෙන, පඤ්ඤාබලෙන, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. චතුත්ථං.

໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ປະກອບດ້ວຍສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ; ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວສຳເລັດປະໂຫຍດຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີສີ່.

5. පඨමආජානීයසුත්තං

໕. ປະຖົມມະອາຊານີຍະສູດ

5. ‘‘ඡහි[Pg.250], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເປັນມ້າຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາແທ້ໆ.

‘‘කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, වණ්ණසම්පන්නො ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

“ອົງ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ຣົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ, ແລະເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວັນນະ (ສີສັນງົດງາມ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເປັນມ້າຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາແທ້ໆ.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, ඛමො ධම්මානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. පඤ්චමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ຣົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ, ອົດທົນຕໍ່ທັມມາຣົມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີຫ້າ.

6. දුතියආජානීයසුත්තං

໖. ທຸຕິຍະອາຊານີຍະສູດ

6. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, බලසම්පන්නො ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເປັນມ້າຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາແທ້ໆ. ອົງ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ຣົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ, ແລະເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກຳລັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເປັນມ້າຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາແທ້ໆ.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං …පෙ… ඛමො ධම්මානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. ඡට්ඨං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ... ລະ... ອົດທົນຕໍ່ທັມມາຣົມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີຫົກ.

7. තතියආජානීයසුත්තං

໗. ຕະຕິຍະອາຊານີຍະສູດ

7. ‘‘ඡහි[Pg.251], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, ජවසම්පන්නො ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເປັນມ້າຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາແທ້ໆ. ອົງ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ຣົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ, ແລະເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມໄວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມ້າອັດສະດອນຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ ເປັນມ້າຊົງຂອງພຣະຣາຊາ ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາແທ້ໆ.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං…පෙ… ඛමො ධම්මානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. සත්තමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທັມ 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ... ລະ... ອົດທົນຕໍ່ທັມມາຣົມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີເຈັດ.

8. අනුත්තරියසුත්තං

໘. ອະນຸດຕະຣິຍະສູດ

8. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුත්තරියානි. කතමානි ඡ? දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං, අනුස්සතානුත්තරියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුත්තරියානී’’ති. අට්ඨමං.

໘. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນຸດຕະຣິຍະ (ສິ່ງອັນຍອດຢ້ຽມ) 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ທັດສະນານຸດຕະຣິຍະ (การເຫັນອັນຍອດຢ້ຽມ), ສະວະນານຸດຕະຣິຍະ (ການຟັງອັນຍອດຢ້ຽມ), ລາພານຸດຕະຣິຍະ (ການໄດ້ຮັບອັນຍອດຢ້ຽມ), ສິກຂານຸດຕະຣິຍະ (ການສຶກສາອັນຍອດຢ້ຽມ), ປາຣິຈະຣິຍານຸດຕະຣິຍະ (ການບຳລຸງບົວລະບັດອັນຍອດຢ້ຽມ), ອະນຸດສະຕານຸດຕະຣິຍະ (ການລະນຶກເຖິງອັນຍອດຢ້ຽມ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືອະນຸດຕະຣິຍະ 6 ປະການ.” ສູດທີ 8.

9. අනුස්සතිට්ඨානසුත්තං

໙. ອະນຸດສະຕິຖານະສູດ

9. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුස්සතිට්ඨානානි. කතමානි ඡ? බුද්ධානුස්සති, ධම්මානුස්සති, සඞ්ඝානුස්සති, සීලානුස්සති, චාගානුස්සති, දෙවතානුස්සති – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති. නවමං.

໙. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນຸດສະຕິຖານ (ເຫດແຫ່ງການລະນຶກເຖິງເນືອງໆ) 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພຸດທານຸດສະຕິ (ການລະນຶກເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າ), ທັມມານຸດສະຕິ (ການລະນຶກເຖິງພຣະທັມ), ສັງຄານຸດສະຕິ (ການລະນຶກເຖິງພຣະສົງ), ສີລານຸດສະຕິ (ການລະນຶກເຖິງສີລ), ຈາການຸດສະຕິ (ການລະນຶກເຖິງການບໍລິຈາກ), ເທວະຕານຸດສະຕິ (Consistently spelled ເທວະຕານຸດສະຕິ) (ການລະນຶກເຖິງເທວະດາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືອະນຸດສະຕິຖານ 6 ປະການ.” ສູດທີ 9.

10. මහානාමසුත්තං

໑໐. ມະຫານາມະສູດ

10. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො මහානාමො සක්කො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො, ඛො මහානාමො සක්කො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යො සො, භන්තෙ, අරියසාවකො ආගතඵලො විඤ්ඤාතසාසනො, සො කතමෙන විහාරෙන බහුලං විහරතී’’ති?

໑໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ນິໂຄຣທາຣາມ ໃກ້ເມືອງກະບິນລະພັດ ໃນແຄວ້ນສັກກະ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເຈົ້າມະຫານາມະສາກະຍະ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພิວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນข້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ເຈົ້າມະຫານາມະສາກະຍະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະອະລິຍະສາວົກໃດຜູ້ບັນລຸຜົນແລ້ວ ແລະ ເຂົ້າໃຈແຈ້ງໃນພຣະສາສະໜາແລ້ວ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມໃດເປັນສ່ວນຫຼາຍ?”

‘‘යො [Pg.252] සො, මහානාම, අරියසාවකො ආගතඵලො විඤ්ඤාතසාසනො, සො ඉමිනා විහාරෙන බහුලං විහරති. ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති තථාගතං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො බුද්ධානුස්සතිං භාවෙති’’’.

“ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກໃດຜູ້ບັນລຸຜົນແລ້ວ ແລະ ເຂົ້າໃຈແຈ້ງໃນພຣະສາສະໜາແລ້ວ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມນີ້ເປັນສ່ວນຫຼາຍ. ມະຫານາມະ, ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງພຣະຕຖາຄົດວ່າ: ‘ແມ່ນເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫัน, ເປັນຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕຣັສຮູ້ແລ້ວ, ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ’. ມະຫານາມະ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ລະນຶກເຖິງພຣະຕຖາຄົດ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂທສະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂມຫະຄອບງຳ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຊື່ກົງ ໂດຍປາຣົບພຣະຕຖາຄົດ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ມີຈິດຊື່ກົງແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ອັດຖະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ທັມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນປະກອບດ້ວຍທັມ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ: ‘ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບໃນໝູ່ສັດຜູ້ບໍ່ສະຫງົບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດໃນໝູ່ສັດຜູ້ມີຄວາມພະຍາບາດ, ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ກະແສທັມ ແລ້ວຈະເລີນພຸດທານຸດສະຕິ’.”

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති ධම්මං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිත පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො ධම්මානුස්සතිං භාවෙති’’’.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງພຣະທັມວ່າ: ‘ພຣະທັມອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັສໄວ້ດີແລ້ວ, ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ສຶກສາແລະປະຕິບັດພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ເປັນສິ່ງທີ່ໃຫ້ຜົນໄດ້ບໍ່ຈຳກັດການ, ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນເອີ້ນໃຫ້ມາເບິ່ງ, ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົວ, ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ຮູ້ກໍຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ’. ມະຫານາມະ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ລະນຶກເຖິງພຣະທັມ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂທສະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂມຫະຄອບງຳ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຊື່ກົງ ໂດຍປາຣົບພຣະທັມ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ມີຈິດຊື່ກົງແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ອັດຖະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ທັມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນປະກອບດ້ວຍທັມ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບด้วยປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ: ‘ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບໃນໝູ່ສັດຜູ້ບໍ່ສະຫງົບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດໃນໝູ່ສັດຜູ້ມີຄວາມພະຍາບາດ, ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ກະແສທັມ ແລ້ວຈະເລີນທັມມານຸດສະຕິ’.”

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො [Pg.253] සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති සඞ්ඝං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො සඞ්ඝානුස්සතිං භාවෙති’’’.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງພຣະສົງວ່າ: ‘ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວ, ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດກົງແລ້ວ, ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຮູ້ທັມເປັນເຄື່ອງອອກຈາກທຸກແລ້ວ, ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດສົມຄວນແລ້ວ, ໄດ້ແກ່ຄູ່ແຫ່ງບຸຣຸດ 4 ຄູ່ ນັບລຽງຕົວບຸຣຸດໄດ້ 8 ບຸຣຸດ ນີ້ຄືພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ສັກກາລະທີ່ເຂົານຳມາບູຊາ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ສັກກາລະທີ່ເຂົາຈັດໄວ້ຕ້ອນຮັບ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ’. ມະຫານາມະ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ລະນຶກເຖິງພຣະສົງ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂທສະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂມຫະຄອບງຳ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຊື່ກົງ ໂດຍປາຣົບພຣະສົງ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ມີຈິດຊື່ກົງແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ອັດຖະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ທັມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນປະກອບດ້ວຍທັມ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ: ‘ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບໃນໝູ່ສັດຜູ້ບໍ່ສະຫງົບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດໃນໝູ່ສັດຜູ້ມີຄວາມພະຍາບາດ, ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ກະແສທັມ ແລ້ວຈະເລີນສັງຄານຸດສະຕິ’.”

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො අත්තනො සීලානි අනුස්සරති අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො සීලං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති සීලං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො සීලානුස්සතිං භාවෙති’’’.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງສີລຂອງຕົນເອງ ອັນບໍ່ຂາດ, ບໍ່ທະລຸ, ບໍ່ດ່າງ, ບໍ່ພ້ອຍ, ເປັນໄທ, ອັນທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນເສີນ, ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ລູບຄຳ, ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ. ມະຫານາມະ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ລະນຶກເຖິງສີລ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂທສະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂມຫະຄອບງຳ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຊື່ກົງ ໂດຍປາຣົບສີລ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ມີຈິດຊື່ກົງແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ອັດຖະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ທັມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນປະກອບດ້ວຍທັມ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ: ‘ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບໃນໝູ່ສັດຜູ້ບໍ່ສະຫງົບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດໃນໝູ່ສັດຜູ້ມີຄວາມພະຍາບາດ, ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ກະແສທັມ ແລ້ວຈະເລີນສີລານຸດສະຕິ’.”

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ! යොහං මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතාය පජාය විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසාමි මුත්තචාගො පයතපාණි වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො චාගං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති[Pg.254], න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති චාගං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො චාගානුස්සතිං භාවෙති’’’.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງການບໍລິຈາກຂອງຕົນເອງວ່າ: ‘ເປັນລາບຂອງເຮົາໜໍ, ເຮົາໄດ້ດີແລ້ວໜໍ! ທີ່ເຮົາເມື່ອຢູ່ຄອງເຮືອນ ໃນໝູ່ສັດຜູ້ຖືກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ຄອບງຳ, มีໃຈປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່, ມີການບໍລິຈາກອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ, ມີມືອັນລ້າງໄວ້ສະອາດ, ຍິນດີໃນການສະລະ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຂໍ, ຍິນດີໃນການແຈກຢາຍທານ’. ມະຫານາມະ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ລະນຶກເຖິງການບໍລິຈາກ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂທສະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂມຫະຄອບງຳ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຊື່ກົງ ໂດຍປາຣົບການບໍລິຈາກ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ມີຈິດຊື່ກົງແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ອັດຖະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ທັມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນປະກອບດ້ວຍທັມ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ: ‘ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບໃນໝູ່ສັດຜູ້ບໍ່ສະຫງົບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດໃນໝູ່ສັດຜູ້ມີຄວາມພະຍາບາດ, ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ກະແສທັມ ແລ້ວຈະເລີນຈາການຸດສະຕິ’.”

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො දෙවතානුස්සතිං භාවෙති – ‘සන්ති දෙවා චාතුමහාරාජිකා, සන්ති දෙවා තාවතිංසා, සන්ති දෙවා යාමා, සන්ති දෙවා තුසිතා, සන්ති දෙවා නිම්මානරතිනො, සන්ති දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තිනො, සන්ති දෙවා බ්‍රහ්මකායිකා, සන්ති දෙවා තතුත්තරි. යථාරූපාය සද්ධාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපා සද්ධා සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සීලෙන සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපං සීලං සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සුතෙන සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපං සුතං සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන චාගෙන සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපො චාගො සංවිජ්ජති. යථාරූපාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපා පඤ්ඤා සංවිජ්ජතී’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො ච තාසඤ්ච දෙවතානං සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති තා දෙවතා ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති[Pg.255], සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො දෙවතානුස්සතිං භාවෙති’’’.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມຈະເລີນເທວະຕານຸດສະຕິວ່າ: ‘ເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນຍາມາມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນດຸສິດມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາມີຢູ່, ເທວະດາທີ່ສູງກວ່ານັ້ນຂຶ້ນໄປມີຢູ່. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍສັດທາເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ສັດທາເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍສີລເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ສີລເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍສຸຕະເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ສຸຕະເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍຈາຄະເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ຈາຄະເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ປັນຍາເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ’. ມະຫານາມະ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ລະນຶກເຖິງສັດທາ, ສີລ, ສຸຕະ, ຈາຄະ ແລະ ປັນຍາ ຂອງຕົນເອງ ແລະ ຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂທສະຄອບງຳ, ບໍ່ຖືກໂມຫະຄອບງຳ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຊື່ກົງ ໂດຍປາຣົບເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ມີຈິດຊື່ກົງແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ອັດຖະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນອີງໃສ່ທັມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປາໂມດອັນປະກອບດ້ວຍທັມ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ເມື່ອມີຄວາມສຸກ จິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ: ‘ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບໃນໝູ່ສັດຜູ້ບໍ່ສະຫງົບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດໃນໝູ່ສັດຜູ້ມີຄວາມພະຍາບາດ, ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ກະແສທັມ ແລ້ວຈະເລີນເທວະຕານຸດສະຕິ’.”{

‘‘යො සො, මහානාම, අරියසාවකො ආගතඵලො විඤ්ඤාතසාසනො, සො ඉමිනා විහාරෙන බහුලං විහරතී’’ති. දසමං.

“ມະຫານາມະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກໃດຜູ້ບັນລຸຜົນແລ້ວ ແລະ ເຂົ້າໃຈແຈ້ງໃນພຣະສາສະໜາແລ້ວ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມນີ້ເປັນສ່ວນຫຼາຍ.” ສູດທີ 10.

ආහුනෙය්‍යවග්ගො පඨමො.

ອາຫຸເນຍຍະວັກ ທີ 1 ຈົບແລ້ວ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນຄື:

ද්වෙ ආහුනෙය්‍යා ඉන්ද්‍රිය, බලානි තයො ආජානීයා;

අනුත්තරිය අනුස්සතී, මහානාමෙන තෙ දසාති.

ອາຫຸເນຍຍະສູດ 2 ສູດ, ອິນທຣີຍະສູດ, ພະລະສູດ, ອາຊານີຍະສູດ 3 ສູດ, ອະນຸດຕະຣິຍະສູດ, ອະນຸດສະຕິສູດ, ແລະ ມະຫານາມະສູດ, ລວມເປັນ 10 ສູດ ດັ່ງນີ້ແລ.

2. සාරණීයවග්ගො

໒. ສາຣະນີຍະວັກ

1. පඨමසාරණීයසුත්තං

໑. ປະຖົມມະສາຣะນີຍະສູດ

11. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සාරණීයා. කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

໑໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມລະນຶກເຖິງກັນ (ສາຣະນີຍະທຳ) 6 ປະການນີ້ມີຢູ່. 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຕັ້ງກາຍະກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າໄປຕັ້ງວະຈີກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າໄປຕັ້ງມະໂນກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යෙ තෙ ලාභා ධම්මිකා ධම්මලද්ධා අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පි තථාරූපෙහි ලාභෙහි අප්පටිවිභත්තභොගී හොති සීලවන්තෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගී, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ລາບສັກກາລະໃດໆ ທີ່ເປັນຂອງຊອບທຳ ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ອາຫານບິນທະບາດທີ່ຕົກຢູ່ໃນບາດ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ໄດ້ແບ່ງແຍກ (ບໍ່ຫວງແຫນໄວ້ຜູ້ດຽວ) ຄືບໍລິໂພກຮ່ວມກັນກັບເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍຜູ້ມີສີລ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි [Pg.256] තථාරූපෙහි සීලෙහි සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ສີລທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ບໍ່ຂາດ, ບໍ່ທະລຸ, ບໍ່ດ່າງ, ບໍ່ພ້ອຍ, ເປັນໄທ, ທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນລະເສີນ, ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ໄດ້ລູບຄຳ, ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະເໝີກັນໂດຍສີລ ກັບເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ ດ້ວຍສີລເຫຼົ່ານັ້ນ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය තථාරූපාය දිට්ඨියා දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සාරණීයා’’ති. පඨමං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ทິດຖິໃດ ທີ່ເປັນອະຣິຍະ, ເປັນເຄື່ອງນຳອອກຈາກທຸກ, ຍ່ອມນຳອອກໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ ແກ່ຜູ້ປະຕິບັດຕາມທິດຖິນັ້ນ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະເໝີກັນໂດຍທິດຖິ ກັບເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ ດ້ວຍທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມລະນຶກເຖິງກັນ 6 ປະການນີ້ແລ. ຈົບສູດທີ 1.

2. දුතියසාරණීයසුත්තං

໒. ທຸຕິຍະສາຣະນີຍະສູດ

12. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

໑໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການນີ້ ເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ. 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຕັ້ງກາຍະກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າandລັບຫຼັງ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති…පෙ… මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າໄປຕັ້ງວະຈີກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ... (ລະ)... ຍ່ອມເຂົ້າໄປຕັ້ງມະໂນກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යෙ තෙ ලාභා ධම්මිකා ධම්මලද්ධා අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පි තථාරූපෙහි ලාභෙහි අප්පටිවිභත්තභොගී හොති සීලවන්තෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගී, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ລາບສັກກາລະໃດໆ ທີ່ເປັນຂອງຊອບທຳ ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ອາຫານບິນທະບາດທີ່ຕົກຢູ່ໃນບາດ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ໄດ້ແບ່ງແຍກ ບໍລິໂພກຮ່ວມກັນກັບເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍຜູ້ມີສີລ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි තථාරූපෙහි සීලෙහි සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ສີລທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ບໍ່ຂາດ, ບໍ່ທະລຸ, ບໍ່ດ່າງ, ບໍ່ພ້ອຍ, ເປັນໄທ, ທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນລະເສີນ, ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ໄດ້ລູບຄຳ, ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະເໝີກັນໂດຍສີລ ກັບເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ ດ້ວຍສີລເຫຼົ່ານັ້ນ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ.

‘‘පුන [Pg.257] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය තථාරූපාය දිට්ඨියා දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්තී’’ති. දුතියං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ທິດຖິໃດ ທີ່ເປັນອະຣິຍະ, ເປັນເຄື່ອງນຳອອກຈາກທຸກ, ຍ່ອມນຳອອກໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ ແກ່ຜູ້ປະຕິບັດຕາມທິດຖິນັ້ນ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມສະເໝີກັນໂດຍທິດຖິ ກັບເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ ດ້ວຍທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ, ທຳມະຂໍ້ນີ້ກໍເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ເປັນສາຣະນີຍະທຳ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສົງເຄາະ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ວິວາດກັນ, ເພື່ອຄວາມສາມັກຄີ, ເພື່ອຄວາມເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ. ຈົບສູດທີ 2.

3. නිස්සාරණීයසුත්තං

໓. ນິດສະຣະນີຍະສູດ

13. ‘‘ඡයිමා, භික්ඛවෙ, නිස්සාරණීයා ධාතුයො. කතමා ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘මෙත්තා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ බ්‍යාපාදො චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස බ්‍යාපාදො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, බ්‍යාපාදස්ස යදිදං මෙත්තාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

໑໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນີຍະທາດ) 6 ປະການນີ້ມີຢູ່. 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນເມດຕາເຈໂຕວິມຸດ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພະຍາບາດກໍຍັງຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງກ່າວຕັກເຕືອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເພາະການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ເລີຍ ທີ່ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດ ອັນບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ພະຍາບາດກໍຍັງຈະຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ອາວຸໂສ, ເພາະເມດຕາເຈໂຕວິມຸດນີ້ແລ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກພະຍາບາດ'.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘කරුණා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ විහෙසා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං කරුණාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස විහෙසා චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, විහෙසාය යදිදං කරුණාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນກະຣຸນາເຈໂຕວິມຸດ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຄວາມບຽດບຽນ (ວິຫິງສາ) ກໍຍັງຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງກ່າວຕັກເຕືອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເພາະການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ເລີຍ ທີ່ເມື່ອກະຣຸນາເຈໂຕວິມຸດ ອັນບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ຄວາມບຽດບຽນກໍຍັງຈະຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ອາວຸໂສ, ເພາະກະຣຸນາເຈໂຕວິມຸດນີ້ແລ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມບຽດບຽນ'.

‘‘ඉධ [Pg.258] පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘මුදිතා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ අරති චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං මුදිතාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස අරති චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, අරතියා යදිදං මුදිතාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຄວາມບໍ່ຍິນດີ (ອະຣະຕິ) ກໍຍັງຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງກ່າວຕັກເຕືອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານຢ่าໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີย, ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເພາະການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ເລີຍ ທີ່ເມື່ອມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດ ອັນບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ຄວາມບໍ່ຍິນດີກໍຍັງຈະຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ອາວຸໂສ, ເພາະມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດນີ້ແລ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມບໍ່ຍິນດີ'.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘උපෙක්ඛා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ රාගො චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස රාගො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, රාගස්ස යදිදං උපෙක්ඛාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນອຸເປກຂาເຈໂຕວິມຸດ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຣາຄະກໍຍັງຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງກ່າວຕັກເຕືອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເພາະການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ເລີຍ ທີ່ເມື່ອອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດ ອັນບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ຣາຄະກໍຍັງຈະຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ອາວຸໂສ, ເພາະອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດນີ້ແລ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຣາຄະ'.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘අනිමිත්තා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං අනිමිත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං භවිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, සබ්බනිමිත්තානං යදිදං අනිමිත්තාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຈະເລີນອະນິມິດຕະເຈໂຕວິມຸດ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ວິນຍານຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍຍັງແລ່ນໄປຕາມນິມິດຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງກ່າວຕັກເຕືອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເພາະການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ເລີຍ ທີ່ເມື່ອອະນິມິດຕະເຈໂຕວິມຸດ ອັນບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດແລ້ວ, ຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ; ແຕ່ວິນຍານກໍຍັງຈະແລ່ນໄປຕາມນິມິດຢູ່, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ອາວຸໂສ, ເພາະອະນິມິດຕະເຈໂຕວິມຸດນີ້ແລ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດທັງປວງ'.

‘‘ඉධ [Pg.259] පන භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘අස්මීති ඛො මෙ විගතං, අයමහමස්මීති ච න සමනුපස්සාමි; අථ ච පන මෙ විචිකිච්ඡාකථංකථාසල්ලං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං අස්මීති විගතෙ අයමහමස්මීති ච න සමනුපස්සතො; අථ ච පනස්ස විචිකිච්ඡාකථංකථාසල්ලං චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, විචිකිච්ඡාකථංකථාසල්ලස්ස යදිදං අස්මීති මානසමුග්ඝාතො’ති. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ නිස්සාරණීයා ධාතුයො’’ති. තතියං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຄວາມຖືຕົວວ່າ ເປັນເຮົາ (ອັດສະມິມານະ) ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ລະແລ້ວ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ນີ້ເປັນເຮົາ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ລູກສອນຄືຄວາມສົງໄສແຄງໃຈ (ວິຈິກິດສາ) ກໍຍັງຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງກ່າວຕັກເຕືອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານຢ่าໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເພາະການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ເລີຍ ທີ່ເມື່ອຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນເຮົາລະໄດ້ແລ້ວ ແລະບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ນີ້ເປັນເຮົາ; ແຕ່ລູກສອນຄືຄວາມສົງໄສແຄງໃຈກໍຍັງຈະຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ອາວຸໂສ, ເພາະການຖອນຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນເຮົາ (ອັດສະມິມານະ) ນີ້ແລ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກລູກສອນຄືຄວາມສົງໄສແຄງໃຈ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ 6 ປະການນີ້ແລ. ຈົບສູດທີ 3.

4. භද්දකසුත්තං

໔. ພັດທະກະສູດ

14. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවො’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

໑໔. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: 'ອາວຸໂສ'. ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

‘‘තථා තථා, ආවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො න භද්දකං මරණං හොති, න භද්දිකා කාලකිරියා. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො න භද්දකං මරණං හොති, න භද්දිකා කාලකිරියා?

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການຕາຍກໍບໍ່ດີ ການເຮັດກາລະກໍບໍ່ດີ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກໍພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການຕາຍກໍບໍ່ດີ ການເຮັດກາລະກໍບໍ່ດີ ນັ້ນເປັນແນວໃດ?”

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු කම්මාරාමො හොති කම්මරතො කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, භස්සාරාමො හොති භස්සරතො භස්සාරාමතං අනුයුත්තො, නිද්දාරාමො හොති නිද්දාරතො නිද්දාරාමතං අනුයුත්තො, සඞ්ගණිකාරාමො හොති සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, සංසග්ගාරාමො හොති සංසග්ගරතො සංසග්ගාරාමතං අනුයුත්තො, පපඤ්චාරාමො හොති පපඤ්චරතො පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො න භද්දකං මරණං හොති, න භද්දිකා කාලකිරියා. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු සක්කායාභිරතො නප්පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ ພໍໃຈໃນການງານ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການງານ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ ພໍໃຈໃນການເວົ້າລົມ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ ພໍໃຈໃນການນອນ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການນອນ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ພໍໃຈໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ ພໍໃຈໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ພໍໃຈໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນີ້ ເຊິ່ງເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການຕາຍກໍບໍ່ດີ ການເຮັດກາລະກໍບໍ່ດີ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ຜູ້ຍິນດີໃນສັກກາຍະ ບໍ່ລະສັກກາຍະ ເພື່ອເຮັດຄວາມສິ້ນສຸດແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ’.”

‘‘තථා [Pg.260] තථාවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො භද්දකං මරණං හොති, භද්දිකා කාලකිරියා. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො භද්දකං මරණං හොති, භද්දිකා කාලකිරියා?

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການຕາຍກໍດີ ການເຮັດກາລະກໍດີ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກໍພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການຕາຍກໍດີ การເຮັດກາລະກໍດີ ນັ້ນເປັນແນວໃດ?”

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති න කම්මරතො න කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, න භස්සාරාමො හොති න භස්සරතො න භස්සාරාමතං අනුයුත්තො, න නිද්දාරාමො හොති න නිද්දාරතො නිද්දාරාමතං අනුයුත්තො, න සඞ්ගණිකාරාමො හොති න සඞ්ගණිකරතො න සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, න සංසග්ගාරාමො හොති න සංසග්ගරතො න සංසග්ගාරාමතං අනුයුත්තො, න පපඤ්චාරාමො හොති න පපඤ්චරතො න පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො භද්දකං මරණං හොති, භද්දිකා කාලකිරියා. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු නිබ්බානාභිරතො පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’’ති.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການງານ ບໍ່ພໍໃຈໃນການງານ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການງານ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ ບໍ່ພໍໃຈໃນການເວົ້າລົມ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການນອນ ບໍ່ພໍໃຈໃນການນອນ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການນອນ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ບໍ່ພໍໃຈໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ ບໍ່ພໍໃຈໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ບໍ່ພໍໃຈໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນີ້ ເຊິ່ງເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການຕາຍກໍດີ ການເຮັດກາລະກໍດີ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ຜູ້ຍິນດີໃນນິບພານ ລະສັກກາຍະ ເພື່ອເຮັດຄວາມສິ້ນສຸດແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ’ ດັ່ງນີ້.”

‘‘යො පපඤ්චමනුයුත්තො, පපඤ්චාභිරතො මගො;

විරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

“ຜູ້ໃດໝັ່ນປະກອບໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ເປັນເໝືອນດັ່ງເນື້ອ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພາດຈາກພຣະນิບພານ ອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະ ອັນຍອດຢ້ຽມ.”

‘‘යො ච පපඤ්චං හිත්වාන, නිප්පපඤ්චපදෙ රතො;

ආරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තර’’න්ති. චතුත්ථං;

“ສ່ວນຜູ້ໃດລະທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າແລ້ວ ຍິນດີໃນທັມມະອັນປາສະຈາກເຄື່ອງເນີນຊ້າ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບັນລຸພຣະນິບພານ ອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະ ອັນຍອດຢ້ຽມ” ດັ່ງນີ້. (ຈົບສູດທີ 4)

5. අනුතප්පියසුත්තං

໕. ອະນຸຕັບປິຍະສູດ

15. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තථා තථාවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනුතප්පා හොති. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනුතප්පා හොති?

໑໕. ໃນທີ່ນັ້ນແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວ ກ່າວວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການເຮັດກາລະຍ່ອມເປັນໜ້າເດືອດຮ້ອນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກໍພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການເຮັດກາລະຍ່ອມເປັນໜ້າເດືອດຮ້ອນ ນັ້ນເປັນແນວໃດ?”

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු කම්මාරාමො හොති කම්මරතො කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, භස්සාරාමො හොති…පෙ… නිද්දාරාමො හොති… සඞ්ගණිකාරාමො හොති… සංසග්ගාරාමො හොති… පපඤ්චාරාමො හොති පපඤ්චරතො පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනුතප්පා හොති[Pg.261]. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු සක්කායාභිරතො නප්පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය’’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ ພໍໃຈໃນການງານ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການງານ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ... ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ... ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ... ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ... ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ພໍໃຈໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນີ້ ເຊິ່ງເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການເຮັດກາລະຍ່ອມເປັນໜ້າເດືອດຮ້ອນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ຜູ້ຍິນດີໃນສັກກາຍະ ບໍ່ລະສັກກາຍະ ເພື່ອເຮັດຄວາມສິ້ນສຸດແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ’.”

‘‘තථා තථාවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනනුතප්පා හොති. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනනුතප්පා හොති?

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການເຮັດກາລະຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າເດືອດຮ້ອນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກໍພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການເຮັດກາລະຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າເດືອດຮ້ອນ ນັ້ນເປັນແນວໃດ?”

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති න කම්මරතො න කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, න භස්සාරාමො හොති…පෙ… න නිද්දාරාමො හොති… න සඞ්ගණිකාරාමො හොති… න සංසග්ගාරාමො හොති… න පපඤ්චාරාමො හොති න පපඤ්චරතො න පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනනුතප්පා හොති. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු නිබ්බානාභිරතො පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’’ති.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການງານ ບໍ່ພໍໃຈໃນການງານ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການງານ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ... ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການນອນ... ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ... ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄົບຫາສະມາຄົມ... ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ບໍ່ພໍໃຈໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຍ່ອມດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນີ້ ເຊິ່ງເມື່ອດຳເນີນຊີວິດຢູ່ໂດຍປະການນັ້ນ ການເຮັດກາລະຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າເດືອດຮ້ອນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ‘ຜູ້ຍິນດີໃນນิບພານ ລະສັກກາຍະ ເພື່ອເຮັດຄວາມສິ້ນສຸດແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ’ ດັ່ງນີ້.”

‘‘යො පපඤ්චමනුයුත්තො, පපඤ්චාභිරතො මගො;

විරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

“ຜູ້ໃດໝັ່ນປະກອບໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ຍິນດີໃນທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າ ເປັນເໝືອນດັ່ງເນື້ອ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມພາດຈາກພຣະນິບພານ ອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະ ອັນຍອດຢ້ຽມ.”

‘‘යො ච පපඤ්චං හිත්වාන, නිප්පපඤ්චපදෙ රතො;

ආරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තර’’න්ති. පඤ්චමං;

“ສ່ວນຜູ້ໃດລະທັມມະເຄື່ອງເນີນຊ້າແລ້ວ ຍິນດີໃນທັມມະອັນປາສະຈາກເຄື່ອງເນີນຊ້າ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບັນລຸພຣະນິບພານ ອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະ ອັນຍອດຢ້ຽມ” ດັ່ງນີ້. (ຈົບສູດທີ 5)

6. නකුලපිතුසුත්තං

໖. ນະກຸລະປິຕຸສູດ

16. එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නකුලපිතා ගහපති ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො නකුලමාතා ගහපතානී නකුලපිතරං ගහපතිං එතදවොච –

໑໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ແຄວ້ນພັກຄະ, ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣິ, ໃນປ່າເພສາກະຣາວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ຄະຫະບໍດີຊື່ ນະກຸລະປິຕາ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ. ຄັ້ງນັ້ນແລ້ວ ນາງຄະຫະປານີຊື່ ນະກຸລະມາຕາ ໄດ້ກ່າວກັບຄະຫະບໍດີຊື່ ນະກຸລະປິຕາ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘මා ඛො ත්වං, ගහපති, සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා. සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන සක්ඛිස්සති දාරකෙ පොසෙතුං, ඝරාවාසං සන්ධරිතු’න්ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. කුසලාහං, ගහපති, කප්පාසං [Pg.262] කන්තිතුං වෙණිං ඔලිඛිතුං. සක්කොමහං, ගහපති, තවච්චයෙන දාරකෙ පොසෙතුං, ඝරාවාසං සන්ධරිතුං. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

“ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ. ຄະຫະບໍດີ ບາງທີທ່ານອາດຈະຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປານີ ຈະບໍ່ສາມາດລ້ຽງດູພວກລູກນ້ອຍ ແລະຄຸ້ມຄອງເຮືອນຊານໄດ້’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານບໍ່ຄວນεຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ຂ້ອຍເອງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂັນຝ້າຍ ແລະການສາງຂົນສັດ. ຄະຫະບໍດີ ຂ້ອຍສາມາດລ້ຽງດູພວກລູກນ້ອຍ ແລະຄຸ້ມຄອງເຮືອນຊານໄດ້ ຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານລ່ວງລັບໄປແລ້ວ. ເພາະສະນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ.”

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන අඤ්ඤං ඝරං ගමිස්සතී’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. ත්වඤ්චෙව ඛො, ගහපති, ජානාසි අහඤ්ච, යං නො සොළසවස්සානි ගහට්ඨකං බ්‍රහ්මචරියං සමාචිණ්ණං. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

“ຄະຫະບໍດີ ບາງທີທ່ານອາດຈະຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປານີ ຈະມີສາມີໃໝ່’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ທັງທ່ານແລະຂ້ອຍຕ່າງກໍຮູ້ດີວ່າ ພວກ ເຮົາໄດ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນຂອງຄະລຶຫັດຮ່ວມກັນມາຕະຫຼອດສິບຫົກປີ. ເພາະສະນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ.”

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන න දස්සනකාමා භවිස්සති භගවතො න දස්සනකාමා භික්ඛුසඞ්ඝස්සා’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. අහඤ්හි, ගහපති, තවච්චයෙන දස්සනකාමතරා චෙව භවිස්සාමි භගවතො, දස්සනකාමතරා ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

“ຄະຫະບໍດີ ບາງທີທ່ານອາດຈະຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປານີ ຈະບໍ່ປາຖະໜາຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ບໍ່ປາຖະໜາຈະພົບພຣະພິກຂຸສົງ’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ເພາະວ່າຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ຂ້ອຍຈະຍິ່ງປາຖະໜາເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະຍິ່ງປາຖະໜາພົບພຣະພິກຂຸສົງຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ເພາະສະນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ.”

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන සීලෙසු පරිපූරකාරිනී’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. යාවතා ඛො, ගහපති, තස්ස භගවතො සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා සීලෙසු පරිපූරකාරිනියො, අහං තාසං අඤ්ඤතරා. යස්ස ඛො පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ – තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡතු. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

“ຄະຫະບໍດີ ບາງທີທ່ານອາດຈະຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ นາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປານີ ຈະບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ບັນດາອຸປາສິກາຜູ້ຄະລຶຫັດນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ຂ້ອຍກໍເປັນຄົນໜຶ່ງໃນບັນດາອຸປາສິກາເຫຼົ່ານັ້ນ. ຫາກຜູ້ໃດມີຄວາມສົງໄສ ຫຼືມີຄວາມແຄງໃຈໃນເລື່ອງນີ້—ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄວ້ນພັກຄະ, ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣິ, ໃນປ່າເພສາກະຣາວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ—ກໍຈົ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນແລ້ວທູນຖາມເຖີດ. ເພາະສະນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ.”

‘‘සියා [Pg.263] ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී ලාභිනී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්සා’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. යාවතා ඛො, ගහපති, තස්ස භගවතො සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ලාභිනියො අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, අහං තාසං අඤ්ඤතරා. යස්ස ඛො පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ – තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡතු. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

“ຄະຫະບໍດີ ບາງທີທ່ານອາດຈະຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປານີ ຈະບໍ່ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໃຈໃນພາຍໃນ’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ບັນດາອຸປາສິກາຜູ້ຄະລຶຫັດນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໃຈໃນພາຍໃນ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ຂ້ອຍກໍເປັນຄົນໜຶ່ງໃນບັນດາອຸປາສິກາເຫຼົ່ານັ້ນ. ຫາກຜູ້ໃດມີຄວາມສົງໄສ ຫຼືມີຄວາມແຄງໃຈໃນເລື່ອງນີ້—ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄວ້ນພັກຄະ, ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣິ, ໃນປ່າເພສາກະຣາວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ—ກໍຈົ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນແລ້ວທູນຖາມເຖີດ. ເພາະສະນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ.”

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඔගාධප්පත්තා පතිගාධප්පත්තා අස්සාසප්පත්තා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරතී’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. යාවතා ඛො, ගහපති, තස්ස භගවතො සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඔගාධප්පත්තා පතිගාධප්පත්තා අස්සාසප්පත්තා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්ති, අහං තාසං අඤ්ඤතරා. යස්ස ඛො පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ – තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡතු. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා ගහපති සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා’’ති.

“ຄະຫະບໍດີ ບາງທີທ່ານອາດຈະຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປານີ ຈະບໍ່ເປັນຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະສັດທັມ ເຖິງທີ່ເພິ່ງ ເຖິງຄວາມເບົາໃຈ ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສ ປາສະຈາກຄວາມແຄງໃຈ ເຖິງຄວາມແກ້ວກ້າ ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຄົນອື່ນ ຢູ່ປະພຶດໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ບັນດາອຸປາສິກາຜູ້ຄະລຶຫັດນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະສັດທັມ ເຖິງທີ່ເພິ່ງ ເຖິງຄວາມເບົາໃຈ ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສ ປາສະຈາກຄວາມແຄງໃຈ ເຖິງຄວາມແກ້ວກ້າ ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຄົນອື່ນ ຢູ່ປະພຶດໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ຂ້ອຍກໍເປັນຄົນໜຶ່ງໃນບັນດາອຸປາສິກາເຫຼົ່ານັ້ນ. ຫາກຜູ້ໃດມີຄວາມສົງໄສ ຫຼືມີຄວາມແຄງໃຈໃນເລື່ອງນີ້—ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ ປະທັບຢູ່ທີ່ແຄວ້ນພັກຄະ, ເມືອງສຸງສຸມາຣະຄີຣິ, ໃນປ່າເພສາກະຣາວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ—ກໍຈົ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນແລ້ວທູນຖາມເຖີດ. ເພາະສະນັ້ນ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຢ່າໄດ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເຮັດກາລະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ ການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍເປັນທຸກ; ແລະການເຮັດກາລະຂອງຜູ້ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕິຕຽນແລ້ວ” ດັ່ງນີ້.

අථ ඛො නකුලපිතුනො ගහපතිස්ස නකුලමාතරා ගහපතානියා ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදියමානස්ස සො ආබාධො ඨානසො පටිප්පස්සම්භි. වුට්ඨහි ච නකුලපිතා ගහපති තම්හා ආබාධා; තථා පහීනො ච පන නකුලපිතුනො ගහපතිස්ස සො ආබාධො අහොසි. අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති ගිලානා වුට්ඨිතො අචිරවුට්ඨිතො ගෙලඤ්ඤා දණ්ඩමොලුබ්භ [Pg.264] යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො නකුලපිතරං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປັດຕານີ ກ່າວສັ່ງສອນນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີດ້ວຍໂອວາດນີ້, ພະຍາດນັ້ນກໍສະຫງົບລະງັບໄປໂດຍພລັນ. ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີຫາຍດີຈາກພະຍາດນັ້ນ; ແລະພະຍາດນັ້ນຂອງນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ກໍເປັນອັນລະງັບໄປດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ຄັ້ງນັ້ນ ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ຜູ້ຫາຍດີຈາກພະຍາດແລ້ວ, ເມື່ອຫາຍດີຈາກພະຍາດບໍ່ດົນ, ຈຶ່ງຖືໄມ້ເທົ້າເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣးຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති! යස්ස තෙ නකුලමාතා ගහපතානී අනුකම්පිකා අත්ථකාමා ඔවාදිකා අනුසාසිකා. යාවතා ඛො, ගහපති, මම සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා සීලෙසු පරිපූරකාරිනියො, නකුලමාතා ගහපතානී තාසං අඤ්ඤතරා. යාවතා ඛො, ගහපති, මම සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ලාභිනියො අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, නකුලමාතා ගහපතානී තාසං අඤ්ඤතරා. යාවතා ඛො, ගහපති, මම සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඔගාධප්පත්තා පතිගාධප්පත්තා අස්සාසප්පත්තා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්ති, නකුලමාතා ගහපතානී තාසං අඤ්ඤතරා. ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති! යස්ස තෙ නකුලමාතා ගහපතානී අනුකම්පිකා අත්ථකාමා ඔවාදිකා අනුසාසිකා’’ති. ඡට්ඨං.

“ເປັນລາບຂອງເຈົ້າແລ້ວ ຄະຫະບໍດີ! ເປັນໂຊກດີຂອງເຈົ້າແລ້ວ ຄະຫະບໍດີ! ທີ່ເຈົ້າມີນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປັດຕານີ ເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະ ປາຖະໜາປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ໂອວາດສັ່ງສອນ. ຄະຫະບໍດີ, ບັນດາສາວິກາຂອງເຮົາ ຜູ້ເປັນຄະລາຫວາດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ບຳເພັນສິນໃຫ້ບໍລິບູນ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປັດຕານີ ເປັນຜູ້ໜຶ່ງໃນບັນດາສາວິກາເຫຼົ່ານັ້ນ. ຄະຫະບໍດີ, ບັນດາສາວິກາຂອງເຮົາ ຜູ້ເປັນຄະລາຫວາດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປັດຕານີ ເປັນຜູ້ໜຶ່ງໃນບັນດາສາວິກາເຫຼົ່ານັ້ນ. ຄະຫະບໍດີ, ບັນດາສາວິກາຂອງເຮົາ ຜູ້ເປັນຄະລາຫວາດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ຜູ້ເຖິງທີ່ເພິ່ງອັນໝັ້ນຄົງ ຜູ້ເຖິງຄວາມອຸ່ນໃຈ ຜູ້ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງ ຜູ້ເຖິງຄວາມແກ້ວກ້າ ບໍ່ຕ້ອງອາໄສຜູ້ອື່ນ ດຳຣົງຢູ່ຕາມຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ ນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປັດຕານີ ເປັນຜູ້ໜຶ່ງໃນບັນດາສາວິກາເຫຼົ່ານັ້ນ. ເປັນລາບຂອງເຈົ້າແລ້ວ ຄະຫະບໍດີ! ເປັນໂຊກດີຂອງເຈົ້າແລ້ວ ຄະຫະບໍດີ! ທີ່ເຈົ້າມີນາງນະກຸລະມາຕາຄະຫະປັດຕານີ ເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະ ປາຖະໜາປະໂຫຍດ ເປັນຜູ້ໂອວາດສັ່ງສອນ” (ຈົບສູດທີ 6).

7. සොප්පසුත්තං

໗. ໂສບປະສູດ

17. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො මහාමොග්ගල්ලානො…පෙ… ආයස්මාපි ඛො මහාකස්සපො… ආයස්මාපි ඛො මහාකච්චායනො… ආයස්මාපි ඛො මහාකොට්ඨිකො … ආයස්මාපි ඛො මහාචුන්දො… ආයස්මාපි ඛො මහාකප්පිනො… ආයස්මාපි ඛො අනුරුද්ධො… ආයස්මාපි ඛො රෙවතො… ආයස්මාපි ඛො ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ ඛො භගවා බහුදෙව රත්තිං නිසජ්ජාය වීතිනාමෙත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි. තෙපි ඛො ආයස්මන්තො [Pg.265] අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො උට්ඨායාසනා යථාවිහාරං අගමංසු. යෙ පන තත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං තෙ යාව සූරියුග්ගමනා කාකච්ඡමානා සුපිංසු. අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන තෙ භික්ඛූ යාව සූරියුග්ගමනා කාකච්ඡමානෙ සුපන්තෙ. දිස්වා යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

໑໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ນະ ວັດເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເສັດອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນ ແລ້ວເສັດໄປຍັງສາລາອຸປັດຖາກ; ຄັ້ນເສັດໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຝ່າຍພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ກໍອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຍັງສາລາອຸປັດຖາກ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຝ່າຍພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະມະຫາກັດສະປະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະມະຫາກັດຈາຍະນະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະມະຫາໂກດຖິກະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະມະຫາຈຸນທະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະມະຫາກັບປິນະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະອະນຸຣຸດທະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະເຣວະຕະຜູ້ມີອາຍຸ... ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ກໍອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຍັງສາລາອຸປັດຖາກ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ປະທັບນັ່ງຢູ່ຕະຫຼອດລາຕີເປັນເວລາສ່ວນໃຫຍ່ ແລ້ວຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະ ເສັດເຂົ້າສູ່ພຣະວິຫານ. ຝ່າຍພຣະເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ກໍລຸກຈາກອາສະນະ ແລ້ວແຍກຍ້າຍກັນໄປຍັງວິຫານຂອງຕົນໆ. ສ່ວນພວກພຣະພິກຂຸບວດໃໝ່ ຜູ້ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ນອນກົນສຽງດັງຈົນຮອດຕາເວັນຂຶ້ນ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ນອນກົນສຽງດັງຈົນຮອດຕາເວັນຂຶ້ນ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ. ຄັ້ນທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເສັດໄປຍັງສາລາອຸປັດຖາກ; ຄັ້ນເສັດໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈຶ່ງຕຣັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ —

‘‘කහං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො? කහං මහාමොග්ගල්ලානො? කහං මහාකස්සපො? කහං මහාකච්චායනො? කහං මහාකොට්ඨිකො? කහං මහාචුන්දො? කහං මහාකප්පිනො? කහං අනුරුද්ධො? කහං රෙවතො? කහං ආනන්දො? කහං නු ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ථෙරා සාවකා ගතා’’ති? ‘‘තෙපි ඛො, භන්තෙ, ආයස්මන්තො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො උට්ඨායාසනා යථාවිහාරං අගමංසූ’’ති. ‘‘කෙන නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ථෙරා භික්ඛූ නාගතාති යාව සූරියුග්ගමනා කාකච්ඡමානා සුපථ? තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘රාජා ඛත්තියො මුද්ධාභිසිත්තො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං රජ්ජං කාරෙන්තො ජනපදස්ස වා පියො මනාපො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘රාජා ඛත්තියො මුද්ධාභිසිත්තො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං රජ්ජං කාරෙන්තො ජනපදස්ස වා පියො මනාපො’’’ති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະສາຣີບຸດໄປໃສເສຍແລ້ວ? ພຣະມະຫາໂມກຄັລລານະໄປໃສ? ພຣະມະຫາກັດສະປະໄປໃສ? ພຣະມະຫາກັດຈາຍະນະໄປໃສ? ພຣະມະຫາໂກດຖິກະໄປໃສ? ພຣະມະຫາຈຸນທະໄປໃສ? ພຣະມະຫາກັບປິນະໄປໃສ? ພຣະອະນຸຣຸດທະໄປໃສ? ພຣະເຣວະຕະໄປໃສ? ພຣະອານົນໄປໃສ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກພຣະເຖຣະສາວົກເຫຼົ່ານັ້ນ ໄປໃສກັນໝົດແລ້ວ?” ພວກພິກຂຸຂາບທູນວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ກໍລຸກຈາກອາສະນະ ແລ້ວແຍກຍ້າຍກັນໄປຍັງວິຫານຂອງຕົນໆ ຂ້ານ້ອຍ.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກພຣະເຖຣະພິກຂຸບໍ່ກັບມາແລ້ວ ເຫດໃດພວກເຈົ້າຈຶ່ງນອນກົນສຽງດັງຈົນຮອດຕາເວັນຂຶ້ນ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນໄນໃດ? ພວກເຈົ້າເຄີຍເຫັນ ຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນມາແດ່ບໍວ່າ ‘ພຣະຣາຊາຂັດຕິຍະ ຜູ້ໄດ້ຮັບມຸດທາພິເສກແລ້ວ ຜູ້ມັກປະກອບຕົນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ ຄວາມສຸກແຫ່ງການເອນກາຍ ຄວາມສຸກແຫ່ງການຫຼັບ ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ຈະຄອງຣາດຕະຫຼອດຊີວິດ ແລະເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງປະຊາຊົນໃນແວ່ນແຄວ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຖິງເຮົາເອງກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນມາເລີຍວ່າ ‘ພຣະຣາຊາຂັດຕິຍະ ຜູ້ໄດ້ຮັບມຸດທາພິເສກແລ້ວ ຜູ້ມັກປະກອບຕົນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ ຄວາມສຸກແຫ່ງການເອນກາຍ ຄວາມສຸກແຫ່ງການຫຼັບ ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ຈະຄອງຣາດຕະຫຼອດຊີວິດ ແລະເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງປະຊາຊົນໃນແວ່ນແຄວ້ນ’.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘රට්ඨිකො…පෙ… පෙත්තණිකො… සෙනාපතිකො… ගාමගාමණිකො … පූගගාමණිකො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං පූගගාමණිකත්තං කාරෙන්තො පූගස්ස වා පියො මනාපො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘පූගගාමණිකො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං පූගගාමණිකත්තං වා කාරෙන්තො පූගස්ස වා පියො මනාපො’’’ති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນໄນໃດ? ພວກເຈົ້າເຄີຍເຫັນ ຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນມາແດ່ບໍວ່າ ‘ເຈົ້າເມືອງ... ຜູ້ສືບທອດມໍຣະດົກ... ແມ່ທັບ... ນາຍບ້ານ... ຫົວໜ້າຄະນະ ຜູ້ມັກປະກອບຕົນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ ຄວາມສຸກແຫ່ງການເອນກາຍ ຄວາມສຸກແຫ່ງການຫຼັບ ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ຈະເປັນຫົວໜ້າຄະນະຕະຫຼອດຊີວິດ ແລະເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງສະມາຊິກໃນຄະນະ’?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຖິງເຮົາເອງກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນມາເລີຍວ່າ ‘ຫົວໜ້າຄະນະ ຜູ້ມັກປະກອບຕົນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ ຄວາມສຸກແຫ່ງການເອນກາຍ ຄວາມສຸກແຫ່ງການຫຼັບ ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ຈະເປັນຫົວໜ້າຄະນະຕະຫຼອດຊີວິດ ແລະເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງສະມາຊິກໃນຄະນະ’.

‘‘තං [Pg.266] කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ ජාගරියං අනනුයුත්තො අවිපස්සකො කුසලානං ධම්මානං පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනනුයුත්තො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ ජාගරියං අනනුයුත්තො අවිපස්සකො කුසලානං ධම්මානං පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනනුයුත්තො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තො’’’ති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນໄນໃດ? ພວກເຈົ້າເຄີຍເຫັນ ຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນມາແດ່ບໍວ່າ ‘ສະມະນະ ຫຼືພຣາມ ຜູ້ມັກປະກອບຕົນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ ຄວາມສຸກແຫ່ງການເອນກາຍ ຄວາມສຸກແຫ່ງການຫຼັບ ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ ບໍ່ພິຈາຣະນາທັມມະທີ່ເປັນກຸສົນ ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກkhິຍະທັມທັງຫຼາຍໃນຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີ ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແແລ້ວດຳຣົງຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຖິງເຮົາເອງກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນມາເລີຍວ່າ ‘ສະມະນະ ຫຼືພຣາມ ຜູ້ມັກປະກອບຕົນໃນຄວາມສຸກແຫ່ງການນອນ ຄວາມສຸກແຫ່ງການເອນກາຍ ຄວາມສຸກແຫ່ງການຫຼັບ ຕາມຄວາມປາຖະໜາ ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ ບໍ່ພິຈາຣະນາທັມມະທີ່ເປັນກຸສົນ ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂິຍະທັມທັງຫຼາຍໃນຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີ ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວດຳຣົງຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ’.

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භවිස්සාම, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තා, විපස්සකා කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං, භාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

“ເພາະສະນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເຮົາທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຈັກເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ, ຈັກເປັນຜູ້ເຫັນແຈ້ງໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂິຍະທັມທັງຫຼາຍໃນຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີ ດຳຣົງຢູ່’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ” (ຈົບສູດທີ 7).

8. මච්ඡබන්ධසුත්තං

໘. ມັດສະພັນທະສູດ

18. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අද්දසා ඛො භගවා අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ මච්ඡිකං මච්ඡබන්ධං මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානං. දිස්වා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අමුං මච්ඡිකං මච්ඡබන්ධං මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමාන’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

໑໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກຳລັງສະເດັດໄປຕາມທາງໄກ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນຄົນຫາປາຂ້າປາທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ຢູ່ ນະ ຕຳບົນແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ນທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດແວ່ອອກຈາກທາງ ເສັດໄປປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ ນະ ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈຶ່ງຕຣັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າເຫັນຄົນຫາປານັ້ນ ຜູ້ຂ້າປາທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍຢູ່ບໍ?” ພວກພິກຂຸຂາບທູນວ່າ “ເຫັນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘මච්ඡිකො මච්ඡබන්ධො මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’[Pg.267]. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘මච්ඡිකො මච්ඡබන්ධො මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? තෙ හි සො, භික්ඛවෙ, මච්ඡෙ වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති, තස්මා සො නෙව හත්ථියායී හොති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນໄນໃດ? ພວກເຈົ້າເຄີຍເຫັນ ຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນມາແດ່ບໍວ່າ ‘ຄົນຫາປາ ຜູ້ຂ້າປາທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ຈະໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ຂີ່ມ້າ ຂີ່ລົດ ຂີ່ຍານພາຫະນະ ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດ ຫຼືຄອບຄອງກອງຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ ດ້ວຍການງານນັ້ນ ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຖິງເຮົາເອງກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນມາເລີຍວ່າ ‘ຄົນຫາປາ ຜູ້ຂ້າປາທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ຈະໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ຂີ່ມ້າ ຂີ່ລົດ ຂີ່ຍານພາຫະນະ ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດ ຫຼືຄອບຄອງກອງຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ ດ້ວຍການງານນັ້ນ ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບນັ້ນ’. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າຄົນຫາປານັ້ນ ຍ່ອມເພັ່ງເບິ່ງປາທັງຫຼາຍ ຜູ້ຄວນຂ້າ ຜູ້ຖືກນຳມາເພື່ອຂ້າ ດ້ວຍຈິດອັນຊົ່ວຊ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ມ້າ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ລົດ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ຍານພາຫະນະ ບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດ ແລະບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງກອງຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘ගොඝාතකො ගාවො වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘ගොඝාතකො ගාවො වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? තෙ හි සො, භික්ඛවෙ, ගාවො වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති, තස්මා සො නෙව හත්ථියායී හොති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසති’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນໄນໃດ? ພວກເຈົ້າເຄີຍເຫັນ ຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນມາແດ່ບໍວ່າ ‘ຄົນຂ້າງົວ ຜູ້ຂ້າງົວທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ຈະໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ຂີ່ມ້າ ຂີ່ລົດ ຂີ່ຍານພາຫະນະ ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດ ຫຼືຄອບຄອງກອງຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ ດ້ວຍການງານນັ້ນ ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຖິງເຮົາເອງກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນມາເລີຍວ່າ ‘ຄົນຂ້າງົວ ຜູ້ຂ້າງົວທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ຈະໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ຂີ່ມ້າ ຂີ່ລົດ ຂີ່ຍານພາຫະນະ ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດ ຫຼືຄອບຄອງກອງຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ ດ້ວຍການງານນັ້ນ ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບນັ້ນ’. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າຄົນຂ້າງົວນັ້ນ ຍ່ອມເພັ່ງເບິ່ງງົວທັງຫຼາຍ ຜູ້ຄວນຂ້າ ຜູ້ຖືກນຳມາເພື່ອຂ້າ ດ້ວຍຈິດອັນຊົ່ວຊ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ມ້າ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ລົດ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ຍານພາຫະນະ ບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍສົມບັດ ແລະບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງກອງຊັບສົມບັດອັນມະຫາສານ”.

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘ඔරබ්භිකො…පෙ… සූකරිකො …පෙ… සාකුණිකො…පෙ… මාගවිකො මගෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘මාගවිකො මගෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? තෙ හි සො, භික්ඛවෙ, මගෙ වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති, තස්මා සො නෙව හත්ථියායී හොති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී [Pg.268] න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසති. තෙ හි (නාම) සො, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතෙ පාණෙ වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛමානො නෙව හත්ථියායී භවිස්සති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසිස්සති. කො පන වාදො යං මනුස්සභූතං වජ්ඣං වධායුපනීතං පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති! තඤ්හි තස්ස, භික්ඛවෙ, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. අට්ඨමං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກເທີເຄີຍໄດ້ເຫັນ ຫຼື ໄດ້ຍິນມາແດ່ບໍວ່າ: 'ຄົນຂ້າແກະ...ເປ... ຄົນຂ້າໝູ...ເ辅助... ຄົນຂ້ານົກ...ເປ... ນາຍພານເນື້ອ ຂ້າເນື້ອທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ດ້ວຍການງານນັ້ນ ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບນັ້ນ ໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ໄດ້ຂີ່ມ້າ ໄດ້ຂີ່ລົດ ໄດ້ຂີ່ຍານພາຫະນະ ໄດ້ສະເຫວີຍໂພຄະສົມບັດ ຫຼື ໄດ້ຄອບຄອງກອງໂພຄະສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ?' ພິກຂຸທັງຫຼາຍກາບທູນວ່າ: 'ບໍ່ເຄີຍເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ດີແທ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຖິງແມ່ນຕະຖາຄົດເອງ ກໍບໍ່ເຄີຍໄດ້ເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນມາຄືກັນວ່າ: ນາຍພານເນື້ອ ຂ້າເນື້ອທັງຫຼາຍແລ້ວຂາຍ ດ້ວຍການງານນັ້ນ ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບນັ້ນ ໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ໄດ້ຂີ່ມ້າ ໄດ້ຂີ່ລົດ ໄດ້ຂີ່ຍານພາຫະນະ ໄດ້ສະເຫວີຍໂພຄະສົມບັດ ຫຼື ໄດ້ຄອບຄອງກອງໂພຄະສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່ານາຍພານເນື້ອນັ້ນ ຍ່ອມເພັ່ງເບິ່ງເນື້ອທັງຫຼາຍທີ່ຖືກນຳມາເພື່ອຂ້າ ດ້ວຍຈິດອັນຊົ່ວຊ້າ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ມ້າ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ລົດ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ຍານພາຫະນະ ບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍໂພຄະສົມບັດ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງກອງໂພຄະສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່ານາຍພານເນື້ອນັ້ນ ຍ່ອມເພັ່ງເບິ່ງສັດເດຍລະສານທັງຫຼາຍທີ່ຖືກນຳມາເພື່ອຂ້າ ດ້ວຍຈິດອັນຊົ່ວຊ້າ ເຂົາຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຂີ່ຊ້າງ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ມ້າ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ລົດ ບໍ່ໄດ້ຂີ່ຍານພາຫະນະ ບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍໂພຄະສົມບັດ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄອບຄອງກອງໂພຄະສົມບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ. ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຜູ້ທີ່ເພັ່ງເບິ່ງມະນຸດທີ່ຖືກນຳມາເພື່ອຂ້າ ດ້ວຍຈິດອັນຊົ່ວຊ້າ! ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະການກະທຳນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ເຂົາຕະຫຼອດກາລານານ. ເມື່ອທຳລາຍຂັນທ໌ຕາຍໄປແລ້ວ ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.'

9. පඨමමරණස්සතිසුත්තං

໙. ປະຖົມມະຣະນັສສະຕິສູດ

19. එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘මරණස්සති, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. භාවෙථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, මරණස්සති’’න්ති?

໑໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ກຸຕິອິດ ໃກ້ບ້ານนาຕິກະ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ.' ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: 'ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຣະນັສສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍໄດ້ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢູ່ບໍ?'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං රත්තින්දිවං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ข້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍເອງຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ພິກຂຸ ກໍເທີຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິແນວໃດ?' ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ແລ້ວ.'

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං දිවසං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນຂ້ານ້ອຍ ກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ພິກຂຸ ກໍເທີຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິແນວໃດ?' ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດພຽງແຕ່ກາງເວັນວັນໜຶ່ງເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ແລ້ວ.'

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති[Pg.269]? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකපිණ්ඩපාතං භුඤ්ජාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນຂ້ານ້ອຍ ກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ພິກຂຸ ກໍເທີຈະເລີນມະຣะນັສສະຕິແນວໃດ?' ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ສັນບິນທະບາດຄາບໜຶ່ງເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣะນັສສະຕິຢ່າງນີ້ແລ້ວ.'

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນຂ້ານ້ອຍ ກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ພິກຂຸ ກໍເທີຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິແນວໃດ?' ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຄ້ຽວແລະກືນເຂົ້າສີ່ຫ້າຄຳເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ແລ້ວ.'

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකං ආලොපං සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນຂ້ານ້ອຍ ກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ພິກຂຸ ກໍເທີຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິແນວໃດ?' ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຄ້ຽວແລະກືນເຂົ້າພຽງຄຳດຽວເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ແລ້ວ.'

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං අස්සසිත්වා වා පස්සසාමි පස්සසිත්වා වා අස්සසාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງແມ່ນຂ້ານ້ອຍ ກໍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ພິກຂຸ ກໍເທີຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິແນວໃດ?' ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຫາຍໃຈເຂົ້າແລ້ວຫາຍໃຈອອກ ຫຼື ຫາຍໃຈອອກແລ້ວຫາຍໃຈເຂົ້າເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ແລ້ວ.'

එවං වුත්තෙ භගවා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං රත්තින්දිවං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດວັນໜຶ່ງຄືນໜຶ່ງເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ;'

‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං දිවසං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

'ແລະ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຕະຫຼອດພຽງແຕ່ກາງເວັນວັນໜຶ່ງເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ;'

‘‘යො [Pg.270] චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකපිණ්ඩපාතං භුඤ්ජාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

'ແລະ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ສັນບິນທະບາດຄາບໜຶ່ງເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ;'

‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පමත්තා විහරන්ති දන්ධං මරණස්සතිං භාවෙන්ති ආසවානං ඛයාය.

'ແລະ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຄ້ຽວແລະກືນເຂົ້າສີ່ຫ້າຄຳເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ ຕະຖາຄົດກ່າວວ່າ ເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມປະໝາດ ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງຊັກຊ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະ.'

‘‘යො ච ඛ්වායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකං ආලොපං සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສ່ວນພິກຂຸຮູບໃດທີ່ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່ຄ້ຽວແລະກືນເຂົ້າພຽງຄຳດຽວເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ;'

‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං අස්සසිත්වා වා පස්සසාමි පස්සසිත්වා වා අස්සසාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අප්පමත්තා විහරන්ති තික්ඛං මරණස්සතිං භාවෙන්ති ආසවානං ඛයාය.

'ແລະ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງນີ້ວ່າ: ໂອໜໍ! ຂໍໃຫ້ເຮົາມີຊີວິດຢູ່ຊົ່ວເວລາທີ່หາຍໃຈເຂົ້າແລ້ວຫາຍໃຈອອກ ຫຼື ຫາຍໃຈອອກແລ້ວຫາຍໃຈເຂົ້າເຖີດ ເພື່ອເຮົາຈະໄດ້ມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກິດອັນເຮົາຄວນເຮັດກໍຈະໄດ້ເຮັດຫຼາຍແທ້ໆ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ ຕະຖາຄົດກ່າວວ່າ ເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະໝາດ ຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະ.'

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අප්පමත්තා විහරිස්සාම, තික්ඛං මරණස්සතිං භාවෙස්සාම ආසවානං ඛයායා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະໝາດ ຈັກຈະເລີນມະຣະນັສສະຕິຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ.' ຈົບສູດທີ 9.

10. දුතියමරණස්සතිසුත්තං

໑໐. ທຸຕິຍະມະຣະນັສສະຕິສູດ

20. එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘මරණස්සති, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, මරණස්සති කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා?

໒໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ກຸຕິອິດ ໃກ້ບ້ານນາຕິກະ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຣະນັສສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍມະຣະນັສສະຕິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວແນວໃດ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວແນວໃດ ຈຶ່ງມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ?'

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිවසෙ නික්ඛන්තෙ රත්තියා පතිහිතාය ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘බහුකා ඛො මෙ පච්චයා මරණස්ස – අහි වා මං ඩංසෙය්‍ය, විච්ඡිකො වා මං ඩංසෙය්‍ය, සතපදී වා මං ඩංසෙය්‍ය; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා[Pg.271], සො මමස්ස අන්තරායො. උපක්ඛලිත්වා වා පපතෙය්‍යං, භත්තං වා මෙ භුත්තං බ්‍යාපජ්ජෙය්‍ය, පිත්තං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සෙම්හං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සත්ථකා වා මෙ වාතා කුප්පෙය්‍යුං; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො’ති. තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘අත්ථි නු ඛො මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු රත්තිං කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’’’ති.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອວັນຜ່ານໄປ ຄືນຍ່າງເຂົ້າມາ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: ເຫດແຫ່ງຄວາມຕາຍຂອງເຮົາມີຫຼາຍແທ້ໆ ຄື ງູອາດຈະກັດເຮົາ, ແມງງອດອາດຈະຕອດເຮົາ, ຫຼື ຂີ້ເຂັບອາດຈະກັດເຮົາ; ເຮົາອາດຈະຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ, ເຫດນັ້ນຍ່ອມເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ. ຫຼື ເຮົາອາດຈະສະດຸດລົ້ມລົງ, ຫຼື ອາຫານທີ່ເຮົາກິນເຂົ້າໄປອາດຈະເປັນພິດ, ຫຼື ດີຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບ, ຫຼື ສະເລດຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບ, ຫຼື ລົມມີຄົມຄືສັດຕຣາອາດຈະກຳເລີບ; ເຮົາອາດຈະຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ, ເຫດນັ້ນຍ່ອມເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນຄວນພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: ທັມມະອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ເຊິ່ງຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະຕາຍໃນຄືນນີ້ ມີຢູ່ບໍໜໍ?'

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු රත්තිං කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າພິກຂຸພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: ທັມມະອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ໄດ້ ເຊິ່ງຈະເປັນອັນຕະລາຍແກ່ເຮົາ ຜູ້ຈະຕາຍໃນຄືນນີ້ ຍັງມີຢູ່, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຮັດຄວາມພໍໃຈ ຄວາມພະຍາຍາມ ຄວາມອຸດສາຫະ ຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນເພຍ ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ ສະຕິ ແລະ ສັມປະຊັນຍະ ຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອລະທັມມະອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຄົນທີ່ມີໄຟໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼື ໄຟໄໝ້ຫົວ ຍ່ອມຕ້ອງເຮັດຄວາມພໍໃຈ ຄວາມພະຍາຍາມ ຄວາມອຸດສາຫະ ຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນເພຍ ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ ສະຕິ ແລະ ສັມປະຊັນຍະ ຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອດັບໄຟທີ່ໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼື ໄໝ້ຫົວນັ້ນເສຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປະມານີ້ມີສັນໃດ ອຸປະໄມກໍມີສັນນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຮັດຄວາມພໍໃຈ ຄວາມພະຍາຍາມ ຄວາມອຸດສາຫະ ຄວາມຂະຫຍັນໝັ່ນເພຍ ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ ສະຕິ ແລະ ສັມປະຊັນຍະ ຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອລະທັມມະອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ.'

