නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

අඞ්ගුත්තරනිකායො

អង្គុត្តរនិកាយ

ඡක්කනිපාතපාළි

ឆក្កនិបាត

1. පඨමපණ්ණාසකං

១. បឋមបណ្ណាសកៈ

1. ආහුනෙය්‍යවග්ගො

១. អាហុនេយ្យវគ្គ

1. පඨමආහුනෙය්‍යසුත්තං

១. បឋមអាហុនេយ្យសូត្រ

1. එවං [Pg.247] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. සොතෙන සද්දං සුත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ජිව්හාය රසං සායිත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. මනසා ධම්මං විඤ්ඤා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកក្នុងលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀកហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ធុំក្លិនដោយច្រមុះហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ដឹងរសដោយអណ្តាតហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈដោយកាយហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ដឹងធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកក្នុងលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. පඨමං.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ចប់ សូត្រទី១។

2. දුතියආහුනෙය්‍යසුත්තං

២. ទុតិយអាហុនេយ្យសូត្រ

2. ‘‘ඡහි[Pg.248], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසති පරිමජ්ජති; යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති.

២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងសោយនូវឥទ្ធិពិធីមានប្រការច្រើន គឺមនុស្សម្នាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើឲ្យប្រាកដក៏បាន ធ្វើឲ្យបាត់ទៅវិញក៏បាន ដើរទម្លុះជញ្ជាំង ទម្លុះកំពែង ទម្លុះភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចជាដើរក្នុងទីវាលក៏បាន មុជចុះងើបឡើងក្នុងផែនដី ដូចជាមុជងើបក្នុងទឹកក៏បាន ដើរលើទឹកមិនបែកធ្លាយ ដូចជាដើរលើផែនដីក៏បាន ហោះទៅក្នុងអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ពាល់ស្ទាបអង្អែលព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិខ្លាំងយ៉ាងនេះ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ ដោយដៃក៏បាន ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។

‘‘දිබ්බාය, සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච.

«ឮសំឡេងទាំងពីរប្រការ គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងក្នុងទីឆ្ងាយ និងទីជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។

‘‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති. සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානාති, වීතරාගං වා චිත්තං…පෙ… සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානාති.

«កំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ បុគ្គលដទៃ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបាន គឺចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ឬចិត្តប្រាសចាករាគៈ...បេ... ចិត្តប្រកបដោយទោសៈ... ចិត្តប្រាសចាកទោសៈ... ចិត្តប្រកបដោយមោហៈ... ចិត្តប្រាសចាកមោហៈ... ចិត្តរួញរា... ចិត្តរាយមាយ... ចិត្តជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង... ចិត្តគ្មានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង... ចិត្តតាំងមាំ... ចិត្តមិនតាំងមាំ... ចិត្តរួចផុតហើយ... ចិត្តមិនទាន់រួចផុត ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់រួចផុត។

‘‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ…. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

«រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅកាលពីមុន បានជាច្រើនជាតិ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ...បេ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅកាលពីមុន បានជាច្រើនជាតិ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។

‘‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං [Pg.249] විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

«ឃើញសត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុតទៅ និងចាប់បដិសន្ធិ ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទុគ្គតិ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយ ដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្មថា «អើហ្ន៎ សត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយទុច្ចរិត ប្រកបដោយវចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយមនោទុច្ចរិត តិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ អើហ្ន៎ ចំណែកឯសត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយសុចរិត ប្រកបដោយវចីសុចរិត ប្រកបដោយមនោសុចរិត មិនតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មជាសម្មាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។ ភិក្ខុនោះ ឃើញសត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុតទៅ និងចាប់បដិសន្ធិ ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទុគ្គតិ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយ ដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម យ៉ាងនេះឯង។

‘‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති.

«បានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី២។

3. ඉන්ද්‍රියසුත්තං

៣. ឥន្ទ្រិយសូត្រ

3. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? සද්ධින්ද්‍රියෙන, වීරියින්ද්‍රියෙන, සතින්ද්‍රියෙන, සමාධින්ද්‍රියෙන, පඤ්ඤින්ද්‍රියෙන, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. තතියං.

៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយសទ្ធិន្ទ្រិយ ១ វីរិយិន្ទ្រិយ ១ សតិន្ទ្រិយ ១ សមាធិន្ទ្រិយ ១ បញ្ញិន្ទ្រិយ ១ បានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកក្នុងលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៣។

4. බලසුත්තං

៤. ពលសូត្រ

4. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? සද්ධාබලෙන, වීරියබලෙන, සතිබලෙන, සමාධිබලෙන, පඤ්ඤාබලෙන, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. චතුත්ථං.

៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយសទ្ធាពលៈ ១ វីរិយពលៈ ១ សតិពលៈ ១ សមាធិពលៈ ១ បញ្ញាពលៈ ១ បានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៤។

5. පඨමආජානීයසුත්තං

៥. បឋមអាជានីយសូត្រ

5. ‘‘ඡහි[Pg.250], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, වණ්ණසම්පන්නො ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

«អង្គ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ ទាំងជាសត្វប្រកបដោយពណ៌សម្បុរដ៏ល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, ඛමො ධම්මානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក យ៉ាងនោះដែរ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ អត់ធន់ចំពោះធម្មារម្មណ៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៥។

6. දුතියආජානීයසුත්තං

៦. ទុតិយអាជានីយសូត្រ

6. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, බලසම්පන්නො ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ ទាំងជាសត្វប្រកបដោយកម្លាំង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං …පෙ… ඛමො ධම්මානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក យ៉ាងនោះដែរ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះរូប...បេ... អត់ធន់ចំពោះធម្មារម្មណ៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. තතියආජානීයසුත්තං

៧. តតិយអាជានីយសូត្រ

7. ‘‘ඡහි[Pg.251], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං, ජවසම්පන්නො ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ ទាំងជាសត្វប្រកបដោយល្បឿនលឿន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං…පෙ… ඛමො ධම්මානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក យ៉ាងនោះដែរ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះរូប...បេ... អត់ធន់ចំពោះធម្មារម្មណ៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៧។

8. අනුත්තරියසුත්තං

៨. អនុត្តរិយសូត្រ

8. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුත්තරියානි. කතමානි ඡ? දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං, අනුස්සතානුත්තරියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුත්තරියානී’’ති. අට්ඨමං.

៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុត្តរិយៈ (ធម៌ដ៏ប្រសើរលើសលប់) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ទស្សនានុត្តរិយៈ (ការឃើញដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ សវនានុត្តរិយៈ (ការឮដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ លាភានុត្តរិយៈ (ការបានដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ សិក្ខានុត្តរិយៈ (ការសិក្សាដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ បារិចរិយានុត្តរិយៈ (ការបម្រើដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ អនុស្សតានុត្តរិយៈ (ការរលឹកដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនុត្តរិយៈ ៦ យ៉ាង»។ សូត្រទី ៨។

9. අනුස්සතිට්ඨානසුත්තං

៩. អនុស្សតិដ្ឋានសូត្រ

9. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුස්සතිට්ඨානානි. කතමානි ඡ? බුද්ධානුස්සති, ධම්මානුස්සති, සඞ්ඝානුස්සති, සීලානුස්සති, චාගානුස්සති, දෙවතානුස්සති – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති. නවමං.

៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុស្សតិដ្ឋាន (ហេតុជាទីតាំងនៃសេចក្តីរលឹក) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ពុទ្ធានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះព្រះពុទ្ធ) ១ ធម្មានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះព្រះធម៌) ១ សង្ឃានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះព្រះសង្ឃ) ១ សីលានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះសីល) ១ ចាគានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះការបរិច្ចាគ) ១ ទេវតានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះទេវតា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាង»។ សូត្រទី ៩។

10. මහානාමසුත්තං

១០. មហានាមសូត្រ

10. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො මහානාමො සක්කො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො, ඛො මහානාමො සක්කො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යො සො, භන්තෙ, අරියසාවකො ආගතඵලො විඤ්ඤාතසාසනො, සො කතමෙන විහාරෙන බහුලං විහරතී’’ති?

១០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ។ គ្រានោះឯង មហានាមសាក្យរាជ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះមហានាមសាក្យរាជ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អរិយសាវ័កណា ដែលបានសម្រេចផលហើយ បានដឹងច្បាស់នូវសាសនា (សិក្ខាបី) ហើយ អរិយសាវ័កនោះ តែងនៅដោយវិហារធម៌ណាជាច្រើន?»

‘‘යො [Pg.252] සො, මහානාම, අරියසාවකො ආගතඵලො විඤ්ඤාතසාසනො, සො ඉමිනා විහාරෙන බහුලං විහරති. ඉධ, මහානාම, අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති තථාගතං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො බුද්ධානුස්සතිං භාවෙති’’’.

«ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កណា ដែលបានសម្រេចផលហើយ បានដឹងច្បាស់នូវសាសនាហើយ អរិយសាវ័កនោះ តែងនៅដោយវិហារធម៌នេះជាច្រើន។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ តែងរលឹកដល់ព្រះតថាគតថា៖ “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះទ្រង់ឆ្ងាយចាកកិលេស សម្មាសម្ពុទ្ធោ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ព្រោះទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ សុគតោ ព្រោះទ្រង់យាងទៅល្អ លោកវិទូ ព្រោះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ព្រោះទ្រង់ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលណាស្មើឡើយ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ព្រោះទ្រង់ជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ពុទ្ធោ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ភគវា ព្រោះទ្រង់មានលាភយសសិរីសួស្តីនិងភោគធម៌”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះតថាគត ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកព្រះតថាគតជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនពុទ្ធានុស្សតិ»

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති ධම්මං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිත පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො ධම්මානුස්සතිං භාවෙති’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់ព្រះធម៌ថា៖ “ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ជាធម៌មិនរង់ចាំកាលវេលា ជាធម៌គួរហៅឱ្យចូលមកមើល ជាធម៌គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកព្រះធម៌ជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនធម្មានុស្សតិ»

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො [Pg.253] සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති සඞ්ඝං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො සඞ්ඝානුස්සතිං භාවෙති’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់ព្រះសង្ឃថា៖ “ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធម៌ជាគ្រឿងចេញចាកទុក្ខ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិសមគួរ ព្រះសង្ឃសាវ័កទាំងនោះ បើរាប់ជាគូមាន ៤ គូ បើរាប់ជារៀងបុគ្គលមាន ៨ បុគ្គល នេះគឺព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ ជាអ្នកគួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន ជាអ្នកគួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកព្រះសង្ឃជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនសង្ឃានុស្សតិ»

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො අත්තනො සීලානි අනුස්සරති අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො සීලං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති සීලං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො සීලානුස්සතිං භාවෙති’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់សីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ដែលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ មិនត្រូវតណ្ហានិងទិដ្ឋិស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សីល ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ。 ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកសីលជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនសីលានុស្សតិ»

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ! යොහං මච්ඡෙරමලපරියුට්ඨිතාය පජාය විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසාමි මුත්තචාගො පයතපාණි වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො චාගං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති[Pg.254], න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති චාගං ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති, සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො චාගානුස්සතිං භාවෙති’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់ការបរិច្ចាគរបស់ខ្លួនថា៖ “ជាលាភរបស់អញតើ អញបានល្អហើយតើ ដែលអញរស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ ក្នុងកាលដែលពួកសត្វត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត ជាអ្នកមានការបរិច្ចាគរួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ការបរិច្ចាគ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកការបរិច្ចាគជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនចាគានុស្សតិ»

‘‘පුන චපරං, මහානාම, අරියසාවකො දෙවතානුස්සතිං භාවෙති – ‘සන්ති දෙවා චාතුමහාරාජිකා, සන්ති දෙවා තාවතිංසා, සන්ති දෙවා යාමා, සන්ති දෙවා තුසිතා, සන්ති දෙවා නිම්මානරතිනො, සන්ති දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තිනො, සන්ති දෙවා බ්‍රහ්මකායිකා, සන්ති දෙවා තතුත්තරි. යථාරූපාය සද්ධාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපා සද්ධා සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සීලෙන සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපං සීලං සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සුතෙන සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපං සුතං සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන චාගෙන සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපො චාගො සංවිජ්ජති. යථාරූපාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා, මය්හම්පි තථාරූපා පඤ්ඤා සංවිජ්ජතී’ති. යස්මිං, මහානාම, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො ච තාසඤ්ච දෙවතානං සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති තා දෙවතා ආරබ්භ. උජුගතචිත්තො ඛො පන, මහානාම, අරියසාවකො ලභති අත්ථවෙදං, ලභති ධම්මවෙදං, ලභති ධම්මූපසංහිතං පාමොජ්ජං. පමුදිතස්ස පීති ජායති, පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති, පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති, සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. අයං වුච්චති, මහානාම – ‘අරියසාවකො විසමගතාය පජාය සමප්පත්තො විහරති[Pg.255], සබ්‍යාපජ්ජාය පජාය අබ්‍යාපජ්ජො විහරති, ධම්මසොතං සමාපන්නො දෙවතානුස්සතිං භාවෙති’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងចម្រើនទេវតានុស្សតិថា៖ “ទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកា ក៏មាន ទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក៏មាន ទេវតាជាន់យាមា ក៏មាន ទេវតាជាន់តុសិត ក៏មាន ទេវតាជាន់និម្មានរតី ក៏មាន ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី ក៏មាន ទេវតាជាន់ព្រហ្មការយិកា ក៏មាន ទេវតាដែលខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀត ក៏មាន។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសទ្ធាបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សទ្ធាបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសីលបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សីលបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសុតៈបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សុតៈបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ。 ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយចាគៈបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ ចាគៈបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយបញ្ញាបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ បញ្ញាបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ និងបញ្ញា របស់ខ្លួនផង របស់ទេវតាទាំងនោះផង ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកទេវតាទាំងនោះជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌。 កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ。 ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនទេវតានុស្សតិ»

‘‘යො සො, මහානාම, අරියසාවකො ආගතඵලො විඤ්ඤාතසාසනො, සො ඉමිනා විහාරෙන බහුලං විහරතී’’ති. දසමං.

«ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កណា ដែលបានសម្រេចផលហើយ បានដឹងច្បាស់នូវសាសនាហើយ អរិយសាវ័កនោះ តែងនៅដោយវិហារធម៌នេះជាច្រើន»។ សូត្រទី ១០។

ආහුනෙය්‍යවග්ගො පඨමො.

អាហុណេយ្យវគ្គ ទី ១ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ද්වෙ ආහුනෙය්‍යා ඉන්ද්‍රිය, බලානි තයො ආජානීයා;

අනුත්තරිය අනුස්සතී, මහානාමෙන තෙ දසාති.

អាហុណេយ្យសូត្រ ២ ឥន្ទ្រិយសូត្រ ១ ពលសូត្រ ១ អាជានីយសូត្រ ៣ អនុត្តរិយសូត្រ ១ អនុស្សតិសូត្រ ១ និងមហានាមសូត្រ ១ រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ។

2. සාරණීයවග්ගො

២. សារណីយវគ្គ

1. පඨමසාරණීයසුත්තං

១. បឋមសារណីយសូត្រ

11. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සාරණීයා. කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាទីរលឹក (សារណីយធម៌) នេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានកាយកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុមានវចីកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុមានមនោកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යෙ තෙ ලාභා ධම්මිකා ධම්මලද්ධා අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පි තථාරූපෙහි ලාභෙහි අප්පටිවිභත්තභොගී හොති සීලවන්තෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගී, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត លាភទាំងឡាយណា ដែលជាធម៌ ដែលបានមកដោយធម៌ សូម្បីតែលាភត្រឹមតែអាហារដែលច្រកចុះក្នុងបាត្រ ភិក្ខុជាអ្នកមិនបែងចែកលាភបែបនោះទុកឡើយ តែងបរិភោគជាសាធារណៈ ជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលមានសីល ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි [Pg.256] තථාරූපෙහි සීලෙහි සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត សីលទាំងឡាយណា ដែលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ មិនត្រូវបានស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ ភិក្ខុជាអ្នកមានសីលស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយសីលបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය තථාරූපාය දිට්ඨියා දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සාරණීයා’’ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ទិដ្ឋិណាដ៏ប្រសើរ ជាគ្រឿងស្រោចស្រង់ តែងស្រោចស្រង់បុគ្គលអ្នកធ្វើតាមទិដ្ឋិនោះ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ភិក្ខុជាអ្នកមានទិដ្ឋិស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយទិដ្ឋិបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ជាទីរលឹក។» ចប់ ទី១។

2. දුතියසාරණීයසුත්තං

២. ទុតិយសារណីយសូត្រ

12. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព ទាំងនេះមាន ៦ យ៉ាង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានកាយកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති…පෙ… මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុមានវចីកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុក...។ប។ មានមនោកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යෙ තෙ ලාභා ධම්මිකා ධම්මලද්ධා අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පි තථාරූපෙහි ලාභෙහි අප්පටිවිභත්තභොගී හොති සීලවන්තෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගී, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត លាភទាំងឡាយណា ដែលជាធម៌ ដែលបានមកដោយធម៌ សូម្បីតែលាភត្រឹមតែអាហារដែលច្រកចុះក្នុងបាត្រ ភិក្ខុជាអ្នកមិនបែងចែកលាភបែបនោះទុកឡើយ តែងបរិភោគជាសាធារណៈ ជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលមានសីល ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි තථාරූපෙහි සීලෙහි සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត សីលទាំងឡាយណា ដែលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ មិនត្រូវបានស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ ភិក្ខុជាអ្នកមានសីលស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយសីលបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘පුන [Pg.257] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය තථාරූපාය දිට්ඨියා දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්තී’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ទិដ្ឋិណាដ៏ប្រសើរ ជាគ្រឿងស្រោចស្រង់ តែងស្រោចស្រង់បុគ្គលអ្នកធ្វើតាមទិដ្ឋិនោះ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ភិក្ខុជាអ្នកមានទិដ្ឋិស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយទិដ្ឋិបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។» ចប់ ទី២។

3. නිස්සාරණීයසුත්තං

៣. និស្សារណីយសូត្រ

13. ‘‘ඡයිමා, භික්ඛවෙ, නිස්සාරණීයා ධාතුයො. කතමා ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘මෙත්තා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ බ්‍යාපාදො චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස බ්‍යාපාදො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, බ්‍යාපාදස්ස යදිදං මෙත්තාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុជាគ្រឿងរំលោះ (និស្សារណីយធាតុ) នេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "មេត្តាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាព្យាបាទនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាព្យាបាទនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា មេត្តាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីព្យាបាទ"។»

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘කරුණා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ විහෙසා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං කරුණාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස විහෙසා චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, විහෙසාය යදිදං කරුණාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "ករុណាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិហិង្សានៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើករុណាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិហិង្សានៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ករុណាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីវិហិង្សា"។»

‘‘ඉධ [Pg.258] පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘මුදිතා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ අරති චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං මුදිතාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස අරති චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, අරතියා යදිදං මුදිතාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "មុទិតាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាអរតីនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើមុទិតាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាអរតីនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា មុទិតាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីអរតី"។»

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘උපෙක්ඛා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ රාගො චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං උපෙක්ඛාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස රාගො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, රාගස්ස යදිදං උපෙක්ඛාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថារាគៈនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថារាគៈនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីរាគៈ"。»

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘අනිමිත්තා හි ඛො මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා; අථ ච පන මෙ නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං අනිමිත්තාය චෙතොවිමුත්තියා භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය; අථ ච පනස්ස නිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං භවිස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, සබ්බනිමිත්තානං යදිදං අනිමිත්තාචෙතොවිමුත්තී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "អនិមិត្តចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិញ្ញាណរបស់ខ្ញុំនៅតែអន្ទោលទៅតាមនិមិត្តឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើអនិមិត្តចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិញ្ញាណរបស់ភិក្ខុនោះនៅតែអន្ទោលទៅតាមនិមិត្ត ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា អនិមិត្តចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីនិមិត្តទាំងពួង"។»

‘‘ඉධ [Pg.259] පන භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං වදෙය්‍ය – ‘අස්මීති ඛො මෙ විගතං, අයමහමස්මීති ච න සමනුපස්සාමි; අථ ච පන මෙ විචිකිච්ඡාකථංකථාසල්ලං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’ති. සො ‘මා හෙව’න්තිස්ස වචනීයො – ‘මායස්මා, එවං අවච; මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි, න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං, න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය. අට්ඨානමෙතං, ආවුසො, අනවකාසො යං අස්මීති විගතෙ අයමහමස්මීති ච න සමනුපස්සතො; අථ ච පනස්ස විචිකිච්ඡාකථංකථාසල්ලං චිත්තං පරියාදාය ඨස්සති, නෙතං ඨානං විජ්ජති. නිස්සරණඤ්හෙතං, ආවුසො, විචිකිච්ඡාකථංකථාසල්ලස්ස යදිදං අස්මීති මානසමුග්ඝාතො’ති. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ නිස්සාරණීයා ධාතුයො’’ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "សេចក្តីប្រកាន់ថា ខ្លួនអញ ខ្ញុំបានលះបង់ហើយ ខ្ញុំក៏មិនបានយល់ឃើញថា នេះជាខ្លួនរបស់ខ្ញុំឡើយ តែថាសរគឺសេចក្តីសង្ស័យ និងសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើសេចក្តីប្រកាន់ថា ខ្លួនអញ ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ ទាំងមិនបានយល់ឃើញថា នេះជាខ្លួនរបស់ខ្ញុំឡើយ តែថាសរគឺសេចក្តីសង្ស័យ និងសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ការដកឡើងនូវអស្មិមានៈនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីសរគឺសេចក្តីសង្ស័យ និងសេចក្តីងឿងឆ្ងល់"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ និស្សារណីយធាតុទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទី៣។

4. භද්දකසුත්තං

៤. ភទ្ទកសូត្រ

14. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවො’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

១៤. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលពាក្យព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘තථා තථා, ආවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො න භද්දකං මරණං හොති, න භද්දිකා කාලකිරියා. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො න භද්දකං මරණං හොති, න භද්දිකා කාලකිරියා?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អមិនមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អមិនមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អមិនមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អមិនមាន?»

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු කම්මාරාමො හොති කම්මරතො කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, භස්සාරාමො හොති භස්සරතො භස්සාරාමතං අනුයුත්තො, නිද්දාරාමො හොති නිද්දාරතො නිද්දාරාමතං අනුයුත්තො, සඞ්ගණිකාරාමො හොති සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, සංසග්ගාරාමො හොති සංසග්ගරතො සංසග්ගාරාමතං අනුයුත්තො, පපඤ්චාරාමො හොති පපඤ්චරතො පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො න භද්දකං මරණං හොති, න භද්දිකා කාලකිරියා. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු සක්කායාභිරතො නප්පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය’’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី ចូលចិត្តក្នុងការនិយាយស្តី ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ចូលចិត្តក្នុងការដេកលក់ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ចូលចិត្តក្នុងពួកក្រុម ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ចូលចិត្តក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌ធ្វើឲ្យយឺតយូរគឺបបញ្ចធម៌ ចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អមិនមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អមិនមានឡើយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងសក្កាយៈ មិនបានលះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘තථා [Pg.260] තථාවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො භද්දකං මරණං හොති, භද්දිකා කාලකිරියා. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො භද්දකං මරණං හොති, භද්දිකා කාලකිරියා?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អរមែងមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អរមែងមាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អរមែងមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អរមែងមាន?»

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති න කම්මරතො න කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, න භස්සාරාමො හොති න භස්සරතො න භස්සාරාමතං අනුයුත්තො, න නිද්දාරාමො හොති න නිද්දාරතො නිද්දාරාමතං අනුයුත්තො, න සඞ්ගණිකාරාමො හොති න සඞ්ගණිකරතො න සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, න සංසග්ගාරාමො හොති න සංසග්ගරතො න සංසග්ගාරාමතං අනුයුත්තො, න පපඤ්චාරාමො හොති න පපඤ්චරතො න පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො භද්දකං මරණං හොති, භද්දිකා කාලකිරියා. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු නිබ්බානාභිරතො පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី មិនចូលចិត្តក្នុងការនិយាយស្តី មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ មិនចូលចិត្តក្នុងការដេកលក់ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម មិនចូលចិត្តក្នុងពួកក្រុម មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ មិនចូលចិត្តក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អរមែងមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អរមែងមាន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន លះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘යො පපඤ්චමනුයුත්තො, පපඤ්චාභිරතො මගො;

විරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

«បុគ្គលណា ប្រកបជានិច្ចក្នុងបបញ្ចធម៌ ត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ ជាសត្វម្រឹគ រមែងឃ្លាតចាកព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។»

‘‘යො ච පපඤ්චං හිත්වාන, නිප්පපඤ්චපදෙ රතො;

ආරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තර’’න්ති. චතුත්ථං;

«ចំណែកបុគ្គលណា លះបង់បបញ្ចធម៌ហើយ ត្រេកអរក្នុងធម៌ដែលមិនមានបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ រមែងបានសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។» (សូត្រទី ៤ ចប់)

5. අනුතප්පියසුත්තං

៥. អនុតប្បិយសូត្រ

15. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තථා තථාවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනුතප්පා හොති. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනුතප්පා හොති?

១៥. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ?»

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු කම්මාරාමො හොති කම්මරතො කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, භස්සාරාමො හොති…පෙ… නිද්දාරාමො හොති… සඞ්ගණිකාරාමො හොති… සංසග්ගාරාමො හොති… පපඤ්චාරාමො හොති පපඤ්චරතො පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනුතප්පා හොති[Pg.261]. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු සක්කායාභිරතො නප්පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය’’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី...។ប។ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់... ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម... ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ... ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ ចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងសក្កាយៈ មិនបានលះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘තථා තථාවුසො, භික්ඛු විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනනුතප්පා හොති. කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනනුතප්පා හොති?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងមិនជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងមិនជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ?»

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති න කම්මරතො න කම්මාරාමතං අනුයුත්තො, න භස්සාරාමො හොති…පෙ… න නිද්දාරාමො හොති… න සඞ්ගණිකාරාමො හොති… න සංසග්ගාරාමො හොති… න පපඤ්චාරාමො හොති න පපඤ්චරතො න පපඤ්චාරාමතං අනුයුත්තො. එවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු තථා තථා විහාරං කප්පෙති යථා යථාස්ස විහාරං කප්පයතො කාලකිරියා අනනුතප්පා හොති. අයං වුච්චතාවුසො – ‘භික්ඛු නිබ්බානාභිරතො පජහාසි සක්කායං සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី...។ប។ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់... មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម... មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ... មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងមិនជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន លះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘යො පපඤ්චමනුයුත්තො, පපඤ්චාභිරතො මගො;

විරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

«បុគ្គលណា ប្រកបជានិច្ចក្នុងបបញ្ចធម៌ ត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ ជាសត្វម្រឹគ រមែងឃ្លាតចាកព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។»

‘‘යො ච පපඤ්චං හිත්වාන, නිප්පපඤ්චපදෙ රතො;

ආරාධයී සො නිබ්බානං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තර’’න්ති. පඤ්චමං;

«ចំណែកបុគ្គលណា លះបង់បបញ្ចធម៌ហើយ ត្រេកអរក្នុងធម៌ដែលមិនមានបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ រមែងបានសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។» (សូត្រទី ៥ ចប់)

6. නකුලපිතුසුත්තං

៦. នកុលបិតុសូត្រ

16. එකං සමයං භගවා භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නකුලපිතා ගහපති ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො නකුලමාතා ගහපතානී නකුලපිතරං ගහපතිං එතදවොච –

១៦. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង នកុលបិតុគហបតី មានជម្ងឺ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ មានជម្ងឺជាទម្ងន់។ គ្រានោះឯង នកុលមាតុគហបតានី បាននិយាយពាក្យនេះ នឹងនកុលបិតុគហបតីថា៖

‘‘මා ඛො ත්වං, ගහපති, සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා. සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන සක්ඛිස්සති දාරකෙ පොසෙතුං, ඝරාවාසං සන්ධරිතු’න්ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. කුසලාහං, ගහපති, කප්පාසං [Pg.262] කන්තිතුං වෙණිං ඔලිඛිතුං. සක්කොමහං, ගහපති, තවච්චයෙන දාරකෙ පොසෙතුං, ඝරාවාසං සන්ධරිතුං. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

«ម្នាលគហបតី អ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។ ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ មិនអាចនឹងចិញ្ចឹមកូនទាំងឡាយ មិនអាចនឹងគ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែងបានឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ខ្ញុំជាស្រីឈ្លាសវៃក្នុងការកន្តិញអំបោះ និងវៃរោមសត្វ។ ខ្ញុំអាចនឹងចិញ្ចឹមកូនទាំងឡាយ គ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ក្នុងកាលដែលអ្នកកន្លងទៅហើយបាន។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන අඤ්ඤං ඝරං ගමිස්සතී’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. ත්වඤ්චෙව ඛො, ගහපති, ජානාසි අහඤ්ච, යං නො සොළසවස්සානි ගහට්ඨකං බ්‍රහ්මචරියං සමාචිණ්ණං. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ នឹងទៅរកផ្ទះដទៃ (មានប្តីថ្មី)"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ទាំងអ្នក ទាំងខ្ញុំ រមែងដឹងច្បាស់នូវធម៌ដ៏ប្រសើររបស់គ្រហស្ថ (គហដ្ឋព្រហ្មចរិយៈ) ដែលយើងបានសមាទានប្រព្រឹត្តអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំមកហើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන න දස්සනකාමා භවිස්සති භගවතො න දස්සනකාමා භික්ඛුසඞ්ඝස්සා’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. අහඤ්හි, ගහපති, තවච්චයෙන දස්සනකාමතරා චෙව භවිස්සාමි භගවතො, දස්සනකාමතරා ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ នឹងមិនចង់ជួបព្រះមានព្រះភាគ មិនចង់ជួបព្រះភិក្ខុសង្ឃឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ。 ម្នាលគហបតី ព្រោះថាកាលដែលអ្នកកន្លងទៅហើយ ខ្ញុំនឹងរឹតតែចង់ចូលគាល់ព្រះមានព្រះភាគ និងចង់ជួបព្រះភិក្ខុសង្ឃក្រៃលែងជាងមុនទៅទៀត។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී මමච්චයෙන සීලෙසු පරිපූරකාරිනී’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. යාවතා ඛො, ගහපති, තස්ස භගවතො සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා සීලෙසු පරිපූරකාරිනියො, අහං තාසං අඤ්ඤතරා. යස්ස ඛො පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ – තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡතු. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ នឹងមិនមែនជាអ្នកបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ឧបាសិកាជាគ្រហស្ថស្លៀកពាក់ស ដែលជាសាវិការបស់ព្រះមានព្រះភាគនោះ បំពេញនូវសីលទាំងឡាយមានកម្រិតណា ខ្ញុំក៏ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះដែរ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់កំពុងគង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ ចូរចូលទៅគាល់ហើយសួរព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះចុះ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘සියා [Pg.263] ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී ලාභිනී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්සා’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. යාවතා ඛො, ගහපති, තස්ස භගවතො සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ලාභිනියො අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, අහං තාසං අඤ්ඤතරා. යස්ස ඛො පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ – තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡතු. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා, ගහපති, සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី មិនមែនជាអ្នកបាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងសន្តាន (ចេតោសមថៈ) ឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ឧបាសិកាជាគ្រហស្ថស្លៀកពាក់ស ដែលជាសាវិការបស់ព្រះមានព្រះភាគនោះ បាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងសន្តានមានកម្រិតណា ខ្ញុំក៏ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះដែរ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់កំពុងគង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ ចូរចូលទៅគាល់ហើយសួរព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះចុះ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘සියා ඛො පන තෙ, ගහපති, එවමස්ස – ‘න නකුලමාතා ගහපතානී ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඔගාධප්පත්තා පතිගාධප්පත්තා අස්සාසප්පත්තා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරතී’ති. න ඛො පනෙතං, ගහපති, එවං දට්ඨබ්බං. යාවතා ඛො, ගහපති, තස්ස භගවතො සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඔගාධප්පත්තා පතිගාධප්පත්තා අස්සාසප්පත්තා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්ති, අහං තාසං අඤ්ඤතරා. යස්ස ඛො පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භග්ගෙසු විහරති සුසුමාරගිරෙ භෙසකළාවනෙ මිගදායෙ – තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡතු. තස්මාතිහ ත්වං, ගහපති, මා සාපෙක්ඛො කාලමකාසි. දුක්ඛා ගහපති සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා; ගරහිතා ච භගවතා සාපෙක්ඛස්ස කාලකිරියා’’ති.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី មិនមែនជាអ្នកចុះស៊ប់ ដល់នូវទីពឹង ដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅ មានសេចក្តីសង្ស័យឆ្លងផុតហើយ មានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ទៅប្រាសហើយ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿបុគ្គលដទៃទៀត ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ហើយរស់នៅឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ឧបាសិកាជាគ្រហស្ថស្លៀកពាក់ស ដែលជាសាវិការបស់ព្រះមានព្រះភាគនោះ ចុះស៊ប់ ដល់នូវទីពឹង ដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅ មានសេចក្តីសង្ស័យឆ្លងផុតហើយ មានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ទៅប្រាសហើយ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿបុគ្គលដទៃទៀត ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ហើយរស់នៅមានកម្រិតណា ខ្ញុំក៏ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះដែរ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់កំពុងគង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ ចូរចូលទៅគាល់ហើយសួរព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះចុះ。 ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

අථ ඛො නකුලපිතුනො ගහපතිස්ස නකුලමාතරා ගහපතානියා ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදියමානස්ස සො ආබාධො ඨානසො පටිප්පස්සම්භි. වුට්ඨහි ච නකුලපිතා ගහපති තම්හා ආබාධා; තථා පහීනො ච පන නකුලපිතුනො ගහපතිස්ස සො ආබාධො අහොසි. අථ ඛො නකුලපිතා ගහපති ගිලානා වුට්ඨිතො අචිරවුට්ඨිතො ගෙලඤ්ඤා දණ්ඩමොලුබ්භ [Pg.264] යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො නකුලපිතරං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

គ្រានោះ កាលដែលនកុលបិតុគហបតី ត្រូវបាននកុលមាតុគហបតានីប្រដៅដោយឱវាទនេះ អាពាធនោះក៏បានស្ងប់រំងាប់ទៅភ្លាមៗ។ នកុលបិតុគហបតី ក៏បានជាសះស្បើយពីអាពាធនោះ ហើយអាពាធនោះរបស់នកុលបិតុគហបតី ក៏ត្រូវបានលះបង់ជាសះស្បើយយ៉ាងនោះឯង។ គ្រានោះ នកុលបិតុគហបតី ជាសះស្បើយពីជំងឺ ក្រោយពីជាសះស្បើយពីជំងឺមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ច្រត់ឈើច្រត់ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ពាក្យនេះ ទៅកាន់នកុលបិតុគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា៖

‘‘ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති! යස්ස තෙ නකුලමාතා ගහපතානී අනුකම්පිකා අත්ථකාමා ඔවාදිකා අනුසාසිකා. යාවතා ඛො, ගහපති, මම සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා සීලෙසු පරිපූරකාරිනියො, නකුලමාතා ගහපතානී තාසං අඤ්ඤතරා. යාවතා ඛො, ගහපති, මම සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ලාභිනියො අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, නකුලමාතා ගහපතානී තාසං අඤ්ඤතරා. යාවතා ඛො, ගහපති, මම සාවිකා ගිහී ඔදාතවසනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඔගාධප්පත්තා පතිගාධප්පත්තා අස්සාසප්පත්තා තිණ්ණවිචිකිච්ඡා විගතකථංකථා වෙසාරජ්ජප්පත්තා අපරප්පච්චයා සත්ථුසාසනෙ විහරන්ති, නකුලමාතා ගහපතානී තාසං අඤ්ඤතරා. ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති! යස්ස තෙ නකුලමාතා ගහපතානී අනුකම්පිකා අත්ථකාමා ඔවාදිකා අනුසාසිකා’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលគហបតី ជាលាភរបស់អ្នកហើយ ម្នាលគហបតី អ្នកបានល្អហើយ ដែលអ្នកមាននកុលមាតុគហបតានី ជាអ្នកអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ ជាអ្នកប្រដៅ ណែនាំ។ ម្នាលគហបតី ឧបាសិកាទាំងឡាយណា ដែលជាសាវិការបស់តថាគត ជាគ្រហស្ថ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ស មានសីលបរិបូរណ៍ នកុលមាតុគហបតានី ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះ។ ម្នាលគហបតី ឧបាសិកាទាំងឡាយណា ដែលជាសាវិការបស់តថាគត ជាគ្រហស្ថ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ស បាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងខាងក្នុង នកុលមាតុគហបតានី ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះ។ ម្នាលគហបតី ឧបាសិកាទាំងឡាយណា ដែលជាសាវិការបស់តថាគត ជាគ្រហស្ថ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ស បានដល់នូវការចុះស៊ប់ ដល់នូវទីពឹង ដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅចិត្ត ឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យ ប្រាសចាកសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿពាក្យអ្នកដទៃ រស់នៅក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ក្នុងធម្មវិន័យនេះ នកុលមាតុគហបតានី ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះ។ ម្នាលគហបតី ជាលាភរបស់អ្នកហើយ ម្នាលគហបតី អ្នកបានល្អហើយ ដែលអ្នកមាននកុលមាតុគហបតានី ជាអ្នកអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ ជាអ្នកប្រដៅ ណែនាំ»។ ចប់ ទី៦។

7. සොප්පසුත්තං

៧. សោប្បសូត្រ

17. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො මහාමොග්ගල්ලානො…පෙ… ආයස්මාපි ඛො මහාකස්සපො… ආයස්මාපි ඛො මහාකච්චායනො… ආයස්මාපි ඛො මහාකොට්ඨිකො … ආයස්මාපි ඛො මහාචුන්දො… ආයස්මාපි ඛො මහාකප්පිනො… ආයස්මාපි ඛො අනුරුද්ධො… ආයස්මාපි ඛො රෙවතො… ආයස්මාපි ඛො ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ ඛො භගවා බහුදෙව රත්තිං නිසජ්ජාය වීතිනාමෙත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි. තෙපි ඛො ආයස්මන්තො [Pg.265] අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො උට්ඨායාසනා යථාවිහාරං අගමංසු. යෙ පන තත්ථ භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං තෙ යාව සූරියුග්ගමනා කාකච්ඡමානා සුපිංසු. අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන තෙ භික්ඛූ යාව සූරියුග්ගමනා කාකච්ඡමානෙ සුපන්තෙ. දිස්වා යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

១៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះស្តេចទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ សូម្បីព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក៏ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ សូម្បីព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ... ព្រះមហាកស្សបមានអាយុ... ព្រះមហាកច្ចាយនៈមានអាយុ... ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈមានអាយុ... ព្រះមហាចុន្ទមានអាយុ... ព្រះមហាកប្ពីនមានអាយុ... ព្រះអនុរុទ្ធមានអាយុ... ព្រះរេវតមានអាយុ... ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅអស់រាត្រីជាច្រើន លុះទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈ ក៏ស្តេចចូលទៅកាន់ព្រះវិហារ។ សូម្បីព្រះថេរៈមានអាយុទាំងនោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគស្តេចចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ក្រោកពីអាសនៈ និមន្តទៅកាន់វិហាររៀងៗខ្លួន។ ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណា ក្នុងទីនោះ ដែលជាភិក្ខុថ្មី បួសមិនទាន់យូរ ទើបតែមកកាន់ធម្មវិន័យនេះ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ដេកស្រមុក រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានទតឃើញភិក្ខុទាំងនោះ ដែលកំពុងដេកស្រមុក រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏ស្តេចចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះស្តេចទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ក៏ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

‘‘කහං නු ඛො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො? කහං මහාමොග්ගල්ලානො? කහං මහාකස්සපො? කහං මහාකච්චායනො? කහං මහාකොට්ඨිකො? කහං මහාචුන්දො? කහං මහාකප්පිනො? කහං අනුරුද්ධො? කහං රෙවතො? කහං ආනන්දො? කහං නු ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ථෙරා සාවකා ගතා’’ති? ‘‘තෙපි ඛො, භන්තෙ, ආයස්මන්තො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො උට්ඨායාසනා යථාවිහාරං අගමංසූ’’ති. ‘‘කෙන නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ථෙරා භික්ඛූ නාගතාති යාව සූරියුග්ගමනා කාකච්ඡමානා සුපථ? තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘රාජා ඛත්තියො මුද්ධාභිසිත්තො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං රජ්ජං කාරෙන්තො ජනපදස්ස වා පියො මනාපො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘රාජා ඛත්තියො මුද්ධාභිසිත්තො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං රජ්ජං කාරෙන්තො ජනපදස්ස වා පියො මනාපො’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសារីបុត្តទៅណាហ្ន៎? ព្រះមហាមោគ្គល្លានទៅណា? ព្រះមហាកស្សបទៅណា? ព្រះមហាកច្ចាយនៈទៅណា? ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈទៅណា? ព្រះមហាចុន្ទទៅណា? ព្រះមហាកប្ពីនទៅណា? ព្រះអនុរុទ្ធទៅណា? ព្រះរេវតទៅណា? ព្រះអានន្ទទៅណា? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះពួកភិក្ខុជាថេរៈសាវកទាំងនោះ និមន្តទៅណាអស់ហើយ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះថេរៈមានអាយុទាំងនោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគស្តេចចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ក្រោកពីអាសនៈ និមន្តទៅកាន់វិហាររៀងៗខ្លួនហើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុអ្វីបានជាពួកអ្នកដេកស្រមុក រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ ដោយគិតថា ពួកភិក្ខុជាថេរៈមិនទាន់មកវិញ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា ស្តេចក្សត្រិយ៍ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ទ្រង់ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃជនបទ?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា ស្តេចក្សត្រិយ៍ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ទ្រង់ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃជនបទ»

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘රට්ඨිකො…පෙ… පෙත්තණිකො… සෙනාපතිකො… ගාමගාමණිකො … පූගගාමණිකො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං පූගගාමණිකත්තං කාරෙන්තො පූගස්ස වා පියො මනාපො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘පූගගාමණිකො යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරන්තො යාවජීවං පූගගාමණිකත්තං වා කාරෙන්තො පූගස්ස වා පියො මනාපො’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា រដ្ឋិកៈ... បេ... បេត្តណិកៈ... សេនាបតី... គ្រាមគាមណិកៈ... ពូគគាមណិកៈ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ធ្វើជាមេក្រុមអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃក្រុមជន?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា មេក្រុម ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ធ្វើជាមេក្រុមអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃក្រុមជន»