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු රත්තිං කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຫາກພິກຂຸເມື່ອພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອະກຸສົນລະທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ທັນໄດ້ ເຊິ່ງຈະເພິ່ງເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາຜູ້ເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໃນເວລາກາງຄືນ ບໍ່ມີຢູ່' ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເປັນຜູ້ສຶກສາເນືອງໆ ໃນກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ຕະຫຼອດທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດນັ້ນແລ.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රත්තියා නික්ඛන්තාය දිවසෙ පතිහිතෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘බහුකා ඛො මෙ පච්චයා මරණස්ස – අහි වා මං ඩංසෙය්‍ය, විච්ඡිකො වා මං ඩංසෙය්‍ය, සතපදී වා මං ඩංසෙය්‍ය; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා සො මමස්ස අන්තරායො. උපක්ඛලිත්වා වා පපතෙය්‍යං, භත්තං වා මෙ භුත්තං බ්‍යාපජ්ජෙය්‍ය, පිත්තං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සෙම්හං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සත්ථකා වා මෙ වාතා කුප්පෙය්‍යුං; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා සො මමස්ස අන්තරායො’ති. තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘අත්ථි නු ඛො මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු දිවා කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’’’ති.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອລາຕີຜ່ານພົ້ນໄປ ກາງເວັນມາເຖິງ ພິກຂຸຍ່ອມພิຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຫດແຫ່ງຄວາມຕາຍຂອງເຮົາມີຫຼາຍແທ້ໆ ເປັນຕົ້ນວ່າ ງູເພິ່ງກັດເຮົາ, ແມງງອດເພິ່ງຕອດເຮົາ, ຫຼືຂີ້ເຂັບເພິ່ງກັດເຮົາ, ເຮົາເພິ່ງຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ ເຫດນັ້ນເພິ່ງເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ; ຫຼືເຮົາເພິ່ງສະດຸດລົ້ມລົງ, ຫຼືອາຫານທີ່ເຮົາກິນເຂົ້າໄປເພິ່ງເປັນພິດ, ຫຼືດີຂອງເຮົາເພິ່ງກຳເລີບ, ຫຼືສະເລດຂອງເຮົາເພິ່ງກຳເລີບ, ຫຼືລົມຄືມີດຕັດເພິ່ງກຳເລີບແກ່ເຮົາ, ເຮົາເພິ່ງຕາຍເພາະເຫດນັ້ນ ເຫດນັ້ນເພິ່ງເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ'. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນຄວນພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອະກຸສົນລະທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ທັນໄດ້ ເຊິ່ງຈະເພິ່ງເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາຜູ້ເຮັດກາລະໃນເວລາກາງເວັນ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່ນໍ?'

‘‘සචෙ[Pg.272], භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු දිවා කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຫາກພິກຂຸເມື່ອພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອະກຸສົນລະທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ທັນໄດ້ ເຊິ່ງຈະເພິ່ງເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາຜູ້ເຮັດກາລະໃນເວລากາງເວັນ ມີຢູ່' ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຮັດຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ), ຄວາມພະຍາຍາມ (ວາຍາມະ), ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມຂະຫຍັນຂันແຂງ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສຳປະຊັນຍະ ຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອລະອະກຸສົນລະທຳອັນຊົ່ວຊ້າເຫຼົ່ານັ້ນແລ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຜູ້ມີເສື້ອຜ້າໄຟໄໝ້ ຫຼືມີຫົວໄຟໄໝ້ ເພິ່ງເຮັດຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາຫະ, ຄວາມຂະຫຍັນຂັນແຂງ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສຳປະຊັນຍະ ຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອດັບໄຟທີ່ໄໝ້ເສື້ອຜ້າ ຫຼືໄໝ້ຫົວຂອງຕົນນັ້ນ ເຖິງຢ່າງໃດ; ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາເໝືອນກັນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຮັດຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ຄວາມອຸດສາဟະ, ຄວາມຂະຫຍັນຂันແຂງ, ຄວາມບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ສະຕິ ແລະສຳປະຊັນຍະ ຢ່າງແຮງກ້າ ເພື່ອລະອະກຸສົນລະທຳອັນຊົ່ວຊ້າເຫຼົ່ານັ້ນແລ.

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු දිවා කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, මරණස්සති එවං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’’ති. දසමං.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຫາກພິກຂຸເມື່ອພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອະກຸສົນລະທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເຮົາຍັງລະບໍ່ທັນໄດ້ ເຊິ່ງຈະເພິ່ງເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາຜູ້ເຮັດກາລະໃນເວລากາງເວັນ ບໍ່ມີຢູ່' ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເປັນຜູ້ສຶກສາເນືອງໆ ໃນກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ຕະຫຼອດທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ຢູ່ດ້ວຍຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດນັ້ນແລ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມໍລະນັສສະຕິ (ຄວາມລະນຶກເຖິງຄວາມຕາຍ) ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ພະນິພານ ມີພະນິພານເປັນທີ່ສຸດແລ.

සාරණීයවග්ගො දුතියො.

ຈົບວັກທີສອງ: ສາຣະນີຍະວັກ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

ද්වෙ සාරණී නිසාරණීයං, භද්දකං අනුතප්පියං;

නකුලං සොප්පමච්ඡා ච, ද්වෙ හොන්ති මරණස්සතීති.

ສາຣະນີຍະສູດສອງສູດ, ນິສສາຣະນີຍະສູດ, ພັດທະກະສູດ, ອະນຸຕັບປິຍະສູດ, ນະກຸລະສູດ, ໂສບປະສູດ, ມັດສະສູດ, ແລະມໍລະນັສສະຕິສູດສອງສູດ ລວມເປັນສິບສູດແລ.

3. අනුත්තරියවග්ගො

໓. ອະນຸດຕະຣິຍະວັກ

1. සාමකසුත්තං

໑. ສາມະກະສູດ

21. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සාමගාමකෙ පොක්ඛරණියායං. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං පොක්ඛරණියං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි[Pg.273]; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච –

໒໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ສາມະຄາມ ແຄວ້ນສັກກະ ໃກ້ສະໂບກຂະຣະນີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານພົ້ນໄປ (ໃນເວລາທ່ຽງຄືນ) ເທວະດາຕົນໜຶ່ງມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ສະໂບກຂະຣະນີທັງໝົດສະຫວ່າງສະໄຫວ ເခົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, තයො ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທຳມະ ໓ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປเพื่อຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ. ໓ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ (ກັມມາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸຍກັນ (ພັດສາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ (ນິດທາຣາມະຕາ). ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທຳມະ ໓ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ.' ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ພະສາດສະດາຊົງເຫັນພ້ອມນຳ. ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຕົນນັ້ນຊາບວ່າ 'ພະສາດສະດາຊົງເຫັນພ້ອມນຳເຮົາແລ້ວ' ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເຮັດປະທັກສິນ (ວຽນຂວາ) ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං පොක්ඛරණියං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘තයොමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, තයො ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, අලාභා තෙසං දුල්ලද්ධං, යෙ වො දෙවතාපි ජානන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි පරිහායමානෙ’’.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານພົ້ນໄປ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ 'ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນຄືນນີ້ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ສະໂບກຂະຣະນີທັງໝົດສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປຫາເຮົາເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດເຮົາ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ "ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທຳມະ ໓ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ. ໓ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸຍກັນ, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທຳມະ ໓ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ." ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຄັ້ນກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດເຮົາ ເຮັດປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມບໍ່ໄດ້ລາບ ຄວາມໄດ້ມາບໍ່ດີ ຍ່ອມມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ ຜູ້ທີ່ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍຍັງຮູ້ວ່າ ເສື່ອມຖອຍຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ'.

‘‘අපරෙපි, භික්ඛවෙ, තයො පරිහානියෙ ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තයො පරිහානියා ධම්මා? සඞ්ගණිකාරාමතා, දොවචස්සතා, පාපමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පරිහානියා ධම්මා’’.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຈະສະແດງທຳມະອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍອີກ ໓ ປະການ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງທຳມະນັ້ນ ຈົ່ງມະນະສິການ (ໃສ່ໃຈ) ໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳມະອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ ໓ ປະການ ເປັນໄນແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ (ສັງຄະນິກາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ວ່າຢາກສອນຍາກ (ໂທວະຈັດສະຕາ), ຄວາມມີມິດຊົ່ວ (ປາປະມິດຕະຕາ). ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳມະອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ ໓ ປະການນີ້ແລ'.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි [Pg.274] ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහී’’ති. පඨමං.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງໃນອະດີດຕະການ ທີ່ເສື່ອມຖອຍແລ້ວຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງໝົດນັ້ນກໍເສື່ອມຖອຍແລ້ວເພາະທຳມະ ໖ ປະການນີ້ເອງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງໃນອະນາຄົດຕະການ ທີ່ຈະເສື່ອມຖອຍຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງໝົດນັ້ນກໍຈະເສື່ອມຖອຍເພາະທຳມະ ໖ ປະການນີ້ເອງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງໃນປັດຈຸບັນນີ້ ທີ່ເສື່ອມຖອຍຢູ່ຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງໝົດນັ້ນກໍເສື່ອມຖອຍເພາະທຳມະ ໖ ປະການນີ້ເອງ.

2. අපරිහානියසුත්තං

໒. ອະປະຣິຫານິຍະສູດ

22. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, අපරිහානියෙ ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි, තං සුණාථ…පෙ… කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ඡ අපරිහානියා ධම්මා? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, න සඞ්ගණිකාරාමතා, සොවචස්සතා, කල්‍යාණමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අපරිහානියා ධම්මා.

໒໒. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຈະສະແດງທຳມະອັນບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ ໖ ປະການນີ້ ພວກເທີຈົ່ງຟັງ... ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳມະອັນບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ ໖ ປະການ ເປັນໄນແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການງານ (ນະ ກັມມາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄຸຍກັນ (ນະ ພັດສາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການນອນ (ນະ ນິດທາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ (ນະ ສັງຄະນິກາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ວ່າງ່າຍສອນງ່າຍ (ໂສວະຈັດສະຕາ), ຄວາມມີມິດດີ (ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ). ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳມະອັນບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ ໖ ປະການນີ້ແລ.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං න පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි න පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං න පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි න පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි න පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි න පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහී’’ති. දුතියං.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງໃນອະດີດຕະການ ທີ່ບໍ່ເສື່ອມຖອຍແລ້ວຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງໝົດນັ້ນກໍບໍ່ເສື່ອມຖອຍເພາະທຳມະ ໖ ປະການນີ້ເອງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງໃນອະນາຄົດຕະການ ທີ່ຈະບໍ່ເສື່ອມຖອຍຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງໝົດນັ້ນກໍຈະບໍ່ເສື່ອມຖອຍເພາະທຳມະ ໖ ປະການນີ້ເອງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງໃນປັດຈຸບັນນີ້ ທີ່ບໍ່ເສື່ອມຖອຍຢູ່ຈາກກຸສົນລະທຳທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງໝົດນັ້ນກໍບໍ່ເສື່ອມຖອຍເພາະທຳມະ ໖ ປະການນີ້ເອງ.

3. භයසුත්තං

໓. ພະຍະສູດ

23. ‘‘‘භය’න්ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘දුක්ඛ’න්ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘රොගො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘ගණ්ඩො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘සඞ්ගො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘පඞ්කො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං.

໒໓. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ໄພ' (ພະຍະ) ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ; ຄຳວ່າ 'ທຸກ' (ທຸກຂະ) ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ; ຄຳວ່າ 'ໂລກ' (ໂຣຄະ) ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ; ຄຳວ່າ 'ຝີ' (ກັນດະ) ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ; ຄຳວ່າ 'ເຄື່ອງຂ້ອງ' (ສັງຄະ) ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ; ຄຳວ່າ 'ຫຼົ່ມ' (ປັນກະ) ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, ‘භය’න්ති කාමානමෙතං අධිවචනං? කාමරාගරත්තායං, භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගවිනිබද්ධො දිට්ඨධම්මිකාපි භයා න පරිමුච්චති, සම්පරායිකාපි භයා න පරිමුච්චති, තස්මා ‘භය’න්ති කාමානමෙතං අධිවචනං. කස්මා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛන්ති…පෙ… රොගොති… ගණ්ඩොති… සඞ්ගොති… පඞ්කොති කාමානමෙතං අධිවචනං? කාමරාගරත්තායං, භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගවිනිබද්ධො දිට්ඨධම්මිකාපි පඞ්කා න පරිමුච්චති, සම්පරායිකාපි පඞ්කා න පරිමුච්චති, තස්මා ‘පඞ්කො’ති කාමානමෙතං අධිවචන’’න්ති.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດໃດ ຄຳວ່າ 'ໄພ' ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່າສັດນີ້ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍກາມະຣາຄະ ຖືກຜູກມັດໄວ້ແລ້ວດ້ວຍສັນທະຣາຄະ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນໄປຈາກໄພໃນປັດຈຸບັນ ແລະຍ່ອມບໍ່ພົ້ນໄປຈາກໄພໃນສຳປະຣາຍະພົບ (ພົບໜ້າ) ເພາະສະນັ້ນ ຄຳວ່າ 'ໄພ' ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດໃດ ຄຳວ່າ 'ທຸກ'... 'ໂລກ'... 'ຝີ'... 'ເຄື່ອງຂ້ອງ'... 'ຫຼົ່ມ' ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່າສັດນີ້ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍກາມະຣາຄະ ຖືກຜູກມັດໄວ້ແລ້ວດ້ວຍສັນທະຣາຄະ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນໄປຈາກຫຼົ່ມໃນປັດຈຸບັນ ແລະຍ່ອມບໍ່ພົ້ນໄປຈາກຫຼົ່ມໃນສຳປະຣາຍະພົບ ເພາະສະນັ້ນ ຄຳວ່າ 'ຫຼົ່ມ' ນີ້ ຈຶ່ງເປັນຊື່ຂອງກາມທັງຫຼາຍແລ.

‘‘භයං දුක්ඛං රොගො ගණ්ඩො, සඞ්ගො පඞ්කො ච උභයං;

එතෙ කාමා පවුච්චන්ති, යත්ථ සත්තො පුථුජ්ජනො.

ໄພ, ທຸກ, ໂລກ, ຝີ, ເຄື່ອງຂ້ອງ ແລະຫຼົ່ມ ທັງສອງປະການນີ້ ທ່ານກ່າວວ່າເປັນກາມທັງຫຼາຍ ເຊິ່ງປຸຖຸຊົນຜູ້ຫຼົງໄຫຼຍ່ອມຕິດຂ້ອງຢູ່.

‘‘උපාදානෙ [Pg.275] භයං දිස්වා, ජාතිමරණසම්භවෙ;

අනුපාදා විමුච්චන්ති, ජාතිමරණසඞ්ඛයෙ.

ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ເຫັນໄພໃນອຸປະທານ ອັນເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດແຫ່ງຊາດແລະມໍລະນະແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ໃນທຳມະເປັນທີ່ສິ້ນສຸດແຫ່ງຊາດແລະມໍລະນະ.

‘‘තෙ ඛෙමප්පත්තා සුඛිනො, දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා;

සබ්බවෙරභයාතීතා, සබ්බදුක්ඛං උපච්චගු’’න්ති. තතියං;

ພະອະລິຍະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມກະເສມ ມີຄວາມສຸກ ດັບສະໜິດແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ ລ່ວງພົ້ນເວນແລະໄພທັງປວງ ແລະກ້າວລ່ວງທຸກທັງປວງແລ.

4. හිමවන්තසුත්තං

໔. ຫິມະວັນຕະສູດ

24. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු හිමවන්තං පබ්බතරාජං පදාලෙය්‍ය, කො පන වාදො ඡවාය අවිජ්ජාය! කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොති, සමාධිස්ස ඨිතිකුසලො හොති, සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලො හොති, සමාධිස්ස කල්ලිතකුසලො හොති, සමාධිස්ස ගොචරකුසලො හොති, සමාධිස්ස අභිනීහාරකුසලො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු හිමවන්තං පබ්බතරාජං පදාලෙය්‍ය, කො පන වාදො ඡවාය අවිජ්ජායා’’ති! චතුත්ථං.

໒໔. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໖ ປະການ ເພິ່ງທຳລາຍຂຸນເຂົາຫິມະພານ ເຊິ່ງເປັນລາຊາແຫ່ງພູເຂົາໄດ້ ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງอະວິຊຊາອັນຊົ່ວຊ້າ! ໖ ປະການເປັນໄນແດ່? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ (ສະມາທິສະມາປັດຕິກຸສະລະ), ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງສະມາທິໄວ້ (ສະມາທິຖິຕິກຸສະລະ), ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ (ສະມາທິວຸດຖານະກຸສະລະ), ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມມູນແຫ່ງສະມາທິ (ສະມາທິກັលລິຕະກຸສະລະ), ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ (ສະມາທິໂຄຈະຣະກຸສະລະ), ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ (ສະມາທິອະພິນີຫາຣะກຸສະລະ). ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໖ ປະການນີ້ແລ ເພິ່ງທຳລາຍຂຸນເຂົາຫິມະພານ ເຊິ່ງເປັນລາຊາແຫ່ງພູເຂົາໄດ້ ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງອະວິຊຊາອັນຊົ່ວຊ້າ!

5. අනුස්සතිට්ඨානසුත්තං

໕. ອະນຸດສະຕິຖານະສູດ

25. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුස්සතිට්ඨානානි. කතමානි ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

໒໕. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະນຸດສະຕິຖານ (ອາລົມແຫ່ງຄວາມລະນຶກ) ໖ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໖ ປະການເປັນໄນແດ່? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະຕະຖາຄົດເຈົ້າວ່າ 'ແມ່ນເພາະເຫດນີ້ໆ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພະອໍລະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ... ເປັນສາດສະດาຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ຈຳແນກທຳ.' ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະຕະຖາຄົດເຈົ້າ ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມລຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມລຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມລຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈິດກົງ (ຊື່) ແທ້ໆ ເປັນຈິດອອກໄປ ພົ້ນໄປ ຖອນຕົວອອກໄປຈາກຄວາມຢາກ (ເຄທະ). ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອະນຸດສະຕິຖານນີ້ເປັນອາລົມ ຍ່ອມບໍລິສຸດສະອາດໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති[Pg.276]; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະທຳວ່າ: 'ພະທຳອັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ດີແລ້ວ... ເປັນສິ່ງທີ່ວິນຍູຊົນເພິ່ງຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະທຳ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະສົງວ່າ: 'ພະສົງສາວົກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະສົງ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະกຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අත්තනො සීලානි අනුස්සරති අඛණ්ඩානි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකානි. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො සීලං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງສີລທັງຫຼາຍຂອງຕົນ ອັນບໍ່ຂາດ... ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງສີລ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති – ‘ලාභා වත මෙ! සුලද්ධං වත මෙ…පෙ… යාචයොගො දානසංවිභාගරතො’ති. යස්මිං…පෙ… එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງຈາຄະຂອງຕົນວ່າ: 'ເປັນລາບຂອງເຮົາໜໍ! ເຮົາໄດ້ອັດຕະພາບແຫ່ງມະນຸດດີແລ້ວໜໍ... ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການໃຫ້ແລະການແບ່ງປັນທານ'. ໃນສະໄໝໃດ... ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දෙවතා අනුස්සරති – ‘සන්ති දෙවා චාතුමහාරාජිකා, සන්ති දෙවා තාවතිංසා, සන්ති දෙවා යාමා, සන්ති දෙවා තුසිතා, සන්ති දෙවා නිම්මානරතිනො, සන්ති දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තිනො, සන්ති දෙවා බ්‍රහ්මකායිකා, සන්ති දෙවා තතුත්තරි. යථාරූපාය සද්ධාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා සද්ධා සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා පඤ්ඤා සංවිජ්ජතී’’’ ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງເທວະດາທັງຫຼາຍວ່າ: 'ເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນຍາມາມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນດຸສິດຕາມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣะດີມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວะສະວັດດີມີຢູ່, ເທວະດາຊັ້ນພຣົມມະກາຍິກາມີຢູ່, ເທວະດາທີ່ສູງຂຶ້ນໄປກວ່ານັ້ນມີຢູ່. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນປະກອບດ້ວຍສັດທາເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ສັດທາເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນປະກອບດ້ວຍສີລ... ສຸຕະ... ຈາຄະ... ປັນຍາເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ, ປັນຍາເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ'.

‘‘යස්මිං[Pg.277], භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො ච තාසඤ්ච දෙවතානං සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති. පඤ්චමං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງສັດທາ, ສີລ, ສຸຕະ, ຈາຄະ ແລະປັນຍາ ຂອງຕົນເອງ ແລະຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄື ອະນຸສສະຕິຖານ ໖ ປະການ. ຈົບສູດທີ ໕.

6. මහාකච්චානසුත්තං

໖. ມะຫາກັດຈານະສູດ

26. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාකච්චානො එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො; අබ්භුතං, ආවුසො! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්බාධෙ ඔකාසාධිගමො අනුබුද්ධො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං ඡ අනුස්සතිට්ඨානානි.

໒໖. ໃນທີ່ນັ້ນແລ້ວ ພະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາກັດຈານະໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ!'. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຮັບຄຳຂອງພະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາກັດຈານະວ່າ: 'ອາວຸໂສ!'. ພະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາກັດຈານະໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນໜ້າອັດສະຈັນແທ້, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແທ້! ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຊົງເຫັນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຕຣັດຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຄົ້ນພົບຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກແລະຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກແລະໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພະນິບພານ, ນັ້ນຄື ອະນຸສສະຕິຖານ ໖ ປະການນີ້'.

‘‘කතමානි ඡ? ඉධාවුසො, අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති – ‘ඉතිපි සො භගවා …පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

ອະນຸສສະຕິຖານ ໖ ປະການນັ້ນ ມີຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນພະສາສນານີ້ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະຕະຖາຄົດວ່າ: 'ແມ້ເພາະເຫດນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະຕະຖາຄົດ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມມີໃຈສະເໝີດ້ວຍອາກາດ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນກວ້າງຂວາງ ເປັນມະຫັກຄະຕະ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ໂດຍປະການທັງປວງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං [Pg.278] චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະທຳວ່າ: 'ພະທຳອັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ດີແລ້ວ... ເປັນສິ່ງທີ່ວິນຍູຊົນເພິ່ງຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະທຳ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ จິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມມີໃຈສະເໝີດ້ວຍອາກາດ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນກວ້າງຂວາງ ເປັນມະຫັກຄະຕະ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ໂດຍປະການທັງປວງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະສົງວ່າ: 'ພະສົງສາວົກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງພະສົງ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະປະການ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມມີໃຈສະເໝີດ້ວຍອາກາດ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນກວ້າງຂວາງ ເປັນມະຫັກຄະຕະ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ໂດຍປະການທັງປວງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො අත්තනො සීලානි අනුස්සරති අඛණ්ඩානි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකානි. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො සීලං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

... ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງສີລທັງຫຼາຍຂອງຕົນ ອັນບໍ່ຂາດ... ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງສີລຂອງຕົນ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່กົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມມີໃຈສະເໝີດ້ວຍອາກາດ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນກວ້າງຂວາງ ເປັນມະຫັກຄະຕະ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ໂດຍປະການທັງປວງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ…පෙ… යාචයොගො දානසංවිභාගරතො’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න [Pg.279] දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງຈາຄະຂອງຕົນວ່າ: 'ເປັນລາບຂອງເຮົາໜໍ! ເຮົາໄດ້ອັດຕະພາບແຫ່ງມະນຸດດີແລ້ວໜໍ... ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການໃຫ້ແລະການແບ່ງປັນທານ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງຈາຄະຂອງຕົນ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມຣຸມ, ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມຣຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງລາວຍ່ອມຊື່ກົງແທ້, ເປັນຈິດທີ່ອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມມີໃຈສະເໝີດ້ວຍອາກາດ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນກວ້າງຂວາງ ເປັນມະຫັກຄະຕະ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ໂດຍປະການທັງປວງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ອາໄສອາຣົມນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍລິສຸດໄດ້ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො දෙවතා අනුස්සරති – ‘සන්ති දෙවා චාතුමහාරාජිකා, සන්ති දෙවා…පෙ… තතුත්තරි. යථාරූපාය සද්ධාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා සද්ධා සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සීලෙන…පෙ… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා පඤ්ඤා සංවිජ්ජතී’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො ච තාසඤ්ච දෙවතානං සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງເທວະດາທັງຫຼາຍວ່າ 'ເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາມີຢູ່ ເທວະດາຊັ້ນ...ເປ... ທີ່ສູງຂຶ້ນໄປກວ່ານັ້ນມີຢູ່ ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນປະກອບດ້ວຍສັດທາເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ ສັດທາເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນປະກອບດ້ວຍສິນ...ເປ... ສຸຕະ... ຈາກະ... ປັນຍາ ເຊັ່ນໃດ ຈຶ່ງເຄື່ອນຈາກອັດຕະພາບນີ້ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນພົບນັ້ນ ປັນຍາເຊັ່ນນັ້ນກໍມີຢູ່ແກ່ເຮົາຄືກັນ'. ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມລະນຶກເຖິງສັດທາ ສິນ ສຸຕະ ຈາກະ ແລະປັນຍາ ຂອງຕົນເອງ ແລະຂອງເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກລາຄະກຸ້ມລຸມ ບໍ່ຖືກໂທສະກຸ້ມລຸມ ບໍ່ຖືກໂມຫະກຸ້ມລຸມ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມເປັນຈິດກົງແທ້ໆ ເປັນຈິດອອກໄປ ພົ້ນໄປ ແລະຖອນຕົວອອກຈາກ 'ເຄທະ' (ຄວາມຢາກ). ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ເຄທະ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ. ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມມີໃຈສະເໝີດ້ວຍອາກາດ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ໂດຍປະການທັງປວງ. ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສອາລົມນີ້ແລ້ວ ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍລິສຸດຢ່າງນີ້.

‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො; අබ්භුතං, ආවුසො! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්බාධෙ ඔකාසාධිගමො අනුබුද්ධො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං ඡ අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති. ඡට්ඨං.

ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້! ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້! ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຜູ້ຊົງເຫັນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຢັ່ງຮູ້ຊ່ອງທາງໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກແລະຄວາມຮ່ຳໄຮ ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກແລະໂທມະນັດ ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພະນິບພານ ນັ້ນຄື ອະນຸດສະຕິຖານ ໖ ປະການນີ້.

7. පඨමසමයසුත්තං

໗. ປະຖົມມະສະມະຍະສູດ

27. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො [Pg.280] සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති? ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛු, සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං’’.

໒໗. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກາລະເວລາເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ມີເທົ່າໃດໜໍ?' 'ພິກຂຸ ກາລະເວລາເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ມີ ໖ ປະການນີ້'.

‘‘කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, පඨමො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

໖ ປະການ ຄືແນວໃດ? ພິກຂຸ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກກາມະຣາຄະກຸ້ມລຸມ ຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳຢູ່ ແລະຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ແລ້ວເວົ້າກັບເພິ່ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດຖືກກາມະຣາຄະກຸ້ມລຸມ ຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳຢູ່ ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສະແດງທຳເພື່ອລະກາມະຣາຄະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີ້ນ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອລະກາມະຣາຄະແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີ ໑ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, බ්‍යාපාදස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු බ්‍යාපාදස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, දුතියො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກພະຍາບາດກຸ້ມລຸມ ຖືກພະຍາບາດຄອບງຳຢູ່ ແລະຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງພະຍາບາດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ແລ້ວເວົ້າກັບເພິ່ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດຖືກພະຍາບາດກຸ້ມລຸມ ຖືກພະຍາບາດຄອບງຳຢູ່ ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງພະຍາບາດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສະແດງທຳເພື່ອລະພະຍາບາດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີ້ນ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອລະພະຍາບາດແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີ ໒ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, ථිනමිද්ධස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු ථිනමිද්ධස්ස පහානාය ධම්මං [Pg.281] දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, තතියො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

ອີກປະการໜຶ່ງ ພິກຂຸ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກຖີນາມິດທະກຸ້ມລຸມ ຖືກຖີນາມິດທະຄອບງຳຢູ່ ແລະຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງຖີນາມິດທະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ແລ້ວເວົ້າກັບເພິ່ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດຖືກຖີນາມິດທະກຸ້ມລຸມ ຖືກຖີນາມິດທະຄອບງຳຢູ່ ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງຖີນາມິດທະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສະແດງທຳເພື່ອລະຖີນາມິດທະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີ້ນ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອລະຖີນາມິດທະແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີ ໓ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, චතුත්ථො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະກຸ້ມລຸມ ຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະຄອບງຳຢູ່ ແລະຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ແລ້ວເວົ້າກັບເພິ່ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະກຸ້ມລຸມ ຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະຄອບງຳຢູ່ ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສະແດງທຳເພື່ອລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີ້ນ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີ ໔ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං, ආවුසො, විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, විචිකිච්ඡාය පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු විචිකිච්ඡාය පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, පඤ්චමො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກວິຈິກິດສາກຸ້ມລຸມ ຖືກວິຈິກິດສາຄອບງຳຢູ່ ແລະຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງວິຈິກິດສາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ແລ້ວເວົ້າກັບເພິ່ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດຖືກວິຈິກິດສາກຸ້ມລຸມ ຖືກວິຈິກິດສາຄອບງຳຢູ່ ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງວິຈິກິດສາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສະແດງທຳເພື່ອລະວິຈິກິດສາແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີ້ນ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອລະວິຈິກິດສາແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີ ໕ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති තං නිමිත්තං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, තං නිමිත්තං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, ඡට්ඨො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, ඡ සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති. සත්තමං.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸອາໄສນິມິດໃດ ແລະມົນສິການນິມິດໃດຢູ່ ຍ່ອມມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍໂດຍບໍ່ມີລະຫວ່າງ ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ແລ້ວເວົ້າກັບເພິ່ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າອາໄສນິມິດໃດ ແລະມົນສິການນິມິດໃດຢູ່ ຍ່ອມມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍໂດຍບໍ່ມີລະຫວ່າງ ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງສະແດງທຳເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍເຖີ້ນ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ພິກຂຸ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີ ໖ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ. ພິກຂຸ ກາລະເວລາເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ມີ ໖ ປະການນີ້ແລ.

8. දුතියසමයසුත්තං

໘. ທຸຕິຍະສະມະຍະສູດ

28. එකං [Pg.282] සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො තෙසං ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති?

໒໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະເຖລະພິກຂຸຫຼາຍຮູບອາໄສຢູ່ ນະ ປ່າອิສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພະເຖລະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງອາຫານແລ້ວ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂຮງສັນ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາທຳຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງກັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ກາລະເວລາໃດໜໍ ເປັນເວລາທີ່ເໝາະສົມເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ?'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພະເຖລະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງອາຫານແລ້ວ ລ້າງຕີນທັງສອງແລ້ວ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ສະໄໝນັ້ນ ເປັນເວລາທີ່ເໝາະສົມເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ'.

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ආවුසො, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, චාරිත්තකිලමථොපිස්ස තස්මිං සමයෙ අප්පටිප්පස්සද්ධො හොති, භත්තකිලමථොපිස්ස තස්මිං සමයෙ අප්පටිප්පස්සද්ධො හොති. තස්මා සො අසමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො විහාරපච්ඡායායං නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ 'ອາວຸໂສ ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ເໝາະສົມເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈດອກ. ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງອາຫານແລ້ວ ລ້າງຕີນທັງສອງແລ້ວ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ໃນສະໄໝນັ້ນ ຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກການເດີນທາງຂອງເພິ່ນກໍຍັງບໍ່ທັນສະຫງົບລະງັບ ແລະຄວາມເມື່ອຍລ້າຈາກການສັນອາຫານຂອງເພິ່ນກໍຍັງບໍ່ທັນສະຫງົບລະງັບ. ເພາະສະນັ້ນ ເວລານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ເໝາະສົມເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ. ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ ອອກຈາກການຫຼີກເລັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ທີ່ຮົ່ມເງົາວິຫານ ຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ສະໄໝນັ້ນແລ ເປັນເວລາທີ່ເໝາະສົມເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ'.

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ආවුසො, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො විහාරපච්ඡායායං නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, යදෙවස්ස දිවා සමාධිනිමිත්තං මනසිකතං හොති තදෙවස්ස තස්මිං සමයෙ සමුදාචරති. තස්මා සො අසමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය [Pg.283] උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສ ເວລານັ້ນບໍ່ແມ່ນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ. ອາວຸໂສ ໃນເວລາໃດ ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ທີ່ຮົ່ມວິຫານ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພาະໜ້າ, ໃນເວລານັ້ນ ສະມາທິນິມິດໃດທີ່ເພິ່ນໄດ້ມົນສິການໄວ້ໃນເວລາກາງເວັນ ຍ່ອມປະກົດແກ່ເພິ່ນ. ເພາະສະນັ້ນ ເວລານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ. ອາວຸໂສ ໃນເວລາໃດ ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ ລຸກຂຶ້ນໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງແຫ່ງລາຕີ ແລ້ວນັ່ງຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ, ເວລານັ້ນແລ້ວ ເປັນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ."

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ආවුසො, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, ඔජට්ඨායිස්ස තස්මිං සමයෙ කායො හොති ඵාසුස්ස හොති බුද්ධානං සාසනං මනසි කාතුං. තස්මා සො අසමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສ ເວລານັ້ນບໍ່ແມ່ນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ. ອາວຸໂສ ໃນເວລາໃດ ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ ລຸກຂຶ້ນໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງແຫ່ງລາຕີ ແລ້ວນັ່ງຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ, ໃນເວລານັ້ນ ກາຍຂອງເພິ່ນຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມສົດຊື່ນ ແລະ ເປັນຄວາມສະດວກແກ່ເພິ່ນທີ່ຈະມົນສິການຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ເພາະສະນັ້ນ ເວລານັ້ນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ."

එවං වුත්තෙ ආයස්මා මහාකච්චානො ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘ඡයිමෙ, භික්ඛු, සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං’’’.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານພຣະມະຫາກັດຈາຍະໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເຖົ້າທັງຫຼາຍວ່າ: "ອາວຸໂສ ເລື່ອງນີ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາສະເພາະພຣະພັກ ໄດ້ຮັບມາສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາລະເວລາ 6 ປະການນີ້ ເປັນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ'."

‘‘කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ ආයස්මා කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, පඨමො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

"ກາລະເວລາ 6 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ໃນເວລາໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກກາມະຣາຄະກຸ້ມລຸມ ຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳຢູ່ ແລະ ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ ແລ້ວກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າມີຈິດຖືກກາມະຣາຄະກຸ້ມລຸມ ຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳຢູ່ ແລະ ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອລະກາມະຣາຄະເຖີດ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸນັ້ນ ເພື່ອລະກາມະຣາຄະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີໜຶ່ງ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ."

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ… ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති… උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති… විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති… යං නිමිත්තං ආගම්ම [Pg.284] යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, තං නිමිත්තං න ජානාති න පස්සති, තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති තං නිමිත්තං න ජානාමි න පස්සාමි. සාධු වත මෙ ආයස්මා ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, ඡට්ඨො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

"ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນເວລາໃດ ພິກຂຸມີຈິດຖືກພະຍາບາດກຸ້ມລຸມ... ຖືກຖີນມິດທະກຸ້ມລຸມ... ຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະກຸ້ມລຸມ... ຖືກວິຈິກິດສາກຸ້ມລຸມ... ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນນິມິດໃດ ທີ່ອາໄສແລ້ວ ຫຼື ມົນສິການຢູ່ແລ້ວ ຈະເປັນໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະໂດຍບໍ່ມີສິ່ງກີດຂວາງ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ ແລ້ວກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນນິມິດໃດ ທີ່ອາໄສແລ້ວ ຫຼື ມົນສິການຢູ່ແລ້ວ ຈະເປັນໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະໂດຍບໍ່ມີສິ່ງກີດຂວາງ. ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະເຖີດ'. ພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈນັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸນັ້ນ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນກາລະເວລາທີຫົກ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ."

‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, ඡ සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’’න්ති. අට්ඨමං.

"ອາວຸໂສ ເລື່ອງນີ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາສະເພາະພຣະພັກ ໄດ້ຮັບມາສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາລະເວລາ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ເປັນເວລາອັນຄວນ ເພື່ອເຂົ້າໄປພົບພິກຂຸຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າຈະເລີນໃຈ'." ຈົບ ສູດທີ 8.

9. උදායීසුත්තං

໙. ອຸທາຍີສູດ

29. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති? එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති? දුතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී තුණ්හී අහොසි. තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති? තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී තුණ්හී අහොසි.

໒໙. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກທ່ານພຣະອຸທາຍີວ່າ: "ອຸທາຍີ ອະນຸດສະຕິສະຖານ ມີເທົ່າໃດໜໍ?" ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານພຣະອຸທາຍີໄດ້ນິ່ງຢູ່. ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດຮຽກທ່ານພຣະອຸທາຍີວ່າ: "ອຸທາຍີ ອະນຸດສະຕິສະຖານ ມີເທົ່າໃດໜໍ?" ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ ທ່ານພຣະອຸທາຍີກໍຍັງນິ່ງຢູ່. ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດຮຽກທ່ານພຣະອຸທາຍີວ່າ: "ອຸທາຍີ ອະນຸດສະຕິສະຖານ ມີເທົ່າໃດໜໍ?" ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ ທ່ານພຣະອຸທາຍີກໍຍັງນິ່ງຢູ່.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො උදායි, ආමන්තෙසී’’ති. ‘‘සුණොමහං, ආවුසො ආනන්ද, භගවතො. ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති – සෙය්‍යථිදං එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ…. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨාන’’න්ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະອຸທາຍີວ່າ: "ອາວຸໂສ ອຸທາຍີ ພຣະສາດສະດາຕັດຮຽກທ່ານຢູ່." ທ່ານພຣະອຸທາຍີຕອບວ່າ: "ອາວຸໂສ ອານົນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດຢ່າງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ຄືອະນຸດສະຕິສະຖານ."

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘අඤ්ඤාසිං ඛො අහං, ආනන්ද – ‘නෙවායං උදායී මොඝපුරිසො අධිචිත්තං අනුයුත්තො විහරතී’ති. කති නු ඛො, ආනන්ද, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති?

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກທ່ານພຣະອານົນວ່າ: "อານົນ ເຮົາຮູ້ແລ້ວວ່າ 'ອຸທາຍີໂມຄະບຸຣຸດນີ້ ບໍ່ໄດ້ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນໃນອະທິຈິດເລີຍ'. ອານົນ ອະນຸດສະຕິສະຖານ ມີເທົ່າໃດໜໍ?"

‘‘පඤ්ච, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය සංවත්තති.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອະນຸດສະຕິສະຖານມີ 5 ປະການ. 5 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອະນຸດສະຕິສະຖານນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ."

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු ආලොකසඤ්ඤං මනසි කරොති, දිවා සඤ්ඤං අධිට්ඨාති, යථා දිවා තථා රත්තිං, යථා රත්තිං තථා දිවා; ඉති විවටෙන චෙතසා [Pg.285] අපරියොනද්ධෙන සප්පභාසං චිත්තං භාවෙති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං ඤාණදස්සනප්පටිලාභාය සංවත්තති.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ພິກຂຸມົນສິການອາໂລກະສັນຍາ ຕັ້ງຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນເວລາກາງເວັນ, ກາງເວັນເປັນຢ່າງໃດ ກາງຄືນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ, ກາງຄືນເປັນຢ່າງໃດ ກາງເວັນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ; ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນຈິດທີ່ມີແສງສະຫວ່າງ ໃຫ້ມີຈິດເປີດເຜີຍ ບໍ່ມີສິ່ງໃດຫໍ່ຫຸ້ມຢ່າງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອະນຸດສະຕິສະຖານນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ສະເພາະເຊິ່ງຍານທັດສະນະ."

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්ත’න්ති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං කාමරාගප්පහානාය සංවත්තති.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເບິ່ງກາຍນີ້ແລ້ວ ແຕ່ພື້ນຕີນຂຶ້ນມາ ແຕ່ປາຍຜົມລົງໄປ ມີໜັງຫຸ້ມຢູ່ໂດຍຮອບ ເຕັມໄປດ້ວຍສິ່ງບໍ່ສະອາດມີປະການຕ່າງໆວ່າ: 'ໃນກາຍນີ້ມີ ຜົມ, ຂົນ, ເລັບ, ແຂ້ວ, ໜັງ, ຊີ້ນ, ເອັນ, ກະດູກ, ເຍື່ອໃນກະດູກ, ໝາກໄຂ່ຫຼັງ, ຫົວໃຈ, ຕັບ, ພັງຜືດ, ມ້າມ, ປອດ, ໄສ້ໃຫຍ່, ໄສ້ນ້ອຍ, ອາຫານໃໝ່, ອາຫານເກົ່າ, ນ້ຳບີ, น້ຳສະເລດ, ນ້ຳໜອງ, ນ້ຳເລືອດ, ນ້ຳເຫື່ອ, ນ້ຳມັນຂົ້ນ, ນ້ຳຕາ, ນ້ຳມັນແຫຼວ, ນ້ຳລາຍ, ນ້ຳມູກ, ນ້ຳໄຂຂໍ້, ນ້ຳມູດ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອະນຸດສະຕິສະຖານນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການລະກາມະຣາຄະ."

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සීවථිකාය ඡඩ්ඩිතං එකාහමතං වා ද්වීහමතං වා තීහමතං වා උද්ධුමාතකං විනීලකං විපුබ්බකජාතං. සො ඉමමෙව කායං එවං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’’’ති.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ປຽບເໝືອນພິກຂຸເພິ່ງເຫັນຊາກສົບທີ່ເຂົາຖິ້ມໄວ້ໃນປ່າຊ້າ ທີ່ຕາຍແລ້ວມື້ໜຶ່ງ ຫຼື ສອງມື້ ຫຼື ສາມມື້ ທີ່ຂຶ້ນອືດ ມີສີຂຽວຄ້ຳ ມີນ້ຳເຫຼືອງໄຫຼເຍິ້ມ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມເຂົ້າມາສູ່ກາຍນີ້ແລ້ວວ່າ: 'ເຖິງກາຍນີ້ກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້ ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ໄປໄດ້'."

‘‘සෙය්‍යථාපි වා පන පස්සෙය්‍ය සරීරං සීවථිකාය ඡඩ්ඩිතං කාකෙහි වා ඛජ්ජමානං කුලලෙහි වා ඛජ්ජමානං ගිජ්ඣෙහි වා ඛජ්ජමානං සුනඛෙහි වා ඛජ්ජමානං සිඞ්ගාලෙහි වා ඛජ්ජමානං විවිධෙහි වා පාණකජාතෙහි ඛජ්ජමානං. සො ඉමමෙව කායං එවං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’’’ති.

"ຫຼືປຽບເໝືອນພິກຂຸເພິ່ງເຫັນຊາກສົບທີ່ເຂົາຖິ້ມໄວ້ໃນປ່າຊ້າ ທີ່ຝູງກາຈິກກິນຢູ່ແດ່ ຝູງແຮ້ງຮຸມກິນຢູ່ແດ່ ຝູງໝາໄນກັດກິນຢູ່ແດ່ ຫຼື ຕົວພະຍາດຕ່າງໆ ຫຼາຍຊະນິດກັດກິນຢູ່ແດ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມເຂົ້າມາສູ່ກາຍນີ້ແລ້ວວ່າ: 'ເຖິງກາຍນີ້ກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້ ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ໄປໄດ້'."

‘‘සෙය්‍යථාපි වා පන පස්සෙය්‍ය සරීරං සීවථිකාය ඡඩ්ඩිතං අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං සමංසලොහිතං න්හාරුසම්බන්ධං…පෙ… අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං නිම්මංසලොහිතමක්ඛිතං න්හාරුසම්බන්ධං… අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං අපගතමංසලොහිතං න්හාරුසම්බන්ධං. අට්ඨිකානි අපගතසම්බන්ධානි දිසාවිදිසාවික්ඛිත්තානි, අඤ්ඤෙන හත්ථට්ඨිකං අඤ්ඤෙන පාදට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ජඞ්ඝට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඌරුට්ඨිකං අඤ්ඤෙන කටිට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඵාසුකට්ඨිකං [Pg.286] අඤ්ඤෙන පිට්ඨිකණ්ටකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඛන්ධට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ගීවට්ඨිකං අඤ්ඤෙන හනුකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන දන්තකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන සීසකටාහං, අට්ඨිකානි සෙතානි සඞ්ඛවණ්ණප්පටිභාගානි අට්ඨිකානි පුඤ්ජකිතානි තෙරොවස්සිකානි අට්ඨිකානි පූතීනි චුණ්ණකජාතානි. සො ඉමමෙව කායං එවං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං අස්මිමානසමුග්ඝාතාය සංවත්තති.

"ຫຼືປຽບເໝືອນພິກຂຸເພິ່ງເຫັນຊາກສົບທີ່ເຂົາຖິ້ມໄວ້ໃນປ່າຊ້າ ເປັນຮ່າງກະດູກຍັງມີຊີ້ນແລະເລືອດຕິດຢູ່ ມີເອັນຮັດຮ້ອຍຢູ່... ເປັນຮ່າງກະດູກບໍ່ມີຊີ້ນແຕ່ຍັງເປື້ອນເລືອດ ມີເອັນຮັດຮ້ອຍຢູ່... ເປັນຮ່າງກະດູກປາສະຈາກຊີ້ນແລະເລືອດແລ້ວ ແຕ່ຍັງມີເອັນຮັດຮ້ອຍຢູ່... ເປັນກະດູກຫຼຸດຖອນອອກຈາກກັນແລ້ວ ກະຈັດກະຈາຍໄປໃນທິດນ້ອຍທິດໃຫຍ່ ກະດູກມືໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກຕີນໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກແຂ້ງໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກຂາໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກແອວໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກຂ້າງໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກສັນຫຼັງໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກບ່າໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກຄໍໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກຄາງກະໄຕໄປທາງໜຶ່ງ ກະດູກແຂ້ວໄປທາງໜຶ່ງ ກະໂຫຼກຫົວໄປທາງໜຶ່ງ, ເປັນກະດູກມີສີຂາວປຽບເໝືອນສີຫອຍສັງ, ເປັນກະດູກກອງກັນຢູ່ເກີນກວ່າໜຶ່ງປີ, ເປັນກະດູກຜຸພັງເປັນຜົງແລ້ວ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມເຂົ້າມາສູ່ກາຍນີ້ແລ້ວວ່າ: 'ເຖິງກາຍນີ້ກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້ ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ໄປໄດ້'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອະນຸດສະຕິສະຖານນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຖອນອັດສະມິມານະ."

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං අනෙකධාතුපටිවෙධාය සංවත්තති. ඉමානි ඛො, භන්තෙ, පඤ්ච අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະທຸກ... ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອະນຸດສະຕິສະຖານນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການແທງຕະຫຼອດທາດຫຼາຍປະການ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຫຼົ່ານີ້ຄືອະນຸດສະຕິສະຖານ 5 ປະການ."

‘‘සාධු, සාධු, ආනන්ද! තෙන හි ත්වං, ආනන්ද, ඉදම්පි ඡට්ඨං අනුස්සතිට්ඨානං ධාරෙහි. ඉධානන්ද, භික්ඛු සතොව අභික්කමති සතොව පටික්කමති සතොව තිට්ඨති සතොව නිසීදති සතොව සෙය්‍යං කප්පෙති සතොව කම්මං අධිට්ඨාති. ඉදං, ආනන්ද, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං සතිසම්පජඤ්ඤාය සංවත්තතී’’ති. නවමං.

"ດີລະ, ດີລະ, ອານົນ! ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ອານົນ ເຈົ້າຈົ່ງຊົງຈຳອະນຸດສະຕິສະຖານປະການທີ 6 ນີ້ໄວ້ດ້ວຍ. ອານົນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸມີສະຕິຢູ່ແທ້ໆ ຍ່ອມກ້າວໄປ ມີສະຕິຢູ່ແທ້ໆ ຍ່ອມຖອຍກັບ ມີສະຕິຢູ່ແທ້ໆ ຍ່ອມຢືນ ມີສະຕິຢູ່ແທ້ໆ ຍ່ອມນັ່ງ ມີສະຕິຢູ່ແທ້ໆ ຍ່ອມນອນ ມີສະຕິຢູ່ແທ້ໆ ຍ່ອມຈັດແຈງການງານ. ອານົນ ອະນຸດສະຕິສະຖານນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ." ຈົບ ສູດທີ 9.

10. අනුත්තරියසුත්තං

໑໐. ອະນຸດຕະຣິຍະສູດ

30. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුත්තරියානි. කතමානි ඡ? දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං, අනුස්සතානුත්තරියන්ති.

໓໐. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະນຸດຕະຣິຍະ 6 ປະການນີ້. 6 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ທັດສະນານຸດຕະຣິຍະ, ສະວະນານຸດຕະຣິຍະ, ລາພານຸດຕະຣິຍະ, ສິກຂານຸດຕະຣິຍະ, ປາຣິຈະຣິຍານຸດຕະຣິຍະ, ອະນຸດສະຕານຸດຕະຣິຍະ."

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, දස්සනානුත්තරියං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො හත්ථිරතනම්පි දස්සනාය ගච්ඡති, අස්සරතනම්පි දස්සනාය ගච්ඡති, මණිරතනම්පි දස්සනාය ගච්ඡති, උච්චාවචං වා පන දස්සනාය ගච්ඡති, සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා මිච්ඡාදිට්ඨිකං මිච්ඡාපටිපන්නං දස්සනාය ගච්ඡති. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, දස්සනං; නෙතං නත්ථීති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, දස්සනං හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා දස්සනාය ගච්ඡති [Pg.287] නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, දස්සනානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා දස්සනාය ගච්ඡති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දස්සනානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ (ທັດສະນານຸດຕະຣິຍະ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໄປເພື່ອເບິ່ງຊ້າງແກ້ວແດ່, ຍ່ອມໄປເພື່ອເບິ່ງມ້າແກ້ວແດ່, ຍ່ອມໄປເພື່ອເບິ່ງມະນີແກ້ວແດ່, ຍ່ອມໄປເພື່ອເບິ່ງສິ່ງທີ່ດີ ແລະ ບໍ່ດີແດ່, ຫຼືຍ່ອມໄປເພື່ອເບິ່ງສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນຜິດ ມີການປະຕິບັດຜິດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຫັນນັ້ນມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າການເຫັນນັ້ນບໍ່ມີ. ແຕ່ການເຫັນນັ້ນ ເປັນຂອງຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຂອງຊາວບ້ານ, ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອະລິຍະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ, ຍ່ອມໄປເພື່ອເຫັນພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຫັນນີ້ ເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນບັນດາການເຫັນທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກ ແລະ ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກ ແລະ ໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິບພານ, ຄືການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ຍ່ອມໄປເພື່ອເຫັນພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ. ນີ້ຮຽກວ່າ ການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ. ນີ້ຄືການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ.

‘‘සවනානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො භෙරිසද්දම්පි සවනාය ගච්ඡති, වීණාසද්දම්පි සවනාය ගච්ඡති, ගීතසද්දම්පි සවනාය ගච්ඡති, උච්චාවචං වා පන සවනාය ගච්ඡති, සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස මිච්ඡාපටිපන්නස්ස ධම්මස්සවනාය ගච්ඡති. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, සවනං; නෙතං නත්ථීති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, සවනං හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා ධම්මස්සවනාය ගච්ඡති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, සවනානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා ධම්මස්සවනාය ගච්ඡති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සවනානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං.

ແລະການຟັງອັນປະເສີດສຸດ (ສະວະນານຸດຕະຣິຍະ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງສຽງກອງແດ່, ຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງສຽງພິນແດ່, ຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງສຽງຂັບຮ້ອງແດ່, ຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງສຽງທີ່ດີ ແລະ ບໍ່ດີແດ່, ຫຼືຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງທຳຂອງສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນຜິດ ມີການປະຕິບັດຜິດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຟັງນັ້ນມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້gກ່າວວ່າການຟັງນັ້ນບໍ່ມີ. ແຕ່ການຟັງນັ້ນ ເປັນຂອງຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຂອງຊາວບ້ານ, ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອະລິຍະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ມີສັດທาຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ, ຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງທຳຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຟັງນີ້ ເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນບັນດາການຟັງທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກ ແລະ ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກ ແລະ ໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິບພານ, ຄືການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ ຍ່ອມໄປເພື່ອຟັງທຳຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ. ນີ້ຮຽກວ່າ ການຟັງອັນປະເສີດສຸດ. ນີ້ຄືການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ ແລະ ການຟັງອັນປະເສີດສຸດ.

‘‘ලාභානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුත්තලාභම්පි ලභති, දාරලාභම්පි ලභති, ධනලාභම්පි ලභති, උච්චාවචං වා පන ලාභං ලභති, සමණෙ වා බ්‍රාහ්මණෙ වා මිච්ඡාදිට්ඨිකෙ මිච්ඡාපටිපන්නෙ සද්ධං පටිලභති. අත්ථෙසො, භික්ඛවෙ, ලාභො; නෙසො නත්ථීති වදාමි. සො ච ඛො එසො, භික්ඛවෙ, ලාභො හීනො ගම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්ථසංහිතො, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙ වා තථාගතසාවකෙ වා [Pg.288] සද්ධං පටිලභති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, ලාභානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතෙ වා තථාගතසාවකෙ වා සද්ධං පටිලභති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ලාභානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං.

ແລະການໄດ້ອັນປະເສີດສຸດ (ລາພານຸດຕະຣິຍະ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໄດ້ລາບຄືບຸດແດ່, ຍ່ອມໄດ້ລາບຄືພັນລະຍาແດ່, ຍ່ອມໄດ້ລາບຄືຊັບແດ່, ຍ່ອມໄດ້ລາບອັນດີ ແລະ ບໍ່ດີແດ່, ຫຼືຍ່ອມໄດ້ສັດທາໃນສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນຜິດ ມີການປະຕິບັດຜິດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ລາບນັ້ນມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າລາບນັ້ນບໍ່ມີ. ແຕ່ລາບນັ້ນ ເປັນຂອງຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຂອງຊາວບ້ານ, ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອະລິຍະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ໄດ້ສັດທາໃນພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ໃນພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການໄດ້ສັດທານີ້ ເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນບັນດາການໄດ້ທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກ ແລະ ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກ ແລະ ໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິບພານ, ຄືການທີ່ບຸກຄົນໄດ້ສັດທາໃນພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ໃນພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ນີ້ຮຽກວ່າ ການໄດ້ອັນປະເສີດສຸດ. ນີ້ຄືການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ, ການຟັງອັນປະເສີດສຸດ, ແລະ ການໄດ້ອັນປະເສີດສຸດ.

‘‘සික්ඛානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො හත්ථිස්මිම්පි සික්ඛති, අස්සස්මිම්පි සික්ඛති, රථස්මිම්පි සික්ඛති, ධනුස්මිම්පි සික්ඛති, ථරුස්මිම්පි සික්ඛති, උච්චාවචං වා පන සික්ඛති, සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස මිච්ඡාපටිපන්නස්ස සික්ඛති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, සික්ඛා; නෙසා නත්ථීති වදාමි. සා ච ඛො එසා, භික්ඛවෙ, සික්ඛා හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අධිසීලම්පි සික්ඛති, අධිචිත්තම්පි සික්ඛති, අධිපඤ්ඤම්පි සික්ඛති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, සික්ඛානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අධිසීලම්පි සික්ඛති, අධිචිත්තම්පි සික්ඛති, අධිපඤ්ඤම්පි සික්ඛති, නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සික්ඛානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං.

ແລະການສຶກສາອັນປະເສີດສຸດ (ສິກຂານຸດຕະຣິຍະ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມສຶກສາວິຊາຊ້າງແດ່, ຍ່ອມສຶກສາວິຊາມ້າແດ່, ຍ່ອມສຶກສາວິຊາລົດແດ່, ຍ່ອມສຶກສາວິຊາທະນູແດ່, ຍ່ອມສຶກສາວິຊາດາບແດ່, ຍ່ອມສຶກສາວິຊາອັນດີ ແລະ ບໍ່ດີແດ່, ຫຼືຍ່ອມສຶກສາການປະຕິບັດຜິດຂອງສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນຜິດ ມີການປະຕິບັດຜິດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການສຶກສານັ້ນມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າການສຶກສານັ້ນບໍ່ມີ. ແຕ່ການສຶກສານັ້ນ ເປັນຂອງຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຂອງຊາວບ້ານ, ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອະລິຍະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ສຶກສາອະທິສີລແດ່, ສຶກສາອະທິຈິດຕະແດ່, ສຶກສາອະທິປັນຍາແດ່ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການສຶກສານີ້ ເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນບັນດາການສຶກສາທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກ ແລະ ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກ ແລະ ໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິບພານ, ຄືການທີ່ບຸກຄົນສຶກສາອະທິສີລແດ່, ສຶກສາອະທິຈິດຕະແດ່, ສຶກສາອະທິປັນຍາແດ່ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດແລ້ວ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ນີ້ຮຽກວ່າ ການສຶກສາອັນປະເສີດສຸດ. ນີ້ຄືການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ, ການຟັງອັນປະເສີດສຸດ, ການໄດ້ອັນປະເສີດສຸດ, ແລະ ການສຶກສາອັນປະເສີດສຸດ.

‘‘පාරිචරියානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඛත්තියම්පි පරිචරති, බ්‍රාහ්මණම්පි පරිචරති, ගහපතිම්පි පරිචරති, උච්චාවචං වා පන පරිචරති, සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා මිච්ඡාදිට්ඨිකං මිච්ඡාපටිපන්නං පරිචරති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, පාරිචරියා; නෙසා නත්ථීති වදාමි. සා ච ඛො එසා, භික්ඛවෙ, පාරිචරියා හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා, න නිබ්බිදාය…පෙ… න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා පරිචරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො[Pg.289], එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, පාරිචරියානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා පරිචරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පාරිචරියානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං.

Core ແລະການບຳລຸງອັນປະເສີດສຸດ (ປາຣิຈະຣິຍານຸດຕະຣິຍະ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມບຳລຸງກະສັດແດ່, ຍ່ອມບຳລຸງພຣາມແດ່, ຍ່ອມບຳລຸງຄະຫະບໍດີແດ່, ຍ່ອມບຳລຸງບຸກຄົນທີ່ດີ ແລະ ບໍ່ດີແດ່, ຫຼືຍ່ອມບຳລຸງສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນຜິດ ມີການປະຕິບັດຜິດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການບຳລຸງນັ້ນມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າການບຳລຸງນັ້ນບໍ່ມີ. ແຕ່ການບຳລຸງນັ້ນ ເປັນຂອງຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຂອງຊາວບ້ານ, ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອະລິຍະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ... ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ບຳລຸງພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການບຳລຸງນີ້ ເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນບັນດາການບຳລຸງທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກ ແລະ ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກ ແລະ ໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິບພານ, ຄືການທີ່ບຸກຄົນບຳລຸງພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ນີ້ຮຽກວ່າ ການບຳລຸງອັນປະເສີດສຸດ. ນີ້ຄືການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ, ການຟັງອັນປະເສີດສຸດ, ການໄດ້ອັນປະເສີດສຸດ, ການສຶກສາອັນປະເສີດສຸດ, ແລະ ການບຳລຸງອັນປະເສີດສຸດ.

‘‘අනුස්සතානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුත්තලාභම්පි අනුස්සරති, දාරලාභම්පි අනුස්සරති, ධනලාභම්පි අනුස්සරති, උච්චාවචං වා පන ලාභං අනුස්සරති, සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා මිච්ඡාදිට්ඨිකං මිච්ඡාපටිපන්නං අනුස්සරති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, අනුස්සති; නෙසා නත්ථීති වදාමි. සා ච ඛො එසා, භික්ඛවෙ, අනුස්සති හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා අනුස්සරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, අනුස්සතීනං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා අනුස්සරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුස්සතානුත්තරියං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුත්තරියානී’’ති.

ແລະການລະນຶກເຖິງອັນປະເສີດສຸດ (ອະນຸດສະຕານຸດຕະຣິຍະ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງການໄດ້ບຸດແດ່, ຍ່ອມລະນຶກເຖິງການໄດ້ພັນລະຍາແດ່, ຍ່ອມລະນຶກເຖິງການໄດ້ຊັບແດ່, ຍ່ອມລະນຶກເຖິງລາບອັນດີ ແລະ ບໍ່ດີແດ່, ຫຼືຍ່ອມລະນຶກເຖິງສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນຜິດ ມີການປະຕິບັດຜິດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການລະນຶກເຖິງນັ້ນມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າການລະນຶກເຖິງນັ້ນບໍ່ມີ. ແຕ່ການລະນຶກເຖິງນັ້ນ ເປັນຂອງຕ່ຳຊ້າ, ເປັນຂອງຊາວບ້ານ, ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ, ບໍ່ແມ່ນຂອງພຣະອະລິຍະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ລະນຶກເຖິງພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການລະນຶກເຖິງນີ້ ເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນບັນດາການລະນຶກເຖິງທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກ ແລະ ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບສູນແຫ່ງທຸກ ແລະ ໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພຣະນິບພານ, ຄືການທີ່ບຸກຄົນລະນຶກເຖິງພຣະຕະຖາຄົດ ຫຼື ພຣະສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮັກຕັ້ງໝັ້ນ, ມີໃຈແນ່ວແນ່, ມີຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງຍິ່ງ. ນີ້ຮຽກວ່າ ການລະນຶກເຖິງອັນປະເສີດສຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທັມອັນປະເສີດສຸດ 6 ປະການ.

‘‘යෙ දස්සනානුත්තරං ලද්ධා, සවනඤ්ච අනුත්තරං;

ලාභානුත්තරියං ලද්ධා, සික්ඛානුත්තරියෙ රතා.

ຊົນທັງຫຼາຍໃດ ໄດ້ຮັບການເຫັນອັນປະເສີດສຸດ ແລະ ການຟັງອັນປະເສີດສຸດ, ໄດ້ຮັບການໄດ້ອັນປະເສີດສຸດ, ຍິນດີແລ້ວໃນການສຶກສາອັນປະເສີດສຸດ,

‘‘උපට්ඨිතා පාරිචරියා, භාවයන්ති අනුස්සතිං;

විවෙකප්පටිසංයුත්තං, ඛෙමං අමතගාමිනිං.

ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນການບຳລຸງ, ຍ່ອມຈະເລີນອະນຸດສະຕິ ອັນປະກອບດ້ວຍວິເວກ (ຄວາມສະຫງັດ), ອັນກະເສມ, ອັນເປັນທາງໄປສູ່ພຣະນິບພານ (ອະມະຕະ),

‘‘අප්පමාදෙ පමුදිතා, නිපකා සීලසංවුතා;

තෙ වෙ කාලෙන පච්චෙන්ති, යත්ථ දුක්ඛං නිරුජ්ඣතී’’ති. දසමං;

ຍ່ອມຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ, ສຳລວມແລ້ວໃນສີລ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຕາມການອັນຄວນ ເຊິ່ງທັມເປັນທີ່ດັບແຫ່ງທຸກ. (ຈົບສູດທີສິບ)

අනුත්තරියවග්ගො තතියො.

ຈົບ ອະນຸດຕະຣິຍະວັກ ທີສາມ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ (ອຸດທານ) ປະຈຳວັກນີ້ຄື:

සාමකො [Pg.290] අපරිහානියො, භයං හිමවානුස්සති;

කච්චානො ද්වෙ ච සමයා, උදායී අනුත්තරියෙනාති.

ສາມະກະສູດ, ອະປະຣິຫານິຍະສູດ, ພະຍະສູດ, ຫິມະວັນຕະສູດ, ອະນຸດສະຕິສູດ, ກັດຈາຍະນະສູດ, ສະມະຍະສູດ 2 ສູດ, ອຸທາຍີສູດ, ແລະ ອະນຸດຕະຣິຍະສູດ.

4. දෙවතාවග්ගො

໔. ເທວະຕາວັກ

1. සෙඛසුත්තං

໑. ເສຂະສູດ

31. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, සඞ්ගණිකාරාමතා, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

໓໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ (ຜູ້ຍັງຕ້ອງສຶກສາ). 6 ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ (ກັມມາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າລົມ (ພັດສາຣາມະຕາ), ความເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ (ນິດທາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ (ສັງຄະນິກາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ (ອິນທຣิເຍສຸ ອະຄຸດຕະທະວາຣະຕາ), ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ (ໂພຊະເນ ອະມັດຕັນຍຸຕາ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, න සඞ්ගණිකාරාමතා, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. පඨමං.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. 6 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ມັກໃນການງານ, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ມັກໃນການເວົ້າຄຸຍ, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ມັກໃນການນອນ, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ມັກໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ຄວາມເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ແລະຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ." ສູດທີໜຶ່ງ.

2. පඨමඅපරිහානසුත්තං

໒. ປະຖົມມະອະປະຣິຫານະສູດ

32. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච –

໓໒. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະເຊຕະວັນທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, අප්පමාදගාරවතා, පටිසන්ථාරගාරවතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ. 6 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ความເຄົາລົບໃນພຣະທຳ, ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ, ຄວາມເຄົາລົບໃນການສຶກສາ, ຄວາມເຄົາລົບໃນຄວາມບໍ່ປະມາດ, ແລະຄວາມເຄົາລົບໃນການຕ້ອນຮັບ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ." ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນຄຳນີ້ແລ້ວ ພຣະສາດສະດາຊົງເຫັນພ້ອມນຳ. ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຕົນນັ້ນຊາບວ່າ "ພຣະສາດສະດາຊົງເຫັນພ້ອມນຳເຮົາແລ້ວ" ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.

අථ [Pg.291] ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, අප්පමාදගාරවතා, පටිසන්ථාරගාරවතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານພົ້ນໄປແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນລາຕີນີ້ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະເຊຕະວັນທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປຫາເຮົາເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈຶ່ງອະພິວາດເຮົາ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບເຮົາດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ. 6 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທຳ, ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ, ຄວາມເຄົາລົບໃນການສຶກສາ, ຄວາມເຄົາລົບໃນຄວາມບໍ່ປະມາດ, ແລະຄວາມເຄົາລົບໃນການຕ້ອນຮັບ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ.' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ ຄັນກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອະພິວາດເຮົາ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ."

‘‘සත්ථුගරු ධම්මගරු, සඞ්ඝෙ ච තිබ්බගාරවො;

අප්පමාදගරු භික්ඛු, පටිසන්ථාරගාරවො;

අභබ්බො පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති. දුතියං;

"ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທຳ, ແລະມີຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າໃນພຣະສົງ, ມີຄວາມເຄົາລົບໃນຄວາມບໍ່ປະມາດ, ແລະມີຄວາມເຄົາລົບໃນການຕ້ອນຮັບ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ, ເປັນຜູ້ຢູ່ໃກ້ພຣະນິພານໂດຍແທ້." ສູດທີສອງ.

3. දුතියඅපරිහානසුත්තං

໓. ທຸຕິຍະອະປະຣິຫານະສູດ

33. ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, හිරිගාරවතා, ඔත්තප්පගාරවතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

໓໓. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນລາຕີນີ້ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະເຊຕະວັນທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປຫາເຮົາເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈຶ່ງອະພິວາດເຮົາ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບເຮົາດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ. 6 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທຳ, ຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ, ຄວາມເຄົາລົບໃນການສຶກສາ, ຄວາມເຄົາລົບໃນຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ (ຫິຣິ), ແລະຄວາມເຄົາລົບໃນຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບ (ໂອຕຕັບປະ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍຂອງພິກຂຸ.' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ ຄັນກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອະພິວາດເຮົາ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ."

‘‘සත්ථුගරු ධම්මගරු, සඞ්ඝෙ ච තිබ්බගාරවො;

හිරිඔත්තප්පසම්පන්නො, සප්පතිස්සො සගාරවො;

අභබ්බො පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති. තතියං;

"ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທຳ, ແລະມີຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າໃນພຣະສົງ, ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຫິຣິແລະໂອຕຕັບປະ, ມີຄວາມຢຳເກງ ແລະມີຄວາມເຄົາລົບ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມເສື່ອມຖອຍ, ເປັນຜູ້ຢູ່ໃກ້ພຣະນິພານໂດຍແທ້." ສູດທີສາມ.

4. මහාමොග්ගල්ලානසුත්තං

໔. ມະຫາມົກຄັລລານະສູດ

34. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස රහොගතස්ස [Pg.292] පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘කතමෙසානං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? තෙන ඛො පන සමයෙන තිස්සො නාම භික්ඛු අධුනාකාලඞ්කතො අඤ්ඤතරං බ්‍රහ්මලොකං උපපන්නො හොති. තත්‍රපි නං එවං ජානන්ති – ‘‘තිස්සො බ්‍රහ්මා මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’ති.

໓໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ພຣະເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະຫຼີກອອກໄປຫຼີກເຣັ້ນຢູ່ຄົນດຽວ ຄວາມດຳຣິທາງໃຈໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ເທວະດາຊັ້ນໃດແດ່ໜໍ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'?" ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າຕິສສະ ຫາກໍມໍຣະນະພາບໄດ້ບໍ່ດົນ ແລະໄດ້ໄປບັງເກີດໃນພຣົມມະໂລກຊັ້ນໃດຊັ້ນໜຶ່ງ. ໃນພຣົມມະໂລກນັ້ນ ເຂົາເຈົ້າກໍຮູ້ຈັກທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຕິສສະພຣົມ ເປັນຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ."

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අද්දසා ඛො තිස්සො බ්‍රහ්මා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘එහි ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන; ස්වාගතං, මාරිස මොග්ගල්ලාන; චිරස්සං ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන; ඉමං පරියායමකාසි, යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීද, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. තිස්සොපි ඛො බ්‍රහ්මා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තිස්සං බ්‍රහ්මානං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະ — ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແხນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ, ດັ່ງນັ້ນເອງ — ໄດ້ຫາຍຕົວໄປຈາກພຣະເຊຕະວັນ ແລ້ວໄປປາກົດໃນພຣົມມະໂລກນັ້ນ. ຕິສສະພຣົມໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະສະເດັດມາແຕ່ໄກ, ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະດັ່ງນີ້ວ່າ: "ນິມົນເຖີດ, ທ່ານມົກຄັລລານະ; ຍິນດີຕ້ອນຮັບ, ທ່ານມົກຄັລລານະ; ດົນນານແລ້ວໜໍ, ທ່ານມົກຄັລລານະ, ທີ່ທ່ານໄດ້ເຮັດວາຣະນີ້ ຄືການມາທີ່ນີ້. นິມົນນັ່ງເຖີດ, ທ່ານມົກຄັລລານະ, ນີ້ຄືອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້ແລ້ວ." ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະຈຶ່ງນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້. ຝ່າຍຕິສສະພຣົມກໍຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະໄດ້ກ່າວກັບຕິສສະພຣົມຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කතමෙසානං ඛො, තිස්ස, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘චාතුමහාරාජිකානං ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

"ດູກ່ອນຕິສສະ, ເທວະດາຊັ້ນໃດແດ່ໜໍ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'?" "ຂ້າແຕ່ທ່ານມົກຄັລລານະ, ເທວະດາຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກา ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'."

‘‘සබ්බෙසඤ්ඤෙව නු ඛො, තිස්ස, චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘න ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සබ්බෙසං චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, චාතුමහාරාජිකා දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා අරියකන්තෙහි සීලෙහි [Pg.293] අසමන්නාගතා න තෙසං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ච ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, චාතුමහාරාජිකා දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතා, තෙසං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

"ດູກ່ອນຕິສສະ, ເທວະດາຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາທັງໝົດທຸກຕົນ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ' ບໍ?" "ຂ້າແຕ່ທ່ານມົກຄັລລານະ, ເທວະດາຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາທັງໝົດ ບໍ່ໄດ້ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ' ດອກ. ຂ້າແຕ່ທ່ານມົກຄັລລານະ, ເທວະດາຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາເຫຼົ່າໃດ ທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທຳ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍສີລອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ, ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'. ສ່ວນເທວະດາຊັ້ນຈາຕູມะຫາຣາຊິກາເຫຼົ່າໃດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທຳ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ, ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'."

‘‘චාතුමහාරාජිකානඤ්ඤෙව නු ඛො, තිස්ස, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති උදාහු තාවතිංසානම්පි දෙවානං…පෙ… යාමානම්පි දෙවානං… තුසිතානම්පි දෙවානං… නිම්මානරතීනම්පි දෙවානං… පරනිම්මිතවසවත්තීනම්පි දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘පරනිම්මිතවසවත්තීනම්පි ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

"ດູກ່ອນຕິສສະ, ເທວະດາຊັ້ນຈາຕູມະຫາຣາຊິກາເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ' ຫຼືວ່າ ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງກໍດີ... ເທວະດາຊັ້ນຍາມາກໍດີ... ເທວະດາຊັ້ນດຸສິດຕາກໍດີ... ເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີກໍດີ... ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດດີກໍດີ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'?" "ຂ້າແຕ່ທ່ານມົກຄັລລານະ, ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດດີກໍຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'."

‘‘සබ්බෙසඤ්ඤෙව නු ඛො, තිස්ස, පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘න ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සබ්බෙසං පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා, අරියකන්තෙහි සීලෙහි අසමන්නාගතා, න තෙසං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ච ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතා තෙසං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

"ดູກ່ອນຕິສສະ, ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດດີທັງໝົດທຸກຕົນ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ' ບໍ?" "ຂ້າແຕ່ທ່ານມົກຄັລລານະ, ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດດີທັງໝົດ ບໍ່ໄດ້ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ' ດອກ. ຂ້າແຕ່ທ່ານມົກຄັລລານະ, ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດດີເຫຼົ່າໃດ ທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທຳ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍສີລອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ, ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'. ສ່ວນເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດດີເຫຼົ່າໃດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທຳ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງ, ປະກອບດ້ວຍສີລອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ, ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກທີ່ຊື່ວ່າພຣະໂສດາບັນ ເປັນຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'."

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තිස්සස්ස බ්‍රහ්මුනො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා – ‘‘සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං – ‘බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො ජෙතවනෙ පාතුරහොසී’’’ති. චතුත්ථං.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມົກຄັລລານະ ຊື່ນຊົມຍິນດີອະນຸໂມທະນາພາສິດຂອງຕິສສະພຣົມແລ້ວ — ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ, ດັ່ງນັ້ນເອງ — ໄດ້ຫາຍຕົວໄປຈາກພຣົມມະໂລກ ແລ້ວມາປາກົດໃນພຣະເຊຕະວັນ. ສູດທີສີ່.

5. විජ්ජාභාගියසුත්තං

໕. ວິຊຊາພາກິຍະສູດ

35. ‘‘ඡයිමෙ[Pg.294], භික්ඛවෙ, ධම්මා විජ්ජාභාගියා. කතමෙ ඡ? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා විජ්ජාභාගියා’’ති. පඤ්චමං.

໓໕. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນໄປໃນສ່ວນແຫ່ງວິຊຊາ. 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະນິດຈະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ທ່ຽງ), ທຸກຂະສັນຍາໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ, ອະນັດຕະສັນຍາໃນສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ, ປະຫານະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນການລະ), ວິຣາຄະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນຄວາມຄາຍກຳໜັດ), ແລະນິໂຣທະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນຄວາມດັບ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນໄປໃນສ່ວນແຫ່ງວິຊຊາ." ສູດທີຫ້າ.

6. විවාදමූලසුත්තං

໖. ວິວາດະມູລະສູດ

36. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, විවාදමූලානි. කතමානි ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛාය න පරිපූරකාරී සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති, යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ, තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති.

໓໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນ (ວິວາດມູນ) ໖ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມັກໂກດ (ໂກທະນະ) ມີເວນຜູກໄວ້ (ອຸປະນາຫີ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ເປັນຜູ້ມັກໂກດ ມີເວນຜູກໄວ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສາດສະດາ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະທຳ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສົງ, ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິກຂາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສາດສະດາ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະທຳ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສົງ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິກຂາ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກໍ່ການຜິດຖຽງກັນຂຶ້ນໃນໝູ່ສົງ, ການຜິດຖຽງກັນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຈິບຫາຍ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພວກທ່ານເພິ່ງເຫັນມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ ໃນພາຍໃນ ຫຼື ໃນພາຍນອກ, ພວກທ່ານເພິ່ງພະຍາຍາມເພື່ອລະມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນເສຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພວກທ່ານບໍ່ເພິ່ງເຫັນມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ ໃນພາຍໃນ ຫຼື ໃນພາຍນອກ, ພວກທ່ານເພິ່ງປະຕິບັດເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນເກີດຂຶ້ນອີກໃນອະນາຄົດ. ເມື່ອປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ການລະມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນຍ່ອມມີໄດ້. ເມື່ອປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກໃນອະນາຄົດ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මක්ඛී හොති පළාසී…පෙ… ඉස්සුකී හොති මච්ඡරී… සඨො හොති මායාවී… පාපිච්ඡො හොති මිච්ඡාදිට්ඨි… සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී, සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ…පෙ… සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛාය න පරිපූරකාරී, සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති, යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය [Pg.295] බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ විවාදමූලානී’’ති. ඡට්ඨං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ລຶບລ້າງຄຸນທ່ານ (ມັກຂີ) ຕີສະເໝີ (ປະລາສີ)... ເປັນຜູ້ອິດສາ (ອິດສຸກີ) ຕະໜີ່ (ມັດຊະລີ)... ເປັນຜູ້ໂອ້ອວດ (ສະໂຖ) ມາຍາ (ມາຍາວີ)... ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາຖະໜາລາມົກ (ປາປິດໂຊ) ມີຄວາມເຫັນຜິດ (ມິດສາທິຖິ)... ເປັນຜູ້ລູບຄຳຄວາມເຫັນຂອງຕົນ (ສັນທິຖິປະຣາມາສີ) ຍຶດໝັ້ນຢ່າງໜຽວແໜ້ນ (ອາດານະຄາຫີ) ສະຫຼັດຖິ້ມໄດ້ຍາກ (ทຸປປະຕິນິສສັກຄີ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ເປັນຜູ້ລູບຄຳຄວາມເຫັນຂອງຕົນ ຍຶດໝັ້ນຢ່າງໜຽວແໜ້ນ ສະຫຼັດຖິ້ມໄດ້ຍາກ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສາດສະດາ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີความເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະທຳ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສົງ, ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິກຂາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສາດສະດາ, ໃນພະທຳ... ໃນພະສົງ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິກຂາ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມກໍ່ການຜິດຖຽງກັນຂຶ້ນໃນໝູ່ສົງ, ການຜິດຖຽງກັນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຈິບຫາຍ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນ ເພື່ອความທຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພວກທ່ານເພິ່ງເຫັນມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ ໃນພາຍໃນ ຫຼື ໃນພາຍນອກ, ພວກທ່ານເພິ່ງພະຍາຍາມເພື່ອລະມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນເສຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພວກທ່ານບໍ່ເພິ່ງເຫັນມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ ໃນພາຍໃນ ຫຼື ໃນພາຍນອກ, ພວກທ່ານເພິ່ງປະຕິບັດເພື່ອບໍ່ໃຫ້ມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນເກີດຂຶ້ນອີກໃນອະນາຄົດ. ເມື່ອປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ການລະມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນຍ່ອມມີໄດ້. ເມື່ອປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນອັນເປັນບາບນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກໃນອະນາຄົດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມູນເຫດແຫ່ງການຜິດຖຽງກັນ ໖ ປະການນີ້ແລ.

7. ඡළඞ්ගදානසුත්තං

໗. ສະລັງຄະທານະສູດ

37. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන වෙළුකණ්ඩකී නන්දමාතා උපාසිකා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඡළඞ්ගසමන්නාගතං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති. අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන වෙළුකණ්ඩකිං නන්දමාතරං උපාසිකං සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඡළඞ්ගසමන්නාගතං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙන්තිං. දිස්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එසා, භික්ඛවෙ, වෙළුකණ්ඩකී නන්දමාතා උපාසිකා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඡළඞ්ගසමන්නාගතං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති’’.

໓໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ, ນາງນັນທະມາຕາ ອຸປາສິກາ ຊາວເມືອງເວລຸກັນທະກະ ໄດ້ຖວາຍທັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ແກ່ພະພິກຂຸສົງ ມີພະສາຣີບຸດ ແລະ ພະໂມກຄັລລານະ ເປັນປະທານ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງເຫັນນາງນັນທະມາຕາ ອຸປາສິກາ ຊາວເມືອງເວລຸກັນທະກະ ຖວາຍທັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ແກ່ພະພິກຂຸສົງ ມີພະສາຣີບຸດ ແລະ ພະໂມກຄັລລານະ ເປັນປະທານ ດ້ວຍພະຈັກຂຸທິບ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ. ຄັນຊົງເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນາງນັນທະມາຕາ ອຸປາສິກາ ຊາວເມືອງເວລຸກັນທະກະນີ້ ຍ່ອມຖວາຍທັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ແກ່ພະພິກຂຸສົງ ມີພະສາຣີບຸດ ແລະ ພະໂມກຄັລລານະ ເປັນປະທານ'.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඡළඞ්ගසමන්නාගතා දක්ඛිණා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, දායකස්ස තීණඞ්ගානි හොන්ති, පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි. කතමානි දායකස්ස තීණඞ්ගානි? ඉධ, භික්ඛවෙ, දායකො පුබ්බෙව දානා සුමනො හොති, දදං චිත්තං පසාදෙති, දත්වා අත්තමනො හොති. ඉමානි දායකස්ස තීණඞ්ගානි.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ทັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ຍ່ອມມີໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ອົງ ໓ ປະການຂອງທາຍົກ (ຜູ້ໃຫ້) ຍ່ອມມີ, ແລະ ອົງ ໓ ປະການຂອງປະຕິຄາຫົກ (ຜູ້ຮັບ) ຍ່ອມມີ. ອົງ ໓ ປະການຂອງທາຍົກ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ທາຍົກກ່ອນຈະໃຫ້ທານ ກໍມີໃຈເບີກບານ (ສຸມະໂນ), ກຳລັງໃຫ້ທານຢູ່ ກໍເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ (ປະສາດເຕຕິ), ຄັນໃຫ້ທານແລ້ວ ກໍມີຄວາມປຶ້ມປິຕິຍິນດີ (ອັດຕະມະໂນ). ເຫຼົ່ານີ້ຄື ອົງ ໓ ປະການຂອງທາຍົກ.

‘‘කතමානි පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි? ඉධ, භික්ඛවෙ, පටිග්ගාහකා වීතරාගා වා හොන්ති රාගවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතදොසා වා හොන්ති දොසවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතමොහා වා හොන්ති මොහවිනයාය වා පටිපන්නා. ඉමානි පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි. ඉති දායකස්ස තීණඞ්ගානි, පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡළඞ්ගසමන්නාගතා දක්ඛිණා හොති.

ອົງ ໓ ປະການຂອງປະຕິຄາຫົກ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ປະຕິຄາຫົກທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກລາຄະແລ້ວ ຫຼື ປະຕິບັດເພື່ອລະລາຄະ, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂທສະແລ້ວ ຫຼື ປະຕິບັດເພື່ອລະໂທສະ, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂມຫະແລ້ວ ຫຼື ປະຕິບັດເພື່ອລະໂມຫະ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ອົງ ໓ ປະການຂອງປະຕິຄາຫົກ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ອົງ ໓ ປະການຂອງທາຍົກ ແລະ ອົງ ໓ ປະການຂອງປະຕິຄາຫົກ ຍ່ອມມີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ทັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍປະການລະຊະນີແລ.

‘‘එවං [Pg.296] ඡළඞ්ගසමන්නාගතාය, භික්ඛවෙ, දක්ඛිණාය න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ຢ່າງນີ້, ການທີ່ຈະກຳນົດປະມານແຫ່ງບຸນວ່າ: 'ຫ້ວງບຸນຫ້ວງກຸສົນມີປະມານເທົ່ານີ້ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ, ມີວິບາກອັນເລີດໃນສະຫວັນ, ມີສຸກເປັນຜົນ, ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ' ດັ່ງນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ; ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ຍ່ອມເຖິງຊຶ່ງການນັບວ່າ ເປັນກອງບຸນໃຫຍ່ ທີ່ບໍ່ສາມາດຄຳນວນໄດ້ ບໍ່ສາມາດວັດປະມານໄດ້.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ න සුකරං උදකස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකානි උදකාළ්හකානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසහස්සානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානී’ති වා. අථ ඛො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාඋදකක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, එවං ඡළඞ්ගසමන්නාගතාය දක්ඛිණාය න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໃນມະຫາສະໝຸດ, ການທີ່ຈະກຳນົດປະມານແຫ່ງນ້ຳວ່າ: 'ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ທະນານ (ອາລະກະ) ຫຼື ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ຮ້ອຍທະນານ ຫຼື ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ພັນທະນານ ຫຼື ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ແສນທະນານ' ດັ່ງນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ; ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ຍ່ອມເຖິງຊຶ່ງການນັບວ່າ ເປັນຫ້ວງນ້ຳໃຫຍ່ ທີ່ບໍ່ສາມາດຄຳນວນໄດ້ ບໍ່ສາມາດວັດປະມານໄດ້, ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນຄືກັນ, ໃນທັກຂິນາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໖ ຢ່າງນີ້, ການທີ່ຈະກຳນົດປະມານແຫ່ງບຸນວ່າ: 'ຫ້ວງບຸນຫ້ວງກຸສົນມີປະມານເທົ່ານີ້ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ, ມີວິບາກອັນເລີດໃນສະຫວັນ, ມີສຸກເປັນຜົນ, ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ' ດັ່ງນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ; ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ຍ່ອມເຖິງຊຶ່ງການນັບວ່າ ເປັນກອງບຸນໃຫຍ່ ທີ່ບໍ່ສາມາດຄຳນວນໄດ້ ບໍ່ສາມາດວັດປະມານໄດ້.

‘‘පුබ්බෙව දානා සුමනො, දදං චිත්තං පසාදයෙ;

දත්වා අත්තමනො හොති, එසා යඤ්ඤස්ස සම්පදා.

ກ່ອນຈະໃຫ້ທານ ກໍມີໃຈເບີກບານ, ກຳລັງໃຫ້ຢູ່ ກໍເຮັດຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ, ຄັນໃຫ້ແລ້ວ ກໍມີຄວາມປຶ້ມປິຕິຍິນດີ, ນີ້ຄືຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງຍັນ (ການບູຊາ).

‘‘වීතරාගා වීතදොසා, වීතමොහා අනාසවා;

ඛෙත්තං යඤ්ඤස්ස සම්පන්නං, සඤ්ඤතා බ්‍රහ්මචාරයො.

ພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ປາສະຈາກໂທສະ ປາສະຈາກໂມຫະ ບໍ່ມີອາສະວະ, ເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວ ປະພຶດພົມມະຈັນ, ຍ່ອມເປັນເນື້ອນາບຸນອັນສົມບູນແຫ່ງຍັນ.

‘‘සයං ආචමයිත්වාන, දත්වා සකෙහි පාණිභි;

අත්තනො පරතො චෙසො, යඤ්ඤො හොති මහප්ඵලො.

ທາຍົກຊຳລະລ້າງ (ມື ແລະ ຕີນ) ດ້ວຍຕົນເອງແລ້ວ ຖວາຍດ້ວຍມືຂອງຕົນ, ຍັນນັ້ນຍ່ອມມີຜົນໃຫຍ່ ທັງແກ່ຕົນເອງ ແລະ ແກ່ຜູ້ນອກ.

‘‘එවං යජිත්වා මෙධාවී, සද්ධො මුත්තෙන චෙතසා;

අබ්‍යාපජ්ජං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති. සත්තමං;

ຜູ້ມີປັນຍາ ມີສັດທາ ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນ (ຈາກຄວາມຕະໜີ່) ບູຊາຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງໂລກສະຫວັນອັນເປັນສຸກ ປາສະຈາກຄວາມບຽດບຽນ.

8. අත්තකාරීසුත්තං

໘. ອັດຕະກາຣີສູດ

38. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං [Pg.297] එතදවොච – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි අත්තකාරො, නත්ථි පරකාරො’’’ති. ‘‘මාහං, බ්‍රාහ්මණ, එවංවාදිං එවංදිට්ඨිං අද්දසං වා අස්සොසිං වා. කථඤ්හි නාම සයං අභික්කමන්තො, සයං පටික්කමන්තො එවං වක්ඛති – ‘නත්ථි අත්තකාරො, නත්ථි පරකාරො’’’ති!

໓໘. ຄັ້ງນັ້ນແລ, ພາມຄົນໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ດ່ານໜຶ່ງ. ພາມນັ້ນນັ່ງຢູ່ ດ່ານໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ການກະທຳຂອງຕົນ (ອັດຕະກາຣະ) ບໍ່ມີ, ການກະທຳຂອງຜູ້ນອກ (ປະຣະກາຣະ) ບໍ່ມີ".' ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ດູກ່ອນພາມ, ເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນ ຫຼື ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນຄົນທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ເລີຍ. ເພາະເຫດໃດ ເມື່ອຕົນເອງກ້າວໄປຂ້າງໜ້າຢູ່ ຕົນເອງຖອຍຫຼັງຢູ່ ຈຶ່ງຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ການກະທຳຂອງຕົນບໍ່ມີ, ການກະທຳຂອງຜູ້ນອກບໍ່ມີ"?'

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථි ආරබ්භධාතූ’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘ආරබ්භධාතුයා සති ආරබ්භවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්තී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ආරබ්භධාතුයා සති ආරබ්භවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්ති, අයං සත්තානං අත්තකාරො අයං පරකාරො’’.

'ດູກ່ອນພາມ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ທາດຄືຄວາມລິເລີ່ມ (ອາຣັບພະທາດ) ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?' 'ມີຢູ່, ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.' 'ເມື່ອທາດຄືຄວາມລິເລີ່ມມີຢູ່, ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມລິເລີ່ມ ຍ່ອມປາກົດຢູ່ຫຼືບໍ່?' 'ປາກົດຢູ່, ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.' 'ດູກ່ອນພາມ, ການທີ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມລິເລີ່ມປາກົດຢູ່ ເມື່ອທາດຄືຄວາມລິເລີ່ມມີຢູ່, ນີ້ແລຄືການກະທຳຂອງຕົນຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືການກະທຳຂອງຜູ້ນອກ.'

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථි නික්කමධාතු…පෙ… අත්ථි පරක්කමධාතු… අත්ථි ථාමධාතු… අත්ථි ඨිතිධාතු… අත්ථි උපක්කමධාතූ’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘උපක්කමධාතුයා සති උපක්කමවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්තී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, උපක්කමධාතුයා සති උපක්කමවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්ති, අයං සත්තානං අත්තකාරො අයං පරකාරො’’.

'ດູກ່ອນພາມ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ທາດຄືຄວາມອອກໄປ (ນິກກະມະທາດ)... ທາດຄືຄວາມບາກບັ່ນ (ປະຣັກກະມະທາດ)... ທາດຄືກຳລັງ (ທາມະທາດ)... ທາດຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ (ຖິຕິທາດ)... ທາດຄືຄວາມພະຍາຍາມ (ອຸປັກກະມະທາດ) ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?' 'ມີຢູ່, ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.' 'ເມື່ອທາດຄືຄວາມພະຍາຍາມມີຢູ່, ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມພະຍາຍາມ ຍ່ອມປາກົດຢູ່ຫຼືບໍ່?' 'ປາກົດຢູ່, ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ.' 'ດູກ່ອນພາມ, ການທີ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມພະຍາຍາມປາກົດຢູ່ ເມື່ອທາດຄືຄວາມພະຍາຍາມມີຢູ່, ນີ້ແລຄືການກະທຳຂອງຕົນຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືການກະທຳຂອງຜູ້ນອກ.'

‘‘මාහං, බ්‍රාහ්මණ, එවංවාදිං එවංදිට්ඨිං අද්දසං වා අස්සොසිං වා. කථඤ්හි නාම සයං අභික්කමන්තො සයං පටික්කමන්තො එවං වක්ඛති – ‘නත්ථි අත්තකාරො නත්ථි පරකාරො’’’ති.

'ດູກ່ອນພາມ, ເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນ ຫຼື ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນຄົນທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ເລີຍ. ເພາະເຫດໃດ ເມື່ອຕົນເອງກ້າວໄປຂ້າງໜ້າຢູ່ ຕົນເອງຖອຍຫຼັງຢູ່ ຈຶ່ງຈະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ການກະທຳຂອງຕົນບໍ່ມີ, ການກະທຳຂອງຜູ້ນອກບໍ່ມີ"?'

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති! අට්ඨමං.

'ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ... ຂໍພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຈຳຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປແລ້ວ!' ຈົບສູດທີ ໘.

9. නිදානසුත්තං

໙. ນິທານະສູດ

39. ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, නිදානානි කම්මානං සමුදයාය. කතමානි තීණි? ලොභො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, දොසො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, මොහො නිදානං කම්මානං සමුදයාය. න, භික්ඛවෙ, ලොභා අලොභො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, ලොභා ලොභොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, දොසා අදොසො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දොසා දොසොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, මොහා අමොහො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, මොහා මොහොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, ලොභජෙන කම්මෙන දොසජෙන කම්මෙන මොහජෙන කම්මෙන දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි සුගතියො. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, ලොභජෙන කම්මෙන දොසජෙන කම්මෙන මොහජෙන කම්මෙන [Pg.298] නිරයො පඤ්ඤායති තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි දුග්ගතියො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි නිදානානි කම්මානං සමුදයාය.

໓໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດປັດໄຈ (ນິທານ) ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ ໓ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໂລພະ ເປັນເຫດປັດໄຈເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ, ໂທສະ ເປັນເຫດປັດໄຈເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ, ໂມຫະ ເປັນເຫດປັດໄຈເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະໂລພະ (ຄວາມບໍ່ໂລບ) ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກໂລພະ; ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ໂລພະເທົ່ານັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກໂລພະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະໂທສະ (ຄວາມບໍ່ໂກດ) ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກໂທສະ; ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ໂທສະເທົ່ານັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກໂທສະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະໂມຫະ (ຄວາມບໍ່ຫຼົງ) ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກໂມຫະ; ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ໂມຫະເທົ່ານັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກໂມຫະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ມະນຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ຫຼື ສຸຄະຕິພູມອື່ນໆໃດໆ ກໍຍ່ອມບໍ່ປາກົດ ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກໂລພະ ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກໂທສະ ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກໂມຫະ. ໂດຍແທ້ຈິງແລ້ວ, ນະລົກຍ່ອມປາກົດ, ກຳເນີດເດຍລະສານຍ່ອມປາກົດ, ເປດວິໄສຍ່ອມປາກົດ, ຫຼື ທຸຄະຕິພູມອື່ນໆໃດໆ ກໍຍ່ອມບໍ່ປາກົດ ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກໂລພະ ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກໂທສະ ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກໂມຫະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດປັດໄຈເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ ໓ ປະການນີ້ແລ.

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, නිදානානි කම්මානං සමුදයාය. කතමානි තීණි? අලොභො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, අදොසො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, අමොහො නිදානං කම්මානං සමුදයාය. න, භික්ඛවෙ, අලොභා ලොභො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අලොභා අලොභොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, අදොසා දොසො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අදොසා අදොසොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, අමොහා මොහො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අමොහා අමොහොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, අලොභජෙන කම්මෙන අදොසජෙන කම්මෙන අමොහජෙන කම්මෙන නිරයො පඤ්ඤායති තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි දුග්ගතියො. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අලොභජෙන කම්මෙන අදොසජෙන කම්මෙන අමොහජෙන කම්මෙන දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි සුගතියො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි නිදානානි කම්මානං සමුදයායා’’ති. නවමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ໓ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະໂລພະ ເປັນເຫດເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ, ອະໂທສະ ເປັນເຫດເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ, ອະໂມຫະ ເປັນເຫດເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂລພະ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກອະໂລພະ; ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະໂລພະເທົ່ານັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກອະໂລພະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທສະ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກອະໂທສະ; ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະໂທສະເທົ່ານັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກອະໂທສະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂມຫະ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຈາກອະໂມຫະ; ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະໂມຫະເທົ່ານັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຈາກອະໂມຫະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກອະໂລພະ, ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກອະໂທສະ, ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກອະໂມຫະ, ນະລົກຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ກຳເນີດເດຍລະສານຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ເປດວິໄສຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ຫຼືວ່າທຸຄະຕິອື່ນໃດໆ ກໍຍ່ອມບໍ່ປາກົດ. ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກອະໂລພະ, ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກອະໂທສະ, ເພາະກຳທີ່ເກີດຈາກອະໂມຫະ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມປາກົດ, ມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມປາກົດ, ຫຼືວ່າສຸຄະຕິອື່ນໃດໆ ກໍຍ່ອມປາກົດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນເຫດ ໓ ປະການ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ”ຕິ. (ຈົບສູດທີ ໙)

10. කිමිලසුත්තං

໑໐. ກິມິລສູດ

40. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කිමිලායං විහරති නිචුලවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා කිමිලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කිමිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, ධම්මෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සික්ඛාය අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, අප්පමාදෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, පටිසන්ථාරෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොති’’.

໔໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ຈິກ ໃກ້ເມືອງກິມິລາ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພະກິມິລະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພະກິມິລະໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເມື່ອພະຕຖາຄົດປໍລິນιບພານໄປແລ້ວ ພະສັດທຳຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ?” “ດູກ່ອນກິມິລະ, ໃນພະສາສະໜານີ້ ເມື່ອພະຕຖາຄົດປໍລິນιບພານໄປແລ້ວ ພວກພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສາດສະດາ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະທຳ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສົງ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນໄຕສິກຂາ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນການຕ້ອນຮັບ. ດູກ່ອນກິມິລະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເມື່ອພະຕຖາຄົດປໍລິນιບພານໄປແລ້ວ ພະສັດທຳຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ”.

‘‘කො [Pg.299] පන, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, ධම්මෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සික්ඛාය සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, අප්පමාදෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, පටිසන්ථාරෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති. දසමං.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເມື່ອພະຕຖາຄົດປໍລິນιບພານໄປແລ້ວ ພະສັດທຳຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ?” “ດູກ່ອນກິມິລະ, ໃນພະສາສະໜານີ້ ເມື່ອພະຕຖາຄົດປໍລິນιບພານໄປແລ້ວ ພວກພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ຍ່ອມຢູ່ໂດຍມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສາດສະດາ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະທຳ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນພະສົງ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນໄຕສິກຂາ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ຍ່ອມຢູ່ໂດຍມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນການຕ້ອນຮັບ. ດູກ່ອນກິມິລະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເມື່ອພະຕຖາຄົດປໍລິນιບພານໄປແລ້ວ ພະສັດທຳຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ”ຕິ. (ຈົບສູດທີ ໑໐)

11. දාරුක්ඛන්ධසුත්තං

໑໑. ທາລຸກຂັນທະສູດ

41. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දස අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං. දිස්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො, ආවුසො, තුම්හෙ අමුං මහන්තං දාරුක්ඛන්ධ’’න්ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති.

໔໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ທ່ານພະສາລີບຸດພຳນັກຢູ່ທີ່ພູຄິດຊະກູດ ໃກ້ເມືອງລາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພະສາລີບຸດຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ລົງຈາກພູຄິດຊະກູດພ້ອມກັບພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ໄດ້ເຫັນທ່ອນໄມ້ໃຫຍ່ທ່ອນໜຶ່ງໃນບ່ອນແຫ່ງໜຶ່ງ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາຖາມວ່າ: “ພວກທ່ານເຫັນທ່ອນໄມ້ໃຫຍ່ທ່ອນນັ້ນຫຼືບໍ່, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ?” ພວກພິກຂຸຕອບວ່າ: “ເຫັນ, ອາວຸໂສ”.

‘‘ආකඞ්ඛමානො, ආවුසො, භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං පථවීත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි, ආවුසො, අමුම්හි දාරුක්ඛන්ධෙ පථවීධාතු, යං නිස්සාය භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං පථවීත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය. ආකඞ්ඛමානො, ආවුසො, භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං ආපොත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය …පෙ… තෙජොත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය… වායොත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය… සුභන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය… අසුභන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි, ආවුසො, අමුම්හි දාරුක්ඛන්ධෙ අසුභධාතු, යං නිස්සාය භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං අසුභන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍යා’’ති. එකාදසමං.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ມີລິດ ຜູ້ເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດເໜືອຈິດ ຫາກປາດຖະໜາ ກໍຍ່ອມນ້ອມໃຈກຳນົດຮູ້ທ່ອນໄມ້ນັ້ນວ່າເປັນດິນ (ປະຖະວີ) ໄດ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າໃນທ່ອນໄມ້ນັ້ນມີປະຖະວີທາດ (ທາດດິນ) ຢູ່, ເຊິ່ງອາໄສທາດດິນນັ້ນ ພິກຂຸຜູ້ມີລິດ ຜູ້ເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດເໜືອຈິດ ຍ່ອມນ້ອມໃຈກຳນົດຮູ້ທ່ອນໄມ້ນັ້ນວ່າເປັນດິນໄດ້. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ມີລິດ ຜູ້ເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດເໜືອຈິດ ຫາກປາດຖະໜາ ກໍຍ່ອມນ້ອມໃຈກຳນົດຮູ້ທ່ອນໄມ້ນັ້ນວ່າເປັນນ້ຳ (ອາໂປ)... ເປັນໄຟ (ເຕໂຊ)... ເປັນລົມ (ວາໂຍ)... ເປັນສິ່ງງາມ (ສຸພະ)... ເປັນສິ່ງບໍ່ຕ່າງງາມ (ອະສຸພະ) ໄດ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າໃນທ່ອນໄມ້ນັ້ນມີອະສຸພະທາດ (ສະພາບທີ່ບໍ່ຕ່າງງາມ) ຢູ່, ເຊິ່ງອາໄສອະສຸພະທາດນັ້ນ ພິກຂຸຜູ້ມີລິດ ຜູ້ເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດເໜືອຈິດ ຍ່ອມນ້ອມໃຈກຳນົດຮູ້ທ່ອນໄມ້ນັ້ນວ່າເປັນສິ່ງບໍ່ຕ່າງງາມໄດ້”ຕິ. (ຈົບສູດທີ ໑໑)

12. නාගිතසුත්තං

໑໒. ນາກິຕະສູດ

42. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලං නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති [Pg.300] ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. අස්සොසුං ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො ඉච්ඡානඞ්ගලං අනුප්පත්තො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො…පෙ… බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං…පෙ… අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨංසු උච්චාසද්දා මහාසද්දා.

໔໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງໝູ່ບ້ານພາມຂອງຊາວໂກສົນຊື່ວ່າ ອິດສານັງຄະລະ. ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ອິດສານັງຄະລະ ໃກ້ໝູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະນັ້ນ. ພວກພາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: “ໄດ້ຍິນວ່າ ພະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກຍະຕະກູນ ສະເດັດເຖິງບ້ານອິດສານັງຄະລະແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ອິດສານັງຄະລະ ໃກ້ໝູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະນັ້ນ. ກໍພະຄຸນເຈົ້າໂຄດົມພະອົງນັ້ນ ມີກຽດຕິສັບອັນງາມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພະຜູ້ມີພະພາກພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍລະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະລະນະ... ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ຈຳແນກທຳ’. ພະອົງຊົງຮູ້ແຈ້ງໂລກນີ້ພ້ອມທັງເທວະດາ... ການໄດ້ເຫັນພະອໍລະຫັນທັງຫຼາຍປານນັ້ນ ເປັນຄວາມດີງາມແທ້ໆ”. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ ພວກພາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ນຳເອົາຂອງຂ້ຽວແລະຂອງກິນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຂົ້າໄປຫາປ່າໄມ້ອິດສານັງຄະລະ ເຖິງທີ່ປະທັບ ແລ້ວໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ ສົ່ງສຽງດັງອຶກກະທຶກຄຶກໂcom.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නාගිතො භගවතො උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නාගිතං ආමන්තෙසි – ‘‘කෙ පන තෙ, නාගිත, උච්චාසද්දා මහාසද්දා කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘එතෙ, භන්තෙ, ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතා භගවන්තංයෙව උද්දිස්ස භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති. ‘‘මාහං, නාගිත, යසෙන සමාගමං, මා ච මයා යසො. යො ඛො, නාගිත, නයිමස්ස නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අස්ස අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්සාහං නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, සො තං මීළ්හසුඛං මිද්ධසුඛං ලාභසක්කාරසිලොකසුඛං සාදියෙය්‍යා’’ති.

ສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພະນາກິຕະເປັນອຸປັດຖາກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຖາມທ່ານພະນາກິຕະວ່າ: “ນາກິຕະ, ສຽງດັງອຶກກະທຶກຄຶກໂຄມນັ້ນແມ່ນສຽງຫຍັງ? ປານກັບພວກຊາວປະມົງຍາດປາກັນແທ້”. ທ່ານພະນາກິຕະຂາບທູນວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນັ້ນແມ່ນພວກພາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ນຳເອົາຂອງຂ້ຽວແລະຂອງກິນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ມາຢືນຢູ່ທີ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ ເພື່ອອຸທິດຕໍ່ພະຜູ້ມີພະພາກ ແລະພິກຂຸສົງຂ້າແລ້ວ”. “ນາກິຕະ, ເຮົາບໍ່ຕ້ອງການກ່ຽວຂ້ອງກັບຍົດຖາບັນດາສັກ ແລະຍົດຖາບັນດາສັກກໍຢ່າໄດ້ມາກ່ຽວຂ້ອງກັບເຮົາເລີຍ. ນາກິຕະ, ຜູ້ໃດບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍງ່າຍ ບໍ່ໄດ້ໂດຍສະດວກ ເຊິ່ງເນກຂຳມະສຸກ, ປະວິເວກະສຸກ, ອຸປະສະມະສຸກ, ແລະສຳໂພທິສຸກ ເໝືອນຢ່າງທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍງ່າຍ ໄດ້ໂດຍສະດວກນີ້, ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະຍິນດີໃນຄວາມສຸກອັນສົກກະປົກ, ຄວາມສຸກໃນການນອນຫຼັບ, ແລະຄວາມສຸກທີ່ເກີດຈາກລາບ, ສັກກາລະ ແລະສຽງສັນເສີນ”.

‘‘අධිවාසෙතු දානි, භන්තෙ, භගවා; අධිවාසෙතු, සුගතො; අධිවාසනකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො. යෙන යෙනෙව දානි, භන්තෙ, භගවා ගමිස්සති, තන්නින්නාව භවිස්සන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ යථානින්නං උදකානි පවත්තන්ති; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, යෙන යෙනෙව දානි භගවා ගමිස්සති, තන්නින්නාව භවිස්සන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි, භන්තෙ, භගවතො සීලපඤ්ඤාණ’’න්ති.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຮັບໃນບັດນີ້ທ້ອນ, ຂໍພະສຸຄົດຊົງຮັບທ້ອນ, ບັດນີ້ເປັນເວລາທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກຄວນຊົງຮັບແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນບັດນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກຈະສະເດັດໄປໃນທິດທາງໃດໆ ພວກພາມ, ຄະຫະບໍດີ, ຊາວນິຄົມ ແລະຊາວຊົນນະບົດ ກໍຈະນ້ອມໄປໃນທິດທາງນັ້ນໆ ເໝືອນກັນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນເມື່ອຝົນເມັດໃຫຍ່ຕົກລົງມາ ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼໄປສູ່ທີ່ຕ່ຳສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເໝືອນກັນສັນນັ້ນແລ, ພະຜູ້ມີພະພາກຈະສະເດັດໄປໃນທິດທາງໃດໆ ພວກພາມ, ຄະຫະບໍດີ, ຊາວນິຄົມ ແລະຊາວຊົນນະບົດ ກໍຈະນ້ອມໄປໃນທິດທາງນັ້ນໆ. ເພາະເຫດໃດ? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເພາະວ່າພະຜູ້ມີພະພາກຊົງມີສີລະຄຸນ ແລະປັນຍາຄຸນອັນປະເສີດ”.

‘‘මාහං, නාගිත, යසෙන සමාගමං, මා ච මයා යසො. යො ඛො, නාගිත, නයිමස්ස නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස [Pg.301] නිකාමලාභී අස්ස අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්සාහං නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, සො තං මීළ්හසුඛං මිද්ධසුඛං ලාභසක්කාරසිලොකසුඛං සාදියෙය්‍ය.

“ນາກິຕະ, ເຮົາບໍ່ຕ້ອງການກ່ຽວຂ້ອງກັບຍົດຖາບັນດາສັກ ແລະຍົດຖາບັນດາສັກກໍຢ່າໄດ້ມາກ່ຽວຂ້ອງກັບເຮົາເລີຍ. ນາກິຕະ, ຜູ້ໃດບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍງ່າຍ ບໍ່ໄດ້ໂດຍສະດວກ ເຊິ່ງເນກຂຳມະສຸກ, ປະວິເວກະສຸກ, ອຸປະສະມະສຸກ, ແລະສຳໂພທິສຸກ ເໝືອນຢ່າງທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍງ່າຍ ໄດ້ໂດຍສະດວກນີ້, ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະຍິນດີໃນຄວາມສຸກອັນສົກກະປົກ, ຄວາມສຸກໃນການນອນຫຼັບ, ແລະຄວາມສຸກທີ່ເກີດຈາກລາບ, ສັກກາລະ ແລະສຽງສັນເສີນ.

‘‘ඉධාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ගාමන්තවිහාරිං සමාහිතං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානිමං ආයස්මන්තං ආරාමිකො වා උපට්ඨහිස්සති සමණුද්දෙසො වා තං තම්හා සමාධිම්හා චාවෙස්සතී’ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො න අත්තමනො හොමි ගාමන්තවිහාරෙන. ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං අරඤ්ඤෙ පචලායමානං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානි අයමායස්මා ඉමං නිද්දාකිලමථං පටිවිනොදෙත්වා අරඤ්ඤසඤ්ඤංයෙව මනසි කරිස්සති එකත්ත’න්ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන.

ນາກິຕະ, ໃນພະສາສະໜານີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃກ້ບ້ານ ນັ່ງຕັ້ງຈິດໝັ້ນຢູ່. ນາກິຕະ, ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ຄົນເຝົ້າວັດ ຫຼືສາມະເນນ ຈະມາລົບກວນທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ໃຫ້ເຄື່ອນຈາກສະມາທິນັ້ນ’. ນາກິຕະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຍິນດີໃນການຢູ່ໃກ້ບ້ານຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ. ນາກິຕະ, ສ່ວນໃນພະສາສະໜານີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ ນັ່ງເງົານອນຢູ່ໃນປ່າ. ນາກິຕະ, ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຈະບັນເທົາຄວາມງ້ວງນອນແລະຄວາມອິດເມື່ອຍນີ້ແລ້ວ ມົນສິການແຕ່ປ່າສັນຍາອັນເປັນເອກະພາບ’. ນາກິຕະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງຍິນດີໃນການຢູ່ປ່າຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

‘‘ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං අරඤ්ඤෙ අසමාහිතං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානි අයමායස්මා අසමාහිතං වා චිත්තං සමාදහිස්සති, සමාහිතං වා චිත්තං අනුරක්ඛිස්සතී’ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන.

ນາກິຕະ, ສ່ວນໃນພະສາສະໜານີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ ນັ່ງບໍ່ຕັ້ງຈິດໝັ້ນຢູ່ໃນປ່າ. ນາກິຕະ, ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຈະຕັ້ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຫຼືຈະຕາມຮັກສາຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ’. ນາກິຕະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງຍິນດີໃນການຢູ່ປ່າຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

‘‘ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං අරඤ්ඤෙ සමාහිතං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානි අයමායස්මා අවිමුත්තං වා චිත්තං විමොචෙස්සති, විමුත්තං වා චිත්තං අනුරක්ඛිස්සතී’ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන.

ນາກິຕະ, ສ່ວນໃນພະສາສະໜານີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ ນັ່ງຕັ້ງຈິດໝັ້ນຢູ່ໃນປ່າ. ນາກິຕະ, ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຈະປົດປ່ອຍຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃຫ້ຫຼຸດພົ້ນ ຫຼືຈະຕາມຮັກສາຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’. ນາກິຕະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງຍິນດີໃນການຢູ່ປ່າຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

‘‘ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ගාමන්තවිහාරිං ලාභිං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. සො තං ලාභසක්කාරසිලොකං නිකාමයමානො රිඤ්චති පටිසල්ලානං රිඤ්චති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි; ගාමනිගමරාජධානිං ඔසරිත්වා වාසං කප්පෙති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො න අත්තමනො හොමි ගාමන්තවිහාරෙන.

ນາກິຕະ, ໃນພະສາສະໜານີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃກ້ບ້ານ ເປັນຜູ້ໄດ້ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ເມື່ອປາດຖະໜາໃນລາບ, ສັກກາລະ ແລະສຽງສັນເສີນນັ້ນ ຍ່ອມລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ ຍ່ອມລະທິ້ງເສນາສະນະອັນສະຫງັດໃນປ່າແລະດົງດອນ; ຍ່ອມເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ແລະເມືອງຫຼວງ. ນາກິຕະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຍິນດີໃນການຢູ່ໃກ້ບ້ານຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນ.

‘‘ඉධ [Pg.302] පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං ලාභිං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. සො තං ලාභසක්කාරසිලොකං පටිපණාමෙත්වා න රිඤ්චති පටිසල්ලානං න රිඤ්චති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන. යස්මාහං, නාගිත, සමයෙ අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො න කඤ්චි පස්සාමි පුරතො වා පච්ඡතො වා, ඵාසු මෙ, නාගිත, තස්මිං සමයෙ හොති අන්තමසො උච්චාරපස්සාවකම්මායා’’ති. ද්වාදසමං.

ນາຄິຕະ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ເຮົາເຫັນພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ ຜູ້ໄດ້ຮັບຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ພິກຂຸນັ້ນລະເສຍເຊິ່ງລາບສັກກາລະແລະຄວາມສັນເສີນນັ້ນແລ້ວ ບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ ບໍ່ລະທິ້ງເສນາສະນະອັນສະຫງັດໃນປ່າແລະດົງ. ນາຄິຕະ ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງມີໃຈຍິນດີກັບພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍການຢູ່ໃນປ່າຂອງເພິ່ນ. ນາຄິຕະ ໃນເວລາທີ່ເຮົາເດີນທາງໄກ ບໍ່ເຫັນໃຜໆ ທາງໜ້າ ຫຼືທາງຫຼັງ, ນາຄິຕະ ໃນເວລານັ້ນ ເຮົາກໍມີຄວາມສະບາຍ ຢ່າງໜ້ອຍທີ່ສຸດກໍໃນການຖ່າຍອຸຈະຣະແລະປັດສະວະ. ສູດທີສິບສອງ ຈົບ.

දෙවතාවග්ගො චතුත්ථො.

ເທວະຕາວັກ ທີສີ່ ຈົບ.

තස්සුද්දානං –

ອຸດທານະ (ຫົວຂໍ້) ຂອງວັກນັ້ນ:

සෙඛා ද්වෙ අපරිහානි, මොග්ගල්ලාන විජ්ජාභාගියා;

විවාදදානත්තකාරී නිදානං, කිමිලදාරුක්ඛන්ධෙන නාගිතොති.

ເສຂະສູດ, ອະປະຣິຫານິສູດສອງສູດ, ໂມຄຄັលລານະສູດ, ວິຊຊາພາກິຍະສູດ, ວິວາດະສູດ, ທານະສູດ, ອັດຕະກາຣີສູດ, ນິທານະສູດ, ກิມິລະສູດ, ທາຣຸກຂັນທະສູດ ແລະນາຄິຕະສູດ.

5. ධම්මිකවග්ගො

໕. ທັມມິກະວັກ

1. නාගසුත්තං

໑. ນາຄະສູດ

43. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමානන්ද, යෙන පුබ්බාරාමො මිගාරමාතුපාසාදො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම දිවාවිහාරායා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි.

໔໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ (ສະບົງ) ແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອເສດັດທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ (ສັນເຂົ້າແລ້ວ) ກັບຈາກບິນທະບາດ ຊົງຮຽກພຣະອານົນມາຕຣັດວ່າ: 'ມາເຖີດ ອານົນ ເຮົາຈົ່ງເຂົ້າໄປຍັງປາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມิຄາຣະມາຕາ ທີ່ບຸບພາຣາມ ເພື່ອພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ.' ພຣະອານົນທູນຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ.'

අථ ඛො භගවා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං යෙන පුබ්බාරාමො මිගාරමාතුපාසාදො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමානන්ද, යෙන පුබ්බකොට්ඨකො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගත්තානි පරිසිඤ්චිතු’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති [Pg.303] ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං යෙන පුබ්බකොට්ඨකො තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. පුබ්බකොට්ඨකෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະອານົນ ເສດັດເຂົ້າໄປຍັງປາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ທີ່ບຸບພາຣາມ. ຕໍ່ມາ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ຕຣັດຮຽກພຣະອານົນວ່າ: 'ມາເຖີດ ອານົນ ເຮົາຈົ່ງເຂົ້າໄປຍັງທ່າອາບນ້ຳດ້ານຕາເວັນອອກ ເພື່ອສົງສະຣີຣະກາຍ.' ພຣະອານົນທູນຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະອານົນ ເສດັດເຂົ້າໄປຍັງທ່າອາບນ້ຳດ້ານຕາເວັນອອກ ເພື່ອສົງສະຣີຣະກາຍ. ເມື່ອຊົງສົງສະຣີຣະກາຍທີ່ທ່າອາບນ້ຳດ້ານຕາເວັນອອກແລ້ວ ເສດັດຂຶ້ນມາ ຊົງຄອງຈີວອນຜືນດຽວ ປະທັບຢືນຜຶ່ງພຣະກາຍໃຫ້ແຫ້ງຢູ່.

තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස සෙතො නාම නාගො මහාතූරිය තාළිතවාදිතෙන පුබ්බකොට්ඨකා පච්චුත්තරති. අපිස්සු තං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘‘අභිරූපො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො; දස්සනීයො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො; පාසාදිකො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො; කායුපපන්නො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො’’ති! එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘හත්ථිමෙව නු ඛො, භන්තෙ, මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’ති, උදාහු අඤ්ඤම්පි කඤ්චි මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’’’ති? ‘‘හත්ථිම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’ති! අස්සම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… ගොණම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… උරගම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… රුක්ඛම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… මනුස්සම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’ති! අපි ච, උදායි, යො සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ආගුං න කරොති කායෙන වාචාය මනසා, තමහං ‘නාගො’ති බ්‍රූමී’’ති.

ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງຂອງພຣະເຈົ້າປະສານທິໂກສົນ ຊື່ວ່າ ເສຕະ ກຳລັງຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳດ້ານຕາເວັນອອກ ດ້ວຍສຽງປະໂຄມດົນຕີອັນກຶກກ້ອງ. ມະຫາຊົນເຫັນຊ້າງນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າກັນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານເອີຍ ຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງຂອງພຣະຣາຊາຊ່າງງົດງາມແທ້ໆ! ທ່ານເອີຍ ຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງຂອງພຣະຣາຊາຊ່າງໜ້າເບິ່ງໜ້າຊົມແທ້ໆ! ທ່ານເອີຍ ຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງຂອງພຣະຣາຊາຊ່າງໜ້າເຫຼື້ອມໃສແທ້ໆ! ທ່ານເອີຍ ຊ້າງພຣະທີ່ນັ່ງຂອງພຣະຣາຊາຊ່າງມີຮ່າງກາຍສົມບູນແທ້ໆ! ຊ້າງນີ້ເປັນພະຍາຊ້າງ (ນາຄະ) ແທ້ໆ!' ເມື່ອມະຫາຊົນເວົ້າຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອຸທາຍີຈຶ່ງຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມະຫາຊົນເຫັນແຕ່ຊ້າງຕົວໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ ມີຮ່າງກາຍສົມບູນເທົ່ານັ້ນຫຼື ຈຶ່ງເວົ້າວ່າ ເປັນພະຍາຊ້າງ (ນາຄະ) ແທ້ໆ ຫຼືວ່າ ເຫັນສິ່ງອື່ນໃດທີ່ໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ ມີຮ່າງກາຍສົມບູນ ກໍເວົ້າວ່າ ເປັນນາຄະ ຄືກັນ?' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ: 'ອຸທາຍີ ມະຫາຊົນເຫັນຊ້າງຕົວໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ ມີຮ່າງກາຍສົມບູນ ກໍເວົ້າວ່າ ເປັນນາຄະ ແທ້ໆ. ເຫັນມ້າຕົວໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ... ເຫັນງົວຕົວໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ... ເຫັນງູຕົວໃຫຍ່ ໂຕမະຫາສານ... ເຫັນຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ... ເຫັນມະນຸດຜູ້ໃຫຍ່ ໂຕມະຫາສານ ມີຮ່າງກາຍສົມບູນ ກໍເວົ້າວ່າ ເປັນນາຄະ ແທ້ໆ. ແຕ່ອຸທາຍີ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ຜູ້ໃດບໍ່ເຮັດບາບດ້ວຍກາຍ ວາຈາ ໃຈ ເຮົາຮຽກຜູ້ນັ້ນວ່າ ນາຄະ (ຜູ້ປະເສີດ).'

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, භගවතා – අපි ච, උදායි, යො සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ආගුං න කරොති කායෙන වාචාය මනසා, තමහං ‘නාගො’ති බ්‍රූමී’’ති. ඉදඤ්ච පනාහං, භන්තෙ, භගවතා සුභාසිතං ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදාමි –

ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ໜ້າແແປກປະຫຼາດແທ້ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພຣະພຸດທະດຳຣັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ດີແທ້ໆວ່າ: 'ແຕ່ອຸທາຍີ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດา ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ຜູ້ໃດບໍ່ເຮັດບາບດ້ວຍກາຍ ວາຈา ໃຈ ເຮົາຮຽກຜູ້ນັ້ນວ່າ ນາຄະ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຂໍອະນຸໂມທະນາພຣະພາສິດອັນດີງາມນີ້ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ດ້ວຍຄາຖາເຫຼົ່ານີ້:

‘‘මනුස්සභූතං සම්බුද්ධං, අත්තදන්තං සමාහිතං;

ඉරියමානං බ්‍රහ්මපථෙ, චිත්තස්සූපසමෙ රතං.

ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນມະນຸດ ຊົງທໍຣະມານພຣະອົງເອງແລ້ວ ມີພຣະທັຍຕັ້ງໝັ້ນ ຊົງດຳເນີນໄປໃນທາງອັນປະເສີດ (ອະຣິຍະມັກ) ຊົງຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດ.

‘‘යං [Pg.304] මනුස්සා නමස්සන්ති, සබ්බධම්මාන පාරගුං;

දෙවාපි තං නමස්සන්ති, ඉති මෙ අරහතො සුතං.

ພຣະອົງຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງທັມທັງປວງ ຜູ້ທີ່ມະນຸດທັງຫຼາຍພາກັນຂາບໄຫວ້ ແມ່ນແຕ່ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຂາບໄຫວ້ພຣະອົງ ດັ່ງນີ້ ຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາຈາກພຣະອໍຣະຫັນ.

‘‘සබ්බසංයොජනාතීතං, වනා නිබ්බන මාගතං;

කාමෙහි නෙක්ඛම්මරතං, මුත්තං සෙලාව කඤ්චනං.

ພຣະອົງຜູ້ກ້າວລ່ວງສັງໂຍດທັງປວງ ເສດັດອອກຈາກປ່າ (ກິເລດ) ສູ່ທີ່ບໍ່ມີປ່າ (ນິບພານ) ຊົງຍິນດີໃນການອອກຈາກກາມ ເໝືອນດັ່ງຄຳບໍລິສຸດອັນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຫີນແຮ່.

‘‘සබ්බෙ අච්චරුචී නාගො, හිමවාඤ්ඤෙ සිලුච්චයෙ;

සබ්බෙසං නාගනාමානං, සච්චනාමො අනුත්තරො.

ພະຍາຊ້າງ (ນາຄະ) ນີ້ ຊົງຮຸ່ງເຮືອງເໜືອສັດທັງປວງ ເໝືອນດັ່ງຂຸນເຂົາຫິມະພານ ຮຸ່ງເຮືອງເໜືອພູເຂົາທັງຫຼາຍ ພຣະອົງຊົງເປັນຜູ້ມີພຣະນາມວ່າ 'ນາຄະ' ຢ່າງແທ້ຈິງ ບໍ່ມີຜູ້ໃດຍິ່ງກວ່າ ໃນບັນດາຜູ້ມີຊື່ວ່ານາຄະທັງປວງ.

‘‘නාගං වො කිත්තයිස්සාමි, න හි ආගුං කරොති සො;

සොරච්චං අවිහිංසා ච, පාදා නාගස්ස තෙ දුවෙ.

ຂ້າພຣະອົງຈະສັນເສີນຄວາມເປັນນາຄະຂອງພຣະອົງ ເພາະພຣະອົງບໍ່ຊົງເຮັດບາບເລີຍ ຄວາມສະຫງົບສຽມ (ໂສຣັດຈະ) ແລະຄວາມບໍ່ເບດບຽນ (ອະວິຫິງສາ) ທັງສອງປະການນີ້ ເປັນພຣະບາດຄູ່ໜ້າຂອງພະຍານາຄະ.

‘‘තපො ච බ්‍රහ්මචරියං, චරණා නාගස්ස ත්‍යාපරෙ;

සද්ධාහත්ථො මහානාගො, උපෙක්ඛාසෙතදන්තවා.

ຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ (ຕະປະ) ແລະພຣົມມະຈັນ ທັງສອງປະການນີ້ ເປັນພຣະບາດຄູ່ຫຼັງຂອງພະຍານາຄະ ພະຍານາຄະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ມີສັດທາເປັນງວງ ມີອຸເປກຂາເປັນງາອັນຂາວຜ່ອງ.

‘‘සති ගීවා සිරො පඤ්ඤා, වීමංසා ධම්මචින්තනා;

ມີສະຕິເປັນຄໍ ມີປັນຍາເປັນຫົວ ມີການໄຕ່ຕອງແລະການພິຈາຣະນາທັມເປັນປາຍງວງ.

ධම්මකුච්ඡිසමාතපො, විවෙකො තස්ස වාලධි.

ມີທັມ (ສະມາທິໃນຈະຕຸດຖະຊານ) ເປັນທ້ອງອັນເປັນທີ່ເຜົາກິເລດ ມີວິເວກ (ຄວາມສະຫງັດ) ເປັນຫາງ.

‘‘සො ඣායී අස්සාසරතො, අජ්ඣත්තං සුසමාහිතො ;

ගච්ඡං සමාහිතො නාගො, ඨිතො නාගො සමාහිතො.

ພະຍານາຄະນັ້ນຊົງເພ່ງພິນິດ (ຊົງຊານ) ຊົງຍິນດີໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອອກ (ຜະລະສະມາບັດ) ມີພຣະທັຍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນ ເມື່ອເສດັດໄປ ພະຍານາຄະກໍຕັ້ງໝັ້ນ ເມື່ອປະທັບຢືນ ພະຍານາຄະກໍຕັ້ງໝັ້ນ.

‘‘සෙය්‍යං සමාහිතො නාගො, නිසින්නොපි සමාහිතො;

සබ්බත්ථ සංවුතො නාගො, එසා නාගස්ස සම්පදා.

ເມື່ອບັນທົມ ພະຍານາຄະກໍຕັ້ງໝັ້ນ ແມ່ນເມື່ອປະທັບນັ່ງ ພະຍານາຄະກໍຕັ້ງໝັ້ນ ພະຍານາຄະຊົງສຳຣວມແລ້ວໃນທຸກສະຖານ (ທຸກທະວານ) ນີ້ຄືຄວາມສົມບູນແຫ່ງພະຍານາຄະ.

‘‘භුඤ්ජති අනවජ්ජානි, සාවජ්ජානි න භුඤ්ජති;

ඝාසමච්ඡාදනං ලද්ධා, සන්නිධිං පරිවජ්ජයං.

ชົງບໍລິໂພກແຕ່ປັດໄຈອັນບໍ່ມີໂທດ ບໍ່ຊົງບໍລິໂພກປັດໄຈອັນມີໂທດ ເມື່ອໄດ້ຮັບອາຫານແລະເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມແລ້ວ ກໍຊົງລະເວັ້ນການສະສົມ.

‘‘සංයොජනං අණුං ථූලං, සබ්බං ඡෙත්වාන බන්ධනං;

යෙන යෙනෙව ගච්ඡති, අනපෙක්ඛොව ගච්ඡති.

ຊົງຕັດສັງໂຍດແລະເຄື່ອງຜູກມັດທັງປວງ ທັງຢ່າງລະອຽດແລະຢ່າງຫຍາບແລ້ວ ເສດັດໄປໃນທິດທາງໃດໆ ກໍເສດັດໄປໂດຍບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃຍດີເລີຍ.

‘‘යථාපි උදකෙ ජාතං, පුණ්ඩරීකං පවඩ්ඪති;

නුපලිප්පති තොයෙන, සුචිගන්ධං මනොරමං.

ດອກບົວຂາວອັນມີກິ່ນຫອມສະອາດ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເກີດໃນນ້ຳ ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ ແຕ່ບໍ່ຕິດດ້ວຍນ້ຳ ສັນໃດ,

‘‘තථෙව ලොකෙ සුජාතො, බුද්ධො ලොකෙ විහරති;

නුපලිප්පති ලොකෙන, තොයෙන පදුමං යථා.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຊົງບັງເກີດດີແລ້ວໃນໂລກ ກໍປະທັບຢູ່ໃນໂລກ ແຕ່ບໍ່ຕິດດ້ວຍໂລກ ສັນນັ້ນ ເໝືອນດັ່ງດອກບົວບໍ່ຕິດດ້ວຍນ້ຳ.

‘‘මහාගිනීව [Pg.305] ජලිතො, අනාහාරූපසම්මති;

සඞ්ඛාරෙසූපසන්තෙසු, නිබ්බුතොති පවුච්චති.

ກອງໄຟໃຫຍ່ອັນຮຸ່ງເຮືອງໂຊດຊ່ວງ ເມື່ອບໍ່ມີເຊື້ອໄຟ ກໍຍ່ອມດັບມອດລົງ ສັນໃດ ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ພຣະອົງກໍຊົງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ດັບສະໜິດແລ້ວ' (ນິບພານ) ສັນນັ້ນ.

‘‘අත්ථස්සායං විඤ්ඤාපනී, උපමා විඤ්ඤූහි දෙසිතා;

විඤ්ඤස්සන්ති මහානාගා, නාගං නාගෙන දෙසිතං.

ອຸປະມານີ້ອັນສະແດງໃຫ້ຮູ້ເຖິງເນື້ອຄວາມ ຜູ້ຮູ້ (ພຣະອໍຣະຫັນ) ທັງຫຼາຍໄດ້ສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພະຍານາຄະທັງຫຼາຍ (ພຣະຂີນາສົບ) ຈະຮູ້ຈັກພະຍານາຄະ (ພຣະພຸດທະເຈົ້າ) ທີ່ພະຍານາຄະ (ພຣະກາລຸທາຍີ) ສະແດງໄວ້ແລ້ວ.

‘‘වීතරාගො වීතදොසො, වීතමොහො අනාසවො;

සරීරං විජහං නාගො, පරිනිබ්බිස්සති අනාසවො’’ති. පඨමං;

ພະຍານາຄະຜູ້ປາສະຈາກຣາຄະ ປາສະຈາກໂທສະ ປາສະຈາກໂມຫະ ບໍ່ມີອາສະວະ ເມື່ອລະສະຣີຣະກາຍແລ້ວ ຈະດັບສະໜິດ (ປະຣິນິບພານ) ໂດຍບໍ່ມີອາສະວະເຫຼືອຢູ່ເລີຍ. ສູດທີໜຶ່ງ ຈົບ.

2. මිගසාලාසුත්තං

໒. ມິຄາສາລາສູດ

44. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො මිගසාලා උපාසිකා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො මිගසාලා උපාසිකා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච –

໔໔. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະອານົນຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປຍັງເຮືອນຂອງນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາເຂົ້າໄປຫາພຣະອານົນ ຂາບໄຫວ້ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາໄດ້ຂາບທູນພຣະອານົນຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරායං? පිතා මෙ, භන්තෙ, පුරාණො බ්‍රහ්මචාරී අහොසි ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. සො කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිසත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. පෙත්තෙය්‍යොපි මෙ, භන්තෙ, ඉසිදත්තො අබ්‍රහ්මචාරී අහොසි සදාරසන්තුට්ඨො. සොපි කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිපත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරාය’’න්ති? ‘‘එවං ඛො පනෙතං, භගිනි, භගවතා බ්‍යාකත’’න්ති.

'ຂ້າແຕ່ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວນີ້ ຈະເພິ່ງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍເຫດໃດໜໍ? ເພາະເຫດໃດ ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນແລະຜູ້ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ທັງສອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄະຕິສະເໝີກັນໃນປໍຣະພົບ? ບິດາຂອງຂ້າພຣະອົງຊື່ວ່າ ປຸຣານະ ເປັນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ງົດເວັ້ນຈາກເມຖຸນທັມອັນເປັນກິດຂອງຊາວບ້ານ. ເມື່ອເພິ່ນເຖິງແກ່ກັມແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າ ເປັນພຣະສະກະທາຄາມີ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ. ສ່ວນລຸງຝ່າຍບິດາຂອງຂ້າພຣະອົງຊື່ວ່າ ອິສິທັດຕະ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ແຕ່ຍິນດີດ້ວຍພັນລະຍາຂອງຕົນ. ເມື່ອເພິ່ນເຖິງແກ່ກັມແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງພະຍາກອນວ່າ ເປັນພຣະສະກະທາຄາມີ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວນີ້ ຈະເພິ່ງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍເຫດໃດໜໍ? ເພາະເຫດໃດ ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນແລະຜູ້ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ທັງສອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄະຕິສະເໝີກັນໃນປໍຣະພົບ?' ພຣະອານົນຕຣັດຕອບວ່າ: 'ນ້ອງຍິງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້ຢ່າງນັ້ນແທ້.'

අථ [Pg.306] ඛො ආයස්මා ආනන්දො මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනෙ පිණ්ඩපාතං ගහෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຮັບບິນທະບາດໃນເຮືອນຂອງນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາແລ້ວ ກໍລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ ກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ ພຣະອານົນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຂາບໄຫວ້ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນხ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະອານົນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිං. අථ ඛො, භන්තෙ, මිගසාලා උපාසිකා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො, භන්තෙ, මිගසාලා උපාසිකා මං එතදවොච – ‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරායං. පිතා මෙ, භන්තෙ, පුරාණො බ්‍රහ්මචාරී අහොසි ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. සො කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිපත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. පෙත්තෙය්‍යොපි මෙ, භන්තෙ, ඉසිදත්තො අබ්‍රහ්මචාරී අහොසි සදාරසන්තුට්ඨො. සොපි කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිපත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරාය’න්ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, මිගසාලං උපාසිකං එතදවොචං – ‘එවං ඛො පනෙතං, භගිනි, භගවතා බ්‍යාකත’’’න්ති.