‘‘තං [Pg.266] කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ ජාගරියං අනනුයුත්තො අවිපස්සකො කුසලානං ධම්මානං පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනනුයුත්තො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යාවදත්ථං සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරො භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූ ජාගරියං අනනුයුත්තො අවිපස්සකො කුසලානං ධම්මානං පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනනුයුත්තො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තො’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ មិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន មិនប្រកបការភ្ញាក់រលឹក មិនពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាកុសល មិនប្រកបការចម្រើននូវពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយ ក្នុងយប់ភាគដើម និងយប់ភាគចុង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ មិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន មិនប្រកបការភ្ញាក់រលឹក មិនពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាកុសល មិនប្រកបការចម្រើននូវពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយ ក្នុងយប់ភាគដើម និងយប់ភាគចុង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន»

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භවිස්සාම, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තා, විපස්සකා කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං, භාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ 'យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ជាអ្នកប្រកបការភ្ញាក់រលឹក ជាអ្នកពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាកុសល នឹងប្រកបការចម្រើននូវពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយ ក្នុងយប់ភាគដើម និងយប់ភាគចុង ហើយសម្រាន្តនៅ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៧។

8. මච්ඡබන්ධසුත්තං

៨. មច្ឆពន្ធសូត្រ

18. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අද්දසා ඛො භගවා අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ මච්ඡිකං මච්ඡබන්ධං මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානං. දිස්වා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අමුං මච්ඡිකං මච්ඡබන්ධං මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමාන’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

១៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់កោសលជនបទ ជាមួយភិក្ខុសង្ឃច្រើនរូប។ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅតាមផ្លូវឆ្ងាយ បានទតឃើញអ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រី កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ក្នុងទីកន្លែងមួយ។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏ស្តេចចុះចាកផ្លូវ ទៅគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ក៏ត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញអ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រីឯណោះ កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ដែរឬទេ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘මච්ඡිකො මච්ඡබන්ධො මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’[Pg.267]. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘මච්ඡිකො මච්ඡබන්ධො මච්ඡෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? තෙ හි සො, භික්ඛවෙ, මච්ඡෙ වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති, තස්මා සො නෙව හත්ථියායී හොති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា អ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រី កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំ?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា អ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រី កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ព្រានត្រីនោះ តែងសម្លឹងមើលត្រីទាំងឡាយដែលត្រូវសម្លាប់ ដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក ហេតុនោះ ទើបព្រានត្រីនោះ មិនបានជិះដំរី មិនបានជិះសេះ មិនបានជិះរថ មិនបានជិះយាន មិនមែនជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ទាំងមិនបានគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ»

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘ගොඝාතකො ගාවො වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘ගොඝාතකො ගාවො වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? තෙ හි සො, භික්ඛවෙ, ගාවො වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති, තස්මා සො නෙව හත්ථියායී හොති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසති’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា អ្នកសម្លាប់គោ កំពុងសម្លាប់គោទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំ?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា អ្នកសម្លាប់គោ កំពុងសម្លាប់គោទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា អ្នកសម្លាប់គោនោះ តែងសម្លឹងមើលគោទាំងឡាយដែលត្រូវសម្លាប់ ដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក ហេតុនោះ ទើបអ្នកសម្លាប់គោនោះ មិនបានជិះដំរី មិនបានជិះសេះ មិនបានជិះរថ មិនបានជិះយាន មិនមែនជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ទាំងមិនបានគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ»

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘ඔරබ්භිකො…පෙ… සූකරිකො …පෙ… සාකුණිකො…පෙ… මාගවිකො මගෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘මාගවිකො මගෙ වධිත්වා වධිත්වා වික්කිණමානො තෙන කම්මෙන තෙන ආජීවෙන හත්ථියායී වා අස්සයායී වා රථයායී වා යානයායී වා භොගභොගී වා මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසන්තො’ති. තං කිස්ස හෙතු? තෙ හි සො, භික්ඛවෙ, මගෙ වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති, තස්මා සො නෙව හත්ථියායී හොති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී [Pg.268] න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසති. තෙ හි (නාම) සො, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතෙ පාණෙ වජ්ඣෙ වධායුපනීතෙ පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛමානො නෙව හත්ථියායී භවිස්සති න අස්සයායී න රථයායී න යානයායී න භොගභොගී, න මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අජ්ඣාවසිස්සති. කො පන වාදො යං මනුස්සභූතං වජ්ඣං වධායුපනීතං පාපකෙන මනසානුපෙක්ඛති! තඤ්හි තස්ස, භික්ඛවෙ, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់បានឃើញ ឬធ្លាប់បានឮដែរឬទេថា “អ្នកសម្លាប់ចៀម...បេ... អ្នកសម្លាប់ជ្រូក...បេ... អ្នកសម្លាប់សត្វស្លាប...បេ... ព្រានព្រៃ សម្លាប់សត្វទាំងឡាយហើយលក់ ព្រោះតែអំពើនោះ ព្រោះតែការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរីខ្លះ ជិះសេះខ្លះ ជិះរទេះខ្លះ ជិះយានខ្លះ ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិខ្លះ គ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំខ្លះ”?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ហេតុនេះមិនដែលធ្លាប់មានឡើយ»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ល្អណាស់ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮហេតុនោះដែរថា “ព្រានព្រៃ សម្លាប់សត្វទាំងឡាយហើយលក់ ព្រោះតែអំពើនោះ ព្រោះតែការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរីខ្លះ ជិះសេះខ្លះ ជិះរទេះខ្លះ ជិះយានខ្លះ ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិខ្លះ គ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំខ្លះ”។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាព្រានព្រៃនោះ តែងសម្លឹងមើលសត្វទាំងឡាយដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក ហេតុនោះ ទើបព្រានព្រៃនោះ មិនបានជិះដំរី មិនបានជិះសេះ មិនបានជិះរទេះ មិនបានជិះយាន មិនមែនជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ទាំងមិនបានគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាព្រានព្រៃនោះ សូម្បីតែសត្វតិរច្ឆានដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ក៏នៅតែសម្លឹងមើលដោយចិត្តដ៏លាមកទៅហើយ ធ្វើម្តេចនឹងបានជិះដំរី ជិះសេះ ជិះរទេះ ជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំបាន។ ចាំបាច់និយាយទៅថ្វី ដល់បុគ្គលដែលសម្លឹងមើលមនុស្សជាតិដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាអំពើនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខអស់កាលជាអង្វែងដល់បុគ្គលនោះ លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។ ចប់ ទី៨។

9. පඨමමරණස්සතිසුත්තං

៩. បឋមមរណស្សតិសូត្រ

19. එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘මරණස්සති, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. භාවෙථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, මරණස්සති’’න්ති?

១៩. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឥដ្ឋកាវសថ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយបានចម្រើនមរណស្សតិដែរឬទេ?»។

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං රත්තින්දිවං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មានភិក្ខុមួយរូបក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ ព្រះអង្គសួរថា «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ ភិក្ខុនោះក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានមួយយប់មួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං දිවසං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති[Pg.269]? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකපිණ්ඩපාතං භුඤ්ජාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលឆាន់ចង្ហាន់មួយពេល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់ ៤ ឬ ៥ ម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකං ආලොපං සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់តែមួយម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»။

අඤ්ඤතරොපි ඛො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, භාවෙසි මරණස්සති’’න්ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං අස්සසිත්වා වා පස්සසාමි පස්සසිත්වා වා අස්සසාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භාවෙමි මරණස්සති’’න්ති.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលដកដង្ហើមចេញហើយដកដង្ហើមចូល ឬដកដង្ហើមចូលហើយដកដង្ហើមចេញ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»။

එවං වුත්තෙ භගවා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං රත්තින්දිවං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

កាលបើភិក្ខុទាំងនោះក្រាបទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងភិក្ខុទាំងឡាយនោះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានមួយយប់មួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං දිවසං ජීවෙය්‍යං, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘යො [Pg.270] චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකපිණ්ඩපාතං භුඤ්ජාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលឆាន់ចង្ហាន់មួយពេល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං චත්තාරො පඤ්ච ආලොපෙ සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පමත්තා විහරන්ති දන්ධං මරණස්සතිං භාවෙන්ති ආසවානං ඛයාය.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់ ៤ ឬ ៥ ម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនេះ តថាគតហៅថា ជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីប្រមាទ ចម្រើនមរណស្សតិយឺតយូរ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។

‘‘යො ච ඛ්වායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං එකං ආලොපං සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់តែមួយម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘යො චායං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං මරණස්සතිං භාවෙති – ‘අහො වතාහං තදන්තරං ජීවෙය්‍යං යදන්තරං අස්සසිත්වා වා පස්සසාමි පස්සසිත්වා වා අස්සසාමි, භගවතො සාසනං මනසි කරෙය්‍යං, බහු වත මෙ කතං අස්සා’ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අප්පමත්තා විහරන්ති තික්ඛං මරණස්සතිං භාවෙන්ති ආසවානං ඛයාය.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលដកដង្ហើមចេញហើយដកដង្ហើមចូល ឬដកដង្ហើមចូលហើយដកដង្ហើមចេញ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនេះ តថាគតហៅថា ជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងមុតមាំ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අප්පමත්තා විහරිස්සාම, තික්ඛං මරණස්සතිං භාවෙස්සාම ආසවානං ඛයායා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា “យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ នឹងចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងមុតមាំ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៩។

10. දුතියමරණස්සතිසුත්තං

១០. ទុតិយមរណស្សតិសូត្រ

20. එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘මරණස්සති, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, මරණස්සති කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා?

២០. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឥដ្ឋកាវសថ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមរណស្សតិដែលបុគ្គលចម្រើនដូចម្តេច ធ្វើឲ្យរយៗដូចម្តេច ទើបមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត?

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිවසෙ නික්ඛන්තෙ රත්තියා පතිහිතාය ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘බහුකා ඛො මෙ පච්චයා මරණස්ස – අහි වා මං ඩංසෙය්‍ය, විච්ඡිකො වා මං ඩංසෙය්‍ය, සතපදී වා මං ඩංසෙය්‍ය; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා[Pg.271], සො මමස්ස අන්තරායො. උපක්ඛලිත්වා වා පපතෙය්‍යං, භත්තං වා මෙ භුත්තං බ්‍යාපජ්ජෙය්‍ය, පිත්තං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සෙම්හං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සත්ථකා වා මෙ වාතා කුප්පෙය්‍යුං; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො’ති. තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘අත්ථි නු ඛො මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු රත්තිං කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលដែលថ្ងៃកន្លងទៅ យប់ចូលមកដល់ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា “ហេតុជាគ្រឿងស្លាប់របស់អាត្មាអញ មានច្រើនណាស់ហ្ន៎ គឺពស់ខាំអាត្មាអញខ្លះ ខ្ទួយទិចអាត្មាអញខ្លះ ក្អែបខាំអាត្មាអញខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ ហេតុនោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ។ មួយទៀត អាត្មាអញគប្បីដើរជំពប់ដួលខ្លះ បាយដែលអាត្មាអញបរិភោគហើយ មិនរលាយទៅជាទោសខ្លះ ប្រមាត់របស់អាត្មាអញរើឡើងខ្លះ ស្លេស្មរបស់អាត្មាអញរើឡើងខ្លះ ខ្យល់មុតដូចកាំបិតរើឡើងខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ ហេតុនោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះថា “តើធម៌ជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់បានលះបង់ នៅមានដែរឬទេ ដែលជាធម៌ធ្វើអន្តរាយដល់អាត្មាអញ ប្រសិនបើអាត្មាអញធ្វើមរណកាលក្នុងយប់នេះ?”»

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු රත්තිං කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកាលពិចារណាទៅ ដឹងយ៉ាងនេះថា “ធម៌ជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់បានលះបង់ នៅមានឡើយ ដែលជាធម៌ធ្វើអន្តរាយដល់អាត្មាអញ ប្រសិនបើអាត្មាអញធ្វើមរណកាលក្នុងយប់នេះ” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត ព្យាយាម ឧស្សាហ៍ ប្រឹងប្រែង មិនរួញរា ស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ឲ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ត្រូវភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលត្រូវភ្លើងឆេះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត ព្យាយាម ឧស្សាហ៍ ប្រឹងប្រែង មិនរួញរា ស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ឲ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងដែលឆេះសម្លៀកបំពាក់ ឬឆេះក្បាលនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះក៏គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត ព្យាយាម ឧស្សាហ៍ ប្រឹងប្រែង មិនរួញរា ស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ឲ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង ក៏យ៉ាងនោះដែរ»។

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු රත්තිං කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុកាលពិចារណាដឹងយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាយប់ មិនមានឡើយ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីនៅដោយសេចក្តីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយនោះឯង ជាអ្នកសិក្សារឿយៗ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។»

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රත්තියා නික්ඛන්තාය දිවසෙ පතිහිතෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘බහුකා ඛො මෙ පච්චයා මරණස්ස – අහි වා මං ඩංසෙය්‍ය, විච්ඡිකො වා මං ඩංසෙය්‍ය, සතපදී වා මං ඩංසෙය්‍ය; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා සො මමස්ස අන්තරායො. උපක්ඛලිත්වා වා පපතෙය්‍යං, භත්තං වා මෙ භුත්තං බ්‍යාපජ්ජෙය්‍ය, පිත්තං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සෙම්හං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සත්ථකා වා මෙ වාතා කුප්පෙය්‍යුං; තෙන මෙ අස්ස කාලකිරියා සො මමස්ස අන්තරායො’ති. තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘අත්ථි නු ඛො මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු දිවා කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ថ្ងៃចូលមកដល់ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា "ហេតុនៃសេចក្តីស្លាប់របស់អាត្មាអញ មានច្រើនណាស់ហ្ន៎ គឺពស់គប្បីខាំអាត្មាអញខ្លះ ខ្ទួយគប្បីទិចអាត្មាអញខ្លះ ក្អែបគប្បីខាំអាត្មាអញខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ នោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ។ ឬមួយ អាត្មាអញគប្បីរអិលជើងដួលទៅខ្លះ ភត្តដែលអាត្មាអញបរិភោគហើយ ត្រឡប់ជាមានទោសខ្លះ ប្រមាត់របស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើងខ្លះ ស្លេស្មរបស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើងខ្លះ ខ្យល់មានមុខដូចជាកាំបិតគប្បីកម្រើកឡើងខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ នោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ តើមានដែរឬទេហ្ន៎"។»

‘‘සචෙ[Pg.272], භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු දිවා කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុកាលពិចារណាដឹងយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មានពិតមែន" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខ្នះខ្នែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដ៏លើសលប់ ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលភ្លើងឆេះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខ្នះខ្នែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដ៏លើសលប់ ដើម្បីពន្លត់នូវភ្លើងដែលឆេះសម្លៀកបំពាក់ ឬឆេះក្បាលនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ក៏គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខ្នះខ្នែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដ៏លើសលប់ ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងនោះឯង យ៉ាងនោះដែរ។»

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘නත්ථි මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීනා, යෙ මෙ අස්සු දිවා කාලං කරොන්තස්ස අන්තරායායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, මරණස්සති එවං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុកាលពិចារណាដឹងយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មិនមានឡើយ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីនៅដោយសេចក្តីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយនោះឯង ជាអ្នកសិក្សារឿយៗ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនយ៉ាងនេះ ធ្វើឱ្យរឿយៗយ៉ាងនេះ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអមតៈជាទីចុះស៊ប់ មានអមតៈជាទីបំផុត។ (ចប់ ទីដប់)»

සාරණීයවග්ගො දුතියො.

«សារណីយវគ្គ ទី២ ចប់។»

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

ද්වෙ සාරණී නිසාරණීයං, භද්දකං අනුතප්පියං;

නකුලං සොප්පමච්ඡා ච, ද්වෙ හොන්ති මරණස්සතීති.

«សារណីយសូត្រ ២ និស្សារណីយសូត្រ ១ ភទ្ទកសូត្រ ១ អនុតប្បិយសូត្រ ១ នកុលសូត្រ ១ សុបិសូត្រ ១ មច្ឆសូត្រ ១ មរណស្សតិសូត្រ ២ រួមជា ១០ សូត្រ។»

3. අනුත්තරියවග්ගො

៣. «អនុត្តរិយវគ្គ»

1. සාමකසුත්තං

១. «សាមកសូត្រ»

21. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සාමගාමකෙ පොක්ඛරණියායං. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං පොක්ඛරණියං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි[Pg.273]; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච –

២១. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងពួកសក្យៈ ជិតស្រះឈូក ក្នុងស្រុកសាមគ្រាម។ គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងស្រះឈូកទាំងមូលឱ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖»

‘‘තයොමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, තයො ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

«"បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅเพื่อសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ការត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ"។ ទេវតានោះបានពោលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់យល់ព្រម។ គ្រានោះ ទេវតានោះដឹងថា "ព្រះសាស្តាទ្រង់យល់ព្រមនឹងអាត្មាអញហើយ" ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។»

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං පොක්ඛරණියං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘තයොමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, තයො ධම්මා භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, අලාභා තෙසං දුල්ලද්ධං, යෙ වො දෙවතාපි ජානන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි පරිහායමානෙ’’.

«លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ មានទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងស្រះឈូកទាំងមូលឱ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ការត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបានពោលពាក្យនេះហើយ។ លុះពោលយ៉ាងនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនបានលាភ ការបានដោយក្រ របស់ពួកអ្នកទាំងឡាយនោះ មានហើយ ព្រោះសូម្បីតែទេវតាទាំងឡាយ ក៏ដឹងថាពួកអ្នកទាំងឡាយ សាបសូន្យចាកកុសលធម៌ដែរ។»

‘‘අපරෙපි, භික්ඛවෙ, තයො පරිහානියෙ ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තයො පරිහානියා ධම්මා? සඞ්ගණිකාරාමතා, දොවචස්සතා, පාපමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පරිහානියා ධම්මා’’.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវធម៌ជាហេតុសាបសូន្យ ៣ យ៉ាងដទៃទៀត។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឱ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុសាបសូន្យ ៣ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺការត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅពិបាក ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុសាបសូន្យ ៣ យ៉ាងនេះឯង។»»

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි [Pg.274] ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහී’’ති. පඨමං.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអតីតកាល ដែលសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏សាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអនាគតកាល ដែលនឹងសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏នឹងសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ដែលសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏សាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទីមួយ)»

2. අපරිහානියසුත්තං

២. «អបរិហានិយសូត្រ»

22. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, අපරිහානියෙ ධම්මෙ දෙසෙස්සාමි, තං සුණාථ…පෙ… කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ඡ අපරිහානියා ධම්මා? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, න සඞ්ගණිකාරාමතා, සොවචස්සතා, කල්‍යාණමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අපරිහානියා ධම්මා.

២២. ««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវធម៌មិនជាហេតុសាបសូន្យ ៦ យ៉ាងនេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាហេតុសាបសូន្យ ៦ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺការមិនត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាហេតុសាបសូន្យ ៦ យ៉ាងនេះឯង។»»

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං න පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි න පරිහායිංසු කුසලෙහි ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං න පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි න පරිහායිස්සන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි. යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි න පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහි, සබ්බෙතෙ ඉමෙහෙව ඡහි ධම්මෙහි න පරිහායන්ති කුසලෙහි ධම්මෙහී’’ති. දුතියං.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអតីតកាល ដែលមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏មិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអនាគតកាល ដែលនឹងមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏នឹងមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ដែលមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏មិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទីពីរ)»

3. භයසුත්තං

៣. «ភយសូត្រ»

23. ‘‘‘භය’න්ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘දුක්ඛ’න්ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘රොගො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘ගණ්ඩො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘සඞ්ගො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං; ‘පඞ්කො’ති, භික්ඛවෙ, කාමානමෙතං අධිවචනං.

២៣. ««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ភ័យ" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ទុក្ខ" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "រោគ" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "បូស

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, ‘භය’න්ති කාමානමෙතං අධිවචනං? කාමරාගරත්තායං, භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගවිනිබද්ධො දිට්ඨධම්මිකාපි භයා න පරිමුච්චති, සම්පරායිකාපි භයා න පරිමුච්චති, තස්මා ‘භය’න්ති කාමානමෙතං අධිවචනං. කස්මා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛන්ති…පෙ… රොගොති… ගණ්ඩොති… සඞ්ගොති… පඞ්කොති කාමානමෙතං අධිවචනං? කාමරාගරත්තායං, භික්ඛවෙ, ඡන්දරාගවිනිබද්ධො දිට්ඨධම්මිකාපි පඞ්කා න පරිමුච්චති, සම්පරායිකාපි පඞ්කා න පරිමුච්චති, තස්මා ‘පඞ්කො’ති කාමානමෙතං අධිවචන’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាពាក្យថា “ភ័យ” នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនេះដែលត្រេកត្រអាលដោយកាមរាគ ជំពាក់ចិត្តដោយឆន្ទរាគ តែងមិនរួចផុតចាកភ័យក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មិនរួចផុតចាកភ័យក្នុងបរលោកផង ព្រោះហេតុនោះ ពាក្យថា “ភ័យ” នេះ ទើបជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាពាក្យថា “ទុក្ខ”... “រោគ”... “បូស”... “គ្រឿងជំពាក់”... “ភក់” នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនេះដែលត្រេកត្រអាលដោយកាមរាគ ជំពាក់ចិត្តដោយឆន្ទរាគ តែងមិនរួចផុតចាកភក់ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មិនរួចផុតចាកភក់ក្នុងបរលោកផង ព្រោះហេតុនោះ ពាក្យថា “ភក់” នេះ ទើបជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។»

‘‘භයං දුක්ඛං රොගො ගණ්ඩො, සඞ්ගො පඞ්කො ච උභයං;

එතෙ කාමා පවුච්චන්ති, යත්ථ සත්තො පුථුජ්ජනො.

«ភ័យ ទុក្ខ រោគ បូស គ្រឿងជំពាក់ និងភក់ ទាំងពីរយ៉ាងនេះ លោកហៅថាកាមទាំងឡាយ ដែលបុថុជ្ជនតែងតែជាប់ជំពាក់។»

‘‘උපාදානෙ [Pg.275] භයං දිස්වා, ජාතිමරණසම්භවෙ;

අනුපාදා විමුච්චන්ති, ජාතිමරණසඞ්ඛයෙ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ឃើញភ័យក្នុងឧបាទាន ដែលជាហេតុនាំឲ្យកើតជាតិនិងមរណៈ ទើបមិនប្រកាន់មាំ ហើយរួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃជាតិនិងមរណៈ។»

‘‘තෙ ඛෙමප්පත්තා සුඛිනො, දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා;

සබ්බවෙරභයාතීතා, සබ්බදුක්ඛං උපච්චගු’’න්ති. තතියං;

«ព្រះអរហន្តទាំងនោះ ដល់នូវសេចក្តីក្សេម មានសេចក្តីសុខ រលត់ទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ន កន្លងផុតពៀរនិងភ័យទាំងពួង ទាំងបានកន្លងផុតទុក្ខទាំងពួងហើយ។» (សូត្រទី៣)

4. හිමවන්තසුත්තං

៤. «ហិមវន្តសូត្រ»

24. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු හිමවන්තං පබ්බතරාජං පදාලෙය්‍ය, කො පන වාදො ඡවාය අවිජ්ජාය! කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොති, සමාධිස්ස ඨිතිකුසලො හොති, සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලො හොති, සමාධිස්ස කල්ලිතකුසලො හොති, සමාධිස්ස ගොචරකුසලො හොති, සමාධිස්ස අභිනීහාරකුසලො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු හිමවන්තං පබ්බතරාජං පදාලෙය්‍ය, කො පන වාදො ඡවාය අවිජ්ජායා’’ති! චතුත්ථං.

២៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គប្បីទម្លាយភ្នំហិមពាន្ត ដែលជាស្តេចភ្នំបាន ចំណង់បើអវិជ្ជាដ៏លាមក តើចាំបាច់និយាយទៅថ្វី! ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងការចូលសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងការតាំងសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងភាពគួរដល់សមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងអារម្មណ៍នៃសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងការបង្អោនទៅនៃសមាធិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គប្បីទម្លាយភ្នំហិមពាន្ត ដែលជាស្តេចភ្នំបាន ចំណង់បើអវិជ្ជាដ៏លាមក តើចាំបាច់និយាយទៅថ្វី!» (សូត្រទី៤)

5. අනුස්සතිට්ඨානසුත්තං

៥. «អនុស្សតិដ្ឋានសូត្រ»

25. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුස්සතිට්ඨානානි. කතමානි ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

២៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីតាំងនៃអនុស្សតិទាំងឡាយនេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ តែងរលឹកចំពោះព្រះតថាគតថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ... ទ្រង់ជាសាស្តានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ទ្រង់ជាពុទ្ធៈ ទ្រង់ជាភគវៈ” ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកចំពោះព្រះតថាគត ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ស្មោះ ចេញទៅ រួចផុត ងើបឡើងចាកគេធៈ (សេចក្តីលោភលន់)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា “គេធៈ” នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ អាស្រ័យការធ្វើនូវអារម្មណ៍នេះឯង ទើបបរិសុទ្ធបានយ៉ាងនេះ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති[Pg.276]; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះធម៌ថា «ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ... ជាធម៌ដែលវិញ្ញូជនទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានដោយឡែកក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវធម្មានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះសង្ឃថា «ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អហើយ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលបុណ្យដទៃក្រៃលែងជាងនៃលោក»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវសង្ឃានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අත්තනො සීලානි අනුස්සරති අඛණ්ඩානි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකානි. යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො සීලං අනුස්සරති, නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ដែលមិនដាច់... ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សីល ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវសីលានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති – ‘ලාභා වත මෙ! සුලද්ධං වත මෙ…පෙ… යාචයොගො දානසංවිභාගරතො’ති. යස්මිං…පෙ… එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ចាគៈរបស់ខ្លួនថា «លាភរបស់អញតើ! អញបានល្អហើយតើ... ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការចែកទាន»។ ក្នុងសម័យណា... ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចាគានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දෙවතා අනුස්සරති – ‘සන්ති දෙවා චාතුමහාරාජිකා, සන්ති දෙවා තාවතිංසා, සන්ති දෙවා යාමා, සන්ති දෙවා තුසිතා, සන්ති දෙවා නිම්මානරතිනො, සන්ති දෙවා පරනිම්මිතවසවත්තිනො, සන්ති දෙවා බ්‍රහ්මකායිකා, සන්ති දෙවා තතුත්තරි. යථාරූපාය සද්ධාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා සද්ධා සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා පඤ්ඤා සංවිජ්ජතී’’’ ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ទេវតាទាំងឡាយថា «ទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាមាន ទេវតាជាន់តាវតឹង្សមាន ទេវតាជាន់យាមាមាន ទេវតាជាន់តុសិតមាន ទេវតាជាន់និម្មានរតីមាន ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីមាន ទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកាមាន ទេវតាដែលខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀតក៏មាន។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសទ្ធាបែបណា លុះច្យុតចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សទ្ធាបែបនោះ ក៏មានប្រាកដដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសីល... សុតៈ... ចាគៈ... បញ្ញាបែបណា លុះច្យុតចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ បញ្ញាបែបនោះ ក៏មានប្រាកដដល់អញដែរ»។»

‘‘යස්මිං[Pg.277], භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො ච තාසඤ්ච දෙවතානං සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ඉදම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුජ්ඣන්ති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ និងបញ្ញា របស់ខ្លួនផង របស់ទេវតាទាំងនោះផង ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវទេវតានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាង។ (ចប់ សូត្រទី៥)»

6. මහාකච්චානසුත්තං

៦. «មហាកច្ចានសូត្រ»

26. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාකච්චානො එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො; අබ්භුතං, ආවුසො! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්බාධෙ ඔකාසාධිගමො අනුබුද්ධො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං ඡ අනුස්සතිට්ඨානානි.

២៦. «ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យរបស់ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់ឃើញ ទ្រង់បានត្រាស់ដឹងនូវការបានឱកាសក្នុងទីដ៏ចង្អៀត ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីបាននូវអរិយមគ្គ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន គឺអនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាងនេះ»។»

‘‘කතමානි ඡ? ඉධාවුසො, අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති – ‘ඉතිපි සො භගවා …පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො තථාගතං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

«អនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ រមែងរលឹកដល់ព្រះតថាគតថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អង្គនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ... ជាសាស្តានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ជាពុទ្ធៈ ជាភគវៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះតថាគត ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො…පෙ… පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො ධම්මං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං [Pg.278] චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះធម៌ថា «ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ... ជាធម៌ដែលវិញ្ញូជនទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានដោយឡែកក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො සඞ්ඝං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះសង្ឃថា «ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អហើយ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលបុណ្យដទៃក្រៃលែងជាងនៃលោក»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො අත්තනො සීලානි අනුස්සරති අඛණ්ඩානි…පෙ… සමාධිසංවත්තනිකානි. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො සීලං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ដែលមិនដាច់... ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សីលរបស់ខ្លួន ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ…පෙ… යාචයොගො දානසංවිභාගරතො’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො චාගං අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න [Pg.279] දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ចាគៈរបស់ខ្លួនថា «លាភរបស់អញតើ! អញបានល្អហើយតើ... ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការចែកទាន»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ចាគៈរបស់ខ្លួន ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, අරියසාවකො දෙවතා අනුස්සරති – ‘සන්ති දෙවා චාතුමහාරාජිකා, සන්ති දෙවා…පෙ… තතුත්තරි. යථාරූපාය සද්ධාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා සද්ධා සංවිජ්ජති. යථාරූපෙන සීලෙන…පෙ… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතා තා දෙවතා ඉතො චුතා තත්ථ උපපන්නා; මය්හම්පි තථාරූපා පඤ්ඤා සංවිජ්ජතී’ති. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ අරියසාවකො අත්තනො ච තාසඤ්ච දෙවතානං සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච සුතඤ්ච චාගඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච අනුස්සරති නෙවස්ස තස්මිං සමයෙ රාගපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න දොසපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති, න මොහපරියුට්ඨිතං චිත්තං හොති; උජුගතමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති, නික්ඛන්තං මුත්තං වුට්ඨිතං ගෙධම්හා. ‘ගෙධො’ති ඛො, ආවුසො, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං. ස ඛො සො, ආවුසො, අරියසාවකො සබ්බසො ආකාසසමෙන චෙතසා විහරති විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන. ඉදම්පි ඛො, ආවුසො, ආරම්මණං කරිත්වා එවමිධෙකච්චෙ සත්තා විසුද්ධිධම්මා භවන්ති.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ទេវតាទាំងឡាយថា «ទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកាមានខ្លះ ទេវតា...។បេ... ខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀតមានខ្លះ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសទ្ធាបែបណា លុះច្យុតពីលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សទ្ធាបែបនោះ ក៏មានដល់ខ្ញុំដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសីល... សុតៈ... ចាគៈ... បញ្ញាបែបណា លុះច្យុតពីលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ បញ្ញាបែបនោះ ក៏មានដល់ខ្ញុំដែរ»។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ និងបញ្ញា របស់ខ្លួនផង របស់ទេវតាទាំងនោះផង ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈរួបរឹតឡើយ មិនត្រូវទោសៈរួបរឹតឡើយ មិនត្រូវមោហៈរួបរឹតឡើយ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះ ជានិរាស ចាកចេញ រួចផុតចាកគេធៈ។ ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោ អរិយសាវ័កនោះ រមែងមានចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោ សត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ហើយរមែងជាអ្នកមានធម៌ដ៏បរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។

‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො; අබ්භුතං, ආවුසො! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්බාධෙ ඔකාසාධිගමො අනුබුද්ධො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං ඡ අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති. ඡට්ඨං.

ម្នាលអាវុសោ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោ មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់ដឹង ទ្រង់ឃើញ ទ្រង់បានត្រាស់ដឹងនូវការបានឱកាសក្នុងធម៌ដ៏ចង្អៀត ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចនូវញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន គឺអនុស្សតិដ្ឋានទាំង ៦ នេះ។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. පඨමසමයසුත්තං

៧. បឋមសមយសូត្រ

27. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො [Pg.280] සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති? ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛු, සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං’’.

២៧. គ្រានោះឯង ភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត មានប៉ុន្មានយ៉ាង?» ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុ កាលដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនេះ មាន ៦ យ៉ាង។»

‘‘කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, පඨමො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«កាល ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវកាមរាគរួបរឹត ត្រូវកាមរាគគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវកាមរាគដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវកាមរាគរួបរឹត ត្រូវកាមរាគគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវកាមរាគដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់កាមរាគដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់កាមរាគ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ១ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, බ්‍යාපාදස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු බ්‍යාපාදස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, දුතියො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវព្យាបាទរួបរឹត ត្រូវព្យាបាទគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវព្យាបាទដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវព្យាបាទរួបរឹត ត្រូវព្យាបាទគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវព្យាបាទដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទ ដល់ភិក្ខុនោះ。 ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ២ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, ථිනමිද්ධස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු ථිනමිද්ධස්ස පහානාය ධම්මං [Pg.281] දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, තතියො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវថីនមិទ្ធៈរួបរឹត ត្រូវថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវថីនមិទ្ធៈដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវថីនមិទ្ធៈរួបរឹត ត្រូវថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវថីនមិទ្ធៈដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ថីនមិទ្ធៈដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ថីនមិទ្ធៈ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៣ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, චතුත්ථො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈរួបរឹត ត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈរួបរឹត ត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៤ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං, ආවුසො, විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, විචිකිච්ඡාය පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු විචිකිච්ඡාය පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, පඤ්චමො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវវិចិកិច្ឆារួបរឹត ត្រូវវិចិកិច្ឆាគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវវិចិកិច្ឆាដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវវិចិកិច្ឆារួបរឹត ត្រូវវិចិកិច្ឆាគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវវិចិកិច្ឆាដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់វិចិកិច្ឆាដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់វិចិកិច្ឆា ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៥ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති තං නිමිත්තං නප්පජානාති තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, තං නිමිත්තං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ, ආයස්මා, ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, ඡට්ඨො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, ඡ සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមិនដឹងច្បាស់នូវនិមិត្តណា ដែលខ្លួនអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយលំដាប់ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹងច្បាស់នូវនិមិត្តណា ដែលខ្លួនអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយលំដាប់នោះឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៦ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។ ម្នាលភិក្ខុ កាលដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ សូត្រទី៧។

8. දුතියසමයසුත්තං

៨. ទុតិយសមយសូត្រ

28. එකං [Pg.282] සමයං සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො තෙසං ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති?

២៨. សម័យមួយ ព្រះថេរៈជាច្រើនរូប គង់នៅក្នុងឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ គ្រានោះឯង កាលដែលព្រះថេរៈទាំងនោះ ឆាន់ចង្ហាន់រួច ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ ក៏អង្គុយជួបជុំគ្នា ក្នុងរោងមូល ក៏កើតមានអន្តរាកថា យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ តើកាលណាជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត?»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូប បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ឆាន់ចង្ហាន់រួច ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ លាងជើងទាំងឡាយរួច អង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ សម័យនោះឯង ជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ។»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ආවුසො, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, චාරිත්තකිලමථොපිස්ස තස්මිං සමයෙ අප්පටිප්පස්සද්ධො හොති, භත්තකිලමථොපිස්ස තස්මිං සමයෙ අප්පටිප්පස්සද්ධො හොති. තස්මා සො අසමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො විහාරපච්ඡායායං නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ សម័យនោះ មិនមែនជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ឆាន់ចង្ហាន់រួច ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ លាងជើងទាំងឡាយរួច អង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ ក្នុងសម័យនោះ សេចក្តីនឿយហត់ក្នុងការដើរទៅរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនទាន់ស្ងប់រម្ងាប់ សេចក្តីនឿយហត់ក្នុងការឆាន់ចង្ហាន់ ក៏មិនទាន់ស្ងប់រម្ងាប់ឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ សម័យនោះ មិនមែនជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងអំពីការសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយអង្គុយក្នុងម្លប់វិហារ ពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ សម័យនោះឯង ជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ។»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ආවුසො, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො විහාරපච්ඡායායං නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, යදෙවස්ස දිවා සමාධිනිමිත්තං මනසිකතං හොති තදෙවස්ස තස්මිං සමයෙ සමුදාචරති. තස්මා සො අසමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය [Pg.283] උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀតបានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ វេលានោះមិនមែនជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងអំពីការសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ នាម្លប់ខាងក្រោយវិហារ ក្នុងសម័យនោះ និមិត្តនៃសមាធិណាដែលលោកបានធ្វើទុកក្នុងចិត្តក្នុងវេលាថ្ងៃ និមិត្តនោះឯងរមែងអន្ទោលទៅក្នុងចិត្តរបស់លោកក្នុងសម័យនោះ។ ព្រោះហេតុនោះ វេលានោះទើបជាកាលមិនគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ វេលានោះឯង ជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត»។

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න ඛො, ආවුසො, සො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. යස්මිං, ආවුසො, සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා, ඔජට්ඨායිස්ස තස්මිං සමයෙ කායො හොති ඵාසුස්ස හොති බුද්ධානං සාසනං මනසි කාතුං. තස්මා සො අසමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀតបានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ វេលានោះមិនមែនជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ ក្នុងសម័យនោះ កាយរបស់លោកជាកាយតម្កល់នៅដោយឱជៈ (ស្រស់ស្រាយ) ទាំងការធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ រមែងជាការងាយស្រួលដល់លោក។ ព្រោះហេតុនោះ វេលានោះទើបជាកាលមិនគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ»។

එවං වුත්තෙ ආයස්මා මහාකච්චානො ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘ඡයිමෙ, භික්ඛු, සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං’’’.

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ខ្ញុំបានស្តាប់មកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគថា 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តនេះ មាន ៦ យ៉ាង'»។

‘‘කතමෙ ඡ? ඉධ, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරාමි කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාමි. සාධු වත මෙ ආයස්මා කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු කාමරාගස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, පඨමො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«កាល ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តដែលកាមរាគរួបរឹត រងការគ្របសង្កត់ដោយកាមរាគ ហើយមិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការរំលត់ចាកកាមរាគដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះគួរចូលទៅរកភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តដែលកាមរាគរួបរឹត រងការគ្របសង្កត់ដោយកាមរាគ ហើយមិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការរំលត់ចាកកាមរាគដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ដើម្បីលះបង់កាមរាគដល់ខ្ញុំផងចុះ'។ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ដើម្បីលះបង់កាមរាគដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ១ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត។

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, යස්මිං සමයෙ භික්ඛු බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ… ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති… උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති… විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති… යං නිමිත්තං ආගම්ම [Pg.284] යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, තං නිමිත්තං න ජානාති න පස්සති, තස්මිං සමයෙ මනොභාවනීයො භික්ඛු උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං ඛො, ආවුසො, යං නිමිත්තං ආගම්ම යං නිමිත්තං මනසිකරොතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති තං නිමිත්තං න ජානාමි න පස්සාමි. සාධු වත මෙ ආයස්මා ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙතූ’ති. තස්ස මනොභාවනීයො භික්ඛු ආසවානං ඛයාය ධම්මං දෙසෙති. අයං, භික්ඛු, ඡට්ඨො සමයො මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តដែលព្យាបាទរួបរឹត... មានចិត្តដែលថីនមិទ្ធៈរួបរឹត... មានចិត្តដែលឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈរួបរឹត... មានចិត្តដែលវិចិកិច្ឆារួបរឹត ហើយមិនដឹង មិនឃើញនូវនិមិត្តណា ដែលបុគ្គលអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយមិនមានចន្លោះ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះគួរចូលទៅរកភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹង មិនឃើញនូវនិមិត្តណា ដែលបុគ្គលអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយមិនមានចន្លោះឡើយ។ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដល់ខ្ញុំផងចុះ'។ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៦ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត។

‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, ඡ සමයා මනොභාවනීයස්ස භික්ඛුනො දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’’න්ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ខ្ញុំបានស្តាប់មកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគថា 'ម្នាលភិក្ខុ កាលទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត'»។ (ចប់ សូត្រទី ៨)

9. උදායීසුත්තං

៩. ឧទាយីសូត្រ

29. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති? එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති? දුතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී තුණ්හී අහොසි. තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති? තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී තුණ්හී අහොසි.

២៩. លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុថា «ម្នាលឧទាយី ទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?» កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរយ៉ាងនេះហើយ ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀម។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ជាគម្រប់ពីរដងទៀតថា «ម្នាលឧទាយី ទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?» ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀមជាគម្រប់ពីរដងទៀត។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ជាគម្រប់បីដងទៀតថា «ម្នាលឧទាយី ទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?» ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀមជាគម្រប់បីដងទៀត។

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො උදායි, ආමන්තෙසී’’ති. ‘‘සුණොමහං, ආවුසො ආනන්ද, භගවතො. ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති – සෙය්‍යථිදං එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ…. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨාන’’න්ති.

លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បាននិយាយនឹងព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោឧទាយី ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរលោកហើយ»។ ព្រះឧទាយីតបថា «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ខ្ញុំបានឮព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែងរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... ភិក្ខុរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាទីតាំងនៃអនុស្សតិ»។

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘අඤ්ඤාසිං ඛො අහං, ආනන්ද – ‘නෙවායං උදායී මොඝපුරිසො අධිචිත්තං අනුයුත්තො විහරතී’ති. කති නු ඛො, ආනන්ද, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති?

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអានន្ទ តថាគតដឹងហើយថា ឧទាយីជាមោឃបុរសនេះ មិនបានខ្វល់ខ្វាយក្នុងអធិចិត្តឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ចុះទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាង?»