'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນເວລາເຊົ້າ ຂ້າພຣະອົງຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປຍັງເຮືອນຂອງນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາ ແລ້ວນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພຣະອົງ ຂາບໄຫວ້ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາໄດ້ຖາມຂ້າພຣະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວນີ້ ຈະເພິ່ງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍເຫດໃດໜໍ? ເພາະເຫດໃດ ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນແລະຜູ້ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ທັງສອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄະຕິສະເໝີກັນໃນປໍຣະພົບ? ບິດາຂອງຂ້າພຣະອົງຊື່ວ່າ ປຸຣານະ ເປັນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ງົດເວັ້ນຈາກເມຖຸນທັມອັນເປັນກິດຂອງຊາວບ້ານ. ເມື່ອເພິ່ນເຖິງແກ່ກັມແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນວ່າ ເປັນພຣະສະກະທາຄາມີ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ. ສ່ວນລຸງຝ່າຍບິດາຂອງຂ້າພຣະອົງຊື່ວ່າ ອິສິທັດຕະ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ແຕ່ຍິນດີດ້ວຍພັນລະຍາຂອງຕົນ. ເມື່ອເພິ່ນເຖິງແກ່ກັມແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງພະຍາກອນວ່າ ເປັນພຣະສະກະທາຄາມີ ໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນຊັ້ນດຸສິດ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວນີ້ ຈະເພິ່ງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍເຫດໃດໜໍ? ເພາະເຫດໃດ ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນແລະຜູ້ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ທັງສອງນີ້ ຈຶ່ງມີຄະຕິສະເໝີກັນໃນປໍຣະພົບ?" ເມື່ອນາງຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້າພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ຕອບນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາໄປວ່າ: "ນ້ອງຍິງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້ຢ່າງນັ້ນແທ້."' ເມື່ອຂ້າພຣະອົງຂາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດວ່າ:

‘‘කා චානන්ද, මිගසාලා උපාසිකා බාලා අබ්‍යත්තා අම්මකා අම්මකසඤ්ඤා, කෙ ච පුරිසපුග්ගලපරොපරියඤාණෙ? ඡයිමෙ, ආනන්ද, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

ອານົນ ນາງມິຄາສາລາອຸປາສິກາຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ເປັນຍິງ ມີຄວາມຄິດຢ່າງຍິງນັ້ນ ເປັນໃຜກັນ? ແລະພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີພຣະປັນຍາບໍ່ຕິດຂັດໃນ ປຸຣິສະປຸກຄະລະປະໂຣປະຣິຍະຍານ (ຍານຢັ່ງຮູ້ຄວາມຍິ່ງແລະຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງບຸກຄົນ) ນັ້ນ ເປັນໃຜກັນ? ອານົນ ບຸກຄົນ 6 ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

‘‘කතමෙ ඡ? ඉධානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො සොරතො හොති සුඛසංවාසො, අභිනන්දන්ති සබ්‍රහ්මචාරී එකත්තවාසෙන. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං [Pg.307] මරණා හානාය පරෙති නො විසෙසාය, හානගාමීයෙව හොති නො විසෙසගාමී.

“ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນ 6 ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃນໂລກນີ້, ອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫງົບສ່ຽມ (ເວັ້ນຈາກບາບເປັນຢ່າງດີ), ເປັນຜູ້ຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງເປັນສຸກ, ເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິນດີໃນການຢູ່ຮ່ວມກັນກັບບຸກຄົນນັ້ນ. ແຕ່ບຸກຄົນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ (ບໍ່ໄດ້ຟັງທຳ), ບໍ່ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍຄວາມເປັນພະຫູສູດ (ບໍ່ໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້), ບໍ່ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດ້ວຍທິດຖິ (ປັນຍາ), ແລະ ບໍ່ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນຊົ່ວຄາວ). ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເສື່ອມ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຈະເລີນ, ເປັນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນ.”

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො සොරතො හොති සුඛසංවාසො, අභිනන්දන්ති සබ්‍රහ්මචාරී එකත්තවාසෙන. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති නො හානාය, විසෙසගාමීයෙව හොති නො හානගාමී.

“ດູກ່ອນອານົນ, ສ່ວນໃນໂລກນີ້, ບຸກຄົນບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫງົບສ່ຽມ, ເປັນຜູ້ຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງເປັນສຸກ, ເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິນດີໃນການຢູ່ຮ່ວມກັນກັບບຸກຄົນນັ້ນ. ແລະບຸກຄົນນັ້ນ ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດ້ວຍທິດຖິ, ແລະ ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມຈະເລີນ ບໍ່ແມ່ນຄວາມເສື່ອມ, ເປັນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມ.”

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති – ‘ඉමස්සපි තෙව ධම්මා අපරස්සපි තෙව ධම්මා, කස්මා තෙසං එකො හීනො එකො පණීතො’ති! තඤ්හි තෙසං, ආනන්ද, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය.

“ໃນບຸກຄົນສອງປະເພດນັ້ນ, ອານົນ, ພວກຜູ້ມັກປະມານ (ມັກປຽບທຽບ) ຍ່ອມວັດປະມານວ່າ: ‘ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ກໍມີແກ່ບຸກຄົນນີ້, ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກໍມີແກ່ບຸກຄົນອື່ນນັ້ນຄືກັນ; ເພາະເຫດໃດ ໃນບັນດາບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນ ຜູ້ນຶ່ງຈຶ່ງເສື່ອມ ແລະ ອີກຜູ້ນຶ່ງຈຶ່ງປະນີດ?’ ອານົນ, ການວັດປະມານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ພວກເຂົາຕະຫຼອດກາລານານ.”

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො සොරතො හොති සුඛසංවාසො, අභිනන්දන්ති සබ්‍රහ්මචාරී එකත්තවාසෙන, තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. අයං, ආනන්ද, පුග්ගලො අමුනා පුරිමෙන පුග්ගලෙන අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො ච. තං කිස්ස හෙතු? ඉමං හානන්ද, පුග්ගලං ධම්මසොතො නිබ්බහති, තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන! තස්මාතිහානන්ද, මා පුග්ගලෙසු පමාණිකා අහුවත්ථ; මා පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හිත්ථ. ඛඤ්ඤති හානන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හන්තො. අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං, යො වා පනස්ස මාදිසො.

“ໃນບຸກຄົນສອງປະເພດນັ້ນ, ອານົນ, ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ສະຫງົບສ່ຽມ, ເປັນຜູ້ຢູ່ຮ່ວມກັນຢ່າງເປັນສຸກ, ເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິນດີໃນການຢູ່ຮ່ວມກັນກັບບຸກຄົນນັ້ນ, ແລະ ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດ້ວຍທິດຖິ, ແລະ ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ. ອານົນ, ບຸກຄົນນີ້ ຍ່ອມດີກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າບຸກຄົນກ່ອນນັ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ອານົນ, ເພາະວ່າກະແສແຫ່ງທຳ (ວິປັດສະນາຢານ) ຍ່ອມນຳພາ (ພັດທະນາ) ບຸກຄົນນີ້ໄປສູ່ອະລິຍະພູມ. ໃຜເລົ່າຈະຮູ້ເຫດການນັ້ນໄດ້ ນອກຈາກພະຕາຖາຄົດ! ເພາະເຫດນັ້ນ, ອານົນ, ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ມັກວັດປະມານໃນບຸກຄົນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນເລີຍ. ອານົນ, ບຸກຄົນຜູ້ຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນ ຍ່ອມຊື່ວ່າຂຸດໂຄ່ນ (ທຳລາຍ) ຕົນເອງ. ອານົນ, ຕົນເຮົາເອງ ຫຼື ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງທີ່ເໝືອນເຮົາ ຈຶ່ງຄວນຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນໄດ້.”

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති නො විසෙසාය, හානගාමීයෙව හොති නො විසෙසගාමී.

“ສ່ວນໃນໂລກນີ້, ອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນມີຄວາມໂກດແລະຄວາມມານະຄອບງຳຢູ່, ແລະໃນບາງສະໄໝ ທຳອັນເປັນໂລພະກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ. ແຕ່ບຸກຄົນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ, ບໍ່ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ບໍ່ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດ້ວຍທິດຖິ, ແລະ ບໍ່ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເສື່ອມ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຈະເລີນ, ເປັນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນ.”

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති…පෙ… නො හානගාමී.

“ສ່ວນໃນໂລກນີ້, ອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນມີຄວາມໂກດແລະຄວາມມານະຄອບງຳຢູ່, ແລະໃນບາງສະໄໝ ທຳອັນເປັນໂລພະກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ. ແຕ່ບຸກຄົນນັ້ນ ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ... (ລະ)... ເປັນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມ.”

‘‘තත්‍රානන්ද[Pg.308], පමාණිකා පමිණන්ති…පෙ… යො වා පනස්ස මාදිසො.

“ໃນບຸກຄົນສອງປະເພດນັ້ນ, ອານົນ, ພວກຜູ້ມັກປະມານຍ່ອມວັດປະມານ... (ລະ)... ຕົນເຮົາເອງ ຫຼື ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງທີ່ເໝືອນເຮົາ ຈຶ່ງຄວນຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນໄດ້.”

‘‘ඉධ, පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස වචීසඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති…පෙ… සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති නො විසෙසාය, හානගාමීයෙව හොති නො විසෙසගාමී.

“ສ່ວນໃນໂລກນີ້, ອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນມີຄວາມໂກດແລະຄວາມມານະຄອບງຳຢູ່, ແລະໃນບາງສະໄໝ ວະຈີສັງຂານ (ການເວົ້າຈາ) ກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ. ແຕ່ບຸກຄົນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ... (ລະ)... ແລະ ບໍ່ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເສື່ອມ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຈະເລີນ, ເປັນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນ.”

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස වචීසඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති නො හානාය, විසෙසගාමීයෙව හොති නො හානගාමී.

“ສ່ວນໃນໂລກນີ້, ອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນມີຄວາມໂກດແລະຄວາມມານະຄອບງຳຢູ່, ແລະໃນບາງສະໄໝ ວະຈີສັງຂານກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ. ແຕ່ບຸກຄົນນັ້ນ ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດ້ວຍທິດຖິ, ແລະ ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ. ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມຈະເລີນ ບໍ່ແມ່ນຄວາມເສື່ອມ, ເປັນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມຈະເລີນແທ້ໆ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ໄປສູ່ຄວາມເສື່ອມ.”

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති – ‘ඉමස්සපි තෙව ධම්මා, අපරස්සපි තෙව ධම්මා. කස්මා තෙසං එකො හීනො, එකො පණීතො’ති? තඤ්හි තෙසං, ආනන්ද, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය.

“ໃນບຸກຄົນສອງປະເພດນັ້ນ, ອານົນ, ພວກຜູ້ມັກປະມານຍ່ອມວັດປະມານວ່າ: ‘ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ກໍມີແກ່ບຸກຄົນນີ້, ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກໍມີແກ່ບຸກຄົນອື່ນນັ້ນຄືກັນ; ເພາະເຫດໃດ ໃນບັນດາບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນ ຜູ້ນຶ່ງຈຶ່ງເສື່ອມ ແລະ ອີກຜູ້ນຶ່ງຈຶ່ງປະນີດ?’ ອານົນ, ການວັດປະມານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ພວກເຂົາຕະຫຼອດກາລານານ.”

‘‘තත්‍රානන්ද, යස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස වචීසඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති, තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. අයං, ආනන්ද, පුග්ගලො අමුනා පුරිමෙන පුග්ගලෙන අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො ච. තං කිස්ස හෙතු? ඉමං හානන්ද, පුග්ගලං ධම්මසොතො නිබ්බහති. තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන! තස්මාතිහානන්ද, මා පුග්ගලෙසු පමාණිකා අහුවත්ථ; මා පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හිත්ථ. ඛඤ්ඤති හානන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හන්තො. අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං, යො වා පනස්ස මාදිසො.

“ໃນບຸກຄົນສອງປະເພດນັ້ນ, ອານົນ, ບຸກຄົນໃດມີຄວາມໂກດແລະຄວາມມານະຄອບງຳຢູ່, ແລະໃນບາງສະໄໝ ວະຈີສັງຂານກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ, ແຕ່ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍການຟັງ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນທຳດ້ວຍຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດ້ວຍທິດຖິ, ແລະ ໄດ້ບັນລຸວິມຸດຕິອັນມີໃນສະໄໝ. ອານົນ, ບຸກຄົນນີ້ ຍ່ອມດີກວ່າ ແລະ ປະນີດກວ່າບຸກຄົນກ່ອນນັ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ອານົນ, ເພາະວ່າກະແສແຫ່ງທຳຍ່ອມນຳພາ (ພັດທະນາ) ບຸກຄົນນີ້ໄປສູ່ອະລິຍະພູມ. ໃຜເລົ່າຈະຮູ້ເຫດການນັ້ນໄດ້ ນອກຈາກພະຕາຖາຄົດ! ເພາະເຫດນັ້ນ, ອານົນ, ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ມັກວັດປະມານໃນບຸກຄົນເລີຍ, ຢ່າໄດ້ຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນເລີຍ. ອານົນ, ບຸກຄົນຜູ້ຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນ ຍ່ອມຊື່ວ່າຂຸດໂຄ່ນຕົນເອງ. ອານົນ, ຕົນເຮົາເອງ ຫຼື ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງທີ່ເໝືອນເຮົາ ຈຶ່ງຄວນຖືເອົາການວັດປະມານໃນບຸກຄົນໄດ້.”

‘‘කා චානන්ද, මිගසාලා උපාසිකා බාලා අබ්‍යත්තා අම්මකා අම්මකසඤ්ඤා, කෙ ච පුරිසපුග්ගලපරොපරියඤාණෙ! ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, ඡ පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

“ອານົນ, ນາງມິກະສາລາອຸປາສິກາ ຜູ້ເປັນຍິງໂງ່ເຂົາ, ບໍ່ສະຫຼາດ, ເປັນຍິງ ແລະ ມີຄວາມສຳຄັນໝາຍຢ່າງຍິງ ຈະເປັນຫຍັງໄດ້? ແລະ ປັນຍາຮູ້ຄວາມຍິ່ງແລະຄວາມຢ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງບຸກຄົນອື່ນ (ອິນທະລິຍະປະໂຣປະລິຍະຍານ) ຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຈະເປັນຢ່າງໃດ? ອານົນ, ບຸກຄົນ 6 ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຢູ່ ປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.”

‘‘යථාරූපෙන, ආනන්ද, සීලෙන පුරාණො සමන්නාගතො අහොසි, තථාරූපෙන සීලෙන ඉසිදත්තො සමන්නාගතො අභවිස්ස. නයිධ පුරාණො ඉසිදත්තස්ස ගතිම්පි අඤ්ඤස්ස. යථාරූපාය ච, ආනන්ද, පඤ්ඤාය ඉසිදත්තො සමන්නාගතො අහොසි, තථාරූපාය පඤ්ඤාය පුරාණො සමන්නාගතො [Pg.309] අභවිස්ස. නයිධ ඉසිදත්තො පුරාණස්ස ගතිම්පි අඤ්ඤස්ස. ඉති ඛො, ආනන්ද, ඉමෙ පුග්ගලා උභො එකඞ්ගහීනා’’ති. දුතියං.

“ອານົນ, ຖ້າຫາກວ່າທ້າວອິສິທັດຕະ ຈະເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ເໝືອນດັ່ງສີລທີ່ທ້າວປຸລານະສົມບູນແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ ທ້າວປຸລານະກໍຈະບໍ່ຮູ້ທາງໄປ (ຄະຕິ) ຂອງທ້າວອິສິທັດຕະເລີຍ. ອານົນ, ແລະຖ້າຫາກວ່າທ້າວປຸລານະ ຈະເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍປັນຍາ ເໝືອນດັ່ງປັນຍາທີ່ທ້າວອິສິທັດຕະສົມບູນແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ ທ້າວອິສິທັດຕະກໍຈະບໍ່ຮູ້ທາງໄປ (ຄະຕິ) ຂອງທ້າວປຸລານະເລີຍ. ອານົນ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ບຸກຄົນທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍບົກພ່ອງໄປຄົນລະຢ່າງ.”

3. ඉණසුත්තං

໓. “ອິນະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍໜີ້)”

45. ‘‘දාලිද්දියං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො ඉණං ආදියති, ඉණාදානම්පි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො ඉණං ආදියිත්වා වඩ්ඪිං පටිස්සුණාති, වඩ්ඪිපි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො වඩ්ඪිං පටිස්සුණිත්වා කාලාභතං වඩ්ඪිං න දෙති, චොදෙන්තිපි නං; චොදනාපි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො චොදියමානො න දෙති, අනුචරන්තිපි නං; අනුචරියාපි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො අනුචරියමානො න දෙති, බන්ධන්තිපි නං; බන්ධනම්පි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

໔໕. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຍາກຈົນ (ຄວາມເປັນຄົນທຸກຍາກ) ເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ແມ່ນບໍ່?” “ແມ່ນແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີ ຍ່ອມກູ້ໜີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການກູ້ໜີ້ ເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ແມ່ນບໍ່?” “ແມ່ນແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີ ກູ້ໜີ້ມາແລ້ວ ຍ່ອມຮັບຄຳວ່າຈະເສຍດອກເບ້ຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດອກເບ້ຍ ເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ແມ່ນບໍ່?” “ແມ່ນແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີ ຮັບຄຳວ່າຈະເສຍດອກເບ້ຍແລ້ວ ເມື່ອເຖິງກຳນົດເວລາ ບໍ່ໃຫ້ດອກເບ້ຍ, ເຈົ້າໜີ້ທັງຫຼາຍຍ່ອມທວງຖາມ (ໂຈດ) ເຂົາ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຖືກທວງຖາມ ເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ແມ່ນບໍ່?” “ແມ່ນແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີ ເມື່ອຖືກທວງຖາມແລ້ວ ບໍ່ໃຫ້, ເຈົ້າໜີ້ທັງຫຼາຍຍ່ອມຕິດຕາມ (ໄລ່ຕ້ອນ) ເຂົາ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຖືກຕິດຕາມ ເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ແມ່ນບໍ່?” “ແມ່ນແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີ ເມື່ອຖືກຕິດຕາມແລ້ວ ບໍ່ໃຫ້, ເຈົ້າໜີ້ທັງຫຼາຍຍ່ອມຈອງຈຳ (ຜູກມັດ) ເຂົາ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຖືກຈອງຈຳ ເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ແມ່ນບໍ່?” “ແມ່ນແລ້ວ, ຂ້ານ້ອຍ.”

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දාලිද්දියම්පි දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො, ඉණාදානම්පි දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො, වඩ්ඪිපි දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො, චොදනාපි දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො, අනුචරියාපි දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො, බන්ධනම්පි දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පං නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියං නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ຄວາມຍາກຈົນກໍເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ, ການກູ້ໜີ້ກໍເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ, ດອກເບ້ຍກໍເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ, ການຖືກທວງຖາມກໍເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ, ການຖືກຕິດຕາມກໍເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ, ການຖືກຈອງຈຳກໍເປັນທຸກໃນໂລກ ຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກາມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນຄືກັນແລ ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງ ບໍ່ມີສັດທາໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີຫິລິ (ຄວາມລະອາຍແກ່ໃຈ) ໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີໂອຕັບປະ (ຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບ) ໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີວິລິຍະ (ຄວາມພາກພຽນ) ໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີປັນຍາໃນກຸສົນທຳ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນນີ້ ຍ່ອມຖືກເອີ້ນວ່າ ເປັນຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີ ໃນພະວິນຍານຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າ.”

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො සද්ධාය අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරියා අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පෙ අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියෙ අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤාය අසති [Pg.310] කුසලෙසු ධම්මෙසු, කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. ඉදමස්ස ඉණාදානස්මිං වදාමි.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີນັ້ນແລ ເມື່ອບໍ່ມີສັດທາໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີຫິລິໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີໂອຕັບປະໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີວິລິຍະໃນກຸສົນທຳ, ບໍ່ມີປັນຍາໃນກຸສົນທຳ, ຍ່ອມປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ, ປະພຶດວະຈີທຸຈະລິດ, ປະພຶດມະໂນທຸຈະລິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ການປະພຶດທຸຈະລິດນີ້ ເປັນການກູ້ໜີ້ຂອງບຸກຄົນນັ້ນ.”

‘‘සො තස්ස කායදුච්චරිතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු පාපිකං ඉච්ඡං පණිදහති. ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති ඉච්ඡති, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති සඞ්කප්පති, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති වාචං භාසති, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති කායෙන පරක්කමති. සො තස්ස වචීදුච්චරිතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු…පෙ… සො තස්ස මනොදුච්චරිතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු…පෙ… ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති කායෙන පරක්කමති. ඉදමස්ස වඩ්ඪියා වදාමි.

“ບຸກຄົນນັ້ນ ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ເພື່ອປົກປິດກາຍທຸຈະລິດນັ້ນ ໂດຍປາດຖະໜາວ່າ: ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຮູ້ຈັກເຮົາເລີຍ’, ດຳລິວ່າ: ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຮູ້ຈັກເຮົາເລີຍ’, ກ່າວວາຈາວ່າ: ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຮູ້ຈັກເຮົາເລີຍ’, ພະຍາຍາມດ້ວຍກາຍວ່າ: ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຮູ້ຈັກເຮົາເລີຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພື່ອປົກປິດວະຈີທຸຈະລິດ... (ລະ)... ເພື່ອປົກປິດມະໂນທຸຈະລິດ... (ລະ)... ພະຍາຍາມດ້ວຍກາຍວ່າ: ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຮູ້ຈັກເຮົາເລີຍ’. ເຮົາກ່າວວ່າ ການປົກປິດນີ້ ເປັນດອກເບ້ຍຂອງບຸກຄົນນັ້ນ.”

‘‘තමෙනං පෙසලා සබ්‍රහ්මචාරී එවමාහංසු – ‘අයඤ්ච සො ආයස්මා එවංකාරී එවංසමාචාරො’ති. ඉදමස්ස චොදනාය වදාමි.

“ເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສີລເປັນທີ່ຮັກ ຍ່ອມກ່າວເຖິງບຸກຄົນນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ນີ້ມີປົກກະຕິເຮັດຢ່າງນີ້ ມີປົກກະຕິປະພຶດຢ່າງນີ້’. ເຮົາກ່າວວ່າ ການກ່າວຫາຂອງເພື່ອນພົມມະຈາລີນີ້ ເປັນການຖືກທວງຖາມ (ໂຈດ) ຂອງບຸກຄົນນັ້ນ.”

‘‘තමෙනං අරඤ්ඤගතං වා රුක්ඛමූලගතං වා සුඤ්ඤාගාරගතං වා විප්පටිසාරසහගතා පාපකා අකුසලවිතක්කා සමුදාචරන්ති. ඉදමස්ස අනුචරියාය වදාමි.

“ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຄວາມດຳລິອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າ ປະກອບດ້ວຍຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ຍ່ອມຕິດຕາມຄອບງຳເຂົາ. ເຮົາກ່າວວ່າ ຄວາມດຳລິອັນເປັນອະກຸສົນນີ້ ເປັນການຖືກຕິດຕາມ (ໄລ່ຕ້ອນ) ຂອງບຸກຄົນນັ້ນ.”

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා නිරයබන්ධනෙ වා බජ්ඣති තිරච්ඡානයොනිබන්ධනෙ වා. නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකබන්ධනම්පි සමනුපස්සාමි එවංදාරුණං එවංකටුකං එවංඅන්තරායකරං අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය, යථයිදං, භික්ඛවෙ, නිරයබන්ධනං වා තිරච්ඡානයොනිබන්ධනං වා’’ති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຍາກຈົນ ຜູ້ບໍ່ມີຊັບສິນ ບໍ່ມີຄວາມຮັ່ງມີນັ້ນແລ ປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ, ປະພຶດວະຈີທຸຈະລິດ, ປະພຶດມະໂນທຸຈະລິດແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມຖືກຈອງຈຳໃນເຄື່ອງຈອງຈຳຄືນະຣົກ ຫຼື ໃນເຄື່ອງຈອງຈຳຄືກຳເນີດເດຍລະສານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນເຄື່ອງຈອງຈຳອື່ນໃດເລີຍ ທີ່ຮ້າຍແຮງຢ່າງນີ້, ເຜັດຮ້ອນຢ່າງນີ້, ແລະ ເປັນອຸປະສັກແກ່ການບັນລຸທຳອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ (ພະນິພານ) ຢ່າງນີ້ ເໝືອນດັ່ງເຄື່ອງຈອງຈຳໃນນະຣົກ ຫຼື ເຄື່ອງຈອງຈຳໃນກຳເນີດເດຍລະສານນີ້ເລີຍ.”

‘‘දාලිද්දියං දුක්ඛං ලොකෙ, ඉණාදානඤ්ච වුච්චති;

දලිද්දො ඉණමාදාය, භුඤ්ජමානො විහඤ්ඤති.

“ຄວາມຍາກຈົນ ແລະ ການກູ້ໜີ້ ທ່ານກ່າວວ່າເປັນທຸກໃນໂລກ; ຄົນຍາກຈົນກູ້ໜີ້ມາບໍລິໂພກ ຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ.”

‘‘තතො අනුචරන්ති නං, බන්ධනම්පි නිගච්ඡති;

එතඤ්හි බන්ධනං දුක්ඛං, කාමලාභාභිජප්පිනං.

“ແຕ່ລະນັ້ນ ເຈົ້າໜີ້ທັງຫຼາຍຍ່ອມຕິດຕາມເຂົາ, ແລະ ເຂົາຍ່ອມເຖິງການຖືກຈອງຈຳ; ເພາະວ່າ ເຄື່ອງຈອງຈຳນັ້ນເປັນທຸກ ຂອງຜູ້ປາດຖະໜາຈະໄດ້ກາມ.”

‘‘තථෙව අරියවිනයෙ, සද්ධා යස්ස න විජ්ජති;

අහිරීකො අනොත්තප්පී, පාපකම්මවිනිබ්බයො.

“ສັນນັ້ນຄືກັນ, 在ພະວິນຍານຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າ, ບຸກຄົນໃດບໍ່ມີສັດທາ, ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍ, ບໍ່ມີຄວາມເກງກົວຕໍ່ບາບ, ຍ່ອມສັ່ງສົມແຕ່ກຳອັນຊົ່ວຊ້າ.”

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති ඉච්ඡති.

“ບຸກຄົນນັ້ນ ກະທຳກາຍທຸຈະລິດ, ວະຈີທຸຈະລິດ, ແລະ ມະໂນທຸຈະລິດແລ້ວ ຍ່ອມປາດຖະໜາວ່າ: ‘ຂໍຄົນທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຮູ້ຈັກເຮົາເລີຍ’.”

‘‘සො [Pg.311] සංසප්පති කායෙන, වාචාය උද චෙතසා;

පාපකම්මං පවඩ්ඪෙන්තො, තත්ථ තත්ථ පුනප්පුනං.

“ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມປະພຶດຫຼົບຫຼີກ (ຫວັ່ນໄຫວ) ດ້ວຍກາຍ, ດ້ວຍວາຈາ ຫຼື ດ້ວຍໃຈ; ເມື່ອສັ່ງສົມບາບກຳຢູ່ ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນທີ່ນັ້ນໆ ເນືອງໆ.”

‘‘සො පාපකම්මො දුම්මෙධො, ජානං දුක්කටමත්තනො;

දලිද්දො ඉණමාදාය, භුඤ්ජමානො විහඤ්ඤති.

ຄົນຜູ້ມີກຳຊົ່ວ ມີປັນຍາເຂົາ ເມື່ອຮູ້ຄວາມຊົ່ວຂອງຕົນ ເປັນຄົນຍາກຈົນ ກູ້ໜີ້ມາບໍລິໂພກ ຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ.

‘‘තතො අනුචරන්ති නං, සඞ්කප්පා මානසා දුඛා;

ගාමෙ වා යදි වාරඤ්ඤෙ, යස්ස විප්පටිසාරජා.

ແຕ່ລະນັ້ນ ຄວາມດຳຣິທາງໃຈອັນເປັນທຸກ ເຊິ່ງເກີດຈາກຄວາມຮ້ອນໃຈ ຍ່ອມຕິດຕາມເຂົາໄປ ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໃນບ້ານ ຫຼື ໃນປ່າ.

‘‘සො පාපකම්මො දුම්මෙධො, ජානං දුක්කටමත්තනො;

යොනිමඤ්ඤතරං ගන්ත්වා, නිරයෙ වාපි බජ්ඣති.

ຄົນຜູ້ມີກຳຊົ່ວ ມີປັນຍາເຂົາ ເມື່ອຮູ້ຄວາມຊົ່ວຂອງຕົນ ຍ່ອມໄປສູ່ກຳເນີດສັດເດຍຣະສານໃດໜຶ່ງ ຫຼື ຖືກຈອງຈຳໃນນະຣົກ.

‘‘එතඤ්හි බන්ධනං දුක්ඛං, යම්හා ධීරො පමුච්චති;

ධම්මලද්ධෙහි භොගෙහි, දදං චිත්තං පසාදයං.

ເພາະວ່າການຈອງຈຳນັ້ນເປັນທຸກ ເຊິ່ງນັກປາດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໄດ້ ດ້ວຍການທຳຈິດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ ໃຫ້ທານດ້ວຍໂພຄະຊັບທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ.

‘‘උභයත්ථ කටග්ගාහො, සද්ධස්ස ඝරමෙසිනො;

දිට්ඨධම්මහිතත්ථාය, සම්පරායසුඛාය ච;

එවමෙතං ගහට්ඨානං, චාගො පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති.

%ໄຊຊະນະໃນໂລກທັງສອງ ຍ່ອມມີແກ່ຄະລຶຫັດຜູ້ມີສັດທາ ຜູ້ສະແຫວງຫາຄອງເຮືອນ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ເພື່ອຄວາມສຸກໃນພົບໜ້າ. ບຸນຄືການບໍລິຈາກນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນແກ່ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

‘‘තථෙව අරියවිනයෙ, සද්ධා යස්ස පතිට්ඨිතා;

හිරීමනො ච ඔත්තප්පී, පඤ්ඤවා සීලසංවුතො.

ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອຣິຍະເຈົ້າກໍເໝືອນກັນ ບຸກຄົນໃດມີສັດທາຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ມີໃຈປະກອບດ້ວຍຫິຣິ ມີໂອຕຕັບປະ ມີປັນຍາ ແລະ ສຳຣວມໃນສີລ

‘‘එසො ඛො අරියවිනයෙ, ‘සුඛජීවී’ති වුච්චති;

නිරාමිසං සුඛං ලද්ධා, උපෙක්ඛං අධිතිට්ඨති.

ບຸກຄົນນັ້ນແລ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ມີຊີວິດຢູ່ເປັນສຸກ' ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອຣິຍະເຈົ້າ. ເຂົາໄດ້ຮັບສຸກອັນປາສະຈາກອາມິດແລ້ວ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນອຸເປກຂາ.

‘‘පඤ්ච නීවරණෙ හිත්වා, නිච්චං ආරද්ධවීරියො;

ඣානානි උපසම්පජ්ජ, එකොදි නිපකො සතො.

ເປັນຜູ້ລະນີວອນ ໕ ປະການ ມີຄວາມພຽນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ເປັນນິດ ເຂົ້າເຖິງຊານທັງຫຼາຍ ມີຈິດມີອາຣົມດຽວ ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ມີສະຕິ

‘‘එවං ඤත්වා යථාභූතං, සබ්බසංයොජනක්ඛයෙ;

සබ්බසො අනුපාදාය, සම්මා චිත්තං විමුච්චති.

ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ ໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດທັງປວງ ບໍ່ຖືໝັ້ນດ້ວຍປະການທັງປວງ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໂດຍຊອບ.

‘‘තස්ස සම්මා විමුත්තස්ස, ඤාණං චෙ හොති තාදිනො;

‘අකුප්පා මෙ විමුත්තී’ති, භවසංයොජනක්ඛයෙ.

ເມື່ອສັງໂຍດໃນພົບສິ້ນໄປແລ້ວ ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານຜູ້ຄົງທີ່ ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໂດຍຊອບນັ້ນວ່າ 'ความຫຼຸດພົ້ນຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບ'.

‘‘එතං ඛො පරමං ඤාණං, එතං සුඛමනුත්තරං;

අසොකං විරජං ඛෙමං, එතං ආනණ්‍යමුත්තම’’න්ති. තතියං;

ນີ້ແລຄືຍານອັນຍອດຢ້ຽມ ນີ້ຄືສຸກອັນບໍ່ມີສຸກອື່ນຍິ່ງກວ່າ ອັນປາສະຈາກຄວາມໂສກ ປາສະຈາກທຸລີ ເປັນແດນກະເສມ ນີ້ຄືຄວາມບໍ່ມີໜີ້ສິນອັນປະເສີດສຸດ.

4. මහාචුන්දසුත්තං

໔. ມະຫາຈຸນທະສູດ

46. එවං [Pg.312] මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාචුන්දො චෙතීසු විහරති සයංජාතියං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාචුන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාචුන්දො එතදවොච –

໔໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາຈຸນທະ ອາໄສຢູ່ໃນແຄວ້ນເຈຕີ ທີ່ສະຫະຊາດິນິຄົມ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາຈຸນທະ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ 'ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບຄຳຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາຈຸນທະວ່າ 'ອາວຸໂສ'. ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາຈຸນທະ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

‘‘ඉධාවුසො, ධම්මයොගා භික්ඛූ ඣායී භික්ඛූ අපසාදෙන්ති – ‘ඉමෙ පන ඣායිනොම්හා, ඣායිනොම්හාති ඣායන්ති පජ්ඣායන්ති නිජ්ඣායන්ති අවජ්ඣායන්ති. කිමිමෙ ඣායන්ති, කින්තිමෙ ඣායන්ති, කථං ඉමෙ ඣායන්තී’ති? තත්ථ ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະສາສນານີ້ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມ ຍ່ອມກ່າວຕິຕຽນພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານວ່າ 'ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ກ່າວວ່າ ພວກຂ້ອຍເປັນຜູ້ເພັ່ງຊານ ພວກຂ້ອຍເປັນຜູ້ເພັ່ງຊານ ແລ້ວກໍເພັ່ງ, ເພັ່ງຊົງໄວ້, ເພັ່ງຈົດຈໍ່, ເພັ່ງເຂົ້າໄປ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ເພັ່ງຫຍັງ? ເພັ່ງເພື່ອຫຍັງ? ເພັ່ງຢ່າງໃດ?' ໃນການກ່າວຕິຕຽນນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ທັງບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນມາກ ທັງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

‘‘ඉධ පනාවුසො, ඣායී භික්ඛූ ධම්මයොගෙ භික්ඛූ අපසාදෙන්ති – ‘ඉමෙ පන ධම්මයොගම්හා, ධම්මයොගම්හාති උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා මුට්ඨස්සතී අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා පාකතින්ද්‍රියා. කිමිමෙ ධම්මයොගා, කින්තිමෙ ධම්මයොගා, කථං ඉමෙ ධම්මයොගා’ති? තත්ථ ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານ ຍ່ອມກ່າວຕິຕຽນພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມວ່າ 'ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ກ່າວວ່າ ພວກຂ້ອຍເປັນຜູ້ປະກອບໃນທັມ ພວກຂ້ອຍເປັນຜູ້ປະກອບໃນທັມ ແຕ່ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ, ຖືຕົວ, ກັບກອກ, ປາກກ້າ, ເວົ້າພ່າມ, ຫຼົງລືມສະຕິ, ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ, ບໍ່ມີສະມາທິ, ມີຈິດກວ່າຍແກວ່ງ, ບໍ່ສຳຣວມອິນຊີ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ເປັນຜູ້ປະກອບໃນທັມຢ່າງໃດ? ປະກອບໃນທັມເພື່ອຫຍັງ? ປະກອບໃນທັມຢ່າງໃດ?' ໃນການກ່າວຕິຕຽນນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ທັງບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນມາກ ທັງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

‘‘ඉධ පනාවුසො, ධම්මයොගා භික්ඛූ ධම්මයොගානඤ්ඤෙව භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති, නො ඣායීනං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති. තත්ථ ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະສາສນານີ້ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມ ຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມດ້ວຍກັນເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ກ່າວສັນເສີນຄຸນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານ. ໃນການກ່າວສັນເສີນນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ และ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ທັງບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນມາກ ທັງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

‘‘ඉධ පනාවුසො, ඣායී භික්ඛූ ඣායීනඤ්ඤෙව භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති, නො ධම්මයොගානං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති. තත්ථ ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය [Pg.313] බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະສາສນານີ້ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານ ຍ່ອມກ່າວສັນເສີນຄຸນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານດ້ວຍກັນເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ກ່າວສັນເສີນຄຸນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມ. ໃນການກ່າວສັນເສີນນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ແລະ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມກໍບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ທັງບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ມາກ, ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນເປັນອັນມາກ ທັງເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

‘‘තස්මාතිහාවුසො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ධම්මයොගා සමානා ඣායීනං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බං. තං කිස්ස හෙතු? අච්ඡරියා හෙතෙ, ආවුසො, පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං, යෙ අමතං ධාතුං කායෙන ඵුසිත්වා විහරන්ති. තස්මාතිහාවුසො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඣායී සමානා ධම්මයොගානං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බං. තං කිස්ස හෙතු? අච්ඡරියා හෙතෙ, ආවුසො, පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං යෙ ගම්භීරං අත්ථපදං පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සන්තී’’ති. චතුත්ථං.

ເພາະເຫດນັ້ນແລ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກຂ້ອຍເປັນຜູ້ປະກອບໃນທັມ ຈະກ່າວສັນເສີນຄຸນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງຊານ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າບຸກຄົນຜູ້ຖືກຕ້ອງອະມະຕະທາດດ້ວຍກາຍແລ້ວຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໜ້າອັດສະຈັນ ແລະ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ເພາະເຫດນັ້ນແລ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກຂ້ອຍເປັນຜູ້ເພັ່ງຊານ ຈະກ່າວສັນເສີນຄຸນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບໃນທັມ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າບຸກຄົນຜູ້ແທງຕະຫຼອດເຫັນເນື້ອຄວາມອັນເລິກເຊິ່ງດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໜ້າອັດສະຈັນ ແລະ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ.

5. පඨමසන්දිට්ඨිකසුත්තං

໕. ປະຖົມມະສັນທິຕຖິກະສູດ

47. අථ ඛො මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සන්දිට්ඨිකො ධම්මො, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති?

໔໗. ຄັ້ງນັ້ນແລ ໂມລິຍະສີວະກະປະຣິພາຊົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ໂມລິຍະສີວະກະປະຣິພາຊົກ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດແລ ທັມຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍການ, ຄວນຮຽກໃຫ້ມາເບິ່ງ, ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົນ, ອັນວິນຍູຊົນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ?'

‘‘තෙන හි, සීවක, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසි – එවම්පි ඛො, සීවක, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති…පෙ….

'ສີວະກະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຍ້ອນຖາມທ່ານໃນຂໍ້ນີ້. ທ່ານພຶງແກ້ຕາມທີ່ທ່ານພໍໃຈ. ສີວະກະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງໃດ? ເມື່ອໂລພະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ໂລພະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອໂລພະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ໂລພະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ'?' 'ຮູ້, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ສີວະກະ, ການທີ່ເມື່ອໂລພະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ໂລພະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອໂລພະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ໂລພະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຢ່າງນີ້ແລ ສີວະກະ, ທັມຊື່ວ່າ ເປັນທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ...ເປ...'

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභධම්මං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං දොසධම්මං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසි, අසන්තං [Pg.314] වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසි – එවං ඛො, සීවක, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති.

'ສີວະກະ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງໃດ? ເມື່ອໂທສະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອໂມຫະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອທັມອັນເກີດຈາກໂລພະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອທັມອັນເກີດຈາກໂທສະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ'?' 'ຮູ້, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ສີວະກະ, ການທີ່ເມື່ອທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ທັມອັນເກີດຈາກໂມຫະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຢ່າງນີ້ແລ ສີວະກະ, ທັມຊື່ວ່າ ເປັນທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍການ, ຄວນຮຽກໃຫ້ມາເບິ່ງ, ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົນ, ອັນວິນຍູຊົນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ.'

‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං, භන්තෙ, භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. පඤ්චමං.

'ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ!...ເປ... ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕຣເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.'

6. දුතියසන්දිට්ඨිකසුත්තං

໖. ທຸຕິຍະສັນທິຕຖິກະສູດ

48. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සන්දිට්ඨිකො ධම්මො, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො’ති, භො ගොතම, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භො ගොතම, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති?

໔໘. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣາມຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣາມຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ດັ່ງນີ້. ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດແລ ທັມຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍການ, ຄວນຮຽກໃຫ້ມາເບິ່ງ, ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົນ, ອັນວິນຍູຊົນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ?'

‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසි – එවම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති…පෙ….

'ພຣາມ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຍ້ອນຖາມທ່ານໃນຂໍ້ນີ້. ທ່ານພຶງແກ້ຕາມທີ່ທ່ານພໍໃຈ. ພຣາມ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງໃດ? ເມື່ອຣາຄະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ຣາຄະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອຣາຄະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ຣາຄະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ'?' 'ຮູ້, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພຣາມ, ການທີ່ເມື່ອຣາຄະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ຣາຄະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອຣາຄະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ຣາຄະບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຢ່າງນີ້ແລ ພຣາມ, ທັມຊື່ວ່າ ເປັນທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ...ເປ...'

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං කායසන්දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං වචීසන්දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති [Pg.315] පජානාසි – එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති.

'ພຣາມ, ທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງໃດ? ເມື່ອໂທສະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອໂມຫະມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເเป... ເມື່ອຄວາມເສື່ອມເສຍທາງກາຍມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອຄວາມເສື່ອມເສຍທາງວາຈາມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ...ເປ... ເມື່ອຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານຮູ້ບໍ່ວ່າ 'ຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ'?' 'ຮູ້, ທ່ານພຣະໂຄດົມ.' 'ພຣາມ, ການທີ່ເມື່ອຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຫຼື ເມື່ອຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນ ທ່ານກໍຮູ້ວ່າ 'ຄວາມເສື່ອມເສຍທາງໃຈບໍ່ມີຢູ່ພາຍໃນຕົນຂອງເຮົາ' ຢ່າງນີ້ແລ ພຣາມ, ທັມຊື່ວ່າ ເປັນທັມອັນຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍການ, ຄວນຮຽກໃຫ້ມາເບິ່ງ, ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົນ, ອັນວິນຍູຊົນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ.'

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ඡට්ඨං.

'ແຈ່ມແຈ້ງແທ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ! แຈ່ມແຈ້ງແທ້ ທ່ານພຣະໂຄດົມ!...ເປ... ຂໍທ່ານພຣະໂຄດົມຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕຣເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.'

7. ඛෙමසුත්තං

໗. ເຂມະສູດ

49. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච ඛෙමො ආයස්මා ච සුමනො සාවත්ථියං විහරන්ති අන්ධවනස්මිං. අථ ඛො ආයස්මා ච ඛෙමො ආයස්මා ච සුමනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ඛෙමො භගවන්තං එතදවොච –

໔໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະ ແລະ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສຸມະນະ ອາໄສຢູ່ໃນປ່າອັນທະວັນ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະ ແລະ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສຸມະນະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යො සො, භන්තෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස න එවං හොති – ‘අත්ථි මෙ සෙය්‍යොති වා අත්ථි මෙ සදිසොති වා අත්ථි මෙ හීනොති වා’’’ති. ඉදමවොචායස්මා ඛෙමො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා ඛෙමො ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

“ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸໃດເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຂອງຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາດີກວ່າເຂົາ' ຫຼືວ່າ 'ເຮົາສະເໝີກັບເຂົາ' ຫຼືວ່າ 'ເຮົາເລວກວ່າເຂົາ'.” ທ່ານພຣະເຂມະໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສາດສະດາຊົງພໍພຣະໄທແລ້ວ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະເຂມະຄິດວ່າ “ພຣະສາດສະດາຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ຄຳຂອງເຮົາແລ້ວ” ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເຮັດປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ.

අථ ඛො ආයස්මා සුමනො අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ ඛෙමෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යො සො, භන්තෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස න එවං හොති – ‘නත්ථි මෙ සෙය්‍යොති වා නත්ථි මෙ සදිසොති වා නත්ථි මෙ හීනොති වා’’’ති. ඉදමවොචායස්මා සුමනො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා සුමනො ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອທ່ານພຣະເຂມະຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ທ່ານພຣະສຸມະນະໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸໃດເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຂອງຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຄວາມຄິດວ່າ ເຮົາດີກວ່າເຂົາ ບໍ່ມີແກ່ເຮົາ' ຫຼືວ່າ 'ຄວາມຄິດວ່າ ເຮົາສະເໝີກັບເຂົາ ບໍ່ມີແກ່ເຮົາ' ຫຼືວ່າ 'ຄວາມຄິດວ່າ ເຮົາເລວກວ່າເຂົາ ບໍ່ມີແກ່ເຮົາ'.” ທ່ານພຣະສຸມະນະໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສາດສະດາຊົງພໍພຣະໄທແລ້ວ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສຸມະນະຄິດວ່າ “ພຣະສາດສະດາຊົງພໍພຣະໄທຕໍ່ຄຳຂອງເຮົາແລ້ວ” ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເຮັດປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ.

අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙසු ආයස්මන්තෙ ච ඛෙමෙ ආයස්මන්තෙ ච සුමනෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එවං ඛො, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්ති[Pg.316]. අත්ථො ච වුත්තො අත්තා ච අනුපනීතො. අථ ච පන ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා හසමානකා මඤ්ඤෙ අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්ති. තෙ පච්ඡා විඝාතං ආපජ්ජන්තී’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອທ່ານພຣະເຂມະ ແລະ ທ່ານພຣະສຸມະນະຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມພະຍາກອນອະຣະຫັດຕະຜົນຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເນື້ອຄວາມກໍກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ແລະ ບໍ່ນຳຕົນເຂົ້າໄປປຽບທຽບ. ແຕ່ສ່ວນຄົນເຂົາບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມພະຍາກອນອະຣະຫັດຕະຜົນຄ້າຍຄືກັບເປັນເລື່ອງຕະຫຼົກ. ພວກເຂົາຍ່ອມເຖິງຄວາມເດືອດຮ້ອນໃນພາຍຫຼັງ.”

‘‘න උස්සෙසු න ඔමෙසු, සමත්තෙ නොපනීයරෙ ;

ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, චරන්ති සංයොජනවිප්පමුත්තා’’ති. සත්තමං;

“ພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ນຳຕົນເຂົ້າໄປປຽບທຽບວ່າເປັນຜູ້ປະເສີດກວ່າ ວ່າເປັນຜູ້ເລວກວ່າ ຫຼືວ່າເປັນຜູ້ສະເໝີກັນ. ຊາດສິ້ນແລ້ວ ພຣົມມະຈັນຢູ່ຈົບແລ້ວ ທ່ານທັງຫຼາຍຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດແລ້ວ ຍ່ອມທ່ຽວໄປ.” ສູດທີ 7 ຈົບ.

8. ඉන්ද්‍රියසංවරසුත්තං

໘. ອິນທຣິຍະສັງວະຣະສູດ

50. ‘‘ඉන්ද්‍රියසංවරෙ, භික්ඛවෙ, අසති ඉන්ද්‍රියසංවරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති සීලං; සීලෙ අසති සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, ඵෙග්ගුපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියසංවරෙ අසති ඉන්ද්‍රියසංවරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති සීලං…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනං.

໕໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອບໍ່ມີການສັງວອນອິນຊີ ສີລຂອງຜູ້ບົກພ່ອງໃນການສັງວອນອິນຊີ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອບໍ່ມີສີລ ສັມມາສະມາທິຂອງຜູ້ບົກພ່ອງໃນສີລ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອບໍ່ມີສັມມາສະມາທິ ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະຂອງຜູ້ບົກພ່ອງໃນສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອບໍ່ມີຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ນิບພິທາວິຣາຄະຂອງຜູ້ບົກພ່ອງໃນຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອບໍ່ມີນິບພິທາວິຣາຄະ ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂອງຜູ້ບົກພ່ອງໃນນິບພິທາວິຣາຄະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ບົກພ່ອງດ້ວຍກິ່ງແລະໃບ. ສະເກັດຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນກໍບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ເປືອກກໍບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ກະພີ້ກໍບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ແກ່ນກໍບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ ຢ່າງໃດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ ເມື່ອບໍ່ມີການສັງວອນອິນຊີ ສີລຂອງຜູ້ບົກພ່ອງໃນການສັງວອນອິນຊີ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສຖືກທຳລາຍແລ້ວ... ຯລຯ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ.”

‘‘ඉන්ද්‍රියසංවරෙ, භික්ඛවෙ, සති ඉන්ද්‍රියසංවරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති සීලං; සීලෙ සති සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, ඵෙග්ගුපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති[Pg.317]. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියසංවරෙ සති ඉන්ද්‍රියසංවරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති සීලං…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. අට්ඨමං.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອມີການສັງວອນອິນຊີ ສີລຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍການສັງວອນອິນຊີ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ; ເມື່ອມີສີລ ສັມມາສະມາທິຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ; ເມື່ອມີສັມມາສະມາທິ ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ; ເມື່ອມີຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ນິບພິທາວິຣາຄະຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ; ເມື່ອມີນິບພິທາວິຣາຄະ ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍນິບພິທາວິຣາຄະ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິ່ງແລະໃບ. ສະເກັດຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນກໍເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ເປືອກກໍເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ກະພີ້ກໍເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ແກ່ນກໍເຖິງຄວາມບໍລິບູນ ຢ່າງໃດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ ເມື່ອມີການສັງວອນອິນຊີ ສີລຂອງຜູ້ສົມບູນດ້ວຍການສັງວອນອິນຊີ ຍ່ອມມີອຸປະນິໄສສົມບູນ... ຯລຯ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ.” ສູດທີ 8 ຈົບ.

9. ආනන්දසුත්තං

໙. ອານັນທະສູດ

51. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

໕໑. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະສາຣີບຸດເຖິງບ່ອນຢູ່ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານການສົນທະນາປາໄສທີ່ໜ້າເພີດເພີນ ແລະ ໜ້າລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ບ່ອນຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດວ່າ:

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු අස්සුතඤ්චෙව ධම්මං සුණාති, සුතා චස්ස ධම්මා න සම්මොසං ගච්ඡන්ති, යෙ චස්ස ධම්මා පුබ්බෙ චෙතසා සම්ඵුට්ඨපුබ්බා තෙ ච සමුදාචරන්ති, අවිඤ්ඤාතඤ්ච විජානාතී’’ති? ‘‘ආයස්මා ඛො ආනන්දො බහුස්සුතො. පටිභාතු ආයස්මන්තංයෙව ආනන්ද’’න්ති. ‘‘තෙනහාවුසො සාරිපුත්ත, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

“อาวุโสສາຣີບຸດ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ ພິກຂຸຈຶ່ງໄດ້ຟັງທັມມະທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍໄດ້ຟັງ, ທັມມະທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ຫຼົງລືມໄປ, ທັມມະເຫຼົ່າໃດທີ່ພິກຂຸນັ້ນເຄີຍຖືກຕ້ອງດ້ວຍໃຈໃນກ່ອນ ກໍປະກົດຂຶ້ນຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ, ແລະ ຍ່ອມຮູ້ທັມມະທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຮູ້?” “ທ່ານພຣະອານົນເປັນພະຫູສູດ. ຂໍໃຫ້ບັນຫາຂໍ້ນີ້ແຈ່ມແຈ້ງແກ່ທ່ານພຣະອານົນເອງເຖີດ.” “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ.” ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ຮັບຄຳຂອງທ່ານພຣະອານົນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ.” ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ඉධාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණං ගාථං උදානං ඉතිවුත්තකං ජාතකං අබ්භුතධම්මං වෙදල්ලං. සො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං වාචෙති, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. යස්මිං ආවාසෙ ථෙරා භික්ඛූ විහරන්ති බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා තස්මිං ආවාසෙ වස්සං උපෙති. තෙ කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හති – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං; ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? තෙ තස්ස ආයස්මතො අවිවටඤ්චෙව විවරන්ති, අනුත්තානීකතඤ්ච උත්තානීකරොන්ති, අනෙකවිහිතෙසු ච කඞ්ඛාඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙන්ති. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු අස්සුතඤ්චෙව ධම්මං සුණාති, සුතා චස්ස ධම්මා න සම්මොසං ගච්ඡන්ති, යෙ චස්ස ධම්මා පුබ්බෙ චෙතසා සම්ඵුට්ඨපුබ්බා තෙ ච සමුදාචරන්ති, අවිඤ්ඤාතඤ්ච විජානාතී’’ති.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮຽນທັມມະ ຄື ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທັມມະ, ເວດັລລະ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສະແດງທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາແກ່ຄົນອື່ນໂດຍພິສະດານ, ຍ່ອມສອນທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາແກ່ຄົນອື່ນໂດຍພິສະດານ, ຍ່ອມສາທະຍາຍທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍພິສະດານ, ຍ່ອມຕຶກຕອງ ໃຄ່ຄວນທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາດ້ວຍໃຈ ແລະ ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າຈຳພັນສາໃນອາວາດທີ່ມີພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນພະຫູສູດ, ຊຳນານໃນຄຳພີ, ຊົງທັມ, ຊົງວິນັຍ, ຊົງມາຕິກາ ອາໄສຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນຕາມການເວລາ ແລ້ວໄຕ່ຖາມ ສອບຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍ້ນີ້ເປັນຢ່າງໃດ, ເນື້ອຄວາມຂອງຂໍ້ນີ້ແມ່ນຫຍັງ?' ພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປີດເຜີຍຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເປີດເຜີຍແກ່ທ່ານ, ຍ່ອມເຮັດຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງ, ແລະ ຍ່ອມບັນເທົາຄວາມສົງໄສໃນທັມມະທີ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສົງໄສຫຼາຍປະການ. ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ ພິກຂຸຈຶ່ງໄດ້ຟັງທັມມະທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍໄດ້ຟັງ, ທັມມະທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ຫຼົງລືມໄປ, ທັມມະເຫຼົ່າໃດທີ່ພິກຂຸນັ້ນເຄີຍຖືກຕ້ອງດ້ວຍໃຈໃນກ່ອນ ກໍປະກົດຂຶ້ນຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ, ແລະ ຍ່ອມຮູ້ທັມມະທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຮູ້.”

‘‘අච්ඡරියං[Pg.318], ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො, යාව සුභාසිතං චිදං ආයස්මතා ආනන්දෙන. ඉමෙහි ච මයං ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං ආයස්මන්තං ආනන්දං ධාරෙම. ආයස්මා හි ආනන්දො ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණං ගාථං උදානං ඉතිවුත්තකං ජාතකං අබ්භුතධම්මං වෙදල්ලං. ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං වාචෙති, ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති, ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. ආයස්මා ආනන්දො යස්මිං ආවාසෙ ථෙරා භික්ඛූ විහරන්ති බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා තස්මිං ආවාසෙ වස්සං උපෙති. තෙ ආයස්මා ආනන්දො කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හති – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං; ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? තෙ ආයස්මතො ආනන්දස්ස අවිවටඤ්චෙව විවරන්ති, අනුත්තානීකතඤ්ච උත්තානීකරොන්ති, අනෙකවිහිතෙසු ච කඞ්ඛාඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙන්තී’’ති. නවමං.

“ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ອາວຸໂສ! ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແທ້ ອາວຸໂສ! ຂໍ້ນີ້ທ່ານພຣະອານົນກ່າວໄວ້ດີແທ້ໆ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າຍ່ອມຈົດຈຳທ່ານພຣະອານົນວ່າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ທ່ານພຣະອານົນຍ່ອມຮຽນທັມມະ ຄື ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທັມມະ, ເວດັລລະ. ທ່ານພຣະອານົນຍ່ອມສະແດງທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາແກ່ຄົນອື່ນໂດຍພິສະດານ, ທ່ານພຣະອານົນຍ່ອມສອນທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາແກ່ຄົນອື່ນໂດຍພິສະດານ, ທ່ານພຣະອານົນຍ່ອມສາທະຍາຍທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍພິສະດານ, ທ່ານພຣະອານົນຍ່ອມຕຶກຕອງ ໃຄ່ຄວນທັມມະຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາດ້ວຍໃຈ ແລະ ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ. ທ່ານພຣະອານົນຍ່ອມເຂົ້າຈຳພັນສາໃນອາວາດທີ່ມີພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນພະຫູສູດ, ຊຳນານໃນຄຳພີ, ຊົງທັມ, ຊົງວິນັຍ, ຊົງມາຕິກາ ອາໄສຢູ່. ທ່ານພຣະອານົນເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນຕາມການເວລາ ແລ້ວໄຕ່ຖາມ ສອບຖາມວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍ້ນີ້ເປັນຢ່າງໃດ, ເນື້ອຄວາມຂອງຂໍ້ນີ້ແມ່ນຫຍັງ?' ພຣະເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປີດເຜີຍຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເປີດເຜີຍແກ່ທ່ານພຣະອານົນ, ຍ່ອມເຮັດຂໍ້ທີ່ຍັງບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງ, ແລະ ຍ່ອມບັນເທົາຄວາມສົງໄສໃນທັມມະທີ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສົງໄສຫຼາຍປະການ.” ສູດທີ 9 ຈົບ.

10. ඛත්තියසුත්තං

໑໐. ຂັດຕິຍະສູດ

52. අථ ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

໕໒. ຄັ້ງນັ້ນ ຊານຸສໂສນິພຣາມໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງບ່ອນປະທັບ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານການສົນທະນາປາໄສທີ່ໜ້າເພີດເພີນ ແລະ ໜ້າລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ຊານຸສໂສນິພຣາມໄດ້ຂาບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ඛත්තියා, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘ඛත්තියා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භොගාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා බලාධිට්ඨානා පථවීභිනිවෙසා ඉස්සරියපරියොසානා’’ති.

“ຂ້າແດ່ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ຈະເລີນ ພວກກະສັດມີຫຍັງເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີຫຍັງເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີຫຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຫຍັງເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຫຍັງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ?” “ພຣາມ ພວກກະສັດມີໂພຄະຊັບເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີປັນຍາເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີກຳລັງພົນເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີແຜ່ນດິນເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ.”

‘‘බ්‍රාහ්මණා පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘බ්‍රාහ්මණා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භොගාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා මන්තාධිට්ඨානා යඤ්ඤාභිනිවෙසා බ්‍රහ්මලොකපරියොසානා’’ති.

“ຂ້າແດ່ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ຈະເລີນ ສ່ວນພວກພຣາມ ມີຫຍັງເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີຫຍັງເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີຫຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຫຍັງເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຫຍັງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ?” “ພຣາມ ພວກພຣາມມີໂພຄະຊັບເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີປັນຍາເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີມົນເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີການບູຊາຍັນເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີພຣົມມະໂລກເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ.”

‘‘ගහපතිකා [Pg.319] පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘ගහපතිකා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භොගාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා සිප්පාධිට්ඨානා කම්මන්තාභිනිවෙසා නිට්ඨිතකම්මන්තපරියොසානා’’ති.

“ຂ້າແດ່ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ຈະເລີນ ສ່ວນພວກຄະຫະບໍດີ ມີຫຍັງເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີຫຍັງເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີຫຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຫຍັງເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຫຍັງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ?” “ພຣາມ ພວກຄະຫະບໍດີມີໂພຄະຊັບເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີປັນຍາເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີສິລະປະວິຊາເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີການງານເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຄວາມສຳເລັດແຫ່ງການງານເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ.”

‘‘ඉත්ථී පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘ඉත්ථී ඛො, බ්‍රාහ්මණ, පුරිසාධිප්පායා අලඞ්කාරූපවිචාරා පුත්තාධිට්ඨානා අසපතීභිනිවෙසා ඉස්සරියපරියොසානා’’ති.

“ຂ້າແດ່ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ຈະເລີນ ສ່ວນພວກສະຕີ ມີຫຍັງເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີຫຍັງເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີຫຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຫຍັງເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຫຍັງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ?” “ພຣາມ ພວກສະຕີມີບຸຣຸດເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີເຄື່ອງປະດັບເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີບຸດເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມບໍ່ມີຄູ່ແຂ່ງເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ.”

‘‘චොරා පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘චොරා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ආදානාධිප්පායා ගහනූපවිචාරා සත්ථාධිට්ඨානා අන්ධකාරාභිනිවෙසා අදස්සනපරියොසානා’’ති.

“ຂ້າແດ່ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ຈະເລີນ ສ່ວນພວກໂຈນ ມີຫຍັງເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີຫຍັງເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີຫຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຫຍັງເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີຫຍັງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ?” “ພຣາມ ພວກໂຈນມີການລັກຊັບເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີປ່າຮົກຊັດເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີສັດຕຣາເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມມືດເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີການບໍ່ໃຫ້ໃຜເຫັນເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ.”

‘‘සමණා පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘සමණා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛන්තිසොරච්චාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා සීලාධිට්ඨානා ආකිඤ්චඤ්ඤාභිනිවෙසා නිබ්බානපරියොසානා’’ති.

“ຂ້າແດ່ທ່ານໂຄຕະມະຜູ້ຈະເລີນ ສ່ວນພວກສະມະນະ ມີຫຍັງເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີຫຍັງເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີຫຍັງເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຫຍັງເປັນຄວາມຝັກໃຝ่, ມີຫຍັງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ?” “ພຣາມ ພວກສະມະນະມີຄວາມອົດທົນແລະຄວາມສະຫງົບສ່ຽມເປັນຄວາມມຸ່ງໝາຍ, ມີປັນຍາເປັນການສະແຫວງຫາ, ມີສີລເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມບໍ່ມີກັງວົນເປັນຄວາມຝັກໃຝ່, ມີພຣະນิບພານເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງ.”

‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! ඛත්තියානම්පි භවං ගොතමො ජානාති අධිප්පායඤ්ච උපවිචාරඤ්ච අධිට්ඨානඤ්ච අභිනිවෙසඤ්ච පරියොසානඤ්ච. බ්‍රාහ්මණානම්පි භවං ගොතමො ජානාති…පෙ… ගහපතීනම්පි භවං ගොතමො ජානාති… ඉත්ථීනම්පි භවං ගොතමො ජානාති… චොරානම්පි භවං ගොතමො ජානාති … සමණානම්පි භවං ගොතමො ජානාති අධිප්පායඤ්ච උපවිචාරඤ්ච අධිට්ඨානඤ්ච අභිනිවෙසඤ්ච පරියොසානඤ්ච. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. දසමං.

“ໜ້າອັດສະຈັນແທ້, ທ່ານໂຄດົມ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້, ທ່ານໂຄດົມ! ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມຊົງຊາບຄວາມປະສົງ, ການທ່ຽວໄປ, ທີ່ຕັ້ງ, ຄວາມປັກໃຈ ແລະຈຸດໝາຍປາຍທາງ ແມ່ນແຕ່ຂອງພວກກະສັດ. ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມຊົງຊາບ... ຂອງພວກພຣາມ... ຂອງພວກຄະຫະບໍດີ... ຂອງພວກສະຕີ... ຂອງພວກໂຈນ... ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຍ່ອມຊົງຊາບຄວາມປະສົງ, ການທ່ຽວໄປ, ທີ່ຕັ້ງ, ຄວາມປັກໃຈ ແລະຈຸດໝາຍປາຍທາງ ແມ່ນແຕ່ຂອງພວກສະມະນະ. ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານໂຄດົມ... ຂໍທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຊົງຈຳຂ้าພະເຈົ້າວ່າເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງສະຣະນະຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ”. ສູດທີສິບ.

11. අප්පමාදසුත්තං

໑໑. ອັບປະມາທະສູດ

53. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං [Pg.320] වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

໕໓. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣາມຄົນໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ, ຄັ້ນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພໍນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣາມຜູ້ນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ගොතම, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ມີທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ ບາງຫຼືບໍ່?” “ມີຢູ່, ພຣາມ ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ”.

‘‘කතමො පන, භො ගොතම, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති? ‘‘අප්පමාදො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?” “ພຣາມ ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນ ຄື ຄວາມບໍ່ປະໝາດ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යානි කානිචි ජඞ්ගලානං පාණානං පදජාතානි, සබ්බානි තානි හත්ථිපදෙ සමොධානං ගච්ඡන්ති; හත්ථිපදං තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං මහන්තත්තෙන. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අප්පමාදො එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො.

“ພຣາມ ປຽບເໝືອນຮອຍຕີນຂອງສັດບົກທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຊະນິດໃດໆ ຍ່ອມລວມລົງໃນຮອຍຕີນຊ້າງ, ຮອຍຕີນຊ້າງ ຍ່ອມປະກົດວ່າເປັນຍອດຂອງຮອຍຕີນສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະຄວາມເປັນຂອງໃຫຍ່, ສັນໃດ; ພຣາມ ຄວາມບໍ່ປະໝາດ ກໍສັນນັ້ນເໝືອນກັນ ເປັນທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ”.

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, කූටාගාරස්ස යා කාචි ගොපානසියො සබ්බා තා කූටඞ්ගමා කූටනින්නා කූටසමොසරණා, කූටං තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ …පෙ….

“ພຣາມ ປຽບເໝືອນກອນເຮືອນຍອດທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຊະນິດໃດໆ ຍ່ອມໄປສູ່ຍອດ, ນ້ອມໄປສູ່ຍອດ, ປະຊຸມລົງທີ່ຍອດ, ຍອດເຮືອນ ຍ່ອມປະກົດວ່າເປັນຍອດຂອງກອນເຮືອນເຫຼົ່ານັ້ນ, ສັນໃດ; ພຣາມ ກໍສັນນັ້ນເໝືອນກັນ... ”

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, පබ්බජලායකො පබ්බජං ලායිත්වා අග්ගෙ ගහෙත්වා ඔධුනාති නිධුනාති නිච්ඡාදෙති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ…පෙ….

“ພຣາມ ປຽບເໝືອນຄົນກ່ຽວຫຍ້າແຝກ ກ່ຽວຫຍ້າແຝກແລ້ວ ຈັບທີ່ປາຍ ແລ້ວຟາດລົງ, ສັ່ນ, ແລະເຄາະ, ສັນໃດ; ພຣາມ ກໍສັນນັ້ນເໝືອນກັນ... ”

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, අම්බපිණ්ඩියා වණ්ටච්ඡින්නාය යානි කානිචි අම්බානි වණ්ටූපනිබන්ධනානි සබ්බානි තානි තදන්වයානි භවන්ති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ…පෙ….

“ພຣາມ ປຽບເໝືອນເມື່ອຂົ້ວໝາກມ່ວງຖືກຕັດແລ້ວ ໝາກມ່ວງທັງຫຼາຍທີ່ຕິດຢູ່ກັບຂົ້ວນັ້ນ ຍ່ອມຕົກໄປຕາມຂົ້ວນັ້ນທັງໝົດ, ສັນໃດ; ພຣາມ ກໍສັນນັ້ນເໝືອນກັນ... ”

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යෙ කෙචි ඛුද්දරාජානො සබ්බෙතෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති, රාජා තෙසං චක්කවත්තී අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ…පෙ….

“ພຣາມ ປຽບເໝືອນພຣະລາຊານ້ອຍທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າພວກໃດໆ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕິດຕາມພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ, ພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ຍ່ອມປະກົດວ່າເປັນຍອດຂອງພຣະລາຊາເຫຼົ່ານັ້ນ, ສັນໃດ; ພຣາມ ກໍສັນນັ້ນເໝືອນກັນ... ”

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.321], බ්‍රාහ්මණ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා සබ්බා තා චන්දස්ස පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දප්පභා තාසං අග්ගමක්ඛායති. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අප්පමාදො එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං යො ච අත්ථො සම්පරායිකො.

“ພຣາມ ປຽບເໝືອນແແສງສະຫວ່າງຂອງດວງດາວທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຊະນິດໃດໆ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກແຫ່ງແສງຈັນ, ແສງຈັນ ຍ່ອມປະກົດວ່າເປັນຍອດຂອງແສງສະຫວ່າງເຫຼົ່ານັ້ນ, ສັນໃດ; ພຣາມ ກໍສັນນັ້ນເໝືອນກັນ ຄວາມບໍ່ປະໝາດ ເປັນທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ”.

‘‘අයං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති.

“ພຣາມ ນີ້ແລ ເປັນທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ”.

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. එකාදසමං.

“ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານໂຄດົມ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານໂຄດົມ... ຂໍທ່ານໂຄດົມຈົ່ງຊົງຈຳຂ້າພະເຈົ້າວ່າເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງສະຣະນະຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ”. ຈົບສູດທີສິບເອັດ.

12. ධම්මිකසුත්තං

໑໒. ທັມມິກະສູດ

54. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ධම්මිකො ජාතිභූමියං ආවාසිකො හොති සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තසු ආවාසෙසු. තත්‍ර සුදං ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං.

໕໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນພຣະເຈົ້າອາວາດປະຈຳຖິ່ນກຳເນີດຂອງຕົນ ໃນອາວາດທັງເຈັດແຫ່ງທົ່ວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ. ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ຍ່ອມດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາ ຕໍ່ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ. ພຣະອາຄັນຕຸກະເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດນັ້ນເສຍ.

අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘මයං ඛො භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. අථ ච පන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාස’’න්ති? අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති[Pg.322], න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. යංනූන මයං ආයස්මන්තං ධම්මිකං පබ්බාජෙය්‍යාමා’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພວກເຮົາກໍໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງ ດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ ກໍຍັງພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ. ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ ພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ?” ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຍ່ອມດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາ ຕໍ່ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ. ພຣະອາຄັນຕຸກະເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ. ທາງທີ່ດີ ພວກເຮົາຄວນຂັບໄລ່ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸອອກໄປເສຍດີກວ່າ”.

අථ ඛො ජාතිභූමකා උපාසකා යෙන ආයස්මා ධම්මිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ධම්මිකං එතදවොචුං – ‘‘පක්කමතු, භන්තෙ, ආයස්මා ධම්මිකො ඉමම්හා ආවාසා; අලං තෙ ඉධ වාසෙනා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ධම්මිකො තම්හා ආවාසා අඤ්ඤං ආවාසං අගමාසි. තත්‍රපි සුදං ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງຫຼີກໜີໄປຈາກອາວາດນີ້ເສຍເຖີດ, ທ່ານຢູ່ອາໄສໃນທີ່ນີ້ພໍແລ້ວ”. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຫຼີກໜີຈາກອາວາດນັ້ນ ໄປສູ່ອາວາດອື່ນ. ແມ່ນແຕ່ໃນອາວາດນັ້ນ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍຍັງດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາ ຕໍ່ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ. ພຣະອາຄັນຕຸກະເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດນັ້ນເສຍ.

අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘මයං ඛො භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. අථ ච පන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාස’’න්ති? අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. යංනූන මයං ආයස්මන්තං ධම්මිකං පබ්බාජෙය්‍යාමා’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພວກເຮົາກໍໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງ ດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ ກໍຍັງພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ. ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ ພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ?” ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຍ່ອມດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາ ຕໍ່ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ. ພຣະອາຄັນຕຸກະເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ. ທາງທີ່ດີ ພວກເຮົາຄວນຂັບໄລ່ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸອອກໄປເສຍດີກວ່າ”.

අථ ඛො ජාතිභූමකා උපාසකා යෙනායස්මා ධම්මිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ධම්මිකං එතදවොචුං – ‘‘පක්කමතු, භන්තෙ, ආයස්මා ධම්මිකො ඉමම්හාපි ආවාසා; අලං තෙ ඉධ වාසෙනා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ධම්මිකො තම්හාපි ආවාසා අඤ්ඤං ආවාසං අගමාසි. තත්‍රපි සුදං ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງຫຼີກໜີໄປແມ່ນແຕ່ຈາກອາວາດນີ້ເສຍເຖີດ, ທ່ານຢູ່ອາໄສໃນທີ່ນີ້ພໍແລ້ວ”. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຫຼີກໜີຈາກອາວາດນັ້ນ ໄປສູ່ອາວາດອື່ນ. ແມ່ນແຕ່ໃນອາວາດນັ້ນ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍຍັງດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາ ຕໍ່ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ. ພຣະອາຄັນຕຸກະເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຖືກພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດ່າ, ຂູ່ຕະຄອກ, ບຽດບຽນ, ສຽດສີ ແລະທຳຮ້າຍດ້ວຍວາຈາແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດນັ້ນເສຍ.

අථ [Pg.323] ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘මයං ඛො භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. අථ ච පන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාස’’න්ති? අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති…පෙ…. යංනූන මයං ආයස්මන්තං ධම්මිකං පබ්බාජෙය්‍යාම සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති. අථ ඛො ජාතිභූමකා උපාසකා යෙනායස්මා ධම්මිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ධම්මිකං එතදවොචුං – ‘‘පක්කමතු, භන්තෙ, ආයස්මා ධම්මිකො සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො ධම්මිකස්ස එතදහොසි – ‘‘පබ්බාජිතො ඛොම්හි ජාතිභූමකෙහි උපාසකෙහි සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහි. කහං නු ඛො දානි ගච්ඡාමී’’ති? අථ ඛො ආයස්මතො ධම්මිකස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພວກເຮົາກໍໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງ ດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ ກໍຍັງພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ. ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະອາຄັນຕຸກະທັງຫຼາຍ ພາກັນຫຼີກໜີໄປ ບໍ່ຢູ່ອາໄສ ແລະພາກັນລະຖິ້ມອາວາດເສຍ?” ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ຍ່ອມດ່າ... ທາງທີ່ດີ ພວກເຮົາຄວນຂັບໄລ່ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ອອກໄປຈາກອາວາດທັງເຈັດແຫ່ງໃນຖິ່ນກຳເນີດນີ້ທັງໝົດເສຍດີກວ່າ”. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດນັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ຈົ່ງຫຼີກໜີໄປຈາກອາວາດທັງເຈັດແຫ່ງໃນຖິ່ນກຳເນີດນີ້ທັງໝົດເສຍເຖີດ”. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ບັດນີ້ ເຮົາຖືກພວກອຸປາສົກຊາວຖິ່ນກຳເນີດ ຂັບໄລ່ອອກຈາກອາວາດທັງເຈັດແຫ່ງໃນຖິ່ນກຳເນີດນີ້ທັງໝົດແລ້ວ. ບັດນີ້ ເຮົາຈະໄປໃສດີໜໍ?” ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະທັມມິກະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບດີກວ່າ”.

අථ ඛො ආයස්මා ධම්මිකො පත්තචීවරමාදාය යෙන රාජගහං තෙන පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන යෙන රාජගහං ගිජ්ඣකූටො පබ්බතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ධම්මිකං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද කුතො නු ත්වං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ආගච්ඡසී’’ති? ‘‘පබ්බාජිතො අහං, භන්තෙ, ජාතිභූමකෙහි උපාසකෙහි සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති. ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, කිං තෙ ඉමිනා, යං තං තතො තතො පබ්බාජෙන්ති, සො ත්වං තතො තතො පබ්බාජිතො මමෙව සන්තිකෙ ආගච්ඡසි’’.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸທັມມິກະ ຖືເອົາບາດແລະຈີວອນແລ້ວ ໄດ້ຫຼີກໄປທາງກຸງຣາຊະຄຶ. ເມື່ອເດີນທາງໄປຕາມລໍາດັບ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງພູເຂົາຄິຊກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພิວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸທັມມິກະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: “ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເຈົ້າເດີນທາງມາແຕ່ໃສນໍ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຖືກພວກອຸປາສົກໃນບ້ານເກີດ ຂັບໄລ່ອອກຈາກອາຣາມທັງເຈັດແຫ່ງ ໃນບ້ານເກີດໂດຍປະການທັງປວງ.” “ພໍເທາະ ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ປະໂຫຍດຫຍັງແກ່ເຈົ້າດ້ວຍການຢູ່ໃນບ້ານເກີດນັ້ນ ທີ່ພວກເຂົາຂັບໄລ່ເຈົ້າອອກຈາກວັດນັ້ນໆ, ເມື່ອເຈົ້າຖືກຂັບໄລ່ອອກຈາກວັດນັ້ນໆແລ້ວ ກໍຈົ່ງມາສູ່ສຳນັກຂອງເຮົາຕະຫຼອດເຖີດ.”

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සාමුද්දිකා වාණිජා තීරදස්සිං සකුණං ගහෙත්වා නාවාය සමුද්දං අජ්ඣොගාහන්ති. තෙ අතීරදක්ඛිණියා නාවාය තීරදස්සිං සකුණං මුඤ්චන්ති. සො ගච්ඡතෙව පුරත්ථිමං දිසං, ගච්ඡති පච්ඡිමං දිසං, ගච්ඡති උත්තරං දිසං, ගච්ඡති දක්ඛිණං දිසං, ගච්ඡති උද්ධං, ගච්ඡති අනුදිසං. සචෙ සො සමන්තා තීරං පස්සති, තථාගතකොව හොති. සචෙ පන සො සමන්තා [Pg.324] තීරං න පස්සති තමෙව නාවං පච්චාගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, යං තං තතො තතො පබ්බාජෙන්ති සො ත්වං තතො තතො පබ්බාජිතො මමෙව සන්තිකෙ ආගච්ඡසි.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ໃນອະດີດ ພວກພໍ່ຄ້າທາງທະເລ ໄດ້ຈັບເອົານົກແນມຝັ່ງ ແລ້ວລົງເຮືອແລ່ນໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ. ເມື່ອເຮືອແລ່ນໄປໄກຈົນບໍ່ເຫັນຝັ່ງ ພວກພໍ່ຄ້າເຫຼົ່ານັ້ນກໍປ່ອຍນົກແນມຝັ່ງນັ້ນໄປ. ນົກນັ້ນບິນໄປທາງທິດບູຣະພາ (ຕາເວັນອອກ), ບິນໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ, ບິນໄປທາງທິດອຸດອນ (ເໜືອ), ບິນໄປທາງທິດທັກສິນ (ໃຕ້), ບິນຂຶ້ນເບື້ອງເທິງ, ບິນໄປທາງທິດສະຫຼຽງ. ຖ້າມັນແນມເຫັນຝັ່ງໂດຍຮອບ ມັນກໍຈະບິນມຸ່ງໜ້າໄປສູ່ຝັ່ງນັ້ນ. ແຕ່ຖ້າມັນແນມບໍ່ເຫັນຝັ່ງໂດຍຮອບ ມັນກໍຈະບິນກັບຄືນມາສູ່ເຮືອລຳນັ້ນເອງ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ທີ່ພວກເຂົາຂັບໄລ່ເຈົ້າອອກຈາກວັດນັ້ນໆ, ເມື່ອເຈົ້າຖືກຂັບໄລ່ອອກຈາກວັດນັ້ນໆແລ້ວ ກໍຈົ່ງມາສູ່ສຳນັກຂອງເຮົາຕະຫຼອດເຖີດ.”

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස සුප්පතිට්ඨො නාම නිග්‍රොධරාජා අහොසි පඤ්චසාඛො සීතච්ඡායො මනොරමො. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස ද්වාදසයොජනානි අභිනිවෙසො අහොසි, පඤ්ච යොජනානි මූලසන්තානකානං. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස තාව මහන්තානි ඵලානි අහෙසුං; සෙය්‍යථාපි නාම ආළ්හකථාලිකා. එවමස්ස සාදූනි ඵලානි අහෙසුං; සෙය්‍යථාපි නාම ඛුද්දං මධුං අනෙලකං. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස එකං ඛන්ධං රාජා පරිභුඤ්ජති සද්ධිං ඉත්ථාගාරෙන, එකං ඛන්ධං බලකායො පරිභුඤ්ජති, එකං ඛන්ධං නෙගමජානපදා පරිභුඤ්ජන්ති, එකං ඛන්ධං සමණබ්‍රාහ්මණා පරිභුඤ්ජන්ති, එකං ඛන්ධං මිගා පරිභුඤ්ජන්ති. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස න කොචි ඵලානි රක්ඛති, න ච සුදං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ඵලානි හිංසන්ති.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ໃນອະດີດ ພະຍາໂກຣັພຍະ ມີພະຍາໄຮ (ຕົ້ນໄຮໃຫຍ່) ຊື່ວ່າ ‘ສຸບປະຕິດຖະ’ ມີກິ່ງກ້ານໃຫຍ່ຫ້າກິ່ງ ມີຮົ່ມເຢັນສະບາຍ ເປັນທີ່ໜ້າເພີດເພີນໃຈ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ກິ່ງກ້ານທີ່ແຜ່ອອກໄປຂອງພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະນັ້ນ ກວ້າງຂວາງເຖິງສິບສອງໂຍດ, ສ່ວນຮາກທີ່ແຜ່ຂະຫຍາຍອອກໄປນັ້ນ ກວ້າງຂວາງເຖິງຫ້າໂຍດ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ໝາກຂອງພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະນັ້ນ ໃຫຍ່ປານໝໍ້ຫຸງເຂົ້າຂະໜາດໜຶ່ງອາຣົກ (ໝໍ້ຫຸງເຂົ້າໜຶ່ງທະນານ). ໝາກໄຮນັ້ນມີລົດຊາດຫວານແຊບ ຄືກັນກັບນໍ້າເຜິ້ງບໍລິສຸດທີ່ປາສະຈາກຕົວອ່ອນ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະນັ້ນ ມີກິ່ງໜຶ່ງທີ່ພະຍາສະເຫວີຍຮ່ວມກັບສະໜົມກຳນັນ, ກິ່ງໜຶ່ງກອງທະຫານໃຊ້ສະεຫວີຍ, ກິ່ງໜຶ່ງຊາວນิຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດໃຊ້ບໍລິໂພກ, ກິ່ງໜຶ່ງສະມະນະພຣາມໃຊ້ບໍລິໂພກ, ແລະກິ່ງໜຶ່ງພວກເນື້ອແລະນົກໃຊ້ບໍລິໂພກ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ບໍ່ມີໃຜເຝົ້າຮັກສາໝາກຂອງພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະນັ້ນເລີຍ, ແລະທັງບໍ່ມີໃຜບຽດບຽນທຳລາຍໝາກໄມ້ຂອງກັນແລະກັນເລີຍ.”

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, අඤ්ඤතරො පුරිසො සුප්පතිට්ඨස්ස නිග්‍රොධරාජස්ස යාවදත්ථං ඵලානි භක්ඛිත්වා සාඛං භඤ්ජිත්වා පක්කාමි. අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථාය දෙවතාය එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යාව පාපො මනුස්සො, යත්‍ර හි නාම සුප්පතිට්ඨස්ස නිග්‍රොධරාජස්ස යාවදත්ථං ඵලානි භක්ඛිත්වා සාඛං භඤ්ජිත්වා පක්කමිස්සති, යංනූන සුප්පතිට්ඨො නිග්‍රොධරාජා ආයතිං ඵලං න දදෙය්‍යා’ති. අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුප්පතිට්ඨො නිග්‍රොධරාජා ආයතිං ඵලං න අදාසි.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງໄດ້ກິນໝາກຂອງພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະຈົນອີ່ມໜຳສຳລານແລ້ວ ໄດ້ຫັກກິ່ງໄຮນັ້ນແລ້ວຫຼີກໜີໄປ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ! ຊາຍຄົນນີ້ຊ່າງເປັນຄົນຊົ່ວຮ້າຍແທ້ໆ ທີ່ໄດ້ກິນໝາກຂອງພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະຈົນອີ່ມໜຳສຳລານແລ້ວ ຍັງຫັກກິ່ງໄຮນັ້ນແລ້ວຫຼີກໜີໄປ, ທາງທີ່ດີ ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະບໍ່ຄວນໃຫ້ໝາກອີກຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າ’. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະກໍບໍ່ໄດ້ໃຫ້ໝາກອີກຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າ.”

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, රාජා කොරබ්‍යො යෙන සක්කො දෙවානමින්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘යග්ඝෙ, මාරිස, ජානෙය්‍යාසි සුප්පතිට්ඨො නිග්‍රොධරාජා ඵලං න දෙතී’ති? අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සක්කො දෙවානමින්දො තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි, යථා භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා සුප්පතිට්ඨං නිග්‍රොධරාජං පවත්තෙසි [Pg.325] උම්මූලමකාසි. අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථා දෙවතා දුක්ඛී දුම්මනා අස්සුමුඛී රුදමානා එකමන්තං අට්ඨාසි.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍາໂກຣັພຍະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າທ້າວສັກກະຈອມເທບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນທ້າວສັກກະຈອມເທບດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ເປັນສະຫາຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງຊົງຊາບເຖີດ ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະບໍ່ໃຫ້ໝາກອີກແລ້ວ’. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ໄດ້ຊົງບັນດານອິດທິຣິດອันເປັນເຫດໃຫ້ມີພາຍຸຝົນຢ່າງຮຸນແຮງ ພັດກະໜໍ່າຈົນເຮັດໃຫ້ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະລົ້ມໂຄ່ນຖອນຮາກຖອນໂຄນ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະ ມີຄວາມທຸກ ໂທມະນັດ ມີໜ້ານອງດ້ວຍນໍ້າຕາ ຮ້ອງໄຫ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ.”

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සක්කො දෙවානමින්දො යෙන සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථා දෙවතා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථං දෙවතං එතදවොච – ‘කිං නු ත්වං, දෙවතෙ, දුක්ඛී දුම්මනා අස්සුමුඛී රුදමානා එකමන්තං ඨිතා’ති? ‘තථා හි පන මෙ, මාරිස, භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා භවනං පවත්තෙසි උම්මූලමකාසී’ති. ‘අපි නු ත්වං, දෙවතෙ, රුක්ඛධම්මෙ ඨිතාය භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා භවනං පවත්තෙසි උම්මූලමකාසී’ති? ‘කථං පන, මාරිස, රුක්ඛො රුක්ඛධම්මෙ ඨිතො හොතී’ති? ‘ඉධ, දෙවතෙ, රුක්ඛස්ස මූලං මූලත්ථිකා හරන්ති, තචං තචත්ථිකා හරන්ති, පත්තං පත්තත්ථිකා හරන්ති, පුප්ඵං පුප්ඵත්ථිකා හරන්ති, ඵලං ඵලත්ථිකා හරන්ති. න ච තෙන දෙවතාය අනත්තමනතා වා අනභිනන්දි වා කරණීයා. එවං ඛො, දෙවතෙ, රුක්ඛො රුක්ඛධම්මෙ ඨිතො හොතී’ති. ‘අට්ඨිතායෙව ඛො මෙ, මාරිස, රුක්ඛධම්මෙ භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා භවනං පවත්තෙසි උම්මූලමකාසී’ති. ‘සචෙ ඛො ත්වං, දෙවතෙ, රුක්ඛධම්මෙ තිට්ඨෙය්‍යාසි, සියා තෙ භවනං යථාපුරෙ’ති? ‘ඨස්සාමහං, මාරිස, රුක්ඛධම්මෙ, හොතු මෙ භවනං යථාපුරෙ’’’ති.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ທີ່ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ຕຣັດກັບເທວະດານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ເທວະດາ ເອີຍ! ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງມີຄວາມທຸກ ໂທມະນັດ ມີໜ້ານອງດ້ວຍນໍ້າຕາ ຮ້ອງໄຫ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນີ້?’ ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ເປັນສະຫາຍ ກໍເພາະວ່າພາຍຸຝົນຢ່າງຮຸນແຮງພັດກະໜໍ່າຈົນເຮັດໃຫ້ວິມານຂອງຂ້ານ້ອຍລົ້ມໂຄ່ນຖອນຮາກຖອນໂຄນ’. ‘ເທວະດາ ເອີຍ! ກໍເມື່ອເຈົ້າຕັ້ງຢູ່ໃນຣຸກຂະທັມ (ທັມຂອງຕົ້ນໄມ້) ຢູ່, ພາຍຸຝົນຢ່າງຮຸນແຮງຍັງພັດກະໜໍ່າຈົນເຮັດໃຫ້ວິມານຂອງເຈົ້າລົ້ມໂຄ່ນຖອນຮາກຖອນໂຄນຢູ່ຫຼື?’ ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ເປັນສະຫາຍ ກໍຕົ້ນໄມ້ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຣຸກຂະທັມນັ້ນ ເປັນແნວໃດ?’ ‘ເທວະດາ ເອີຍ! ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ຕ້ອງການຮາກ ກໍຖອນເອົາຮາກໄປ, ຜູ້ຕ້ອງການເປືອກ ກໍລອກເອົາເປືອກໄປ, ຜູ້ຕ້ອງການໃບ ກໍເດັດເອົາໃບໄປ, ຜູ້ຕ້ອງການດອກ ກໍເກັຍເອົາດອກໄປ, ຜູ້ຕ້ອງການໝາກ ກໍເກັບເອົາໝາກໄປ. ເທວະດາບໍ່ຄວນມີຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ຫຼືຄວາມບໍ່ຍინດີເພາະເຫດນັ້ນເລີຍ. ເທວະດາ ເອີຍ! ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຕົ້ນໄມ້ຊື່ວ່າຕັ້ງຢູ່ໃນຣຸກຂະທັມ’. ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ເປັນສະຫາຍ ເພາະຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຣຸກຂະທັມແທ້ໆ ພາຍຸຝົນຢ່າງຮຸນແຮງຈຶ່ງພັດກະໜໍ່າເຮັດໃຫ້ວິມານຂອງຂ້ານ້ອຍລົ້ມໂຄ່ນຖອນຮາກຖອນໂຄນ’. ‘ເທວະດາ ເອີຍ! ຖ້າເຈົ້າຕັ້ງຢູ່ໃນຣຸກຂະທັມ, ວິມານຂອງເຈົ້າກໍຈະກັບຄືນມາເປັນຄືເກົ່າ’. ‘ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ເປັນສະຫາຍ ຂ້ານ້ອຍຈະຕັ້ງຢູ່ໃນຣຸກຂະທັມ, ຂໍວິມານຂອງຂ້ານ້ອຍຈົ່ງກັບຄືນມາເປັນຄືເກົ່າເຖີດ’.”

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සක්කො දෙවානමින්දො තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි, යථා භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා සුප්පතිට්ඨං නිග්‍රොධරාජං උස්සාපෙසි, සච්ඡවීනි මූලානි අහෙසුං. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, අපි නු තං සමණධම්මෙ ඨිතං ජාතිභූමකා උපාසකා පබ්බාජෙසුං සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති? ‘‘කථං පන, භන්තෙ, සමණො සමණධම්මෙ ඨිතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සමණො අක්කොසන්තං න පච්චක්කොසති, රොසන්තං න පටිරොසති, භණ්ඩන්තං න පටිභණ්ඩති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සමණො සමණධම්මෙ ඨිතො හොතී’’ති. ‘‘අට්ඨිතංයෙව මං, භන්තෙ, සමණධම්මෙ ජාතිභූමකා උපාසකා පබ්බාජෙසුං සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ໄດ້ຊົງບັນດານອິດທິຣິດອັນເປັນເຫດໃຫ້ມີພາຍຸຝົນຢ່າງຮຸນແຮງ ພັດກະໜໍ່າເຮັດໃຫ້ພະຍາໄຮສຸບປະຕິດຖະຕັ້ງຂຶ້ນຄືເກົ່າ, ຮາກທັງຫຼາຍກໍມີເປືອກຫຸ້ມຫໍ່ດັ່ງເດີມ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ເຈົ້າຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນສະມະນະທັມ ພວກອຸປາສົກໃນບ້ານເກີດ ໄດ້ຂັບໄລ່ເຈົ້າອອກຈາກອາຣາມທັງເຈັດແຫ່ງ ໃນບ້ານເກີດໂດຍປະການທັງປວງຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍສະມະນະຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນສະມະນະທັມນັ້ນ ເປັນແნວໃດ?” “ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ໃນພຣະສາສນານີ້ ສະມະນະເມື່ອຖືກດ່າ ຍ່ອມບໍ່ດ່າຕອບ, ຖືກຂົ່ມເຫັງ ຍ່ອມບໍ່ຂົ່ມເຫັງຕອບ, ຖືກທຳຮ້າຍ ຍ່ອມບໍ່ທຳຮ້າຍຕອບ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ສະມະນະຊື່ວ່າຕັ້ງຢູ່ໃນສະມະນະທັມ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເພາະຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນສະມະນະທັມແທ້ໆ ພວກອຸປາສົກໃນບ້ານເກີດ ຈຶ່ງຂັບໄລ່ຂ້ານ້ອຍອອກຈາກອາຣາມທັງເຈັດແຫ່ງ ໃນບ້ານເກີດໂດຍປະການທັງປວງ.”

‘‘භූතපුබ්බං[Pg.326], බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුනෙත්තො නාම සත්ථා අහොසි තිත්ථකරො කාමෙසු වීතරාගො. සුනෙත්තස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සත්ථුනො අනෙකානි සාවකසතානි අහෙසුං. සුනෙත්තො සත්ථා සාවකානං බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙසි. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි න පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිංසු. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිංසු.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ໃນອະດີດ ມີສາສະດາຊື່ວ່າ ‘ສຸເນດຕະ’ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມທັງຫຼາຍ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ສຸເນດຕະສາສະດານັ້ນ ມີສາວົກຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ. ສຸເນດຕະສາສະດາໄດ້ສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣົມມະໂລກ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ພວກສາວົກໃດ ເມື່ອສຸເນດຕະສາສະດາສະແດງທັມເພື່ອເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣົມມະໂລກຢູ່ ບໍ່ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ, ພວກເຂົາຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ສ່ວນພວກສາວົກໃດ ເມື່ອສຸເນດຕະສາສະດາສະແດງທັມເພື່ອເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣົມມະໂລກຢູ່ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ, ພວກເຂົາຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.”

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, මූගපක්ඛො නාම සත්ථා අහොසි…පෙ… අරනෙමි නාම සත්ථා අහොසි… කුද්දාලකො නාම සත්ථා අහොසි… හත්ථිපාලො නාම සත්ථා අහොසි… ජොතිපාලො නාම සත්ථා අහොසි තිත්ථකරො කාමෙසු වීතරාගො. ජොතිපාලස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සත්ථුනො අනෙකානි සාවකසතානි අහෙසුං. ජොතිපාලො සත්ථා සාවකානං බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙසි. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ජොතිපාලස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි න පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිංසු. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ජොතිපාලස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිංසු.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ໃນອະດີດ ມີສາສະດາຊື່ວ່າ ‘ມູຄະປັກຂະ’... ມີສາສະດาຊື່ວ່າ ‘ອະຣະເນມິ’... ມີສາສະດาຊື່ວ່າ ‘ກຸດທາລະກະ’... ມີສາສະດาຊື່ວ່າ ‘ຫັດຖິປາລະ’... ມີສາສະດาຊື່ວ່າ ‘ໂຊຕິປາລະ’ ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມທັງຫຼາຍ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ໂຊຕິປາລະສາສະດານັ້ນ ມີສາວົກຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ. ໂຊຕິປາລະສາສະດາໄດ້ສະແດງທັມແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣົມມະໂລກ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ພວກສາວົກໃດ ເມື່ອໂຊຕິປາລະສາສະດາສະແດງທັມເພື່ອເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣົມມະໂລກຢູ່ ບໍ່ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ, ພວກເຂົາຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ສ່ວນພວກສາວົກໃດ ເມື່ອໂຊຕິປາລະສາສະດາສະແດງທັມເພື່ອເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍກັບພຣົມມະໂລກຢູ່ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ, ພວກເຂົາຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, යො ඉමෙ ඡ සත්ථාරෙ තිත්ථකරෙ කාමෙසු වීතරාගෙ, අනෙකසතපරිවාරෙ සසාවකසඞ්ඝෙ පදුට්ඨචිත්තො අක්කොසෙය්‍ය පරිභාසෙය්‍ය, බහුං සො අපුඤ්ඤං පසවෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යො ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ඉමෙ ඡ සත්ථාරෙ තිත්ථකරෙ කාමෙසු වීතරාගෙ අනෙකසතපරිවාරෙ සසාවකසඞ්ඝෙ පදුට්ඨචිත්තො අක්කොසෙය්‍ය පරිභාසෙය්‍ය, බහුං සො අපුඤ්ඤං පසවෙය්‍ය. යො එකං දිට්ඨිසම්පන්නං පුග්ගලං පදුට්ඨචිත්තො අක්කොසති පරිභාසති, අයං තතො බහුතරං අපුඤ්ඤං පසවති. තං කිස්ස හෙතු? නාහං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ඉතො බහිද්ධා එවරූපිං ඛන්තිං වදාමි, යථාමං සබ්‍රහ්මචාරීසු. තස්මාතිහ, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික[Pg.327], එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න නො සමසබ්‍රහ්මචාරීසු චිත්තානි පදුට්ඨානි භවිස්සන්තී’’’ති. එවඤ්හි තෙ, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සික්ඛිතබ්බන්ති.

“ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ? ຜູ້ໃດມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍ ດ່າ ບໍລິພາສ ສາສະດາທັງຫົກທ່ານນີ້ ຜູ້ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມ ມີບໍລິວານຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ ພ້ອມດ້ວຍໝູ່ສາວົກ, ຜູ້ນັ້ນຈະປະສົບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນ (ບາບ) ເປັນອັນຫຼາຍບໍ່?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ຜູ້ໃດມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍ ດ່າ ບໍລິພາສ ສາສະດາທັງຫົກທ່ານນີ້ ຜູ້ເປັນເຈົ້າລັດທິ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມ ມີບໍລິວານຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ ພ້ອມດ້ວຍໝູ່ສາວົກ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມປະສົບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນເປັນອັນຫຼາຍ. ແຕ່ຜູ້ໃດມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍ ດ່າ ບໍລິພາສ ບຸກຄົນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິດຖິ (ພຣະໂສດາບັນ) ພຽງຄົນດຽວ, ຜູ້ນີ້ຍ່ອມປະສົບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນຫຼາຍກວ່າຜູ້ນັ້ນອີກ. ເພາະເຫດໃດ? ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເພາະເຮົາບໍ່ກ່າວເຖິງຄວາມອົດທົນ (ການທຳຮ້າຍ) ປານນັ້ນ ໃນພາຍນອກພຣະສາສນານີ້ ເໝືອນດັ່ງຄວາມອົດທົນໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເຈົ້າທັງຫຼາຍຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຈິດຂອງພວກເຮົາຈະບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ’. ທັມມິກະພຣາມ ເອີຍ! ເຈົ້າຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

‘‘සුනෙත්තො මූගපක්ඛො ච, අරනෙමි ච බ්‍රාහ්මණො;

කුද්දාලකො අහු සත්ථා, හත්ථිපාලො ච මාණවො.

“ສຸເນດຕະ, ມູຄະປັກຂະ, ພຣາມຊື່ວ່າ ອະຣະເນມິ, ກຸດທາລະກະ ໄດ້ເປັນສາສະດา, ແລະຫັດຖິປາລະມານົບ (ກໍໄດ້ເປັນສາສະດາ).”

‘‘ජොතිපාලො ච ගොවින්දො, අහු සත්තපුරොහිතො;

අහිංසකා අතීතංසෙ, ඡ සත්ථාරො යසස්සිනො.

“ໂຊຕິປາລະ ແລະໂກວິນທະ ຜູ້ເປັນປະໂຣຫິດຂອງພະຍາທັງເຈັດ ກໍໄດ້ເປັນສາສະດา; ສາສະດາທັງຫົກທ່ານນີ້ ຜູ້ມີຍົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ເຄີຍບຽດບຽນໃຜເລີຍໃນອະດີດຕະການ.”

‘‘නිරාමගන්ධා කරුණෙධිමුත්තා, කාමසංයොජනාතිගා ;

කාමරාගං විරාජෙත්වා, බ්‍රහ්මලොකූපගා අහුං.

“ທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ ປາສະຈາກກິ່ນຄາວ (ໂທສະ), ນ້ອມໄປໃນກະລຸນາ (ກະລຸນາຊານ), ກ້າວລ່ວງກາມະສັງໂຍດທັງຫຼາຍ, ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງພຣົມມະໂລກ.”

‘‘අහෙසුං සාවකා තෙසං, අනෙකානි සතානිපි;

නිරාමගන්ධා කරුණෙධිමුත්තා, කාමසංයොජනාතිගා;

කාමරාගං විරාජෙත්වා, බ්‍රහ්මලොකූපගා අහුං.

ສາວົກຂອງຄູທັງຫົກເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຈຳນວນຫຼາຍຮ້ອຍຄົນ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີກິ່ນຄາວ (ຄືໂທສະ), ນ້ອມໄປໃນກະລຸນາ, ກ້າວລ່ວງກາມະສັງໂຍດໄດ້ແລ້ວ, ລະກາມະຣາຄະໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງພົມມະໂລກ.

‘‘යෙතෙ ඉසී බාහිරකෙ, වීතරාගෙ සමාහිතෙ;

පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, යො නරො පරිභාසති;

බහුඤ්ච සො පසවති, අපුඤ්ඤං තාදිසො නරො.

ນໍຣະຄົນໃດ ມີໃຈປະທຸສະຮ້າຍ ດ່າວ່າເຫຼົ່າຣືສີພາຍນອກ ຜູ້ປາດສະຈາກຣາຄະແລ້ວ ມີຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ, ນໍຣະຄົນນັ້ນຍ່ອມປະສົບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນ (ບາບ) ເປັນອັນຫຼາຍ.

‘‘යො චෙකං දිට්ඨිසම්පන්නං, භික්ඛුං බුද්ධස්ස සාවකං;

පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, යො නරො පරිභාසති;

අයං තතො බහුතරං, අපුඤ්ඤං පසවෙ නරො.

ສ່ວນນໍຣະຄົນໃດ ມີໃຈປະທຸສະຮ້າຍ ດ່າວ່າພິກຂຸຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິດຖິ ພຽງຮູບດຽວ, ນໍຣະຄົນນີ້ຍ່ອມປະສົບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນ (ບາບ) ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ.

‘‘න සාධුරූපං ආසීදෙ, දිට්ඨිට්ඨානප්පහායිනං;

සත්තමො පුග්ගලො එසො, අරියසඞ්ඝස්ස වුච්චති.

ບຸກຄົນບໍ່ຄວນເberດບຽນພຣະອະຣິຍະບຸກຄົນ ຜູ້ລະທິດຖິຖານະໄດ້ແລ້ວ, ບຸກຄົນນີ້ ເອີ້ນວ່າເປັນບຸກຄົນທີເຈັດ ໃນພຣະອະຣິຍະສົງ.

‘‘අවීතරාගො කාමෙසු, යස්ස පඤ්චින්ද්‍රියා මුදූ;

සද්ධා සති ච වීරියං, සමථො ච විපස්සනා.

ຜູ້ຍັງບໍ່ປາດສະຈາກຣາຄະໃນກາມທັງຫຼາຍ, ຜູ້ມີອິນຊີ ໕ ອັນອ່ອນ ຄື ສັດທາ, ສະຕິ, ວິຣິຍະ, ສະມະຖະ ແລະວິປັດສະນາ.

‘‘තාදිසං භික්ඛුමාසජ්ජ, පුබ්බෙව උපහඤ්ඤති;

අත්තානං උපහන්ත්වාන, පච්ඡා අඤ්ඤං විහිංසති.

ເພາະການເberດບຽນພິກຂຸຜູ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມທຳຮ້າຍຕົນເອງກ່ອນ, ເມື່ອທຳຮ້າຍຕົນເອງແລ້ວ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງເberດບຽນຜູ້ອື່ນ.

‘‘යො [Pg.328] ච රක්ඛති අත්තානං, රක්ඛිතො තස්ස බාහිරො;

තස්මා රක්ඛෙය්‍ය අත්තානං, අක්ඛතො පණ්ඩිතො සදා’’ති. ද්වාදසමං;

ຜູ້ໃດຮັກສາຕົນເອງ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າຮັກສາຄົນພາຍນອກດ້ວຍ. ເພາະສະນັ້ນ, ຜູ້ມີປັນຍາຄວນຮັກສາຕົນເອງ ໃຫ້ເປັນຜູ້ບໍ່ມີໄພອັນຕະລາຍຢູ່ສະເໝີ.

ධම්මිකවග්ගො පඤ්චමො.

ຈົບ ທັມມິກະວັກ ທີຫ້າ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

නාගමිගසාලා ඉණං, චුන්දං ද්වෙ සන්දිට්ඨිකා දුවෙ;

ඛෙමඉන්ද්‍රිය ආනන්ද, ඛත්තියා අප්පමාදෙන ධම්මිකොති.

ນາກະສູດ, ມິຄະສາລາສູດ, ອິນະສູດ, ຈຸນທະສູດ, ສັນທິຖິກະສູດສອງສູດ, ເຂມະສູດ, ອິນທຣິຍະສູດ, ອານັນທະສູດ, ຂັດຕິຍະສູດ, ອັບປະມາທະສູດ ແລະທັມມິກະສູດ.

පඨමපණ්ණාසකං සමත්තං.

ຈົບ ປະຖົມມະປັນນາດົກ (ໝວດຫ້າສິບສູດທຳອິດ).

2. දුතියපණ්ණාසකං

໒. ທຸຕິຍະປັນນາດົກ

6. මහාවග්ගො

໖. ມະຫາວັກ

1. සොණසුත්තං

໑. ໂສນະສູດ

55. එවං, [Pg.329] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සොණො රාජගහෙ විහරති සීතවනස්මිං. අථ ඛො ආයස්මතො සොණස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යෙ ඛො කෙචි භගවතො සාවකා ආරද්ධවීරියා විහරන්ති, අහං තෙසං අඤ්ඤතරො. අථ ච පන මෙ න අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති, සංවිජ්ජන්ති ඛො පන මෙ කුලෙ භොගා, සක්කා භොගා ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතුං. යංනූනාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජෙය්‍යං පුඤ්ඤානි ච කරෙය්‍ය’’න්ති.

໕໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ສະໄໝນັ້ນ ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ທີ່ປ່າสີຕະວັນ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ສະຫງັດ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງໃຈໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບັນດາສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນຢູ່ ເຮົາກໍເປັນຜູ້ໜຶ່ງໃນສາວົກເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາກໍຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ກໍແຕ່ວ່າ ໃນຕະກູນຂອງເຮົາຍັງມີໂພຄະສົມບັດຢູ່, ເຮົາສາມາດທີ່ຈະໃຊ້ສອຍໂພຄະສົມບັດ ແລະບຳເພັນບຸນກຸສົນໄດ້. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນສິກຂາລາເພສ ອອກໄປເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ ແລ້ວໃຊ້ສອຍໂພຄະສົມບັດ ແລະບຳເພັນບຸນກຸສົນຈະດີກວ່າ'.

අථ ඛො භගවා ආයස්මතො සොණස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සම්මිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සම්මිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං ඛො – ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ අන්තරහිතො සීතවනෙ ආයස්මතො සොණස්ස සම්මුඛෙ පාතුරහොසි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. ආයස්මාපි ඛො සොණො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සොණං භගවා එතදවොච –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມດຳຣິແຫ່ງໃຈຂອງພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸດ້ວຍພຣະໄທແລ້ວ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ, ຊົງຫາຍພຣະອົງໄປຈາກພູເຂົາຄິດຊະກູດ ໄປປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸ ທີ່ປ່າສີຕະວັນ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘නනු තෙ, සොණ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘යෙ ඛො කෙචි භගවතො සාවකා ආරද්ධවීරියා විහරන්ති, අහං තෙසං අඤ්ඤතරො. අථ ච පන මෙ න අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති, සංවිජ්ජන්ති ඛො පන මෙ කුලෙ භොගා, සක්කා භොගා ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතුං. යංනූනාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජෙය්‍යං පුඤ්ඤානි ච කරෙය්‍ය’’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“ໂສນະ, ເມື່ອເຈົ້າຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ສະຫງັດ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງໃຈໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ ບໍ່ແມ່ນບໍວ່າ: 'ບັນດາສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນຢູ່ ເຮົາກໍເປັນຜູ້ໜຶ່ງໃນສາວົກເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາກໍຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ກໍແຕ່ວ່າ ໃນຕະກູນຂອງເຮົາຍັງມີໂພຄະສົມບັດຢູ່, ເຮົາສາມາດທີ່ຈະໃຊ້ສອຍໂພຄະສົມບັດ ແລະບຳເພັນບຸນກຸສົນໄດ້. ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນສິກຂາລາເພສອອກໄປເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ ແລ້ວໃຊ້ສອຍໂພຄະສົມບັດ ແລະບຳເພັນບຸນກຸສົນຈະດີກວ່າ'?” “ຢ່າງນັ້ນແທ້, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.

‘‘තං [Pg.330] කිං මඤ්ඤසි, සොණ, කුසලො ත්වං පුබ්බෙ අගාරියභූතො වීණාය තන්තිස්සරෙ’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සොණ, යදා තෙ වීණාය තන්තියො අච්චායතා හොන්ති, අපි නු තෙ වීණා තස්මිං සමයෙ සරවතී වා හොති කම්මඤ්ඤා වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“ໂສນະ, ເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄກ? ເມື່ອຄັ້ງກ່ອນ ຕອນທີ່ເຈົ້າຍັງເປັນຄະລຶຫັດ ເຈົ້າເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການດີດພິນ ແລະສຽງສາຍພິນ ບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນແທ້, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ໂສນະ, ເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄກ? ເມື່ອໃດສາຍພິນຂອງເຈົ້າຂຶ້ນຕຶງເກີນໄປ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິນຂອງເຈົ້າຈະມີສຽງໄພເລາະ ຫຼືຄວນແກ່ການໃຊ້ງານໄດ້ບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සොණ, යදා තෙ වීණාය තන්තියො අතිසිථිලා හොන්ති, අපි නු තෙ වීණා තස්මිං සමයෙ සරවතී වා හොති කම්මඤ්ඤා වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

“ໂສນະ, ເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄກ? ເມື່ອໃດສາຍພິນຂອງເຈົ້າຢ່ອນເກີນໄປ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິນຂອງເຈົ້າຈະມີສຽງໄພເລາະ ຫຼືຄວນແກ່ການໃຊ້ງານໄດ້ບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”

‘‘යදා පන තෙ, සොණ, වීණාය තන්තියො න අච්චායතා හොන්ති නාතිසිථිලා සමෙ ගුණෙ පතිට්ඨිතා, අපි නු තෙ වීණා තස්මිං සමයෙ සරවතී වා හොති කම්මඤ්ඤා වා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“ແຕ່ເມື່ອໃດ ສາຍພິນຂອງເຈົ້າບໍ່ຕຶງເກີນໄປ ແລະບໍ່ຢ່ອນເກີນໄປ, ຕັ້ງຢູ່ໃນລະດັບທີ່ສະເໝີກັນ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິນຂອງເຈົ້າຈະມີສຽງໄພເລາະ ແລະຄວນແກ່ການໃຊ້ງານໄດ້ບໍ?” “ຢ່າງນັ້ນແທ້, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”

‘‘එවමෙවං ඛො, සොණ, අච්චාරද්ධවීරියං උද්ධච්චාය සංවත්තති, අතිසිථිලවීරියං කොසජ්ජාය සංවත්තති. තස්මාතිහ ත්වං, සොණ, වීරියසමථං අධිට්ඨහං, ඉන්ද්‍රියානඤ්ච සමතං පටිවිජ්ඣ, තත්ථ ච නිමිත්තං ගණ්හාහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සොණො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං සොණං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං ඛො – සීතවනෙ අන්තරහිතො ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ පාතුරහොසි.

“ໂສນະ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຄວາມພຽນທີ່ປາຣົບແຮງເກີນໄປ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມພຽນທີ່ຢ່ອນເກີນໄປ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມກຽດຄ້ານ. ເພາະເຫດນັ້ນແຫຼະ ໂສນະ, ເຈົ້າຈົ່ງຕັ້ງຄວາມພຽນໃຫ້ສະເໝີກັນ, ຈົ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມສະເໝີກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ແລະຈົ່ງກຳນົດນິມິດໃນຄວາມສະເໝີກັນນັ້ນ.” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຮັບພຣະພຸດທະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງໂອວາດພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸດ້ວຍໂອວາດນີ້ແລ້ວ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ, ຊົງຫາຍພຣະອົງໄປຈາກປ່າສີຕະວັນ ໄປປາກົດຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄິດຊະກູດ.

අථ ඛො ආයස්මා සොණො අපරෙන සමයෙන වීරියසමථං අධිට්ඨාසි, ඉන්ද්‍රියානඤ්ච සමතං පටිවිජ්ඣි, තත්ථ ච නිමිත්තං අග්ගහෙසි. අථ ඛො ආයස්මා සොණො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනාගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා සොණො අරහතං අහොසි.

ຄັ້ງນັ້ນ ຕໍ່ມາ ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຕັ້ງຄວາມພຽນໃຫ້ສະເໝີກັນ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະເໝີກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ແລະໄດ້ກຳນົດນິມິດໃນຄວາມສະເໝີກັນນັ້ນ. ຕໍ່ມາ ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວ, ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນໂດຍຊອບ ຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.' ແລະພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍໄດ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ.

අථ ඛො ආයස්මතො සොණස්ස අරහත්තප්පත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා සොණො යෙන භගවා [Pg.331] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සොණො භගවන්තං එතදවොච –

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ບັນລຸພຣະອະຣະຫັນແລ້ວ ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຄວນພະຍາກອນອະລິຍະຜົນໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະໂສນະຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යො සො, භන්තෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො, සො ඡ ඨානානි අධිමුත්තො හොති – නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති, පවිවෙකාධිමුත්තො හොති, අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති, තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති, උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති, අසම්මොහාධිමුත්තො හොති.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພິກຂຸໃດເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ, ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ, ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ, ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວໂດຍລຳດັບ, ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ນ້ອມໄປໃນສະຖານະ ໖ ປະການ ຄື: ນ້ອມໄປໃນເນກຂັມມະ, ນ້ອມໄປໃນປະວິເວກ, ນ້ອມໄປໃນ...

‘‘සියා ඛො පන, භන්තෙ, ඉධෙකච්චස්ස ආයස්මතො එවමස්ස – ‘කෙවලංසද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා නිස්සාය නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො’ති. න ඛො පනෙතං, භන්තෙ, එවං දට්ඨබ්බං. ඛීණාසවො, භන්තෙ, භික්ඛු වුසිතවා කතකරණීයො කරණීයං අත්තනො අසමනුපස්සන්තො කතස්ස වා පටිචයං ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍເປັນໄປໄດ້ ທີ່ເພື່ອນສະພົມມະຈັນບາງຮູບໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຄົງຈະອາໄສພຽງແຕ່ສັດທາຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງນ້ອມໄປໃນເນກຂັມມະ.' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ, ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ, ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ຍ່ອມບໍ່ເຫັນກິດທີ່ຕົນເອງຄວນເຮັດ ຫຼືການເພີ່ມພູນກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ, ທ່ານນ້ອມໄປໃນເນກຂັມມະ ເພາະຄວາມສິ້ນຣາຄະ ເພາະປາດສະຈາກຣາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂທສະ ເພາະປາດສະຈາກໂທສະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂມຫະ ເພາະປາດສະຈາກໂມຫະ.

‘‘සියා ඛො පන, භන්තෙ, ඉධෙකච්චස්ස ආයස්මතො එවමස්ස – ‘ලාභසක්කාරසිලොකං නූන අයමායස්මා නිකාමයමානො පවිවෙකාධිමුත්තො’ති. න ඛො පනෙතං, භන්තෙ, එවං දට්ඨබ්බං. ඛීණාසවො, භන්තෙ, භික්ඛු වුසිතවා කතකරණීයො කරණීයං අත්තනො අසමනුපස්සන්තො කතස්ස වා පටිචයං ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා පවිවෙකාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා පවිවෙකාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා පවිවෙකාධිමුත්තො හොති.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍເປັນໄປໄດ້ ທີ່ເພື່ອນສະພົມມະຈັນບາງຮູບໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຄົງຈະປາດຖະໜາລາບ ສັກກາລະ ແລະຄວາມສັນເສີນ ຈຶ່ງນ້ອມໄປໃນປະວິເວກ.' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ, ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ, ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ຍ່ອມບໍ່ເຫັນກິດທີ່ຕົນເອງຄວນເຮັດ ຫຼືການເພີ່ມພູນກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ, ທ່ານນ້ອມໄປໃນປະວິເວກ ເພາະຄວາມສິ້ນຣາຄະ ເພາະປາດສະຈາກຣາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂທສະ ເພາະປາດສະຈາກໂທສະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂມຫະ ເພາະປາດສະຈາກໂມຫະ.

‘‘සියා ඛො පන, භන්තෙ, ඉධෙකච්චස්ස ආයස්මතො එවමස්ස – ‘සීලබ්බතපරාමාසං නූන අයමායස්මා සාරතො පච්චාගච්ඡන්තො අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො’ති. න ඛො පනෙතං, භන්තෙ, එවං දට්ඨබ්බං. ඛීණාසවො, භන්තෙ, භික්ඛු වුසිතවා කතකරණීයො කරණීයං අත්තනො අසමනුපස්සන්තො කතස්ස වා පටිචයං ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍເປັນໄປໄດ້ ທີ່ເພື່ອນສະພົມມະຈັນບາງຮູບໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນີ້ ຄົງຈະຍຶດຖືສີລັບພະຕະປາຣາມາດວ່າເປັນສາລະແກ່ນສານ ຈຶ່ງນ້ອມໄປໃນອະພະຍາບາດ.' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ, ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ, ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ຍ່ອມບໍ່ເຫັນກິດທີ່ຕົນເອງຄວນເຮັດ ຫຼືການເພີ່ມພູນກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ, ທ່ານນ້ອມໄປໃນອະພະຍາບາດ ເພາະຄວາມສິ້ນຣາຄະ ເພາະປາດສະຈາກຣາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂທສະ ເພາະປາດສະຈາກໂທສະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂມຫະ ເພາະປາດສະຈາກໂມຫະ.

‘‘ඛයා [Pg.332] රාගස්ස වීතරාගත්තා තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති.

ທ່ານນ້ອມໄປໃນຄວາມສິ້ນຕັນຫາ ເພາະຄວາມສິ້ນຣາຄະ ເພາະປາດສະຈາກຣາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂທສະ ເພາະປາດສະຈາກໂທສະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂມຫะ ເພາະປາດສະຈາກໂມຫະ.

‘‘ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති.

ທ່ານນ້ອມໄປໃນຄວາມສິ້ນອຸປາດານ ເພາະຄວາມສິ້ນຣາຄະ ເພາະປາດສະຈາກຣາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂທສະ ເພາະປາດສະຈາກໂທສະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂມຫະ ເພາະປາດສະຈາກໂມຫະ.

‘‘ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා අසම්මොහාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා අසම්මොහාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා අසම්මොහාධිමුත්තො හොති.

ທ່ານນ້ອມໄປໃນຄວາມບໍ່ຫຼົງໄຫຼ ເພາະຄວາມສິ້ນຣາຄະ ເພາະປາດສະຈາກຣາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂທສະ ເພາະປາດສະຈາກໂທສະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໂມຫະ ເພາະປາດສະຈາກໂມຫະ.

‘‘එවං සම්මා විමුත්තචිත්තස්ස, භන්තෙ, භික්ඛුනො භුසා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සති. භුසා චෙපි සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සති. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, සෙලො පබ්බතො අච්ඡිද්දො අසුසිරො එකග්ඝනො. අථ පුරත්ථිමාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි නෙව නං සඞ්කම්පෙය්‍ය න සම්පකම්පෙය්‍ය න සම්පවෙධෙය්‍ය, අථ පච්ඡිමාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි…පෙ… අථ උත්තරාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි… අථ දක්ඛිණාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි නෙව නං සඞ්කම්පෙය්‍ය න සම්පකම්පෙය්‍ය න සම්පවෙධෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, එවං සම්මාවිමුත්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො භුසා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සති. භුසා චෙපි සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සතී’’ති.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ແມ້ຫາກວ່າຮູບທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຈັກຂຸວິນຍານຢ່າງແຮງກ້າ ຈະມາປະກົດແກ່ຈັກຂຸ, ກໍບໍ່ສາມາດຄອບງໍາຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ. ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຕາມເຫັນຄວາມດັບໄປແຫ່ງຈິດນັ້ນ. ແມ້ຫາກວ່າສຽງທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍໂສຕະວິນຍານ... ກິ່ນທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຄານະວິນຍານ... ລົດທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຊິວຫາວິນຍານ... ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍະວິນຍານ... ທັມມາຣົມທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍມະໂນວິນຍານ ຈະມາປະກົດແກ່ໃຈ, ກໍບໍ່ສາມາດຄອບງໍາຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ. ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຕາມເຫັນຄວາມດັບໄປແຫ່ງຈິດນັ້ນ. ປຽບເໝືອນພູເຂົາຫີນແທ່ງທຶບ ບໍ່ມີຊ່ອງ ບໍ່ມີໂພງ ເປັນເນື້ອດຽວກັນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ແມ້ຫາກວ່າມີພາຍຸຝົນອັນແຮງກ້າມາຈາກທິດຕາເວັນອອກ, ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພູເຂົານັ້ນຫວັ່ນໄຫວ, ສັ່ນສະເທືອນ ຫຼືສະທ້ານໄດ້ເລີຍ. ແມ້ຫາກວ່າມີພາຍຸຝົນອັນແຮງກ້າມາຈາກທິດຕາເວັນຕົກ... ມາຈາກທິດເໜືອ... ມາຈາກທິດໃຕ້, ກໍບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພູເຂົານັ້ນຫວັ່ນໄຫວ, ສັ່ນສະເທືອນ ຫຼືສະທ້ານໄດ້ເລີຍ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນເລີຍ, ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ແມ້ຫາກວ່າຮູບທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຈັກຂຸວິນຍານຢ່າງແຮງກ້າ ຈະມາປະກົດແກ່ຈັກຂຸ, ກໍບໍ່ສາມາດຄອບງໍາຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ. ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຕາມເຫັນຄວາມດັບໄປແຫ່ງຈິດນັ້ນ. ແມ້ຫາກວ່າສຽງທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍໂສຕະວິນຍານ... ກິ່ນທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຄານະວິນຍານ... ລົດທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຊິວຫາວິນຍານ... ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍະວິນຍານ... ທັມມາຣົມທັງຫຼາຍອັນຈະພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍມະໂນວິນຍານ ຈະມາປະກົດແກ່ໃຈ, ກໍບໍ່ສາມາດຄອບງໍາຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ. ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຕາມເຫັນຄວາມດັບໄປແຫ່ງຈິດນັ້ນ.”

‘‘නෙක්ඛම්මං [Pg.333] අධිමුත්තස්ස, පවිවෙකඤ්ච චෙතසො;

අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තස්ස, උපාදානක්ඛයස්ස ච.

“ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ໂນ້ມໄປໃນເນກຂັມມະ ແລະຄວາມສະຫງົບສົງັດແຫ່ງຈິດ, ຜູ້ໂນ້ມໄປໃນຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ແລະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປາດານ,

‘‘තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තස්ස, අසම්මොහඤ්ච චෙතසො;

දිස්වා ආයතනුප්පාදං, සම්මා චිත්තං විමුච්චති.

“ຜູ້ໂນ້ມໄປໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ແລະຄວາມບໍ່ຫຼົງແຫ່ງຈິດ, ເມື່ອໄດ້ເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງອາຍະຕະນະແລ້ວ, ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໄປໂດຍຊອບ.

‘‘තස්ස සම්මා විමුත්තස්ස, සන්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො;

කතස්ස පටිචයො නත්ථි, කරණීයං න විජ්ජති.

“ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ມີຈິດສະຫງົບລະງັບນັ້ນ, ການສະສົມກິດທີ່ເຮັດແລ້ວບໍ່ມີ, ແລະກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດກໍບໍ່ມີອີກ.

‘‘සෙලො යථා එකග්ඝනො, වාතෙන න සමීරති;

එවං රූපා රසා සද්දා, ගන්ධා ඵස්සා ච කෙවලා.

“ພູເຂົາຫີນແທ່ງທຶບ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວດ້ວຍລົມສັນໃດ, ຮູບ ລົດ ສຽງ ກິ່ນ ແລະສໍາຜັດທັງປວງ ກໍສັນນັ້ນ,

‘‘ඉට්ඨා ධම්මා අනිට්ඨා ච, නප්පවෙධෙන්ති තාදිනො;

ඨිතං චිත්තං විප්පමුත්තං, වයඤ්චස්සානුපස්සතී’’ති. පඨමං;

“ທັງທັມມາຣົມທີ່ໜ້າປາດຖະໜາແລະບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ພິກຂຸຜູ້ຄົງທີ່ (ຕາທິບຸກຄົນ) ຫວັ່ນໄຫວໄດ້ເລີຍ; ຈິດຂອງເພິ່ນຕັ້ງໝັ້ນ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ແລະເພິ່ນຍ່ອມຕາມເຫັນຄວາມດັບໄປແຫ່ງຈິດນັ້ນ.” (ຈົບສູດທີ ໑)

2. ඵග්ගුනසුත්තං

໒. ຜັກຄຸນະສູດ

56. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඵග්ගුනො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, ඵග්ගුනො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙනායස්මා ඵග්ගුනො තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා ඵග්ගුනො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා ඵග්ගුනො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ඵග්ගුනං එතදවොච – ‘‘අලං, ඵග්ගුන, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පරෙහි පඤ්ඤත්තානි, තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ඵග්ගුනං එතදවොච –

໕໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ທ່ານພຣະຜັກຄຸນະອາພາດ ມີທຸກຂະເວທະນາ ເປັນໄຂ້ໜັກ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທ່ານພຣະຜັກຄຸນະອາພາດ ມີທຸກຂະເວທະນາ ເປັນໄຂ້ໜັກ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີເຫຼືອເກີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ສະເດັດໄປຢ້ຽມຢາມທ່ານພຣະຜັກຄຸນະເຖິງທີ່ຢູ່ເຖີດ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນ ສະເດັດໄປຢ້ຽມຢາມທ່ານພຣະຜັກຄຸນະເຖິງທີ່ຢູ່. ທ່ານພຣະຜັກຄຸນະໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາແຕ່ໄກ, ຄັນເຫັນແລ້ວ ກໍສະແດງອາການຈະລຸກຂຶ້ນຈາກຕຽງ. ລໍາດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະຜັກຄຸນະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຢ່າເລີຍ ຜັກຄຸນະ, ເຈົ້າຢ່າລຸກຂຶ້ນຈາກຕຽງເລີຍ. ອາສະນະເຫຼົ່ານີ້ທີ່ຄົນອື່ນປູລາດໄວ້ມີຢູ່, ເຮົາຈະນັ່ງເທິງອາສະນະນັ້ນ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ແລ້ວ. ຄັນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມທ່ານພຣະຜັກຄຸນະດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කච්චි තෙ, ඵග්ගුන, ඛමනීයං කච්චි යාපනීයං? කච්චි තෙ දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භන්තෙ[Pg.334], ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

“ຜັກຄຸນະ, ເຈົ້າພໍງົດງ່ຽນໄດ້ຫຼື? ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຫຼື? ທຸກຂະເວທະນາຂອງເຈົ້າເບົາບາງລົງ ບໍ່ກໍາເລີບຂຶ້ນຫຼື? ຄວາມເບົາບາງລົງປາກົດຢູ່ ຄວາມກໍາເລີບຂຶ້ນບໍ່ປາກົດຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ข້າພະອົງງົດງ່ຽນບໍ່ໄດ້ ຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປບໍ່ໄດ້. ທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າຂອງຂ້າພະອົງມີແຕ່ກໍາເລີບຂຶ້ນ ບໍ່ເບົາບາງລົງເລີຍ; ຄວາມກໍາເລີບຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນປາກົດ ຄວາມເບົາບາງລົງບໍ່ປາກົດເລີຍ.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය ; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກໍາລັງ ເອົາເຫຼັກແຫຼມອັນຄົມແທງທີ່ຫົວ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນເລີຍ, ລົມກໍາເລີບອັນແຮງກ້າຍ່ອມສຽດແທງໃນຫົວຂອງຂ້າພະອົງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງງົດງ່ຽນບໍ່ໄດ້ ຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປບໍ່ໄດ້. ທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າຂອງຂ້າພະອົງມີແຕ່ກໍາເລີບຂຶ້ນ ບໍ່ເບົາບາງລົງເລີຍ; ຄວາມກໍາເລີບຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນປາກົດ ຄວາມເບົາບາງລົງບໍ່ປາກົດເລີຍ.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසවෙඨනං දදෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກໍາລັງ ເອົາເຊືອກໜັງອັນໜຽວຂັນພັນຮອບຫົວ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນເລີຍ, ຂ້າພະອົງມີເວທະນາປວດຫົວຢ່າງຮຸນແຮງໃນຫົວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງງົດງ່ຽນບໍ່ໄດ້ ຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປບໍ່ໄດ້. ທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າຂອງຂ້າພະອົງມີແຕ່ກໍາເລີບຂຶ້ນ ບໍ່ເບົາບາງລົງເລີຍ; ຄວາມກໍາເລີບຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນປາກົດ ຄວາມເບົາບາງລົງບໍ່ປາກົດເລີຍ.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນຄົນຂ້າງົວຜູ້ສະຫຼາດ ຫຼືລູກສິດຂອງຄົນຂ້າງົວ ເອົາມີດແລ່ເນື້ອອັນຄົມກີດທ້ອງ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນເລີຍ, ລົມກໍາເລີບອັນແຮງກ້າຍ່ອມສຽດແທງໃນທ້ອງຂອງຂ້າພະອົງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງງົດງ່ຽນບໍ່ໄດ້ ຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປບໍ່ໄດ້. ທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າຂອງຂ້າພະອົງມີແຕ່ກໍາເລີບຂຶ້ນ ບໍ່ເບົາບາງລົງເລີຍ; ຄວາມກໍາເລີບຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນປາກົດ ຄວາມເບົາບາງລົງບໍ່ປາກົດເລີຍ.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ඵග්ගුනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຜູ້ມີກໍາລັງສອງຄົນ ຈັບບຸຣຸດຜູ້ມີກໍາລັງນ້ອຍກວ່າທີ່ແຂນຄົນລະຂ້າງ ແລ້ວນໍາໄປຍ່າງໄຟ ເຜົາໄຟໃນຫຼຸມຖ່ານເພີງ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນເລີຍ, ຄວາມຮ້ອນຮົນຢ່າງຮຸນແຮງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນກາຍຂອງຂ້າພະອົງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງງົດງ່ຽນບໍ່ໄດ້ ຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປບໍ່ໄດ້. ທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າຂອງຂ້າພະອົງມີແຕ່กໍາເລີບຂຶ້ນ ບໍ່ເບົາບາງລົງເລີຍ; ຄວາມກໍາເລີບຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນປາກົດ ຄວາມເບົາບາງລົງບໍ່ປາກົດເລີຍ.” ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ທ່ານພຣະຜັກຄຸນະເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ອາດຫານ, ແກ້ວຫານ, ຣື່ນເຣີງດ້ວຍທັມມີກຖາແລ້ວ ຊົງລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດຫຼີກໄປ.

අථ ඛො ආයස්මා ඵග්ගුනො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො කාලමකාසි. තම්හි චස්ස සමයෙ මරණකාලෙ ඉන්ද්‍රියානි විප්පසීදිංසු. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, ඵග්ගුනො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො [Pg.335] කාලමකාසි. තම්හි චස්ස සමයෙ මරණකාලෙ ඉන්ද්‍රියානි විප්පසීදිංසූ’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ, ທ່ານພຣະຜັກຄຸນະກໍໄດ້ມໍຣະນະພາບ. ໃນເວລາໃກ້ຕາຍນັ້ນ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງເພິ່ນຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ. ລໍາດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທ່ານພຣະຜັກຄຸນະມໍຣະນະພາບແລ້ວ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ. ໃນເວລາໃກ້ຕາຍນັ້ນ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງເພິ່ນຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ.'

‘‘කිං හානන්ද, ඵග්ගුනස්ස භික්ඛුනො ඉන්ද්‍රියානි න විප්පසීදිස්සන්ති! ඵග්ගුනස්ස, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං අහොසි. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං.

“ອານົນ, ເປັນຫຍັງອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸຜັກຄຸນະຈະບໍ່ຜ່ອງໃສເລົ່າ! ອານົນ, ຈິດຂອງພິກຂຸຜັກຄຸນະຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ, ແຕ່ເມື່ອເພິ່ນໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ, ຈິດຂອງເພິ່ນກໍຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ.”

‘‘ඡයිමෙ, ආනන්ද, ආනිසංසා කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛාය. කතමෙ ඡ? ඉධානන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ ලභති තථාගතං දස්සනාය. තස්ස තථාගතො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, පඨමො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

“ອານົນ, ອານິສົງ ໖ ປະການນີ້ ຍ່ອມມີໄດ້ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະການໃຄ່ຄວນເນື້ອຄວາມຕາມກາລະ. ອານິສົງ ໖ ປະການ ຄືແນວໃດ? ອານົນ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ຈິດຂອງພິກຂຸຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ. ໃນເວລາໃກ້ຕາຍ ເພິ່ນຍ່ອມໄດ້ເຝົ້າພຣະຕະຖາຄົດ. ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມສະແດງທັມອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ຊົງປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງແກ່ເພິ່ນ. ເມື່ອເພິ່ນໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ, ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ. ອານົນ, ນີ້ຄືອານິສົງປະການທີ ໑ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, අපි ච ඛො තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය. තස්ස තථාගතසාවකො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, දුතියො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

“ອານົນ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ຈິດຂອງພິກຂຸຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ. ໃນເວລາໃກ້ຕາຍ ເພິ່ນບໍ່ໄດ້ເຝົ້າພຣະຕະຖາຄົດ, ແຕ່ຍ່ອມໄດ້ພົບສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດ. ສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມສະແດງທັມອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງແກ່ເພິ່ນ. ເມື່ອເພິ່ນໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ, ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ. ອານົນ, ນີ້ຄືອານິສົງປະການທີ ໒ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, නපි තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය; අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. තස්ස යථාසුතං යථාපරියත්තං [Pg.336] ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කයතො අනුවිචාරයතො මනසානුපෙක්ඛතො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, තතියො ආනිසංසො කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛාය.

“ອານົນ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ຈິດຂອງພິກຂຸຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ. ໃນເວລາໃກ້ຕາຍ ເພິ່ນບໍ່ໄດ້ເຝົ້າພຣະຕະຖາຄົດ ແລະບໍ່ໄດ້ພົບສາວົກຂອງພຣະຕະຖາຄົດເລີຍ, ແຕ່ເພິ່ນຍ່ອມຕຶກຕອງ ໃຄ່ຄວນ ພິຈາຣະນາດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ. ເມື່ອເພິ່ນຕຶກຕອງ ໃຄ່ຄວນ ພິຈາຣະນາດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາຢູ່ນັ້ນ, ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການ. ອານົນ, ນີ້ຄືອານິສົງປະການທີ ໓ ໃນການໃຄ່ຄວນເນື້ອຄວາມຕາມກາລະ.”

‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති, අනුත්තරෙ ච ඛො උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ ලභති තථාගතං දස්සනාය. තස්ස තථාගතො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, චතුත්ථො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

“ອານົນ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ຈິດຂອງພິກຂຸຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕໍ່າ ໕ ປະການແລ້ວ, ແຕ່ຈິດຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນທັມເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິອັນຍອດຢ້ຽມ. ໃນເວລາໃກ້ຕາຍ ເພິ່ນຍ່ອມໄດ້ເຝົ້າພຣະຕະຖາຄົດ. ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມສະແດງທັມອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ... ປະກາດພຣົມມະຈັນແກ່ເພິ່ນ. ເມື່ອເພິ່ນໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ, ຈິດຂອງເພິ່ນຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນທັມເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິອັນຍອດຢ້ຽມ. ອານົນ, ນີ້ຄືອານິສົງປະການທີ ໔ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති, අනුත්තරෙ ච ඛො උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, අපි ච ඛො තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය. තස්ස තථාගතසාවකො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, පඤ්චමො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນອານົນ, ຈິດຂອງພິກຂຸຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ ແຕ່ຈິດຍັງບໍ່ທັນຫຼຸດພົ້ນໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິອັນຍອດຢ້ຽມ (ພະນິບພານ). ໃນສະໄໝນັ້ນ ເມື່ອເວລາໃກ້ຕາຍ ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ໄດ້ມີໂອກາດເຂົ້າເຝົ້າເພື່ອພົບເຫັນພະຕະຖາຄົດ ແຕ່ໄດ້ມີໂອກາດພົບເຫັນພະສາວົກຂອງພະຕະຖາຄົດ. ພະສາວົກຂອງພະຕະຖາຄົດຍ່ອມສະແດງທຳອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ... ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຟັງທຳມະເທດສະນານັ້ນແລ້ວ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິອັນຍອດຢ້ຽມ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ຄືອານິສົງປະການທີ ໕ ແຫ່ງການຟັງທຳຕາມກາລະ.”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති, අනුත්තරෙ ච ඛො උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, නපි තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය; අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. තස්ස යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කයතො අනුවිචාරයතො මනසානුපෙක්ඛතො අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, ඡට්ඨො ආනිසංසො කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛාය. ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, ඡ ආනිසංසා කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛායා’’ති. දුතියං.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນອານົນ, จິດຂອງພິກຂຸຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ ແຕ່ຈິດຍັງບໍ່ທັນຫຼຸດພົ້ນໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິອັນຍອດຢ້ຽມ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ເມື່ອເວລາໃກ້ຕາຍ ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ໄດ້ມີໂອກາດເຂົ້າເຝົ້າເພື່ອພົບເຫັນພະຕະຖາຄົດ ແລະ ທັງບໍ່ໄດ້ມີໂອກາດພົບເຫັນພະສາວົກຂອງພະຕະຖາຄົດ; ແຕ່ລາວຍ່ອມໄຕ່ຕອງ ພິຈາລະນາ ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນໄຕ່ຕອງ ພິຈາລະນາ ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາຢູ່, ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິອັນຍອດຢ້ຽມ. ດູກ່ອນອານົນ ນີ້ຄືອານິສົງປະການທີ ໖ ແຫ່ງການພິຈາລະນາເນື້ອຄວາມຕາມກາລະ. ດູກ່ອນອານົນ ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືອານິສົງ ໖ ປະການ ແຫ່ງການຟັງທຳຕາມກາລະ ແລະ ການພິຈາລະນາເນື້ອຄວາມຕາມກາລະ.” ສູດທີສອງ.