‘‘පඤ්ච, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය සංවත්තති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិមាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន។

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු ආලොකසඤ්ඤං මනසි කරොති, දිවා සඤ්ඤං අධිට්ඨාති, යථා දිවා තථා රත්තිං, යථා රත්තිං තථා දිවා; ඉති විවටෙන චෙතසා [Pg.285] අපරියොනද්ධෙන සප්පභාසං චිත්තං භාවෙති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං ඤාණදස්සනප්පටිලාභාය සංවත්තති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវអាលោកសញ្ញា អធិដ្ឋាននូវទិវាសញ្ញា ក្នុងវេលាថ្ងៃយ៉ាងណា ក្នុងវេលាយប់ក៏យ៉ាងនោះ ក្នុងវេលាយប់យ៉ាងណា ក្នុងវេលាថ្ងៃក៏យ៉ាងនោះ ភិក្ខុមានចិត្តបើកចំហ មិនមានអ្វីបិទបាំង យ៉ាងនេះ រមែងចម្រើនចិត្តឱ្យមានពន្លឺភ្លឺស្វាង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវញាណទស្សនៈ។

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්ත’න්ති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං කාමරාගප්පහානාය සංවත්තති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុរមែងពិចារណានូវកាយនេះឯង ខាងលើតាំងពីបាតជើងឡើងទៅ ខាងក្រោមតាំងពីចុងសក់ចុះមក ដែលមានស្បែកព័ទ្ធជុំវិញ ពេញដោយវត្ថុមិនស្អាតមានប្រការផ្សេងៗថា 'នៅក្នុងកាយនេះ មានសក់ រោម ក្រចក ធ្មេញ ស្បែក សាច់ សរសៃ ឆ្អឹង ខួរក្នុងឆ្អឹង តម្រងនោម បេះដូង ថ្លើម វាសវៈ ក្រពើ សួត ពោះវៀនធំ ពោះវៀនតូច អាហារថ្មី អាហារចាស់ ទឹកប្រមាត់ ទឹកស្លេស្ម ទឹកខ្ទុះ ឈាម ញើស ខ្លាញ់ខាប់ ទឹកភ្នែក ខ្លាញ់រាវ ទឹកមាត់ ទឹកសម្បោរ ទឹកសន្លាក់ ទឹកនោម'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីលះបង់កាមរាគ។

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සීවථිකාය ඡඩ්ඩිතං එකාහමතං වා ද්වීහමතං වා තීහමතං වා උද්ධුමාතකං විනීලකං විපුබ්බකජාතං. සො ඉමමෙව කායං එවං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’’’ති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ដូចជាភិក្ខុឃើញសរីរៈដែលគេចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ដែលស្លាប់បាន ១ ថ្ងៃក្តី ២ ថ្ងៃក្តី ៣ ថ្ងៃក្តី ដែលហើមប៉ោង ខៀវជាំ មានទឹកខ្ទុះហូរចេញ។ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនចូលមកក្នុងកាយនេះឯងថា 'កាយរបស់អញនេះ ក៏មានធម៌ជាធម្មតាយ៉ាងនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះជាធម្មតា មិនកន្លងសភាពយ៉ាងនេះទៅបានឡើយ'។

‘‘සෙය්‍යථාපි වා පන පස්සෙය්‍ය සරීරං සීවථිකාය ඡඩ්ඩිතං කාකෙහි වා ඛජ්ජමානං කුලලෙහි වා ඛජ්ජමානං ගිජ්ඣෙහි වා ඛජ්ජමානං සුනඛෙහි වා ඛජ්ජමානං සිඞ්ගාලෙහි වා ඛජ්ජමානං විවිධෙහි වා පාණකජාතෙහි ඛජ්ජමානං. සො ඉමමෙව කායං එවං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’’’ති.

មួយវិញទៀត ដូចជាភិក្ខុឃើញសរីរៈដែលគេចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ដែលពួកក្អែកចឹកស៊ីក្តី ពួកខ្លែងចឹកស៊ីក្តី ពួកត្មាតចឹកស៊ីក្តី ពួកឆ្កែខាំស៊ីក្តី ពួកឆ្កែព្រៃខាំស៊ីក្តី ពួកសត្វល្អិតផ្សេងៗខាំស៊ីក្តី។ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនចូលមកក្នុងកាយនេះឯងថា 'កាយរបស់អញនេះ ក៏មានធម៌ជាធម្មតាយ៉ាងនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះជាធម្មតា មិនកន្លងសភាពយ៉ាងនេះទៅបានឡើយ'។

‘‘සෙය්‍යථාපි වා පන පස්සෙය්‍ය සරීරං සීවථිකාය ඡඩ්ඩිතං අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං සමංසලොහිතං න්හාරුසම්බන්ධං…පෙ… අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං නිම්මංසලොහිතමක්ඛිතං න්හාරුසම්බන්ධං… අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං අපගතමංසලොහිතං න්හාරුසම්බන්ධං. අට්ඨිකානි අපගතසම්බන්ධානි දිසාවිදිසාවික්ඛිත්තානි, අඤ්ඤෙන හත්ථට්ඨිකං අඤ්ඤෙන පාදට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ජඞ්ඝට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඌරුට්ඨිකං අඤ්ඤෙන කටිට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඵාසුකට්ඨිකං [Pg.286] අඤ්ඤෙන පිට්ඨිකණ්ටකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඛන්ධට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ගීවට්ඨිකං අඤ්ඤෙන හනුකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන දන්තකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන සීසකටාහං, අට්ඨිකානි සෙතානි සඞ්ඛවණ්ණප්පටිභාගානි අට්ඨිකානි පුඤ්ජකිතානි තෙරොවස්සිකානි අට්ඨිකානි පූතීනි චුණ්ණකජාතානි. සො ඉමමෙව කායං එවං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං අස්මිමානසමුග්ඝාතාය සංවත්තති.

មួយវិញទៀត ដូចជាភិក្ខុឃើញសរីរៈដែលគេចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ជាកងឆ្អឹង នៅមានសាច់និងឈាម មានសរសៃចងរឹត... ជាកងឆ្អឹង មិនមានសាច់ តែប្រឡាក់ដោយឈាម មានសរសៃចងរឹត... ជាកងឆ្អឹង ប្រាសចាកសាច់និងឈាមហើយ តែមានសរសៃចងរឹត... ជាឆ្អឹងទាំងឡាយដែលរបូតចេញចាកសរសៃចងរឹតហើយ កាត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅក្នុងទិសតូចទិសធំ គឺឆ្អឹងដៃទៅដោយឡែក ឆ្អឹងជើងទៅដោយឡែក ឆ្អឹងស្មងទៅដោយឡែក ឆ្អឹងភ្លៅទៅដោយឡែក ឆ្អឹងត្រគាកទៅដោយឡែក ឆ្អឹងជំនីរទៅដោយឡែក ឆ្អឹងខ្នងទៅដោយឡែក ឆ្អឹងស្មាទៅដោយឡែក ឆ្អឹងកទៅដោយឡែក ឆ្អឹងចង្កាទៅដោយឡែក ឆ្អឹងធ្មេញទៅដោយឡែក លលាដ៍ក្បាលទៅដោយឡែក ឆ្អឹងទាំងឡាយមានពណ៌សប្រហាក់ប្រហែលនឹងពណ៌សំបកខ្ចៅ ឆ្អឹងទាំងឡាយដែលគរទុកលើសជាងមួយឆ្នាំ ឆ្អឹងទាំងឡាយដែលពុកផុយក្លាយជាកម្ទេចធូលី។ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនចូលមកក្នុងកាយនេះឯងថា 'កាយរបស់អញនេះ ក៏មានធម៌ជាធម្មតាយ៉ាងនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះជាធម្មតា មិនកន្លងសភាពយ៉ាងនេះទៅបានឡើយ'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីដកចេញនូវអស្មិមានៈ។

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං අනෙකධාතුපටිවෙධාය සංවත්තති. ඉමානි ඛො, භන්තෙ, පඤ්ච අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះលះបង់នូវសុខ... ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការចាក់ធ្លុះនូវធាតុជាច្រើន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិទាំង ៥ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘සාධු, සාධු, ආනන්ද! තෙන හි ත්වං, ආනන්ද, ඉදම්පි ඡට්ඨං අනුස්සතිට්ඨානං ධාරෙහි. ඉධානන්ද, භික්ඛු සතොව අභික්කමති සතොව පටික්කමති සතොව තිට්ඨති සතොව නිසීදති සතොව සෙය්‍යං කප්පෙති සතොව කම්මං අධිට්ඨාති. ඉදං, ආනන්ද, අනුස්සතිට්ඨානං එවං භාවිතං එවං බහුලීකතං සතිසම්පජඤ්ඤාය සංවත්තතී’’ති. නවමං.

«សាធុ សាធុ អានន្ទ! ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ លោកចូរចាំទុកនូវទីតាំងនៃអនុស្សតិទី ៦ នេះផងចុះ។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានស្មារតីទើបឈានទៅមុខ មានស្មារតីទើបថយក្រោយ មានស្មារតីទើបឈរ មានស្មារតីទើបអង្គុយ មានស្មារតីទើបដេក មានស្មារតីទើបចាត់ចែងការងារ。 ម្នាលអានន្ទ ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសតិនិងសម្បជញ្ញៈ»។ (ចប់ សូត្រទី ៩)

10. අනුත්තරියසුත්තං

១០. អនុត្តរិយសូត្រ

30. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අනුත්තරියානි. කතමානි ඡ? දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං, අනුස්සතානුත්තරියන්ති.

៣០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុត្តរិយៈទាំង ៦ យ៉ាងនេះ។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ លាភានុត្តរិយៈ សិក្ខានុត្តរិយៈ បារិចរិយានុត្តរិយៈ អនុស្សតានុត្តរិយៈ»។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, දස්සනානුත්තරියං? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො හත්ථිරතනම්පි දස්සනාය ගච්ඡති, අස්සරතනම්පි දස්සනාය ගච්ඡති, මණිරතනම්පි දස්සනාය ගච්ඡති, උච්චාවචං වා පන දස්සනාය ගච්ඡති, සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා මිච්ඡාදිට්ඨිකං මිච්ඡාපටිපන්නං දස්සනාය ගච්ඡති. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, දස්සනං; නෙතං නත්ථීති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, දස්සනං හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා දස්සනාය ගච්ඡති [Pg.287] නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, දස්සනානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා දස්සනාය ගච්ඡති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දස්සනානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការឃើញដ៏ប្រសើរ (ទស្សនានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងទៅដើម្បីមើលដំរីកែវខ្លះ ទៅដើម្បីមើលសេះកែវខ្លះ ទៅដើម្បីមើលកែវមណីខ្លះ ឬទៅដើម្បីមើលរូបដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ ទៅដើម្បីមើលសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការឃើញនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការឃើញនោះ ជាការឃើញថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងទៅដើម្បីគាល់ព្រះតថាគត ឬដើម្បីជួបព្រះសាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការទៅដើម្បីគាល់ព្រះតថាគត ឬដើម្បីជួបព្រះសាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការឃើញដ៏ប្រសើរជាងការឃើញទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ (អរិយមគ្គ) ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការឃើញដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ។»

‘‘සවනානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො භෙරිසද්දම්පි සවනාය ගච්ඡති, වීණාසද්දම්පි සවනාය ගච්ඡති, ගීතසද්දම්පි සවනාය ගච්ඡති, උච්චාවචං වා පන සවනාය ගච්ඡති, සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස මිච්ඡාපටිපන්නස්ස ධම්මස්සවනාය ගච්ඡති. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, සවනං; නෙතං නත්ථීති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, සවනං හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා ධම්මස්සවනාය ගච්ඡති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, සවනානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා ධම්මස්සවනාය ගච්ඡති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සවනානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං.

«ចុះការស្តាប់ដ៏ប្រសើរ (សវនានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងស្គរខ្លះ ទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងពិណខ្លះ ទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងចម្រៀងខ្លះ ឬទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ ទៅដើម្បីស្តាប់ធម៌របស់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្តាប់នោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការស្តាប់នោះ ជាការស្តាប់ថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងទៅដើម្បីស្តាប់ធម៌របស់ព្រះតថាគត ឬរបស់សាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការទៅដើម្បីស្តាប់ធម៌របស់ព្រះតថាគត ឬរបស់សាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការស្តាប់ដ៏ប្រសើរជាងការស្តាប់ទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការស្តាប់ដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ និងសវនានុត្តរិយៈ។»

‘‘ලාභානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුත්තලාභම්පි ලභති, දාරලාභම්පි ලභති, ධනලාභම්පි ලභති, උච්චාවචං වා පන ලාභං ලභති, සමණෙ වා බ්‍රාහ්මණෙ වා මිච්ඡාදිට්ඨිකෙ මිච්ඡාපටිපන්නෙ සද්ධං පටිලභති. අත්ථෙසො, භික්ඛවෙ, ලාභො; නෙසො නත්ථීති වදාමි. සො ච ඛො එසො, භික්ඛවෙ, ලාභො හීනො ගම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්ථසංහිතො, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙ වා තථාගතසාවකෙ වා [Pg.288] සද්ධං පටිලභති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, ලාභානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතෙ වා තථාගතසාවකෙ වා සද්ධං පටිලභති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ලාභානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං.

«ចុះការបានដ៏ប្រសើរ (លាភានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងបានកូនខ្លះ បានភរិយាខ្លះ បានទ្រព្យសម្បត្តិខ្លះ ឬបានលាភដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ បានសទ្ធាក្នុងសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែលាភនោះ ជាលាភថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងបានសទ្ធាក្នុងព្រះតថាគត ឬក្នុងសាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានសទ្ធាក្នុងព្រះតថាគត ឬក្នុងសាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការបានដ៏ប្រសើរជាងការបានទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការបានដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ និងលាភានុត្តរិយៈ។»

‘‘සික්ඛානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො හත්ථිස්මිම්පි සික්ඛති, අස්සස්මිම්පි සික්ඛති, රථස්මිම්පි සික්ඛති, ධනුස්මිම්පි සික්ඛති, ථරුස්මිම්පි සික්ඛති, උච්චාවචං වා පන සික්ඛති, සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස මිච්ඡාපටිපන්නස්ස සික්ඛති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, සික්ඛා; නෙසා නත්ථීති වදාමි. සා ච ඛො එසා, භික්ඛවෙ, සික්ඛා හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අධිසීලම්පි සික්ඛති, අධිචිත්තම්පි සික්ඛති, අධිපඤ්ඤම්පි සික්ඛති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, සික්ඛානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අධිසීලම්පි සික්ඛති, අධිචිත්තම්පි සික්ඛති, අධිපඤ්ඤම්පි සික්ඛති, නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සික්ඛානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං.

«ចុះការសិក្សាដ៏ប្រសើរ (សិក្ខានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងសិក្សាក្នុងវិជ្ជាដំរីខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជ្ជាសេះខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជ្ជារថខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជា្ធធ្នូខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជ្ជាដាវខ្លះ ឬសិក្សាក្នុងវិជ្ជាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ សិក្សាតាមសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសិក្សានោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការសិក្សានោះ ជាការសិក្សាថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងសិក្សានូវអធិសីលខ្លះ សិក្សានូវអធិចិត្តខ្លះ សិក្សានូវអធិបញ្ញាខ្លះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសិក្សានូវអធិសីល សិក្សានូវអធិចិត្ត សិក្សានូវអធិបញ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការសិក្សាដ៏ប្រសើរជាងការសិក្សាទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការសិក្សាដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ លាភានុត្តរិយៈ និងសិក្ខានុត្តរិយៈ។»

‘‘පාරිචරියානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො ඛත්තියම්පි පරිචරති, බ්‍රාහ්මණම්පි පරිචරති, ගහපතිම්පි පරිචරති, උච්චාවචං වා පන පරිචරති, සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා මිච්ඡාදිට්ඨිකං මිච්ඡාපටිපන්නං පරිචරති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, පාරිචරියා; නෙසා නත්ථීති වදාමි. සා ච ඛො එසා, භික්ඛවෙ, පාරිචරියා හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා, න නිබ්බිදාය…පෙ… න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා පරිචරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො[Pg.289], එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, පාරිචරියානං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා පරිචරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පාරිචරියානුත්තරියං. ඉති දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං.

«ចុះការបម្រើដ៏ប្រសើរ (បារិចរិយានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងបម្រើក្សត្រខ្លះ បម្រើព្រាហ្មណ៍ខ្លះ បម្រើគហបតីខ្លះ ឬបម្រើបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ បម្រើសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបម្រើនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការបម្រើនោះ ជាការបម្រើថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ។ប។ មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងបម្រើព្រះតថាគត ឬបម្រើសាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបម្រើព្រះតថាគត ឬបម្រើសាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការបម្រើដ៏ប្រសើរជាងការបម្រើទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន onslaught។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការបម្រើដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ លាភានុត្តរិយៈ សិក្ខានុត្តរិយៈ និងបារិចរិយានុត្តរិយៈ។»

‘‘අනුස්සතානුත්තරියඤ්ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුත්තලාභම්පි අනුස්සරති, දාරලාභම්පි අනුස්සරති, ධනලාභම්පි අනුස්සරති, උච්චාවචං වා පන ලාභං අනුස්සරති, සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා මිච්ඡාදිට්ඨිකං මිච්ඡාපටිපන්නං අනුස්සරති. අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, අනුස්සති; නෙසා නත්ථීති වදාමි. සා ච ඛො එසා, භික්ඛවෙ, අනුස්සති හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා, න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා අනුස්සරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො, එතදානුත්තරියං, භික්ඛවෙ, අනුස්සතීනං සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, යදිදං තථාගතං වා තථාගතසාවකං වා අනුස්සරති නිවිට්ඨසද්ධො නිවිට්ඨපෙමො එකන්තගතො අභිප්පසන්නො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුස්සතානුත්තරියං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අනුත්තරියානී’’ති.

«ចុះការរលឹកដ៏ប្រសើរ (អនុស្សតានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងរលឹកដល់ការបានកូនខ្លះ រលឹកដល់ការបានភរិយាខ្លះ រលឹកដល់ការបានទ្រព្យសម្បត្តិខ្លះ ឬរលឹកដល់លាភដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ រលឹកដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលឹកនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការរលឹកនោះ ជាការរលឹកថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងរលឹកដល់ព្រះតថាគត ឬរលឹកដល់សាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលឹកដល់ព្រះតថាគត ឬរលឹកដល់សាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការរលឹកដ៏ប្រសើរជាងការរលឹកទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការរលឹកដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏ប្រសើរ (អនុត្តរិយៈ) ៦ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘යෙ දස්සනානුත්තරං ලද්ධා, සවනඤ්ච අනුත්තරං;

ලාභානුත්තරියං ලද්ධා, සික්ඛානුත්තරියෙ රතා.

«ជនទាំងឡាយណា បាននូវការឃើញដ៏ប្រសើរ បាននូវការស្តាប់ដ៏ប្រសើរ បាននូវការបានដ៏ប្រសើរ ហើយត្រេកអរក្នុងការសិក្សាដ៏ប្រសើរ

‘‘උපට්ඨිතා පාරිචරියා, භාවයන්ති අනුස්සතිං;

විවෙකප්පටිසංයුත්තං, ඛෙමං අමතගාමිනිං.

តាំងនៅក្នុងការបម្រើ តែងចម្រើននូវអនុស្សតិ ដែលប្រកបដោយវិវេក ដ៏ក្សេម ជាគ្រឿងនាំទៅកាន់ព្រះនិព្វានដ៏មិនស្លាប់

‘‘අප්පමාදෙ පමුදිතා, නිපකා සීලසංවුතා;

තෙ වෙ කාලෙන පච්චෙන්ති, යත්ථ දුක්ඛං නිරුජ්ඣතී’’ති. දසමං;

ជនទាំងនោះ ជាអ្នករីករាយក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ មានប្រាជ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានសីលសង្វរ តែងដឹងច្បាស់តាមកាលដ៏គួរ នូវធម៌ជាទីរលត់ទៅនៃទុក្ខ (គឺព្រះនិព្វាន) ដោយពិត។» ចប់ សូត្រទី១០។

අනුත්තරියවග්ගො තතියො.

ចប់ អនុត្តរិយវគ្គ ទី៣។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

සාමකො [Pg.290] අපරිහානියො, භයං හිමවානුස්සති;

කච්චානො ද්වෙ ච සමයා, උදායී අනුත්තරියෙනාති.

និយាយអំពីសាមកសូត្រ ១ អបរិហានិយសូត្រ ១ ភយសូត្រ ១ ហិមវន្តសូត្រ ១ អនុស្សតិសូត្រ ១ កច្ចានសូត្រ ១ សមយសូត្រ ២ លើក ឧទាយីសូត្រ ១ អនុត្តរិយសូត្រ ១។

4. දෙවතාවග්ගො

៤. ទេវតាវគ្គ

1. සෙඛසුත්තං

១. សេក្ខសូត្រ

31. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, සඞ්ගණිකාරාමතා, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស៊ុតទ្រុឌ (សាបសូន្យ) ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស៊ុតទ្រុឌ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។»

‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, න සඞ්ගණිකාරාමතා, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការមិនត្រេកអរក្នុងការពុះពារធ្វើការងារ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។» ទី១។

2. පඨමඅපරිහානසුත්තං

២. បឋមអបរិហានសូត្រ

32. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච –

៣២. លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, අප්පමාදගාරවතා, පටිසන්ථාරගාරවතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។» ទេវតានោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ លំដាប់នោះ ទេវតានោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យអញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

අථ [Pg.291] ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, අප්පමාදගාරවතා, පටිසන්ථාරගාරවතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។»

‘‘සත්ථුගරු ධම්මගරු, සඞ්ඝෙ ච තිබ්බගාරවො;

අප්පමාදගරු භික්ඛු, පටිසන්ථාරගාරවො;

අභබ්බො පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති. දුතියං;

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ និងមានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ និងមានសេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ភិក្ខុនោះមិនគួរនឹងសាបសូន្យឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ។» ទី២។

3. දුතියඅපරිහානසුත්තං

៣. ទុតិយអបរិហានសូត្រ

33. ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, හිරිගාරවතා, ඔත්තප්පගාරවතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងហិរិ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងឱត្តប្បៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។»

‘‘සත්ථුගරු ධම්මගරු, සඞ්ඝෙ ච තිබ්බගාරවො;

හිරිඔත්තප්පසම්පන්නො, සප්පතිස්සො සගාරවො;

අභබ්බො පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති. තතියං;

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ និងមានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ ជាអ្នកប្រកបដោយហិរិនិងឱត្តប្បៈ មានសេចក្តីកោតក្រែង និងមានសេចក្តីគោរព ភិក្ខុនោះមិនគួរនឹងសាបសូន្យឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ។» ទី៣។

4. මහාමොග්ගල්ලානසුත්තං

៤. មហាមោគ្គល្លានសូត្រ

34. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස රහොගතස්ස [Pg.292] පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘කතමෙසානං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? තෙන ඛො පන සමයෙන තිස්සො නාම භික්ඛු අධුනාකාලඞ්කතො අඤ්ඤතරං බ්‍රහ්මලොකං උපපන්නො හොති. තත්‍රපි නං එවං ජානන්ති – ‘‘තිස්සො බ්‍රහ්මා මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’ති.

៣៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «តើទេវតាទាំងឡាយណាខ្លះ ដែលមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'?» ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង មានភិក្ខុមួយរូបឈ្មោះតិស្សៈ ទើបតែធ្វើមរណកាលទៅ ហើយបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកមួយ។ ក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ពួកព្រហ្មទាំងឡាយក៏ស្គាល់លោកយ៉ាងនេះថា «តិស្សព្រហ្ម មានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន»។

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අද්දසා ඛො තිස්සො බ්‍රහ්මා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘එහි ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන; ස්වාගතං, මාරිස මොග්ගල්ලාන; චිරස්සං ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන; ඉමං පරියායමකාසි, යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීද, මාරිස මොග්ගල්ලාන, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. තිස්සොපි ඛො බ්‍රහ්මා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තිස්සං බ්‍රහ්මානං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏បាត់ខ្លួនពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ តិស្សព្រហ្មបានឃើញព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ និមន្តមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា៖ «សូមនិមន្តមកចុះ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ការមករបស់លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ជាការមកដ៏ល្អ យូរណាស់ហើយ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ទើបតែធ្វើការមកក្នុងទីនេះ គឺការមកដល់ទីនេះ។ និមន្តគង់ចុះ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន នេះជាអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកហើយ។» ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកហើយ។ ចំណែកឯតិស្សព្រហ្ម ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងតិស្សព្រហ្ម ដែលអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយថា៖

‘‘කතමෙසානං ඛො, තිස්ස, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘චාතුමහාරාජිකානං ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

«ម្នាលតិស្សៈ តើទេវតាទាំងឡាយណាខ្លះ ដែលមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកា មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

‘‘සබ්බෙසඤ්ඤෙව නු ඛො, තිස්ස, චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘න ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සබ්බෙසං චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, චාතුමහාරාජිකා දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා අරියකන්තෙහි සීලෙහි [Pg.293] අසමන්නාගතා න තෙසං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ච ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, චාතුමහාරාජිකා දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතා, තෙසං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាទាំងអស់ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ដែរឬអ្វី?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' នោះឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាណា ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ មិនប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទេវតាទាំងនោះ មិនមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន លុះតែពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាណា ដែលប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ ប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទើបទេវតាទាំងនោះ មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

‘‘චාතුමහාරාජිකානඤ්ඤෙව නු ඛො, තිස්ස, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති උදාහු තාවතිංසානම්පි දෙවානං…පෙ… යාමානම්පි දෙවානං… තුසිතානම්පි දෙවානං… නිම්මානරතීනම්පි දෙවානං… පරනිම්මිතවසවත්තීනම්පි දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘පරනිම්මිතවසවත්තීනම්පි ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' នេះ មានតែដល់ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាប៉ុណ្ណោះឬ ឬមួយក៏មានដល់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សផង... ពួកទេវតាជាន់យាមាផង... ពួកទេវតាជាន់តុសិតផង... ពួកទេវតាជាន់និម្មានរតីផង... ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីផង?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី ក៏មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ដែរ។»

‘‘සබ්බෙසඤ්ඤෙව නු ඛො, තිස්ස, පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති? ‘‘න ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, සබ්බෙසං පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන අසමන්නාගතා, අරියකන්තෙහි සීලෙහි අසමන්නාගතා, න තෙසං දෙවානං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’ති. යෙ ච ඛො තෙ, මාරිස මොග්ගල්ලාන, පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතා තෙසං එවං ඤාණං හොති – ‘සොතාපන්නා නාම අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායණා’’’ති.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីទាំងអស់ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ដែរឬអ្វី?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' នោះឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីណា ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ មិនប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទេវតាទាំងនោះ មិនមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន លុះតែពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីណា ដែលប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ ប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទើបទេវតាទាំងនោះ មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තිස්සස්ස බ්‍රහ්මුනො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා – ‘‘සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං – ‘බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො ජෙතවනෙ පාතුරහොසී’’’ති. චතුත්ථං.

គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះពាក្យដែលតិស្សព្រហ្មបានពោលហើយ ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក ទៅប្រាកដក្នុងវត្តជេតពនវិញ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ ទី៤។

5. විජ්ජාභාගියසුත්තං

៥. វិជ្ជាភាគិយសូត្រ

35. ‘‘ඡයිමෙ[Pg.294], භික්ඛවෙ, ධම්මා විජ්ජාභාගියා. කතමෙ ඡ? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා විජ්ජාභාගියා’’ති. පඤ්චමං.

៣៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ ជាធម៌ចូលទៅក្នុងចំណែកនៃវិជ្ជា។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអនិច្ចសញ្ញា ១ ទុក្ខសញ្ញាក្នុងរបស់ដែលមិនទៀង ១ អនត្តសញ្ញាក្នុងរបស់ដែលជាទុក្ខ ១ បហានសញ្ញា ១ វិរាគសញ្ញា ១ និរោធសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ចូលទៅក្នុងចំណែកនៃវិជ្ជា។» ទី៥។

6. විවාදමූලසුත්තං

៦. វិវាទមូលសូត្រ

36. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, විවාදමූලානි. කතමානි ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛාය න පරිපූරකාරී සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති, යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ, තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති.

៣៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឫសគល់នៃវិវាទ (ការឈ្លោះប្រកែកគ្នា) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកខឹងក្រោធ មានគំនុំទុក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលជាអ្នកខឹងក្រោធ មានគំនុំទុក ភិក្ខុនោះរមែងរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តាផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃផង ទាំងមិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ មិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញ ភិក្ខុនោះរមែងបង្កើតវិវាទក្នុងសង្ឃ វិវាទនោះរមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីមិនជាសុខដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីសេចក្តីវិនាស មិនជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីទុក្ខដល់ជនជាច្រើន ទាំងទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីព្យាយាមដើម្បីលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយមិនឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីប្រតិបត្តិដើម្បីកុំឲ្យឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។ កាលបើប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ ការលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមាន។ កាលបើលះបង់យ៉ាងនេះ ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមិនកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මක්ඛී හොති පළාසී…පෙ… ඉස්සුකී හොති මච්ඡරී… සඨො හොති මායාවී… පාපිච්ඡො හොති මිච්ඡාදිට්ඨි… සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී, සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ…පෙ… සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛාය න පරිපූරකාරී, සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති, යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය [Pg.295] බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ විවාදමූලානී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកលុបគុណគេ ជាអ្នកវាយឫកស្មើ... ជាអ្នកច្រណែន ជាអ្នកកំណាញ់... ជាអ្នកកំភូច ជាអ្នកអួតអាង... ជាអ្នកមានប្រាថ្នាលាមក មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ... ជាអ្នកស្ទាបអង្អែល (ប្រកាន់ខ្ជាប់) នូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន មានការកាន់យកយ៉ាងមាំ លះបង់បានដោយកម្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលស្ទាបអង្អែលនូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន មានការកាន់យកយ៉ាងមាំ លះបង់បានដោយកម្រ ភិក្ខុនោះរមែងរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តាផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃផង ទាំងមិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរព... ក្នុងព្រះសង្ឃ មិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញ ភិក្ខុនោះរមែងបង្កើតវិវាទក្នុងសង្ឃ វិវាទនោះរមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីមិនជាសុខដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីសេចក្តីវិនាស មិនជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីទុក្ខដល់ជនជាច្រើន ទាំងទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីព្យាយាមដើម្បីលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយមិនឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីប្រតិបត្តិដើម្បីកុំឲ្យឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។ កាលបើប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ ការលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមាន។ កាលបើលះបង់យ៉ាងនេះ ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមិនកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឫសគល់នៃវិវាទទាំងឡាយ ៦ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៦)

7. ඡළඞ්ගදානසුත්තං

៧. ឆឡង្គទានសូត្រ

37. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන වෙළුකණ්ඩකී නන්දමාතා උපාසිකා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඡළඞ්ගසමන්නාගතං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති. අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන වෙළුකණ්ඩකිං නන්දමාතරං උපාසිකං සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඡළඞ්ගසමන්නාගතං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙන්තිං. දිස්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එසා, භික්ඛවෙ, වෙළුකණ්ඩකී නන්දමාතා උපාසිකා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඡළඞ්ගසමන්නාගතං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති’’.

៣៧. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង នាងនន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈ បានចាត់ចែងទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រគេនចំពោះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បានទតឃើញនាងនន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈ កំពុងចាត់ចែងទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រគេនចំពោះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ទើបត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងនន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈនេះ កំពុងចាត់ចែងទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រគេនចំពោះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន។»

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඡළඞ්ගසමන්නාගතා දක්ඛිණා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, දායකස්ස තීණඞ්ගානි හොන්ති, පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි. කතමානි දායකස්ස තීණඞ්ගානි? ඉධ, භික්ඛවෙ, දායකො පුබ්බෙව දානා සුමනො හොති, දදං චිත්තං පසාදෙති, දත්වා අත්තමනො හොති. ඉමානි දායකස්ස තීණඞ්ගානි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ អង្គ ៣ ជារបស់ទាយក (អ្នកឲ្យ) អង្គ ៣ ជារបស់បដិគ្គាហកៈ (អ្នកទទួល)។ អង្គ ៣ របស់ទាយក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ទាយកមុននឹងឲ្យទាន ក៏មានចិត្តរីករាយ កំពុងឲ្យទាន ក៏ធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា លុះឲ្យទានរួចហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ ទាំងនេះជាអង្គ ៣ របស់ទាយក។»

‘‘කතමානි පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි? ඉධ, භික්ඛවෙ, පටිග්ගාහකා වීතරාගා වා හොන්ති රාගවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතදොසා වා හොන්ති දොසවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතමොහා වා හොන්ති මොහවිනයාය වා පටිපන්නා. ඉමානි පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි. ඉති දායකස්ස තීණඞ්ගානි, පටිග්ගාහකානං තීණඞ්ගානි. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡළඞ්ගසමන්නාගතා දක්ඛිණා හොති.

«អង្គ ៣ របស់បដិគ្គាហកៈ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈហើយក្តី ឬជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីកំចាត់បង់រាគៈក្តី ជាអ្នកប្រាសចាកទោសៈហើយក្តី ឬជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីកំចាត់បង់ទោសៈក្តី ជាអ្នកប្រាសចាកមោហៈហើយក្តី ឬជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីកំចាត់បង់មោហៈក្តី។ ទាំងនេះជាអង្គ ៣ របស់បដិគ្គាហកៈ។ អង្គ ៣ របស់ទាយក និងអង្គ ៣ របស់បដិគ្គាហកៈ មានយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ រមែងមានយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘එවං [Pg.296] ඡළඞ්ගසමන්නාගතාය, භික්ඛවෙ, දක්ඛිණාය න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើទក្ខិណាទានប្រកបដោយអង្គ ៦ យ៉ាងនេះហើយ មិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណនៃបុណ្យបានឡើយថា៖ "ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ដែលនាំមកនូវសុខ មានផលល្អក្នុងឋានសួគ៌ មានផលជាសុខ នាំឲ្យកើតក្នុងឋានសួគ៌ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីផលជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ"។ ដោយពិតនោះ រមែងរាប់ថាជាគំនរបុណ្យដ៏ធំធេង ដែលមិនអាចគណនាបាន មិនអាចវាស់វែងបានឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ න සුකරං උදකස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකානි උදකාළ්හකානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසහස්සානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානී’ති වා. අථ ඛො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාඋදකක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, එවං ඡළඞ්ගසමන්නාගතාය දක්ඛිණාය න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ គេមិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណបានឡើយថា៖ "ទឹកមានប៉ុណ្ណេះអាឡ្ហកៈ (ក្អម) ឬទឹកមានរាប់រយអាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានរាប់ពាន់អាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានរាប់សែនអាឡ្ហកៈឡើយ"។ ដោយពិតនោះ រមែងរាប់ថាជាដុំទឹកដ៏ធំធេង ដែលមិនអាចគណនាបាន មិនអាចវាស់វែងបាន យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើទក្ខិណាទានប្រកបដោយអង្គ ៦ យ៉ាងនេះហើយ ក៏មិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណនៃបុណ្យបានឡើយថា៖ "ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ដែលនាំមកនូវសុខ មានផលល្អក្នុងឋានសួគ៌ មានផលជាសុខ នាំឲ្យកើតក្នុងឋានសួគ៌ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីផលជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ"។ ដោយពិតនោះ រមែងរាប់ថាជាគំនរបុណ្យដ៏ធំធេង ដែលមិនអាចគណនាបាន មិនអាចវាស់វែងបាន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘පුබ්බෙව දානා සුමනො, දදං චිත්තං පසාදයෙ;

දත්වා අත්තමනො හොති, එසා යඤ්ඤස්ස සම්පදා.

«មុននឹងឲ្យទាន ក៏មានចិត្តរីករាយ កំពុងឲ្យទាន ក៏ធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា លុះឲ្យទានរួចហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ នេះជាការបរិបូណ៌នៃយញ្ញ (ទាន)។»

‘‘වීතරාගා වීතදොසා, වීතමොහා අනාසවා;

ඛෙත්තං යඤ්ඤස්ස සම්පන්නං, සඤ්ඤතා බ්‍රහ්මචාරයො.

«ព្រះខីណាស្រពទាំងឡាយណា ដែលប្រាសចាករាគៈ ប្រាសចាកទោសៈ ប្រាសចាកមោហៈ គ្មានអាសវៈ មានសេចក្តីសង្រួម ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រះខីណាស្រពទាំងនោះ ឈ្មោះថាជាស្រែដ៏ល្អនៃយញ្ញ (ទាន)។»

‘‘සයං ආචමයිත්වාන, දත්වා සකෙහි පාණිභි;

අත්තනො පරතො චෙසො, යඤ්ඤො හොති මහප්ඵලො.

«បុគ្គលលាងជម្រះ (ដៃជើង) ដោយខ្លួនឯង ហើយប្រគេនដោយដៃរបស់ខ្លួន យញ្ញ (ទាន) នោះ រមែងមានផលច្រើន ទាំងដល់ខ្លួនឯង ទាំងដល់អ្នកដទៃ។»

‘‘එවං යජිත්වා මෙධාවී, සද්ධො මුත්තෙන චෙතසා;

අබ්‍යාපජ්ජං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති. සත්තමං;

«អ្នកមានប្រាជ្ញា មានសទ្ធា លុះបានបូជា (ធ្វើទាន) យ៉ាងនេះ ដោយចិត្តរួចចាកកំណាញ់ហើយ រមែងទៅកើតក្នុងលោកដ៏មានសុខ គ្មានសេចក្តីទុក្ខឡើយ។» (ចប់ សូត្រទី៧)

8. අත්තකාරීසුත්තං

៨. អត្តការីសូត្រ

38. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං [Pg.297] එතදවොච – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, එවංවාදී එවංදිට්ඨි – ‘නත්ථි අත්තකාරො, නත්ථි පරකාරො’’’ති. ‘‘මාහං, බ්‍රාහ්මණ, එවංවාදිං එවංදිට්ඨිං අද්දසං වා අස්සොසිං වා. කථඤ්හි නාම සයං අභික්කමන්තො, සයං පටික්කමන්තො එවං වක්ඛති – ‘නත්ථි අත්තකාරො, නත්ථි පරකාරො’’’ති!

៣៨. គ្រានោះឯង ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះករុណាមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា "ការធ្វើដោយខ្លួនឯងមិនមាន ការធ្វើដោយអ្នកដទៃមិនមាន"។» ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនដែលឃើញ ឬមិនដែលឮជនដែលមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះឡើយ។ ព្រោះថា កាលបើខ្លួនឯងកំពុងដើរទៅមុខក្តី កំពុងដើរថយក្រោយក្តី ហេតុអ្វីក៏ពោលយ៉ាងនេះថា "ការធ្វើដោយខ្លួនឯងមិនមាន ការធ្វើដោយអ្នកដទៃមិនមាន" ដូច្នេះកើត?

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථි ආරබ්භධාතූ’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘ආරබ්භධාතුයා සති ආරබ්භවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්තී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ආරබ්භධාතුයා සති ආරබ්භවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්ති, අයං සත්තානං අත්තකාරො අයං පරකාරො’’.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ធាតុគឺការផ្តើមប្រឹងប្រែង (អារព្ភធាតុ) មានដែរឬទេ?» ព្រាហ្មណ៍ទូលថា៖ «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការផ្តើមប្រឹងប្រែងមាន សត្វទាំងឡាយដែលផ្តើមប្រឹងប្រែង រមែងប្រាកដ (មាន) ដែរឬទេ?» «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការផ្តើមប្រឹងប្រែងមាន សត្វទាំងឡាយដែលផ្តើមប្រឹងប្រែង រមែងប្រាកដ នេះឯងជាការធ្វើដោយខ្លួនឯងរបស់សត្វទាំងឡាយ នេះជាការធ្វើដោយអ្នកដទៃ។»

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථි නික්කමධාතු…පෙ… අත්ථි පරක්කමධාතු… අත්ථි ථාමධාතු… අත්ථි ඨිතිධාතු… අත්ථි උපක්කමධාතූ’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘උපක්කමධාතුයා සති උපක්කමවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්තී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, උපක්කමධාතුයා සති උපක්කමවන්තො සත්තා පඤ්ඤායන්ති, අයං සත්තානං අත්තකාරො අයං පරකාරො’’.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ធាតុគឺការចេញចាក (និក្ខមធាតុ)... ធាតុគឺការបោះជំហានទៅមុខ (បរាក្កមធាតុ)... ធាតុគឺកម្លាំង (ថាមធាតុ)... ធាតុគឺការតាំងមាំ (ឋិតិធាតុ)... ធាតុគឺការព្យាយាមខ្លាំង (ឧបក្កមធាតុ) មានដែរឬទេ?» «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការព្យាយាមខ្លាំងមាន សត្វទាំងឡាយដែលព្យាយាមខ្លាំង រមែងប្រាកដដែរឬទេ?» «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការព្យាយាមខ្លាំងមាន សត្វទាំងឡាយដែលព្យាយាមខ្លាំង រមែងប្រាកដ នេះឯងជាការធ្វើដោយខ្លួនឯងរបស់សត្វទាំងឡាយ នេះជាការធ្វើដោយអ្នកដទៃ។»

‘‘මාහං, බ්‍රාහ්මණ, එවංවාදිං එවංදිට්ඨිං අද්දසං වා අස්සොසිං වා. කථඤ්හි නාම සයං අභික්කමන්තො සයං පටික්කමන්තො එවං වක්ඛති – ‘නත්ථි අත්තකාරො නත්ථි පරකාරො’’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនដែលឃើញ ឬមិនដែលឮជនដែលមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះឡើយ។ ព្រោះថា កាលបើខ្លួនឯងកំពុងដើរទៅមុខក្តី កំពុងដើរថយក្រោយក្តី ហេតុអ្វីក៏ពោលយ៉ាងនេះថា "ការធ្វើដោយខ្លួនឯងមិនមាន ការធ្វើដោយអ្នកដទៃមិនមាន" ដូច្នេះកើត?»

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති! අට්ඨමං.

«ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ!» (ចប់ សូត្រទី៨)

9. නිදානසුත්තං

៩. និទានសូត្រ

39. ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, නිදානානි කම්මානං සමුදයාය. කතමානි තීණි? ලොභො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, දොසො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, මොහො නිදානං කම්මානං සමුදයාය. න, භික්ඛවෙ, ලොභා අලොභො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, ලොභා ලොභොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, දොසා අදොසො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දොසා දොසොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, මොහා අමොහො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, මොහා මොහොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, ලොභජෙන කම්මෙන දොසජෙන කම්මෙන මොහජෙන කම්මෙන දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි සුගතියො. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, ලොභජෙන කම්මෙන දොසජෙන කම්මෙන මොහජෙන කම්මෙන [Pg.298] නිරයො පඤ්ඤායති තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි දුග්ගතියො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි නිදානානි කම්මානං සමුදයාය.

៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? លោភៈ ជាហេតុនាំឲ្យកើតឡើងនៃកម្ម ទោសៈ ជាហេតុនាំឲ្យកើតឡើងនៃកម្ម មោហៈ ជាហេតុនាំឲ្យកើតឡើងនៃកម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អលោភៈ មិនមែនកើតឡើងអំពីលោភៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ លោភៈប៉ុណ្ណោះ រមែងកើតឡើងអំពីលោភៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អទោសៈ មិនមែនកើតឡើងអំពីទោសៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ ទោសៈប៉ុណ្ណោះ រមែងកើតឡើងអំពីទោសៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អមោហៈ មិនមែនកើតឡើងអំពីមោហៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ មោហៈប៉ុណ្ណោះ រមែងកើតឡើងអំពីមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតាទាំងឡាយក្តី មនុស្សទាំងឡាយក្តី ឬសុគតិភពដទៃណាមួយក្តី មិនមែនប្រាកដ (កើតឡើង) ដោយសារកម្មដែលកើតអំពីលោភៈ កម្មដែលកើតអំពីទោសៈ កម្មដែលកើតអំពីមោហៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ នរកក្តី កំណើតតិរច្ឆានក្តី ប្រេតវិសយក្តី ឬទុគ្គតិភពដទៃណាមួយក្តី រមែងប្រាកដ (កើតឡើង) ដោយសារកម្មដែលកើតអំពីលោភៈ កម្មដែលកើតអំពីទោសៈ កម្មដែលកើតអំពីមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, නිදානානි කම්මානං සමුදයාය. කතමානි තීණි? අලොභො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, අදොසො නිදානං කම්මානං සමුදයාය, අමොහො නිදානං කම්මානං සමුදයාය. න, භික්ඛවෙ, අලොභා ලොභො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අලොභා අලොභොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, අදොසා දොසො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අදොසා අදොසොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, අමොහා මොහො සමුදෙති; අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අමොහා අමොහොව සමුදෙති. න, භික්ඛවෙ, අලොභජෙන කම්මෙන අදොසජෙන කම්මෙන අමොහජෙන කම්මෙන නිරයො පඤ්ඤායති තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි දුග්ගතියො. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අලොභජෙන කම්මෙන අදොසජෙන කම්මෙන අමොහජෙන කම්මෙන දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි සුගතියො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි නිදානානි කම්මානං සමුදයායා’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអលោភៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្ម ១ អទោសៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្ម ១ អមោហៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្ម ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោភៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអលោភៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត អលោភៈប៉ុណ្ណោះ តែងកើតឡើងព្រោះអលោភៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោសៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអទោសៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត អទោសៈប៉ុណ្ណោះ តែងកើតឡើងព្រោះអទោសៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មោហៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអមោហៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត អមោហៈប៉ុណ្ណោះ តែងកើតឡើងព្រោះអមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នរក មិនប្រាកដ កំណើតសត្វតិរច្ឆាន មិនប្រាកដ ប្រេតវិស័យ មិនប្រាកដ ឬសូម្បីតែទុគ្គតិណាមួយដទៃទៀត ក៏មិនប្រាកដ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអលោភៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអទោសៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអមោហៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត ពួកទេវតា តែងប្រាកដ ពួកមនុស្ស តែងប្រាកដ ឬសូម្បីតែសុគតិណាមួយដទៃទៀត ក៏តែងប្រាកដ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអលោភៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអទោសៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី៩។

10. කිමිලසුත්තං

១០. គិមិលសូត្រ

40. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කිමිලායං විහරති නිචුලවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා කිමිලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කිමිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, ධම්මෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සික්ඛාය අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, අප්පමාදෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, පටිසන්ථාරෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොති’’.

៤០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃនិចុលៈ ជិតក្រុងគិមិលា។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅគិមិលៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអាយស្មៅគិមិលៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មមិនស្ថិតនៅអស់កាលយូរ?»។ «ម្នាលគិមិលៈ ក្នុងសាសនានេះ កាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ពួកភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ ម្នាលគិមិលៈ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មមិនស្ថិតនៅអស់កាលយូរ»។

‘‘කො [Pg.299] පන, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, ධම්මෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සික්ඛාය සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, අප්පමාදෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, පටිසන්ථාරෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති. දසමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មស្ថិតនៅអស់កាលយូរ?»។ «ម្នាលគិមិលៈ ក្នុងសាសនានេះ កាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ពួកភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ ម្នាលគិមិលៈ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មស្ថិតនៅអស់កាលយូរ»។ សូត្រទី១០។

11. දාරුක්ඛන්ධසුත්තං

១១. ទារុក្ខន្ធសូត្រ

41. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දස අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ මහන්තං දාරුක්ඛන්ධං. දිස්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො, ආවුසො, තුම්හෙ අමුං මහන්තං දාරුක්ඛන්ධ’’න්ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති.

៤១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ。 សម័យមួយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចុះអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប បានឃើញដុំឈើធំមួយ ក្នុងទីកន្លែងមួយ។ លុះឃើញហើយ ក៏ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អ្នករាល់គ្នាឃើញដុំឈើធំឯណោះដែរឬទេ?»។ ពួកភិក្ខុឆ្លើយថា «ឃើញ អាវុសោ»។

‘‘ආකඞ්ඛමානො, ආවුසො, භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං පථවීත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි, ආවුසො, අමුම්හි දාරුක්ඛන්ධෙ පථවීධාතු, යං නිස්සාය භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං පථවීත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය. ආකඞ්ඛමානො, ආවුසො, භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං ආපොත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය …පෙ… තෙජොත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය… වායොත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය… සුභන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය… අසුභන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අත්ථි, ආවුසො, අමුම්හි දාරුක්ඛන්ධෙ අසුභධාතු, යං නිස්සාය භික්ඛු ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තො අමුං දාරුක්ඛන්ධං අසුභන්ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍යා’’ති. එකාදසමං.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ បើចង់ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាផែនដី (បឋវីធាតុ) ក៏បាន។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រោះបឋវីធាតុមាននៅក្នុងដុំឈើនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាផែនដីបាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ បើចង់ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាទឹក (អាបោធាតុ) ក៏បាន ...ថាជាភ្លើង (តេជោធាតុ) ក៏បាន ...ថាជាខ្យល់ (វាយោធាតុ) ក៏បាន ...ថាជាវត្ថុល្អ (សុភៈ) ក៏បាន ...ថាជាវត្ថុមិនល្អ (អសុភៈ) ក៏បាន។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រោះអសុភធាតុមាននៅក្នុងដុំឈើនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាវត្ថុមិនល្អបាន»។ សូត្រទី១១។

12. නාගිතසුත්තං

១២. នាគិតសូត្រ

42. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලං නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති [Pg.300] ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. අස්සොසුං ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො ඉච්ඡානඞ්ගලං අනුප්පත්තො ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො…පෙ… බුද්ධො භගවා’ති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං…පෙ… අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨංසු උච්චාසද්දා මහාසද්දා.

៤២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនកោសល ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើនរូប បានទៅដល់ភូមិព្រាហ្មណ៍របស់ពួកជនក្នុងដែនកោសល ឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ។ ឮថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃរបោះឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ ជិតភូមិឥច្ឆានង្គលៈនោះ។ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី អ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ បានឮដំណឹងថា «ឮថា ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញសាងផ្នួសអំពីសក្យត្រកូល ឥឡូវនេះ យាងមកដល់ស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ ហើយគង់នៅក្នុងព្រៃរបោះឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ ជិតភូមិឥច្ឆានង្គលៈ។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ មានកិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយយ៉ាងនេះថា "ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ជាព្រះអរហន្ត ត្រាស់ដឹងស្មើដោយព្រះអង្គឯង ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ... ទ្រង់ជាព្រះពុទ្ធ ទ្រង់ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ"។ ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏ឧត្តមដោយព្រះអង្គឯង ហើយញ៉ាំងលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក... ការបានជួបនឹងព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសភាពយ៉ាងនោះ ជាការប្រពៃណាស់"»។ គ្រានោះ លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី អ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ ក៏នាំយកបង្អែមនិងចំអាបយ៉ាងច្រើន ចូលទៅកាន់ព្រៃរបោះឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ បង្កសម្លេងទ្រហឹងអឺងកងយ៉ាងខ្លាំង។

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නාගිතො භගවතො උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නාගිතං ආමන්තෙසි – ‘‘කෙ පන තෙ, නාගිත, උච්චාසද්දා මහාසද්දා කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘එතෙ, භන්තෙ, ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතා භගවන්තංයෙව උද්දිස්ස භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති. ‘‘මාහං, නාගිත, යසෙන සමාගමං, මා ච මයා යසො. යො ඛො, නාගිත, නයිමස්ස නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අස්ස අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්සාහං නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, සො තං මීළ්හසුඛං මිද්ධසුඛං ලාභසක්කාරසිලොකසුඛං සාදියෙය්‍යා’’ති.

សម័យនោះ ព្រះអាយស្មៅនាគិតៈ ជាឧបដ្ឋាករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ。 គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះអាយស្មៅនាគិតៈថា «ម្នាលនាគិតៈ ចុះសម្លេងទ្រហឹងអឺងកងយ៉ាងខ្លាំងនោះ ជាសម្លេងអ្វី ដូចជាពួកអ្នកនេសាទកំពុងដណ្តើមត្រីគ្នា?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នោះគឺពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី អ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ នាំយកបង្អែមនិងចំអាបយ៉ាងច្រើន មកឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ ឧទ្ទិសចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងភិក្ខុសង្ឃ»។ «ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមិនចង់ជួបនឹងយសសក្តិឡើយ ហើយយសសក្តិក៏កុំមកជួបនឹងតថាគតដែរ។ ម្នាលនាគិតៈ បុគ្គលណា មិនបានតាមប្រាថ្នា មិនបានដោយងាយ មិនបានដោយមិនលំបាក នូវនេក្ខម្មសុខ របវេកសុខ ឧបសមសុខ សម្ពោធិសុខ ដូចជាតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយងាយ បានដោយមិនលំបាកនេះទេ បុគ្គលនោះ គប្បីត្រេកអរនឹងសេចក្តីសុខដ៏លាមក សេចក្តីសុខក្នុងការដេកលក់ និងសេចក្តីសុខដែលកើតអំពីលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះចុះ»។

‘‘අධිවාසෙතු දානි, භන්තෙ, භගවා; අධිවාසෙතු, සුගතො; අධිවාසනකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො. යෙන යෙනෙව දානි, භන්තෙ, භගවා ගමිස්සති, තන්නින්නාව භවිස්සන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ යථානින්නං උදකානි පවත්තන්ති; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, යෙන යෙනෙව දානි භගවා ගමිස්සති, තන්නින්නාව භවිස්සන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි, භන්තෙ, භගවතො සීලපඤ්ඤාණ’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួល (សេចក្តីអនុគ្រោះ) ក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ សូមព្រះសុគត ទ្រង់ទទួលចុះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ជាកាលគួរដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងយាងទៅកាន់ទិសណាៗ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី ទាំងអ្នកនិគម ទាំងអ្នកជនបទ នឹងបង្អោនទៅរកទិសនោះៗដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាកាលដែលភ្លៀងបង្អុរចុះមកមានគ្រាប់ធំៗ ទឹកទាំងឡាយតែងហូរទៅកាន់ទីទំនាប យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងយាងទៅកាន់ទិសណាៗ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី ទាំងអ្នកនិគម ទាំងអ្នកជនបទ ក៏នឹងបង្អោនទៅរកទិសនោះៗ យ៉ាងនោះដែរ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា សីលនិងបញ្ញារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង»។

‘‘මාහං, නාගිත, යසෙන සමාගමං, මා ච මයා යසො. යො ඛො, නාගිත, නයිමස්ස නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස [Pg.301] නිකාමලාභී අස්ස අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්සාහං නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, සො තං මීළ්හසුඛං මිද්ධසුඛං ලාභසක්කාරසිලොකසුඛං සාදියෙය්‍ය.

«ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមិនចង់ជួបនឹងយសសក្តិឡើយ ហើយយសសក្តិក៏កុំមកជួបនឹងតថាគតដែរ。 ម្នាលនាគិតៈ បុគ្គលណា មិនបានតាមប្រាថ្នា មិនបានដោយងាយ មិនបានដោយមិនលំបាក នូវនេក្ខម្មសុខ របវេកសុខ ឧបសមសុខ សម្ពោធិសុខ ដូចជាតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយងាយ បានដោយមិនលំបាកនេះទេ បុគ្គលនោះ គប្បីត្រេកអរនឹងសេចក្តីសុខដ៏លាមក សេចក្តីសុខក្នុងការដេកលក់ និងសេចក្តីសុខដែលកើតអំពីលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះចុះ។

‘‘ඉධාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ගාමන්තවිහාරිං සමාහිතං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානිමං ආයස්මන්තං ආරාමිකො වා උපට්ඨහිස්සති සමණුද්දෙසො වා තං තම්හා සමාධිම්හා චාවෙස්සතී’ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො න අත්තමනො හොමි ගාමන්තවිහාරෙන. ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං අරඤ්ඤෙ පචලායමානං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානි අයමායස්මා ඉමං නිද්දාකිලමථං පටිවිනොදෙත්වා අරඤ්ඤසඤ්ඤංයෙව මනසි කරිස්සති එකත්ත’න්ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන.

ម្នាលនាគិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក អង្គុយមានចិត្តតម្កល់មាំ (មានសមាធិ)។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ នឹងមានអ្នកថែរក្សាវត្តក្តី សាមណេរក្តី មកបម្រើលោកដ៏មានអាយុនេះ ហើយធ្វើលោកឲ្យឃ្លាតចាកសមាធិនោះ"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតមិនពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងវត្តជិតស្រុករបស់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ម្នាលនាគិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយងងុយដេកនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ នឹងបន្ទោបង់នូវសេចក្តីលំបាកព្រោះការងងុយដេកនេះ ហើយធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវអារម្មណ៍តែមួយ គឺអារញ្ញសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ថាព្រៃ)"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។

‘‘ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං අරඤ්ඤෙ අසමාහිතං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානි අයමායස්මා අසමාහිතං වා චිත්තං සමාදහිස්සති, සමාහිතං වා චිත්තං අනුරක්ඛිස්සතී’ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන.

ម្នាលនាគិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយមិនទាន់មានចិត្តតម្កល់មាំនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ នឹងតម្កល់ចិត្តដែលមិនទាន់តម្កល់មាំ ឬក៏នឹងរក្សាចិត្តដែលតម្កល់មាំហើយ"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។

‘‘ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං අරඤ්ඤෙ සමාහිතං නිසින්නං. තස්ස මය්හං, නාගිත, එවං හොති – ‘ඉදානි අයමායස්මා අවිමුත්තං වා චිත්තං විමොචෙස්සති, විමුත්තං වා චිත්තං අනුරක්ඛිස්සතී’ති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන.

ម្នាលនាគិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយមានចិត្តតម្កល់មាំនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ នឹងញ៉ាំងចិត្តដែលមិនទាន់រួចចាកកិលេសឲ្យរួចចាកកិលេស ឬក៏នឹងរក្សាចិត្តដែលរួចចាកកិលេសហើយ"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។

‘‘ඉධ පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ගාමන්තවිහාරිං ලාභිං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. සො තං ලාභසක්කාරසිලොකං නිකාමයමානො රිඤ්චති පටිසල්ලානං රිඤ්චති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි; ගාමනිගමරාජධානිං ඔසරිත්වා වාසං කප්පෙති. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො න අත්තමනො හොමි ගාමන්තවිහාරෙන.

ម្នាលនាគិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ភិក្ខុនោះ កាលប្រាថ្នានូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះ តែងលះបង់នូវការសម្ងំ លះបង់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូចនិងព្រៃធំ ហើយចូលទៅកាន់ស្រុក និគម និងរាជធានី រួចធ្វើការនៅអាស្រ័យក្នុងទីនោះ។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតមិនពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងវត្តជិតស្រុករបស់ភិក្ខុនោះឡើយ»。

‘‘ඉධ [Pg.302] පනාහං, නාගිත, භික්ඛුං පස්සාමි ආරඤ්ඤිකං ලාභිං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. සො තං ලාභසක්කාරසිලොකං පටිපණාමෙත්වා න රිඤ්චති පටිසල්ලානං න රිඤ්චති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි. තෙනාහං, නාගිත, තස්ස භික්ඛුනො අත්තමනො හොමි අරඤ්ඤවිහාරෙන. යස්මාහං, නාගිත, සමයෙ අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො න කඤ්චි පස්සාමි පුරතො වා පච්ඡතො වා, ඵාසු මෙ, නාගිත, තස්මිං සමයෙ හොති අන්තමසො උච්චාරපස්සාවකම්මායා’’ති. ද්වාදසමං.

«ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ភិក្ខុនោះ លះបង់នូវលាភ សក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរនោះហើយ មិនលះបង់នូវការសម្ងំ មិនលះបង់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូចព្រៃធំឡើយ។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតរមែងមានចិត្តត្រេកអរនឹងភិក្ខុនោះ ដោយការនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសម័យណា ដែលតថាគតដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ មិនឃើញនរណាម្នាក់នៅខាងមុខ ឬខាងក្រោយឡើយ ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសម័យនោះ តថាគតរមែងមានសេចក្ដីសប្បាយ សូម្បីតែការបន្ទោបង់ឧច្ចារៈនិងបស្សាវៈ»។ ចប់ ទី១២។

දෙවතාවග්ගො චතුත්ථො.

ចប់ ទេវតាវគ្គ ទី៤។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃទេវតាវគ្គនោះគឺ៖

සෙඛා ද්වෙ අපරිහානි, මොග්ගල්ලාන විජ්ජාභාගියා;

විවාදදානත්තකාරී නිදානං, කිමිලදාරුක්ඛන්ධෙන නාගිතොති.

និយាយអំពីសេក្ខសូត្រ អបរិហានិសូត្រ ២ លើក មុខល្លានសូត្រ វិជ្ជាភាគិយសូត្រ វិវាទសូត្រ ទានសូត្រ អត្តការីសូត្រ និទានសូត្រ កិមិលសូត្រ ទារុក្ខន្ធសូត្រ និងណាកិតសូត្រ។

5. ධම්මිකවග්ගො

៥. ធម្មិកវគ្គ

1. නාගසුත්තං

១. នាគសូត្រ

43. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමානන්ද, යෙන පුබ්බාරාමො මිගාරමාතුපාසාදො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම දිවාවිහාරායා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි.

៤៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះទ្រង់ត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ទើបទ្រង់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុមកថា៖ «ម្នាលអានន្ទ មកចុះ យើងនឹងចូលទៅកាន់ប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ក្នុងបុព្វារាម ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ»។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។

අථ ඛො භගවා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං යෙන පුබ්බාරාමො මිගාරමාතුපාසාදො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමානන්ද, යෙන පුබ්බකොට්ඨකො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගත්තානි පරිසිඤ්චිතු’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති [Pg.303] ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං යෙන පුබ්බකොට්ඨකො තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. පුබ්බකොට්ඨකෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងចូលទៅកាន់ប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ក្នុងបុព្វារាម ជាមួយព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ លុះដល់វេលាសាយណ្ហសម័យ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំ ហើយហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុមកថា៖ «ម្នាលអានន្ទ មកចុះ យើងនឹងទៅកាន់កំពង់ទឹកខាងកើត ដើម្បីស្រង់ព្រះកាយ»។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់កំពង់ទឹកខាងកើត ដើម្បីស្រង់ព្រះកាយ ជាមួយព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ លុះទ្រង់ស្រង់ព្រះកាយក្នុងកំពង់ទឹកខាងកើតរួចហើយ ទ្រង់ឡើងមកគង់នៅដោយមានចីវរមួយផ្ទាំង ធ្វើព្រះកាយឲ្យស្ងួតទឹក។

තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස සෙතො නාම නාගො මහාතූරිය තාළිතවාදිතෙන පුබ්බකොට්ඨකා පච්චුත්තරති. අපිස්සු තං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘‘අභිරූපො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො; දස්සනීයො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො; පාසාදිකො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො; කායුපපන්නො වත, භො, රඤ්ඤො නාගො’’ති! එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘හත්ථිමෙව නු ඛො, භන්තෙ, මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’ති, උදාහු අඤ්ඤම්පි කඤ්චි මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’’’ති? ‘‘හත්ථිම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’ති! අස්සම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… ගොණම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… උරගම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… රුක්ඛම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං…පෙ… මනුස්සම්පි ඛො, උදායි, මහන්තං බ්‍රහන්තං කායුපපන්නං ජනො දිස්වා එවමාහ – ‘නාගො වත, භො, නාගො’ති! අපි ච, උදායි, යො සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ආගුං න කරොති කායෙන වාචාය මනසා, තමහං ‘නාගො’ති බ්‍රූමී’’ති.

សម័យនោះឯង ដំរីឈ្មោះសេតៈ ជាព្រះទីនាំងរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសល ឡើងមកពីកំពង់ទឹកខាងកើត ដោយសូរតន្ត្រីប្រគំយ៉ាងរគគ្រឹក។ មហាជនឃើញដំរីនោះហើយ ក៏និយាយគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា ល្អណាស់តើ! នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា គួរឲ្យចង់មើលណាស់តើ! នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា គួរឲ្យជ្រះថ្លាណាស់តើ! នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា មានរាងកាយបរិបូណ៌ណាស់តើ! ពិតជាដំរីដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន!»។ កាលបើមហាជននិយាយយ៉ាងនេះហើយ ព្រះឧទាយិដ៏មានអាយុ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មហាជនឃើញតែសត្វដំរីដែលមានរាងកាយធំធាត់ បរិបូណ៌ ទើបនិយាយយ៉ាងនេះថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាដំរីដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន" ឬក៏ឃើញវត្ថុដទៃណាមួយដែលមានទំហំធំធាត់ បរិបូណ៌ ហើយនិយាយថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាវត្ថុដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន" ដែរ?»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វដំរីដែលមានរាងកាយធំធាត់ បរិបូណ៌ ក៏និយាយថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាដំរីដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន"។ ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វសេះដែលមានរាងកាយធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វគោដែលមានរាងកាយធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វពស់ដែលមានរាងកាយធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញដើមឈើដែលមានដើមធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញមនុស្សដែលមានរាងកាយធំធាត់ បរិបូណ៌ ក៏និយាយថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាមនុស្សដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន"។ ម្នាលឧទាយិ មួយវិញទៀត បុគ្គលណា មិនធ្វើនូវបាបកម្មដោយកាយ វាចា ចិត្ត ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា "នាគ" (អ្នកប្រសើរ)»។

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, භගවතා – අපි ච, උදායි, යො සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය ආගුං න කරොති කායෙන වාචාය මනසා, තමහං ‘නාගො’ති බ්‍රූමී’’ති. ඉදඤ්ච පනාහං, භන්තෙ, භගවතා සුභාසිතං ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදාමි –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងទុកល្អណាស់ថា "ម្នាលឧទាយិ មួយវិញទៀត បុគ្គលណា មិនធ្វើនូវបាបកម្មដោយកាយ វាចា ចិត្ត ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា នាគ"។ បពិត្រព្រង្សដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអនុមោទនាចំពោះព្រះពុទ្ធដីកាដែលទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងទុកល្អហើយនេះ ដោយគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

‘‘මනුස්සභූතං සම්බුද්ධං, අත්තදන්තං සමාහිතං;

ඉරියමානං බ්‍රහ්මපථෙ, චිත්තස්සූපසමෙ රතං.

ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់កើតជាមនុស្ស មានព្រះទ័យទូន្មានខ្លួនឯងរួចហើយ មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ ទ្រង់យាងទៅក្នុងផ្លូវដ៏ប្រសើរ (អរិយមគ្គ) ទ្រង់ត្រេកអរក្នុងសេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់នៃចិត្ត។

‘‘යං [Pg.304] මනුස්සා නමස්සන්ති, සබ්බධම්මාන පාරගුං;

දෙවාපි තං නමස්සන්ති, ඉති මෙ අරහතො සුතං.

ព្រះសម្ពុទ្ធអង្គណា ដែលមនុស្សទាំងឡាយរមែងថ្វាយបង្គំ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង សូម្បីទេវតាទាំងឡាយ ក៏រមែងថ្វាយបង្គំព្រះសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ខ្ញុំបានឮពាក្យនេះអំពីសំណាក់ព្រះអរហន្ត។

‘‘සබ්බසංයොජනාතීතං, වනා නිබ්බන මාගතං;

කාමෙහි නෙක්ඛම්මරතං, මුත්තං සෙලාව කඤ්චනං.

ព្រះអង្គកន្លងផុតនូវសញ្ញោជនៈទាំងពួង យាងចេញពីព្រៃ (កិលេស) មកកាន់ទីគ្មានព្រៃ (ព្រះនិព្វាន) ទ្រង់ត្រេកអរក្នុងការចេញចាកកាមទាំងឡាយ ដូចជាមាសដ៏បរិសុទ្ធដែលរួចចាកថ្មរ៉ែ។

‘‘සබ්බෙ අච්චරුචී නාගො, හිමවාඤ්ඤෙ සිලුච්චයෙ;

සබ්බෙසං නාගනාමානං, සච්චනාමො අනුත්තරො.

ព្រះអង្គជាអ្នកប្រសើរ (នាគ) ញ៉ាំងសត្វទាំងពួងឲ្យរុងរឿងក្រៃលែង ដូចជាភ្នំហិមពាន្តដែលរុងរឿងជាងភ្នំដទៃ ព្រះអង្គមានព្រះនាមពិតប្រាកដថា "នាគ" ដ៏ប្រសើរលើសលប់ជាងអស់អ្នកដែលមានឈ្មោះថា "នាគ" ទាំងពួង។

‘‘නාගං වො කිත්තයිස්සාමි, න හි ආගුං කරොති සො;

සොරච්චං අවිහිංසා ච, පාදා නාගස්ස තෙ දුවෙ.

ខ្ញុំនឹងសរសើរនូវនាគ (ព្រះពុទ្ធ) ដល់អ្នករាល់គ្នា ព្រោះព្រះអង្គមិនធ្វើនូវបាបឡើយ សេចក្ដីសង្រួម និងការមិនបៀតបៀន ទាំងពីរនេះ ជាជើងមុខទាំងគូរបស់នាគនោះ។

‘‘තපො ච බ්‍රහ්මචරියං, චරණා නාගස්ස ත්‍යාපරෙ;

සද්ධාහත්ථො මහානාගො, උපෙක්ඛාසෙතදන්තවා.

សេចក្ដីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស និងព្រហ្មចរិយធម៌ ទាំងពីរនេះ ជាជើងក្រោយទាំងគូរបស់នាគនោះ ព្រះមហានាគមានសទ្ធាជាប្រមោយ មានឧបេក្ខាជាភ្លុកដ៏ស។

‘‘සති ගීවා සිරො පඤ්ඤා, වීමංසා ධම්මචින්තනා;

មានសតិជាក មានបញ្ញាជាក្បាល មានការពិចារណាធម៌ដោយប្រុងប្រយ័ត្នជាចុងប្រមោយ។

ධම්මකුච්ඡිසමාතපො, විවෙකො තස්ස වාලධි.

មានធម៌ (សមាធិ) ជាពោះដ៏កក់ក្ដៅ មានសេចក្ដីស្ងាត់ (វិវេក) ជាកន្ទុយ។

‘‘සො ඣායී අස්සාසරතො, අජ්ඣත්තං සුසමාහිතො ;

ගච්ඡං සමාහිතො නාගො, ඨිතො නාගො සමාහිතො.

ព្រះអង្គជាអ្នកចម្រើនឈាន ត្រេកអរក្នុងខ្យល់ដកដង្ហើមចេញចូល មានព្រះទ័យតម្កល់មាំល្អក្នុងខាងក្នុង នាគនោះកាលយាងទៅ ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ កាលឈរ ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ។

‘‘සෙය්‍යං සමාහිතො නාගො, නිසින්නොපි සමාහිතො;

සබ්බත්ථ සංවුතො නාගො, එසා නාගස්ස සම්පදා.

នាគនោះកាលសម្រាន្ត ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ សូម្បីកាលគង់នៅ ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ នាគនោះសង្រួមក្នុងទ្វារទាំងពួង នេះជាសម្បទារបស់នាគ។

‘‘භුඤ්ජති අනවජ්ජානි, සාවජ්ජානි න භුඤ්ජති;

ඝාසමච්ඡාදනං ලද්ධා, සන්නිධිං පරිවජ්ජයං.

ទ្រង់សោយតែរបស់ដែលគ្មានទោស មិនសោយរបស់ដែលមានទោសឡើយ កាលបាននូវអាហារនិងសម្លៀកបំពាក់ហើយ រមែងវៀរចាកការសន្សំទុក។

‘‘සංයොජනං අණුං ථූලං, සබ්බං ඡෙත්වාන බන්ධනං;

යෙන යෙනෙව ගච්ඡති, අනපෙක්ඛොව ගච්ඡති.

ទ្រង់កាត់ផ្ដាច់នូវសញ្ញោជនៈ និងចំណងទាំងពួង ទោះតូចក្ដី ធំក្ដី ហើយយាងទៅកាន់ទិសណាៗ ដោយគ្មានសេចក្ដីអាឡោះអាល័យឡើយ។

‘‘යථාපි උදකෙ ජාතං, පුණ්ඩරීකං පවඩ්ඪති;

නුපලිප්පති තොයෙන, සුචිගන්ධං මනොරමං.

ផ្កាឈូកសដែលដុះក្នុងទឹក ចម្រើនឡើងក្នុងទឹក មិនប្រឡាក់ដោយទឹក មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ គួរឲ្យត្រេកអរ យ៉ាងណាមិញ។

‘‘තථෙව ලොකෙ සුජාතො, බුද්ධො ලොකෙ විහරති;

නුපලිප්පති ලොකෙන, තොයෙන පදුමං යථා.

ព្រះពុទ្ធទ្រង់កើតល្អហើយក្នុងលោក ក៏គង់នៅក្នុងលោកយ៉ាងនោះដែរ តែមិនប្រឡាក់ដោយលោក ដូចជាផ្កាឈូកដែលមិនប្រឡាក់ដោយទឹក យ៉ាងនោះឯង។

‘‘මහාගිනීව [Pg.305] ජලිතො, අනාහාරූපසම්මති;

සඞ්ඛාරෙසූපසන්තෙසු, නිබ්බුතොති පවුච්චති.

ភ្លើងដ៏ធំដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅ រមែងរលត់ទៅព្រោះគ្មានអុសជាគ្រឿងឆេះ យ៉ាងណាមិញ កាលបើធម៌ទាំងឡាយជាគ្រឿងតាក់តែង (សង្ខារ) រលត់ទៅហើយ ព្រះអង្គរមែងបានឈ្មោះថា "រលត់ទុក្ខហើយ" (បរិនិព្វាន) យ៉ាងនោះឯង។

‘‘අත්ථස්සායං විඤ්ඤාපනී, උපමා විඤ්ඤූහි දෙසිතා;

විඤ්ඤස්සන්ති මහානාගා, නාගං නාගෙන දෙසිතං.

ឧបមានេះ សម្រាប់ញ៉ាំងសេចក្ដីឲ្យយល់ច្បាស់ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានសម្ដែងទុកហើយ ពួកមហានាគ (ព្រះខីណាស្រព) នឹងដឹងច្បាស់នូវនាគ (ព្រះពុទ្ធ) ដែលនាគ (ព្រះឧទាយិ) បានសម្ដែងហើយ។

‘‘වීතරාගො වීතදොසො, වීතමොහො අනාසවො;

සරීරං විජහං නාගො, පරිනිබ්බිස්සති අනාසවො’’ති. පඨමං;

ព្រះពុទ្ធជាអ្នកប្រសើរ (នាគ) មានរាគៈប្រាសចេញហើយ មានទោសៈប្រាសចេញហើយ មានមោហៈប្រាសចេញហើយ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ កាលលះបង់នូវសរីរៈនេះ នឹងបរិនិព្វានដោយមិនមានអាសវៈឡើយ»។ ចប់ ទី១។

2. මිගසාලාසුත්තං

២. មិគសាលាសូត្រ

44. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො මිගසාලා උපාසිකා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො මිගසාලා උපාසිකා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච –

៤៤. គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយចូលទៅកាន់លំនៅរបស់នាងមិគសាលាឧបាសិកា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះនាងមិគសាលាឧបាសិកា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា៖

‘‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරායං? පිතා මෙ, භන්තෙ, පුරාණො බ්‍රහ්මචාරී අහොසි ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. සො කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිසත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. පෙත්තෙය්‍යොපි මෙ, භන්තෙ, ඉසිදත්තො අබ්‍රහ්මචාරී අහොසි සදාරසන්තුට්ඨො. සොපි කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිපත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරාය’’න්ති? ‘‘එවං ඛො පනෙතං, භගිනි, භගවතා බ්‍යාකත’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ? បពិត្រលោកម្ចាស់ ឧបាសកឈ្មោះបុរាណៈ ជាបិតារបស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករថា "ឧបាសកបុរាណៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត"។ បពិត្រលោកម្ចាស់ ចំណែកឯឧបាសកឈ្មោះឥសិទត្តៈ ជាមា (ឬឪពុកធំ) របស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈទេ គាត់ត្រេកអរតែនឹងភរិយារបស់ខ្លួន។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់ព្យាករថា "ឧបាសកឥសិទត្តៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត" ដែរ។ បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ?»។ ព្រះអានន្ទតបថា៖ «ម្នាលប្អូនស្រី ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែនហើយ»។

අථ [Pg.306] ඛො ආයස්මා ආනන්දො මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනෙ පිණ්ඩපාතං ගහෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតក្នុងលំនៅរបស់នាងមិគសាលាឧបាសិការួចហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈនិមន្តចេញទៅ។ លុះដល់វេលាក្រោយភត្ត ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាតហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිං. අථ ඛො, භන්තෙ, මිගසාලා උපාසිකා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො, භන්තෙ, මිගසාලා උපාසිකා මං එතදවොච – ‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරායං. පිතා මෙ, භන්තෙ, පුරාණො බ්‍රහ්මචාරී අහොසි ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. සො කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිපත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. පෙත්තෙය්‍යොපි මෙ, භන්තෙ, ඉසිදත්තො අබ්‍රහ්මචාරී අහොසි සදාරසන්තුට්ඨො. සොපි කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමිපත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරාය’න්ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, මිගසාලං උපාසිකං එතදවොචං – ‘එවං ඛො පනෙතං, භගිනි, භගවතා බ්‍යාකත’’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ខ្ញុំព្រះអង្គស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ហើយចូលទៅកាន់លំនៅរបស់នាងមិគសាលាឧបាសិកា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ចូលមកជិតខ្ញុំព្រះអង្គ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះអង្គ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះនាងមិគសាលាឧបាសិកា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏សួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ? បពិត្រលោកម្ចាស់ ឧបាសកឈ្មោះបុរាណៈ ជាបិតារបស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករថា ឧបាសកបុរាណៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត។ បពិត្រលោកម្ចាស់ ចំណែកឯឧបាសកឈ្មោះឥសិទត្តៈ ជាមា (ឬឪពុកធំ) របស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈទេ គាត់ត្រេកអរតែនឹងភរិយារបស់ខ្លួន។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់ព្យាករថា ឧបាសកឥសិទត្តៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត ដែរ។ បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ?"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើនាងសួរយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានតបទៅនាងមិគសាលាឧបាសិកាវិញថា "ម្នាលប្អូនស្រី ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែនហើយ"»។

‘‘කා චානන්ද, මිගසාලා උපාසිකා බාලා අබ්‍යත්තා අම්මකා අම්මකසඤ්ඤා, කෙ ච පුරිසපුග්ගලපරොපරියඤාණෙ? ඡයිමෙ, ආනන්ද, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលអានន្ទ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ជាស្រីពាល ល្ងង់ខ្លៅ ជាស្រីសាមញ្ញ មានសេចក្ដីសម្គាល់បែបស្រីសាមញ្ញ តើមានប្រាជ្ញាស្មើនឹងតថាគត ដែលជាអ្នកដឹងនូវឥន្ទ្រិយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងថោកទាបរបស់បុគ្គលដទៃដូចម្ដេចបាន? ម្នាលអានន្ទ បុគ្គល ៦ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។

‘‘කතමෙ ඡ? ඉධානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො සොරතො හොති සුඛසංවාසො, අභිනන්දන්ති සබ්‍රහ්මචාරී එකත්තවාසෙන. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං [Pg.307] මරණා හානාය පරෙති නො විසෙසාය, හානගාමීයෙව හොති නො විසෙසගාමී.

«ម្នាលអានន្ទ បុគ្គល ៦ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូត ជាអ្នកនៅរួមរស់ជាសុខ ពួកសព្រហ្មចារី តែងត្រេកអរក្នុងការនៅរួមជាមួយគ្នា។ បុគ្គលនោះ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ មិនបានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងមិនបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិឡើយ។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ។»

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො සොරතො හොති සුඛසංවාසො, අභිනන්දන්ති සබ්‍රහ්මචාරී එකත්තවාසෙන. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති නො හානාය, විසෙසගාමීයෙව හොති නො හානගාමී.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូត ជាអ្នកនៅរួមរស់ជាសុខ ពួកសព្រហ្មចារី តែងត្រេកអរក្នុងការនៅរួមជាមួយគ្នា។ បុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති – ‘ඉමස්සපි තෙව ධම්මා අපරස්සපි තෙව ධම්මා, කස්මා තෙසං එකො හීනො එකො පණීතො’ති! තඤ්හි තෙසං, ආනන්ද, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ ពួកអ្នកវាស់វែង តែងវាស់វែងថា "ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះ ក៏មានដូច្នោះដែរ ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលដទៃ ក៏មានដូច្នោះដែរ ហេតុអ្វីបានជាក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំងពីរនោះ ម្នាក់ថោកទាប ម្នាក់ខ្ពង់ខ្ពស់?" ម្នាលអានន្ទ ការវាស់វែងនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់អ្នកទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។»

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො සොරතො හොති සුඛසංවාසො, අභිනන්දන්ති සබ්‍රහ්මචාරී එකත්තවාසෙන, තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. අයං, ආනන්ද, පුග්ගලො අමුනා පුරිමෙන පුග්ගලෙන අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො ච. තං කිස්ස හෙතු? ඉමං හානන්ද, පුග්ගලං ධම්මසොතො නිබ්බහති, තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන! තස්මාතිහානන්ද, මා පුග්ගලෙසු පමාණිකා අහුවත්ථ; මා පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හිත්ථ. ඛඤ්ඤති හානන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හන්තො. අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං, යො වා පනස්ස මාදිසො.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ បុគ្គលណាដែលជាអ្នកស្លូតបូត ជាអ្នកនៅរួមរស់ជាសុខ ពួកសព្រហ្មចារី តែងត្រេកអរក្នុងការនៅរួមជាមួយគ្នា ហើយបុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកល្អឆ្នើមជាង ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងបុគ្គលមុននោះ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថាខ្សែទឹកគឺធម៌ តែងនាំបុគ្គលនេះទៅកាន់អរិយភូមិ តើនរណាអាចដឹងនូវហេតុខុសគ្នានោះបាន ក្រៅពីព្រះតថាគត! ម្នាលអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះ ពួកអ្នកកុំជាអ្នកវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ កុំកាន់យកប្រមាណក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះបុគ្គលកាលវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយ ឈ្មោះថាជីកកកាយបំផ្លាញខ្លួនឯង។ ម្នាលអានន្ទ មានតែតថាគត ឬបុគ្គលណាដែលប្រហែលដូចជាតថាគត ទើបគួរវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយបាន។»

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති නො විසෙසාය, හානගාමීයෙව හොති නො විසෙසගාමී.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងធម៌គឺលោភៈ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ មិនបានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងមិនបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិឡើយ។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ។»

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස ලොභධම්මා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති…පෙ… නො හානගාමී.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងធម៌គឺលោភៈ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់។បេ។ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘තත්‍රානන්ද[Pg.308], පමාණිකා පමිණන්ති…පෙ… යො වා පනස්ස මාදිසො.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ ពួកអ្នកវាស់វែង តែងវាស់វែង។បេ។ ឬបុគ្គលណាដែលប្រហែលដូចជាតថាគត ទើបគួរវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយបាន។»

‘‘ඉධ, පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස වචීසඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති…පෙ… සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති නො විසෙසාය, හානගාමීයෙව හොති නො විසෙසගාමී.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងវចីសង្ខារ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់។បេ។ ទាំងមិនបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិឡើយ។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ។»

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස වචීසඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති නො හානාය, විසෙසගාමීයෙව හොති නො හානගාමී.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងវចីសង្ខារ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති – ‘ඉමස්සපි තෙව ධම්මා, අපරස්සපි තෙව ධම්මා. කස්මා තෙසං එකො හීනො, එකො පණීතො’ති? තඤ්හි තෙසං, ආනන්ද, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ ពួកអ្នកវាស់វែង តែងវាស់វែងថា "ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះ ក៏មានដូច្នោះដែរ ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលដទៃ ក៏មានដូច្នោះដែរ។ ហេតុអ្វីបានជាក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំងពីរនោះ ម្នាក់ថោកទាប ម្នាក់ខ្ពង់ខ្ពស់?" ម្នាលអានន្ទ ការវាស់វែងនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់អ្នកទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។»

‘‘තත්‍රානන්ද, යස්ස පුග්ගලස්ස කොධමානො අධිගතො හොති, සමයෙන සමයඤ්චස්ස වචීසඞ්ඛාරා උප්පජ්ජන්ති, තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. අයං, ආනන්ද, පුග්ගලො අමුනා පුරිමෙන පුග්ගලෙන අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො ච. තං කිස්ස හෙතු? ඉමං හානන්ද, පුග්ගලං ධම්මසොතො නිබ්බහති. තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන! තස්මාතිහානන්ද, මා පුග්ගලෙසු පමාණිකා අහුවත්ථ; මා පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හිත්ථ. ඛඤ්ඤති හානන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හන්තො. අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං, යො වා පනස්ස මාදිසො.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ បុគ្គលណាដែលមានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងវចីសង្ខារ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកល្អឆ្នើមជាង ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងបុគ្គលមុននោះ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថាខ្សែទឹកគឺធម៌ តែងនាំបុគ្គលនេះទៅកាន់អរិយភូមិ។ តើនរណាអាចដឹងនូវហេតុខុសគ្នានោះបាន ក្រៅពីព្រះតថាគត! ម្នាលអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះ ពួកអ្នកកុំជាអ្នកវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ កុំកាន់យកប្រមាណក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះបុគ្គលកាលវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយ ឈ្មោះថាជីកកកាយបំផ្លាញខ្លួនឯង។ ម្នាលអានន្ទ មានតែតថាគត ឬបុគ្គលណាដែលប្រហែលដូចជាតថាគត ទើបគួរវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយបាន។»

‘‘කා චානන්ද, මිගසාලා උපාසිකා බාලා අබ්‍යත්තා අම්මකා අම්මකසඤ්ඤා, කෙ ච පුරිසපුග්ගලපරොපරියඤාණෙ! ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, ඡ පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

«ម្នាលអានន្ទ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ជាស្រីពាល ល្ងង់ខ្លៅ ជាស្រីធម្មតា មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងស្រីធម្មតា តើជាអ្វី ហើយបញ្ញាដឹងនូវភាពទន់និងរឹងនៃឥន្ទ្រិយរបស់បុគ្គលដទៃ តើជាអ្វី! ម្នាលអានន្ទ បុគ្គល ៦ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘යථාරූපෙන, ආනන්ද, සීලෙන පුරාණො සමන්නාගතො අහොසි, තථාරූපෙන සීලෙන ඉසිදත්තො සමන්නාගතො අභවිස්ස. නයිධ පුරාණො ඉසිදත්තස්ස ගතිම්පි අඤ්ඤස්ස. යථාරූපාය ච, ආනන්ද, පඤ්ඤාය ඉසිදත්තො සමන්නාගතො අහොසි, තථාරූපාය පඤ්ඤාය පුරාණො සමන්නාගතො [Pg.309] අභවිස්ස. නයිධ ඉසිදත්තො පුරාණස්ස ගතිම්පි අඤ්ඤස්ස. ඉති ඛො, ආනන්ද, ඉමෙ පුග්ගලා උභො එකඞ්ගහීනා’’ති. දුතියං.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើឧបាសកឈ្មោះឥសិទត្តៈ បានប្រកបដោយសីល មានសភាពយ៉ាងណា ដែលឧបាសកឈ្មោះបុរាណៈ បានប្រកបហើយនោះ ក្នុងលោកនេះ បុរាណឧបាសក ក៏មិនអាចដឹងនូវគតិរបស់ឥសិទត្តឧបាសកបានឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើបុរាណឧបាសក បានប្រកបដោយបញ្ញា មានសភាពយ៉ាងណា ដែលឥសិទត្តឧបាសក បានប្រកបហើយនោះ ក្នុងលោកនេះ ឥសិទត្តឧបាសក ក៏មិនអាចដឹងនូវគតិរបស់បុរាណឧបាសកបានឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលទាំងពីរនាក់នេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកខ្វះខាតនូវអង្គម្ខាងៗ ដោយប្រការយ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី២)

3. ඉණසුත්තං

៣. «ឥណសូត្រ»

45. ‘‘දාලිද්දියං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො ඉණං ආදියති, ඉණාදානම්පි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො ඉණං ආදියිත්වා වඩ්ඪිං පටිස්සුණාති, වඩ්ඪිපි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො වඩ්ඪිං පටිස්සුණිත්වා කාලාභතං වඩ්ඪිං න දෙති, චොදෙන්තිපි නං; චොදනාපි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො චොදියමානො න දෙති, අනුචරන්තිපි නං; අනුචරියාපි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො අනුචරියමානො න දෙති, බන්ධන්තිපි නං; බන්ධනම්පි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

៤៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភាពជាអ្នកក្រខ្សត់ ក្នុងលោក តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ តែងខ្ចីបុលបំណុលគេ ការខ្ចីបុលបំណុលនោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលខ្ចីបុលបំណុលគេហើយ តែងសន្យានឹងសងការប្រាក់ ការប្រាក់នោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ。» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលសន្យានឹងសងការប្រាក់ហើយ ដល់កំណត់វេលា មិនអាចសងការប្រាក់បាន ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងទាមទារបុគ្គលនោះ ការទាមទារនោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ。» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលគេទាមទារហើយ មិនអាចសងបាន ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងតាមដានបុគ្គលនោះ ការតាមដាននោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ。» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលគេតាមដានហើយ មិនអាចសងបាន ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងឃុំឃាំងបុគ្គលនោះ ការឃុំឃាំងនោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ។»

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, දාලිද්දියම්පි දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො, ඉණාදානම්පි දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො, වඩ්ඪිපි දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො, චොදනාපි දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො, අනුචරියාපි දුක්ඛා ලොකස්මිං කාමභොගිනො, බන්ධනම්පි දුක්ඛං ලොකස්මිං කාමභොගිනො; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පං නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියං නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះយ៉ាងណាមិញ ភាពជាអ្នកក្រខ្សត់ ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការខ្ចីបុលបំណុល ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការសន្យាសងការប្រាក់ ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការទាមទារបំណុល ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការតាមដាន ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការឃុំឃាំង ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏ដូច្នោះដែរ បុគ្គលណាមួយ គ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានហិរិក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានឱត្តប្បៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានវីរិយៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះឯង ហៅថា ជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល។»

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො සද්ධාය අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරියා අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පෙ අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියෙ අසති කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤාය අසති [Pg.310] කුසලෙසු ධම්මෙසු, කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. ඉදමස්ස ඉණාදානස්මිං වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភនោះ កាលបើគ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានហិរិក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានឱត្តប្បៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានវីរិយៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការខ្ចីបុលបំណុលរបស់បុគ្គលនោះ។»

‘‘සො තස්ස කායදුච්චරිතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු පාපිකං ඉච්ඡං පණිදහති. ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති ඉච්ඡති, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති සඞ්කප්පති, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති වාචං භාසති, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති කායෙන පරක්කමති. සො තස්ස වචීදුච්චරිතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු…පෙ… සො තස්ස මනොදුච්චරිතස්ස පටිච්ඡාදනහෙතු…පෙ… ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති කායෙන පරක්කමති. ඉදමස්ස වඩ්ඪියා වදාමි.

«បុគ្គលនោះ តែងតាំងទុកនូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ដើម្បីបិទបាំងកាយទុច្ចរិតរបស់ខ្លួន ដោយគិតថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងប្រាថ្នាថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងត្រិះរិះថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងពោលវាចាថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងព្យាយាមដោយកាយថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ"។ បុគ្គលនោះ ដើម្បីបិទបាំងវចីទុច្ចរិតរបស់ខ្លួន។បេ។ ដើម្បីបិទបាំងមនោទុច្ចរិតរបស់ខ្លួន។បេ។ តែងព្យាយាមដោយកាយថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការកើនឡើងនៃការប្រាក់របស់បុគ្គលនោះ។»

‘‘තමෙනං පෙසලා සබ්‍රහ්මචාරී එවමාහංසු – ‘අයඤ්ච සො ආයස්මා එවංකාරී එවංසමාචාරො’ති. ඉදමස්ස චොදනාය වදාමි.

«ពួកសព្រហ្មចារីដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ តែងពោលទោសចំពោះបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកធ្វើអំពើយ៉ាងនេះ មានមារយាទយ៉ាងនេះ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការទាមទារបំណុលរបស់បុគ្គលនោះ។»

‘‘තමෙනං අරඤ්ඤගතං වා රුක්ඛමූලගතං වා සුඤ්ඤාගාරගතං වා විප්පටිසාරසහගතා පාපකා අකුසලවිතක්කා සමුදාචරන්ති. ඉදමස්ස අනුචරියාය වදාමි.

«កាលបើបុគ្គលនោះ ទៅកាន់ព្រៃក្តី ទៅកាន់គល់ឈើក្តី ទៅកាន់ផ្ទះស្ងាត់ក្តី ពួកអកុសលវិតក្កដ៏លាមក ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយចិត្ត តែងតាមចោមរោមបុគ្គលនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការតាមដានរបស់ម្ចាស់បំណុលចំពោះបុគ្គលនោះ។»

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා නිරයබන්ධනෙ වා බජ්ඣති තිරච්ඡානයොනිබන්ධනෙ වා. නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකබන්ධනම්පි සමනුපස්සාමි එවංදාරුණං එවංකටුකං එවංඅන්තරායකරං අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය, යථයිදං, භික්ඛවෙ, නිරයබන්ධනං වා තිරච්ඡානයොනිබන්ධනං වා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភនោះ លុះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងត្រូវគេចងកាត់ក្នុងនរកក្តី ត្រូវគេចងកាត់ក្នុងកំណើតសត្វតិរច្ឆានក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនឃើញការឃុំឃាំងដទៃ សូម្បីតែមួយ ដែលកាចសាហាវយ៉ាងនេះ ជូរចត់យ៉ាងនេះ ជាគ្រឿងរារាំងដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរលើសលប់ ដូចជាការឃុំឃាំងក្នុងនរក ឬការឃុំឃាំងក្នុងកំណើតសត្វតិរច្ឆាននេះឡើយ។»

‘‘දාලිද්දියං දුක්ඛං ලොකෙ, ඉණාදානඤ්ච වුච්චති;

දලිද්දො ඉණමාදාය, භුඤ්ජමානො විහඤ්ඤති.

«ភាពជាអ្នកក្រខ្សត់ និងការខ្ចីបុលបំណុលគេ តែងហៅថាជាទុក្ខក្នុងលោក បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ កាលខ្ចីបំណុលគេមកបរិភោគហើយ តែងក្តៅក្រហាយចិត្ត។»

‘‘තතො අනුචරන්ති නං, බන්ධනම්පි නිගච්ඡති;

එතඤ්හි බන්ධනං දුක්ඛං, කාමලාභාභිජප්පිනං.

«អំពីនោះមក ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងតាមដានបុគ្គលនោះ ទាំងត្រូវដល់នូវការឃុំឃាំងទៀតផង ព្រោះការឃុំឃាំងនោះ ជាទុក្ខពិតប្រាកដ ដល់បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាចង់បាននូវកាម។»

‘‘තථෙව අරියවිනයෙ, සද්ධා යස්ස න විජ්ජති;

අහිරීකො අනොත්තප්පී, පාපකම්මවිනිබ්බයො.

«សេចក្តីនេះយ៉ាងណាមិញ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល បុគ្គលណាគ្មានសទ្ធា គ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប គ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប ជាអ្នកសន្សំតែអំពើបាប ក៏យ៉ាងនោះដែរ។»

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, ‘මා මං ජඤ්ඤූ’ති ඉච්ඡති.

«បុគ្គលនោះ កាលធ្វើកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត និងមនោទុច្ចរិតហើយ តែងប្រាថ្នាថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ"។»

‘‘සො [Pg.311] සංසප්පති කායෙන, වාචාය උද චෙතසා;

පාපකම්මං පවඩ්ඪෙන්තො, තත්ථ තත්ථ පුනප්පුනං.

«បុគ្គលនោះ តែងវក់វីដោយកាយ ដោយវាចា ឬដោយចិត្ត កាលដែលសន្សំអំពើបាប ក្នុងទីនោះៗ រឿយៗ។»

‘‘සො පාපකම්මො දුම්මෙධො, ජානං දුක්කටමත්තනො;

දලිද්දො ඉණමාදාය, භුඤ්ජමානො විහඤ්ඤති.

បុគ្គលអ្នកមានកម្មដ៏លាមក មានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ កាលដឹងច្បាស់នូវអំពើអាក្រក់របស់ខ្លួន ជាអ្នកក្រខ្សត់ ខ្ចីបំណុលគេមកបរិភោគ តែងតែលំបាក។

‘‘තතො අනුචරන්ති නං, සඞ්කප්පා මානසා දුඛා;

ගාමෙ වා යදි වාරඤ්ඤෙ, යස්ස විප්පටිසාරජා.

តមក គំនិតទាំងឡាយជាគ្រឿងសោកស្តាយ ជាទុក្ខក្នុងចិត្ត ដែលកើតអំពីសេចក្តីក្តៅក្រហាយ តែងតែអន្ទោលតាមបុគ្គលនោះ ទោះបីនៅក្នុងភូមិ ឬនៅក្នុងព្រៃក្តី។

‘‘සො පාපකම්මො දුම්මෙධො, ජානං දුක්කටමත්තනො;

යොනිමඤ්ඤතරං ගන්ත්වා, නිරයෙ වාපි බජ්ඣති.

បុគ្គលអ្នកមានកម្មដ៏លាមក មានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ កាលដឹងច្បាស់នូវអំពើអាក្រក់របស់ខ្លួន ទៅកាន់កំណើតណាមួយ (មានកំណើតតិរច្ឆានជាដើម) ឬក៏ត្រូវគេចងទុកក្នុងនរក។

‘‘එතඤ්හි බන්ධනං දුක්ඛං, යම්හා ධීරො පමුච්චති;

ධම්මලද්ධෙහි භොගෙහි, දදං චිත්තං පසාදයං.

ព្រោះថា គ្រឿងចងនេះជាទុក្ខ ដែលអ្នកមានប្រាជ្ញាតែងរួចផុតបាន កាលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា ធ្វើទានដោយភោគៈទាំងឡាយដែលបានមកដោយធម៌។

‘‘උභයත්ථ කටග්ගාහො, සද්ධස්ස ඝරමෙසිනො;

දිට්ඨධම්මහිතත්ථාය, සම්පරායසුඛාය ච;

එවමෙතං ගහට්ඨානං, චාගො පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති.

ការកាន់យកជ័យជម្នះក្នុងលោកទាំងពីរ តែងមានដល់គ្រហស្ថអ្នកមានសេចក្តីជំនឿ អ្នកស្វែងរកផ្ទះ ដើម្បីប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបរលោក។ បុណ្យគឺការលះបង់ (ការបរិច្ចាគ) នេះ តែងចម្រើនដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។

‘‘තථෙව අරියවිනයෙ, සද්ධා යස්ස පතිට්ඨිතා;

හිරීමනො ච ඔත්තප්පී, පඤ්ඤවා සීලසංවුතො.

ចំណែកខាងបុគ្គលណា មានសេចក្តីជំនឿប្រតិស្ឋានមាំមួន មានចិត្តប្រកបដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ មានប្រាជ្ញា និងសង្រួមក្នុងសីល ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល យ៉ាងនោះដែរ

‘‘එසො ඛො අරියවිනයෙ, ‘සුඛජීවී’ති වුච්චති;

නිරාමිසං සුඛං ලද්ධා, උපෙක්ඛං අධිතිට්ඨති.

បុគ្គលនោះឯង តែងហៅថា 'អ្នករស់នៅជាសុខ' ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល ព្រោះបានសម្រេចនូវសុខដែលមិនមានអាមិស ហើយតម្កល់ចិត្តនៅក្នុងឧបេក្ខា។

‘‘පඤ්ච නීවරණෙ හිත්වා, නිච්චං ආරද්ධවීරියො;

ඣානානි උපසම්පජ්ජ, එකොදි නිපකො සතො.

បុគ្គលនោះ លះបង់នូវនីវរណៈទាំង ៥ មានព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ច មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា មានស្មារតី ចូលទៅសម្រេចនូវឈានទាំងឡាយ

‘‘එවං ඤත්වා යථාභූතං, සබ්බසංයොජනක්ඛයෙ;

සබ්බසො අනුපාදාය, සම්මා චිත්තං විමුච්චති.

កាលដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះតាមពិត ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈទាំងពួង ចិត្តក៏រួចផុតដោយប្រពៃ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំដោយប្រការទាំងពួង។

‘‘තස්ස සම්මා විමුත්තස්ස, ඤාණං චෙ හොති තාදිනො;

‘අකුප්පා මෙ විමුත්තී’ති, භවසංයොජනක්ඛයෙ.

កាលបើចិត្តរបស់ព្រះខីណាស្រពនោះ រួចផុតដោយប្រពៃហើយ ញាណ (គឺបច្ចវេក្ខណញាណ) តែងកើតឡើងថា 'សេចក្តីរួចផុតរបស់អាត្មាអញ មិនកម្រើកឡើយ' ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈក្នុងភព។

‘‘එතං ඛො පරමං ඤාණං, එතං සුඛමනුත්තරං;

අසොකං විරජං ඛෙමං, එතං ආනණ්‍යමුත්තම’’න්ති. තතියං;

នេះជាញាណដ៏ឧត្តម នេះជាសុខគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ជាធម៌មិនមានសេចក្តីសោក មិនមានធូលី (កិឡេស) មានសេចក្តីក្សេម នេះជាការមិនមានបំណុលដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ (ចប់ ទី៣)

4. මහාචුන්දසුත්තං

៤. មហាចុន្ទសូត្រ

46. එවං [Pg.312] මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාචුන්දො චෙතීසු විහරති සයංජාතියං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාචුන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාචුන්දො එතදවොච –

៤៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងដែនចេតិ ជិតស្រុកសហជាតិ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុថា «ករុណា អាវុសោ»។ ព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុ បានសម្តែងសេចក្តីនេះថា៖

‘‘ඉධාවුසො, ධම්මයොගා භික්ඛූ ඣායී භික්ඛූ අපසාදෙන්ති – ‘ඉමෙ පන ඣායිනොම්හා, ඣායිනොම්හාති ඣායන්ති පජ්ඣායන්ති නිජ්ඣායන්ති අවජ්ඣායන්ති. කිමිමෙ ඣායන්ති, කින්තිමෙ ඣායන්ති, කථං ඉමෙ ඣායන්තී’ති? තත්ථ ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ (ធម្មកថិក) ក្នុងសាសនានេះ តែងតែមើលងាយភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈាន (អ្នកធម៌ឈាន) ថា "ភិក្ខុទាំងនេះ តែងតែគិតថា 'ពួកយើងជាអ្នកចម្រើនឈាន ពួកយើងជាអ្នកចម្រើនឈាន' ហើយក៏សញ្ជឹងគិត សញ្ជឹងគិតខ្លាំង សញ្ជឹងគិតជានិច្ច សញ្ជឹងគិតចំពោះ។ ចុះភិក្ខុទាំងនេះ សញ្ជឹងគិតនូវអ្វី? សញ្ជឹងគិតដើម្បីអ្វី? សញ្ជឹងគិតដោយរបៀបណា?" ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘ඉධ පනාවුසො, ඣායී භික්ඛූ ධම්මයොගෙ භික්ඛූ අපසාදෙන්ති – ‘ඉමෙ පන ධම්මයොගම්හා, ධම්මයොගම්හාති උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා මුට්ඨස්සතී අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා පාකතින්ද්‍රියා. කිමිමෙ ධම්මයොගා, කින්තිමෙ ධම්මයොගා, කථං ඉමෙ ධම්මයොගා’ති? තත්ථ ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈាន ក្នុងសាសនានេះ តែងតែមើលងាយភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ថា "ភិក្ខុទាំងនេះ តែងតែគិតថា 'ពួកយើងជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ពួកយើងជាអ្នកប្រកបដោយធម៌' ហើយក៏ជាអ្នករាយមាយ មានមានះខ្ពស់ (ដូចដើមបបុស) ឃ្លេងឃ្លោង មានមាត់រឹង និយាយស្តីរាយប៉ាយ ភ្លេចស្មារតី គ្មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មិនមានចិត្តតម្កល់មាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយមិនបានសង្រួម។ ចុះភិក្ខុទាំងនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដូចម្តេច? ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដើម្បីអ្វី? ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដោយហេតុណា?" ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘ඉධ පනාවුසො, ධම්මයොගා භික්ඛූ ධම්මයොගානඤ්ඤෙව භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති, නො ඣායීනං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති. තත්ථ ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ក្នុងសាសនានេះ តែងតែពោលសរសើរតែភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដូចគ្នា ប៉ុន្តែមិនពោលសរសើរភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈានឡើយ។ ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘ඉධ පනාවුසො, ඣායී භික්ඛූ ඣායීනඤ්ඤෙව භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති, නො ධම්මයොගානං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසන්ති. තත්ථ ඣායී ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, ධම්මයොගා ච භික්ඛූ නප්පසීදන්ති, න ච බහුජනහිතාය පටිපන්නා හොන්ති බහුජනසුඛාය [Pg.313] බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈាន ក្នុងសាសនានេះ តែងតែពោលសរសើរតែភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈានដូចគ្នា ប៉ុន្តែមិនពោលសរសើរភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ឡើយ។ ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘තස්මාතිහාවුසො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ධම්මයොගා සමානා ඣායීනං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බං. තං කිස්ස හෙතු? අච්ඡරියා හෙතෙ, ආවුසො, පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං, යෙ අමතං ධාතුං කායෙන ඵුසිත්වා විහරන්ති. තස්මාතිහාවුසො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඣායී සමානා ධම්මයොගානං භික්ඛූනං වණ්ණං භාසිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බං. තං කිස්ස හෙතු? අච්ඡරියා හෙතෙ, ආවුසො, පුග්ගලා දුල්ලභා ලොකස්මිං යෙ ගම්භීරං අත්ථපදං පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සන්තී’’ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "ពួកយើងទោះបីជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ក៏នឹងពោលសរសើរគុណរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈានដែរ"។ ម្នាលអាវុសោ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ ហេតុអ្វីបានជាត្រូវសិក្សាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលបានពាល់ត្រូវនូវអមតធាតុ (គឺព្រះនិព្វាន) ដោយនាមកាយ ហើយរស់នៅ បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលគួរឲ្យអស្ចារ្យ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "ពួកយើងទោះបីជាអ្នកចម្រើនឈាន ក៏នឹងពោលសរសើរគុណរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដែរ"។ ម្នាលអាវុសោ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ ហេតុអ្វីបានជាត្រូវសិក្សាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលបានចាក់ធ្លុះឃើញនូវសេចក្តីដ៏ជ្រាលជ្រៅ (មានខន្ធ អាយតនៈ ធាតុ ជាដើម) ដោយប្រាជ្ញា បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលគួរឲ្យអស្ចារ្យ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។» (ចប់ ទី៤)

5. පඨමසන්දිට්ඨිකසුත්තං

៥. បឋមសន្ទិដ្ឋិកសូត្រ

47. අථ ඛො මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මොළියසීවකො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සන්දිට්ඨිකො ධම්මො, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති?

៤៧. គ្រានោះឯង មោឡិយសីវកបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នានោះហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះមោឡិយសីវកបរិព្វាជក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះធម៌ដែលព្រះអង្គសម្តែងថា "ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង" ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដោយហេតុប៉ុន្មានហ្ន៎ ព្រះធម៌ទើបឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល (ឲ្យផលភ្លាមៗ) គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន?»»

‘‘තෙන හි, සීවක, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං ලොභො’ති පජානාසි – එවම්පි ඛො, සීවක, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති…පෙ….

«ម្នាលសីវកៈ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរអ្នកវិញក្នុងរឿងនេះ។ អ្នកគាប់ចិត្តយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយយ៉ាងនោះចុះ។ ម្នាលសីវកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើលោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើលោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលសីវកៈ កាលបើលោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើលោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលសីវកៈ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង យ៉ាងនេះឯង។ល។»

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං ලොභධම්මං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං දොසධම්මං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසි, අසන්තං [Pg.314] වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, සීවක, සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහධම්මං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මොහධම්මො’ති පජානාසි – එවං ඛො, සීවක, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති.

«ម្នាលសីវកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើទោសៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើធម៌ប្រកបដោយលោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើធម៌ប្រកបដោយទោសៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលសីវកៈ កាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលសីវកៈ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං, භන්තෙ, භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. පඤ්චමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់។ល។ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ។» (ចប់ ទី៥)

6. දුතියසන්දිට්ඨිකසුත්තං

៦. ទុតិយសន្ទិដ្ឋិកសូត្រ

48. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සන්දිට්ඨිකො ධම්මො, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො’ති, භො ගොතම, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භො ගොතම, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති?

៤៨. គ្រានោះឯង ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នានោះហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះធម៌ដែលព្រះអង្គសម្តែងថា "ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង" ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ដោយហេតុប៉ុន្មានហ្ន៎ ព្រះធម៌ទើបឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន?»»

‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං රාගං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං රාගො’ති පජානාසි – එවම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති…පෙ….

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរអ្នកវិញក្នុងរឿងនេះ។ អ្នកគាប់ចិត្តយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយយ៉ាងនោះចុះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើកាមរាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើកាមរាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើកាមរាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើកាមរាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង យ៉ាងនេះឯង។ល។»

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මොහං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං කායසන්දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං වචීසන්දොසං…පෙ… සන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති පජානාසී’’ති? ‘‘එවං, භො’’. ‘‘යං ඛො ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, සන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති පජානාසි, අසන්තං වා අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසං ‘නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං මනොසන්දොසො’ති [Pg.315] පජානාසි – එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොති අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើទោសៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងកាយ (កាយទុច្ចរិត) មាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងវាចា (វចីទុច្ចរិត) មាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្ត (មនោទុច្ចរិត) មាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ඡට්ඨං.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ។» (ចប់ ទី៦)

7. ඛෙමසුත්තං

៧. ខេមសូត្រ

49. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච ඛෙමො ආයස්මා ච සුමනො සාවත්ථියං විහරන්ති අන්ධවනස්මිං. අථ ඛො ආයස්මා ච ඛෙමො ආයස්මා ච සුමනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ඛෙමො භගවන්තං එතදවොච –

៤៩. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះខេមៈដ៏មានអាយុ និងព្រះសុមនៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងព្រៃអន្ធវន ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះខេមៈដ៏មានអាយុ និងព្រះសុមនៈដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះខេមៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘යො සො, භන්තෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස න එවං හොති – ‘අත්ථි මෙ සෙය්‍යොති වා අත්ථි මෙ සදිසොති වා අත්ථි මෙ හීනොති වා’’’ති. ඉදමවොචායස්මා ඛෙමො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා ඛෙමො ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់រលីងហើយ រួចចាកផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ខ្ញុំប្រសើរជាងគេ“ ឬថា ”ខ្ញុំស្មើគេ“ ឬថា ”ខ្ញុំថោកទាបជាងគេ“ ឡើយ។» ព្រះអាយុស្មាខេមៈបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាខេមៈ គិតថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យរបស់អាត្មាអញហើយ» ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។

අථ ඛො ආයස්මා සුමනො අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ ඛෙමෙ භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යො සො, භන්තෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො තස්ස න එවං හොති – ‘නත්ථි මෙ සෙය්‍යොති වා නත්ථි මෙ සදිසොති වා නත්ථි මෙ හීනොති වා’’’ති. ඉදමවොචායස්මා සුමනො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා සුමනො ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

គ្រានោះ កាលដែលព្រះអាយុស្មាខេមៈចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះអាយុស្មាសុមនៈបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់រលីងហើយ រួចចាកផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ខ្ញុំប្រសើរជាងគេ មិនមានឡើយ“ ឬថា ”ខ្ញុំស្មើគេ មិនមានឡើយ“ ឬថា ”ខ្ញុំថោកទាបជាងគេ មិនមានឡើយ“ ឡើយ។» ព្រះអាយុស្មាសុមនៈបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាសុមនៈ គិតថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យរបស់អាត្មាអញហើយ» ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។

අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙසු ආයස්මන්තෙ ච ඛෙමෙ ආයස්මන්තෙ ච සුමනෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එවං ඛො, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්ති[Pg.316]. අත්ථො ච වුත්තො අත්තා ච අනුපනීතො. අථ ච පන ඉධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා හසමානකා මඤ්ඤෙ අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්ති. තෙ පච්ඡා විඝාතං ආපජ්ජන්තී’’ති.

គ្រានោះ កាលដែលព្រះអាយុស្មាខេមៈ និងព្រះអាយុស្មាសុមនៈចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រទាំងឡាយតែងព្យាករនូវអរហត្តផលយ៉ាងនេះឯង។ ផល (នៃអរហត្តផល) ក៏ពួកគេបានពោលហើយ តែមិនបាននាំខ្លួន (ទៅប្រៀបធៀប) ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងលោកនេះ មានមោឃបុរសខ្លះ តែងព្យាករនូវអរហត្តផល ហាក់ដូចជាពោលលេងសើច។ ពួកមោឃបុរសនោះ តែងដល់នូវសេចក្តីលំបាកក្នុងកាលជាខាងក្រោយ។»

‘‘න උස්සෙසු න ඔමෙසු, සමත්තෙ නොපනීයරෙ ;

ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, චරන්ති සංයොජනවිප්පමුත්තා’’ති. සත්තමං;

«ព្រះខីណាសពទាំងឡាយ មិននាំខ្លួនទៅប្រៀបធៀបក្នុងបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មិននាំខ្លួនទៅប្រៀបធៀបក្នុងបុគ្គលដ៏ថោកទាប និងមិននាំខ្លួនទៅប្រៀបធៀបក្នុងបុគ្គលដ៏ស្មើគ្នាឡើយ។ ជាតិរបស់លោកអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ លោកទាំងឡាយតែងត្រាច់ទៅដោយរួចចាកផុតចាកសំយោជនៈហើយ។» (ចប់ សូត្រទី៧)

8. ඉන්ද්‍රියසංවරසුත්තං

៨. ឥន្ទ្រិយសំវរសូត្រ

50. ‘‘ඉන්ද්‍රියසංවරෙ, භික්ඛවෙ, අසති ඉන්ද්‍රියසංවරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති සීලං; සීලෙ අසති සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, ඵෙග්ගුපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියසංවරෙ අසති ඉන්ද්‍රියසංවරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති සීලං…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනං.

៥០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមិនមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើសីលមិនមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើសម្មាសមាធិមិនមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមិនមាន និព្វិទាននិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើនិព្វិទាននិងវិរាគៈមិនមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកនិព្វិទាននិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលវិបត្តិចាកមែកនិងស្លឹកហើយ ស្រទាប់ក្រៅរបស់ឈើនោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ សំបកក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ឈើអាកាក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ខ្លឹមឈើក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមិនមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ...។ល។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ក៏មានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។»

‘‘ඉන්ද්‍රියසංවරෙ, භික්ඛවෙ, සති ඉන්ද්‍රියසංවරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති සීලං; සීලෙ සති සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, ඵෙග්ගුපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති[Pg.317]. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියසංවරෙ සති ඉන්ද්‍රියසංවරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති සීලං…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើសីលមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើសម្មាសមាធិមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមាន និព្វិទាននិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើនិព្វិទាននិងវិរាគៈមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយនិព្វិទាននិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលបរិបូរដោយមែកនិងស្លឹក ស្រទាប់ក្រៅរបស់ឈើនោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ សំបកក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ឈើអាកាក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ខ្លឹមឈើក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ...។ល។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ក៏មានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។» (ចប់ សូត្រទី៨)

9. ආනන්දසුත්තං

៩. អានន្ទសូត្រ

51. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

៥១. គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ បានចូលទៅរកព្រះអាយុស្មាសារីបុត្ត ដល់ទីកន្លែងដែលលោកគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះអាយុស្មាសារីបុត្ត។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នារួចហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ព្រះអាយុស្មាសារីបុត្តថា៖

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු අස්සුතඤ්චෙව ධම්මං සුණාති, සුතා චස්ස ධම්මා න සම්මොසං ගච්ඡන්ති, යෙ චස්ස ධම්මා පුබ්බෙ චෙතසා සම්ඵුට්ඨපුබ්බා තෙ ච සමුදාචරන්ති, අවිඤ්ඤාතඤ්ච විජානාතී’’ති? ‘‘ආයස්මා ඛො ආනන්දො බහුස්සුතො. පටිභාතු ආයස්මන්තංයෙව ආනන්ද’’න්ති. ‘‘තෙනහාවුසො සාරිපුත්ත, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបភិក្ខុបានស្តាប់ធម៌ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់បានស្តាប់ផង ធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយ មិនដល់នូវសេចក្តីភ្លេចភ្លាំងទៅវិញផង ធម៌ទាំងឡាយណាដែលខ្លួនធ្លាប់បានពាល់ត្រូវដោយចិត្តក្នុងកាលមុន ធម៌ទាំងនោះក៏នៅតែប្រព្រឹត្តទៅផង ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដឹងច្បាស់ ក៏ដឹងច្បាស់ផង?» ព្រះសារីបុត្តតបថា៖ «ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ ជាពហុស្សូត។ សូមសេចក្តីនេះភ្លឺច្បាស់ដល់ព្រះអាយុស្មាអានន្ទផ្ទាល់តែម្តងចុះ។» ព្រះអានន្ទពោលថា៖ «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្តាប់ យកចិត្តទុកដាក់ឲ្យប្រពៃចុះ ខ្ញុំនឹងសម្តែងប្រាប់។» ព្រះអាយុស្មាសារីបុត្តបានទទួលស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះអាយុស្មាអានន្ទថា «ករុណា អាវុសោ»។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទបានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘ඉධාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණං ගාථං උදානං ඉතිවුත්තකං ජාතකං අබ්භුතධම්මං වෙදල්ලං. සො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං වාචෙති, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. යස්මිං ආවාසෙ ථෙරා භික්ඛූ විහරන්ති බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා තස්මිං ආවාසෙ වස්සං උපෙති. තෙ කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හති – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං; ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? තෙ තස්ස ආයස්මතො අවිවටඤ්චෙව විවරන්ති, අනුත්තානීකතඤ්ච උත්තානීකරොන්ති, අනෙකවිහිතෙසු ච කඞ්ඛාඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙන්ති. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු අස්සුතඤ්චෙව ධම්මං සුණාති, සුතා චස්ස ධම්මා න සම්මොසං ගච්ඡන්ති, යෙ චස්ස ධම්මා පුබ්බෙ චෙතසා සම්ඵුට්ඨපුබ්බා තෙ ච සමුදාචරන්ති, අවිඤ්ඤාතඤ්ච විජානාතී’’ති.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ភិក្ខុនោះ តែងសម្តែងធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ តែងបង្រៀនធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ តែងធ្វើការសូត្រធម៌ (ស្វាធ្យាយ) តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារ តែងត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត យកចិត្តទុកដាក់រំពឹងមើលនូវធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក។ ភិក្ខុនោះ តែងចូលទៅចាំវស្សាក្នុងអាវាសណា ដែលមានភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ជាពហុស្សូត ចេះចាំគម្ពីរ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងចូលទៅរកភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះតាមកាលគួរ ហើយសួរដេញដោល សាកសួរថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សេចក្តីនេះ តើដូចម្តេច? អត្ថន័យនៃធម៌នេះ តើដូចម្តេច?“ ព្រះថេរៈទាំងនោះ តែងបើកបង្ហាញនូវធម៌ដែលមិនទាន់បើកបង្ហាញផង ធ្វើធម៌ដែលមិនទាន់ជាក់ច្បាស់ឲ្យជាក់ច្បាស់ផង បន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យមានប្រការផ្សេងៗផង ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ដែលភិក្ខុបានស្តាប់ធម៌ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់បានស្តាប់ផង ធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយ មិនដល់នូវសេចក្តីភ្លេចភ្លាំងទៅវិញផង ធម៌ទាំងឡាយណាដែលខ្លួនធ្លាប់បានពាល់ត្រូវដោយចិត្តក្នុងកាលមុន ធម៌ទាំងនោះក៏នៅតែប្រព្រឹត្តទៅផង ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដឹងច្បាស់ ក៏ដឹងច្បាស់ផង។»

‘‘අච්ඡරියං[Pg.318], ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො, යාව සුභාසිතං චිදං ආයස්මතා ආනන්දෙන. ඉමෙහි ච මයං ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං ආයස්මන්තං ආනන්දං ධාරෙම. ආයස්මා හි ආනන්දො ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණං ගාථං උදානං ඉතිවුත්තකං ජාතකං අබ්භුතධම්මං වෙදල්ලං. ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං වාචෙති, ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති, ආයස්මා ආනන්දො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. ආයස්මා ආනන්දො යස්මිං ආවාසෙ ථෙරා භික්ඛූ විහරන්ති බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා තස්මිං ආවාසෙ වස්සං උපෙති. තෙ ආයස්මා ආනන්දො කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හති – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං; ඉමස්ස ක්වත්ථො’ති? තෙ ආයස්මතො ආනන්දස්ස අවිවටඤ්චෙව විවරන්ති, අනුත්තානීකතඤ්ච උත්තානීකරොන්ති, අනෙකවිහිතෙසු ච කඞ්ඛාඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙන්තී’’ති. නවමං.

«ម្នាលអាវុសោ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោ មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ សេចក្តីនេះដែលព្រះអាយុស្មាអានន្ទបានពោលហើយ ល្អណាស់។ យើងខ្ញុំតែងចងចាំទុកនូវព្រះអាយុស្មាអានន្ទ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំង ៦ ប្រការនេះឯង។ ព្រោះថា ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងសម្តែងធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងបង្រៀនធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងធ្វើការសូត្រធម៌ (ស្វាធ្យាយ) តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត យកចិត្តទុកដាក់រំពឹងមើលនូវធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងចូលទៅចាំវស្សាក្នុងអាវាសណា ដែលមានភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ជាពហុស្សូត ចេះចាំគម្ពីរ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងចូលទៅរកភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះតាមកាលគួរ ហើយសួរដេញដោល សាកសួរថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សេចក្តីនេះ តើដូចម្តេច? អត្ថន័យនៃធម៌នេះ តើដូចម្តេច?“ ព្រះថេរៈទាំងនោះ តែងបើកបង្ហាញនូវធម៌ដែលមិនទាន់បើកបង្ហាញផង ធ្វើធម៌ដែលមិនទាន់ជាក់ច្បាស់ឲ្យជាក់ច្បាស់ផង បន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យមានប្រការផ្សេងៗផង ដល់ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ។» (ចប់ សូត្រទី៩)

10. ඛත්තියසුත්තං

១០. ខត្តិយសូត្រ

52. අථ ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

៥២. គ្រានោះ ចាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នារួចហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ចាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘ඛත්තියා, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘ඛත්තියා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භොගාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා බලාධිට්ඨානා පථවීභිනිවෙසා ඉස්සරියපරියොසානා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកក្សត្រ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកក្សត្រ តែងមានភោគសម្បត្តិជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានកម្លាំងជាទីតាំង មានផែនដីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានឥស្សរិយភាពជាទីបំផុត។»

‘‘බ්‍රාහ්මණා පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘බ්‍රාහ්මණා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භොගාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා මන්තාධිට්ඨානා යඤ්ඤාභිනිවෙසා බ්‍රහ්මලොකපරියොසානා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកព្រាហ្មណ៍ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា 有អ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកព្រាហ្មណ៍ តែងមានភោគសម្បត្តិជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានមន្តជាទីតាំង មានការបូជាយញ្ញជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានព្រហ្មលោកជាទីបំផុត។»

‘‘ගහපතිකා [Pg.319] පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘ගහපතිකා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භොගාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා සිප්පාධිට්ඨානා කම්මන්තාභිනිවෙසා නිට්ඨිතකම්මන්තපරියොසානා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកគហបតី តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកគហបតី តែងមានភោគសម្បត្តិជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានសិល្បសាស្ត្រជាទីតាំង មានការងារជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានការងារដែលសម្រេចហើយជាទីបំផុត។»

‘‘ඉත්ථී පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘ඉත්ථී ඛො, බ්‍රාහ්මණ, පුරිසාධිප්පායා අලඞ්කාරූපවිචාරා පුත්තාධිට්ඨානා අසපතීභිනිවෙසා ඉස්සරියපරියොසානා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកស្ត្រី តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកស្ត្រី តែងមានបុរសជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានគ្រឿងអលង្ការជាការត្រាច់ទៅ មានកូនជាទីតាំង មានការមិនមានស្រីរួមប្តីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានឥស្សរិយភាពជាទីបំផុត។»

‘‘චොරා පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘චොරා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ආදානාධිප්පායා ගහනූපවිචාරා සත්ථාධිට්ඨානා අන්ධකාරාභිනිවෙසා අදස්සනපරියොසානා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកចោរ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកចោរ តែងមានការលួចប្លន់ជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានទីពួនសម្ងំជាការត្រាច់ទៅ មានគ្រឿងសាស្ត្រាវុធជាទីតាំង មានសេចក្តីងងឹតជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានការមិនឲ្យគេឃើញខ្លួនជាទីបំផុត。»

‘‘සමණා පන, භො ගොතම, කිංඅධිප්පායා, කිංඋපවිචාරා, කිංඅධිට්ඨානා, කිංඅභිනිවෙසා, කිංපරියොසානා’’ති? ‘‘සමණා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඛන්තිසොරච්චාධිප්පායා පඤ්ඤූපවිචාරා සීලාධිට්ඨානා ආකිඤ්චඤ්ඤාභිනිවෙසා නිබ්බානපරියොසානා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកសមណៈ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកសមណៈ តែងមានសេចក្តីអត់ធន់និងសោរច្ចៈជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានសីលជាទីតាំង មានការមិនខ្វល់ខ្វាយជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។»

‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! ඛත්තියානම්පි භවං ගොතමො ජානාති අධිප්පායඤ්ච උපවිචාරඤ්ච අධිට්ඨානඤ්ච අභිනිවෙසඤ්ච පරියොසානඤ්ච. බ්‍රාහ්මණානම්පි භවං ගොතමො ජානාති…පෙ… ගහපතීනම්පි භවං ගොතමො ජානාති… ඉත්ථීනම්පි භවං ගොතමො ජානාති… චොරානම්පි භවං ගොතමො ජානාති … සමණානම්පි භවං ගොතමො ජානාති අධිප්පායඤ්ච උපවිචාරඤ්ච අධිට්ඨානඤ්ච අභිනිවෙසඤ්ච පරියොසානඤ්ච. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. දසමං.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងជ្រាបច្បាស់នូវបំណងផង នូវការត្រាច់ទៅផង នូវទីតាំងផង នូវការចូលទៅស៊ប់ផង នូវទីបំផុតផង របស់ពួកក្សត្រ។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងជ្រាបច្បាស់... របស់ពួកព្រាហ្មណ៍... របស់ពួកគហបតី... របស់ពួកស្ត្រី... របស់ពួកចោរ... របស់ពួកសមណៈ នូវបំណងផង នូវការត្រាច់ទៅផង នូវទីតាំងផង នូវការចូលទៅស៊ប់ផង នូវទីបំផុតផង។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់។ប។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណៈ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ»។ ចប់ សូត្រទី១០។

11. අප්පමාදසුත්තං

១១. អប្បមាទសូត្រ

53. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං [Pg.320] වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

៥៣. គ្រានោះឯង ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ នូវពាក្យនេះថា៖

‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ගොතම, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති? ‘‘අත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើមានធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង ឬទេ?»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មានធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

‘‘කතමො පන, භො ගොතම, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති? ‘‘අප්පමාදො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង តើដូចម្តេច?»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌នោះគឺសេចក្តីមិនប្រមាថ (អប្បមាទៈ) ឯង ជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යානි කානිචි ජඞ්ගලානං පාණානං පදජාතානි, සබ්බානි තානි හත්ථිපදෙ සමොධානං ගච්ඡන්ති; හත්ථිපදං තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං මහන්තත්තෙන. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අප්පමාදො එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាស្នាមជើងនៃសត្វទាំងឡាយណា ដែលត្រាច់ទៅលើដី ស្នាមជើងទាំងអស់នោះ តែងរួមចុះក្នុងស្នាមជើងដំរី ស្នាមជើងដំរី គេហៅថាជាកំពូលនៃស្នាមជើងសត្វទាំងនោះ ព្រោះតែភាពជាស្នាមជើងធំ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីមិនប្រមាថ ជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ក៏តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង យ៉ាងនោះឯង។

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, කූටාගාරස්ස යා කාචි ගොපානසියො සබ්බා තා කූටඞ්ගමා කූටනින්නා කූටසමොසරණා, කූටං තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ …පෙ….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាបង្កង់ទាំងឡាយណានៃផ្ទះកំពូល បង្កង់ទាំងអស់នោះ តែងបង្អោនទៅរកកំពូល ផ្អៀងទៅរកកំពូល ប្រជុំចុះក្នុងកំពូល កំពូលផ្ទះ គេហៅថាជាកំពូលនៃបង្កង់ទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, පබ්බජලායකො පබ්බජං ලායිත්වා අග්ගෙ ගහෙත්වා ඔධුනාති නිධුනාති නිච්ඡාදෙති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ…පෙ….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាអ្នកច្រូតស្បូវច្រូតស្បូវហើយ កាន់យកត្រង់ចុង រួចរលាស់ចុះ រលាស់ឡើង រលាស់ចំហៀង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, අම්බපිණ්ඩියා වණ්ටච්ඡින්නාය යානි කානිචි අම්බානි වණ්ටූපනිබන්ධනානි සබ්බානි තානි තදන්වයානි භවන්ති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ…පෙ….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាកាលបើទងនៃស្វាយមួយចង្កោម ដាច់ចេញទៅហើយ ផ្លែស្វាយទាំងឡាយណា ដែលជាប់នឹងទងនោះ ទាំងអស់ ក៏តែងធ្លាក់ទៅតាមទងនោះដែរ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යෙ කෙචි ඛුද්දරාජානො සබ්බෙතෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති, රාජා තෙසං චක්කවත්තී අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ…පෙ….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាស្តេចតូចតាចទាំងឡាយណា ស្តេចទាំងអស់នោះ តែងជាអ្នកឈរលំឱនតាមព្រះរាជាចក្រពត្តិ ព្រះរាជាចក្រពត្តិ គេហៅថាជាកំពូលនៃស្តេចទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.321], බ්‍රාහ්මණ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා සබ්බා තා චන්දස්ස පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දප්පභා තාසං අග්ගමක්ඛායති. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අප්පමාදො එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං යො ච අත්ථො සම්පරායිකො.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាពន្លឺនៃពួកផ្កាយទាំងឡាយណា ពន្លឺទាំងអស់នោះ មិនស្មើនឹងចំណែកទីដប់ប្រាំមួយ នៃពន្លឺព្រះចន្ទឡើយ ពន្លឺព្រះចន្ទ គេហៅថាជាកំពូលនៃពន្លឺទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីមិនប្រមាថ ជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ក៏តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង យ៉ាងនោះឯង។

‘‘අයං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකො ධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං, යො ච අත්ථො සම්පරායිකො’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. එකාදසමං.

«ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ប។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណៈ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ»។ ចប់ សូត្រទី១១។

12. ධම්මිකසුත්තං

១២. ធម្មិកសូត្រ

54. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ධම්මිකො ජාතිභූමියං ආවාසිකො හොති සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තසු ආවාසෙසු. තත්‍ර සුදං ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං.

៥៤. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជាអាវាសិកភិក្ខុ ក្នុងស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន គឺគ្រប់គ្រងវត្តទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះទាំងអស់។ ក្នុងវត្តទាំងនោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយ ដែលជាអាគន្តុកៈ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសនោះចោលទៅ។

අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘මයං ඛො භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. අථ ච පන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාස’’න්ති? අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති[Pg.322], න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. යංනූන මයං ආයස්මන්තං ධම්මිකං පබ්බාජෙය්‍යාමා’’ති.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «យើងតែងតែបម្រើភិក្ខុសង្ឃ ដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ តើមានហេតុអ្វី មានបច្ច័យអ្វី បានជាភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ លះបង់អាវាសចោលទៅ?»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុនេះ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ បើដូច្នោះ មានតែយើងបណ្តេញព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុចេញ»។

අථ ඛො ජාතිභූමකා උපාසකා යෙන ආයස්මා ධම්මිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ධම්මිකං එතදවොචුං – ‘‘පක්කමතු, භන්තෙ, ආයස්මා ධම්මිකො ඉමම්හා ආවාසා; අලං තෙ ඉධ වාසෙනා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ධම්මිකො තම්හා ආවාසා අඤ්ඤං ආවාසං අගමාසි. තත්‍රපි සුදං ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត ក៏ចូលទៅរកព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ សូមព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចៀសចេញពីអាវាសនេះទៅ ការដែលលោកម្ចាស់គង់នៅទីនេះ មិនសមគួរឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ក៏បានចៀសចេញពីអាវាសនោះ ទៅកាន់អាវាសដទៃទៀត។ ទោះបីក្នុងអាវាសនោះ ក៏ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈដែរ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។

අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘මයං ඛො භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. අථ ච පන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාස’’න්ති? අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. යංනූන මයං ආයස්මන්තං ධම්මිකං පබ්බාජෙය්‍යාමා’’ති.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «យើងតែងតែបម្រើភិក្ខុសង្ឃ ដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ តើមានហេតុអ្វី មានបច្ច័យអ្វី បានជាភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ លះបង់អាវាសចោលទៅ?»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុនេះ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ បើដូច្នោះ មានតែយើងបណ្តេញព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុចេញ»។

අථ ඛො ජාතිභූමකා උපාසකා යෙනායස්මා ධම්මිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ධම්මිකං එතදවොචුං – ‘‘පක්කමතු, භන්තෙ, ආයස්මා ධම්මිකො ඉමම්හාපි ආවාසා; අලං තෙ ඉධ වාසෙනා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ධම්මිකො තම්හාපි ආවාසා අඤ්ඤං ආවාසං අගමාසි. තත්‍රපි සුදං ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති පරිභාසති විහිංසති විතුදති රොසෙති වාචාය. තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ ආයස්මතා ධම්මිකෙන අක්කොසියමානා පරිභාසියමානා විහෙසියමානා විතුදියමානා රොසියමානා වාචාය පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត ក៏ចូលទៅរកព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ សូមព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចៀសចេញពីអាវាសនេះថែមទៀតទៅ ការដែលលោកម្ចាស់គង់នៅទីនេះ មិនសមគួរឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ក៏បានចៀសចេញពីអាវាសនោះ ទៅកាន់អាវាសដទៃទៀត។ ទោះបីក្នុងអាវាសនោះ ក៏ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈដែរ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។

අථ [Pg.323] ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘මයං ඛො භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. අථ ච පන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාසං. කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන ආගන්තුකා භික්ඛූ පක්කමන්ති, න සණ්ඨන්ති, රිඤ්චන්ති ආවාස’’න්ති? අථ ඛො ජාතිභූමකානං උපාසකානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ධම්මිකො ආගන්තුකෙ භික්ඛූ අක්කොසති…පෙ…. යංනූන මයං ආයස්මන්තං ධම්මිකං පබ්බාජෙය්‍යාම සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති. අථ ඛො ජාතිභූමකා උපාසකා යෙනායස්මා ධම්මිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ධම්මිකං එතදවොචුං – ‘‘පක්කමතු, භන්තෙ, ආයස්මා ධම්මිකො සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො ධම්මිකස්ස එතදහොසි – ‘‘පබ්බාජිතො ඛොම්හි ජාතිභූමකෙහි උපාසකෙහි සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහි. කහං නු ඛො දානි ගච්ඡාමී’’ති? අථ ඛො ආයස්මතො ධම්මිකස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «យើងតែងតែបម្រើភិក្ខុសង្ឃ ដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ。 តើមានហេតុអ្វី មានបច្ច័យអ្វី បានជាភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ លះបង់អាវាសចោលទៅ?»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុនេះ តែងជេរប្រទេច...។ប។ បើដូច្នោះ មានតែយើងបណ្តេញព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចេញពីអាវាសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនេះទាំងអស់តែម្តង»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត ក៏ចូលទៅរកព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ សូមព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចៀសចេញពីអាវាសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនេះទាំងអស់ទៅ»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញ ត្រូវបានពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញចេញពីអាវាសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនេះទាំងអស់ហើយ។ តើអាត្មាអញ គួរទៅក្នុងទីណាឥឡូវនេះ?»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ»។

අථ ඛො ආයස්මා ධම්මිකො පත්තචීවරමාදාය යෙන රාජගහං තෙන පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන යෙන රාජගහං ගිජ්ඣකූටො පබ්බතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ධම්මිකං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද කුතො නු ත්වං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ආගච්ඡසී’’ති? ‘‘පබ්බාජිතො අහං, භන්තෙ, ජාතිභූමකෙහි උපාසකෙහි සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති. ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, කිං තෙ ඉමිනා, යං තං තතො තතො පබ්බාජෙන්ති, සො ත්වං තතො තතො පබ්බාජිතො මමෙව සන්තිකෙ ආගච්ඡසි’’.

គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ បានកាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចៀសចេញទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ។ លុះដើរទៅតាមលំដាប់ ក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឯភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចុះអ្នកមកពីណា?»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គត្រូវបានពួកឧបាសកនៅក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញចេញពីអាវាសទាំង ៧ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះដោយគ្រប់ប្រការហើយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ល្មមហើយ ធម្មិកព្រាហ្មណ៍ តើការនៅក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានប្រយោជន៍អ្វីដល់អ្នក ដែលគេបណ្តេញអ្នកចេញពីអាវាសនោះៗ ហើយអ្នកដែលគេបណ្តេញចេញពីអាវាសនោះៗ ក៏មកកាន់សំណាក់តថាគតនេះឯង»។

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සාමුද්දිකා වාණිජා තීරදස්සිං සකුණං ගහෙත්වා නාවාය සමුද්දං අජ්ඣොගාහන්ති. තෙ අතීරදක්ඛිණියා නාවාය තීරදස්සිං සකුණං මුඤ්චන්ති. සො ගච්ඡතෙව පුරත්ථිමං දිසං, ගච්ඡති පච්ඡිමං දිසං, ගච්ඡති උත්තරං දිසං, ගච්ඡති දක්ඛිණං දිසං, ගච්ඡති උද්ධං, ගච්ඡති අනුදිසං. සචෙ සො සමන්තා තීරං පස්සති, තථාගතකොව හොති. සචෙ පන සො සමන්තා [Pg.324] තීරං න පස්සති තමෙව නාවං පච්චාගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, යං තං තතො තතො පබ්බාජෙන්ති සො ත්වං තතො තතො පබ්බාජිතො මමෙව සන්තිකෙ ආගච්ඡසි.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ពួកឈ្មួញសមុទ្រ បានចាប់យកសត្វសកុណ (បក្សី) ដែលមើលឃើញច្រាំង ហើយចុះទូកទៅកាន់មហាសមុទ្រ។ កាលបើទូកនោះមើលមិនឃើញច្រាំងទេ ពួកឈ្មួញទាំងនោះ ក៏លែងសត្វសកុណដែលមើលឃើញច្រាំងនោះទៅ។ សត្វសកុណនោះ ហើរទៅកាន់ទិសខាងកើតខ្លះ ទិសខាងលិចខ្លះ ទិសខាងជើងខ្លះ ទិសខាងត្បូងខ្លះ ទិសខាងលើខ្លះ ទិសតូចៗខ្លះ។ ប្រសិនបើវាឃើញច្រាំងក្នុងទីជុំវិញ វាក៏ហើរទៅកាន់ទីនោះឯង។ ប្រសិនបើវាមិនឃើញច្រាំងក្នុងទីជុំវិញទេ វាក៏ហើរត្រឡប់មកកាន់ទូកនោះវិញ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងណាមិញ កាលដែលគេបណ្តេញអ្នកចេញពីអាវាសនោះៗ អ្នកដែលគេបណ្តេញចេញពីអាវាសនោះៗ ក៏មកកាន់សំណាក់តថាគតនេះឯង យ៉ាងនោះដែរ»។

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, රඤ්ඤො කොරබ්‍යස්ස සුප්පතිට්ඨො නාම නිග්‍රොධරාජා අහොසි පඤ්චසාඛො සීතච්ඡායො මනොරමො. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස ද්වාදසයොජනානි අභිනිවෙසො අහොසි, පඤ්ච යොජනානි මූලසන්තානකානං. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස තාව මහන්තානි ඵලානි අහෙසුං; සෙය්‍යථාපි නාම ආළ්හකථාලිකා. එවමස්ස සාදූනි ඵලානි අහෙසුං; සෙය්‍යථාපි නාම ඛුද්දං මධුං අනෙලකං. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස එකං ඛන්ධං රාජා පරිභුඤ්ජති සද්ධිං ඉත්ථාගාරෙන, එකං ඛන්ධං බලකායො පරිභුඤ්ජති, එකං ඛන්ධං නෙගමජානපදා පරිභුඤ්ජන්ති, එකං ඛන්ධං සමණබ්‍රාහ්මණා පරිභුඤ්ජන්ති, එකං ඛන්ධං මිගා පරිභුඤ්ජන්ති. සුප්පතිට්ඨස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, නිග්‍රොධරාජස්ස න කොචි ඵලානි රක්ඛති, න ච සුදං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ඵලානි හිංසන්ති.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ដើមជ្រៃធំឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ របស់ព្រះបាទកោរព្យៈ មានមែក ៥ មានម្លប់ត្រជាក់ ជាទីគាប់ចិត្ត។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ឯមែកទាំងឡាយដែលលាតសន្ធឹងទៅនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះ មានប្រវែង ១២ យោជន៍ ឯឫសទាំងឡាយដែលផ្សាយទៅ មានប្រវែង ៥ យោជន៍។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះ ធំៗណាស់ ប្រៀបដូចជាឆ្នាំងដាំបាយចំណុះមួយអាឡ្ហកៈ។ ផ្លែជ្រៃនោះ មានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ ប្រៀបដូចជាទឹកឃ្មុំប្លង់ដែលគ្មានកាកសំណល់។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ព្រះរាជាព្រមដោយពួកស្រីស្នំ តែងសោយនៃមែកមួយ ពួកពលសេនា តែងបរិភោគមែកមួយ ពួកអ្នកនិគមនិងអ្នកជនបទ តែងបរិភោគមែកមួយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ តែងបរិភោគមែកមួយ ពួកម្រឹគតែងបរិភោគមែកមួយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្មាននរណាម្នាក់ចាំយាមផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះឡើយ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់បៀតបៀនផ្លែរបស់គ្នាទៅវិញទៅមកដែរ»។

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, අඤ්ඤතරො පුරිසො සුප්පතිට්ඨස්ස නිග්‍රොධරාජස්ස යාවදත්ථං ඵලානි භක්ඛිත්වා සාඛං භඤ්ජිත්වා පක්කාමි. අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථාය දෙවතාය එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! යාව පාපො මනුස්සො, යත්‍ර හි නාම සුප්පතිට්ඨස්ස නිග්‍රොධරාජස්ස යාවදත්ථං ඵලානි භක්ඛිත්වා සාඛං භඤ්ජිත්වා පක්කමිස්සති, යංනූන සුප්පතිට්ඨො නිග්‍රොධරාජා ආයතිං ඵලං න දදෙය්‍යා’ති. අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුප්පතිට්ඨො නිග්‍රොධරාජා ආයතිං ඵලං න අදාසි.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ បានស៊ីផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះតាមតម្រូវការ ហើយក៏កាច់មែកជ្រៃនោះ ចៀសចេញទៅ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ទេវតាដែលស្ថិតនៅចាំរក្សាស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឱហ្ន៎ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ មិនធ្លាប់មានសោះ បុរសនេះយ៉ាប់យឺនណាស់ តើហេតុអ្វីក៏ហ៊ានស៊ីផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈតាមតម្រូវការហើយ បែរជាកាច់មែកចៀសចេញទៅវិញ បើដូច្នោះ កុំឲ្យស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនេះ បង្កើតផ្លែតទៅទៀតឡើយ»។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ ក៏មិនបង្កើតផ្លែតទៅទៀតឡើយ»។

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, රාජා කොරබ්‍යො යෙන සක්කො දෙවානමින්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘යග්ඝෙ, මාරිස, ජානෙය්‍යාසි සුප්පතිට්ඨො නිග්‍රොධරාජා ඵලං න දෙතී’ති? අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සක්කො දෙවානමින්දො තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි, යථා භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා සුප්පතිට්ඨං නිග්‍රොධරාජං පවත්තෙසි [Pg.325] උම්මූලමකාසි. අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථා දෙවතා දුක්ඛී දුම්මනා අස්සුමුඛී රුදමානා එකමන්තං අට්ඨාසි.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះបាទកោរព្យៈ បានចូលទៅគាល់ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតាយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គជ្រាបចុះ ស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ មិនព្រមបង្កើតផ្លែទៀតឡើយ»។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា បានតាក់តែងនូវឫទ្ធិមានសภาพយ៉ាងនោះ ដែលធ្វើឲ្យខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកធ្វើឲ្យស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះ ដួលរលំរបើកឫសឡើងលើ。 ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ទេវតាដែលស្ថិតនៅចាំរក្សាស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ មានសេចក្តីទុក្ខ មិនសប្បាយចិត្ត មានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក យំខ្សឹកខ្សួល ឈរនៅក្នុងទីសមគួរមួយ»។

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සක්කො දෙවානමින්දො යෙන සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථා දෙවතා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සුප්පතිට්ඨෙ නිග්‍රොධරාජෙ අධිවත්ථං දෙවතං එතදවොච – ‘කිං නු ත්වං, දෙවතෙ, දුක්ඛී දුම්මනා අස්සුමුඛී රුදමානා එකමන්තං ඨිතා’ති? ‘තථා හි පන මෙ, මාරිස, භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා භවනං පවත්තෙසි උම්මූලමකාසී’ති. ‘අපි නු ත්වං, දෙවතෙ, රුක්ඛධම්මෙ ඨිතාය භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා භවනං පවත්තෙසි උම්මූලමකාසී’ති? ‘කථං පන, මාරිස, රුක්ඛො රුක්ඛධම්මෙ ඨිතො හොතී’ති? ‘ඉධ, දෙවතෙ, රුක්ඛස්ස මූලං මූලත්ථිකා හරන්ති, තචං තචත්ථිකා හරන්ති, පත්තං පත්තත්ථිකා හරන්ති, පුප්ඵං පුප්ඵත්ථිකා හරන්ති, ඵලං ඵලත්ථිකා හරන්ති. න ච තෙන දෙවතාය අනත්තමනතා වා අනභිනන්දි වා කරණීයා. එවං ඛො, දෙවතෙ, රුක්ඛො රුක්ඛධම්මෙ ඨිතො හොතී’ති. ‘අට්ඨිතායෙව ඛො මෙ, මාරිස, රුක්ඛධම්මෙ භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා භවනං පවත්තෙසි උම්මූලමකාසී’ති. ‘සචෙ ඛො ත්වං, දෙවතෙ, රුක්ඛධම්මෙ තිට්ඨෙය්‍යාසි, සියා තෙ භවනං යථාපුරෙ’ති? ‘ඨස්සාමහං, මාරිස, රුක්ඛධම්මෙ, හොතු මෙ භවනං යථාපුරෙ’’’ති.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា បានចូលទៅជិតទេវតាដែលស្ថិតនៅចាំរក្សាស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏មានព្រះបន្ទូលសួរទេវតានោះយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលទេវតា ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមានសេចក្តីទុក្ខ មិនសប្បាយចិត្ត មានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក យំខ្សឹកខ្សួល ឈរនៅក្នុងទីសមគួរដូច្នេះ?»។ ទេវតាក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បានបក់បោកមកធ្វើឲ្យវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដួលរលំរបើកឫសឡើងលើ»។ ព្រះសក្កៈសួរថា៖ «ម្នាលទេវតា ចុះកាលដែលអ្នកស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ តើខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកធ្វើឲ្យវិមានរបស់អ្នកដួលរលំរបើកឫសឡើងលើដែរឬ?»។ ទេវតាសួរថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះដើមឈើដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ តើដូចម្តេចទៅ?»។ ព្រះសក្កៈត្រាស់ថា៖ «ម្នាលទេវតា ក្នុងលោកនេះ ពួកអ្នកត្រូវការឫស តែងនាំយកឫសទៅ ពួកអ្នកត្រូវការសំបក តែងនាំយកសំបកទៅ ពួកអ្នកត្រូវការស្លឹក តែងនាំយកស្លឹកទៅ ពួកអ្នកត្រូវការផ្កា តែងនាំយកផ្កាទៅ ពួកអ្នកត្រូវការផ្លែ តែងនាំយកផ្លែទៅ។ ទេវតាដែលនៅចាំរក្សាដើមឈើនោះ មិនត្រូវមានសេចក្តីមិនត្រេកអរ ឬមិនសប្បាយចិត្ត ព្រោះតែការនាំយកទាំងនោះឡើយ។ ម្នាលទេវតា ដើមឈើដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ គឺយ៉ាងនេះឯង»។ ទេវតាក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះតែខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ ទើបខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកធ្វើឲ្យវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គដួលរលំរបើកឫសឡើងលើ»។ ព្រះសក្កៈត្រាស់ថា៖ «ម្នាលទេវតា ប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ វិមានរបស់អ្នកនឹងត្រឡប់ជាដូចដើមវិញជាមិនខាន»។ ទេវតាក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ សូមឲ្យវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គត្រឡប់ជាដូចដើមវិញចុះ»»។

‘‘අථ ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සක්කො දෙවානමින්දො තථාරූපං ඉද්ධාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛාසි, යථා භුසා වාතවුට්ඨි ආගන්ත්වා සුප්පතිට්ඨං නිග්‍රොධරාජං උස්සාපෙසි, සච්ඡවීනි මූලානි අහෙසුං. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, අපි නු තං සමණධම්මෙ ඨිතං ජාතිභූමකා උපාසකා පබ්බාජෙසුං සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති? ‘‘කථං පන, භන්තෙ, සමණො සමණධම්මෙ ඨිතො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සමණො අක්කොසන්තං න පච්චක්කොසති, රොසන්තං න පටිරොසති, භණ්ඩන්තං න පටිභණ්ඩති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සමණො සමණධම්මෙ ඨිතො හොතී’’ති. ‘‘අට්ඨිතංයෙව මං, භන්තෙ, සමණධම්මෙ ජාතිභූමකා උපාසකා පබ්බාජෙසුං සබ්බසො ජාතිභූමියං සත්තහි ආවාසෙහී’’ති.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា បានតាក់តែងនូវឫទ្ធិមានសภาพយ៉ាងនោះ ដែលធ្វើឲ្យខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកលើកស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈឲ្យឈរត្រង់ឡើងវិញ ហើយឫសទាំងឡាយក៏មានសំបកគ្របដណ្តប់ដូចដើម។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងណាមិញ ចុះអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ តើពួកឧបាសកនៅក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញចេញពីអាវាសទាំង ៧ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះដោយគ្រប់ប្រការដែរឬ?»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះសមណៈដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ តើដូចម្តេចទៅ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ក្នុងសាសនានេះ សមណៈកាលបើគេជេរប្រទេច ក៏មិនជេរប្រទេចតប កាលបើគេខឹងសម្បារ ក៏មិនខឹងសម្បារតប កាលបើគេឈ្លោះប្រកែក ក៏មិនឈ្លោះប្រកែកតប។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ សមណៈដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ គឺយ៉ាងនេះឯង»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះតែខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ ទើបពួកឧបាសកនៅក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញខ្ញុំព្រះអង្គចេញពីអាវាសទាំង ៧ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះដោយគ្រប់ប្រការ»។

‘‘භූතපුබ්බං[Pg.326], බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුනෙත්තො නාම සත්ථා අහොසි තිත්ථකරො කාමෙසු වීතරාගො. සුනෙත්තස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සත්ථුනො අනෙකානි සාවකසතානි අහෙසුං. සුනෙත්තො සත්ථා සාවකානං බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙසි. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි න පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිංසු. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සුනෙත්තස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිංසු.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះសុនេត្តៈ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ឯគ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈនោះ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់។ គ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈ តែងសម្តែងធម៌ដល់ពួកសាវ័ក ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ពួកជនណាដែលមិនបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចំណែកពួកជនណាដែលបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។

‘‘භූතපුබ්බං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, මූගපක්ඛො නාම සත්ථා අහොසි…පෙ… අරනෙමි නාම සත්ථා අහොසි… කුද්දාලකො නාම සත්ථා අහොසි… හත්ථිපාලො නාම සත්ථා අහොසි… ජොතිපාලො නාම සත්ථා අහොසි තිත්ථකරො කාමෙසු වීතරාගො. ජොතිපාලස්ස ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සත්ථුනො අනෙකානි සාවකසතානි අහෙසුං. ජොතිපාලො සත්ථා සාවකානං බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙසි. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ජොතිපාලස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි න පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිංසු. යෙ ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ජොතිපාලස්ස සත්ථුනො බ්‍රහ්මලොකසහබ්‍යතාය ධම්මං දෙසෙන්තස්ස චිත්තානි පසාදෙසුං තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිංසු.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះមូគបក្ខៈ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះអរនេមិ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះកុទ្ទាលកៈ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះហត្ថិបាលៈ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះជោតិបាលៈ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ឯគ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈនោះ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់។ គ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈ តែងសម្តែងធម៌ដល់ពួកសាវ័ក ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ពួកជនណាដែលមិនបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចំណែកពួកជនណាដែលបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, යො ඉමෙ ඡ සත්ථාරෙ තිත්ථකරෙ කාමෙසු වීතරාගෙ, අනෙකසතපරිවාරෙ සසාවකසඞ්ඝෙ පදුට්ඨචිත්තො අක්කොසෙය්‍ය පරිභාසෙය්‍ය, බහුං සො අපුඤ්ඤං පසවෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යො ඛො, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ඉමෙ ඡ සත්ථාරෙ තිත්ථකරෙ කාමෙසු වීතරාගෙ අනෙකසතපරිවාරෙ සසාවකසඞ්ඝෙ පදුට්ඨචිත්තො අක්කොසෙය්‍ය පරිභාසෙය්‍ය, බහුං සො අපුඤ්ඤං පසවෙය්‍ය. යො එකං දිට්ඨිසම්පන්නං පුග්ගලං පදුට්ඨචිත්තො අක්කොසති පරිභාසති, අයං තතො බහුතරං අපුඤ්ඤං පසවති. තං කිස්ස හෙතු? නාහං, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, ඉතො බහිද්ධා එවරූපිං ඛන්තිං වදාමි, යථාමං සබ්‍රහ්මචාරීසු. තස්මාතිහ, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික[Pg.327], එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න නො සමසබ්‍රහ්මචාරීසු චිත්තානි පදුට්ඨානි භවිස්සන්තී’’’ති. එවඤ්හි තෙ, බ්‍රාහ්මණ ධම්මික, සික්ඛිතබ්බන්ති.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច? បុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង នូវគ្រូទាំង ៦ នាក់នេះ ដែលជាម្ចាស់លទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់ជាបរិវារ ព្រមទាំងពួកសាវ័ក តើបុគ្គលនោះនឹងបង្កើតនូវអបុណ្យជាច្រើនដែរឬទេ?»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «យ៉ាងនោះឯង ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង នូវគ្រូទាំង ៦ នាក់នេះ ដែលជាម្ចាស់លទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់ជាបរិវារ ព្រមទាំងពួកសាវ័ក បុគ្គលនោះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យជាច្រើន។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង នូវបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ តែម្នាក់ បុគ្គលនេះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យច្រើនជាងបុគ្គលមុននោះទៅទៀត។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតមិនសម្តែងនូវសេចក្តីអត់ធន់ក្នុងខាងក្រៅសាសនានេះ ដូចជាសេចក្តីអត់ធន់ក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ «ចិត្តប្រទូស្តរបស់យើងទាំងឡាយ នឹងមិនមានក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ»។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සුනෙත්තො මූගපක්ඛො ච, අරනෙමි ච බ්‍රාහ්මණො;

කුද්දාලකො අහු සත්ථා, හත්ථිපාලො ච මාණවො.

«គ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈ ១ គ្រូឈ្មោះមូគបក្ខៈ ១ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះអរនេមិ ១ គ្រូឈ្មោះកុទ្ទាលកៈ ១ និងហត្ថិបាលមាណព ១ ធ្លាប់ជាគ្រូ (ក្នុងអតីតកាល)»។

‘‘ජොතිපාලො ච ගොවින්දො, අහු සත්තපුරොහිතො;

අහිංසකා අතීතංසෙ, ඡ සත්ථාරො යසස්සිනො.

«ជោតិបាលៈ ដែលជាគោវិន្ទព្រាហ្មណ៍ ជាបុរោហិតរបស់ស្តេចទាំង ៧ ព្រះអង្គ ១ គ្រូទាំង ៦ នាក់នេះ ជាអ្នកមានយសសក្តិធំ មិនដែលបៀតបៀននរណាឡើយ ក្នុងអតីតកាល»។

‘‘නිරාමගන්ධා කරුණෙධිමුත්තා, කාමසංයොජනාතිගා ;

කාමරාගං විරාජෙත්වා, බ්‍රහ්මලොකූපගා අහුං.

«គ្រូទាំងនោះ ជាអ្នកមិនមានក្លិនឆ្អាប មានចិត្តចុះស៊ប់ក្នុងករុណា កន្លងផុតនូវកាមសញ្ញោជនៈទាំងឡាយ បានកំចាត់បង់នូវកាមរាគៈ ហើយក៏បានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក»។

‘‘අහෙසුං සාවකා තෙසං, අනෙකානි සතානිපි;

නිරාමගන්ධා කරුණෙධිමුත්තා, කාමසංයොජනාතිගා;

කාමරාගං විරාජෙත්වා, බ්‍රහ්මලොකූපගා අහුං.

ពួកសាវ័ករបស់គ្រូទាំងនោះ សូម្បីមានច្រើនរយនាក់ ជាអ្នកមិនមានក្លិនឆ្អាប (គឺទោសៈ) បង្អោនទៅក្នុងករុណា កន្លងផុតនូវកាមសញ្ញោជនៈ បានប្រាសចាកកាមរាគ ហើយបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។

‘‘යෙතෙ ඉසී බාහිරකෙ, වීතරාගෙ සමාහිතෙ;

පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, යො නරො පරිභාසති;

බහුඤ්ච සො පසවති, අපුඤ්ඤං තාදිසො නරො.

ជនណាមានចិត្តគំនិតប្រទូស្ត ជេរប្រមាថនូវពួកឥសីខាងក្រៅសាសនាទាំងនោះ ដែលជាអ្នកមានរាគៈប្រាសទៅហើយ មានចិត្តតម្កល់មាំ ជនបែបនោះ ឈ្មោះថាបង្កើតនូវអបុណ្យ (បាប) យ៉ាងច្រើន។

‘‘යො චෙකං දිට්ඨිසම්පන්නං, භික්ඛුං බුද්ධස්ස සාවකං;

පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, යො නරො පරිභාසති;

අයං තතො බහුතරං, අපුඤ්ඤං පසවෙ නරො.

ចំណែកជនណាមានចិត្តគំនិតប្រទូស្ត ជេរប្រមាថភិក្ខុមួយរូប ដែលជាសាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ (គឺព្រះសោតាបន្ន) ជននេះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យច្រើនជាងជនមុននោះទៅទៀត។

‘‘න සාධුරූපං ආසීදෙ, දිට්ඨිට්ඨානප්පහායිනං;

සත්තමො පුග්ගලො එසො, අරියසඞ්ඝස්ස වුච්චති.

បុគ្គលមិនគួរយាយីនូវលោកអ្នកមានសភាពល្អ ជាអ្នកលះបង់នូវទិដ្ឋិដ្ឋានៈឡើយ បុគ្គលនេះ លោកហៅថា ជាបុគ្គលទី ៧ ក្នុងអរិយសង្ឃ។

‘‘අවීතරාගො කාමෙසු, යස්ස පඤ්චින්ද්‍රියා මුදූ;

සද්ධා සති ච වීරියං, සමථො ච විපස්සනා.

សូម្បីជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ តែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ របស់លោកនៅទន់ (ខ្ចី) គឺ សទ្ធា សតិ វីរិយៈ សមថៈ និងវិបស្សនា។

‘‘තාදිසං භික්ඛුමාසජ්ජ, පුබ්බෙව උපහඤ්ඤති;

අත්තානං උපහන්ත්වාන, පච්ඡා අඤ්ඤං විහිංසති.

បុគ្គលកាលយាយីភិក្ខុបែបនោះ ឈ្មោះថាបំផ្លាញខ្លួនឯងជាមុនសិន លុះបំផ្លាញខ្លួនឯងហើយ ទើបបៀតបៀនអ្នកដទៃជាក្រោយ។

‘‘යො [Pg.328] ච රක්ඛති අත්තානං, රක්ඛිතො තස්ස බාහිරො;

තස්මා රක්ඛෙය්‍ය අත්තානං, අක්ඛතො පණ්ඩිතො සදා’’ති. ද්වාදසමං;

បុគ្គលណាថែរក្សាខ្លួន ជនខាងក្រៅក៏ឈ្មោះថាបុគ្គលនោះថែរក្សាហើយដែរ ព្រោះហេតុនោះ ជនអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនគួរគាស់កកាយ (គុណធម៌ខ្លួន) គួរថែរក្សាខ្លួនជានិច្ច។

ධම්මිකවග්ගො පඤ්චමො.

ធម្មិកវគ្គ ទី ៥ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

නාගමිගසාලා ඉණං, චුන්දං ද්වෙ සන්දිට්ඨිකා දුවෙ;

ඛෙමඉන්ද්‍රිය ආනන්ද, ඛත්තියා අප්පමාදෙන ධම්මිකොති.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ នាគសូត្រ ១ មិគសាលាសូត្រ ១ ឥណសូត្រ ១ ចុន្ទសូត្រ ១ សន្ទិដ្ឋិកសូត្រ ២ ខេមសូត្រ ២ ឥន្ទ្រិយសូត្រ ១ អានន្ទសូត្រ ១ ខត្តិយសូត្រ ១ អប្បមាទសូត្រ ១ ធម្មិកសូត្រ ១។

පඨමපණ්ණාසකං සමත්තං.

បឋមបណ្ណាសក ចប់សព្វគ្រប់។

2. දුතියපණ්ණාසකං

២. ទុតិយបណ្ណាសក

6. මහාවග්ගො

៦. មហាវគ្គ

1. සොණසුත්තං

១. សោណសូត្រ

55. එවං, [Pg.329] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සොණො රාජගහෙ විහරති සීතවනස්මිං. අථ ඛො ආයස්මතො සොණස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යෙ ඛො කෙචි භගවතො සාවකා ආරද්ධවීරියා විහරන්ති, අහං තෙසං අඤ්ඤතරො. අථ ච පන මෙ න අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති, සංවිජ්ජන්ති ඛො පන මෙ කුලෙ භොගා, සක්කා භොගා ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතුං. යංනූනාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජෙය්‍යං පුඤ්ඤානි ච කරෙය්‍ය’’න්ති.

៥៥. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងព្រៃសីតវន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «ពួកសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ដែលជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមគង់នៅ មានប្រមាណប៉ុន្មាន ក្នុងបណ្តាសាវ័កទាំងនោះ អាត្មាអញក៏ជាសាវ័កម្នាក់ដែរ។ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់អាត្មាអញ មិនទាន់រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនមានការប្រកាន់មាំនៅឡើយទេ ម្យ៉ាងទៀត ភោគសម្បត្តិក្នុងត្រកូលរបស់អាត្មាអញក៏មានច្រើន អាត្មាអញអាចនឹងប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងបាន។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញសឹកទៅជាគ្រហស្ថវិញ ហើយប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងចុះ»។

අථ ඛො භගවා ආයස්මතො සොණස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සම්මිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සම්මිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං ඛො – ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ අන්තරහිතො සීතවනෙ ආයස්මතො සොණස්ස සම්මුඛෙ පාතුරහොසි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. ආයස්මාපි ඛො සොණො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සොණං භගවා එතදවොච –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ក៏ទ្រង់បាត់បង់ពីភ្នំគិជ្ឈកូដ ទៅប្រាកដចំពោះមុខព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក្នុងព្រៃសីតវន ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ សូម្បីព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក៏បានថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា៖

‘‘නනු තෙ, සොණ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘යෙ ඛො කෙචි භගවතො සාවකා ආරද්ධවීරියා විහරන්ති, අහං තෙසං අඤ්ඤතරො. අථ ච පන මෙ න අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චති, සංවිජ්ජන්ති ඛො පන මෙ කුලෙ භොගා, සක්කා භොගා ච භුඤ්ජිතුං පුඤ්ඤානි ච කාතුං. යංනූනාහං සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිත්වා භොගෙ ච භුඤ්ජෙය්‍යං පුඤ්ඤානි ච කරෙය්‍ය’’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសោណៈ កាលដែលអ្នកទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ តើមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះមែនឬទេថា៖ “ពួកសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ដែលជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមគង់នៅ មានប្រមាណប៉ុន្មាន ក្នុងបណ្តាសាវ័កទាំងនោះ អាត្មាអញក៏ជាសាវ័កម្នាក់ដែរ។ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់អាត្មាអញ មិនទាន់រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនមានការប្រកាន់មាំនៅឡើយទេ ម្យ៉ាងទៀត ភោគសម្បត្តិក្នុងត្រកូលរបស់អាត្មាអញក៏មានច្រើន អាត្មាអញអាចនឹងប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងបាន។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញសឹកទៅជាគ្រហស្ថវិញ ហើយប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងចុះ” ដូច្នេះមែនឬ?» ព្រះសោណៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘තං [Pg.330] කිං මඤ්ඤසි, සොණ, කුසලො ත්වං පුබ්බෙ අගාරියභූතො වීණාය තන්තිස්සරෙ’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සොණ, යදා තෙ වීණාය තන්තියො අච්චායතා හොන්ති, අපි නු තෙ වීණා තස්මිං සමයෙ සරවතී වා හොති කම්මඤ්ඤා වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសោណៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលពីដើម កាលអ្នកនៅជាគ្រហស្ថ តើអ្នកជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងការដេញពិណឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលសោណៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលណាខ្សែពិណរបស់អ្នកតឹងពេក តើពិណរបស់អ្នកមានសម្លេងពីរោះ ឬអាចដេញបានស្រួលក្នុងសម័យនោះដែរឬទេ?» «មិនមែនដូច្នោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සොණ, යදා තෙ වීණාය තන්තියො අතිසිථිලා හොන්ති, අපි නු තෙ වීණා තස්මිං සමයෙ සරවතී වා හොති කම්මඤ්ඤා වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសោណៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលណាខ្សែពិណរបស់អ្នកធូរពេក តើពិណរបស់អ្នកមានសម្លេងពីរោះ ឬអាចដេញបានស្រួលក្នុងសម័យនោះដែរឬទេ?» «មិនមែនដូច្នោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。

‘‘යදා පන තෙ, සොණ, වීණාය තන්තියො න අච්චායතා හොන්ති නාතිසිථිලා සමෙ ගුණෙ පතිට්ඨිතා, අපි නු තෙ වීණා තස්මිං සමයෙ සරවතී වා හොති කම්මඤ්ඤා වා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសោណៈ ចុះកាលណាខ្សែពិណរបស់អ្នកមិនតឹងពេក មិនធូរពេក មានកម្រិតស្មើគ្នា តើពិណរបស់អ្នកមានសម្លេងពីរោះ ឬអាចដេញបានស្រួលក្នុងសម័យនោះដែរឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘එවමෙවං ඛො, සොණ, අච්චාරද්ධවීරියං උද්ධච්චාය සංවත්තති, අතිසිථිලවීරියං කොසජ්ජාය සංවත්තති. තස්මාතිහ ත්වං, සොණ, වීරියසමථං අධිට්ඨහං, ඉන්ද්‍රියානඤ්ච සමතං පටිවිජ්ඣ, තත්ථ ච නිමිත්තං ගණ්හාහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සොණො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං සොණං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙවං ඛො – සීතවනෙ අන්තරහිතො ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ පාතුරහොසි.

«ម្នាលសោណៈ សេចក្តីព្យាយាមដែលប្រារព្ធខ្លាំងពេក រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីរាយមាយ (ឧទ្ធច្ចៈ) សេចក្តីព្យាយាមដែលធូរថយពេក រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស (កោសជ្ជៈ)។ ម្នាលសោណៈ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកតម្កល់សេចក្តីព្យាយាមឲ្យស្មើគ្នា ចូរដឹងនូវភាពស្មើគ្នានៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ហើយចូរកាន់យកនូវនិមិត្តក្នុងធម៌នោះចុះ»។ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ បានទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ទូន្មានព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ដោយឱវាទនេះហើយ ក៏ទ្រង់បាត់បង់ពីព្រៃសីតវន ទៅប្រាកដនៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។

අථ ඛො ආයස්මා සොණො අපරෙන සමයෙන වීරියසමථං අධිට්ඨාසි, ඉන්ද්‍රියානඤ්ච සමතං පටිවිජ්ඣි, තත්ථ ච නිමිත්තං අග්ගහෙසි. අථ ඛො ආයස්මා සොණො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනාගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා සොණො අරහතං අහොසි.