3. ඡළභිජාතිසුත්තං

໓. ຊະລະພິຊາຕິສູດ

57. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං [Pg.337] අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පූරණෙන, භන්තෙ, කස්සපෙන ඡළභිජාතියො පඤ්ඤත්තා – කණ්හාභිජාති පඤ්ඤත්තා, නීලාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ලොහිතාභිජාති පඤ්ඤත්තා, හලිද්දාභිජාති පඤ්ඤත්තා, සුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා, පරමසුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා.

໕໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພູຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງລາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພະອານົນໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ໄດ້ບັນຍັດອະພິຊາດ ໖ ປະການ ຄື: ບັນຍັດກັນຫາພިຊາດ (ອະພິຊາດດຳ), ບັນຍັດນີລາພިຊາດ (ອະພິຊາດຂຽວ), ບັນຍັດໂລຫິຕາພިຊາດ (ອະພິຊາດແດງ), ບັນຍັດຫະລິດທາພިຊາດ (ອະພິຊາດເfloatງ), ບັນຍັດສຸກກາພިຊາດ (ອະພິຊາດຂາວ), ບັນຍັດປະຣະມະສຸກກາພިຊາດ (ອະພິຊາດຂາວຢ່າງຍິ່ງ).”

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන කණ්හාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ඔරබ්භිකා සූකරිකා සාකුණිකා මාගවිකා ලුද්දා මච්ඡඝාතකා චොරා චොරඝාතකා බන්ධනාගාරිකා යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນອະພິຊາດ ໖ ປະການນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດກັນຫາພިຊາດ (ອະພິຊາດດຳ) ໄວ້ແກ່: ຄົນຂ້າແກະ, ຄົນຂ້າໝູ, ຄົນຂ້ານົກ, ຄົນລ່າເນື້ອ, ຄົນປ່າ (ນາຍພານ), ຄົນຂ້າປາ (ຊາວປະມົງ), ໂຈນ, ເພັດຊະຄາດ, ຜູ້ຄຸມຄຸກ ຫຼື ຄົນອື່ນໆ ທີ່ປະກອບອາຊີບອັນໂຫດຮ້າຍທາລຸນ.”

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන නීලාභිජාති පඤ්ඤත්තා, භික්ඛූ කණ්ටකවුත්තිකා යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කම්මවාදා ක්‍රියවාදා.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນອະພິຊາດນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດນີລາພިຊາດ (ອະພິຊາດຂຽວ) ໄວ້ແກ່: ພິກຂຸຜູ້ມີການດຳລົງຊີວິດຢ່າງລຳບາກຄືໜາມ (ຫຼື ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປະພຶດຄືໜາມ) ແລະ ຄົນອື່ນໆ ທີ່ເປັນກຳມະວາທີ ແລະ ກິຣิຍາວາທີ.”

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන ලොහිතාභිජාති පඤ්ඤත්තා, නිගණ්ඨා එකසාටකා.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນອະພິຊາດນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດໂລຫິຕາພިຊາດ (ອະພິຊາດແດງ) ໄວ້ແກ່: ພວກນິຄົນຜູ້ມີຜ້າຜືນດຽວ.”

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන හලිද්දාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ගිහී ඔදාතවසනා අචෙලකසාවකා.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນອະພິຊາດນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດຫະລິດທາພިຊາດ (ອະພິຊາດເfloatງ) ໄວ້ແກ່: ຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ຜູ້ເປັນສາວົກຂອງອະເຈລົກ.”

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන සුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ආජීවකා ආජීවකිනියො.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນອະພິຊາດນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດສຸກກາພިຊາດ (ອະພິຊາດຂາວ) ໄວ້ແກ່: ພວກອາຊີວົກຊາຍ ແລະ ອາຊີວົກຍິງ.”

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන පරමසුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා, නන්දො වච්ඡො කිසො සංකිච්චො මක්ඛලි ගොසාලො. පූරණෙන, භන්තෙ, කස්සපෙන ඉමා ඡළභිජාතියො පඤ්ඤත්තා’’ති.

“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນອະພິຊາດນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດປະຣະມະສຸກກາພިຊາດ (ອະພິຊາດຂາວຢ່າງຍິ່ງ) ໄວ້ແກ່: ນັນທະວັດສະ, ກິສະສັງກິດຈະ ແລະ ມັກຂະລິ ໂຄສາລະ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ໄດ້ບັນຍັດອະພິຊາດ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.”

‘‘කිං පනානන්ද, පූරණස්ස කස්සපස්ස සබ්බො ලොකො එතදබ්භනුජානාති ඉමා ඡළභිජාතියො පඤ්ඤාපෙතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො, තස්ස අකාමකස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්‍යුං – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, මංසඤ්ච ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙවං ඛො, ආනන්ද, පූරණෙන කස්සපෙන අප්පටිඤ්ඤාය එතෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං ඉමා ඡළභිජාතියො පඤ්ඤත්තා, යථා තං බාලෙන අබ්‍යත්තෙන අඛෙත්තඤ්ඤුනා අකුසලෙන.

“ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: ‘ດູກ່ອນອານົນ, ກໍຄົນທັງໂລກໄດ້ອະນຸຍາດໃຫ້ປູຣະນະກັດສະປະ ບັນຍັດອະພິຊາດ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ຫຼື?’ ທ່ານພະອານົນຂາບທູນວ່າ: ‘ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.’ ‘ດູກ່ອນອານົນ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ທຸກຍາກ ເຂັນໃຈ ບໍ່ມີຊັບສິນ, ຄົນທັງຫຼາຍພາກັນເອົາຊີ້ນຕອນໜຶ່ງໄປຍັດເຍີດໃສ່ມືຂອງລາວທັງໆ ທີ່ລາວບໍ່ຕ້ອງການ ແລ້ວບອກວ່າ: “ແນ່ ບຸລຸດ, ເຈົ້າຕ້ອງກິນຊີ້ນນີ້ ແລະ ຕ້ອງຈ່າຍຄ່າຊີ້ນນີ້ດ້ວຍ.” ດູກ່ອນອານົນ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ, ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມຍິນຍອມຈາກສະມະນະພາມເຫຼົ່ານັ້ນເລີຍ ແຕ່ກັບບັນຍັດອະພິຊາດ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ເໝືອນດັ່ງຄົນໂງ່ ຄົນບໍ່ສະຫຼາດ ຄົນບໍ່ຮູ້ຈັກເຂດ ຄົນບໍ່ມີສີມື ບັນຍັດໄວ້ສັນນັ້ນ.’”

‘‘අහං ඛො පනානන්ද, ඡළභිජාතියො පඤ්ඤාපෙමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – ‘‘කතමා චානන්ද, ඡළභිජාතියො[Pg.338]? ඉධානන්ද, එකච්චො කණ්හාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො කණ්හාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො කණ්හාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සුක්කාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සුක්කාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සුක්කාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති.

“ດູກ່ອນອານົນ, ສ່ວນຕະຖาຄົດຍ່ອມບັນຍັດອະພິຊາດ ໖ ປະການ. ເຈົ້າຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ຕະຖาຄົດຈະກ່າວ.’ ທ່ານພະອານົນທູນຮັບສະໜອງພະດຳລັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ: ‘ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.’ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ດູກ່ອນອານົນ, ອະພິຊາດ ໖ ປະການນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ (ກັນຫາພިຊາດ) ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນດຳເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນຂາວເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ. ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ (ສຸກກາພިຊາດ) ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນດຳເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນຂາວເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ແຕ່ຍ່ອມບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ.’”

‘‘කථඤ්චානන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – චණ්ඩාලකුලෙ වා නෙසාදකුලෙ වා වෙනකුලෙ වා රථකාරකුලෙ වා පුක්කුසකුලෙ වා, දලිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ, යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො බව්හාබාධො කාණො වා කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා, න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති.

“ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນດຳເກີດຂຶ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເກີດໃນຕະກູນຕ່ຳ ຄື: ຕະກູນຈັນທານ, ຕະກູນນາຍພານ, ຕະກູນຊ່າງຈັກສານ, ຕະກູນຊ່າງລົດ, ຫຼື ຕະກູນຄົນເທຂີ້ເຫຍື້ອ, ເຊິ່ງເປັນຕະກູນຍາກຈົນ ມີເຂົ້າ ນ້ຳ ແລະ ອາຫານໜ້ອຍ, ດຳລົງຊີວິດຢ່າງຝືດເຄືອງ, ຫາເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ແລະ ອາຫານໄດ້ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ. ລາວເປັນຜູ້ມີຜິວພັນບໍ່ດີ, ໜ້າກຽດ, ເຕ້ຍຄ່ອມ, ມີໂລກຫຼາຍ, ຕາບອດ, ມືຄົດ, ຂາຂານ, ຫຼື ເປັນອຳມະພາດ, ທັງບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ຮັບເຂົ້າ, ນ້ຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຄື່ອງຕາມປະທີບ. ລາວຍ່ອມປະພຶດgາຍທຸຈະລິດ, ວາຈີທຸຈະລິດ, ມະໂນທຸຈະລິດ. ເມື່ອລາວປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ, ວາຈີທຸຈະລິດ, ມະໂນທຸຈະລິດແລ້ວ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ດູກ່ອນອານົນ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນດຳເກີດຂຶ້ນ.”

‘‘කථඤ්චානන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – චණ්ඩාලකුලෙ වා…පෙ… සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා, වාචාය සුචරිතං චරිත්වා, මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති.

“ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນຂາວເກີດຂຶ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເກີດໃນຕະກູນຕ່ຳ ຄື: ຕະກູນຈັນທານ... ຕະກູນຄົນເທຂີ້ເຫຍື້ອ... ທັງບໍ່ໄດ້ຮັບເຂົ້າ, ນ້ຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຄື່ອງຕາມປະທີບ. ແຕ່ລາວຍ່ອມປະພຶດກາຍສຸຈະລິດ, ວາຈີສຸຈະລິດ, ມະໂນສຸຈະລິດ. ເມື່ອລາວປະພຶດກາຍສຸຈະລິດ, ວາຈີສຸຈະລິດ, ມະໂນສຸຈະລິດແລ້ວ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນອານົນ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນຂາວເກີດຂຶ້ນ.”

‘‘කථඤ්චානන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – චණ්ඩාලකුලෙ [Pg.339] වා…පෙ… සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො. සො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතං භාවෙත්වා අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. එවං ඛො, ආනන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති.

“ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມບັນລຸພະນิບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເກີດໃນຕະກູນຕ່ຳ ຄື: ຕະກູນຈັນທານ... ແລະ ເປັນຜູ້ມີຜິວພັນບໍ່ດີ, ໜ້າກຽດ, ເຕ້ຍຄ່ອມ. ລາວປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດ ຜູ້ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ລາວຍ່ອມລະນີວອນ ໕ ປະການ ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງເສົ້າໝອງຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ, ມີຈິດດຳລົງໝັ້ນຄົງດີແລ້ວໃນສະຕິປັດຖານ ໔, ຈະເລີນໂພດຊົງ ໗ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແລ້ວຍ່ອມບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ. ດູກ່ອນອານົນ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດຳ ແຕ່ຍ່ອມບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ.”

‘‘කථඤ්චානන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා, අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති.

“ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນດຳເກີດຂຶ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເກີດໃນຕະກູນສູງ ຄື: ຕະກູນຂັດຕິຍະມະຫາສານ, ຕະກູນພາມມະຫາສານ, ຫຼື ຕະກູນຄະຫະບໍດີມະຫາສານ, ເຊິ່ງເປັນຕະກູນມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີທອງແລະເງິນຫຼາຍ ມີອຸປະກອນເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກອັນເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຫຼາຍ ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກຫຼາຍ. ລາວເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ, ໜ້າຊົມ, ໜ້າເລື່ອມໃສ, ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງົດງາມຢ່າງຍິ່ງ, ທັງເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບເຂົ້າ, ນ້ຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ຍານພາຫະນະ, ດອກໄມ້, ຂອງຫອມ, ເຄື່ອງລູບໄລ້, ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຄື່ອງຕາມປະທີບ. ແຕ່ລາວກັບປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ, ວາຈີທຸຈະລິດ, ມະໂນທຸຈະລິດ. ເມື່ອລາວປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ, ວາຈີທຸຈະລິດ, ມະໂນທຸຈະລິດແລ້ວ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ດູກ່ອນອານົນ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນດຳເກີດຂຶ້ນ.”

‘‘කථඤ්චානන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා…පෙ… සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා, වාචාය සුචරිතං චරිත්වා, මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති.

“ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນຂາວເກີດຂຶ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນອານົນ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເກີດໃນຕະກູນສູງ ຄື: ຕະກູນຂັດຕິຍະມະຫາສານ... ທີ່ນອນ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະ ເຄື່ອງຕາມປະທີບ. ລາວຍ່ອມປະພຶດກາຍສຸຈະລິດ, ວາຈີສຸຈະລິດ, ມະໂນສຸຈະລິດ. ເມື່ອລາວປະພຶດກາຍສຸຈະລິດ, ວາຈີສຸຈະລິດ, ມະໂນສຸຈະລິດແລ້ວ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນອານົນ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ແຕ່ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຳອັນຂາວເກີດຂຶ້ນ.”

‘‘කථඤ්චානන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – ඛත්තියමහාසාලකුලෙ [Pg.340] වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා, අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතං භාවෙත්වා අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. එවං ඛො, ආනන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. ඉමා ඛො, ආනන්ද, ඡළභිජාතියො’’ති. තතියං.

ดูกອນອານົນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຈະບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວໄດ້ແນວໃດ? ดูกອນອານົນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນເກີດໃນຕະກູນສູງ ຄື ຕະກູນກະສັດມະຫາສານ ຫຼື ຕະກູນພຣາມມະຫາສານ ຫຼື ຕະກູນຄະຫະບໍດີມະຫາສານ ອັນເປັນຕະກູນຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີທອງແລະεງິນຫຼາຍ ມີອຸປະກອນເຄື່ອງປື້ມໃຈຫຼາຍ ມີຊັບແລະເຂົ້າເປືອກຫຼາຍ. ແລະບຸກຄົນນັ້ນເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຄວາມງາມແຫ່ງຜິວພັນຢ່າງຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບເຂົ້າ ນ້ຳ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ຍານພາຫະນະ ດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ເຄື່ອງລູບໄລ້ ທີ່ນອນ ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະເຄື່ອງປະທີບ. ເຂົາປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອເຂົາບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ລະນີວອນ 5 ປະການ ອັນເປັນເຄື່ອງເສົ້າໝອງຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍาອ່ອນກຳລັງ, ມີຈິດດຳລົງໝັ້ນຄົງດີໃນສະຕິປັດຖານ 4, ຈະເລີນໂພດຊົງ 7 ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແລ້ວບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ. ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ອານົນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີກຳເນີດຂາວ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມບັນລຸພະນິບພານອັນບໍ່ດຳບໍ່ຂາວ. ดູກອນອານົນ, ເຫຼົ່ານີ້ຄື ອະພິຊາດ 6 ປະການ. ສູດທີສາມ.

4. ආසවසුත්තං

໔. ອາສະວະສູດ

58. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

໕໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິຍาທານ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.

කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යෙ ආසවා සංවරා පහාතබ්බා තෙ සංවරෙන පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා පටිසෙවනා පහාතබ්බා තෙ පටිසෙවනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා තෙ අධිවාසනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා පරිවජ්ජනා පහාතබ්බා තෙ පරිවජ්ජනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා විනොදනා පහාතබ්බා තෙ විනොදනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා භාවනා පහාතබ්බා තෙ භාවනාය පහීනා හොන්ති.

ທຳ 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ອາສະວະເຫຼົ່າໃດຂອງພິກຂຸທີ່ຄວນລະດ້ວຍການສັງວອນ ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນກໍລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການສັງວອນ, ອາສະວະເຫຼົ່າໃດທີ່ຄວນລະດ້ວຍການເສບເສີຍ ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນກໍລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການເສບເສີຍ, ອາສະວະເຫຼົ່າໃດທີ່ຄວນລະດ້ວຍການອົດກັ້ນ ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນກໍລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການອົດກັ້ນ, ອາສະວະເຫຼົ່າໃດທີ່ຄວນລະດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນ ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນກໍລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນ, ອາສະວະເຫຼົ່າໃດທີ່ຄວນລະດ້ວຍການບັນເທົາ ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນກໍລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການບັນເທົາ, ອາສະວະເຫຼົ່າໃດທີ່ຄວນລະດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນກໍລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා සංවරා පහාතබ්බා යෙ සංවරෙන පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චක්ඛුන්ද්‍රියසංවරසංවුතො විහරති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, චක්ඛුන්ද්‍රියසංවරං අසංවුතස්ස විහරතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, චක්ඛුන්ද්‍රියසංවරං සංවුතස්ස විහරතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. පටිසඞ්ඛා යොනිසො සොතින්ද්‍රිය…පෙ… ඝානින්ද්‍රිය… ජිව්හින්ද්‍රිය… කායින්ද්‍රිය… මනින්ද්‍රියසංවරසංවුතො [Pg.341] විහරති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, මනින්ද්‍රියසංවරං අසංවුතස්ස විහරතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, මනින්ද්‍රියසංවරං සංවුතස්ස විහරතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා සංවරා පහාතබ්බා යෙ සංවරෙන පහීනා හොන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການສັງວອນ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການສັງວອນນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເປັນຜູ້ສັງວອນດ້ວຍການສັງວອນອິນຊີຄືຕາ (ຈັກຂຸນຊີ) ຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ສັງວອນອິນຊີຄືຕາຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸສັງວອນອິນຊີຄືຕາຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເປັນຜູ້ສັງວອນອິນຊີຄືຫູ... ດັງ... ລີ້ນ... ກາຍ... ໃຈ (ມະນິນຊີ) ຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ສັງວອນອິນຊີຄືໃຈຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນeຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸສັງວອນອິນຊີຄືໃຈຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການສັງວອນ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການສັງວອນ.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා පටිසෙවනා පහාතබ්බා යෙ පටිසෙවනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චීවරං පටිසෙවති – ‘යාවදෙව සීතස්ස පටිඝාතාය, උණ්හස්ස පටිඝාතාය, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං පටිඝාතාය, යාවදෙව හිරිකොපීනපටිච්ඡාදනත්ථං’. පටිසඞ්ඛා යොනිසො පිණ්ඩපාතං පටිසෙවති – ‘නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය, විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය, ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො ච’. පටිසඞ්ඛා යොනිසො සෙනාසනං පටිසෙවති – ‘යාවදෙව සීතස්ස පටිඝාතාය, උණ්හස්ස පටිඝාතාය, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං පටිඝාතාය, යාවදෙව උතුපරිස්සයවිනොදනපටිසල්ලානාරාමත්ථං’. පටිසඞ්ඛා යොනිසො ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පටිසෙවති – ‘යාවදෙව උප්පන්නානං වෙය්‍යාබාධිකානං වෙදනානං පටිඝාතාය, අබ්‍යාබජ්ඣපරමතායා’ති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අප්පටිසෙවතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පටිසෙවතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා පටිසෙවනා පහාතබ්බා යෙ පටිසෙවනාය පහීනා හොන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການເສບເສີຍ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການເສບເສີຍນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເສບຈີວອນ ພຽງເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມໜາວ ປ້ອງກັນຄວາມຮ້ອນ ປ້ອງກັນການສຳຜັດກັບเหลือບ ຍຸງ ລົມ ແດດ ແລະສັດເລືອຄານ, ພຽງເພື່ອປົກປິດອະໄວຍະວະອັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມລະອາຍ. ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເສບບິນທະບາດ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຫຼິ້ນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອມົວເມົາ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະດັບ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຕົກແຕ່ງ, ແຕ່ພຽງເພື່ອໃຫ້ກາຍນີ້ດຳລົງຢູ່ໄດ້ ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດເປັນໄປ, ເພື່ອລະງັບຄວາມລຳບາກ, ເພື່ອເກື້ອກູນແກ່ການປະພຶດພົມມະຈັນ, ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ເຮົາຈະກຳຈັດເວທະນາເກົ່າ ແລະຈະບໍ່ໃຫ້ເວທະນາໃໝ່ເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຊີວິດ ຄວາມບໍ່ມີໂທດ ແລະຄວາມຢູ່ສຳລານຈະມີແກ່ເຮົາ'. ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເສບເສນາສະນະ ພຽງເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມໜາວ ປ້ອງກັນຄວາມຮ້ອນ ປ້ອງກັນການສຳຜັດກັບเหลือບ ຍຸງ ລົມ ແດດ ແລະສັດເລືອຄານ, ພຽງເພື່ອບັນເທົາອັນຕະລາຍຈາກລະດູ ແລະເພື່ອຍິນດີໃນການຫຼີກເຣັ້ນ. ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເສບບະລິຂານຄືຢາຮັກສາໂລກແລະຄົນໄຂ້ ພຽງເພື່ອບັນເທົາເວທະນາອັນເກີດຈາກພະຍາດຕ່າງໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ມີໂລກບຽດບຽນເປັນຢ່າງຍິ່ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ເສບປັດໄຈeຫຼົ່ານີ້ຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸເສບຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການເສບເສີຍ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການເສບເສີຍ.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා යෙ අධිවාසනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො ඛමො හොති සීතස්ස උණ්හස්ස, ජිඝච්ඡාය, පිපාසාය, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං, දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං, උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකො හොති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ[Pg.342], අනධිවාසතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අධිවාසතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා යෙ අධිවාසනාය පහීනා හොන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການອົດກັ້ນ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການອົດກັ້ນນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຄວາມໜາວ ຄວາມຮ້ອນ ຄວາມຫິວ ຄວາມກະຫາຍ, ຕໍ່ການສຳຜັດກັບเหลือບ ຍຸງ ລົມ ແດດ ແລະສັດເລືອຄານ, ຕໍ່ຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວຮ້າຍ ໃສ່ຮ້າຍ, ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິອົດກັ້ນຕໍ່ເວທະນາທາງກາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ອັນເປັນທຸກ ກ້າຫານ ຫຍາບຄາຍ ເຜັດຮ້ອນ ບໍ່ເປັນທີ່ຍິນດີ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ອັນຈະຊ່ວງຊີງຊີວິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ອົດກັ້ນຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸອົດກັ້ນຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການອົດກັ້ນ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການອົດກັ້ນ.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා පරිවජ්ජනා පහාතබ්බා යෙ පරිවජ්ජනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චණ්ඩං හත්ථිං පරිවජ්ජෙති, චණ්ඩං අස්සං පරිවජ්ජෙති, චණ්ඩං ගොණං පරිවජ්ජෙති, චණ්ඩං කුක්කුරං පරිවජ්ජෙති, අහිං ඛාණුං කණ්ටකට්ඨානං සොබ්භං පපාතං චන්දනිකං ඔළිගල්ලං, යථාරූපෙ අනාසනෙ නිසින්නං, යථාරූපෙ අගොචරෙ චරන්තං, යථාරූපෙ පාපකෙ මිත්තෙ භජන්තං විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී පාපකෙසු ඨානෙසු ඔකප්පෙය්‍යුං, සො තඤ්ච අනාසනං තඤ්ච අගොචරං තෙ ච පාපකෙ මිත්තෙ පටිසඞ්ඛා යොනිසො පරිවජ්ජෙති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අපරිවජ්ජයතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පරිවජ්ජයතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා පරිවජ්ජනා පහාතබ්බා යෙ පරිවජ්ජනාය පහීනා හොන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ຫຼີກເວັ້ນຊ້າງຮ້າຍ ຫຼີກເວັ້ນມ້າຮ້າຍ ຫຼີກເວັ້ນງົວຮ້າຍ ຫຼີກເວັ້ນໝາຮ້າຍ, ຫຼີກເວັ້ນງູ ຕໍໄມ້ ທາງມີໜາມ ບວກ ນ້ຳຕົກຕາດ ຫຼົ່ມຂີ້ເຫຍື້ອ ແລະຮ່ອງນ້ຳໂສໂຄກ, ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ຫຼີກເວັ້ນອານາດສະນະ (ທີ່ນັ່ງອັນບໍ່ສົມຄວນ) ເຊັ່ນນັ້ນ, ຫຼີກເວັ້ນອະໂຄຈອນ (ທີ່ທ່ຽວອັນບໍ່ສົມຄວນ) ເຊັ່ນນັ້ນ, ຫຼີກເວັ້ນການຄົບຫາຄົນຊົ່ວເຊັ່ນນັ້ນ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ເພື່ອນພົມມະຈາລີຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍພຶງລະແວງສົງໄສໃນສະຖານທີ່ອັນຊົ່ວຊ້າ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຫຼີກເວັ້ນອານາດສະນະນັ້ນ ອະໂຄຈອນນັ້ນ ແລະມິດຊົ່ວeຫຼົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ຫຼີກເວັ້ນສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸຫຼີກເວັ້ນຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການຫຼີກເວັ້ນ.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා විනොදනා පහාතබ්බා යෙ විනොදනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති, පටිසඞ්ඛා යොනිසො උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං…පෙ… උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං… උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අවිනොදයතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, විනොදයතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා විනොදනා පහාතබ්බා යෙ විනොදනාය පහීනා හොන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການບັນເທົາ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການບັນເທົານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ບໍ່ຍອມຮັບກາມະວິດຕົກທີ່ເກີດຂຶ້ນ ລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ, ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ບໍ່ຍອມຮັບພະຍາບາດວິດຕົກ... ວິຫິງສາວິດຕົກ... ບໍ່ຍອມຮັບອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວເກີດຂຶ້ນອີກ ລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ບັນເທົາສິ່ງeຫຼົ່ານີ້ຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸບັນເທົາຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການບັນເທົາ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການບັນເທົາ.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා භාවනා පහාතබ්බා යෙ භාවනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං, පටිසඞ්ඛා යොනිසො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අභාවයතො [Pg.343] උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, භාවයතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා භාවනා පහාතබ්බා යෙ භාවනාය පහීනා හොන්ති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ຈະເລີນສະຕິສຳໂພດຊົງ ອັນອາໄສຄວາມວິເວກ ອາໄສຄວາມວິຣາກ ອາໄສຄວາມນິໂຣດ ນ້ອມໄປໃນການສະຫຼะ, ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍແລ້ວ ຈະເລີນທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ... ວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ... ປີຕິສຳໂພດຊົງ... ປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ... ສະມາທິສຳໂພດຊົງ... ອຸເປກຂาສຳໂພດຊົງ ອັນອາໄສຄວາມວິເວກ ອາໄສຄວາມວິຣາກ ອາໄສຄວາມນິໂຣດ ນ້ອມໄປໃນການສະຫຼະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າເມື່ອພິກຂຸບໍ່ຈະເລີນສຳໂພດຊົງເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່າໃດພຶງເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອພິກຂຸຈະເລີນຢູ່ ອາສະວະອັນເປັນເຄື່ອງຄັບແຄ້ນແລະຮ້ອນຮົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ລາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອາສະວະທີ່ຄວນລະດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. චතුත්ථං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ສູດທີສີ່.

5. දාරුකම්මිකසුත්තං

໕. ທາຣຸກັມມິກະສູດ

59. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. අථ ඛො දාරුකම්මිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො දාරුකම්මිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘අපි නු තෙ, ගහපති, කුලෙ දානං දීයතී’’ති? ‘‘දීයති මෙ, භන්තෙ, කුලෙ දානං. තඤ්ච ඛො යෙ තෙ භික්ඛූ ආරඤ්ඤිකා පිණ්ඩපාතිකා පංසුකූලිකා අරහන්තො වා අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නා, තථාරූපෙසු මෙ, භන්තෙ, භික්ඛූසු දානං දීයතී’’ති.

໕໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ກຸນຊະກາວະສະຖະ ໃກ້ບ້ານນາຕິກະ. ຄັ້ງນັ້ນ ທາຣຸກັມມິກະຄະຫະບໍດີ ເຂົ້າໄປເฝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມທາຣຸກັມມິກະຄະຫະບໍດີຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນ kh້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: 'ຄະຫະບໍດີ, ໃນຕະກູນຂອງເຈົ້າຍັງມີການຖວາຍທານຢູ່ບໍ?' 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນຕະກູນຂອງຂ້ານ້ອຍຍັງມີການຖວາຍທານຢູ່. ແລະທານນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຖວາຍແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ ຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນເປັນວັດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກ, ຂ້ານ້ອຍຖວາຍທານໃນພິກຂຸຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນັ້ນ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.'

‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, ගහපති, තයා ගිහිනා කාමභොගිනා පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තෙන, කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තෙන, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරයන්තෙන, ජාතරූපරජතං සාදියන්තෙන ඉමෙ වා අරහන්තො ඉමෙ වා අරහත්තමග්ගං සමාපන්නාති.

ຄະຫະບໍດີ, ເປັນການຍາກທີ່ເຈົ້າຜູ້ເປັນຄະລຶຫັດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ຄອງເຮືອນອັນແອອັດດ້ວຍບຸດ, ຜູ້ໃຊ້ສອຍແກ່ນຈັນຈາກແຄວ້ນກາສີ, ທັດຊົງດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ແລະເຄື່ອງລູບໄລ້, ຍິນດີໃນທອງແລະເງິນ ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ 'ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ພິກຂຸເຫຼົ່ານີ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກແລ້ວ'.

‘‘ආරඤ්ඤිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො උන්නළො චපලො මුඛරො විකිණ්ණවාචො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. ආරඤ්ඤිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො අනුන්නළො අචපලො අමුඛරො අවිකිණ්ණවාචො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

ຄະຫະບໍດີ, ເຖິງແມ່ນວ່າພິກຂຸຈະເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ ແຕ່ຫາກເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ ຖືຕົວ ເລີເລີ ປາກຮ້າຍ ເວົ້າພ່າມ ຫຼົງລືມສະຕິ ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ ບໍ່ມີຈິດໝັ້ນຄົງ ມີຈິດກວັດແກວ່ງ ບໍ່ສັງວອນອິນຊີ. ຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນຕິເຕືອນດ້ວຍຄຸນລັກສະນະນັ້ນ. ຄະຫະບໍດີ, ແຕ່ຫາກພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ຖືຕົວ ບໍ່ເລີເລີ ບໍ່ປາກຮ້າຍ ບໍ່ເວົ້າພ່າມ ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີຈິດໝັ້ນຄົງ ມີຈິດມີອາລົມດຽວ ສັງວອນອິນຊີດີແລ້ວ. ຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນສັນເສີນດ້ວຍຄຸນລັກສະນະນັ້ນ.

‘‘ගාමන්තවිහාරී චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. ගාමන්තවිහාරී චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຢູ່ອາໄສໃນວັດໃກ້ບ້ານ ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນຖືກຕິຕຽນ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຢູ່ອາໄສໃນວັດໃກ້ບ້ານ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການສັນເສີນ.”

‘‘පිණ්ඩපාතිකො [Pg.344] චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. පිණ්ඩපාතිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຖືບິນທະບາດເປັນວັດ ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນຖືກຕິຕຽນ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຖືບິນທະບາດເປັນວັດ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການສັນເສີນ.”

‘‘නෙමන්තනිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. නෙමන්තනිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຮັບນິມົນຕ໌ ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນຖືກຕິຕຽນ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຮັບນິມົນຕ໌ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການສັນເສີນ.”

‘‘පංසුකූලිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. පංසුකූලිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນເປັນວັດ ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນຖືກຕິຕຽນ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນເປັນວັດ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການສັນເສີນ.”

‘‘ගහපතිචීවරධරො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො උන්නළො චපලො මුඛරො විකිණ්ණවාචො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. ගහපතිචීවරධරො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො අනුන්නළො අචපලො අමුඛරො අවිකිණ්ණවාචො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຊົງຈີວອນທີ່ຄະຫະບໍດີຖວາຍ ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ, ເຍີ້ຍຢິ່ງ (ດັ່ງໄມ້ອໍ້), ເລີເລີ, ປາກຮ້າຍ, ເວົ້າພ່າມ, ຫຼົງລືມສະຕິ, ບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວ, ບໍ່ມີຈິດຄົງທີ່, ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ, ມີອິນຊີອັນເປີດເຜີຍ (ບໍ່ສຳລວມ). ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນຖືກຕິຕຽນ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຖ້າວ່າພິກຂຸຜູ້ຊົງຈີວອນທີ່ຄະຫະບໍດີຖວາຍ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ບໍ່ເຍີ້ຍຢິ່ງ, ບໍ່ເລີເລີ, ບໍ່ປາກຮ້າຍ, ບໍ່ເວົ້າພ່າມ, ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮູ້ສຶກຕົວ, ມີຈິດຄົງທີ່, ມີຈິດມີອາລົມດຽວ, ມີອິນຊີອັນສຳລວມແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການສັນເສີນ.”

‘‘ඉඞ්ඝ ත්වං, ගහපති, සඞ්ඝෙ දානං දෙහි. සඞ්ඝෙ තෙ දානං දදතො චිත්තං පසීදිස්සති. සො ත්වං පසන්නචිත්තො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සසී’’ති. ‘‘එසාහං, භන්තෙ, අජ්ජතග්ගෙ සඞ්ඝෙ දානං දස්සාමී’’ති. පඤ්චමං.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເຊີນເຖີດ ທ່ານຈົ່ງຖວາຍທານແກ່ພຣະສົງ. ເມື່ອທ່ານຖວາຍທານແກ່ພຣະສົງ ຈິດຂອງທ່ານຈັກຜ່ອງໃສ. ທ່ານນັ້ນມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈັກເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍນີ້ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຈັກຖວາຍທານແກ່ພຣະສົງ.” ຈົບສູດທີ ໕.

6. හත්ථිසාරිපුත්තසුත්තං

໖. ຫັດຖິສາຣິປຸດຕະສູດ

60. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා අභිධම්මකථං කථෙන්ති. තත්‍ර සුදං ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ථෙරානං භික්ඛූනං අභිධම්මකථං කථෙන්තානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං චිත්තං හත්ථිසාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘මායස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ථෙරානං භික්ඛූනං අභිධම්මකථං [Pg.345] කථෙන්තානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙසි, යාව කථාපරියොසානං ආයස්මා චිත්තො ආගමෙතූ’’ති. එවං වුත්තෙ ආයස්මතො චිත්තස්ස හත්ථිසාරිපුත්තස්ස සහායකා භික්ඛූ ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොචුං – ‘‘මායස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං චිත්තං හත්ථිසාරිපුත්තං අපසාදෙසි, පණ්ඩිතො ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො. පහොති චායස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ථෙරානං භික්ඛූනං අභිධම්මකථං කථෙතු’’න්ති.

໖໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະເຖຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ກັບມາຈາກບິນທະບາດພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ໄດ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂຮງກົມ ກ່າວອະພິທັມມະກະຖາຢູ່. ໃນທີ່ນັ້ນ ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣິປຸດ ໄດ້ກ່າວສອດຄຳຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງໆ ແຫ່ງຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະເຖຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງກ່າວອະພິທັມມະກະຖາຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະມະຫາໂກດຖິກະ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣιປຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣιປຸດ ຢ່າໄດ້ກ່າວສອດຄຳຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງໆ ແຫ່ງຖ້ອຍຄຳຂອງພຣະເຖຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງກ່າວອະພິທັມມະກະຖາຢູ່ເລີຍ, ຂໍທ່ານຈິດຕະຈົ່ງລໍຖ້າຈົນກວ່າການກ່າວຖ້ອຍຄຳຈົບລົງກ່ອນເຖີດ.’ ເມື່ອພຣະມະຫາໂກດຖິກະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສະຫາຍຂອງພຣະຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣιປຸດ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະມະຫາໂກດຖິກະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານມະຫາໂກດຖິກະ ຢ່າໄດ້ຮຸກຮານພຣະຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣιປຸດ ເລີຍ, ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣιປຸດ ເປັນບັນດິດ, ແລະ ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖິສາຣιປຸດ ກໍສາມາດທີ່ຈະກ່າວອະພິທັມມະກະຖາຮ່ວມກັບພຣະເຖຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້.’

‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, ආවුසො, පරස්ස චෙතොපරියායං අජානන්තෙහි. ඉධාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො තාවදෙව සොරතසොරතො හොති, නිවාතනිවාතො හොති, උපසන්තුපසන්තො හොති, යාව සත්ථාරං උපනිස්සාය විහරති අඤ්ඤතරං වා ගරුට්ඨානියං සබ්‍රහ්මචාරිං. යතො ච ඛො සො වපකස්සතෙව සත්ථාරා, වපකස්සති ගරුට්ඨානියෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි, සො සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກແທ້ໆ ສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ຮູ້ວາລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫງົບສ່ຽມຢ່າງຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນຢ່າງຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ສະຫງົບລະງັບຢ່າງຍິ່ງ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ອາໄສຢູ່ກັບພຣະສາສະດາ ຫຼື ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາລົບຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ. ແຕ່ໃນເວລາໃດ ຜູ້ນັ້ນຫຼີກອອກໄປຫ່າງຈາກພຣະສາສະດາ ແລະ ຫຼີກອອກໄປຫ່າງຈາກເພື່ອນສະພົມມະຈາລີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາລົບ, ຜູ້ນັ້ນກໍຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດຂອງພຣະຣາຊາ, ອັນຍະເດຍລະຖີ ແລະ ສາວົກຂອງອັນຍະເດຍລະຖີ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນຄຸກຄີ, ສະໜິດສະໜົມ, ເປີດເຜີຍຕົນ, ປະກອບເນືອງໆ ໃນການເວົ້າຄຸຍ, ຣາຄະກໍຄອບງຳຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນ. ຜູ້ນັ້ນມີຈິດອັນຣາຄະຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ගොණො කිට්ඨාදො දාමෙන වා බද්ධො වජෙ වා ඔරුද්ධො. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානායං ගොණො කිට්ඨාදො පුනදෙව කිට්ඨං ඔතරිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං සො ගොණො කිට්ඨාදො දාමං වා ඡෙත්වා වජං වා භින්දිත්වා, අථ පුනදෙව කිට්ඨං ඔතරෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො තාවදෙව සොරතසොරතො හොති, නිවාතනිවාතො හොති, උපසන්තුපසන්තො හොති යාව සත්ථාරං උපනිස්සාය විහරති අඤ්ඤතරං වා ගරුට්ඨානියං සබ්‍රහ්මචාරිං. යතො ච ඛො සො වපකස්සතෙව සත්ථාරා, වපකස්සති ගරුට්ඨානියෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි, සො සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති[Pg.346]. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

“Seyyathāpi, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນງົວມັກກິນກ້າ ທີ່ຖືກຜູກໄວ້ດ້ວຍເຊືອກ ຫຼື ຖືກຂັງໄວ້ໃນຄອກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ງົວມັກກິນກ້າໂຕນີ້ ຈັກບໍ່ເຂົ້າໄປສູ່ກ້າອີກເລີຍ’, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຊື່ວ່າກ່າວຖືກຕ້ອງບໍ່?” “ບໍ່ຖືກຕ້ອງເລີຍ, ອາວຸໂສ.” “ເພາະວ່າ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ງົວມັກກິນກ້າໂຕນັ້ນ ຈັກຕັດເຊືອກ ຫຼື ພັງຄອກ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ກ້າອີກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫງົບສ່ຽມຢ່າງຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນຢ່າງຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ສະຫງົບລະງັບຢ່າງຍິ່ງ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ອາໄສຢູ່ກັບພຣະສາສະດາ ຫຼື ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາລົບຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ. ແຕ່ໃນເວລາໃດ ຜູ້ນັ້ນຫຼີກອອກໄປຫ່າງຈາກພຣະສາສະດາ ແລະ ຫຼີກອອກໄປຫ່າງຈາກເພື່ອນສະພົມມະຈາລີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເປັນທີ່ເຄົາລົບ, ຜູ້ນັ້ນກໍຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດຂອງພຣະຣາຊາ, ອັນຍະເດຍລະຖີ ແລະ ສາວົກຂອງອັນຍະເດຍລະຖີ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນຄຸກຄີ, ສະໜິດສະໜົມ, ເປີດເຜີຍຕົນ, ປະກອບເນືອງໆ ໃນການເວົ້າຄຸຍ, ຣາຄະກໍຄອບງຳຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນ. ຜູ້ນັ້ນມີຈິດອັນຣາຄະຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.”

‘‘ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි පඨමස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, චාතුමහාපථෙ ථුල්ලඵුසිතකො දෙවො වස්සන්තො රජං අන්තරධාපෙය්‍ය, චික්ඛල්ලං පාතුකරෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං චාතුමහාපථෙ පුනදෙව රජො පාතුභවිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං අමුස්මිං චාතුමහාපථෙ මනුස්සා වා අතික්කමෙය්‍යුං, ගොපසූ වා අතික්කමෙය්‍යුං, වාතාතපො වා ස්නෙහගතං පරියාදියෙය්‍ය, අථ පුනදෙව රජො පාතුභවෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි පඨමස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຄິດວ່າ ‘ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ປະຖົມມະຊານ’ ແລ້ວຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນທີ່ທາງສີ່ແຍກ ເມື່ອຝົນເມັດໃຫຍ່ຕົກລົງມາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຝຸ່ນລະອອງຫາຍໄປ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດມີຂີ້ຕົມຂຶ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ທີ່ທາງສີ່ແຍກແຫ່ງນີ້ ຈັກບໍ່ມີຝຸ່ນລະອອງເກີດຂຶ້ນອີກເລີຍ’, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຊື່ວ່າກ່າວຖືກຕ້ອງບໍ່?” “ບໍ່ຖືກຕ້ອງເລີຍ, ອາວຸໂສ.” “ເພາະວ່າ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ທາງສີ່ແຍກແຫ່ງນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍກໍດີ ຝູງງົວຝູງແບ້ກໍດີ ຈັກເດີນຜ່ານໄປ, ຫຼື ລົມແລະແດດຈັກເຮັດໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໝົດໄປ, ແລ້ວຝຸ່ນລະອອງກໍຈັກກັບມາເກີດຂຶ້ນອີກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຄິດວ່າ ‘ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ປະຖົມມະຊານ’ ແລ້ວຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.”

‘‘ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි දුතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ මහන්තං තළාකං. තත්ථ ථුල්ලඵුසිතකො දෙවො වුට්ඨො සිප්පිසම්බුකම්පි සක්ඛරකඨලම්පි අන්තරධාපෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං තළාකෙ පුනදෙව සිප්පිසම්බුකා වා සක්ඛරකඨලා වා පාතුභවිස්සන්තී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං අමුස්මිං තළාකෙ මනුස්සා වා පිවෙය්‍යුං, ගොපසූ වා පිවෙය්‍යුං, වාතාතපො වා ස්නෙහගතං පරියාදියෙය්‍ය, අථ පුනදෙව සිප්පිසම්බුකාපි සක්ඛරකඨලාපි පාතුභවෙය්‍යුන්ති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි දුතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຄິດວ່າ ‘ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ທຸຕິຍະຊານ’ ແລ້ວຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໜອງນ້ຳໃຫຍ່ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກບ້ານຫຼືນິຄົມ. ເມື່ອຝົນເມັດໃຫຍ່ຕົກລົງມາໃນໜອງນ້ຳນັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫອຍກາບ, ຫອຍໂຂ່ງ, ຫີນກວດ ແລະ ເសດກະເບື້ອງຫາຍໄປ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ໃນໜອງນ້ຳແຫ່ງນີ້ ຈັກບໍ່ມີຫອຍກາບ, ຫອຍໂຂ່ງ, ຫີນກວດ ແລະ ເសດກະເບື້ອງປາກົດຂຶ້ນອີກເລີຍ’, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຊື່ວ່າກ່າວຖືກຕ້ອງບໍ່?” “ບໍ່ຖືກຕ້ອງເລີຍ, ອາວຸໂສ.” “ເພາະວ່າ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ໃນໜອງນ້ຳແຫ່ງນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍກໍດີ ຝູງງົວຝູງແບ້ກໍດີ ຈັກດື່ມກິນ, ຫຼື ລົມແລະແດດຈັກເຮັດໃຫ້ຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໝົດໄປ, ແລ້ວຫອຍກາບ, ຫອຍໂຂ່ງ, ຫີນກວດ ແລະ ເសດກະເບື້ອງກໍຈັກກັບມາປາກົດຂຶ້ນອີກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຄິດວ່າ ‘ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ທຸຕິຍະຊານ’ ແລ້ວຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.”

‘‘ඉධ [Pg.347] පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි තතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසං පණීතභොජනං භුත්තාවිං ආභිදොසිකං භොජනං නච්ඡාදෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුං පුරිසං පුනදෙව භොජනං ඡාදෙස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, අමුං පුරිසං පණීතභොජනං භුත්තාවිං යාවස්ස සා ඔජා කායෙ ඨස්සති තාව න අඤ්ඤං භොජනං ඡාදෙස්සති. යතො ච ඛ්වස්ස සා ඔජා අන්තරධායිස්සති, අථ පුනදෙව තං භොජනං ඡාදෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි තතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຄິດວ່າ ‘ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ຕະຕິຍະຊານ’ ແລ້ວຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ໄດ້ບໍລິໂພກອາຫານອັນປະນີດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ພໍໃຈໃນອາຫານຄ້າງຄືນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບັດນີ້ ອາຫານຄ້າງຄືນນັ້ນຈັກບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງບຸລຸດຜູ້ນີ້ອີກເລີຍ’, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜູ້ນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຊື່ວ່າກ່າວຖືກຕ້ອງບໍ່?” “ບໍ່ຖືກຕ້ອງເລີຍ, ອາວຸໂສ.” “ເພາະວ່າ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ບຸລຸດຜູ້ໄດ້ບໍລິໂພກອາຫານອັນປະນີດແລ້ວນັ້ນ ຕາບໃດທີ່ໂອຊາແຫ່ງອາຫານນັ້ນຍັງຄົງຢູ່ໃນກາຍ ຕາບນັ້ນອາຫານອື່ນກໍຈັກບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງລາວ, ແຕ່ໃນເວລາໃດ ໂອຊາແຫ່ງອາຫານນັ້ນອັນຕະຣະທານແລ້ວ, ໃນເວລານັ້ນ ອາຫານຄ້າງຄືນນັ້ນກໍຈັກກັບມາເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງລາວໄດ້ອີກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ຜູ້ນັ້ນຄິດວ່າ ‘ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ຕະຕິຍະຊານ’ ແລ້ວຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ບອກຄືນສິກຂາ ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.”

‘‘ඉධ, පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි චතුත්ථස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පබ්බතසඞ්ඛෙපෙ උදකරහදො නිවාතො විගතඌමිකො. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං උදකරහදෙ පුනදෙව ඌමි පාතුභවිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යා පුරත්ථිමාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි. සා තස්මිං උදකරහදෙ ඌමිං ජනෙය්‍ය. යා පච්ඡිමාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය…පෙ… යා උත්තරාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය… යා දක්ඛිණාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි. සා තස්මිං උදකරහදෙ ඌමිං ජනෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි චතුත්ථස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມີບຸກຄົນບາງຄົນ ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ແລ້ວຢູ່. ບຸກຄົນນັ້ນຄິດວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ຈະຕຸດຖະຊານ' ຈຶ່ງຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ... ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໜອງນ້ຳໃນຫວ່າງເຂົາ ທີ່ບໍ່ມີລົມພັດ ບໍ່ມີຄື້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຫາກມີໃຜກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ໃນໜອງນ້ຳນັ້ນ ຄື້ນຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກເລີຍ', ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າກ່າວຖືກຕ້ອງຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ." "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເປັນໄປໄດ້ ທີ່ພາຍຸລົມແຮງຈະພັດມາຈາກທິດຕາເວັນອອກ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ເກີດຄື້ນໃນໜອງນ້ຳນັ້ນ. ພາຍຸລົມແຮງພັດມາຈາກທິດຕາເວັນຕົກ... ພາຍຸລົມແຮງພັດມາຈາກທິດເໜືອ... ພາຍຸລົມແຮງພັດມາຈາກທິດໃຕ້ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ເກີດຄື້ນໃນໜອງນ້ຳນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ ມີບຸກຄົນບາງຄົນ ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານແລ້ວຢູ່. ບຸກຄົນນັ້ນຄິດວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ຈະຕຸດຖະຊານ' ຈຶ່ງຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍ... ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.

‘‘ඉධ, පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි අනිමිත්තස්ස චෙතොසමාධිස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි[Pg.348]. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රාජා වා රාජමහාමත්තො වා චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ එකරත්තිං වාසං උපගච්ඡෙය්‍ය. තත්‍ර හත්ථිසද්දෙන අස්සසද්දෙන රථසද්දෙන පත්තිසද්දෙන භෙරිපණවසඞ්ඛතිණවනින්නාදසද්දෙන චීරිකසද්දො අන්තරධායෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං වනසණ්ඩෙ පුනදෙව චීරිකසද්දො පාතුභවිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං සො රාජා වා රාජමහාමත්තො වා තම්හා වනසණ්ඩා පක්කමෙය්‍ය, අථ පුනදෙව චීරිකසද්දො පාතුභවෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි අනිමිත්තස්ස චෙතොසමාධිස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තතී’’ති.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ມີບຸກຄົນບາງຄົນ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນິມິດທັງປວງ ຈຶ່ງບັນລຸອະນິມິດຕະເຈໂຕສະມາທິ ແລ້ວຢູ່. ບຸກຄົນນັ້ນຄິດວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ອະນິມິດຕະເຈໂຕສະມາທິ' ຈຶ່ງຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງເດຍຣະຖີ. ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນຄຸກຄີ, ປ່ອຍຕົວປ່ອຍໃຈ, ເປີດເຜີຍອິນຊີ, ມັກເວົ້າຄຸຍຢູ່ຢ່າງນັ້ນ, ຣາຄະຈຶ່ງຄອບງຳຈິດ. ເຂົາເມື່ອມີຈິດຖືກຣາຄະຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາ ຫຼືມະຫາອຳມາດ ຜູ້ເດີນທາງໄກດ້ວຍກອງທັບມີອົງ 4 ໄດ້ເຂົ້າໄປພັກແຮມຄືນໜຶ່ງໃນປ່າແຫ່ງໃດແຫ່ງໜຶ່ງ. ໃນປ່ານັ້ນ ສຽງຈັກກະຈັ່ນຈະຫາຍໄປ ເພາະສຽງຊ້າງ, ສຽງມ້າ, ສຽງລົດ, ສຽງທະຫານຮາບ, ແລະສຽງກອງ, ສຽງຕະໂພນ, ສຽງສັງ, ສຽງມະໂຫຣະທຶກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຫາກມີໃຜກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ໃນປ່າແຫ່ງນັ້ນ ສຽງຈັກກະຈັ່ນຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກເລີຍ', ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າກ່າວຖືກຕ້ອງຫຼືບໍ່? "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ." "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເປັນໄປໄດ້ ທີ່ເມື່ອພຣະຣາຊາ ຫຼືມະຫາອຳມາດນັ້ນ ຫຼີກໄປຈາກປ່ານັ້ນແລ້ວ, ສຽງຈັກກະຈັ່ນກໍຈະກັບມາປາກົດຂຶ້ນອີກ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ ມີບຸກຄົນບາງຄົນ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນິມິດທັງປວງ ຈຶ່ງບັນລຸອະນິມິດຕະເຈໂຕສະມາທິແລ້ວຢູ່. ບຸກຄົນນັ້ນຄິດວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ອະນິມິດຕະເຈໂຕສະມາທິ' ຈຶ່ງຄຸກຄີຢູ່ກັບພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງເດຍຣະຖີ. ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນຄຸກຄີ, ປ່ອຍຕົວປ່ອຍใจ, ເປີດເຜີຍອິນຊີ, ມັກເວົ້າຄຸຍຢູ່ຢ່າງນັ້ນ, ຣາຄະຈຶ່ງຄອບງຳຈິດ. ເຂົາເມື່ອມີຈິດຖືກຣາຄະຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ.

අථ ඛො ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො අපරෙන සමයෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අථ ඛො චිත්තස්ස හත්ථිසාරිපුත්තස්ස සහායකා භික්ඛූ යෙනායස්මා මහාකොට්ඨිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොචුං – ‘‘කිං නු ඛො ආයස්මතා මහාකොට්ඨිකෙන චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො – ‘ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’ති; උදාහු දෙවතා එතමත්ථං ආරොචෙසුං – ‘චිත්තො, භන්තෙ, හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’’’ති? ‘‘චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො මෙ, ආවුසො – ‘චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’ති. දෙවතාපි මෙ එතමත්ථං [Pg.349] ආරොචෙසුං – ‘චිත්තො, භන්තෙ, හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’’ති.

ຕໍ່ມາ ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ໂດຍສະໄໝອື່ນ ກໍໄດ້ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສະຫາຍຂອງພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະມະຫາໂກດຖິກະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະມະຫາໂກດຖິກະດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ພຣະມະຫາໂກດຖິກະໄດ້ກຳນົດຮູ້ຈິດຂອງພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດດ້ວຍຈິດຂອງຕົນເອງຫຼືບໍ່ວ່າ: "ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ເປັນຜູ້ໄດ້ວິຫານສະມາບັດເຫຼົ່ານີ້ໆ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ກໍຈະລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ"? ຫຼືວ່າ ເທວະດາທັງຫຼາຍໄດ້ບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ທ່ານວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ເປັນຜູ້ໄດ້ວິຫານສະມາບັດເຫຼົ່ານີ້ໆ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ກໍຈະລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ"?' 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ກຳນົດຮູ້ຈິດຂອງພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດດ້ວຍຈິດຂອງເຮົາເອງແລ້ວວ່າ: "ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ເປັນຜູ້ໄດ້ວິຫານສະມາບັດເຫຼົ່ານີ້ໆ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ກໍຈະລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ". ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍກໍໄດ້ບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ເຮົາຄືກັນວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ເປັນຜູ້ໄດ້ວິຫານສະມາບັດເຫຼົ່ານີ້ໆ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ກໍຈະລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳ".'

අථ ඛො චිත්තස්ස හත්ථිසාරිපුත්තස්ස සහායකා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘චිත්තො, භන්තෙ, හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තතී’’ති. ‘‘න, භික්ඛවෙ, චිත්තො චිරං සරිස්සති නෙක්ඛම්මස්සා’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສະຫາຍຂອງພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ເປັນຜູ້ໄດ້ວິຫານສະມາບັດເຫຼົ່ານີ້ໆ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ກໍໄດ້ລາສິກຂາອອກໄປສູ່ເພດຕ່ຳແລ້ວ.' 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈິດຕະຈະລະນຶກເຖິງເນກຂຳມະ (ການອອກບວດ) ໃນບໍ່ຊ້ານີ້.'

අථ ඛො චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො නචිරස්සෙව කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. අථ ඛො ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො අරහතං අහොසීති. ඡට්ඨං.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ຕໍ່ມາ ພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່. ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນໂດຍຊອບຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຢູ່. ທ່ານໄດ້ຮູ້ຍິ່ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.' ແລະພຣະຈິດຕະ ຫັດຖີສາຣີບຸດ ກໍໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ຈົບສູດທີ 6.

7. මජ්ඣෙසුත්තං

໗. ມັດຊະສູດ

61. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලානං ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘වුත්තමිදං, ආවුසො, භගවතා පාරායනෙ මෙත්තෙය්‍යපඤ්හෙ –

໖໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ປ່າອິສິປະຕະນະມิຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ສະໄໝນັ້ນ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະຫຼາຍຮູບ ກັບມາຈາກການບິນທະບາດ ໄດ້ຮ່ວມປະຊຸມນັ່ງກັນຢູ່ທີ່ໂຮງກົມ. ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ໄດ້ມີການສົນທະນາທຳເກີດຂຶ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ໄວ້ໃນປາຣາຍະນະວັກ ໃນເມດໄຕຍະປັນຫາ ວ່າ:'

‘‘යො උභොන්තෙ විදිත්වාන, මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති ;

තං බ්‍රූමි මහාපුරිසොති, සොධ සිබ්බිනි මච්චගා’’ති.

'ຜູ້ໃດຮູ້ສ່ວນສຸດທັງສອງແລ້ວ ດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ຕິດຢູ່ໃນທ່າມກາງ, ເຮົາເອີ້ນຜູ້ນັ້ນວ່າເປັນມະຫາບຸຣຸດ, ຜູ້ນັ້ນໄດ້ກ້າວລ່ວງຕັນຫາເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍໃນໂລກນີ້ແລ້ວ.'

‘‘කතමො නු ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, කතමො දුතියො අන්තො, කිං මජ්ඣෙ, කා සිබ්බිනී’’ති? එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ [Pg.350] එතදවොච – ‘‘ඵස්සො ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, ඵස්සසමුදයො දුතියො අන්තො, ඵස්සනිරොධො මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງແມ່ນຫຍັງ? ສ່ວນສຸດທີສອງແມ່ນຫຍັງ? ທ່າມກາງແມ່ນຫຍັງ? ເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍແມ່ນຫຍັງ?' ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຜັດສະເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ເຫດເກີດແຫ່ງຜັດສະເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍ. ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບສ້ອຍຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສິ້ນທຸກໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີ້.'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අතීතං ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, අනාගතං දුතියො අන්තො, පච්චුප්පන්නං මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອະດີດເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ອະນາຄົດເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ປັດຈຸບັນເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍ. ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບສ້ອຍຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສິ້ນທຸກໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີ້.'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සුඛා, ආවුසො, වෙදනා එකො අන්තො, දුක්ඛා වෙදනා දුතියො අන්තො, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສຸຂະເວທະນາເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ທຸກຂະເວທະນາເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍ. ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບສ້ອຍຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສິ້ນທຸກໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີ້.'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘නාමං ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, රූපං දුතියො අන්තො, විඤ්ඤාණං මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ນາມເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ຮູບເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ວິນຍານເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍ. ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບສ້ອຍຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສິ້ນທຸກໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີ້.'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඡ ඛො, ආවුසො, අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි එකො අන්තො, ඡ බාහිරානි ආයතනානි දුතියො අන්තො, විඤ්ඤාණං මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො ආවුසො[Pg.351], භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອາຍະຕະນະພາຍໃນ 6 ເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ອາຍະຕະນະພາຍນອກ 6 ເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ວິນຍານເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍ. ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບສ້ອຍຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສິ້ນທຸກໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີ້.'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සක්කායො ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, සක්කායසමුදයො දුතියො අන්තො, සක්කායනිරොධො මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

ເມື່ອມີການກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸອີກຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະເຖລະທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສັກກາຍະເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ສັກກາຍະສະມຸໄທເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ສັກກາຍະນິໂຣດເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຫຍິບສ້ອຍ. ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບສ້ອຍຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສິ້ນທຸກໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີ້.'

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘බ්‍යාකතං ඛො, ආවුසො, අම්හෙහි සබ්බෙහෙව යථාසකං පටිභානං. ආයාමාවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙස්සාම. යථා නො භගවා බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ථෙරා භික්ඛූ තස්ස භික්ඛුනො පච්චස්සොසුං. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො ථෙරා භික්ඛූ යාවතකො අහොසි සබ්බෙහෙව සද්ධිං කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසුං. ‘‘කස්ස නු ඛො, භන්තෙ, සුභාසිත’’න්ති? ‘‘සබ්බෙසං වො, භික්ඛවෙ, සුභාසිතං පරියායෙන, අපි ච යං මයා සන්ධාය භාසිතං පාරායනෙ මෙත්තෙය්‍යපඤ්හෙ –

ເມື່ອພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພວກເຮົາທັງໝົດກໍໄດ້ສະແດງປະຕິພານ (ຄວາມຄິດເຫັນ) ຂອງຕົນໆ ໄປແລ້ວ. ມາເຖີດ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພວກເຮົາຈົ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຢູ່ບ່ອນທີ່ພຣະອົງປະທັບຢູ່; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ກາບທູນເນື້ອຄວາມນີ້ແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງພະຍາກອນແກ່ພວກເຮົາຢ່າງໃດ ພວກເຮົາກໍຈົ່ງຊົງຈຳເນື້ອຄວາມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນັ້ນເຖີດ." ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບຄຳຂອງພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ: "ດີແລ້ວ ອາວຸໂສ." ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຢູ່ບ່ອນທີ່ພຣະອົງປະທັບຢູ່; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ກາບທູນການສົນທະນາປາໄສທັງໝົດ ທີ່ໄດ້ມີຮ່ວມກັນກັບພຣະພິກຂຸທັງປວງນັ້ນ ແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄຳເວົ້າຂອງໃຜເປັນຄຳເວົ້າທີ່g່າວໄວ້ດີແລ້ວໜໍ?" ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳເວົ້າຂອງພວກເທີທັງໝົດເປັນຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວໄວ້ດີແລ້ວ ໂດຍປະຣິຍາຍ, ແຕ່ທວ່າ ຄຳທີ່ເຮົາໄດ້ກ່າວໝາຍເຖິງ ໃນເມດໄຕຍະບັນຫາ ແຫ່ງປາຣາຍະນະວັກ ວ່າ:"

‘‘යො උභොන්තෙ විදිත්වාන, මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති;

තං බ්‍රූමි මහාපුරිසොති, සොධ සිබ්බිනිමච්චගා’’ති.

"ຜູ້ໃດຮູ້ສ່ວນສຸດທັງສອງແລ້ວ ບໍ່ຕິດຢູ່ໃນທ່າມກາງດ້ວຍປັນຍາ; ເຮົາເອີ້ນຜູ້ນັ້ນວ່າເປັນມະຫາບຸຣຸດ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າໄດ້ກ້າວລ່ວງນາງຫຍິບ (ຕັນຫາ) ໃນໂລກນີ້ແລ້ວ."

‘‘තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ථෙරා භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘ඵස්සො ඛො, භික්ඛවෙ, එකො අන්තො, ඵස්සසමුදයො දුතියො අන්තො, ඵස්සනිරොධො මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො [Pg.352] පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති. සත්තමං.

"ພວກເທີຈົ່ງຟັງເນື້ອຄວາມນັ້ນ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ; ເຮົາຈະກ່າວ." ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ຮັບພຣະບັນຊາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜັດສະເປັນສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງ, ເຫດເກີດແຫ່ງຜັດສະເປັນສ່ວນສຸດທີສອງ, ຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະເປັນທ່າມກາງ, ຕັນຫາເປັນນາງຫຍິບ; ເພາະວ່າຕັນຫາ ຍ່ອມຫຍິບຜູ້ນັ້ນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນໃນພົບນັ້ນໆ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງທັມທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້; ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທັມທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສຸດສິ້ນແຫ່ງທຸກໄດ້ໃນອັດຕະພາບປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ." ຈົບ ສູດທີເຈັດ.

8. පුරිසින්ද්‍රියඤාණසුත්තං

໘. ປຸຣິສິນທຣິຍະຍານະສູດ

62. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන දණ්ඩකප්පකං නාම කොසලානං නිගමො තදවසරි. අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. තෙ ච භික්ඛූ දණ්ඩකප්පකං පවිසිංසු ආවසථං පරියෙසිතුං.

໖໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຊົງຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງນิຄົມຂອງຊາວໂກສົນຊື່ວ່າ ທັນດະກັປປະກະ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ສະເດັດແວ່ອອກຈາກທາງ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ ນະ ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ສ່ວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ນິຄົມທັນດະກັປປະກະ ເພື່ອສະແຫວງຫາທີ່ພັກອາໄສ.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන අචිරවතී නදී තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. අචිරවතියා නදියා ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො ආනන්ද, සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා නු ඛො දෙවදත්තො භගවතා බ්‍යාකතො – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති, උදාහු කෙනචිදෙව පරියායෙනා’ති? ‘‘එවං ඛො පනෙතං, ආවුසො, භගවතා බ්‍යාකත’’න්ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ເພື່ອສົງສະຣີຣະ. ຄັ້ງສົງສະຣີຣະໃນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີແລ້ວ ໄດ້ຂຶ້ນມາຢືນຄອງຈີວອນຜືນດຽວ ເຮັດໃຫ້ສະຣີຣະແຫ້ງຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະອານົນ ຢູ່ບ່ອນທີ່ທ່ານຢູ່; ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະອານົນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສອານົນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມະນະສິການດ້ວຍພຣະໄທທັງໝົດ ແລ້ວຈຶ່ງຊົງພະຍາກອນພຣະເທວະທັດວ່າ: 'ພຣະເທວະທັດເປັນຜູ້ຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ, ຕ້ອງໄປສູ່ນະລົກ, ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ບໍ່ມີທາງຢຽວຢາໄດ້' ຢ່າງນັ້ນຫຼື? ຫຼືວ່າຊົງພະຍາກອນໂດຍປະຣິຍາຍບາງຢ່າງ?" ທ່ານພຣະອານົນຕອບວ່າ: "ອາວຸໂສ ເລື່ອງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້ຢ່າງນັ້ນແທ້."

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන අචිරවතී නදී තෙනුපසඞ්කමිං ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. අචිරවතියා නදියා ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසිං ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං එතදවොච – ‘කිං නු ඛො, ආවුසො, ආනන්ද සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා නු ඛො දෙවදත්තො භගවතා බ්‍යාකතො – ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡොති, උදාහු කෙනචිදෙව පරියායෙනා’ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, තං භික්ඛුං එතදවොචං – ‘එවං ඛො පනෙතං, ආවුසො, භගවතා බ්‍යාකත’’’න්ති.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປεຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຢູ່ບ່ອນທີ່ພຣະອົງປະທັບຢູ່; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມື້ນີ້ ຂ້າພຣະອົງ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ເພື່ອສົງສະຣີຣະ. ຄັ້ງສົງສະຣີຣະໃນແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີແລ້ວ ໄດ້ຂຶ້ນມາຢືນຄອງຈີວອນຜືນດຽວ ເຮັດໃຫ້ສະຣີຣະແຫ້ງຢູ່. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພຣະອົງ ຢູ່ບ່ອນທີ່ຂ້າພຣະອົງຢືນຢູ່; ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ຖາມຂ້າພຣະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສອານົນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມະນະສິການດ້ວຍພຣະໄທທັງໝົດ ແລ້ວຈຶ່ງຊົງພະຍາກອນພຣະເທວະທັດວ່າ: "ພຣະເທວະທັດເປັນຜູ້ຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ, ຕ້ອງໄປສູ່ນະລົກ, ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ບໍ່ມີທາງຢຽວຢາໄດ້" ຢ່າງນັ້ນຫຼື? ຫຼືວ່າຊົງພະຍາກອນໂດຍປະຣິຍາຍບາງຢ່າງ?' ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ຕອບພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄປວ່າ: 'ອາວຸໂສ ເລື່ອງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງພະຍາກອນໄວ້ຢ່າງນັ້ນແທ້' ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ."