សម័យតមក ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ បានតម្កល់សេចក្តីព្យាយាមឲ្យស្មើគ្នា បានដឹងនូវភាពស្មើគ្នានៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ហើយបានកាន់យកនូវនិមិត្តក្នុងធម៌នោះ។ គ្រានោះ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ជាបុគ្គលម្នាក់ឯង គេចចេញពីពួក មិនប្រហែសធ្វេស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរផុតលេខ ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញពីផ្ទះចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយត្រឹមត្រូវ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយបានសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា៖ «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងបណ្តាព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

අථ ඛො ආයස්මතො සොණස්ස අරහත්තප්පත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා සොණො යෙන භගවා [Pg.331] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සොණො භගවන්තං එතදවොච –

លុះព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ បានសម្រេចព្រះអរហត្តហើយ លោកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ គួរតែអាត្មាអញព្យាករនូវអរហត្តផល ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘යො සො, භන්තෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො, සො ඡ ඨානානි අධිමුත්තො හොති – නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති, පවිවෙකාධිමුත්තො හොති, අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති, තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති, උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති, අසම්මොහාධිමුත්තො හොති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាស្រព មានព្រហ្មចរិយៈរស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានដាក់ចុះនូវភារៈហើយ មានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ខ្លួនហើយ មានអស់ទៅនូវសញ្ញោជនៈក្នុងភពហើយ រួចផុតចាកកិលេសព្រោះដឹងច្បាស់ដោយត្រឹមត្រូវ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនទៅក្នុងហេតុ ៦ យ៉ាង គឺ បង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ (ការចេញចាកកាម) បង្អោនទៅក្នុងបវិវេកៈ (សេចក្តីស្ងាត់) បង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ (ការមិនបៀតបៀន) បង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ (ការអស់ទៅនៃតណ្ហា) បង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ (ការអស់ទៅនៃឧបាទាន) បង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ (ការមិនវង្វេង)។

‘‘සියා ඛො පන, භන්තෙ, ඉධෙකච්චස්ස ආයස්මතො එවමස්ස – ‘කෙවලංසද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා නිස්සාය නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො’ති. න ඛො පනෙතං, භන්තෙ, එවං දට්ඨබ්බං. ඛීණාසවො, භන්තෙ, භික්ඛු වුසිතවා කතකරණීයො කරණීයං අත්තනො අසමනුපස්සන්තො කතස්ස වා පටිචයං ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො හොති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជួនកាលភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ អាចមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “លោកដ៏មានអាយុនេះ ប្រហែលជាអាស្រ័យតែសទ្ធាសុទ្ធសាធ ទើបបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះមិនគួរយល់យ៉ាងនេះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកអស់អាសវៈ មានព្រហ្មចរិយៈរស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មិនឃើញមានកិច្ចដែលខ្លួនត្រូវធ្វើទៀត ឬមិនឃើញការសន្សំបន្ថែមនូវកិច្ចដែលធ្វើរួចហើយនោះឡើយ លោកបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘සියා ඛො පන, භන්තෙ, ඉධෙකච්චස්ස ආයස්මතො එවමස්ස – ‘ලාභසක්කාරසිලොකං නූන අයමායස්මා නිකාමයමානො පවිවෙකාධිමුත්තො’ති. න ඛො පනෙතං, භන්තෙ, එවං දට්ඨබ්බං. ඛීණාසවො, භන්තෙ, භික්ඛු වුසිතවා කතකරණීයො කරණීයං අත්තනො අසමනුපස්සන්තො කතස්ස වා පටිචයං ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා පවිවෙකාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා පවිවෙකාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා පවිවෙකාධිමුත්තො හොති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនេះគប្បីមាន គឺភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ គប្បីមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “លោកដ៏មានអាយុនេះ ប្រាថ្នានូវលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ទើបបង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក (ការស្ងាត់)” ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះ មិនគប្បីយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុជាព្រះខីណាសព បាននៅរួចស្រេចព្រហ្មចរិយធម៌ហើយ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើរួចហើយ មិនបានឃើញកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត ឬមិនបានឃើញការសន្សំបន្ថែមនូវកិច្ចដែលបានធ្វើហើយ ព្រោះអស់រាគៈ ទើបជាអ្នកប្រាសចាករាគៈ បង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក ព្រោះអស់ទោសៈ ទើបជាអ្នកប្រាសចាកទោសៈ បង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក ព្រោះអស់មោហៈ ទើបជាអ្នកប្រាសចាកមោហៈ បង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក។»

‘‘සියා ඛො පන, භන්තෙ, ඉධෙකච්චස්ස ආයස්මතො එවමස්ස – ‘සීලබ්බතපරාමාසං නූන අයමායස්මා සාරතො පච්චාගච්ඡන්තො අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො’ති. න ඛො පනෙතං, භන්තෙ, එවං දට්ඨබ්බං. ඛීණාසවො, භන්තෙ, භික්ඛු වුසිතවා කතකරණීයො කරණීයං අත්තනො අසමනුපස්සන්තො කතස්ස වා පටිචයං ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තො හොති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជួនកាលភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ អាចមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “លោកដ៏មានអាយុនេះ ប្រហែលជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសីលព្វតបរាមាសៈដោយយល់ថាជាខ្លឹមសារ ទើបបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះមិនគួរយល់យ៉ាងនេះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកអស់អាសវៈ មានព្រហ្មចរិយៈរស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មិនឃើញមានកិច្ចដែលខ្លួនត្រូវធ្វើទៀត ឬមិនឃើញការសន្សំបន្ថែមនូវកិច្ចដែលធ្វើរួចហើយនោះឡើយ លោកបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘ඛයා [Pg.332] රාගස්ස වීතරාගත්තා තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තො හොති.

លោកបង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා උපාදානක්ඛයාධිමුත්තො හොති.

លោកបង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘ඛයා රාගස්ස වීතරාගත්තා අසම්මොහාධිමුත්තො හොති, ඛයා දොසස්ස වීතදොසත්තා අසම්මොහාධිමුත්තො හොති, ඛයා මොහස්ස වීතමොහත්තා අසම්මොහාධිමුත්තො හොති.

លោកបង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘එවං සම්මා විමුත්තචිත්තස්ස, භන්තෙ, භික්ඛුනො භුසා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සති. භුසා චෙපි සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සති. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, සෙලො පබ්බතො අච්ඡිද්දො අසුසිරො එකග්ඝනො. අථ පුරත්ථිමාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි නෙව නං සඞ්කම්පෙය්‍ය න සම්පකම්පෙය්‍ය න සම්පවෙධෙය්‍ය, අථ පච්ඡිමාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි…පෙ… අථ උත්තරාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි… අථ දක්ඛිණාය චෙපි දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි නෙව නං සඞ්කම්පෙය්‍ය න සම්පකම්පෙය්‍ය න සම්පවෙධෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, එවං සම්මාවිමුත්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො භුසා චෙපි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා චක්ඛුස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සති. භුසා චෙපි සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා මනස්ස ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නෙවස්ස චිත්තං පරියාදියන්ති. අමිස්සීකතමෙවස්ස චිත්තං හොති ඨිතං ආනෙඤ්ජප්පත්තං වයඤ්චස්සානුපස්සතී’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុដែលមានចិត្តរួចផុតល្អហើយយ៉ាងនេះ ទោះបីរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា មកប្រទះនឹងចក្ខុទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះ។ ទោះបីសំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយមនោវិញ្ញាណ មកប្រទះនឹងមនោទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាភ្នំថ្មដុល គ្មានចន្លោះ គ្មានប្រហោង ជាដុំតែមួយ ទោះបីជាមានខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាបក់មកពីទិសខាងកើត ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យភ្នំនោះរញ្ជួយ ញាប់ញ័រ ឬកម្រើកបានឡើយ ទោះបីមានខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាបក់មកពីទិសខាងលិច... ពីទិសខាងជើង... ពីទិសខាងត្បូង ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យភ្នំនោះរញ្ជួយ ញាប់ញ័រ ឬកម្រើកបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុដែលមានចិត្តរួចផុតល្អហើយយ៉ាងនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ទោះបីរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា មកប្រទះនឹងចក្ខុទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះ។ ទោះបីសំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយមនោវិញ្ញាណ មកប្រទះនឹងមនោទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះឡើយ»។

‘‘නෙක්ඛම්මං [Pg.333] අධිමුත්තස්ස, පවිවෙකඤ්ච චෙතසො;

අබ්‍යාපජ්ජාධිමුත්තස්ස, උපාදානක්ඛයස්ස ච.

«(ចិត្ត) របស់ភិក្ខុអ្នកបង្អោនទៅរកនេក្ខម្មៈ (ការចេញចាកកាម) និងការស្ងប់ស្ងាត់នៃចិត្ត របស់ភិក្ខុអ្នកបង្អោនទៅរកការមិនព្យាបាទ និងការអស់ទៅនៃឧបាទាន»

‘‘තණ්හාක්ඛයාධිමුත්තස්ස, අසම්මොහඤ්ච චෙතසො;

දිස්වා ආයතනුප්පාදං, සම්මා චිත්තං විමුච්චති.

«របស់ភិក្ខុអ្នកបង្អោនទៅរកការអស់ទៅនៃតណ្ហា និងភាពមិនវង្វេងនៃចិត្ត កាលបើបានឃើញនូវការកើតឡើងនៃអាយតនៈហើយ ចិត្តក៏រួចផុតទៅដោយប្រពៃ»។

‘‘තස්ස සම්මා විමුත්තස්ස, සන්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො;

කතස්ස පටිචයො නත්ථි, කරණීයං න විජ්ජති.

«ភិក្ខុនោះមានចិត្តរួចផុតល្អហើយ មានចិត្តស្ងប់រំងាប់ហើយ ការសន្សំឡើងវិញនូវកិច្ចដែលបានធ្វើហើយ មិនមានឡើយ កិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត ក៏មិនមានឡើយ»។

‘‘සෙලො යථා එකග්ඝනො, වාතෙන න සමීරති;

එවං රූපා රසා සද්දා, ගන්ධා ඵස්සා ච කෙවලා.

«ភ្នំថ្មដុលជាដុំតែមួយ មិនរំភើបញាប់ញ័រដោយខ្យល់យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ រូប រស សំឡេង ក្លិន និងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយទាំងពួង»

‘‘ඉට්ඨා ධම්මා අනිට්ඨා ච, නප්පවෙධෙන්ති තාදිනො;

ඨිතං චිත්තං විප්පමුත්තං, වයඤ්චස්සානුපස්සතී’’ති. පඨමං;

«ព្រមទាំងធម៌ជាទីគាប់ចិត្ត និងមិនជាទីគាប់ចិត្ត ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យភិក្ខុអ្នកមានតាទិគុណ (ភាពនឹងធឹង) ញាប់ញ័របានឡើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះនឹងធឹង រួចផុតស្រឡះហើយ និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី១)

2. ඵග්ගුනසුත්තං

២. «ផគ្គុណសូត្រ»

56. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඵග්ගුනො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, ඵග්ගුනො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙනායස්මා ඵග්ගුනො තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා ඵග්ගුනො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ආයස්මා ඵග්ගුනො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන මඤ්චකෙ සමධොසි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ඵග්ගුනං එතදවොච – ‘‘අලං, ඵග්ගුන, මා ත්වං මඤ්චකෙ සමධොසි. සන්තිමානි ආසනානි පරෙහි පඤ්ඤත්තානි, තත්ථාහං නිසීදිස්සාමී’’ති. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ඵග්ගුනං එතදවොච –

៥៦. «សម័យនោះឯង ព្រះផគ្គុណមានអាយុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ មានជំងឺជាទម្ងន់។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះផគ្គុណមានអាយុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ មានជំងឺជាទម្ងន់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ យាងទៅកាន់ទីដែលព្រះផគ្គុណមានអាយុគង់នៅនោះផងចុះ»។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ទទួលដោយតុណ្ហីភាព។ លុះដល់វេលាព្រលប់ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំ ហើយយាងទៅកាន់ទីដែលព្រះផគ្គុណមានអាយុគង់នៅ។ ព្រះផគ្គុណមានអាយុ បានក្រឡេកឃើញព្រះមានព្រះភាគយាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ធ្វើអាការៈនឹងក្រោកឡើងពីគ្រែ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់នឹងព្រះផគ្គុណមានអាយុយ៉ាងនេះថា «កុំឡើយ ផគ្គុណៈ អ្នកកុំក្រោកពីគ្រែឡើយ។ អាសនៈទាំងឡាយដែលអ្នកដទៃរៀបចំទុកទាំងនេះមានស្រាប់ហើយ តថាគតនឹងអង្គុយលើអាសនៈនោះ»។ ព្រះមានព្រះភាគក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះគង់ហើយ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សួរព្រះផគ្គុណមានអាយុយ៉ាងនេះថា៖»

‘‘කච්චි තෙ, ඵග්ගුන, ඛමනීයං කච්චි යාපනීයං? කච්චි තෙ දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භන්තෙ[Pg.334], ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

«“ម្នាលផគ្គុណៈ ខ្លួនប្រាណរបស់អ្នកល្មមអត់ធន់បានដែរឬទេ ល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានដែរឬទេ? ទុក្ខវេទនាទាំងឡាយរបស់អ្នកថយចុះខ្លះដែរឬទេ មិនចម្រើនឡើងទេឬ? ការថយចុះនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះប្រាកដខ្លះដែរឬទេ មិនមែនចម្រើនឡើងទេឬ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය ; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង យកដែកស្រួចដ៏មុតទៅជួងក្បាល យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្យល់ដ៏ខ្លាំងក្លាក៏ចាក់ដោតក្បាលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසවෙඨනං දදෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង យកខ្សែពួរដ៏មាំទៅរឹតក្បាល យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីឈឺក្បាលដ៏ខ្លាំងក្លាក៏កើតមានដល់ក្បាលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាអ្នកសម្លាប់គោដ៏ឈ្លាសវៃ ឬកូនសិស្សរបស់អ្នកសម្លាប់គោ យកកាំបិតវះគោដ៏មុតទៅវះពោះ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្យល់ដ៏ខ្លាំងក្លាក៏ចាក់ដោតពោះរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙවං ඛො මෙ, භන්තෙ, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ඵග්ගුනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំងពីរនាក់ ចាប់បុរសទន់ខ្សោយម្នាក់ត្រង់ដើមដៃទាំងសងខាង ហើយយកទៅអាំង ឬដុតលើរណ្តៅរងើកភ្លើង យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីក្តៅក្រហាយដ៏ខ្លាំងក្លាក៏កើតមានក្នុងកាយរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងព្រះផគ្គុណមានអាយុឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា រួចទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈយាងចេញទៅ។»

අථ ඛො ආයස්මා ඵග්ගුනො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො කාලමකාසි. තම්හි චස්ස සමයෙ මරණකාලෙ ඉන්ද්‍රියානි විප්පසීදිංසු. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, ඵග්ගුනො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො [Pg.335] කාලමකාසි. තම්හි චස්ස සමයෙ මරණකාලෙ ඉන්ද්‍රියානි විප්පසීදිංසූ’’ති.

«លុះព្រះមានព្រះភាគយាងចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះផគ្គុណមានអាយុក៏ធ្វើមរណកាលទៅ។ ក្នុងសម័យនោះ គឺក្នុងពេលជិតស្លាប់ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់លោកស្រស់បស់ក្រៃលែង។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះផគ្គុណមានអាយុ ធ្វើមរណកាលទៅហើយ ក្រោយពេលព្រះមានព្រះភាគយាងចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ ក្នុងសម័យនោះ គឺក្នុងពេលជិតស្លាប់ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់លោកស្រស់បស់ក្រៃលែង»។»

‘‘කිං හානන්ද, ඵග්ගුනස්ස භික්ඛුනො ඉන්ද්‍රියානි න විප්පසීදිස්සන්ති! ඵග්ගුනස්ස, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං අහොසි. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං.

«“ម្នាលអានន្ទ ហេតុអ្វីបានជាឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុផគ្គុណៈមិនស្រស់បស់? ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់ភិក្ខុផគ្គុណៈ មិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ នៅឡើយទេ ប៉ុន្តែ លុះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ទៅ។»

‘‘ඡයිමෙ, ආනන්ද, ආනිසංසා කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛාය. කතමෙ ඡ? ඉධානන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ ලභති තථාගතං දස්සනාය. තස්ස තථාගතො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, පඨමො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

«“ម្នាលអានន្ទ អានិសង្សនៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល និងការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាលនេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តមិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ តែងបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់។ ព្រះតថាគតតែងសម្តែងធម៌ដ៏មានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល ពីរោះក្នុងចុង បំភ្លឺនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ បរិសុទ្ធទាំងអស់ ដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ១ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល។»

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, අපි ච ඛො තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය. තස්ස තථාගතසාවකො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, දුතියො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

«“មួយវិញទៀត ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុមានចិត្តមិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់ឡើយ ប៉ុន្តែបានជួបសាវ័ករបស់ព្រះតថាគតដើម្បីជួប។ សាវ័ករបស់ព្រះតថាគតតែងសម្តែងធម៌ដ៏មានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល ពីរោះក្នុងចុង បំភ្លឺនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ បរិសុទ្ធទាំងអស់ ដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ២ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល។»

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, නපි තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය; අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. තස්ස යථාසුතං යථාපරියත්තං [Pg.336] ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කයතො අනුවිචාරයතො මනසානුපෙක්ඛතො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, තතියො ආනිසංසො කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛාය.

«“មួយវិញទៀត ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុមានចិត្តមិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់ឡើយ ទាំងមិនបានជួបសាវ័ករបស់ព្រះតថាគតដើម្បីជួបឡើយ ប៉ុន្តែតែងត្រិះរិះ ពិចារណា ចូលចិត្តតាមសម្រួលនូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមកដោយចិត្ត។ កាលដែលភិក្ខុនោះត្រិះរិះ ពិចារណា ចូលចិត្តតាមសម្រួលនូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមកដោយចិត្ត ចិត្តក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៣ នៃការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាល។»

‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති, අනුත්තරෙ ච ඛො උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ ලභති තථාගතං දස්සනාය. තස්ස තථාගතො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං…පෙ… බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, චතුත්ථො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

«“ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តរួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ហើយ ប៉ុន្តែចិត្តមិនទាន់រួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏រកធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មានឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ តែងបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់។ ព្រះតថាគតតែងសម្តែងធម៌ដ៏មានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល... បំភ្លឺនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏រកធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មាន។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៤ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល»។

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති, අනුත්තරෙ ච ඛො උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, අපි ච ඛො තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය. තස්ස තථාගතසාවකො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තස්ස තං ධම්මදෙසනං සුත්වා අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, පඤ්චමො ආනිසංසො කාලෙන ධම්මස්සවනෙ.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ចិត្តរបស់ភិក្ខុ រួចស្រឡះហើយចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ ៥ ប៉ុន្តែចិត្តមិនទាន់រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគត ដើម្បីថ្វាយបង្គំឡើយ តែបានជួបសាវករបស់ព្រះតថាគត ដើម្បីក្រាបបង្គំ។ សាវករបស់ព្រះតថាគត សម្តែងធម៌មានលម្អក្នុងខាងដើម... បង្ហាញព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិសុទ្ធបរិបូណ៌ដល់ភិក្ខុនោះ។ កាលភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម៌ទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៥ ក្នុងការស្តាប់ធម៌តាមកាល។»

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පඤ්චහි ඔරම්භාගියෙහි සංයොජනෙහි චිත්තං විමුත්තං හොති, අනුත්තරෙ ච ඛො උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං අවිමුත්තං හොති. සො තම්හි සමයෙ මරණකාලෙ න හෙව ඛො ලභති තථාගතං දස්සනාය, නපි තථාගතසාවකං ලභති දස්සනාය; අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. තස්ස යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කයතො අනුවිචාරයතො මනසානුපෙක්ඛතො අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ චිත්තං විමුච්චති. අයං, ආනන්ද, ඡට්ඨො ආනිසංසො කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛාය. ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, ඡ ආනිසංසා කාලෙන ධම්මස්සවනෙ කාලෙන අත්ථුපපරික්ඛායා’’ති. දුතියං.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ចិត្តរបស់ភិក្ខុ រួចស្រឡះហើយចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ ៥ ប៉ុន្តែចិត្តមិនទាន់រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគត ដើម្បីថ្វាយបង្គំឡើយ ទាំងមិនបានជួបសាវករបស់ព្រះតថាគត ដើម្បីក្រាបបង្គំឡើយ តែភិក្ខុនោះរំលឹក ត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត នូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមក។ កាលភិក្ខុនោះរំលឹក ត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត នូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមក ចិត្តក៏រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៦ ក្នុងការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាល។ ម្នាលអានន្ទ ទាំងនេះឯង គឺជាអានិសង្ស ៦ យ៉ាង ក្នុងការស្តាប់ធម៌តាមកាល និងការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាល។» (ចប់ សូត្រទី ២)។

3. ඡළභිජාතිසුත්තං

៣. ឆឡភិជាតិសូត្រ

57. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං [Pg.337] අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පූරණෙන, භන්තෙ, කස්සපෙන ඡළභිජාතියො පඤ්ඤත්තා – කණ්හාභිජාති පඤ්ඤත්තා, නීලාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ලොහිතාභිජාති පඤ්ඤත්තා, හලිද්දාභිජාති පඤ්ඤත්තා, සුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා, පරමසුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා.

៥៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកអភិជាតិ ៦ យ៉ាង នេះ ដែលលោកបូរណៈកស្សបៈ បានបញ្ញត្តិទុក គឺ បញ្ញត្តិខ្មៅ (កណ្ហាភិជាតិ) បញ្ញត្តិខៀវ (នីលាភិជាតិ) បញ្ញត្តិក្រហម (លោហិតាភិជាតិ) បញ្ញត្តិលឿង (ហលិទ្ទាភិជាតិ) បញ្ញត្តិស (សុក្កាភិជាតិ) បញ្ញត្តិសក្បុស (បរមសុក្កាភិជាតិ)។

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන කණ්හාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ඔරබ්භිකා සූකරිකා සාකුණිකා මාගවිකා ලුද්දා මච්ඡඝාතකා චොරා චොරඝාතකා බන්ධනාගාරිකා යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කුරූරකම්මන්තා.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិកណ្ហាភិជាតិ ដល់ពួកអ្នកសម្លាប់ពពែ អ្នកសម្លាប់ជ្រូក អ្នកសម្លាប់សត្វស្លាប ព្រានព្រៃ ព្រានសត្វ អ្នកសម្លាប់ត្រី ចោរ អ្នកសម្លាប់ចោរ អ្នករក្សាគុក ឬពួកជនឯទៀតណា ដែលមានការងារសាហាវយង់ឃ្នង។

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන නීලාභිජාති පඤ්ඤත්තා, භික්ඛූ කණ්ටකවුත්තිකා යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි කම්මවාදා ක්‍රියවාදා.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិនីលាភិជាតិ ដល់ពួកភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តបន្លា ឬពួកជនឯទៀតណា ដែលជាកម្មវាទ និងកិរិយវាទ។

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන ලොහිතාභිජාති පඤ්ඤත්තා, නිගණ්ඨා එකසාටකා.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិលោហិតាភិជាតិ ដល់ពួកនិគន្ថៈ ដែលស្លៀកដណ្តប់សំពត់មួយ។

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන හලිද්දාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ගිහී ඔදාතවසනා අචෙලකසාවකා.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិហលិទ្ទាភិជាតិ ដល់ពួកគ្រហស្ថអ្នកស្លៀកពាក់សំពត់ស ដែលជាសាវករបស់អចេលកៈ។

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන සුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා, ආජීවකා ආජීවකිනියො.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិសុក្កាភិជាតិ ដល់ពួកអាជីវកប្រុស និងអាជីវកស្រី។

‘‘තත්‍රිදං, භන්තෙ, පූරණෙන කස්සපෙන පරමසුක්කාභිජාති පඤ්ඤත්තා, නන්දො වච්ඡො කිසො සංකිච්චො මක්ඛලි ගොසාලො. පූරණෙන, භන්තෙ, කස්සපෙන ඉමා ඡළභිජාතියො පඤ්ඤත්තා’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិបរមសុក្កាភិជាតិ ដល់ជនឈ្មោះ នន្ទវច្ឆៈ ជនឈ្មោះ កិសសង្កិច្ចៈ និងជនឈ្មោះ មក្ខលិគោសាលៈ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លោកបូរណៈកស្សបៈ បានបញ្ញត្តិអភិជាតិទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘කිං පනානන්ද, පූරණස්ස කස්සපස්ස සබ්බො ලොකො එතදබ්භනුජානාති ඉමා ඡළභිජාතියො පඤ්ඤාපෙතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, පුරිසො දලිද්දො අස්සකො අනාළ්හිකො, තස්ස අකාමකස්ස බිලං ඔලග්ගෙය්‍යුං – ‘ඉදං තෙ, අම්භො පුරිස, මංසඤ්ච ඛාදිතබ්බං, මූලඤ්ච අනුප්පදාතබ්බ’න්ති. එවමෙවං ඛො, ආනන්ද, පූරණෙන කස්සපෙන අප්පටිඤ්ඤාය එතෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං ඉමා ඡළභිජාතියො පඤ්ඤත්තා, යථා තං බාලෙන අබ්‍යත්තෙන අඛෙත්තඤ්ඤුනා අකුසලෙන.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះលោកទាំងពួង យល់ព្រមឲ្យលោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិអភិជាតិទាំង ៦ យ៉ាងនេះដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនមែនដូច្នោះទេ»។ «ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាបុរសម្នាក់ ជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ គ្មានធនធាន ពួកជនយកដុំសាច់ទៅចងព្យួរទុកឲ្យបុរសនោះ ទាំងដែលគេមិនចង់បាន ដោយពោលថា "នែបុរសដ៏ចម្រើន សាច់នេះអ្នកត្រូវតែស៊ី ហើយត្រូវតែឲ្យថ្លៃសាច់នេះផង" យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ លោកបូរណៈកស្សបៈ ក៏បញ្ញត្តិអភិជាតិទាំង ៦ យ៉ាងនេះ ដល់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដោយមិនបានទទួលការយល់ព្រម ដូចជាបុរសពាល ល្ងង់ខ្លៅ មិនស្គាល់ទីកន្លែង មិនឈ្លាសវៃ យ៉ាងនោះឯង។

‘‘අහං ඛො පනානන්ද, ඡළභිජාතියො පඤ්ඤාපෙමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච – ‘‘කතමා චානන්ද, ඡළභිජාතියො[Pg.338]? ඉධානන්ද, එකච්චො කණ්හාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො කණ්හාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො කණ්හාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සුක්කාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සුක්කාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති. ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සුක්කාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති.

«ម្នាលអានន្ទ ចំណែកតថាគតវិញ តថាគតបញ្ញត្តិអភិជាតិ ៦ យ៉ាង។ ចូរអ្នកស្តាប់នូវធម៌នោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ព្រះអានន្ទមានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា ដូច្នេះថា៖ «ម្នាលអានន្ទ ចុះអភិជាតិ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ស។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ស។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិស ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។

‘‘කථඤ්චානන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – චණ්ඩාලකුලෙ වා නෙසාදකුලෙ වා වෙනකුලෙ වා රථකාරකුලෙ වා පුක්කුසකුලෙ වා, දලිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ, යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො බව්හාබාධො කාණො වා කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා, න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី ត្រកូលព្រានក្តី ត្រកូលជាងសរសៃឫស្សីក្តី ត្រកូលជាងរទេះក្តី ត្រកូលអ្នកចាក់សម្រាមក្តី ជាត្រកូលក្រខ្សត់ មានបាយទឹក និងភោជនតិចតួច រស់នៅដោយលំបាក ជាទីដែលរកអាហារ និងសម្លៀកបំពាក់បានដោយក្រ។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិតពិលរមិលមើល ទាបកឿ មានជំងឺច្រើន ឬជាមនុស្សខ្វាក់ កោង ខ្ចើច ឬខ្វិនដៃជើង ទាំងមិនសូវបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។

‘‘කථඤ්චානන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – චණ්ඩාලකුලෙ වා…පෙ… සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා, වාචාය සුචරිතං චරිත්වා, මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី... មិនសូវបានទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ស។

‘‘කථඤ්චානන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – චණ්ඩාලකුලෙ [Pg.339] වා…පෙ… සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො. සො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතං භාවෙත්වා අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. එවං ඛො, ආනන්ද, කණ්හාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី... ជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិតពិលរមិលមើល ទាបកឿ។ បុគ្គលនោះ កោរសក់និងពុកមាត់ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ។ លុះបុគ្គលនោះបួសយ៉ាងនេះហើយ លះបង់នីវរណៈ ៥ យ៉ាង ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ធ្វើបញ្ញាឲ្យទន់ខ្សោយ មានចិត្តតម្កល់មាំក្នុងសតិបដ្ឋាន ៤ ចម្រើនពោជ្ឈង្គ ៧ តាមពិត រួចសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។

‘‘කථඤ්චානන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා, අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො කණ්හං ධම්මං අභිජායති.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី ត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី ត្រកូលគហបតីមហាសាលក្តី ជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍ជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានធនធាននិងធញ្ញជាតិច្រើន។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរពិតពិលរមិលមើល គួរជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរស្បែកដ៏ល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។

‘‘කථඤ්චානන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා…පෙ… සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා, වාචාය සුචරිතං චරිත්වා, මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. එවං ඛො, ආනන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො සුක්කං ධම්මං අභිජායති.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី... បានទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ស។

‘‘කථඤ්චානන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති? ඉධානන්ද, එකච්චො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති – ඛත්තියමහාසාලකුලෙ [Pg.340] වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා, අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතං භාවෙත්වා අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. එවං ඛො, ආනන්ද, සුක්කාභිජාතියො සමානො අකණ්හං අසුක්කං නිබ්බානං අභිජායති. ඉමා ඛො, ආනන්ද, ඡළභිජාතියො’’ති. තතියං.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលដែលមានជាតិដ៏សស្អាត កាលកើតឡើងហើយ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន មិនខ្មៅមិនស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាល ឬត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាល ឬត្រកូលគហបតីមហាសាល ជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍ជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានធនធាននិងធញ្ញជាតិច្រើន។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរពុទ្ធបរិស័ទចង់មើល គួរជាទីជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរស្បែកដ៏ល្អក្រៃលែង ជាអ្នកបាននូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ កោរសក់និងពុកមាត់ ពាក់សម្លៀកបំពាក់ជ្រលក់ទឹកអប់ (កាសាវៈ) ហើយចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ។ លុះបុគ្គលនោះបួសយ៉ាងនេះហើយ លះបង់នូវនីវរណៈ ៥ យ៉ាង ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ធ្វើបញ្ញាឲ្យទន់ខ្សោយ មានចិត្តតាំងមាំល្អក្នុងសតិប្បដ្ឋាន ៤ ចម្រើននូវពោជ្ឈង្គ ៧ តាមពិត ហើយក៏ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន មិនខ្មៅមិនស។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលដែលមានជាតិដ៏សស្អាត កាលកើតឡើងហើយ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន មិនខ្មៅមិនស យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ នេះឯងជាអភិជាតិ ៦ យ៉ាង។» (ចប់ ទី៣)។

4. ආසවසුත්තං

៤. អាសវសូត្រ

58. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

៥៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលបុគ្គលប្រាថ្នាលោកខាងមុខប្រគល់ឲ្យ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរក្រៃលែងនៃលោក។

කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යෙ ආසවා සංවරා පහාතබ්බා තෙ සංවරෙන පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා පටිසෙවනා පහාතබ්බා තෙ පටිසෙවනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා තෙ අධිවාසනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා පරිවජ්ජනා පහාතබ්බා තෙ පරිවජ්ජනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා විනොදනා පහාතබ්බා තෙ විනොදනාය පහීනා හොන්ති, යෙ ආසවා භාවනා පහාතබ්බා තෙ භාවනාය පහීනා හොන්ති.

ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសង្រួម អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការសង្រួម អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសេពសោយ អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការសេពសោយ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការអត់ធន់ អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការអត់ធន់ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការវៀរចៀស អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការវៀរចៀស អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការកំចាត់បង់ អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការកំចាត់បង់ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការចម្រើន អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការចម្រើន។

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා සංවරා පහාතබ්බා යෙ සංවරෙන පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චක්ඛුන්ද්‍රියසංවරසංවුතො විහරති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, චක්ඛුන්ද්‍රියසංවරං අසංවුතස්ස විහරතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, චක්ඛුන්ද්‍රියසංවරං සංවුතස්ස විහරතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. පටිසඞ්ඛා යොනිසො සොතින්ද්‍රිය…පෙ… ඝානින්ද්‍රිය… ජිව්හින්ද්‍රිය… කායින්ද්‍රිය… මනින්ද්‍රියසංවරසංවුතො [Pg.341] විහරති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, මනින්ද්‍රියසංවරං අසංවුතස්ස විහරතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, මනින්ද්‍රියසංවරං සංවුතස්ස විහරතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා සංවරා පහාතබ්බා යෙ සංවරෙන පහීනා හොන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសង្រួម ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសង្រួម តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយជាអ្នកសង្រួមដោយការសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយ រមែងនៅជាសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ភិក្ខុពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយជាអ្នកសង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយ... ឃានិន្ទ្រិយ... ជិវ្ហិន្ទ្រិយ... កាយិន្ទ្រិយ... មនិន្ទ្រិយ រមែងនៅជាសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការសង្រួម ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសង្រួម។»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා පටිසෙවනා පහාතබ්බා යෙ පටිසෙවනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චීවරං පටිසෙවති – ‘යාවදෙව සීතස්ස පටිඝාතාය, උණ්හස්ස පටිඝාතාය, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං පටිඝාතාය, යාවදෙව හිරිකොපීනපටිච්ඡාදනත්ථං’. පටිසඞ්ඛා යොනිසො පිණ්ඩපාතං පටිසෙවති – ‘නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය, විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය, ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො ච’. පටිසඞ්ඛා යොනිසො සෙනාසනං පටිසෙවති – ‘යාවදෙව සීතස්ස පටිඝාතාය, උණ්හස්ස පටිඝාතාය, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං පටිඝාතාය, යාවදෙව උතුපරිස්සයවිනොදනපටිසල්ලානාරාමත්ථං’. පටිසඞ්ඛා යොනිසො ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පටිසෙවති – ‘යාවදෙව උප්පන්නානං වෙය්‍යාබාධිකානං වෙදනානං පටිඝාතාය, අබ්‍යාබජ්ඣපරමතායා’ති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අප්පටිසෙවතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පටිසෙවතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා පටිසෙවනා පහාතබ්බා යෙ පටිසෙවනාය පහීනා හොන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសេពសោយ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសេពសោយ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវចីវរ គ្រាន់តែដើម្បីការពារនូវត្រជាក់ ដើម្បីការពារនូវកម្តៅ ដើម្បីការពារនូវការប៉ះទង្គិចនៃរបោម មូស ខ្យល់ កម្តៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ គ្រាន់តែដើម្បីបិទបាំងនូវអវយវៈដែលធ្វើឲ្យខ្មាសអៀន។ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវបិណ្ឌបាត មិនមែនដើម្បីលេង មិនមែនដើម្បីស្រវឹង មិនមែនដើម្បីតុបតែង មិនមែនដើម្បីលម្អកាយឡើយ គឺសេពសោយគ្រាន់តែដើម្បីឲ្យកាយនេះតាំងនៅ ដើម្បីឲ្យជីវិតប្រព្រឹត្តទៅបាន ដើម្បីបន្ទាលបង់នូវសេចក្តីលំបាក ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងកំចាត់បង់នូវវេទនាចាស់ (គឺសេចក្តីឃ្លាន) ផង មិនឲ្យវេទនាថ្មីកើតឡើងផង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិត ភាពមិនមានទោស និងការនៅជាសុខ នឹងមានដល់អាត្មាអញ»។ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវសេនាសនៈ គ្រាន់តែដើម្បីការពារនូវត្រជាក់ ដើម្បីការពារនូវកម្តៅ ដើម្បីការពារនូវការប៉ះទង្គិចនៃរបោម មូស ខ្យល់ កម្តៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ គ្រាន់តែដើម្បីបន្ទាលបង់នូវគ្រោះថ្នាក់អំពីឧតុ និងដើម្បីត្រេកអរក្នុងទីសម្ងំ។ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ គ្រាន់តែដើម្បីបន្ទាលបង់នូវវេទនាទាំងឡាយដែលកើតអំពីអាពាធផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងហើយ ដើម្បីភាពមិនមានទុក្ខលំបាកជាបរម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានសេពសោយ (នូវបច្ច័យទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុសេពសោយហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការសេពសោយ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសេពសោយ។»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා යෙ අධිවාසනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො ඛමො හොති සීතස්ස උණ්හස්ස, ජිඝච්ඡාය, පිපාසාය, ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං, දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං, උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකො හොති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ[Pg.342], අනධිවාසතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, අධිවාසතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා අධිවාසනා පහාතබ්බා යෙ අධිවාසනාය පහීනා හොන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការអត់ធន់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការអត់ធន់ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះត្រជាក់ កម្តៅ សេចក្តីឃ្លាន សេចក្តីស្រេក ការប៉ះទង្គិចនៃរបោម មូស ខ្យល់ កម្តៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីដែលគេនិយាយអាក្រក់ និយាយមកមិនល្អ និងជាអ្នកមានសភាវៈអត់ធន់ចំពោះវេទនាទាំងឡាយដែលកើតក្នុងកាយ ជាទុក្ខ ក្លៀវក្លា គ្រោតគ្រាត ច្របូកច្របល់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត នាំឲ្យបាត់បង់ជីវិត ដែលកើតឡើងហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានអត់ធន់ (ចំពោះធម៌ទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុអត់ធន់ហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការអត់ធន់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការអត់ធន់។»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා පරිවජ්ජනා පහාතබ්බා යෙ පරිවජ්ජනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චණ්ඩං හත්ථිං පරිවජ්ජෙති, චණ්ඩං අස්සං පරිවජ්ජෙති, චණ්ඩං ගොණං පරිවජ්ජෙති, චණ්ඩං කුක්කුරං පරිවජ්ජෙති, අහිං ඛාණුං කණ්ටකට්ඨානං සොබ්භං පපාතං චන්දනිකං ඔළිගල්ලං, යථාරූපෙ අනාසනෙ නිසින්නං, යථාරූපෙ අගොචරෙ චරන්තං, යථාරූපෙ පාපකෙ මිත්තෙ භජන්තං විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී පාපකෙසු ඨානෙසු ඔකප්පෙය්‍යුං, සො තඤ්ච අනාසනං තඤ්ච අගොචරං තෙ ච පාපකෙ මිත්තෙ පටිසඞ්ඛා යොනිසො පරිවජ්ජෙති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අපරිවජ්ජයතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, පරිවජ්ජයතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා පරිවජ්ජනා පහාතබ්බා යෙ පරිවජ්ජනාය පහීනා හොන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការវៀរចៀស ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការវៀរចៀស តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយវៀរចៀសនូវដំរីសាហាវ វៀរចៀសនូវសេះសាហាវ វៀរចៀសនូវគោសាហាវ វៀរចៀសនូវឆ្កែសាហាវ វៀរចៀសនូវពស់ គល់ឈើ ទីមានបន្លា អណ្តូង ជ្រោះ ថ្លុកទឹកលូ និងលូទឹកស្អុយ វៀរចៀសនូវអាសនៈដែលមិនគួរអង្គុយ វៀរចៀសនូវអគោចរដែលមិនគួរត្រាច់ទៅ វៀរចៀសនូវការសេពគប់មិត្តអាក្រក់ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលជាវិញ្ញូជន សង្ស័យក្នុងអំពើអាក្រក់ទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយវៀរចៀសនូវអាសនៈមិនគួរអង្គុយនោះផង នូវអគោចរនោះផង នូវមិត្តអាក្រក់ទាំងនោះផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានវៀរចៀស (នូវវត្ថុនិងទីកន្លែងទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុវៀរចៀសហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការវៀរចៀស ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការវៀរចៀស។»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා විනොදනා පහාතබ්බා යෙ විනොදනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති, පටිසඞ්ඛා යොනිසො උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං…පෙ… උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං… උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අවිනොදයතො උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, විනොදයතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා විනොදනා පහාතබ්බා යෙ විනොදනාය පහීනා හොන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការកំចាត់បង់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការកំចាត់បង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយមិនព្រមទទួលទុកនូវកាមវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ តែងលះបង់ កំចាត់បង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបផែនតទៅទៀត ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយមិនព្រមទទួលទុកនូវព្យាបាទវិតក្កៈ... វិហឹសាវិតក្កៈ... មិនព្រមទទួលទុកនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយដែលកើតឡើងរឿយៗ តែងលះបង់ កំចាត់បង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបផែនតទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានកំចាត់បង់ (នូវអកុសលធម៌ទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុកំចាត់បង់ហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការកំចាត់បង់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការកំចាត់បង់។»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ආසවා භාවනා පහාතබ්බා යෙ භාවනාය පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං, පටිසඞ්ඛා යොනිසො ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. යං හිස්ස, භික්ඛවෙ, අභාවයතො [Pg.343] උප්පජ්ජෙය්‍යුං ආසවා විඝාතපරිළාහා, භාවයතො එවංස තෙ ආසවා විඝාතපරිළාහා න හොන්ති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ආසවා භාවනා පහාතබ්බා යෙ භාවනාය පහීනා හොන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការចម្រើន ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការចម្រើន តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយចម្រើននូវសតិសម្ពោជ្ឈង្គ ដែលអាស្រ័យសេចក្តីវិវេក អាស្រ័យសេចក្តីប្រាសចាករាគៈ អាស្រ័យសេចក្តីរលត់ បង្អោនទៅក្នុងសេចក្តីលះបង់ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយចម្រើននូវធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គ... វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គ... បីតិសម្ពោជ្ឈង្គ... បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គ... សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គ... ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គ ដែលអាស្រ័យសេចក្តីវិវេក អាស្រ័យសេចក្តីប្រាសចាករាគៈ អាស្រ័យសេចក្តីរលត់ បង្អោនទៅក្នុងសេចក្តីលះបង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានចម្រើន (នូវពោជ្ឈង្គទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុចម្រើនហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការចម្រើន ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការចម្រើន។»

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលបុគ្គលប្រាថ្នាលោកខាងមុខប្រគល់ឲ្យ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរក្រៃលែងនៃលោក។» (ចប់ ទី៤)។

5. දාරුකම්මිකසුත්තං

៥. ទារុកម្មិកសូត្រ

59. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා නාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. අථ ඛො දාරුකම්මිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො දාරුකම්මිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘අපි නු තෙ, ගහපති, කුලෙ දානං දීයතී’’ති? ‘‘දීයති මෙ, භන්තෙ, කුලෙ දානං. තඤ්ච ඛො යෙ තෙ භික්ඛූ ආරඤ්ඤිකා පිණ්ඩපාතිකා පංසුකූලිකා අරහන්තො වා අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නා, තථාරූපෙසු මෙ, භන්තෙ, භික්ඛූසු දානං දීයතී’’ති.

៥៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងផ្ទះឥដ្ឋ ជិតស្រុកញាតិកៈ។ គ្រានោះឯង គហបតីឈ្មោះទារុកម្មិកៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់ទារុកម្មិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា «ម្នាលគហបតី ចុះក្នុងត្រកូលរបស់អ្នក តែងតែមានការឲ្យទានខ្លះដែរឬ?» គហបតីក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងត្រកូលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ តែងតែមានការឲ្យទានដែរ។ ទាននោះ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងតែប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយណា ដែលជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតជាវត្ត ជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូល ជាព្រះអរហន្ត ឬជាអ្នកបានសម្រេចនូវអរហត្តមគ្គ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គតែងតែប្រគេនទានដល់ភិក្ខុមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, ගහපති, තයා ගිහිනා කාමභොගිනා පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තෙන, කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තෙන, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරයන්තෙන, ජාතරූපරජතං සාදියන්තෙන ඉමෙ වා අරහන්තො ඉමෙ වා අරහත්තමග්ගං සමාපන්නාති.