‘‘සො [Pg.353] වා ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු නවො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො, ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො. කථඤ්හි නාම යං මයා එකංසෙන බ්‍යාකතං තත්ථ ද්වෙජ්ඣං ආපජ්ජිස්සති! නාහං, ආනන්ද, අඤ්ඤං එකපුග්ගලම්පි සමනුපස්සාමි, යො එවං මයා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා බ්‍යාකතො, යථයිදං දෙවදත්තො. යාවකීවඤ්චාහං, ආනන්ද, දෙවදත්තස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි සුක්කධම්මං අද්දසං; නෙව තාවාහං දෙවදත්තං බ්‍යාකාසිං – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති. යතො ච ඛො අහං, ආනන්ද, දෙවදත්තස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි සුක්කධම්මං න අද්දසං; අථාහං දෙවදත්තං බ්‍යාකාසිං – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති.

"ອານົນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນຄົງຈະເປັນພຣະບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ, ຫຼືຖ້າເປັນພຣະເຖຣະ ກໍຄົງເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ. ເພາະວ່າ ຄຳເວົ້າທີ່ເຮົາໄດ້ພະຍາກອນໄວ້ໂດຍສ່ວນດຽວຢ່າງເດັດຂາດນັ້ນ ເປັນຫຍັງລາວຈຶ່ງຍັງມີຄວາມສົງໄສເປັນສອງຈິດສອງໃຈຢູ່ໄດ້! ອານົນ ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນບຸກຄົນອື່ນແມ່ນແຕ່ຄົນດຽວ ທີ່ເຮົາໄດ້ມະນະສິການດ້ວຍໃຈທັງໝົດແລ້ວພະຍາກອນໄວ້ ເໝືອນຢ່າງພຣະເທວະທັດນີ້ເລີຍ. ອານົນ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ເຮົາຍັງເຫັນທັມຝ່າຍຂາວຂອງພຣະເທວະທັດ ແມ້ພຽງແຕ່ປະມານປາຍຂົນຫາງສັດທີ່ຖືກແທງ, ເຮົາກໍຈະບໍ່ພະຍາກອນພຣະເທວະທັດເລີຍວ່າ: 'ພຣະເທວະທັດເປັນຜູ້ຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ, ຕ້ອງໄປສູ່ນະລົກ, ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ບໍ່ມີທາງຢຽວຢາໄດ້'. ແຕ່ເພາະວ່າ ເຮົາບໍ່ເຫັນທັມຝ່າຍຂາວຂອງພຣະເທວະທັດ ແມ້ພຽງແຕ່ປະມານປາຍຂົນຫາງສັດທີ່ຖືກແທງເລີຍ, ເຮົາຈຶ່ງໄດ້ພະຍາກອນພຣະເທວະທັດວ່າ: 'ພຣະເທວະທັດເປັນຜູ້ຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ, ຕ້ອງໄປສູ່ນະລົກ, ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ບໍ່ມີທາງຢຽວຢາໄດ້'."

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ගූථකූපො සාධිකපොරිසො පූරො ගූථස්ස සමතිත්තිකො. තත්‍ර පුරිසො සසීසකො නිමුග්ගො අස්ස. තස්ස කොචිදෙව පුරිසො උප්පජ්ජෙය්‍ය අත්ථකාමො හිතකාමො යොගක්ඛෙමකාමො තම්හා ගූථකූපා උද්ධරිතුකාමො. සො තං ගූථකූපං සමන්තානුපරිගච්ඡන්තො නෙව පස්සෙය්‍ය තස්ස පුරිසස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි ගූථෙන අමක්ඛිතං, යත්ථ තං ගහෙත්වා උද්ධරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, යතො දෙවදත්තස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි සුක්කධම්මං න අද්දසං; අථාහං දෙවදත්තං බ්‍යාකාසිං – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති. සචෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, සුණෙය්‍යාථ තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණානි විභජිස්සාමී’’ති ?

"ອານົນ ປຽບເໝືອນຂຸມອາຈົມທີ່ເລິກກວ່າຊົ່ວຄົນ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍອາຈົມສະເໝີຂອບປາກຂຸມ. ໃນຂຸມນັ້ນ ມີຊາຍຄົນໜຶ່ງຈົມລົງໄປທັງຫົວ. ຕໍ່ມາມີຊາຍຄົນໜຶ່ງ ຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ, ປາດຖະໜາຄວາມສຸກ, ປາດຖະໜາຄວາມປອດໄພຈາກໂຍຄະ ຕ້ອງການຈະຊ່ວຍລາວໃຫ້ຂຶ້ນມາຈາກຂຸມອາຈົມນັ້ນ. ຊາຍຜູ້ນັ້ນຍ່າງວົນວຽນໄປອ້ອມຂຸມອາຈົມນັ້ນ ກໍບໍ່ເຫັນສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງຂອງຮ່າງກາຍຊາຍຄົນນັ້ນ ແມ້ພຽງແຕ່ປະມານປາຍຂົນຫາງສັດທີ່ຖືກແທງ ທີ່ບໍ່ເປື້ອນອາຈົມ ພໍທີ່ຈະຈັບດຶງລາວຂຶ້ນມາໄດ້. ອານົນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ເມື່ອເຮົາບໍ່ເຫັນທັມຝ່າຍຂາວຂອງພຣະເທວະທັດ ແມ້ພຽງແຕ່ປະມານປາຍຂົນຫາງສັດທີ່ຖືກແທງເລີຍ, ເຮົາຈຶ່ງໄດ້ພະຍາກອນພຣະເທວະທັດວ່າ: 'ພຣະເທວະທັດເປັນຜູ້ຕ້ອງໄປສູ່ອະບາຍ, ຕ້ອງໄປສູ່ນະລົກ, ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ບໍ່ມີທາງຢຽວຢາໄດ້'. ອານົນ ຫາກພວກເທີຢາກຟັງ ເຮົາຈະຈຳແນກປຸຣິສິນທຣິຍະຍານຂອງພຣະຕະຖາຄົດໃຫ້ຟັງ."

‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො; එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා පුරිසින්ද්‍රියඤාණානි විභජෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

"ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງເວລາແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະສຸຄົດ ເຖິງເວລາແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງຈຳແນກປຸຣິສິນທຣິຍະຍານນັ້ນ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ຊົງຈຳໄວ້." "ອານົນ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ; ເຮົາຈະກ່າວ." ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ຮັບພຣະບັນຊາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ඉධාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා[Pg.354]. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස කුසලා කුසලං පාතුභවිස්සති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බීජානි අඛණ්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරදානි සුඛසයිතානි සුඛෙත්තෙ සුපරිකම්මකතාය භූමියා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ඉමානි බීජානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස කුසලා කුසලං පාතුභවිස්සති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

"ອານົນ ໃນໂລກນີ້ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທັມ ແລະອະກຸສົນທັມປາກົດຢູ່'. ຕໍ່ມາໃນສະໄໝອື່ນ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ກຸສົນທັມຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ອະກຸສົນທັມປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າ. ແຕ່ທວ່າ ກຸສົນມູນຂອງລາວຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນ, ກຸສົນທັມຈະເກີດຂຶ້ນແກ່ລາວຈາກກຸສົນມູນນັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ເສື່ອມຖອຍຕໍ່ໄປໃນອະນາຄົດ'. ອານົນ ປຽບເໝືອນເມັດພືດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ແຕກຫັກ, ບໍ່ເນົ່າເສຍ, ບໍ່ຖືກລົມແລະແດດທຳລາຍ, ເປັນເມັດພືດທີ່ມີເນື້ອແກ່ນດີ, ເກັບຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ຖືກຫວ່ານລົງໃນດິນທີ່ໄຖພວນດີແລ້ວ ໃນເນື້ອນາທີ່ດີ. ອານົນ ເທີຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ເມັດພືດເຫຼົ່ານີ້ຈະເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ?" "ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ອານົນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນໂລກນີ້ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທັມ ແລະອະກຸສົນທັມປາກົດຢູ່'. ຕໍ່ມາໃນສະໄໝອື່ນ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ກຸສົນທັມຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ອະກຸສົນທັມປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າ. ແຕ່ທວ່າ ກຸສົນມູນຂອງລາວຍັງບໍ່ທັນຂາດສູນ, ກຸສົນທັມຈະເກີດຂຶ້ນແກ່ລາວຈາກກຸສົນມູນນັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ເສື່ອມຖອຍຕໍ່ໄປໃນອະນາຄົດ'. ອານົນ ດ້ວຍເຫດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຈັກບຸກຄົນດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ປຸຣິສິນທຣິຍະຍານຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຍ່ອມເປັນທັມທີ່ຊົງຮູ້ແລ້ວດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທັມໃນອະນາຄົດ ຍ່ອມເປັນທັມທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຊົງຮູ້ແລ້ວດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈ."

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස අකුසලා අකුසලං පාතුභවිස්සති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බීජානි අඛණ්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරදානි සුඛසයිතානි පුථුසිලාය නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි බීජානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස අකුසලා අකුසලං පාතුභවිස්සති[Pg.355]. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

“ดูก່ອນອານົນ ໃນໂລກນີ້ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອະກຸສົນທຳຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ກຸສົນທຳປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ, ແຕ່ເຂົາຍັງມີອະກຸສົນມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດຂາດ, ອະກຸສົນຈະເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາຈາກອະກຸສົນມູນນັ້ນອີກ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ມີຄວາມເສື່ອມເປັນທຳມະດາໃນອະນາຄົດ’. ອານົນ ປຽບເໝືອນເມັດພືດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ແຕກຫັກ, ບໍ່ເນົ່າເສຍ, ບໍ່ຖືກລົມ ແລະ ແດດທຳລາຍ, ເປັນເມັດພືດທີ່ມີແກ່ນດີ, ຖືກເກັບຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ແຕ່ຖືກນຳໄປວາງໄວ້ເທິງແຜ່ນຫີນອັນกວ້າງໃຫຍ່. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ເມັດພືດເຫຼົ່ານີ້ຈະບໍ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ແລະ ໄພບູນ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ອານົນ ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍใจຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອະກຸສົນທຳຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ກຸສົນທຳປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ, ແຕ່ເຂົາຍັງມີອະກຸສົນມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດຂາດ, ອະກຸສົນຈະເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາຈາກອະກຸສົນມູນນັ້ນອີກ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ມີຄວາມເສື່ອມເປັນທຳມະດາໃນອະນາຄົດ’. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ບຸກຄົນດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງມີປຸຣິສິນທຣິຍະຍານດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຳໃນອະນາຄົດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ.”

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි සුක්කො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තකාළකෙහි අකුසලෙහි ධම්මෙහි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බීජානි ඛණ්ඩානි පූතීනි වාතාතපහතානි සුඛෙත්තෙ සුපරිකම්මකතාය භූමියා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි බීජානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි සුක්කො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තකාළකෙහි අකුසලෙහි ධම්මෙහි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොතී’’ති.

“ดูก່ອນອານົນ ໃນໂລກນີ້ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ບໍ່ມີທຳອັນຂາວສະອາດແມ່ນແຕ່ພຽງປາຍຂົນຫາງສັດທີ່ຖືກປາຍເຂັມແທງ, ບຸກຄົນນີ້ປະກອບພ້ອມດ້ວຍອະກຸສົນທຳອັນດຳສະໜິດໂດຍສ່ວນດຽວ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ’. ອານົນ ປຽບເໝືອນເມັດພືດທັງຫຼາຍທີ່ແຕກຫັກ, ເນົ່າເສຍ, ຖືກລົມ ແລະ ແດດທຳລາຍ, ແຕ່ຖືກນຳໄປຫວ່ານໄວ້ໃນນາທີ່ດີ ໃນດິນທີ່ໄດ້ຮັບການໄຖພວນເປັນຢ່າງດີ. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ເມັດພືດເຫຼົ່ານີ້ຈະບໍ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ແລະ ໄພບູນ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ອານົນ ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ບໍ່ມີທຳອັນຂາວສະອາດແມ່ນແຕ່ພຽງປາຍຂົນຫາງສັດທີ່ຖືກປາຍເຂັມແທງ, ບຸກຄົນນີ້ປະກອບພ້ອມດ້ວຍອະກຸສົນທຳອັນດຳສະໜິດໂດຍສ່ວນດຽວ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ’. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ບຸກຄົນດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງມີປຸຣິສິນທຣິຍະຍານດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຳໃນອະນາຄົດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ.”

එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සක්කා නු ඛො, භන්තෙ, ඉමෙසං තිණ්ණං පුග්ගලානං අපරෙපි තයො පුග්ගලා සප්පටිභාගා පඤ්ඤාපෙතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, ආනන්දා’’ති භගවා අවොච – ‘‘ඉධාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං [Pg.356] අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අඞ්ගාරානි ආදිත්තානි සම්පජ්ජලිතානි සජොතිභූතානි පුථුසිලාය නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි අඞ්ගාරානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා පන, ආනන්ද, සායන්හසමයං සූරියෙ ඔගච්ඡන්තෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ආලොකො අන්තරධායිස්සති අන්ධකාරො පාතුභවිස්සතී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා, පනානන්ද, අභිදො අද්ධරත්තං භත්තකාලසමයෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ආලොකො අන්තරහිතො අන්ධකාරො පාතුභූතො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

“ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຈະເປັນໄປໄດ້ຫຼືບໍ່ ທີ່ຈະບັນຍັດບຸກຄົນອື່ນອີກ ໓ ປະເພດ ທີ່ມີສ່ວນປຽບທຽບກັນໄດ້ກັບບຸກຄົນ ໓ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້?’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ: ‘ອານົນ ເປັນໄປໄດ້. ໃນໂລກນີ້ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ “ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່”. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ “ກຸສົນທຳຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ອະກຸສົນທຳປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ, ແຕ່ເຂົາຍັງມີກຸສົນມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດຂາດ, ແຕ່ກຸສົນມູນນັ້ນກໍຈະຖືກຖອນຂຶ້ນຢ່າງສิ້ນເຊີງ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ມີຄວາມເສື່ອມເປັນທຳມະດາໃນອະນາຄົດ”. ອານົນ ປຽບເໝືອນຖ່ານໄຟທີ່ຮ້ອນແດງ, ລຸກໂພງ, ມີແປວໄຟຮຸ່ງເຮືອງ ຖືກນຳໄປວາງໄວ້ເທິງແຜ່ນຫີນອັນກວ້າງໃຫຍ່. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຖ່ານໄຟເຫຼົ່ານີ້ຈະບໍ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ແລະ ແຜ່ຂະຫຍາຍອອກໄປ?’ “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ‘ອານົນ ຫຼືປຽບເໝືອນໃນເວລາແລງ ເມື່ອດວງອາທິດກຳລັງຕົກດິນ. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ແສງສະຫວ່າງຈະດັບໄປ ແລະ ຄວາມມືດຈະປາກົດຂຶ້ນ?’ “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ‘ອານົນ ຫຼືປຽບເໝືອນໃນເວລາທ່ຽງຄືນ ເຊິ່ງເປັນເວລາສະເຫວີຍພັດຕາຫານ. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ແສງສະຫວ່າງໄດ້ດັບໄປແລ້ວ ແລະ ຄວາມມືດໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ?’ “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ‘ອານົນ ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ “ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່”. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ “ກຸສົນທຳຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ອະກຸສົນທຳປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ, ແຕ່ເຂົາຍັງມີກຸສົນມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດຂາດ, ແຕ່ກຸສົນມູນນັ້ນກໍຈະຖືກຖອນຂຶ້ນຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ມີຄວາມເສື່ອມເປັນທຳມະດາໃນອະນາຄົດ”. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ບຸກຄົນດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງມີປຸຣິສິນທຣິຍະຍານດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຳໃນອະນາຄົດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ.’”},{

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අඞ්ගාරානි ආදිත්තානි සම්පජ්ජලිතානි සජොතිභූතානි සුක්ඛෙ තිණපුඤ්ජෙ වා කට්ඨපුඤ්ජෙ වා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ඉමානි අඞ්ගාරානි වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා [Pg.357] පනානන්ද, රත්තියා පච්චූසසමයං සූරියෙ උග්ගච්ඡන්තෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, අන්ධකාරො අන්තරධායිස්සති, ආලොකො පාතුභවිස්සතී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා පනානන්ද, අභිදො මජ්ඣන්හිකෙ භත්තකාලසමයෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, අන්ධකාරො අන්තරහිතො ආලොකො පාතුභූතො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

“ดูก່ອນອານົນ ໃນໂລກນີ້ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອະກຸສົນທຳຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ກຸສົນທຳປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ, ແຕ່ເຂົາຍັງມີອະກຸສົນມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດຂາດ, ແຕ່ອະກຸສົນມູນນັ້ນກໍຈະຖືກຖອນຂຶ້ນຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເປັນທຳມະດາໃນອະນາຄົດ’. ອານົນ ປຽບເໝືອນຖ່ານໄຟທີ່ຮ້ອນແດງ, ລຸກໂພງ, ມີແປວໄຟຮຸ່ງເຮືອງ ຖືກນຳໄປວາງໄວ້ເທິງກອງຫຍ้าແຫ້ງ ຫຼື ກອງຟືນແຫ້ງ. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຖ່ານໄຟເຫຼົ່ານີ້ຈະເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ແລະ ແຜ່ຂະຫຍາຍອອກໄປ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ອານົນ ຫຼືປຽບເໝືອນໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງ ເມື່ອດວງອາທິດກຳລັງຂຶ້ນ. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຄວາມມືດຈະດັບໄປ ແລະ ແສງສະຫວ່າງຈະປາກົດຂຶ້ນ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ອານົນ ຫຼືປຽບເໝືອນໃນເວລາທ່ຽງວັນ ເຊິ່ງເປັນເວລາສະເຫວີຍພັດຕາຫານ. ອານົນ ເຈົ້າຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ຄວາມມືດໄດ້ດັບໄປແລ້ວ ແລະ ແສງສະຫວ່າງໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ?” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ອານົນ ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ຕະຖາຄົດກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳ ແລະ ອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຕະຖາຄົດกຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອະກຸສົນທຳຂອງບຸກຄົນນີ້ອັນຕະຣະທານໄປແລ້ວ, ກຸສົນທຳປາກົດຂຶ້ນແລ້ວ, ແຕ່ເຂົາຍັງມີອະກຸສົນມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດຂາດ, ແຕ່ອະກຸສົນມູນນັ້ນກໍຈະຖືກຖອນຂຶ້ນຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນນີ້ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເປັນທຳມະດາໃນອະນາຄົດ’. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ບຸກຄົນດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງມີປຸຣິສິນທຣິຍະຍານດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖາຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຳໃນອະນາຄົດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ.”

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි අකුසලො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තසුක්කෙහි අනවජ්ජෙහි ධම්මෙහි, දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අඞ්ගාරානි සීතානි නිබ්බුතානි සුක්ඛෙ තිණපුඤ්ජෙ වා කට්ඨපුඤ්ජෙ වා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි අඞ්ගාරානි වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි අකුසලො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තසුක්කෙහි අනවජ්ජෙහි ධම්මෙහි, දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං [Pg.358] චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

“ດູກອນອານົນ ໃນໂລກນີ້ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳແລະອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາວ່າ ‘ອະກຸສົນທຳແມ່ນແຕ່ພຽງປາຍຂົນສັດກໍບໍ່ມີແກ່ບຸກຄົນນີ້, ບຸກຄົນນີ້ປະກອບພ້ອມດ້ວຍທຳອັນຂາວສະອາດ ບໍ່ມີໂທດໂດຍສ່ວນດຽວ, ເຂົາຈັກປະຣິນິບພານໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ’. ອານົນ ປຽບເໝືອນຖ່ານໄຟທີ່ເຢັນມອດແລ້ວ ເຂົາເອົາໄປວາງໄວ້ໃນກອງຫຍ້າແຫ້ງ ຫຼືໃນກອງຟືນແຫ້ງ. ອານົນ ທ່ານຈະຮູ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຖ່ານໄຟເຫຼົ່ານີ້ຈັກບໍ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນເລີຍ’?” “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ອານົນ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນໂລກນີ້ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາວ່າ ‘ບຸກຄົນນີ້ມີທັງກຸສົນທຳແລະອະກຸສົນທຳປາກົດຢູ່’. ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາວ່າ ‘ອະກຸສົນທຳແມ່ນແຕ່ພຽງປາຍຂົນສັດກໍບໍ່ມີແກ່ບຸກຄົນນີ້, ບຸກຄົນນີ້ປະກອບພ້ອມດ້ວຍທຳອັນຂາວສະອາດ ບໍ່ມີໂທດໂດຍສ່ວນດຽວ, ເຂົາຈັກປະຣິນິບພານໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ’. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖาຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖาຄົດຈຶ່ງມີ ‘ປຸຣິສິນທຣິຍະຍານ’ (ຍານກຳນົດຮູ້ອິນຊີຂອງບຸກຄົນ) ດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈ. ອານົນ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ຕະຖาຄົດຈຶ່ງກຳນົດຮູ້ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຳໃນອະນາຄົດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈ.”

‘‘තත්‍රානන්ද, යෙ තෙ පුරිමා තයො පුග්ගලා තෙසං තිණ්ණං පුග්ගලානං එකො අපරිහානධම්මො, එකො පරිහානධම්මො, එකො ආපායිකො නෙරයිකො. තත්‍රානන්ද, යෙමෙ පච්ඡිමා තයො පුග්ගලා ඉමෙසං තිණ්ණං පුග්ගලානං එකො පරිහානධම්මො, එකො අපරිහානධම්මො, එකො පරිනිබ්බානධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

“ອານົນ ໃນບັນດາບຸກຄົນ 6 ປະເພດນັ້ນ, ບຸກຄົນ 3 ປະເພດທຳອິດນັ້ນ: ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍ່ເສື່ອມຖອຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີທຳອັນເສື່ອມຖອຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ. ອານົນ ໃນບັນດາບຸກຄົນ 6 ປະເພດນັ້ນ, ບຸກຄົນ 3 ປະເພດຫຼັງນັ້ນ: ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີທຳອັນເສື່ອມຖອຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍ່ເສື່ອມຖອຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ມີທຳອັນຈະປະຣິນິບພານ.” (ຈົບສູດທີ 8)

9. නිබ්බෙධිකසුත්තං

໙. “ນິບເພທິກະສູດ”

63. ‘‘නිබ්බෙධිකපරියායං වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

໖໓. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຈັກສະແດງທຳມະບັນຍາຍອັນເປັນໄປເພື່ອການເຈາະແທງກິເລດ (ນິບເພທິກະປະຣິຍາຍ) ແກ່ພວກທ່ານ. ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈັກກ່າວ”. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ວ່າ –

‘‘කතමො ච සො, භික්ඛවෙ, නිබ්බෙධිකපරියායො ධම්මපරියායො? කාමා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, කාමානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, කාමානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, කාමානං විපාකො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍທຳມະບັນຍາຍອັນເປັນໄປເພື່ອການເຈາະແທງກິເລດນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາມທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງกາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້.”

‘‘වෙදනා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, වෙදනානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, වෙදනානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, වෙදනානං විපාකො වෙදිතබ්බො, වෙදනානිරොධො වෙදිතබ්බො, වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເວທະນາທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້.”

‘‘සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, සඤ්ඤානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, සඤ්ඤානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, සඤ්ඤානං විපාකො වෙදිතබ්බො, සඤ්ඤානිරොධො වෙදිතබ්බො, සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັນຍາທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງความດັບແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້.”

‘‘ආසවා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, ආසවානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, ආසවානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, ආසවානං විපාකො වෙදිතබ්බො, ආසවනිරොධො වෙදිතබ්බො, ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາສະວະທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້.”

‘‘කම්මං[Pg.359], භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, කම්මානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, කම්මානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, කම්මානං විපාකො වෙදිතබ්බො, කම්මනිරොධො වෙදිතබ්බො, කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກຳ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້.”

‘‘දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, දුක්ඛස්ස විපාකො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຸກ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງທຸກ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຸກ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງທຸກ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ ຄວນຮູ້.”

‘‘‘කාමා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, කාමානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, කාමානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, කාමානං විපාකො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං ? පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා – චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. අපි ච ඛො, භික්ඛවෙ, නෙතෙ කාමා කාමගුණා නාමෙතෙ අරියස්ස විනයෙ වුච්චන්ති –

“‘ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາມທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້, ເຫດເກີດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້’ ຕິ, ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່ານັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາມະຄຸນ 5 ປະການນີ້ຄື: ຮູບທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຈັກຂຸວິນຍານ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ສຽງທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍໂສຕະວິນຍານ... ກິ່ນທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຄານະວິນຍານ... ລົດທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຊິວຫາວິນຍານ... ໂຜດຖັບພະທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍະວິນຍານ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນກາມ, ໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເອີ້ນສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ວ່າ ‘ກາມະຄຸນ’ ເທົ່ານັ້ນ—”

‘‘සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො,නෙතෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ;

සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො,තිට්ඨන්ති චිත්‍රානි තථෙව ලොකෙ;

අථෙත්ථ ධීරා විනයන්ති ඡන්ද’’න්ති.

“ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍອຳນາດຄວາມດຳຣິ (ສັງກັປປະຣາຄະ) ເປັນກາມຂອງຄົນ, ອາຣົມອັນວິຈິດທັງຫຼາຍໃນໂລກບໍ່ແມ່ນກາມ; ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍອຳນາດความດຳຣິ ເປັນກາມຂອງຄົນ, ອາຣົມອັນວິຈິດທັງຫຼາຍກໍຄົງຕັ້ງຢູ່ຢ່າງນັ້ນໃນໂລກ; ແຕ່ສ່ວນຜູ້ມີປັນຍາ (ທີຣະຊົນ) ຍ່ອມກຳຈັດຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ໃນອາຣົມອັນວິຈິດເຫຼົ່ານັ້ນ.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කාමානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, කාමානං නිදානසම්භවො.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍເຫດເກີດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ຜັດສະ ເປັນເຫດເກີດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, කාමානං වෙමත්තතා? අඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, කාමො රූපෙසු, අඤ්ඤො කාමො සද්දෙසු, අඤ්ඤො කාමො ගන්ධෙසු, අඤ්ඤො කාමො රසෙසු, අඤ්ඤො කාමො ඵොට්ඨබ්බෙසු. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කාමානං වෙමත්තතා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ກາມໃນຮູບທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກາມໃນສຽງທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກາມໃນກິ່ນທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກາມໃນລົດທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກາມໃນໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමො [Pg.360] ච, භික්ඛවෙ, කාමානං විපාකො? යං ඛො, භික්ඛවෙ, කාමයමානො තජ්ජං තජ්ජං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති පුඤ්ඤභාගියං වා අපුඤ්ඤභාගියං වා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කාමානං විපාකො.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍວິບາກແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນຜູ້ປາດຖະໜາກາມ ຍ່ອມຍັງອັດຕະພາບອັນສົມຄວນແກ່ກາມນັ້ນໆ ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງບຸນ ຫຼືອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງອະບຸນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ວິບາກແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කාමනිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, කාමනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມດັບແຫ່ງກາມ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງກາມ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ (ມັກມີອົງ 8 ອັນປະເສີດ) ນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກາມ, ໄດ້ແກ່: ຄວາມເຫັນຊອບ (ສຳມາທິຖິ), ຄວາມດຳຣິຊອບ (ສຳມາສັງກັປປະ), ຄວາມເວົ້າຊອບ (ສຳມາວາຈາ), ຄວາມທຳການງານຊອບ (ສຳມາກຳມັນຕະ), ຄວາມລ້ຽງຊີບຊອບ (ສຳມາອາຊີວະ), ຄວາມພະຍາຍາມຊອບ (ສຳມາວາຍາມະ), ຄວາມລະນຶກຊອບ (ສຳມາສະຕິ), ຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນຊອບ (ສຳມາສະມາທິ).”

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං කාමෙ පජානාති, එවං කාමානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං කාමානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං කාමානං විපාකං පජානාති, එවං කාමනිරොධං පජානාති, එවං කාමනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති කාමනිරොධං. කාමා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດອະຣິຍະສາວົກຮູ້ຊັດກາມທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດວິບາກແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້; ເມື່ອນັ້ນ ອະຣິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດພຣົມມະຈັນອັນເປັນໄປເພື່ອການເຈາະແທງກິເລດນີ້ ວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງກາມ. ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາມທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດນີ້.”

‘‘වෙදනා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා.

“ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເວທະນາທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເວທະນາ 3 ປະການນີ້ຄື: ສຸຂະເວທະນາ, ທຸກຂະເວທະນາ, ອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, වෙදනානං නිදානසම්භවො.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ຜັດສະ ເປັນເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානං වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සාමිසා සුඛා වෙදනා, අත්ථි නිරාමිසා සුඛා වෙදනා, අත්ථි සාමිසා දුක්ඛා වෙදනා, අත්ථි නිරාමිසා දුක්ඛා වෙදනා, අත්ථි සාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, අත්ථි නිරාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනානං වෙමත්තතා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມີສຸຂະເວທະນາທີ່ເຈືອດ້ວຍອາມິດ (ສາມິສະ), ມີສຸຂະເວທະນາທີ່ບໍ່ເຈືອດ້ວຍອາມິດ (ນິຣາມິສະ); ມີທຸກຂະເວທະນາທີ່ເຈືອດ້ວຍອາມິດ, ມີທຸກຂະເວທະນາທີ່ບໍ່ເຈືອດ້ວຍອາມິດ; ມີອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາທີ່ເຈືອດ້ວຍອາມິດ, ມີອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາທີ່ບໍ່ເຈືອດ້ວຍອາມິດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානං විපාකො? යං ඛො, භික්ඛවෙ, වෙදියමානො තජ්ජං තජ්ජං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති පුඤ්ඤභාගියං වා අපුඤ්ඤභාගියං වා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනානං විපාකො.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍວິບາກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນເມື່ອສະເຫວີຍເວທະນາ ຍ່ອມຍັງອັດຕະພາບອັນສົມຄວນແກ່ເວທະນານັ້ນໆ ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງບຸນ ຫຼືອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງອະບຸນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ວິບາກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමො [Pg.361] ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ໄດ້ແກ່: ຄວາມເຫັນຊອບ... ຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນຊອບ.”

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං වෙදනං පජානාති, එවං වෙදනානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං වෙදනානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං වෙදනානං විපාකං පජානාති, එවං වෙදනානිරොධං පජානාති, එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති වෙදනානිරොධං. වෙදනා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດອະຣິຍະສາວົກຮູ້ຊັດເວທະນາຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດວິບາກແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້; ເມື່ອນັ້ນ ອະຣິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດພຣົມມະຈັນອັນເປັນໄປເພື່ອການເຈາະແທງກິເລດນີ້ ວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ. ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເວທະນາທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດນີ້.”

‘‘සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඡයිමා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා – රූපසඤ්ඤා, සද්දසඤ්ඤා, ගන්ධසඤ්ඤා, රසසඤ්ඤා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤා.

“ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັນຍາທັງຫຼາຍ ອັນບຸກຄົນຄວນຮູ້... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້’ ນັ້ນ ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັນຍາ 6 ປະການນີ້ຄື: ຮູບສັນຍາ (ຄວາມຈຳໝາຍໃນຮູບ), ສັດທະສັນຍາ (ຄວາມຈຳໝາຍໃນສຽງ), ຄັນທະສັນຍາ (ຄວາມຈຳໝາຍໃນກິ່ນ), ຣະສະສັນຍາ (ຄວາມຈຳໝາຍໃນລົດ), ໂຜດຖັບພະສັນຍາ (ຄວາມຈຳໝາຍໃນສິ່ງກະທົບທາງກາຍ), ທຳມະສັນຍາ (ຄວາມຈຳໝາຍໃນທຳມາຣົມ).”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං නිදානසම්භවො.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍເຫດເກີດແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ຜັດສະ ເປັນເຫດເກີດແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං වෙමත්තතා? අඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා රූපෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා සද්දෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා ගන්ධෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා රසෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා ඵොට්ඨබ්බෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා ධම්මෙසු. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං වෙමත්තතා.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ສັນຍາໃນຮູບທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັນຍາໃນສຽງທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັນຍາໃນກິ່ນທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັນຍາໃນລົດທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັນຍາໃນໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັນຍາໃນທຳມາຣົມທັງຫຼາຍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං විපාකො? වොහාරවෙපක්කං, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤං වදාමි. යථා යථා නං සඤ්ජානාති තථා තථා වොහරති, එවං සඤ්ඤී අහොසින්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං විපාකො.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າສັນຍາມີໂວຫານເປັນວິບາກ (ມີການເອີ້ນຂານເປັນຜົນ). ບຸກຄົນຈຳໝາຍສິ່ງໃດຢ່າງໃດ ຍ່ອມກ່າວໂວຫານຢ່າງນັ້ນວ່າ ‘ເຮົາໄດ້ມີສັນຍາຢ່າງນັ້ນ’. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເອີ້ນວ່າ ວິບາກແຫ່ງສັນຍາທັງຫຼາຍ.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

“ดູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ, ໄດ້ແກ່: ຄວາມເຫັນຊອບ... ຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນຊອບ.”

‘‘යතො [Pg.362] ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං සඤ්ඤං පජානාති, එවං සඤ්ඤානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං සඤ්ඤානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං සඤ්ඤානං විපාකං පජානාති, එවං සඤ්ඤානිරොධං පජානාති, එවං සඤ්ඤානිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති සඤ්ඤානිරොධං. සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ້ວ ພະອະລິຍະສາວົກຍ່ອມຮູ້ຈັກສັນຍາຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສັນຍາຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກວິບາກແຫ່ງສັນຍາຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາຢ່າງນີ້; ເມື່ອນັ້ນ ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກພົມມະຈັນອັນເປັນໄປເພື່ອການຊຳແລກກິເລດນີ້ ອັນເປັນທີ່ດັບແຫ່ງສັນຍາ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້...ເປ... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງสັນຍາເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້.

‘‘ආසවා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා – කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທັງຫຼາຍເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້...ເປ... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ມີ 3 ຢ່າງ ຄື: ກາມາສະວະ (ອາສະວະຄືກາມ), ພວາສະວະ (ອາສະວະຄືພົບ), ອະວິຊຊາສະວະ (ອາສະວະຄືອະວິຊຊາ).

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසවානං නිදානසම්භවො? අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, ආසවානං නිදානසම්භවො.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະວິຊຊາເປັນເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, ආසවානං වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, ආසවා නිරයගමනීයා, අත්ථි ආසවා තිරච්ඡානයොනිගමනීයා, අත්ථි ආසවා පෙත්තිවිසයගමනීයා, අත්ථි ආසවා මනුස්සලොකගමනීයා, අත්ථි ආසවා දෙවලොකගමනීයා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආසවානං වෙමත්තතා.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ນະລົກກໍມີ, ອາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ກຳເນີດເດຍລະສານກໍມີ, ອາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ເປດວິໄສກໍມີ, ອາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ມະນຸດໂລກກໍມີ, ອາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ເທວະໂລກກໍມີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසවානං විපාකො? යං ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජාගතො තජ්ජං තජ්ජං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති පුඤ්ඤභාගියං වා අපුඤ්ඤභාගියං වා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආසවානං විපාකො.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິບາກແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອັດຕະພາບອັນສົມຄວນແກ່ອາສະວະນັ້ນໆ ບັງເກີດຂຶ້ນ ເປັນສ່ວນບຸນກໍດີ ເປັນສ່ວນບໍ່ແມ່ນບຸນກໍດີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິບາກແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසවනිරොධො? අවිජ්ජානිරොධො, භික්ඛවෙ, ආසවනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງອະວິຊຊາ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະ. ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ (ທາງມີອົງ 8 ອັນປະເສີດ) ນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ (ຄວາມເຫັນຊອບ)...ເປ... ສັມມາສະມາທິ (ຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນຊອບ).

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං ආසවෙ පජානාති, එවං ආසවානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං ආසවානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං ආසවානං විපාකං පජානාති, එවං ආසවානං නිරොධං පජානාති, එවං ආසවානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති ආසවනිරොධං. ආසවා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… ආසවනිරොධගාමිනී [Pg.363] පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ້ວ ພະອະລິຍະສາວົກຍ່ອມຮູ້ຈັກອາສະວະຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາສະວະຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອາສະວະຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກວິບາກແຫ່ງອາສະວະຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະຢ່າງນີ້; ເມື່ອນັ້ນ ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກພົມມະຈັນອັນເປັນໄປເພື່ອການຊຳແລກກິເລດນີ້ ອັນເປັນທີ່ດັບແຫ່ງອາສະວະ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາສະວະທັງຫຼາຍເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້...ເປ... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງອາສະວະເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້.

‘‘කම්මං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං…පෙ… කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චෙතනාහං, භික්ඛවෙ, කම්මං වදාමි. චෙතයිත්වා කම්මං කරොති – කායෙන වාචාය මනසා.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້...ເປ... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກຳເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ເຈດຕະນາເປັນກຳ. ບຸກຄົນຄິດແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດກຳດ້ວຍກາຍ, ດ້ວຍວາຈາ, ດ້ວຍໃຈ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, කම්මානං නිදානසම්භවො.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜັດສະເປັນເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, කම්මානං වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, කම්මං නිරයවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං තිරච්ඡානයොනිවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං පෙත්තිවිසයවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං මනුස්සලොකවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං දෙවලොකවෙදනීයං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කම්මානං වෙමත්තතා.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳທີ່ໃຫ້ຜົນສະເຫວີຍໃນນະລົກກໍມີ, ກຳທີ່ໃຫ້ຜົນສະເຫວີຍໃນກຳເນີດເດຍລະສານກໍມີ, ກຳທີ່ໃຫ້ຜົນສະເຫວີຍໃນເປດວິໄສກໍມີ, ກຳທີ່ໃຫ້ຜົນສະເຫວີຍໃນມະນຸດໂລກກໍມີ, ກຳທີ່ໃຫ້ຜົນສະເຫວີຍໃນເທວະໂລກກໍມີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මානං විපාකො? තිවිධාහං, භික්ඛවෙ, කම්මානං විපාකං වදාමි – දිට්ඨෙව ධම්මෙ, උපපජ්ජෙ වා, අපරෙ වා පරියායෙ. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කම්මානං විපාකො.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິບາກແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ວິບາກແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍມີ 3 ຢ່າງ ຄື: ໃຫ້ຜົນໃນປັດຈຸບັນ (ທິດຖະທັມ) ກໍມີ, ໃຫ້ຜົນໃນພົບໜ້າ (ອຸປະປັດຊະ) ກໍມີ, ໃຫ້ຜົນໃນພົບຕໍ່ໆໄປ (ອະປະຣາປະຣິຍະ) ກໍມີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິບາກແຫ່ງກຳທັງຫຼາຍ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງກຳ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງກຳ. ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກຳ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ.

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං කම්මං පජානාති, එවං කම්මානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං කම්මානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං කම්මානං විපාකං පජානාති, එවං කම්මනිරොධං පජානාති, එවං කම්මනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති කම්මනිරොධං. කම්මං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං…පෙ… කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ້ວ ພະອະລິຍະສາວົກຍ່ອມຮູ້ຈັກກຳຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງກຳຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກວິບາກແຫ່ງກຳຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມດັບແຫ່ງກຳຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກຳຢ່າງນີ້; ເມື່ອນັ້ນ ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກພົມມະຈັນອັນເປັນໄປເພື່ອການຊຳແລກກິເລດນີ້ ອັນເປັນທີ່ດັບແຫ່ງກຳ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້...ເປ... ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງກຳເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້.

‘‘දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, දුක්ඛස්ස විපාකො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං[Pg.364], කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, බ්‍යාධිපි දුක්ඛො, මරණම්පි දුක්ඛං, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසාපි දුක්ඛා, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං, සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຫຍັງ? ແມ່ນແຕ່ຄວາມເກີດກໍເປັນທຸກ, ຄວາມແກ່ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມເຈັບໄຂ້ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມຕາຍກໍເປັນທຸກ, ຄວາມໂសກເສົ້າ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມທຸກໃຈ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈກໍເປັນທຸກ, ຄວາມປາຖະໜາສິ່ງໃດແລ້ວບໍ່ໄດ້ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນທຸກ, ໂດຍຫຍໍ້ ອຸປາດານັກຂັນ (ຂັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຍຶດໝັ້ນ) ທັງ 5 ຢ່າງ ເປັນທຸກ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො? තණ්හා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາເປັນເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අධිමත්තං, අත්ථි පරිත්තං, අත්ථි දන්ධවිරාගි, අත්ථි ඛිප්පවිරාගි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຸກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຸກຢ່າງແຮງກໍມີ, ທຸກຢ່າງເບົາບາງກໍມີ, ທຸກທີ່ຄາຍຕົວຊ້າກໍມີ, ທຸກທີ່ຄາຍຕົວໄວ້ກໍມີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຸກ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස විපාකො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො යෙන දුක්ඛෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති, යෙන වා පන දුක්ඛෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො බහිද්ධා පරියෙට්ඨිං ආපජ්ජති – ‘කො එකපදං ද්විපදං ජානාති ඉමස්ස දුක්ඛස්ස නිරොධායා’ති? සම්මොහවෙපක්කං වාහං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං වදාමි පරියෙට්ඨිවෙපක්කං වා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස විපාකො.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິບາກແຫ່ງທຸກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຖືກທຸກໃດໜຶ່ງຄອບງຳ ມີຈິດອັນທຸກກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຍ່ອມໂສກເສົ້າ, ຍ່ອມລຳບາກ, ຍ່ອມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຍ່ອມຕີເອິກຮ້ອງໄຫ້, ຍ່ອມເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼ; ຫຼືວ່າ ຖືກທຸກໃດໜຶ່ງຄອບງຳ ມີຈິດອັນທຸກກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຍ່ອມສະແຫວງຫາທີ່ເພິ່ງພາຍນອກວ່າ 'ໃຜໜໍຮູ້ຈັກມົນຄຳໜຶ່ງ ຫຼືສອງຄຳ ເພື່ອດັບທຸກນີ້?' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ທຸກມີຄວາມຫຼົງໄຫຼເປັນວິບາກ ຫຼືມີການສະແຫວງຫາທີ່ເພິ່ງພາຍນອກເປັນວິບາກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິບາກແຫ່ງທຸກ.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො? තණ්හානිරොධො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දුක්ඛස්ස නිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງຕັນຫາ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ. ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ.

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං දුක්ඛං පජානාති, එවං දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවං පජානාති, එවං දුක්ඛස්ස වෙමත්තතං පජානාති, එවං දුක්ඛස්ස විපාකං පජානාති, එවං දුක්ඛනිරොධං පජානාති, එවං දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති දුක්ඛනිරොධං. දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, දුක්ඛස්ස විපාකො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ້ວ ພະອະລິຍະສາວົກຍ່ອມຮູ້ຈັກທຸກຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຸກຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກວິບາກແຫ່ງທຸກຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກຄວາມດັບແຫ່ງທຸກຢ່າງນີ້, ຮູ້ຈັກທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງທຸກຢ່າງນີ້; ເມື່ອນັ້ນ ພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກພົມມະຈັນອັນເປັນໄປເພື່ອການຊຳແລກກິເລດນີ້ ອັນເປັນທີ່ດັບແຫ່ງທຸກ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ວິບາກແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ຄວາມດັບແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງທຸກເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້' ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວໝາຍເຖິງຂໍ້ຄວາມນີ້.

‘‘අයං ඛො සො, භික්ඛවෙ, නිබ්බෙධිකපරියායො ධම්මපරියායො’’ති. නවමං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລ້ວຄື ທັມມະປະຣິຍາຍ ອັນເປັນໄປເພື່ອການຊຳແລກກິເລດ. ຈົບສູດທີ 9.

10. සීහනාදසුත්තං

໑໐. ສີຫະນາດະສູດ

64. ‘‘ඡයිමානි[Pg.365], භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. කතමානි ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

໖໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳລັງຂອງພະຕຖາຄົດ (ຕະຖາຄົດພະລະ) 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່, ເຊິ່ງພະຕຖາຄົດປະກອບພ້ອມແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ (ຄວາມເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ), ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ. 6 ປະການນັ້ນມີຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຈັກຖານະ (ເຫດທີ່ເປັນໄປໄດ້) ໂດຍຄວາມເປັນຖານະ ແລະອະຖານະ (ເຫດທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້) ໂດຍຄວາມເປັນອະຖານະ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພະຕຖາຄົດຮູ້ຈັກຖານະໂດຍຄວາມເປັນຖານະ ແລະອະຖານະໂດຍຄວາມເປັນອະຖານະ ຕາມຄວາມເປັນຈິງນີ້, ນີ້ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຕຖາຄົດປະການໜຶ່ງ, ເຊິ່ງອາໄສກຳລັງນີ້ແລ້ວ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຈັກວິບາກແຫ່ງການສະມາທານກຳທັງຫຼາຍ ທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະ (ປັດໄຈສະໜັບສະໜູນ) ແລະໂດຍເຫດ (ເຫດຕົ້ນເຄົ້າ) ຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພະຕຖາຄົດຮູ້ຈັກວິບາກແຫ່ງການສະມາທານກຳທັງຫຼາຍ ທັງອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະ ແລະໂດຍເຫດ ຕາມຄວາມເປັນຈິງນີ້, ນີ້ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຕຖາຄົດປະການໜຶ່ງ, ເຊິ່ງອາໄສກຳລັງນີ້ແລ້ວ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො…පෙ… ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຈັກຄວາມເສົ້າໝອງ (ສັງກິເລດ), ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ (ໂວດານະ) ແລະຄວາມອອກ (ວຸດຖານະ) ແຫ່ງຊານ, ວິໂມກ, ສະມາທິ ແລະສະມາບັດທັງຫຼາຍ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພະຕຖາຄົດ...ເປ... ນີ້ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຕຖາຄົດປະການໜຶ່ງ, ເຊິ່ງອາໄສກຳລັງນີ້ແລ້ວ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນ (ປຸບເພນິວາສານຸສະຕິ) ໄດ້ຫຼາຍປະການ, ຄື: ຊາດໜຶ່ງກໍມີ, ສອງຊາດກໍມີ...ເປ... ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ (ລາຍລະອຽດ) ແລະອຸເທດ (ຊື່ແລະໂຄດ) ຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພະຕຖາຄົດລະນຶກເຖິງຂັນທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ, ຄື: ຊາດໜຶ່ງກໍມີ, ສອງຊາດກໍມີ...ເປ... ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ແລະອຸເທດຢ່າງນີ້, ນີ້ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຕຖາຄົດປະການໜຶ່ງ, ເຊິ່ງອາໄສກຳລັງນີ້ແລ້ວ ພະຕຖາຄົດຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො [Pg.366] දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງໝູ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ເໜືອກວ່າຈັກຂຸຂອງມະນຸດ...ເປ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ພະຕະຖາຄົດຮູ້ຊັດເຊິ່ງໝູ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ເໜືອກວ່າຈັກຂຸຂອງມະນຸດ...ເປ... ນີ້ກໍເປັນພະລັງຂອງພະຕະຖາຄົດ ເຊິ່ງພະຕະຖາຄົດອາໄສພະລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນອົງອາດ ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ ຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ໝູນໄປ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອันຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງໃນປັດຈຸບັນ ເխົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່...ເປ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ພະຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍาອັນຍິ່ງເອງໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່...ເປ... ນີ້ກໍເປັນພະລັງຂອງພະຕະຖາຄົດ ເຊິ່ງພະຕະຖາຄົດອາໄສພະລັງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນອົງອາດ ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ ຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ໝູນໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືພະລັງຂອງພະຕະຖາຄົດ 6 ປະການ ເຊິ່ງພະຕະຖາຄົດຜູ້ປະກອບດ້ວຍພະລັງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນອົງອາດ ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ ຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ໝູນໄປ.

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණං විදිතං තථා තථා තෙසං තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນການບັນລືສີຫະນາດນັ້ນ ຫາກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປຫາພະຕະຖາຄົດ ແລ້ວຖາມບັນຫາ ກ່ຽວກັບຖານະໂດຍເປັນຖານະ ແລະ ອະຖານະໂດຍເປັນອະຖານະ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຖານະໂດຍເປັນຖານະ ແລະ ອະຖານະໂດຍເປັນອະຖານະ ໂດຍປະການໃດໆ, ພະຕະຖາຄົດເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາ ກໍຍ່ອມແກ້ໄຂແກ່ພວກເຂົາ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຖານະໂດຍເປັນຖານະ ແລະ ອະຖານະໂດຍເປັນອະຖານະ ໂດຍປະการນັ້ນໆ.

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණං විදිතං තථා තථා තෙසං තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນການບັນລືສີຫະນາດນັ້ນ ຫາກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປຫາພະຕະຖາຄົດ ແລ້ວຖາມບັນຫາ ກ່ຽວກັບວິບາກຂອງກຳທີ່ສະມາດານແລ້ວ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະ ແລະ ເຫດ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບວິບາກຂອງກຳທີ່ສະມາດານແລ້ວ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະ ແລະ ເຫດ ໂດຍປະການໃດໆ, ພະຕະຖາຄົດເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາ ກໍຍ່ອມແກ້ໄຂແກ່ພວກເຂົາ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບວິບາກຂອງກຳທີ່ສະມາດານແລ້ວ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະ ແລະ ເຫດ ໂດຍປະການນັ້ນໆ.

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນການບັນລືສີຫະນາດນັ້ນ ຫາກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປຫາພະຕະຖາຄົດ ແລ້ວຖາມບັນຫາ ກ່ຽວກັບຄວາມເສົ້າໝອງ ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ ແລະ ຄວາມອອກແຫ່ງຊານ ວິໂມກ ສະມາທິ ແລະ ສະມາບັດທັງຫຼາຍ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຄວາມເສົ້າໝອງ ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ ແລະ ຄວາມອອກແຫ່ງຊານ ວິໂມກ ສະມາທິ ແລະ ສະມາບັດທັງຫຼາຍ ໂດຍປະການໃດໆ, ພະຕະຖາຄົດເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາ ກໍຍ່ອມແກ້ໄຂແກ່ພວກເຂົາ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຄວາມເສົ້າໝອງ ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ ແລະ ຄວາມອອກແຫ່ງຊານ ວິໂມກ ສະມາທິ ແລະ ສະມາບັດທັງຫຼາຍ ໂດຍປະການນັ້ນໆ.

‘‘තත්‍ර [Pg.367] චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນການບັນລືສີຫະນາດນັ້ນ ຫາກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປຫາພະຕະຖາຄົດ ແລ້ວຖາມບັນຫາ ກ່ຽວກັບການລະນຶກຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບການລະນຶກຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ ໂດຍປະການໃດໆ, ພະຕະຖາຄົດເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາ ກໍຍ່ອມແກ້ໄຂແກ່ພວກເຂົາ ດ້ວຍຍានຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບການລະນຶກຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ ໂດຍປະການນັ້ນໆ.

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນການບັນລືສີຫະນາດນັ້ນ ຫາກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປຫາພະຕະຖາຄົດ ແລ້ວຖາມບັນຫາ ກ່ຽວກັບຈຸຕິ ແລະ ອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຈຸຕິ ແລະ ອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍປະການໃດໆ, ພະຕະຖາຄົດເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາ ກໍຍ່ອມແກ້ໄຂແກ່ພວກເຂົາ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຈຸຕິ ແລະ ອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍປະการນັ້ນໆ.

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນການບັນລືສີຫະນາດນັ້ນ ຫາກຄົນອື່ນທັງຫຼາຍເຂົ້າໄປຫາພະຕະຖາຄົດ ແລ້ວຖາມບັນຫາ ກ່ຽວກັບຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ...ເປ... ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະຕະຖາຄົດຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ...ເเป... ໂດຍປະການໃດໆ, ພະຕະຖາຄົດເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາ ກໍຍ່ອມແກ້ໄຂແກ່ພວກເຂົາ ດ້ວຍຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ...ເປ... ໂດຍປະການນັ້ນໆ.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යම්පිදං ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සමාධි මග්ගො, අසමාධි කුම්මග්ගො’’ති. දසමං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນບັນດາຍານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຖານະໂດຍເປັນຖານະ ແລະ ອະຖານະໂດຍເປັນອະຖານະ ແມ້ນີ້ ເຮົາກໍກ່າວວ່າ ມີແກ່ຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ບໍ່ແມ່ນມີແກ່ຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ. ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບວິບາກຂອງກຳທີ່ສະມາດານແລ້ວ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະ ແລະ ເຫດ ແມ້ນີ້ ເຮົາກໍກ່າວວ່າ ມີແກ່ຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ບໍ່ແມ່ນມີແກ່ຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ. ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຄວາມເສົ້າໝອງ ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ ແລະ ຄວາມອອກແຫ່ງຊານ ວິໂມກ ສະມາທິ ແລະ ສະມາບັດທັງຫຼາຍ ແມ້ນີ້ ເຮົາກໍກ່າວວ່າ ມີແກ່ຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ບໍ່ແມ່ນມີແກ່ຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ. ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບການລະນຶກຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ ແມ້ນີ້ ເຮົາກໍກ່າວວ່າ ມີແກ່ຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ບໍ່ແມ່ນມີແກ່ຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ. ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຈຸຕິ ແລະ ອຸບັດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ແມ້ນີ້ ເຮົາກໍກ່າວວ່າ ມີແກ່ຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ບໍ່ແມ່ນມີແກ່ຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ. ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ກ່ຽວກັບຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ...ເປ... ແມ້ນີ້ ເຮົາກໍກ່າວວ່າ ມີແກ່ຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ບໍ່ແມ່ນມີແກ່ຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ສະມາທິຈຶ່ງເປັນທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ, ຄວາມບໍ່ມີສະມາທິຈຶ່ງເປັນທາງທີ່ຜິດ." ຈົບສູດທີສິບ.

මහාවග්ගො ඡට්ඨො.

ມະຫາວັກ ທີ ຫົກ ຈົບແລ້ວ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນ ຄື:

සොණො [Pg.368] ඵග්ගුනො භිජාති, ආසවා දාරුහත්ථි ච;

මජ්ඣෙ ඤාණං නිබ්බෙධිකං, සීහනාදොති තෙ දසාති.

ໂສນະສູດ, ຜັກຄຸນະສູດ, ອະພິຊາດສູດ, ອາສະວະສູດ, ທາຣຸກຳສູດ, ຫັດຖິສູດ, ມັດຊະສູດ, ຍານສູດ, ນິບເພທິກະສູດ, ສີຫະນາດສູດ ລວມເປັນສິບສູດ.

7. දෙවතාවග්ගො

໗. ເທວະຕາວັກ

1. අනාගාමිඵලසුත්තං

໑. ອະນາກາມิຜະລະສູດ

65. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? අස්සද්ධියං, අහිරිකං, අනොත්තප්පං, කොසජ්ජං, මුට්ඨස්සච්චං, දුප්පඤ්ඤතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතුං.

໖໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາກາມິຜົນ. ທຳ 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຄວາມບໍ່ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ຄວາມບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ, ຄວາມກຽດຄ້ານ, ຄວາມຫຼົງລືມສະຕິ, ຄວາມມີປັນຍາຊາມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາກາມິຜົນ.

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? අස්සද්ධියං, අහිරිකං, අනොත්තප්පං, කොසජ්ජං, මුට්ඨස්සච්චං, දුප්පඤ්ඤතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතු’’න්ති. පඨමං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາກາມິຜົນ. ທຳ 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຄວາມບໍ່ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ຄວາມບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ, ຄວາມກຽດຄ້ານ, ຄວາມຫຼົງລືມສະຕິ, ຄວາມມີປັນຍາຊາມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາກາມິຜົນ." ຈົບສູດທີໜຶ່ງ.

2. අරහත්තසුත්තං

໒. ອະຣະຫັດຕະສູດ

66. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? ථිනං, මිද්ධං, උද්ධච්චං, කුක්කුච්චං, අස්සද්ධියං, පමාදං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

໖໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທຳ 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຫົດຫູ່, ຄວາມງ້ວງຊຶມ, ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມຮ້ອນໃຈ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ.

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? ථිනං, මිද්ධං, උද්ධච්චං, කුක්කුච්චං, අස්සද්ධියං, පමාදං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. දුතියං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທຳ 6 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຫົດຫູ່, ຄວາມງ້ວງຊຶມ, ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມຮ້ອນໃຈ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ." ຈົບສູດທີສອງ.

3. මිත්තසුත්තං

໓. ມິດຕະສູດ

67. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පාපමිත්තො පාපසහායො පාපසම්පවඞ්කො, පාපමිත්තෙ සෙවමානො භජමානො පයිරුපාසමානො, තෙසඤ්ච දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජමානො ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං [Pg.369] අපරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං අපරිපූරෙත්වා සීලානි පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සීලානි අපරිපූරෙත්වා කාමරාගං වා රූපරාගං වා අරූපරාගං වා පජහිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

໖໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ທີ່ວ່າ 'ພິກຂຸນັ້ນມີມິດຊົ່ວ ມີສະຫາຍຊົ່ວ ມີເພື່ອນຊົ່ວ ຄົບຫາສະມາຄົມເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ມິດຊົ່ວ ແລະ ປະພຶດຕາມແບບຢ່າງຂອງມິດຊົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະເປັນຜູ້ບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະບຳເພີນສິນທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ບຳເພີນສິນທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະລະກາມະຣາຄະ ຮູປະຣາຄະ ຫຼື ອະຣູປະຣາຄະ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො, කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවමානො භජමානො පයිරුපාසමානො, තෙසඤ්ච දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජමානො ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සීලානි පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සීලානි පරිපූරෙත්වා කාමරාගං වා රූපරාගං වා අරූපරාගං වා පජහිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. තතියං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ທີ່ວ່າ 'ພິກຂຸນັ້ນມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນດີ ຄົບຫາສະມາຄົມເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ມິດດີ ແລະ ປະພຶດຕາມແບບຢ່າງຂອງມິດດີເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະເປັນຜູ້ບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະບຳເພີນສິນທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບຳເພີນສິນທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະລະກາມະຣາຄະ ຮູປະຣາຄະ ຫຼື ອະຣູປະຣາຄະ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້." ຈົບສູດທີສາມ.

4. සඞ්ගණිකාරාමසුත්තං

໔. ສັງຄະນິກາຣາມະສູດ

68. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඞ්ගණිකාරාමො සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, ගණාරාමො ගණරතො ගණාරාමතං අනුයුත්තො, එකො පවිවෙකෙ අභිරමිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘එකො පවිවෙකෙ අනභිරමන්තො චිත්තස්ස නිමිත්තං ගහෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘චිත්තස්ස නිමිත්තං අගණ්හන්තො සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මාදිට්ඨිං අපරිපූරෙත්වා සම්මාසමාධිං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මාසමාධිං අපරිපූරෙත්වා සංයොජනානි පජහිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සංයොජනානි අප්පහාය නිබ්බානං සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

໖໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ທີ່ວ່າ 'ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນ ຍິນດີແລ້ວໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນ, ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄະນະ ຍິນດີແລ້ວໃນຄະນະ ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນຄະນະ, ຈະເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມວິເວກແຕ່ຜູ້ດຽວ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນຄວາມວິເວກແຕ່ຜູ້ດຽວ ຈະຖືເອົານິມິດແຫ່ງຈິດໄດ້' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ຖືເອົານິມິດແຫ່ງຈິດແລ້ວ ຈະບຳເພີນສຳມາທິດຖິໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ບຳເພີນສຳມາທິດຖິໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະບຳເພີນສຳມາສະມາທິໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ບຳເພີນສຳມາສະມາທິໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະລະສັງໂຍດທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບໍ່ລະສັງໂຍດທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິບພານ' ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සඞ්ගණිකාරාමො න සඞ්ගණිකරතො න සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, න ගණාරාමො න ගණරතො න ගණාරාමතං අනුයුත්තො, එකො පවිවෙකෙ අභිරමිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘එකො පවිවෙකෙ අභිරමන්තො චිත්තස්ස නිමිත්තං ගහෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘චිත්තස්ස නිමිත්තං ගණ්හන්තො සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙත්වා සම්මාසමාධිං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මාසමාධිං පරිපූරෙත්වා සංයොජනානි පජහිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සංයොජනානි පහාය නිබ්බානං සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ທີ່ວ່າ 'ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນ ບໍ່ຍິນດີແລ້ວໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ເພື່ອນ, ບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄະນະ ບໍ່ຍິນດີແລ້ວໃນຄະນະ ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນຄະນະ, ຈະເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມວິເວກແຕ່ຜູ້ດຽວ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມວິເວກແຕ່ຜູ້ດຽວ ຈະຖືເອົານິມິດແຫ່ງຈິດໄດ້' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ຖືເອົານິມິດແຫ່ງຈິດແລ້ວ ຈະບຳເພີນສຳມາທິດຖິໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບຳເພີນສຳມາທິດຖິໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະບຳເພີນສຳມາສະມາທິໃຫ້ບໍລິບູນ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ບຳເພີນສຳມາສະມາທິໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈະລະສັງໂຍດທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. 'ຂໍ້ທີ່ວ່າ ລະສັງໂຍດທັງຫຼາຍແລ້ວ ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິບພານ' ນັ້ນ ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້." ຈົບສູດທີສີ່.

5. දෙවතාසුත්තං

໕. ເທວະຕາສູດ

69. අථ [Pg.370] ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, සොවචස්සතා, කල්‍යාණමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

໖໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ (ໃນເວລາທ່ຽງຄືນ) ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະເຊຕະວັນທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ kh້າງໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພຣະພິກຂຸ. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທັມ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນສິກຂາ, ຄວາມເປັນຜູ້ວ່າງ່າຍສອນງ່າຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພຣະພິກຂຸ.” ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນຄຳນີ້ແລ້ວ ພຣະສາດສະດາຊົງພໍພຣະໄທ. ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຕົນນັ້ນຊາບວ່າ “ພຣະສາດສະດາຊົງພໍພຣະໄທໃນຄຳຂອງເຮົາແລ້ວ” ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, සොවචස්සතා, කල්‍යාණමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວຕຣັດວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນລາຕີນີ້ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ (ໃນເວລາທ່ຽງຄືນ) ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະເຊຕະວັນທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າມາຫາຕຖາຄົດເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັນເຂົ້າມາຫາແລ້ວ ຈຶ່ງອະພິວາດຕຖາຄົດ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບຕຖາຄົດດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພຣະພິກຂຸ. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທັມ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນສິກຂາ, ຄວາມເປັນຜູ້ວ່າງ່າຍສອນງ່າຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພຣະພິກຂຸ.’ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ ຄັນກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອະພິວາດຕຖາຄົດ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.”

එවං වුත්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එතදවොච – ‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු අත්තනා ච සත්ථුගාරවො හොති සත්ථුගාරවතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න සත්ථුගාරවා තෙ ච සත්ථුගාරවතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ සත්ථුගාරවා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන. අත්තනා ච ධම්මගාරවො හොති…පෙ… සඞ්ඝගාරවො හොති… සික්ඛාගාරවො හොති … සුවචො හොති… කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණමිත්තතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න කල්‍යාණමිත්තා තෙ ච කල්‍යාණමිත්තතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ කල්‍යාණමිත්තා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන[Pg.371]. ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມຮູ້ທົ່ວເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ວ່າ: ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະສາດສະໜານີ້ ພຣະພິກຂຸ ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ ແລະເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ; ຊັກຊວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ; ແລະກ່າວສັນເສີນຄຸນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຖືກຕ້ອງຕາມກາລະເທສະ ແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ. ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທັມ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນສິກຂາ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ວ່າງ່າຍສອນງ່າຍ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີມິດດີ ແລະເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ; ຊັກຊວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ບໍ່ມີມິດດີ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ; ແລະກ່າວສັນເສີນຄຸນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຖືກຕ້ອງຕາມກາລະເທສະ ແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ມີມິດດີ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມຮູ້ທົ່ວເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ.”

‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! සාධු ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. ඉධ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු අත්තනා ච සත්ථුගාරවො හොති සත්ථුගාරවතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න සත්ථුගාරවා තෙ ච සත්ථුගාරවතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ සත්ථුගාරවා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන. අත්තනා ච ධම්මගාරවො හොති…පෙ… සඞ්ඝගාරවො හොති… සික්ඛාගාරවො හොති… සුවචො හොති… කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණමිත්තතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න කල්‍යාණමිත්තා තෙ ච කල්‍යාණමිත්තතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ කල්‍යාණමිත්තා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන. ඉමස්ස ඛො, සාරිපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. පඤ්චමං.

“ດີລະ ດີລະ ສາຣີບຸດ! ດີແທ້ ສາຣີບຸດ ທີ່ເຈົ້າຮູ້ທົ່ວເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ຕຖາຄົດສະແດງໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້. ສາຣີບຸດ ໃນພຣະສາດສະໜານີ້ ພຣະພິກຂຸ ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ ແລະເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ; ຊັກຊວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ; ແລະກ່າວສັນເສີນຄຸນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຖືກຕ້ອງຕາມກາລະເທສະ ແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສາດສະດາ. ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະທັມ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນພຣະສົງ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບໃນສິກຂາ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ວ່າງ່າຍສອນງ່າຍ... ຕົນເອງເປັນຜູ້ມີມິດດີ ແລະເປັນຜູ້ກ່າວສັນເສີນຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ; ຊັກຊວນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ບໍ່ມີມິດດີ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ; ແລະກ່າວສັນເສີນຄຸນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຖືກຕ້ອງຕາມກາລະເທສະ ແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນທີ່ມີມິດດີ. ສາຣີບຸດ ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ຕຖາຄົດສະແດງໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ພຶງເຫັນໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ.” ສູດທີຫ້າ.

6. සමාධිසුත්තං

໖. ສະມາທິສູດ

70. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සන්තෙන සමාධිනා න පණීතෙන න පටිප්පස්සද්ධිලද්ධෙන න එකොදිභාවාධිගතෙන අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවිස්සති – එකොපි හුත්වා බහුධා භවිස්සති, බහුධාපි හුත්වා එකො භවිස්සති…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණිස්සති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සති – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානිස්සති …පෙ… විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සිස්සති…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

໗໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍນັ້ນ ໂດຍທີ່ບໍ່ມີສະມາທິອັນສະຫງົບ, ບໍ່ມີສະມາທິອັນປານີດ, ບໍ່ໄດ້ບັນລຸສະມາທິດ້ວຍຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງກິເລດ, ບໍ່ໄດ້ບັນລຸສະມາທິອັນມີພາວະອັນເອກອຸແລ້ວ ຈະສະແດງລິດສະແດງເດດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນ ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວ... ຕະຫຼອດຮອດໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກໄດ້.’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະໄດ້ຍິນສຽງສອງຢ່າງ ຄື ສຽງທິບ ແລະສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະຍະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຫູມະນຸດສາມັນ.’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນໄດ້ ຄື: ຈິດມີລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີລາຄະ... ຫຼືຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ.’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະລະນຶກຊາດຫວນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ລະນຶກເຖິງຊາດຫວນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດຢ່າງນີ້.’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະເຫັນໝູ່ສັດ... ຈະຮູ້ເຖິງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກັມ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນສາຍຕາມະນຸດສາມັນ.’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ... ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ.’”

‘‘‘සො [Pg.372] වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තෙන සමාධිනා පණීතෙන පටිප්පස්සද්ධිලද්ධෙන එකොදිභාවාධිගතෙන අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවිස්සති…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණිස්සති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සති – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානිස්සති…පෙ… විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සිස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍນັ້ນ ດ້ວຍສະມາທິອັນສະຫງົບ, ອັນປານີດ, ທີ່ບັນລຸດ້ວຍຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງກິເລດ, ທີ່ບັນລຸດ້ວຍພາວະອັນເອກອຸແລ້ວ ຈະສະແດງລິດສະແດງເດດໄດ້ຫຼາຍປະການ... ຕະຫຼອດຮອດໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກໄດ້.’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະໄດ້ຍິນສຽງສອງຢ່າງ ຄື ສຽງທິບ ແລະສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກ ແລະຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະຍະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຫູມະນຸດສາມັນ.’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນໄດ້ ຄື: ຈິດມີລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີລາຄະ... ຫຼືຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ.’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະລະນຶກຊາດຫວນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ລະນຶກເຖິງຊາດຫວນຫຼັງໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດຢ່າງນີ້.’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະເຫັນໝູ່ສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ຜູ້ກຳລັງອຸບັດ ເປັນຜູ້ຊົ່ວ ຜູ້ດີ ມີວັນນະງາມ ມີວັນນະຊົ່ວ ໄປດີ ໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນສາຍຕາມະນຸດສາມັນ ແລະຈະຮູ້ເຖິງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກັມ.’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ‘ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ.’” ສູດທີຫົກ.

7. සක්ඛිභබ්බසුත්තං

໗. ສັກຂິພັບພະສູດ

71. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ඉමෙ හානභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, ‘ඉමෙ ඨිතිභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, ‘ඉමෙ විසෙසභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, ‘ඉමෙ නිබ්බෙධභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අසක්කච්චකාරී ච හොති, අසප්පායකාරී ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ.

໗໑. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທັມພິເສດນັ້ນໆ ເມື່ອເຫດປັດໄຈມີຢູ່. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາດສະໜານີ້ ພຣະພິກຂຸ: (1) ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ’, (2) ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ’, (3) ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງຄຸນວິເສດ’, (4) ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງການຊຳແຮກກິເລດ’, (5) ເປັນຜູ້ບໍ່ກະທຳໂດຍເຄົາລົບ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ບໍ່ກະທຳສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທັມພິເສດນັ້ນໆ ເມື່ອເຫດປັດໄຈມີຢູ່.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ඉමෙ හානභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ ඨිතිභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ විසෙසභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ නිබ්බෙධභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, සක්කච්චකාරී ච හොති, සප්පායකාරී ච. ඉමෙහි [Pg.373] ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ’’ති. සත්තමං.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທັມພິເສດນັ້ນໆ ເມື່ອເຫດປັດໄຈມີຢູ່. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາດສະໜານີ້ ພຣະພິກຂຸ: (1) ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ’, (2) ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ’, (3) ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງຄຸນວິເສດ’, (4) ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ທັມເຫຼົ່ານີ້ເປັນທັມສ່ວນແຫ່ງການຊຳແຮກກິເລດ’, (5) ເປັນຜູ້ກະທຳໂດຍເຄົາລົບ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ກະທຳສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທັມພິເສດນັ້ນໆ ເມື່ອເຫດປັດໄຈມີຢູ່.” ສູດທີເຈັດ.

8. බලසුත්තං

໘. ພະລະສູດ

72. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්ස ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලො හොති, අසක්කච්චකාරී ච හොති, අසාතච්චකාරී ච, අසප්පායකාරී ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතුං.

໗໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ມີກຳລັງໃນສະມາທິ. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາດສະໜານີ້ ພຣະພິກຂຸ: (1) ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ, (2) ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງສະມາທິ, (3) ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ, (4) ເປັນຜູ້ບໍ່ກະທຳໂດຍເຄົາລົບ, (5) ເປັນຜູ້ບໍ່ກະທຳຕິດຕໍ່ກັນໄປ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ບໍ່ກະທຳສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ມີກຳລັງໃນສະມາທິ.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොති, සමාධිස්ස ඨිතිකුසලො හොති, සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලො හොති, සක්කච්චකාරී ච හොති, සාතච්චකාරී ච, සප්පායකාරී ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතු’’න්ති. අට්ඨමං.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ມີກຳລັງໃນສະມາທິ. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະສາດສະໜານີ້ ພຣະພິກຂຸ: (1) ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ, (2) ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງສະມາທິ, (3) ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ, (4) ເປັນຜູ້ກະທຳໂດຍເຄົາລົບ, (5) ເປັນຜູ້ກະທຳຕິດຕໍ່ກັນໄປ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ກະທຳສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ມີກຳລັງໃນສະມາທິ.” ສູດທີແປດ.

9. පඨමතජ්ඣානසුත්තං

໙. ປະຖົມມະຊານະສູດ

73. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමච්ඡන්දං, බ්‍යාපාදං, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං, විචිකිච්ඡං. කාමෙසු ඛො පනස්ස ආදීනවො න යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

໗໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸບໍ່ລະທັມ 6 ປະການແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານແລ້ວຢູ່. 6 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ກາມະສັນທະ, ພະຍາບາດ, ຖີນະມິດທະ, ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ, ວິຈິກິດສາ, ແລະໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍ ບໍ່ເປັນສິ່ງທີ່ພຣະພິກຂຸນັ້ນເຫັນແຈ້ງດີແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະພິກຂຸບໍ່ລະທັມ 6 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານແລ້ວຢູ່.”

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමච්ඡන්දං, බ්‍යාපාදං, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං, විචිකිච්ඡං, කාමෙසු ඛො පනස්ස ආදීනවො න යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. නවමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະສັນທະ, ພະຍາບາດ, ຖີນາມິດທະ, ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ, ວິຈິກິດສາ, ແລະການທີ່ໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ນັ້ນຍັງບໍ່ທັນເຫັນແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່.” ສູດທີເກົ້າ.

10. දුතියතජ්ඣානසුත්තං

໑໐. ທຸຕິຍະຕັດຊານະສູດ

74. ‘‘ඡ[Pg.374], භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමවිතක්කං, බ්‍යාපාදවිතක්කං, විහිංසාවිතක්කං, කාමසඤ්ඤං, බ්‍යාපාදසඤ්ඤං, විහිංසාසඤ්ඤං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

໗໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸບໍ່ລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະວິຕົກ, ພະຍາບາດວິຕົກ, ວິຫິງສາວິຕົກ, ກາມະສັນຍາ, ພະຍາບາດສັນຍາ, ວິຫິງສາສັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່.”

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමවිතක්කං, බ්‍යාපාදවිතක්කං, විහිංසාවිතක්කං, කාමසඤ්ඤං, බ්‍යාපාදසඤ්ඤං, විහිංසාසඤ්ඤං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. දසමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະ盘ານແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະວິຕົກ, ພະຍາບາດວິຕົກ, ວິຫິງສາວິຕົກ, ກາມະສັນຍາ, ພະຍາບາດສັນຍາ, ວິຫິງສາສັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່.” ສູດທີສິບ.

දෙවතාවග්ගො සත්තමො.

ເທວະຕາວັກ ທີ 7 ຈົບແລ້ວ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

අනාගාමි අරහං මිත්තා, සඞ්ගණිකාරාමදෙවතා;

සමාධි සක්ඛිභබ්බං බලං, තජ්ඣානා අපරෙ දුවෙති.

ອະນາຄາມີ, ອະຣະຫັງ, ມິດຕະ, ສັງຄະນິກາຣາມະ, ເທວະຕາ, ສະມາທິ, ສັກຂິພັບພະ, ພະລະ, ແລະຊານອີກ 2 ສູດ.

8. අරහත්තවග්ගො

໘. ອະຣະຫັດຕະວັກ

1. දුක්ඛසුත්තං

໑. ທຸກຂະສູດ

75. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ඡහි? කාමවිතක්කෙන, බ්‍යාපාදවිතක්කෙන, විහිංසාවිතක්කෙන, කාමසඤ්ඤාය, බ්‍යාපාදසඤ්ඤාය, විහිංසාසඤ්ඤාය – ඉමෙහි, ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා.

໗໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ພ້ອມທັງມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະວິຕົກ, ພະຍາບາດວິຕົກ, ວິຫິງສາວິຕົກ, ກາມະສັນຍາ, ພະຍາບາດສັນຍາ, ວິຫິງສາສັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ພ້ອມທັງມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං [Pg.375] මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ඡහි? නෙක්ඛම්මවිතක්කෙන, අබ්‍යාපාදවිතක්කෙන, අවිහිංසාවිතක්කෙන, නෙක්ඛම්මසඤ්ඤාය, අබ්‍යාපාදසඤ්ඤාය, අවිහිංසාසඤ්ඤාය – ඉමෙහි, ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. පඨමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ປາສະຈາກຄວາມຄັບແຄ້ນ, ປາສະຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ປາສະຈາກຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ເນກຂັມມະວິຕົກ, ອະພະຍາບາດວິຕົກ, ອະວິຫິງສາວິຕົກ, ເນກຂັມມະສັນຍາ, ອະພະຍາບາດສັນຍາ, ອະວິຫິງສາສັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ປາສະຈາກຄວາມຄັບແຄ້ນ, ປາສະຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ປາສະຈາກຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ.” ສູດທີໜຶ່ງ.

2. අරහත්තසුත්තං

໒. ອະຣະຫັດຕະສູດ

76. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මානං, ඔමානං, අතිමානං, අධිමානං, ථම්භං, අතිනිපාතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

໗໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸບໍ່ລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນเพื่อເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ມານະ, ໂອມານະ, ອະຕິມານະ, ອະທິມານະ, ຖຳພະ, ອະຕິນιປາຕະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ.”

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මානං, ඔමානං, අතිමානං, අධිමානං, ථම්භං, අතිනිපාතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. දුතියං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ມານະ, ໂອມານະ, ອະຕິມານະ, ອະທິມານະ, ຖຳພະ, ອະຕິນιປາຕະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ.” ສູດທີສອງ.

3. උත්තරිමනුස්සධම්මසුත්තං

໓. ອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳມະສູດ

77. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මුට්ඨස්සච්චං, අසම්පජඤ්ඤං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං, කුහනං, ලපනං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතුං.

໗໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸບໍ່ລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳ ອັນເປັນຄວາມຮູ້ຄວາມເຫັນວິເສດອັນຄວນແກ່ພະອະລິຍະເຈົ້າ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຫຼົງລືມສະຕິ, ຄວາມບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວ, ຄວາມບໍ່ສຳລວມທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຄວາມຫຼອກລວງ, ຄວາມເວົ້າຈາປະຈົບປະແຈງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳ ອັນເປັນຄວາມຮູ້ຄວາມເຫັນວິເສດອັນຄວນແກ່ພະອະລິຍະເຈົ້າ.”

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මුට්ඨස්සච්චං, අසම්පජඤ්ඤං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං, කුහනං, ලපනං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතු’’න්ති. තතියං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະ...ການແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳ ອັນເປັນຄວາມຮູ້ຄວາມເຫັນວິເສດອັນຄວນແກ່ພະອະລິຍະເຈົ້າ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຫຼົງລືມສະຕິ, ຄວາມບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວ, ຄວາມບໍ່ສຳລວມທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຄວາມຫຼອກລວງ, ຄວາມເວົ້າຈາປະຈົບປະແຈງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອຸດຕະຣິມະນຸດສະທຳ ອັນເປັນຄວາມຮູ້ຄວາມເຫັນວິເສດອັນຄວນແກ່ພະອະລິຍະເຈົ້າ.” ສູດທີສາມ.

4. සුඛසොමනස්සසුත්තං

໔. ສຸຂະໂສມະນັດສະສູດ

78. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයාය. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මාරාමො හොති, භාවනාරාමො හොති, පහානාරාමො හොති, පවිවෙකාරාමො හොති[Pg.376], අබ්‍යාපජ්ඣාරාමො හොති, නිප්පපඤ්චාරාමො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයායා’’ති. චතුත්ථං.

໗໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກແລະມີຄວາມໂສມະນັດເປັນອັນມາກໃນປັດຈຸບັນ, ແລະເປັນຜູ້ປາລົບເຫດອັນແຍບຄາຍເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທຳ, ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຈະເລີນພາວະນາ, ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການລະກິເລດ, ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດ, ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ, ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນທຳອັນປາສະຈາກທຳເຄື່ອງເນີນຊ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກແລະມີຄວາມໂສມະນັດເປັນອັນມາກໃນປັດຈຸບັນ, ແລະເປັນຜູ້ປາລົບເຫດອັນແຍບຄາຍເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.” ສູດທີສີ່.

5. අධිගමසුත්තං

໕. ອະທິຄະມະສູດ

79. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න ආයකුසලො ච හොති, න අපායකුසලො ච හොති, න උපායකුසලො ච හොති, අනධිගතානං කුසලානං ධම්මානං අධිගමාය න ඡන්දං ජනෙති, අධිගතෙ කුසලෙ ධම්මෙ න ආරක්ඛති, සාතච්චකිරියාය න සම්පාදෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතුං.

໗໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອບັນລຸກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ຫຼື ເພື່ອເຮັດກຸສົນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວໃຫ້ຈະເລີນງອກງາມ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມຈະເລີນ, ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມເສື່ອມ, ບໍ່ສະຫຼາດໃນອຸບາຍ, ບໍ່ຍັງຄວາມພໍໃຈໃຫ້ເກີດເພື່ອບັນລຸກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ, ບໍ່ຮັກສາກຸສົນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ, ແລະບໍ່ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນດ້ວຍຄວາມພຽນອັນຕໍ່ເນື່ອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອບັນລຸກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ຫຼື ເພື່ອເຮັດກຸສົນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວໃຫ້ຈະເລີນງອກງາມ.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආයකුසලො ච හොති, අපායකුසලො ච හොති, උපායකුසලො ච හොති, අනධිගතානං කුසලානං ධම්මානං අධිගමාය ඡන්දං ජනෙති, අධිගතෙ කුසලෙ ධම්මෙ ආරක්ඛති, සාතච්චකිරියාය සම්පාදෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතු’’න්ති. පඤ්චමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຄວນເພື່ອບັນລຸກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ຫຼື ເພື່ອເຮັດກຸສົນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວໃຫ້ຈະເລີນງອກງາມ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມຈະເລີນ, ສະຫຼາດໃນຄວາມເສື່ອມ, ສະຫຼາດໃນອຸບາຍ, ຍັງຄວາມພໍໃຈໃຫ້ເກີດເພື່ອບັນລຸກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ, ຮັກສາກຸສົນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ, ແລະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນດ້ວຍຄວາມພຽນອັນຕໍ່ເນື່ອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຄວນເພື່ອບັນລຸກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ຫຼື ເພື່ອເຮັດກຸສົນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວໃຫ້ຈະເລີນງອກງາມ.” ສູດທີຫ້າ.

6. මහන්තත්තසුත්තං

໖. ມະຫັນຕັດຕະສູດ

80. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නචිරස්සෙව මහන්තත්තං වෙපුල්ලත්තං පාපුණාති ධම්මෙසු. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආලොකබහුලො ච හොති යොගබහුලො ච වෙදබහුලො ච අසන්තුට්ඨිබහුලො ච අනික්ඛිත්තධුරො ච කුසලෙසු ධම්මෙසු උත්තරි ච පතාරෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නචිරස්සෙව මහන්තත්තං වෙපුල්ලත්තං පාපුණාති ධම්මෙසූ’’ති. ඡට්ඨං.

໘໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແລະຄວາມໄພບູນໃນທຳທັງຫຼາຍໃນບໍ່ຊ້າ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີແສງສະຫວ່າງຫຼາຍ, ມີຄວາມພຽນຫຼາຍ, ມີຄວາມປິຕິປາໂມດຫຼາຍ, ມີຄວາມບໍ່ສັນໂດດໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທຳ, ແລະຍັງພະຍາຍາມໃຫ້ຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແລະຄວາມໄພບູນໃນທຳທັງຫຼາຍໃນບໍ່ຊ້າ.” ສູດທີຫົກ.

7. පඨමනිරයසුත්තං

໗. ປະຖົມມະນິຣະຍະສູດ

81. ‘‘ඡහි[Pg.377], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ඡහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පාපිච්ඡො ච, මිච්ඡාදිට්ඨි ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

໘໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຣົກ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ລັກຊັບ, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ, ແລະເປັນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຣົກ.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ඡහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අප්පිච්ඡො ච, සම්මාදිට්ඨි ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. සත්තමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ແລະເປັນຜູ້ມີສຳມາທິຖິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ.” ສູດທີເຈັດ.

8. දුතියනිරයසුත්තං

໘. ທຸຕິຍະນິຣະຍະສູດ

82. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ඡහි ? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, ලුද්ධො ච, පගබ්භො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

໘໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຣົກ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ລັກຊັບ, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ໂລບມາກ, ແລະເປັນຜູ້ຄະນອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຣົກ.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ඡහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අලුද්ධො ච, අප්පගබ්භො ච. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. අට්ඨමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ໂລບມາກ, ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄະນອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ.” ສູດທີແປດ.

9. අග්ගධම්මසුත්තං

໙. ອັກຄະທຳມະສູດ

83. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති, කුසීතො හොති, දුප්පඤ්ඤො [Pg.378] හොති, කායෙ ච ජීවිතෙ ච සාපෙක්ඛො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

໘໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ອັນເປັນທຳອັນຍອດຢ້ຽມ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາຍ, ແລະເປັນຜູ້ຍັງມີຄວາມອາໄລຫ່ວງໃຍໃນກາຍແລະຊີວິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ອັນເປັນທຳອັນຍອດຢ້ຽມ.”

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, හිරිමා හොති, ඔත්තප්පී හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති, කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. නවමං.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ອັນເປັນທຳອັນຍອດຢ້ຽມ. ທຳ 6 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍา, ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມອາໄລຫ່ວງໃຍໃນກາຍແລະຊີວິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ອັນເປັນທຳອັນຍອດຢ້ຽມ.” ສູດທີເກົ້າ.

10. රත්තිදිවසසුත්තං

໑໐. ຣັດຕິທິວະສະສູດ

84. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහිච්ඡො හොති, විඝාතවා, අසන්තුට්ඨො, ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, අස්සද්ධො හොති, දුස්සීලො හොති, කුසීතො හොති, මුට්ඨස්සති හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.

໘໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ, ບໍ່ວ່າລາຕີ ຫຼື ທິວາ ຈະມາເຖິງ, ຄວາມເສື່ອມໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນທີ່ຫວັງໄດ້, ບໍ່ແມ່ນຄວາມຈະເລີນ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄີລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ທຸສີລ, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ, ເປັນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍาຊາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ, ບໍ່ວ່າລາຕີ ຫຼື ທິວา ຈະມາເຖິງ, ຄວາມເສື່ອມໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນທີ່ຫວັງໄດ້, ບໍ່ແມ່ນความຈະເລີນ.

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න මහිච්ඡො හොති, අවිඝාතවා, සන්තුට්ඨො, ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, සද්ධො හොති, සීලවා හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, සතිමා හොති, පඤ්ඤවා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානී’’ති. දසමං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ, ບໍ່ວ່າລາຕີ ຫຼື ທິວາ ຈະມາເຖິງ, ຄວາມຈະເລີນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນທີ່ຫວັງໄດ້, ບໍ່ແມ່ນຄວາມເສື່ອມ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາຫຼາຍ, ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄີລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້, ເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີສີລ, ເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ, ເປັນຜູ້ມີສະຕິ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍา. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ, ບໍ່ວ່າລາຕີ ຫຼື ທິວາ ຈະມາເຖິງ, ຄວາມຈະເລີນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນທີ່ຫວັງໄດ້, ບໍ່ແມ່ນຄວາມເສື່ອມ.

අරහත්තවග්ගො අට්ඨමො.

ຈົບອະຣະຫັດຕະວັກ ທີ 8.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ (ອຸດທານ):

දුක්ඛං [Pg.379] අරහත්තං උත්තරි ච, සුඛං අධිගමෙන ච;

මහන්තත්තං ද්වයං නිරයෙ, අග්ගධම්මඤ්ච රත්තියොති.

ກ່າວເຖິງ ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມທຸກ, ອະຣະຫັດຕະ, ຄຸນວິເສດຍິ່ງຂຶ້ນໄປ, ຄວາມສຸກ, ການບັນລຸ, ຄວາມເປັນໃຫຍ່, ສູດສອງສູດວ່າດ້ວຍນະຣົກ, ທຳອັນເລີດ ແລະ ລາຕີ.

9. සීතිවග්ගො

໙. ສີຕິວັກ

1. සීතිභාවසුත්තං

໑. ສີຕິພາວະສູດ

85. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යස්මිං සමයෙ චිත්තං නිග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න නිග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං පග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න පග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං සම්පහංසිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න සම්පහංසෙති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න අජ්ඣුපෙක්ඛති, හීනාධිමුත්තිකො ච හොති, සක්කායාභිරතො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතුං.

໘໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຢັນສະໜິດອັນຍອດຢ້ຽມ (ພຣະນິພານ). ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້: (1) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນຂົ່ມຈິດ ຍ່ອມບໍ່ຂົ່ມຈິດ, (2) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນປະຄອງຈິດ ຍ່ອມບໍ່ປະຄອງຈິດ, (3) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນເຮັດຈິດໃຫ້ຮ່າເຣີງ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ຮ່າເຣີງ, (4) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນວາງເສີຍ ຍ່ອມບໍ່ວາງເສີຍ, (5) ເປັນຜູ້ມີອັດທະຍາໄສຊາມ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນສັກກາຍະ (ຂัน 5). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຢັນສະໜິດອັນຍອດຢ້ຽມ.

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යස්මිං සමයෙ චිත්තං නිග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං නිග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං පග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං පග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං සම්පහංසිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං සම්පහංසෙති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛති, පණීතාධිමුත්තිකො ච හොති, නිබ්බානාභිරතො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතු’’න්ති. පඨමං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຢັນສະໜິດອັນຍອດຢ້ຽມ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້: (1) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນຂົ່ມຈິດ ຍ່ອມຂົ່ມຈິດ, (2) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນປະຄອງຈິດ ຍ່ອມປະຄອງຈິດ, (3) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນເຮັດຈິດໃຫ້ຮ່າເຣີງ ຍ່ອມເຮັດຈິດໃຫ້ຮ່າເຣີງ, (4) ໃນສະໄໝທີ່ຄວນວາງເສີຍ ຍ່ອມວາງເສີຍ, (5) ເປັນຜູ້ມີອັດທະຍາໄສປະນີດ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນພຣະນິພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຢັນສະໜິດອັນຍອດຢ້ຽມ.

2. ආවරණසුත්තං

໒. ອາວະຣະນະສູດ

86. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි[Pg.380]? කම්මාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, කිලෙසාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, විපාකාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, අස්සද්ධො ච හොති, අච්ඡන්දිකො ච, දුප්පඤ්ඤො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

໘໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ແມ້ຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກຳມະວະຣະນະ (ກຳເປັນເຄື່ອງກັ້ນ), ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກິເລສາວະຣະນະ (ກິເລດເປັນເຄື່ອງກັ້ນ), ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິປາກາວະຣະນະ (ວິບາກເປັນເຄື່ອງກັ້ນ), ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພໍໃຈ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ແມ້ຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? න කම්මාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, න කිලෙසාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, න විපාකාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, සද්ධො ච හොති, ඡන්දිකො ච, පඤ්ඤවා ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. දුතියං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳມະວະຣະນະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກິເລສາວະຣະນະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍວິປາກາວະຣະນະ, ເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມພໍໃຈ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີປັນຍา. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

3. වොරොපිතසුත්තං

໓. ໂວໂຣປິຕະສູດ

87. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? මාතා ජීවිතා වොරොපිතා හොති, පිතා ජීවිතා වොරොපිතො හොති, අරහං ජීවිතා වොරොපිතො හොති, තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදිතං හොති, සඞ්ඝො භින්නො හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

໘໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ແມ້ຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ຂ້າພຣະມານດາ, ເປັນຜູ້ຂ້າພຣະບິດາ, ເປັນຜູ້ຂ້າພຣະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍເຮັດໃຫ້ພຣະຕຖາຄົດຫັ່ງພຣະໂລຫິດ, ເປັນຜູ້ເຮັດສົງໃຫ້ແຕກກັນ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ ໂງ່ຈ້າ ປາກກືກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ແມ້ຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? න මාතා ජීවිතා වොරොපිතා හොති, න පිතා ජීවිතා වොරොපිතො හොති, න අරහං ජීවිතා වොරොපිතො හොති, න තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදිතං හොති, න සඞ්ඝො භින්නො හොති, පඤ්ඤවා හොති අජළො අනෙළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො [Pg.381] සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. තතියං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ຂ້າພຣະມານດາ, ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ຂ້າພຣະບິດາ, ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ຂ້າພຣະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍເຮັດໃຫ້ພຣະຕຖາຄົດຫັ່ງພຣະໂລຫິດ, ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຮັດສົງໃຫ້ແຕກກັນ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ບໍ່ໂງ່ຈ້າ ບໍ່ປາກກືກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

4. සුස්සූසතිසුත්තං

໔. ສຸສສູສະຕິສູດ

88. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ දෙසියමානෙ න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, අනත්ථං ගණ්හාති, අත්ථං රිඤ්චති, අනනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

໘໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ແມ້ຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ເມື່ອພຣະທຳວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງສະແດງແລ້ວ ຖືກສະແດງຢູ່ (1) ຍ່ອມບໍ່ຟັງດ້ວຍດີ, (2) ຍ່ອມບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, (3) ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທົ່ວເຖິງ, (4) ຍ່ອມຖືເອົາສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, (5) ຍ່ອມລະຖິ້ມສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນບໍ່ຄ້ອຍຕາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ແມ້ຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ දෙසියමානෙ සුස්සූසති, සොතං ඔදහති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, අත්ථං ගණ්හාති, අනත්ථං රිඤ්චති, අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. චතුත්ථං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ເມື່ອພຣະທຳວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງສະແດງແລ້ວ ຖືກສະແດງຢູ່ (1) ຍ່ອມຟັງດ້ວຍດີ, (2) ຍ່ອມເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, (3) ຍ່ອມຕັ້ງຈິດเพื่อຈະຮູ້ທົ່ວເຖິງ, (4) ຍ່ອມຖືເອົາສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ, (5) ຍ່ອມລະຖິ້ມສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ແລະ (6) ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນຄ້ອຍຕາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເປັນສະພາວະບໍ່ຜິດພ້ຽນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

5. අප්පහායසුත්තං

໕. ອັບປະຫາຍະສູດ

89. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨිං, විචිකිච්ඡං, සීලබ්බතපරාමාසං, අපායගමනීයං රාගං, අපායගමනීයං දොසං, අපායගමනීයං මොහං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතුං.

໘໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ສັກກາຍະທິຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປຣາມາດ, ຣາຄະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ໂທສະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ແລະ ໂມຫະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ.

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨිං, විචිකිච්ඡං, සීලබ්බතපරාමාසං, අපායගමනීයං රාගං, අපායගමනීයං දොසං, අපායගමනීයං මොහං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතු’’න්ති. පඤ්චමං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນລະທຳ 6 ປະການແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງความເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ສັກກາຍະທິຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປຣາມາດ, ຣາຄະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ໂທສະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ແລະ ໂມຫະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນລະທຳ 6 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ.

6. පහීනසුත්තං

໖. ປະຮີນະສູດ

90. ‘‘ඡයිමෙ[Pg.382], භික්ඛවෙ, ධම්මා දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස පහීනා. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො, අපායගමනීයො රාගො, අපායගමනීයො දොසො, අපායගමනීයො මොහො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස පහීනා’’ති. ඡට්ඨං.

໙໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິລະໄດ້ແລ້ວ. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ສັກກາຍະທິຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປຣາມາດ, ຣາຄະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ໂທສະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ແລະ ໂມຫະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິລະໄດ້ແລ້ວ.

7. අභබ්බසුත්තං

໗. ອະພັບພະສູດ

91. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො උප්පාදෙතුං. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨිං, විචිකිච්ඡං, සීලබ්බතපරාමාසං, අපායගමනීයං රාගං, අපායගමනීයං දොසං, අපායගමනීයං මොහං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො උප්පාදෙතු’’න්ති. සත්තමං.

໙໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນເຊິ່ງທຳ 6 ປະການນີ້. ທຳ 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ສັກກາຍະທິຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປຣາມາດ, ຣາຄະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ໂທສະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ແລະ ໂມຫະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນເຊິ່ງທຳ 6 ປະການນີ້ແລ.

8. පඨමඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

໘. ປະຖົມມະອະພັບພະຖານະສູດ

92. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සත්ථරි අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො ධම්මෙ අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සික්ඛාය අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අනාගමනීයං වත්ථුං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අට්ඨමං භවං නිබ්බත්තෙතුං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. අට්ඨමං.

໙໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖານະອັນບໍ່ຄວນເປັນໄປໄດ້ 6 ປະການນີ້ມີຢູ່. 6 ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື: ບຸກຄົນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິຖິ (1) ບໍ່ຄວນທີ່ຈະຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະສາດສະດາ, (2) ບໍ່ຄວນທີ່ຈະຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະທຳ, (3) ບໍ່ຄວນທີ່ຈະຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະສົງ, (4) ບໍ່ຄວນທີ່ຈະຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນສິກຂາ, (5) ບໍ່ຄວນທີ່ຈະກັບໄປຫາວັດຖຸອັນບໍ່ຄວນເຂົ້າເຖິງ, ແລະ (6) ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດພົບທີ 8. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖານະອັນບໍ່ຄວນເປັນໄປໄດ້ 6 ປະການນີ້ແລ.

9. දුතියඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

໙. ທຸຕິຍະອະພັບພະຖານະສູດ

93. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො උපගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො උපගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි ධම්මං අත්තතො උපගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො ආනන්තරියං කම්මං කාතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කොතූහලමඞ්ගලෙන සුද්ධිං පච්චාගන්තුං[Pg.383], අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො ඉතො බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසිතුං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. නවමං.

໙໓. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຖານະພາບທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ ໖ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິ ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງສັງຂານໃດໆ ວ່າເປັນຂອງທ່ຽງ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງສັງຂານໃດໆ ວ່າເປັນສຸກ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງທຳໃດໆ ວ່າເປັນຕົວຕົນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະກະທຳອະນັນຕະຣິຍະກຳ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງຄວາມບໍລິສຸດດ້ວຍມຸງຄຸນຕື່ນຂ່າວ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະແສຫວັງຫາທັກຂິໄນຍະບຸກຄົນພາຍນອກພະສາສະໜານີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໖ ປະການ ທີ່ເປັນສະຖານະພາບທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້." ສູດທີ ໙.

10. තතියඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

໑໐. "ຕະຕິຍະອະພັບພະຖານະສູດ"

94. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො මාතරං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො පිතරං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සඞ්ඝං භින්දිතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසිතුං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. දසමං.

໙໔. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຖານະພາບທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ ໖ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິ ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະປົງຊີວິດມານດາ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະປົງຊີວິດບິດາ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະປົງຊີວິດພະອໍຣະຫັນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍເຮັດໃຫ້ພະຕະຖາຄົດຫັ່ງພະໂລຫິດ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ສົງແຕກແຍກກັນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະຍົກຍ້ອງຄູອື່ນເປັນສາສະດາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໖ ປະການ ທີ່ເປັນສະຖານະພາບທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້." ສູດທີ ໑໐.

11. චතුත්ථඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

໑໑. "ຈະຕຸດຖະອະພັບພະຖານະສູດ"

95. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සයංකතං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො පරංකතං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අසයංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අසයංකාරඤ්ච අපරංකාරඤ්ච අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං. තං කිස්ස හෙතු? තථා හිස්ස, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස හෙතු ච සුදිට්ඨො හෙතුසමුප්පන්නා ච ධම්මා. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. එකාදසමං.

໙໕. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຖານະພາບທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ ໖ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິ ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງວ່າ ສຸກແລະທຸກຕົນເອງເປັນຜູ້ສ້າງຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງວ່າ ສຸກແລະທຸກຜູ້ອື່ນເປັນຜູ້ສ້າງຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງວ່າ ສຸກແລະທຸກທັງຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນຮ່ວມກັນສ້າງຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງວ່າ ສຸກແລະທຸກບໍ່ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນແຕ່ເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບັງເອີນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງວ່າ ສຸກແລະທຸກບໍ່ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນແຕ່ເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບັງເອີນ, ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງວ່າ ສຸກและທຸກທັງຕົນເອງກໍບໍ່ໄດ້ສ້າງ ຜູ້ອື່ນກໍບໍ່ໄດ້ສ້າງ ແຕ່ເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບັງເອີນ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນເຫດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ ແລະເຫັນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກເຫດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໖ ປະການ ທີ່ເປັນສະຖານະພາບທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້." ສູດທີ ໑໑.

සීතිවග්ගො නවමො.

"ສີຕິວັກ ທີ ໙ ຈົບ."

තස්සුද්දානං –

"ອຸດທານປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:"

සීතිභාවං ආවරණං, වොරොපිතා සුස්සූසති;

අප්පහාය පහීනාභබ්බො, තට්ඨානා චතුරොපි චාති.

"ສີຕິພາວະສູດ, ອາວະຣະນະສູດ, ໂວໂຣປິຕະສູດ, ສຸດສູສະຕິສູດ, ອັບປະຫາຍະສູດ, ປະຫີນາສູດ, ອະພັບພະສູດ, ແລະສູດວ່າດ້ວຍຖານະນັ້ນອີກ ໔ ສູດ."

10. ආනිසංසවග්ගො

໑໐. "ອານິສັງສະວັກ"

1. පාතුභාවසුත්තං

໑. "ปາຕຸພາວະສູດ"

96. ‘‘ඡන්නං[Pg.384], භික්ඛවෙ, පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං ඡන්නං? තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසෙතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං, අරියායතනෙ පච්චාජාති දුල්ලභා ලොකස්මිං, ඉන්ද්‍රියානං අවෙකල්ලතා දුල්ලභා ලොකස්මිං, අජළතා අනෙළමූගතා දුල්ලභා ලොකස්මිං, කුසලෙ ධම්මෙ ඡන්දො දුල්ලභො ලොකස්මිං. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මි’’න්ති. පඨමං.

໙໖. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງສິ່ງ ໖ ປະການ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງພະຕະຖາຄົດອໍຣະຫັນສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ສະແດງທຳມະວິນັຍທີ່ພະຕະຖາຄົດຊົງປະກາດໄວ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການໄດ້ເກີດໃນອະລິຍາຍະຕະນະ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີອິນຊີສົມບູນ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ໂງ່ຈ້າ ບໍ່ເປັນໃບ້ໜວກ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ຄວາມພໍໃຈໃນກຸສົນທຳ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງສິ່ງ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ." ສູດທີ ໑.

2. ආනිසංසසුත්තං

໒. "ອານິສັງສະສູດ"

97. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය. කතමෙ ඡ? සද්ධම්මනියතො හොති, අපරිහානධම්මො හොති, පරියන්තකතස්ස දුක්ඛං හොති, අසාධාරණෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, හෙතු චස්ස සුදිට්ඨො, හෙතුසමුප්පන්නා ච ධම්මා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසා සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියායා’’ති. දුතියං.

໙໗. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງ ໖ ປະການນີ້ ຍ່ອມມີໃນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂសດາປັດຕິຜົນ. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ຕໍ່ພະສັດທຳ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສະພາວະບໍ່ເສື່ອມຖອຍ, ຍ່ອມມີຄວາມທຸກອັນກຳນົດຂອບເຂດໄວ້ແລ້ວ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຍານອັນບໍ່ທົ່ວໄປແກ່ປຸຖຸຊົນ, ແລະຍ່ອມເຫັນເຫດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ ທັງເຫັນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກເຫດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມມີໃນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ." ສູດທີ ໖.

3. අනිච්චසුත්තං

໓. "ອະນິດຈະສູດ"

98. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

໙໘. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນເຫັນສັງຂານໃດໆ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ. ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ ແລ້ວຈັກຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນิຍາມ. ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ບໍ່ຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ ແລ້ວຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ຫຼື ສະກະທາຄາມิຜົນ ຫຼື ອະນາຄາມິຜົນ ຫຼື ອໍຣະຫັດຕະຜົນ."

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං [Pg.385] වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. තතියං.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງປວງໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ. ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ ແລ້ວຈັກຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ ແລ້ວຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ຫຼື ສະກະທາຄາມິຜົນ ຫຼື ອະນາຄາມິຜົນ ຫຼື ອໍຣະຫັດຕະຜົນ." ສູດທີ ໓.

4. දුක්ඛසුත්තං

໔. "ທຸກຂະສູດ"

99. ‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… සබ්බසඞ්ඛාරෙ දුක්ඛතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… ඨානමෙතං විජ්ජති’’. චතුත්ථං.

໙໙. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນເຫັນສັງຂານໃດໆ ໂດຍຄວາມເປັນສຸກ... (ລະ)... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງປວງໂດຍຄວາມເປັນທຸກ... (ລະ)... ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້." ສູດທີ ໔.

5. අනත්තසුත්තං

໕. "ອະນັດຕາສູດ"

100. ‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි ධම්මං අත්තතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… සබ්බධම්මෙ අනත්තතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… ඨානමෙතං විජ්ජති’’. පඤ්චමං.

໑໐໐. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນເຫັນທຳໃດໆ ໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... (ລະ)... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງປວງໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ... (ລະ)... ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້." ສູດທີ ໕.

6. නිබ්බානසුත්තං

໖. "ນິບພານະສູດ"

101. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිබ්බානං දුක්ඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

໑໐໑. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນເຫັນພະນิບພານໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ. ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ ແລ້ວຈັກຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ບໍ່ຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ ແລ້ວຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ຫຼື ສະກະທາຄາມິຜົນ ຫຼື ອະນາຄາມິຜົນ ຫຼື ອໍຣະຫັດຕະຜົນ."

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිබ්බානං සුඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນພະນິບພານໂດຍຄວາມເປັນສຸກ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ. ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກະຂັນຕິ ແລ້ວຈັກຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື: ຜູ້ຢັ່ງລົງສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ ແລ້ວຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ຫຼື ສະກະທາຄາມິຜົນ ຫຼື ອະນາຄາມິຜົນ ຫຼື ອໍຣະຫັດຕະຜົນ." ສູດທີ ໖.

7. අනවත්ථිතසුත්තං

໗. "ອະນາວັດຖິຕະສູດ"

102. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා අනිච්චසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතුං. කතමෙ ඡ? ‘සබ්බසඞ්ඛාරා ච මෙ අනවත්ථිතා ඛායිස්සන්ති, සබ්බලොකෙ ච මෙ මනො නාභිරමිස්සති [Pg.386], සබ්බලොකා ච මෙ මනො වුට්ඨහිස්සති, නිබ්බානපොණඤ්ච මෙ මානසං භවිස්සති, සංයොජනා ච මෙ පහානං ගච්ඡිස්සන්ති, පරමෙන ච සාමඤ්ඤෙන සමන්නාගතො භවිස්සාමී’ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා අනිච්චසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. සත්තමං.

໑໐໒. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນອານິສົງ ໖ ປະການນີ້ ກໍຄວນແທ້ໆ ທີ່ພິກຂຸຈະກຳນົດສັນຍາວ່າບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດຈຳກັດ. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື (໑) 'ສັງຂານທັງປວງຈັກປາກົດແກ່ເຮົາວ່າເປັນຂອງບໍ່ຄົງທີ່', (໖) 'ໃຈຂອງເຮົາຈັກບໍ່ຍິນດີໃນໂລກທັງປວງ', (໓) 'ໃຈຂອງເຮົາຈັກຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກໂລກທັງປວງ', (໔) 'ຈິດຂອງເຮົາຈັກນ້ອມໄປສູ່ພະນິບພານ', (໕) 'ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຂອງເຮົາຈັກເຖິງຄວາມລະເສຍໄດ້', ແລະ (໖) 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເປັນສະມະນະອັນຍອດຢ້ຽມ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນອານິສົງ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ກໍຄວນແທ້ໆ ທີ່ພິກຂຸຈະກຳນົດສັນຍາວ່າບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດຈຳກັດ." ສູດທີ ໗.

8. උක්ඛිත්තාසිකසුත්තං

໘. "ອຸກຂິດຕາສິກະສູດ"

103. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා දුක්ඛසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතුං. කතමෙ ඡ? ‘සබ්බසඞ්ඛාරෙසු ච මෙ නිබ්බිදසඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා භවිස්සති, සෙය්‍යථාපි උක්ඛිත්තාසිකෙ වධකෙ. සබ්බලොකා ච මෙ මනො වුට්ඨහිස්සති, නිබ්බානෙ ච සන්තදස්සාවී භවිස්සාමි, අනුසයා ච මෙ සමුග්ඝාතං ගච්ඡිස්සන්ති, කිච්චකාරී ච භවිස්සාමි, සත්ථා ච මෙ පරිචිණ්ණො භවිස්සති මෙත්තාවතායා’ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා දුක්ඛසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. අට්ඨමං.

໑໐໓. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນອານິສົງ ໖ ປະການນີ້ ກໍຄວນແທ້ໆ ທີ່ພິກຂຸຈະກຳນົດສັນຍາວ່າເປັນທຸກໃນສັງຂານທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດຈຳກັດ. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື (໑) 'ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນສັງຂານທັງປວງຈັກປາກົດແກ່ເຮົາ ປຽບເໝືອນຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນເພັດຊະຄາດຜູ້ເງື້ອດາບຂຶ້ນ', (໖) 'ໃຈຂອງເຮົາຈັກຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກໂລກທັງປວງ', (໓) 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ເຫັນຄວາມສະຫງົບໃນພະນິບພານ', (໔) 'ກິເລດອະນຸໄສທັງຫຼາຍຂອງເຮົາຈັກເຖິງຄວາມຖອນຮາກໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດ', (໕) 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດ', ແລະ (໖) 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ບຳລຸງພະສາສະດາດ້ວຍການບຳລຸງອັນປະກອບດ້ວຍເມດຕາ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນອານິສົງ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ກໍຄວນແທ້ໆ ທີ່ພິກຂຸຈະກຳນົດສັນຍາວ່າເປັນທຸກໃນສັງຂານທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດຈຳກັດ." ສູດທີ ໘.

9. අතම්මයසුත්තං

໙. "ອະຕຳມະຍະສູດ"

104. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බධම්මෙසු අනොධිං කරිත්වා අනත්තසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතුං. කතමෙ ඡ? සබ්බලොකෙ ච අතම්මයො භවිස්සාමි, අහඞ්කාරා ච මෙ උපරුජ්ඣිස්සන්ති, මමඞ්කාරා ච මෙ උපරුජ්ඣිස්සන්ති, අසාධාරණෙන ච ඤාණෙන සමන්නාගතො භවිස්සාමි, හෙතු ච මෙ සුදිට්ඨො භවිස්සති, හෙතුසමුප්පන්නා ච ධම්මා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බධම්මෙසු අනොධිං කරිත්වා අනත්තසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. නවමං.

໑໐໔. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນອານິສົງ ໖ ປະການນີ້ ກໍຄວນແທ້ໆ ທີ່ພິກຂຸຈະກຳນົດສັນຍາວ່າເປັນອະນັດຕາໃນທຳທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດຈຳກັດ. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື (໑) 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ບໍ່ເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນໃນໂລກທັງປວງ', (໖) 'ຄວາມຍຶດຖືວ່າເປັນເຮົາຈັກດັບໄປແກ່ເຮົາ', (໓) 'ຄວາມຍຶດຖືວ່າເປັນຂອງເຮົາຈັກດັບໄປແກ່ເຮົາ', (໔) 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຍານອັນບໍ່ທົ່ວໄປແກ່ປຸຖຸຊົນ', (໕) 'ເຮົາຈັກເຫັນເຫດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ', ແລະ (໖) 'ເຮົາຈັກເຫັນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກເຫດຢ່າງແຈ່ມແຈ້ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນອານິສົງ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ກໍຄວນແທ້ໆ ທີ່ພິກຂຸຈະກຳນົດສັນຍາວ່າເປັນອະນັດຕາໃນທຳທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດຈຳກັດ." ສູດທີ ໙.

10. භවසුත්තං

໑໐. "ພະວະສູດ"

105. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, භවා පහාතබ්බා, තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතබ්බං. කතමෙ තයො භවා පහාතබ්බා? කාමභවො, රූපභවො, අරූපභවො [Pg.387] – ඉමෙ තයො භවා පහාතබ්බා. කතමාසු තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතබ්බං? අධිසීලසික්ඛාය, අධිචිත්තසික්ඛාය, අධිපඤ්ඤාසික්ඛාය – ඉමාසු තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතබ්බං. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙ තයො භවා පහීනා හොන්ති, ඉමාසු ච තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතසික්ඛො හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’ති. දසමං.

໑໐໕. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພົບ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນລະ, ແລະຄວນສຶກສາໃນສິກຂາ ໓ ປະການ. ພົບ ໓ ປະການທີ່ຄວນລະແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະພົບ, ຮູບະພົບ, ແລະອະຮູບະພົບ — ພົບ ໓ ປະการເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນລະ. ສິກຂາ ໓ ປະການທີ່ຄວນສຶກສາແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອະທິສີລະສິກຂາ, ອະທິຈິດຕະສິກຂາ, ແລະອະທິປັນຍາສິກຂາ — ສິກຂາ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນສຶກສາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ພົບ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ, ແລະເປັນຜູ້ໄດ້ສຶກສາແລ້ວໃນສິກຂາ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້; ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ, ຖອນສັງໂຍດໄດ້ແລ້ວ, ແລະໄດ້ເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກເພาະລະມານະໄດ້ໂດຍຊອບແລ້ວ." ສູດທີ ໑໐.

11. තණ්හාසුත්තං

໑໑. "ຕັນຫາສູດ"

106. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, තණ්හා පහාතබ්බා, තයො ච මානා. කතමා තිස්සො තණ්හා පහාතබ්බා? කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – ඉමා තිස්සො තණ්හා පහාතබ්බා. කතමෙ තයො මානා පහාතබ්බා? මානො, ඔමානො, අතිමානො – ඉමෙ තයො මානා පහාතබ්බා. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමා තිස්සො තණ්හා පහීනා හොන්ති, ඉමෙ ච තයො මානා; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’ති. එකාදසමං.

໑໐໖. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນລະ, ແລະມານະ ໓ ປະການກໍຄວນລະ. ຕັນຫາ ໓ ປະການທີ່ຄວນລະແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ແລະວິພະວະຕັນຫາ — ຕັນຫາ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນລະ. ມານະ ໓ ປະການທີ່ຄວນລະແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ມານະ, ໂອມານະ, ແລະອະຕິມານະ — ມານະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນລະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ຕັນຫາ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແລະມານະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ; ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ, ຖອນສັງໂຍດໄດ້ແລ້ວ, ແລະໄດ້ເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກເພາະລະມານະໄດ້ໂດຍຊອບແລ້ວ." ສູດທີ ໑໑.

ආනිසංසවග්ගො දසමො.

ອານິສັງສະວັກ ທີສິບ ຈົບແລ້ວ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

පාතුභාවො ආනිසංසො, අනිච්චදුක්ඛඅනත්තතො;

නිබ්බානං අනවත්ථි, උක්ඛිත්තාසි අතම්මයො;

භවා තණ්හායෙකා දසාති.

ຫົວຂໍ້ປະຈຳສູດ (ອຸທານ) ໃນວັກນີ້ຄື: ປາຕຸພາວະສູດ, ອານິສັງສສູດ, ອະນິດຈະສູດ, ທຸກຂະສູດ, ອະນັດຕະສູດ, นິບພານສູດ, ອະນວັດຖິສູດ, ອຸກຂິດຕາສິສູດ, ອະຕັມມະຍະສູດ, ພະວະສູດ, ແລະ ຕັນຫາສູດ ລວມເປັນ ໑໑ ສູດ.

දුතියපණ්ණාසකං සමත්තං.

ຈົບ ທຸຕິຍະປັນຍາສັກ (ໝວດຫ້າສິບທີສອງ).

11. තිකවග්ගො

໑໑. ຕິກະວັກ

1. රාගසුත්තං

໑. ຣາຄະສູດ

107. ‘‘තයොමෙ[Pg.388], භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? රාගො, දොසො, මොහො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? රාගස්ස පහානාය අසුභා භාවෙතබ්බා, දොසස්ස පහානාය මෙත්තා භාවෙතබ්බා, මොහස්ස පහානාය පඤ්ඤා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. පඨමං.

໑໐໗. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຣາຄະ (ຄວາມກຳໜັດຍິນດີ), ໂທສະ (ຄວາມຄິດປະທຸສຮ້າຍ), ໂມຫະ (ຄວາມຫຼົງ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນອະສຸພະ ເພື່ອລະຣາຄະ, ຄວນຈະເລີນເມດຕາ ເພື່ອລະໂທສະ, ຄວນຈະເລີນປັນຍา ເພື່ອລະໂມຫະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີໜຶ່ງ.

2. දුච්චරිතසුත්තං

໒. ທຸດຈະຣິດສູດ

108. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කායදුච්චරිතස්ස පහානාය කායසුචරිතං භාවෙතබ්බං, වචීදුච්චරිතස්ස පහානාය වචීසුචරිතං භාවෙතබ්බං, මනොදුච්චරිතස්ස පහානාය මනොසුචරිතං භාවෙතබ්බං. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. දුතියං.

໑໐໘. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາຍະທຸດຈະຣິດ (ຄວາມປະພຶດຊົ່ວທາງກາຍ), ວະຈີທຸດຈະຣິດ (ຄວາມປະພຶດຊົ່ວທາງວາຈາ), ມະໂນທຸດຈະຣິດ (ຄວາມປະພຶດຊົ່ວທາງໃຈ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນກາຍະສຸຈະຣິດ ເພື່ອລະກາຍະທຸດຈະຣິດ, ຄວນຈະເລີນວະຈີສຸຈະຣິດ ເພື່ອລະວະຈີທຸດຈະຣິດ, ຄວນຈະເລີນມະໂນສຸຈະຣິດ ເພື່ອລະມະໂນທຸດຈະຣິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີສອງ.

3. විතක්කසුත්තං

໓. ວິຕົກສູດ

109. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කො, බ්‍යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කස්ස පහානාය නෙක්ඛම්මවිතක්කො භාවෙතබ්බො, බ්‍යාපාදවිතක්කස්ස පහානාය අබ්‍යාපාදවිතක්කො භාවෙතබ්බො, විහිංසාවිතක්කස්ස පහානාය අවිහිංසාවිතක්කො භාවෙතබ්බො. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. තතියං.

໑໐໙. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະວິຕົກ (ຄວາມດຳຣິໃນກາມ), ພະຍາບາດວິຕົກ (ຄວາມດຳຣິໃນການປອງຮ້າຍ), ວິຫິງສາວິຕົກ (ຄວາມດຳຣິໃນການບຽດບຽນ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນເນກຂັມມະວິຕົກ ເພື່ອລະກາມະວິຕົກ, ຄວນຈະເລີນອະພະຍາບາດວິຕົກ ເພື່ອລະພະຍາບາດວິຕົກ, ຄວນຈະເລີນອະວິຫິງສາວິຕົກ ເພື່ອລະວິຫິງສາວິຕົກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີສາມ.

4. සඤ්ඤාසුත්තං

໔. ສັນຍາສູດ

110. ‘‘තයොමෙ[Pg.389], භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කාමසඤ්ඤා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤා, විහිංසාසඤ්ඤා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කාමසඤ්ඤාය පහානාය නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤාය පහානාය අබ්‍යාපාදසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, විහිංසාසඤ්ඤාය පහානාය අවිහිංසාසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. චතුත්ථං.

໑໑໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະສັນຍา (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນກາມ), ພະຍາບາດສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນການປອງຮ້າຍ), ວິຫິງສາສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນການບຽດບຽນ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນເນກຂັມມະສັນຍາ ເພື່ອລະກາມະສັນຍາ, ຄວນຈະເລີນອະພະຍາບາດສັນຍາ ເພື່ອລະພະຍາບາດສັນຍາ, ຄວນຈະເລີນອະວິຫິງສາສັນຍາ ເພື່ອລະວິຫິງສາສັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີສີ່.

5. ධාතුසුත්තං

໕. ທາຕຸສູດ

111. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කාමධාතු, බ්‍යාපාදධාතු, විහිංසාධාතු. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කාමධාතුයා පහානාය නෙක්ඛම්මධාතු භාවෙතබ්බා, බ්‍යාපාදධාතුයා පහානාය අබ්‍යාපාදධාතු භාවෙතබ්බා, විහිංසාධාතුයා පහානාය අවිහිංසාධාතු භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. පඤ්චමං.

໑໑໑. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະທາດ, ພະຍາບາດທາດ, ວິຫິງສາທາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນເນກຂັມມະທາດ ເພື່ອລະກາມະທາດ, ຄວນຈະເລີນອະພະຍາບາດທາດ ເພື່ອລະພະຍາບາດທາດ, ຄວນຈະເລີນອະວິຫິງສາທາດ ເພື່ອລະວິຫິງສາທາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີຫ້າ.

6. අස්සාදසුත්තං

໖. ອັດສາທະສູດ

112. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? අස්සාදදිට්ඨි, අත්තානුදිට්ඨි, මිච්ඡාදිට්ඨි. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? අස්සාදදිට්ඨියා පහානාය අනිච්චසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, අත්තානුදිට්ඨියා පහානාය අනත්තසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, මිච්ඡාදිට්ඨියා පහානාය සම්මාදිට්ඨි භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. ඡට්ඨං.

໑໑໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອັດສາທະທິດຖິ (ຄວາມເຫັນວ່າເປັນສິ່ງໜ້າຍິນດີ), ອັດຕານຸທິດຖິ (ຄວາມເຫັນວ່າເປັນຕົວຕົນ), ມິດສາທິດຖິ (ຄວາມເຫັນຜິດ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນອະນິດຈະສັນຍາ ເພື່ອລະອັດສາທະທິດຖິ, ຄວນຈະເລີນອະນັດຕະສັນຍາ ເພື່ອລະອັດຕານຸທິດຖິ, ຄວນຈະເລີນສຳມາທິດຖິ ເພື່ອລະມິດສາທິດຖິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີຫົກ.

7. අරතිසුත්තං

໗. ອະຣະຕິສູດ

113. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? අරති, විහිංසා, අධම්මචරියා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං [Pg.390] ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? අරතියා පහානාය මුදිතා භාවෙතබ්බා, විහිංසාය පහානාය අවිහිංසා භාවෙතබ්බා, අධම්මචරියාය පහානාය ධම්මචරියා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. සත්තමං.

໑໑໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ), ວິຫິງສາ (ຄວາມບຽດບຽນ), ອະທັມມະຈະຣິຍາ (ຄວາມປະພຶດບໍ່ເປັນທຳ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນມຸທິຕາ ເພື່ອລະອະຣະຕິ, ຄວນຈະເລີນອະວິຫິງສາ ເພື່ອລະວິຫິງສາ, ຄວນຈະເລີນທັມມະຈະຣິຍາ ເພື່ອລະອະທັມມະຈະຣິຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີເຈັດ.

8. සන්තුට්ඨිතාසුත්තං

໘. ສັນຕຸດຖິຕາສູດ

114. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? අසන්තුට්ඨිතා, අසම්පජඤ්ඤං, මහිච්ඡතා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? අසන්තුට්ඨිතාය පහානාය සන්තුට්ඨිතා භාවෙතබ්බා, අසම්පජඤ්ඤස්ස පහානාය සම්පජඤ්ඤං භාවෙතබ්බං, මහිච්ඡතාය පහානාය අප්පිච්ඡතා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. අට්ඨමං.

໑໑໔. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະສັນຕຸດຖິຕາ (ຄວາມບໍ່ສັນໂດດ), ອະສຳປະຊັນຍະ (ຄວາມບໍ່ຮູ້ຕົວ), ມະຫິດສະຕາ (ຄວາມມັກຫຼາຍ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນສັນຕຸດຖິຕາ ເພື່ອລະອະສັນຕຸດຖິຕາ, ຄວນຈະເລີນສຳປະຊັນຍະ ເພື່ອລະອະສຳປະຊັນຍະ, ຄວນຈະເລີນອັບປິດສະຕາ ເພື່ອລະມະຫິດສະຕາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີແປດ.

9. දොවචස්සතාසුත්තං

໙. ໂທວະຈັດສະຕາສູດ

115. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? දොවචස්සතා, පාපමිත්තතා, චෙතසො වික්ඛෙපො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? දොවචස්සතාය පහානාය සොවචස්සතා භාවෙතබ්බා, පාපමිත්තතාය පහානාය කල්‍යාණමිත්තතා භාවෙතබ්බා, චෙතසො වික්ඛෙපස්ස පහානාය ආනාපානස්සති භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. නවමං.

໑໑໕. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໂທວະຈັດສະຕາ (ຄວາມເປັນຜູ້ວ່າຢາກສອນຍາກ), ປາປະມິດຕະຕາ (ຄວາມມີມິດຊົ່ວ), ເຈຕະໂສ ວິກເຂປະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນໂສວະຈັດສະຕາ ເພື່ອລະໂທວະຈັດສະຕາ, ຄວນຈະເລີນກັນລະຍານະມິດຕະຕາ ເພື່ອລະປາປະມິດຕະຕາ, ຄວນຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ເພື່ອລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີເກົ້າ.

10. උද්ධච්චසුත්තං

໑໐. ອຸດທັດຈະສູດ

116. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? උද්ධච්චං, අසංවරො, පමාදො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? උද්ධච්චස්ස පහානාය සමථො භාවෙතබ්බො, අසංවරස්ස පහානාය සංවරො භාවෙතබ්බො, පමාදස්ස පහානාය අප්පමාදො භාවෙතබ්බො. ඉමෙසං [Pg.391] ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. දසමං.

໑໑໖. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອຸດທັດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ), ອະສັງວອນ (ຄວາມບໍ່ສຳລວມ), ປະມາດ (ຄວາມປະມາດ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທຳ ໓ ປະການ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວນຈະເລີນສະມະຖະ ເພື່ອລະອຸດທັດຈະ, ຄວນຈະເລີນສັງວອນ ເພື່ອລະອະສັງວອນ, ຄວນຈະເລີນອັບປະມາດ ເພື່ອລະປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຄວນຈະເລີນທຳ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ” ທີສິບ.

තිකවග්ගො එකාදසමො.

ຈົບ ຕິກະວັກ ທີ ໑໑.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸທານ) ນັ້ນຄື:

රාගදුච්චරිතවිතක්ක, සඤ්ඤා ධාතූති වුච්චති;

අස්සාදඅරතිතුට්ඨි, දුවෙ ච උද්ධච්චෙන වග්ගොති.

ສູດວ່າດ້ວຍຣາຄະ, ທຸດຈະຣິດ, ວິຕົກ, ສັນຍາ, ທາດ, ອັດສາທະ, ອະຣະຕິ, ສັນຕຸດຖິຕາ, ອີກສອງສູດ (ຄື ໂທວະຈັດສະຕາສູດ ແລະ ປາປະມິດຕະຕາສູດ) ແລະ ອຸດທັດຈະສູດ ລວມເປັນວັກ.

12. සාමඤ්ඤවග්ගො

໑໒. ສາມັນຍະວັກ

1. කායානුපස්සීසුත්තං

໑. ກາຍານຸປັດສີສູດ

117. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතං, භස්සාරාමතං, නිද්දාරාමතං, සඞ්ගණිකාරාමතං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතුං.

໑໑໗. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໖ ປະການແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອາດຈະພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ໄດ້. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການງານ (ກັມມາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການສົນທະນາ (ພັດສາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການນອນ (ນິດທາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ (ສັງຄະນິກາຣາມະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ (ອິນທຣິເຍສຸ ອະຄຸດຕະທະວາຣະຕາ), ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ (ໂພຊະເນ ອະມັດຕັນຍຸຕາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໖ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອາດຈະພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ໄດ້.

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතං, භස්සාරාමතං, නිද්දාරාමතං, සඞ්ගණිකාරාමතං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතු’’න්ති. පඨමං.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນລະທຳ ໖ ປະການແລ້ວ ຍ່ອມອາດຈະພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ໄດ້. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການງານ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການສົນທະນາ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການນອນ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນລະທຳ ໖ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມອາດຈະພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ໄດ້” ທີໜຶ່ງ.

2. ධම්මානුපස්සීසුත්තං

໒. ທັມມານຸປັດສີສູດ

118. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අජ්ඣත්තං කායෙ…පෙ… බහිද්ධා කායෙ…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා කායෙ…පෙ… අජ්ඣත්තං වෙදනාසු…පෙ… බහිද්ධා වෙදනාසු…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු…පෙ… අජ්ඣත්තං චිත්තෙ…පෙ… බහිද්ධා චිත්තෙ…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා චිත්තෙ…පෙ… අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු…පෙ… බහිද්ධා ධම්මෙසු…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතං, භස්සාරාමතං, නිද්දාරාමතං, සඞ්ගණිකාරාමතං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං[Pg.392], භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරිතු’’න්ති. දුතියං.

໑໑໘. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໖ ປະການແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອາດຈະພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍພາຍໃນ... ພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍພາຍໃນ... ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນຈິດໃນຈິດພາຍໃນ... ພິຈາລະນາເຫັນຈິດໃນຈິດພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນຈິດໃນຈິດທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳທັງຫຼາຍພາຍໃນ... ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳທັງຫຼາຍພາຍນອກ... ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳທັງຫຼາຍທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກຢູ່ໄດ້. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການງານ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການສົນທະນາ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການນອນ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກການຄຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນລະທຳ ໖ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມອາດຈະພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳທັງຫຼາຍທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກຢູ່ໄດ້” ທີສອງ.

3. තපුස්සසුත්තං

໓. ຕະປຸດສະສູດ

119. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො තපුස්සො ගහපති තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියති. කතමෙහි ඡහි? බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, අරියෙන සීලෙන, අරියෙන ඤාණෙන, අරියාය විමුත්තියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො තපුස්සො ගහපති තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියතී’’ති. තතියං.

໑໑໙. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໖ ປະການນີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຕົກລົງໃຈໃນພະຕະຖາຄົດ, ເປັນຜູ້ເຫັນອະມະຕະ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະມະຕະແລ້ວຢູ່. ໖ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພະພຸດທະເຈົ້າ, ຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພະທຳ, ຄວາມເລື່ອມໃສຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພະສົງ, ສີລອันເປັນອະລິຍະ, ຍານອັນເປັນອະລິຍະ, ວິມຸດອັນເປັນອະລິຍະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໖ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຕົກລົງໃຈໃນພະຕະຖາຄົດ, ເປັນຜູ້ເຫັນອະມະຕະ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະມະຕະແລ້ວຢູ່” ທີສາມ.

4-23. භල්ලිකාදිසුත්තානි

໔-໒໓. ພັລລິກະສູດເປັນຕົ້ນ

120-139. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භල්ලිකො ගහපති…පෙ… සුදත්තො ගහපති අනාථපිණ්ඩිකො… චිත්තො ගහපති මච්ඡිකාසණ්ඩිකො… හත්ථකො ආළවකො… මහානාමො සක්කො… උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො… උග්ගතො ගහපති… සූරම්බට්ඨො … ජීවකො කොමාරභච්චො… නකුලපිතා ගහපති… තවකණ්ණිකො ගහපති… පූරණො ගහපති… ඉසිදත්තො ගහපති… සන්ධානො ගහපති… විචයො ගහපති… විජයමාහිකො ගහපති… මෙණ්ඩකො ගහපති … වාසෙට්ඨො උපාසකො… අරිට්ඨො උපාසකො… සාරග්ගො උපාසකො තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියති. කතමෙහි ඡහි? බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, අරියෙන සීලෙන, අරියෙන ඤාණෙන, අරියාය විමුත්තියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සාරග්ගො උපාසකො තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියතී’’ති. තෙවීසතිමං.

໑໒໐-໑໓໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄະຫະບໍດີຊື່ພັລລິກະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ສຸທັດຕະ ອະນາຖະບິນທິກະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ຈິດຕະ ຊາວເມືອງມັດສິກາສັນທະ... ຫັດຖະກະ ອາລະວະກະ... ມະຫານາມະ ສາກະຍະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ອຸກຄະ ຊາວເມືອງເວສາລີ... ຄະຫະບໍດີຊື່ອຸກຄະຕະ... ສູຣະ ອຳພັດຖະ... ຈີວະກະ ໂກມາຣະພັດ... ຄະຫະບໍດີຊື່ນະກຸລະປິຕາ... ຄະຫະບໍດີຊື່ຕະວະກັນນິກະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ປູຣະນະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ອິສິທັດຕະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ສັນທານະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ວິຈະຍະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ວິຊະຍະມາຫິກະ... ຄະຫະບໍດີຊື່ເມນທະກະ... ອຸປາສົກຊື່ວາເສດຖະ... ອຸປາສົກຊື່ອະລິດຖະ... ອຸປາສົກຊື່ສາຣັກຄະ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມຕົກລົງໃນພຣະຕຖາຄົດ ເປັນຜູ້ເຫັນອະມະຕະທຳ ບັນລຸອະມະຕະທຳແລ້ວຢູ່. ທຳ 6 ປະການ ເປັນໄນ? ຄື: ຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທຳ, ຄວາມເຫຼື້ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງ, ສີລອັນເປັນອະລິຍະ, ຍານອັນເປັນອະລິຍະ, ວິມຸດອັນເປັນອະລິຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສາຣັກຄະອຸປາສົກ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 6 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມຕົກລົງໃນພຣະຕຖາຄົດ ເປັນຜູ້ເຫັນອະມະຕະທຳ ບັນລຸອະມະຕະທຳແລ້ວຢູ່. ສູດທີ 23.

සාමඤ්ඤවග්ගො ද්වාදසමො.

ສາມັນຍະວັກ ທີ 12 ຈົບ.

13. රාගපෙය්‍යාලං

໑໓. ຣາຄະເປຍຍານ

140. ‘‘රාගස්ස[Pg.393], භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ ඡ? දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං, අනුස්සතානුත්තරියං. රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

໑໔໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ. ທຳ 6 ປະການ ເປັນໄນ? ຄື: ທັດສະນານຸດຕະຣິຍະ, ສະວະນານຸດຕະຣິຍະ, ລາພານຸດຕະຣິຍະ, ສິກຂານຸດຕະຣິຍະ, ປາຣິຈະຣິຍານຸດຕະຣິຍະ, ອະນຸດສະຕານຸດຕະຣິຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການນີ້ ອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ.

141. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ ඡ? බුද්ධානුස්සති, ධම්මානුස්සති, සඞ්ඝානුස්සති, සීලානුස්සති, චාගානුස්සති, දෙවතානුස්සති. රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

໑໔໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ. ທຳ 6 ປະການ ເປັນໄນ? ຄື: ພຸດທານຸດສະຕິ, ທັມມານຸດສະຕິ, ສັງຄານຸດສະຕິ, ສີລານຸດສະຕິ, ຈາການຸດສະຕິ, ເທວະຕານຸດສະຕິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການນີ້ ອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ.

142. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ ඡ? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා. රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

໑໔໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ. ທຳ 6 ປະການ ເປັນໄນ? ຄື: ອະນິດຈະສັນຍາ, ອະນິດເຈ ທຸກຂະສັນຍາ, ທຸກເຂ ອະນັດຕະສັນຍາ, ປະຫານະສັນຍາ, ວິຣາຄະສັນຍາ, นິໂຣທະສັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການນີ້ ອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ.

143-169. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාය…පෙ… පරික්ඛයාය… පහානාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’.

໑໔໓-໑໖໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອວິຣາຄະ... ເພື່ອນິໂຣດ... ເພື່ອການສະຫຼະ... ເພື່ອການສະຫຼະຄືນເຊິ່ງຣາຄະ ທຳ 6 ປະການອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ.

170-649. ‘‘දොසස්ස…පෙ… මොහස්ස… කොධස්ස… උපනාහස්ස… මක්ඛස්ස… පළාසස්ස… ඉස්සාය… මච්ඡරියස්ස… මායාය… සාඨෙය්‍යස්ස… ථම්භස්ස… සාරම්භස්ස… මානස්ස… අතිමානස්ස… මදස්ස… පමාදස්ස අභිඤ්ඤාය…පෙ… පරිඤ්ඤාය… පරික්ඛයාය… පහනාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

໑໗໐-໖໔໙. ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງ... ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອວິຣາຄະ... ເພື່ອນິໂຣດ... ເພື່ອການສະຫຼະ... ເພື່ອການສະຫຼະຄືນ ເຊິ່ງໂທສະ... ໂມຫະ... ໂກທະ... ອຸປະນາຫະ... ມັກຂະ... ປະລາດສະ... ອິດສາ... ມັດສະຣິຍະ... ມາຍາ... ສາເຖີຍຍະ... ຖຳພະ... ສາຣຳພະ... ມານະ... ອະຕິມານະ... ມະທະ... ປະມາດະ ທຳ 6 ປະການນີ້ ອັນບຸກຄົນພຶງຈະເລີນ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ.

රාගපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

ຣາຄະເປຍຍານ ຈົບແລ້ວ.

ඡක්කනිපාතපාළි නිට්ඨිතා.

ສະກັນນິບາດ ຈົບແລ້ວ.