«ម្នាលគហបតី ការណ៍នេះជាការដឹងបានដោយកម្រណាស់ សម្រាប់អ្នកដែលជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដ៏ចង្អៀតចង្អល់ដោយកូនចៅ ប្រើប្រាស់នូវខ្លឹមចន្ទន៍ដែលនាំមកអំពីដែនកាសី ទ្រទ្រង់នូវកម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាប ត្រេកអរចំពោះមាសនិងប្រាក់ នឹងដឹងថា «លោកទាំងនេះជាព្រះអរហន្ត ឬលោកទាំងនេះជាអ្នកបានសម្រេចនូវអរហត្តមគ្គ» នោះ។»

‘‘ආරඤ්ඤිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො උන්නළො චපලො මුඛරො විකිණ්ණවාචො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. ආරඤ්ඤිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො අනුන්නළො අචපලො අමුඛරො අවිකිණ්ණවාචො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

«ម្នាលគហបតី បើទុកជាភិក្ខុជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ប៉ុន្តែជាអ្នករាយមាយ ក្រអឺតក្រទម ឃ្លេងឃ្លោង និយាយច្រើន មានវាចារាត់រាយ ភ្លេចស្មារតី គ្មានសេចក្តីដឹងខ្លួន គ្មានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយលេចធ្លាយ (មិនបានសង្រួម) ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកគួរគេតិះដៀលដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ហើយជាអ្នកមិនរាយមាយ មិនក្រអឺតក្រទម មិនឃ្លេងឃ្លោង មិននិយាយច្រើន មិនមានវាចារាត់រាយ មានស្មារតីតាំងមាំ មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានឥន្ទ្រិយសង្រួមល្អ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកគួរគេសរសើរដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘ගාමන්තවිහාරී චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. ගාමන්තවිහාරී චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘පිණ්ඩපාතිකො [Pg.344] චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. පිණ්ඩපාතිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘නෙමන්තනිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. නෙමන්තනිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទទួលនិមន្ត ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទទួលនិមន្ត ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘පංසුකූලිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. පංසුකූලිකො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො…පෙ… එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូល ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង。 ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូល ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘ගහපතිචීවරධරො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති උද්ධතො උන්නළො චපලො මුඛරො විකිණ්ණවාචො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන ගාරය්හො. ගහපතිචීවරධරො චෙපි, ගහපති, භික්ඛු හොති අනුද්ධතො අනුන්නළො අචපලො අමුඛරො අවිකිණ්ණවාචො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො. එවං සො තෙනඞ්ගෙන පාසංසො.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវចីវរដែលគហបតីថ្វាយ ជាអ្នករំភើប មានមានះដូចជាបបុស ឃ្លេងឃ្លោង និយាយច្រើន មានវាចារាត់រាយ ភ្លេចស្មារតី មិនដឹងខ្លួន មិនមានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយមិនបានគ្រប់គ្រង។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវចីវរដែលគហបតីថ្វាយ ជាអ្នកមិនរំភើប មិនមានមានះដូចជាបបុស មិនឃ្លេងឃ្លោង មិននិយាយច្រើន មិនមានវាចារាត់រាយ មានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានឥន្ទ្រិយបានគ្រប់គ្រង។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘ඉඞ්ඝ ත්වං, ගහපති, සඞ්ඝෙ දානං දෙහි. සඞ්ඝෙ තෙ දානං දදතො චිත්තං පසීදිස්සති. සො ත්වං පසන්නචිත්තො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සසී’’ති. ‘‘එසාහං, භන්තෙ, අජ්ජතග්ගෙ සඞ්ඝෙ දානං දස්සාමී’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលគហបតី មកចុះ អ្នកចូរថ្វាយទានដល់សង្ឃចុះ។ កាលបើអ្នកថ្វាយទានដល់សង្ឃ ចិត្តរបស់អ្នកនឹងជ្រះថ្លា។ លុះអ្នកមានចិត្តជ្រះថ្លាយ៉ាងនោះហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងថ្វាយទានដល់សង្ឃ។» (ចប់ សូត្រទី៥)។

6. හත්ථිසාරිපුත්තසුත්තං

៦. ហត្ថិសារីបុត្តសូត្រ

60. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා ථෙරා භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා අභිධම්මකථං කථෙන්ති. තත්‍ර සුදං ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ථෙරානං භික්ඛූනං අභිධම්මකථං කථෙන්තානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං චිත්තං හත්ථිසාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘මායස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ථෙරානං භික්ඛූනං අභිධම්මකථං [Pg.345] කථෙන්තානං අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙසි, යාව කථාපරියොසානං ආයස්මා චිත්තො ආගමෙතූ’’ති. එවං වුත්තෙ ආයස්මතො චිත්තස්ස හත්ථිසාරිපුත්තස්ස සහායකා භික්ඛූ ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොචුං – ‘‘මායස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං චිත්තං හත්ථිසාරිපුත්තං අපසාදෙසි, පණ්ඩිතො ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො. පහොති චායස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ථෙරානං භික්ඛූනං අභිධම්මකථං කථෙතු’’න්ති.

៦០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ភិក្ខុជាថេរៈច្រើនរូប ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏អង្គុយជួបជុំគ្នា ក្នុងរោងមូល និយាយអំពីអភិធម្មកថា។ ក្នុងទីនោះ ព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ តែងតែនិយាយកាត់ពាក់កណ្តាលវាចា របស់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ដែលកំពុងនិយាយអំពីអភិធម្មកថា។ គ្រានោះ ព្រះមហាកោដ្ឋិតដ៏មានអាយុ បាននិយាយទៅកាន់ព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោចិត្តហត្ថិសារីបុត្ត លោកកុំនិយាយកាត់ពាក់កណ្តាលវាចា របស់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ដែលកំពុងនិយាយអំពីអភិធម្មកថាឡើយ សូមលោកមានអាយុចិត្ត រង់ចាំទាល់តែចប់កថាជាមុនសិន។» កាលបើព្រះមហាកោដ្ឋិតដ៏មានអាយុពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសម្លាញ់របស់ព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បាននិយាយទៅកាន់ព្រះមហាកោដ្ឋិតដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «លោកដ៏មានអាយុមហាកោដ្ឋិត កុំបន្ទោសព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុឡើយ ព្រោះព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ទាំងព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏អាចនឹងនិយាយអភិធម្មកថា ជាមួយភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានដែរ។»

‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, ආවුසො, පරස්ස චෙතොපරියායං අජානන්තෙහි. ඉධාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො තාවදෙව සොරතසොරතො හොති, නිවාතනිවාතො හොති, උපසන්තුපසන්තො හොති, යාව සත්ථාරං උපනිස්සාය විහරති අඤ්ඤතරං වා ගරුට්ඨානියං සබ්‍රහ්මචාරිං. යතො ච ඛො සො වපකස්සතෙව සත්ථාරා, වපකස්සති ගරුට්ඨානියෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි, සො සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ហេតុនោះ ជនទាំងឡាយដែលមិនដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ ក្រដឹងណាស់។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូតបំផុត ជាអ្នកបន្ទាបខ្លួនបំផុត ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់បំផុត ត្រឹមតែក្នុងកាលដែលអាស្រ័យនៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីណាមួយ ដែលគួរគោរពប៉ុណ្ណោះ។ លុះកាលណា បុគ្គលនោះ ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីព្រះសាស្តា ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីសព្រហ្មចារីទាំងឡាយ ដែលគួរគោរពហើយ បុគ្គលនោះ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ព្រះរាជា មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ពួកតិរ្ថិយ និងសាវករបស់តិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបដោយការនិយាយរាយមាយរឿយៗ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ ក៏ត្រូវរាគៈញាំញី។ បុគ្គលនោះ មានចិត្តត្រូវរាគៈញាំញីហើយ ក៏ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ගොණො කිට්ඨාදො දාමෙන වා බද්ධො වජෙ වා ඔරුද්ධො. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානායං ගොණො කිට්ඨාදො පුනදෙව කිට්ඨං ඔතරිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං සො ගොණො කිට්ඨාදො දාමං වා ඡෙත්වා වජං වා භින්දිත්වා, අථ පුනදෙව කිට්ඨං ඔතරෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො තාවදෙව සොරතසොරතො හොති, නිවාතනිවාතො හොති, උපසන්තුපසන්තො හොති යාව සත්ථාරං උපනිස්සාය විහරති අඤ්ඤතරං වා ගරුට්ඨානියං සබ්‍රහ්මචාරිං. යතො ච ඛො සො වපකස්සතෙව සත්ථාරා, වපකස්සති ගරුට්ඨානියෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි, සො සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති[Pg.346]. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ដូចជាគោស៊ីសំណាប ដែលគេចងដោយខ្សែ ឬឃុំទុកក្នុងក្រោល។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ គោស៊ីសំណាបនេះ មិនចុះទៅស៊ីសំណាបទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺគោស៊ីសំណាបនោះ អាចនឹងផ្តាច់ខ្សែ ឬទម្លាយក្រោល ហើយចុះទៅស៊ីសំណាបម្តងទៀត។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូតបំផុត ជាអ្នកបន្ទាបខ្លួនបំផុត ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់បំផុត ត្រឹមតែក្នុងកាលដែលអាស្រ័យនៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីណាមួយ ដែលគួរគោរពប៉ុណ្ណោះ។ លុះកាលណា បុគ្គលនោះ ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីព្រះសាស្តា ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីសព្រហ្មចារីទាំងឡាយ ដែលគួរគោរពហើយ បុគ្គលនោះ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ព្រះរាជា មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ពួកតិរ្ថិយ និងសាវករបស់តិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបដោយការនិយាយរាយមាយរឿយៗ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ ក៏ត្រូវរាគៈញាំញី។ បុគ្គលនោះ មានចិត្តត្រូវរាគៈញាំញីហើយ ក៏ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි පඨමස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, චාතුමහාපථෙ ථුල්ලඵුසිතකො දෙවො වස්සන්තො රජං අන්තරධාපෙය්‍ය, චික්ඛල්ලං පාතුකරෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං චාතුමහාපථෙ පුනදෙව රජො පාතුභවිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං අමුස්මිං චාතුමහාපථෙ මනුස්සා වා අතික්කමෙය්‍යුං, ගොපසූ වා අතික්කමෙය්‍යුං, වාතාතපො වා ස්නෙහගතං පරියාදියෙය්‍ය, අථ පුනදෙව රජො පාතුභවෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි පඨමස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...បេ... ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានបឋមជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាមេឃបង្អុរភ្លៀងមានតំណក់ធំៗ ត្រង់ផ្លូវបែកជាបួន ធ្វើឲ្យធូលីបាត់ទៅ ធ្វើឲ្យភក់កើតឡើង។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ ធូលីមិនត្រឡប់កើតឡើង ត្រង់ផ្លូវបែកជាបួននេះទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺមនុស្សទាំងឡាយក្តី ហ្វូងគោ និងពពែក្តី ដើរកាត់ផ្លូវបែកជាបួននោះ ឬក៏ខ្យល់ និងកំដៅថ្ងៃ បំផ្លាញនូវជាតិសើមឲ្យអស់ទៅ ហើយធូលីក៏ត្រឡប់កើតឡើងវិញ។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...បេ... ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានបឋមជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි දුතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ මහන්තං තළාකං. තත්ථ ථුල්ලඵුසිතකො දෙවො වුට්ඨො සිප්පිසම්බුකම්පි සක්ඛරකඨලම්පි අන්තරධාපෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං තළාකෙ පුනදෙව සිප්පිසම්බුකා වා සක්ඛරකඨලා වා පාතුභවිස්සන්තී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං අමුස්මිං තළාකෙ මනුස්සා වා පිවෙය්‍යුං, ගොපසූ වා පිවෙය්‍යුං, වාතාතපො වා ස්නෙහගතං පරියාදියෙය්‍ය, අථ පුනදෙව සිප්පිසම්බුකාපි සක්ඛරකඨලාපි පාතුභවෙය්‍යුන්ති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි දුතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ...បេ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានទុតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាស្រះទឹកដ៏ធំ នៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន អំពីស្រុក ឬនិគម។ កាលបើមេឃបង្អុរភ្លៀងមានតំណក់ធំៗ ក្នុងស្រះនោះ ក៏ធ្វើឲ្យលៀស និងខ្ចៅក្តី ក្រួស និងអំបែងក្អមក្តី បាត់ទៅ។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លៀស និងខ្ចៅក្តី ក្រួស និងអំបែងក្អមក្តី មិនត្រឡប់កើតឡើង ក្នុងស្រះនោះទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺមនុស្សទាំងឡាយក្តី ហ្វូងគោ និងពពែក្តី ផឹកទឹកក្នុងស្រះនោះ ឬក៏ខ្យល់ និងកំដៅថ្ងៃ បំផ្លាញនូវជាតិសើមឲ្យអស់ទៅ ហើយលៀស និងខ្ចៅក្តី ក្រួស និងអំបែងក្អមក្តី ក៏ត្រឡប់កើតឡើងវិញ។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ...បេ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានទុតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘ඉධ [Pg.347] පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි තතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසං පණීතභොජනං භුත්තාවිං ආභිදොසිකං භොජනං නච්ඡාදෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුං පුරිසං පුනදෙව භොජනං ඡාදෙස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, අමුං පුරිසං පණීතභොජනං භුත්තාවිං යාවස්ස සා ඔජා කායෙ ඨස්සති තාව න අඤ්ඤං භොජනං ඡාදෙස්සති. යතො ච ඛ්වස්ස සා ඔජා අන්තරධායිස්සති, අථ පුනදෙව තං භොජනං ඡාදෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි තතියස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ...បេ... ចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានតតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាបុរសដែលបានបរិភោគភោជនដ៏ឧត្តមហើយ ភោជនដែលសល់ពីល្ងាច មិនអាចធ្វើឲ្យពេញចិត្តបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ ភោជននោះ មិនធ្វើឲ្យបុរសនោះពេញចិត្តទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ。» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺបុរសនោះ ដែលបានបរិភោគភោជនដ៏ឧត្តមហើយ ដរាបណាឱជានៃភោជននោះ នៅមាននៅក្នុងកាយ ដរាបនោះ ភោជនដទៃ មិនធ្វើឲ្យបុរសនោះពេញចិត្តឡើយ។ លុះកាលណា ឱជានៃភោជននោះ បាត់បង់ទៅ ភោជននោះ ក៏ត្រឡប់ជាធ្វើឲ្យបុរសនោះពេញចិត្តវិញបាន។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ...បេ... ចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានតតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘ඉධ, පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි චතුත්ථස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පබ්බතසඞ්ඛෙපෙ උදකරහදො නිවාතො විගතඌමිකො. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං උදකරහදෙ පුනදෙව ඌමි පාතුභවිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යා පුරත්ථිමාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි. සා තස්මිං උදකරහදෙ ඌමිං ජනෙය්‍ය. යා පච්ඡිමාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය…පෙ… යා උත්තරාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය… යා දක්ඛිණාය දිසාය ආගච්ඡෙය්‍ය භුසා වාතවුට්ඨි. සා තස්මිං උදකරහදෙ ඌමිං ජනෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි චතුත්ථස්ස ඣානස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි…පෙ… සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង... បានដល់នូវចតុត្ថជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវចតុត្ថជ្ឈាន“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ... លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាប (សឹកជាគ្រហស្ថ)។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាស្រះទឹកក្នុងចន្លោះភ្នំ ដែលគ្មានខ្យល់បក់បោក គ្មានរលក។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា ”ឥឡូវនេះ រលកមិនកើតមានក្នុងស្រះទឹកនោះទៀតឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះកាលនិយាយ ឈ្មោះថានិយាយត្រូវដែរឬទេ?»។ «មិនត្រូវទេ អាវុសោ»។ «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់មកអំពីទិសខាងកើត ក៏អាចធ្វើឲ្យកើតរលកក្នុងស្រះទឹកនោះបាន។ ខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់មកអំពីទិសខាងលិច... បក់មកអំពីទិសខាងជើង... បក់មកអំពីទិសខាងត្បូង ក៏អាចធ្វើឲ្យកើតរលកក្នុងស្រះទឹកនោះបាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជា បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង... បានដល់នូវចតុត្ថជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវចតុត្ថជ្ឈាន“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ... លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘ඉධ, පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි අනිමිත්තස්ස චෙතොසමාධිස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි[Pg.348]. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රාජා වා රාජමහාමත්තො වා චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ එකරත්තිං වාසං උපගච්ඡෙය්‍ය. තත්‍ර හත්ථිසද්දෙන අස්සසද්දෙන රථසද්දෙන පත්තිසද්දෙන භෙරිපණවසඞ්ඛතිණවනින්නාදසද්දෙන චීරිකසද්දො අන්තරධායෙය්‍ය. යො නු ඛො, ආවුසො, එවං වදෙය්‍ය – ‘න දානි අමුස්මිං වනසණ්ඩෙ පුනදෙව චීරිකසද්දො පාතුභවිස්සතී’ති, සම්මා නු ඛො සො, ආවුසො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හිදං, ආවුසො’’. ‘‘ඨානඤ්හෙතං, ආවුසො, විජ්ජති, යං සො රාජා වා රාජමහාමත්තො වා තම්හා වනසණ්ඩා පක්කමෙය්‍ය, අථ පුනදෙව චීරිකසද්දො පාතුභවෙය්‍යාති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ‘ලාභිම්හි අනිමිත්තස්ස චෙතොසමාධිස්සා’ති සංසට්ඨො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රඤ්ඤා රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. තස්ස සංසට්ඨස්ස විස්සත්ථස්ස පාකතස්ස භස්සමනුයුත්තස්ස විහරතො රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තතී’’ති.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តទាំងពួង បានដល់នូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងឡាយ ដោយព្រះរាជា ដោយរាជមហាមាត្យទាំងឡាយ ដោយពួកអន្យតិរ្ថិយ និងពួកសាវកនៃអន្យតិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបការនិយាយស្តីរឿយៗ រាគៈក៏ញាំញីចិត្តរបស់គាត់។ គាត់មានចិត្តដែលរាគៈញាំញីហើយ ក៏លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាប។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាព្រះរាជាក្តី រាជមហាមាត្យក្តី យាងទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ជាមួយនឹងកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយចូលទៅសម្រាកមួយយប់ ក្នុងព្រៃឈើណាមួយ។ ក្នុងព្រៃនោះ សំឡេងដំរី សំឡេងសេះ សំឡេងរថ សំឡេងថ្មើរជើង និងសំឡេងស្គរ ស្គរតូច ស័ង្ខ គង ទើបធ្វើឲ្យសំឡេងចង្រិតបាត់បង់ទៅ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា ”ឥឡូវនេះ សំឡេងចង្រិតមិនកើតមានក្នុងព្រៃឈើនោះទៀតឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះកាលនិយាយ ឈ្មោះថានិយាយត្រូវដែរឬទេ?»។ «មិនត្រូវទេ អាវុសោ»។ «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺកាលណាព្រះរាជាក្តី រាជមហាមាត្យក្តី យាងចេញអំពីព្រៃឈើនោះទៅ ពេលនោះ សំឡេងចង្រិតក៏នឹងកើតមានឡើងវិញជាប្រាកដ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជា បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តទាំងពួង បានដល់នូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងឡាយ ដោយព្រះរាជា ដោយរាជមហាមាត្យទាំងឡាយ ដោយពួកអន្យតិរ្ថិយ និងពួកសាវកនៃអន្យតិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបការនិយាយស្តីរឿយៗ រាគៈក៏ញាំញីចិត្តរបស់គាត់។ គាត់មានចិត្តដែលរាគៈញាំញីហើយ ក៏លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញ។»

අථ ඛො ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො අපරෙන සමයෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. අථ ඛො චිත්තස්ස හත්ථිසාරිපුත්තස්ස සහායකා භික්ඛූ යෙනායස්මා මහාකොට්ඨිකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකොට්ඨිකං එතදවොචුං – ‘‘කිං නු ඛො ආයස්මතා මහාකොට්ඨිකෙන චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො – ‘ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’ති; උදාහු දෙවතා එතමත්ථං ආරොචෙසුං – ‘චිත්තො, භන්තෙ, හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’’’ති? ‘‘චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො මෙ, ආවුසො – ‘චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’ති. දෙවතාපි මෙ එතමත්ථං [Pg.349] ආරොචෙසුං – ‘චිත්තො, භන්තෙ, හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සතී’’ති.

«លុះសម័យតមក ព្រះចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ក៏លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាប។ គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសម្លាញ់របស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ចូលទៅរកព្រះមហាកោដ្ឋិតៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកោដ្ឋិតៈថា ”បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈ បានកំណត់ដឹងចិត្តរបស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនថា ’ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘ ដូច្នេះឬ ឬមួយក៏ពួកទេវតាបានប្រាប់សេចក្តីនេះថា ’បពិត្រលោកម្ចាស់ ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘?“។ ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈតបថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំបានកំណត់ដឹងចិត្តរបស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនថា ’ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘ ដូចគ្នា។ មួយវិញទៀត ពួកទេវតាក៏បានប្រាប់សេចក្តីនេះដល់ខ្ញុំថា ’បពិត្រលោកម្ចាស់ ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘ ដែរ។“»

අථ ඛො චිත්තස්ස හත්ථිසාරිපුත්තස්ස සහායකා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘චිත්තො, භන්තෙ, හත්ථිසාරිපුත්තො ඉමාසඤ්ච ඉමාසඤ්ච විහාරසමාපත්තීනං ලාභී, අථ ච පන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තතී’’ති. ‘‘න, භික්ඛවෙ, චිත්තො චිරං සරිස්සති නෙක්ඛම්මස්සා’’ති.

«គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសម្លាញ់របស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែឥឡូវនេះ គាត់បានលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបហើយ។“ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចិត្តៈ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ នឹងនឹកគិតដល់នេក្ខម្មៈ (ការចេញសាងផ្នួស) វិញជាមិនខាន។“»

අථ ඛො චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො නචිරස්සෙව කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජි. අථ ඛො ආයස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා චිත්තො හත්ථිසාරිපුත්තො අරහතං අහොසීති. ඡට්ඨං.

«លុះកន្លងទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ក៏កោរសក់និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះសម្បែងឡើយ។ គ្រានោះ ព្រះចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត មានអាយុ បានទៅនៅតែម្នាក់ឯង ក្នុងទីស្ងាត់ ជាអ្នកមិនប្រហែសធ្វេស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណវិសេសជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដ៏រកគុណធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មាន ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយបានដល់នូវអរហត្តផលនោះ សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រះថេរៈបានដឹងច្បាស់ថា ”ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ“។ ព្រះចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ ចប់ ទី៦។»

7. මජ්ඣෙසුත්තං

៧. «មជ្ឈេសូត្រ»

61. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලානං ථෙරානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘වුත්තමිදං, ආවුසො, භගවතා පාරායනෙ මෙත්තෙය්‍යපඤ්හෙ –

៦១. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ សម័យនោះ ភិក្ខុជាថេរៈជាច្រើនរូប ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត អង្គុយប្រជុំគ្នាក្នុងរោងមូល ក៏កើតមានសេចក្តីសន្ទនានេះឡើងថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានសម្តែងទុកហើយ ក្នុងបារាយនវគ្គ ត្រង់មេត្តេយ្យបញ្ហា យ៉ាងនេះថា៖

‘‘යො උභොන්තෙ විදිත්වාන, මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති ;

තං බ්‍රූමි මහාපුරිසොති, සොධ සිබ්බිනි මච්චගා’’ති.

”បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវចំណែកទាំងពីរ ហើយមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកណ្តាល ដោយប្រាជ្ញា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាមហាបុរស បុគ្គលនោះឈ្មោះថាបានកន្លងផុតនូវស្រីដេរ (គឺតណ្ហា) ក្នុងលោកនេះហើយ។“»

‘‘කතමො නු ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, කතමො දුතියො අන්තො, කිං මජ්ඣෙ, කා සිබ්බිනී’’ති? එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ [Pg.350] එතදවොච – ‘‘ඵස්සො ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, ඵස්සසමුදයො දුතියො අන්තො, ඵස්සනිරොධො මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

«”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចំណែកម្ខាង តើដូចម្តេច ចំណែកទីពីរ តើដូចម្តេច អ្វីជាកណ្តាល អ្វីជាស្រីដេរ?“ កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបបាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ផស្សៈជាចំណែកម្ខាង ផស្សសមុទ័យ (ហេតុជាទីកើតឡើងនៃផស្សៈ) ជាចំណែកទីពីរ ផស្សនិរោធ (ការរលត់ទៅនៃផស្សៈ) ជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង।“»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අතීතං ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, අනාගතං දුතියො අන්තො, පච්චුප්පන්නං මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អតីត (អតីតកាល) ជាចំណែកម្ខាង អនាគត (អនាគតកាល) ជាចំណែកទីពីរ បច្ចុប្បន្ន (បច្ចុប្បន្នកាល) ជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සුඛා, ආවුසො, වෙදනා එකො අන්තො, දුක්ඛා වෙදනා දුතියො අන්තො, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សុខវេទនាជាចំណែកម្ខាង ទុក្ខវេទនាជាចំណែកទីពីរ អទុក្ខមសុខវេទនាជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘නාමං ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, රූපං දුතියො අන්තො, විඤ්ඤාණං මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នាមជាចំណែកម្ខាង រូបជាចំណែកទីពីរ វិញ្ញាណជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘ඡ ඛො, ආවුසො, අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි එකො අන්තො, ඡ බාහිරානි ආයතනානි දුතියො අන්තො, විඤ්ඤාණං මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො ආවුසො[Pg.351], භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អាយតនៈខាងក្នុង ៦ ជាចំណែកម្ខាង អាយតនៈខាងក្រៅ ៦ ជាចំណែកទីពីរ វិញ្ញាណជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සක්කායො ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො, සක්කායසමුදයො දුතියො අන්තො, සක්කායනිරොධො මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សក្កាយៈ (កាយពិត គឺបញ្ចក្ខន្ធ) ជាចំណែកម្ខាង សក្កាយសមុទ័យ (ហេតុជាទីកើតឡើងនៃសក្កាយៈ) ជាចំណែកទីពីរ សក្កាយនិរោធ (ការរលត់ទៅនៃសក្កាយៈ) ជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘බ්‍යාකතං ඛො, ආවුසො, අම්හෙහි සබ්බෙහෙව යථාසකං පටිභානං. ආයාමාවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙස්සාම. යථා නො භගවා බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ථෙරා භික්ඛූ තස්ස භික්ඛුනො පච්චස්සොසුං. අථ ඛො ථෙරා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො ථෙරා භික්ඛූ යාවතකො අහොසි සබ්බෙහෙව සද්ධිං කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසුං. ‘‘කස්ස නු ඛො, භන්තෙ, සුභාසිත’’න්ති? ‘‘සබ්බෙසං වො, භික්ඛවෙ, සුභාසිතං පරියායෙන, අපි ච යං මයා සන්ධාය භාසිතං පාරායනෙ මෙත්තෙය්‍යපඤ්හෙ –

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ភិក្ខុមួយរូបបានពោលពាក្យនេះនឹងភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បដិភាណរៀងៗខ្លួន ត្រូវបានពួកយើងទាំងអស់គ្នាព្យាករហើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មកចុះ យើងនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ នឹងក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនេះចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគនឹងព្យាករដល់យើងយ៉ាងណា យើងនឹងចងចាំទុកយ៉ាងនោះ»។ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានទទួលពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងនោះចុះ»។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ដែលបានកើតឡើងជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងអស់នោះចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះវាចារបស់លោកណាហ្ន៎ ដែលជាសុភាសិត?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាចារបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា ជាសុភាសិតដោយបរិយាយ ប៉ុន្តែ សេចក្តីណាដែលតថាគតបានពោលសំដៅក្នុងបារាយនវគ្គ ត្រង់មេត្តេយ្យបញ្ហាថា៖»

‘‘යො උභොන්තෙ විදිත්වාන, මජ්ඣෙ මන්තා න ලිප්පති;

තං බ්‍රූමි මහාපුරිසොති, සොධ සිබ්බිනිමච්චගා’’ති.

«បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវចំណែកទាំងពីរហើយ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកណ្តាលដោយប្រាជ្ញា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាមហាបុរស បុគ្គលនោះឈ្មោះថាបានកន្លងផុតនូវស្រ្តីដេរ (គឺតណ្ហា) ក្នុងលោកនេះហើយ»។

‘‘තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ථෙරා භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘ඵස්සො ඛො, භික්ඛවෙ, එකො අන්තො, ඵස්සසමුදයො දුතියො අන්තො, ඵස්සනිරොධො මජ්ඣෙ, තණ්හා සිබ්බිනී; තණ්හා හි නං සිබ්බති තස්ස තස්සෙව භවස්ස අභිනිබ්බත්තියා. එත්තාවතා ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානාති, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානාති, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිජානන්තො [Pg.352] පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිජානන්තො දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොතී’’ති. සත්තමං.

«អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់សេចក្ដីនោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង»។ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈជាចំណែកម្ខាង ផស្សសមុទ័យជាចំណែកទីពីរ ផស្សនិរោធជាកណ្ដាល តណ្ហាជាស្រ្តីដេរ ព្រោះថាតណ្ហានោះតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះបាន ដោយហេតុត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

8. පුරිසින්ද්‍රියඤාණසුත්තං

៨. បុរិសិន្ទ្រិយញាណសូត្រ

62. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන දණ්ඩකප්පකං නාම කොසලානං නිගමො තදවසරි. අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. තෙ ච භික්ඛූ දණ්ඩකප්පකං පවිසිංසු ආවසථං පරියෙසිතුං.

៦២. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលដែលទ្រង់ស្ដេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនកោសល ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន ក៏បានយាងទៅដល់និគមរបស់ពួកជនអ្នកដែនកោសល ឈ្មោះទណ្ឌកប្បកៈ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់យាងចុះពីផ្លូវ ហើយគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏បានចូលទៅកាន់និគមទណ្ឌកប្បកៈ ដើម្បីស្វែងរកទីសំណាក់។

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන අචිරවතී නදී තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. අචිරවතියා නදියා ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො ආනන්ද, සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා නු ඛො දෙවදත්තො භගවතා බ්‍යාකතො – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති, උදාහු කෙනචිදෙව පරියායෙනා’ති? ‘‘එවං ඛො පනෙතං, ආවුසො, භගවතා බ්‍යාකත’’න්ති.

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ជាមួយភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅកាន់ស្ទឹងអចិរវតី ដើម្បីស្រង់ទឹក។ លុះស្រង់ទឹកក្នុងស្ទឹងអចិរវតីរួចហើយ ក៏ឡើងមកវិញ គ្រងចីវរមួយផ្ទាំង ឈរធ្វើឲ្យខ្លួនស្ងួតទឹក។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូបបានចូលទៅរកព្រះអានន្ទមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានសួរព្រះអានន្ទមានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់កំណត់ដោយព្រះហឫទ័យទាំងអស់ ហើយទើបព្យាករនូវព្រះទេវទត្តថា 'ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន' ឬមួយក៏ទ្រង់ព្យាករដោយបរិយាយណាមួយ?»។ ព្រះអានន្ទតបថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្ដីនោះ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែន»។

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන අචිරවතී නදී තෙනුපසඞ්කමිං ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. අචිරවතියා නදියා ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසිං ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං එතදවොච – ‘කිං නු ඛො, ආවුසො, ආනන්ද සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා නු ඛො දෙවදත්තො භගවතා බ්‍යාකතො – ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡොති, උදාහු කෙනචිදෙව පරියායෙනා’ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, තං භික්ඛුං එතදවොචං – ‘එවං ඛො පනෙතං, ආවුසො, භගවතා බ්‍යාකත’’’න්ති.

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គជាមួយភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅកាន់ស្ទឹងអចិរវតី ដើម្បីស្រង់ទឹក។ លុះស្រង់ទឹកក្នុងស្ទឹងអចិរវតីរួចហើយ ក៏ឡើងមកវិញ គ្រងចីវរមួយផ្ទាំង ឈរធ្វើឲ្យខ្លួនស្ងួតទឹក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ មានភិក្ខុមួយរូបបានចូលមករកខ្ញុំព្រះអង្គ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏បានសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់កំណត់ដោយព្រះហឫទ័យទាំងអស់ ហើយទើបព្យាករនូវព្រះទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន" ឬមួយក៏ទ្រង់ព្យាករដោយបរិយាយណាមួយ?' បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានតបទៅភិក្ខុនោះវិញថា 'ម្នាលអាវុសោ សេចក្ដីនោះ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែន'»។

‘‘සො [Pg.353] වා ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු නවො භවිස්සති අචිරපබ්බජිතො, ථෙරො වා පන බාලො අබ්‍යත්තො. කථඤ්හි නාම යං මයා එකංසෙන බ්‍යාකතං තත්ථ ද්වෙජ්ඣං ආපජ්ජිස්සති! නාහං, ආනන්ද, අඤ්ඤං එකපුග්ගලම්පි සමනුපස්සාමි, යො එවං මයා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා බ්‍යාකතො, යථයිදං දෙවදත්තො. යාවකීවඤ්චාහං, ආනන්ද, දෙවදත්තස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි සුක්කධම්මං අද්දසං; නෙව තාවාහං දෙවදත්තං බ්‍යාකාසිං – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති. යතො ච ඛො අහං, ආනන්ද, දෙවදත්තස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි සුක්කධම්මං න අද්දසං; අථාහං දෙවදත්තං බ්‍යාකාසිං – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති.

«ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុនោះប្រហែលជាភិក្ខុថ្មី បួសមិនទាន់បានយូរ ឬបើជាថេរៈ ក៏ជាថេរៈល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ។ ព្រោះថា កាលបើសេចក្ដីណាដែលតថាគតបានព្យាករដោយដាច់ខាតទៅហើយ ហេតុអ្វីក៏ភិក្ខុនោះនៅតែមានសេចក្ដីសង្ស័យជាពីរក្នុងសេចក្ដីនោះទៀត! ម្នាលអានន្ទ តថាគតមិនឃើញមានបុគ្គលដទៃ សូម្បីតែម្នាក់ ដែលតថាគតបានកំណត់ដោយព្រះហឫទ័យទាំងអស់ ហើយព្យាករ ដូចជាទេវទត្តនេះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ដរាបណាដែលតថាគតនៅតែឃើញសូម្បីតែចំណែកនៃធម៌ស ប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ ក្នុងខ្លួនរបស់ទេវទត្ត តថាគតក៏មិនទាន់ព្យាករនូវទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន" នោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ លុះត្រាតែតថាគតមិនបានឃើញសូម្បីតែចំណែកនៃធម៌ស ប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ ក្នុងខ្លួនរបស់ទេវទត្ត ទើបតថាគតព្យាករនូវទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន"»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ගූථකූපො සාධිකපොරිසො පූරො ගූථස්ස සමතිත්තිකො. තත්‍ර පුරිසො සසීසකො නිමුග්ගො අස්ස. තස්ස කොචිදෙව පුරිසො උප්පජ්ජෙය්‍ය අත්ථකාමො හිතකාමො යොගක්ඛෙමකාමො තම්හා ගූථකූපා උද්ධරිතුකාමො. සො තං ගූථකූපං සමන්තානුපරිගච්ඡන්තො නෙව පස්සෙය්‍ය තස්ස පුරිසස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි ගූථෙන අමක්ඛිතං, යත්ථ තං ගහෙත්වා උද්ධරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, යතො දෙවදත්තස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තම්පි සුක්කධම්මං න අද්දසං; අථාහං දෙවදත්තං බ්‍යාකාසිං – ‘ආපායිකො දෙවදත්තො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’ති. සචෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, සුණෙය්‍යාථ තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණානි විභජිස්සාමී’’ති ?

«ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាអណ្តូងលាមក ដែលមានជម្រៅជាងកម្ពស់មនុស្ស ពេញប្រៀបដោយលាមកស្មើត្រឹមមាត់អណ្តូង។ ក្នុងអណ្តូងនោះ មានបុរសម្នាក់លិចលង់ទាំងក្បាល។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ជាអ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីចម្រើន ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ ប្រាថ្នាសេចក្តីក្សេមចាកយោគៈ ចង់ស្រង់បុរសនោះឡើងពីអណ្តូងលាមក។ បុរសនោះដើរក្រឡឹងជុំវិញអណ្តូងលាមកនោះ ក៏មិនឃើញសូម្បីតែចំណែករាងកាយប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ របស់បុរសនោះ ដែលមិនប្រឡាក់ដោយលាមក ដើម្បីនឹងចាប់ទាញស្រង់ឡើងឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង កាលណាដែលតថាគតមិនបានឃើញសូម្បីតែចំណែកនៃធម៌ស ប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ ក្នុងខ្លួនរបស់ទេវទត្ត ទើបតថាគតព្យាករនូវទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន"។ ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើអ្នកទាំងឡាយចង់ស្តាប់ តថាគតនឹងសម្តែងចែកនូវបុរិសិន្ទ្រិយញាណទាំងឡាយរបស់តថាគត»

‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො; එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා පුරිසින්ද්‍රියඤාණානි විභජෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

«បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ បពិត្រព្រះសុគត ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងចែកនូវបុរិសិន្ទ្រិយញាណទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយបានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ព្រះអានន្ទមានអាយុបានទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រងអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘ඉධාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා[Pg.354]. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස කුසලා කුසලං පාතුභවිස්සති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බීජානි අඛණ්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරදානි සුඛසයිතානි සුඛෙත්තෙ සුපරිකම්මකතාය භූමියා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ඉමානි බීජානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස කුසලා කුසලං පාතුභවිස්සති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ មានទាំងអកុសលធម៌"។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះរលត់បាត់ទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយក៏ប្រាកដចំពោះមុខ ប៉ុន្តែ កុសលមូលរបស់បុគ្គលនេះមិនទាន់ដាច់សូន្យនៅឡើយទេ កុសលធម៌នឹងកើតមានឡើងពីកុសលមូលនោះរបស់គេមិនខាន។ កាលបើមានយ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត"។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជទាំងឡាយដែលមិនបាក់បែក មិនស្អុយរលួយ មិនត្រូវខ្យល់និងកម្តៅថ្ងៃបំផ្លាញ មានស្នូលល្អ គេរក្សាទុកយ៉ាងល្អ ហើយគេយកទៅព្រោះក្នុងស្រែដ៏ល្អ លើដីដែលគេភ្ជួររាស់យ៉ាងស្អាតបាត។ ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកដឹងទេថា គ្រាប់ពូជទាំងឡាយនេះ នឹងដល់នូវសេចក្តីចម្រើន លូតលាស់ ដុះដាលធំធាត់ឡើង?»។ ព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលថា «ដឹង ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ មានទាំងអកុសលធម៌"។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះរលត់បាត់ទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយក៏ប្រាកដចំពោះមុខ ប៉ុន្តែ កុសលមូលរបស់បុគ្គលនេះមិនទាន់ដាច់សូន្យនៅឡើយទេ កុសលធម៌នឹងកើតមានឡើងពីកុសលមូលនោះរបស់គេមិនខាន។ កាលបើមានយ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត"។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតកំណត់ដឹងនូវបុគ្គលដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ បុរិសិន្ទ្រិយញាណរបស់តថាគត កំណត់ដឹងដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតកំណត់ដឹងដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង»

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස අකුසලා අකුසලං පාතුභවිස්සති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බීජානි අඛණ්ඩානි අපූතීනි අවාතාතපහතානි සාරදානි සුඛසයිතානි පුථුසිලාය නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි බීජානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්හා තස්ස අකුසලා අකුසලං පාතුභවිස්සති[Pg.355]. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលធម៌នឹងកើតឡើងពីអកុសលមូលនោះរបស់គេ យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជទាំងឡាយដែលមិនបាក់ មិនស្អុយ មិនត្រូវខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃបំផ្លាញ មានខ្លឹមល្អ ដែលគេរក្សាទុកយ៉ាងល្អ យកទៅដាក់លើថ្មដាដ៏ធំ។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «គ្រាប់ពូជទាំងឡាយនេះ នឹងមិនដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន ដុះដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលធម៌នឹងកើតឡើងពីអកុសលមូលនោះរបស់គេ យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි සුක්කො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තකාළකෙහි අකුසලෙහි ධම්මෙහි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බීජානි ඛණ්ඩානි පූතීනි වාතාතපහතානි සුඛෙත්තෙ සුපරිකම්මකතාය භූමියා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි බීජානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි සුක්කො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තකාළකෙහි අකුසලෙහි ධම්මෙහි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොතී’’ති.

ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «ធម៌ស សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ ក៏មិនមានដល់បុគ្គលនេះឡើយ បុគ្គលនេះប្រកបដោយអកុសលធម៌ដ៏ខ្មៅទាំងស្រុង លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជទាំងឡាយដែលបាក់ ស្អុយ ត្រូវខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃបំផ្លាញ យកទៅព្រោះក្នុងស្រែដ៏ល្អ ក្នុងដីដែលគេភ្ជួររាស់រៀបចំយ៉ាងល្អ។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «គ្រាប់ពូជទាំងឡាយនេះ នឹងមិនដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន ដុះដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «ធម៌ស សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ ក៏មិនមានដល់បុគ្គលនេះឡើយ បុគ្គលនេះប្រកបដោយអកុសលធម៌ដ៏ខ្មៅទាំងស្រុង លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ。 ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සක්කා නු ඛො, භන්තෙ, ඉමෙසං තිණ්ණං පුග්ගලානං අපරෙපි තයො පුග්ගලා සප්පටිභාගා පඤ්ඤාපෙතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, ආනන්දා’’ති භගවා අවොච – ‘‘ඉධාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං [Pg.356] අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අඞ්ගාරානි ආදිත්තානි සම්පජ්ජලිතානි සජොතිභූතානි පුථුසිලාය නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි අඞ්ගාරානි වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා පන, ආනන්ද, සායන්හසමයං සූරියෙ ඔගච්ඡන්තෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ආලොකො අන්තරධායිස්සති අන්ධකාරො පාතුභවිස්සතී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා, පනානන්ද, අභිදො අද්ධරත්තං භත්තකාලසමයෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ආලොකො අන්තරහිතො අන්ධකාරො පාතුභූතො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස කුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, අකුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස කුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං පරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះអង្គអាចបញ្ញត្តិបុគ្គល ៣ នាក់ដទៃទៀត ដែលមានចំណែកប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងបុគ្គល ៣ នាក់នេះ បានដែរឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «អាចបញ្ញត្តិបាន ម្នាលអានន្ទ» រួចទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌"។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ កុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត"។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជារងើកភ្លើងទាំងឡាយដែលឆេះក្តៅ ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺរន្ទាល ដែលគេដាក់លើថ្មដាដ៏ធំ។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «រងើកភ្លើងទាំងឡាយនេះ នឹងមិនដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន រីករាលដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាព្រលប់ កាលព្រះអាទិត្យអស្តង្គតទៅ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ពន្លឺនឹងបាត់ទៅ ងងឹតនឹងប្រាកដឡើង» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ ដែលជាសម័យសោយព្រះស្ងោយ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ពន្លឺបាត់ទៅហើយ ងងឹតប្រាកដឡើងហើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ កុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අඞ්ගාරානි ආදිත්තානි සම්පජ්ජලිතානි සජොතිභූතානි සුක්ඛෙ තිණපුඤ්ජෙ වා කට්ඨපුඤ්ජෙ වා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, ඉමානි අඞ්ගාරානි වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා [Pg.357] පනානන්ද, රත්තියා පච්චූසසමයං සූරියෙ උග්ගච්ඡන්තෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, අන්ධකාරො අන්තරධායිස්සති, ආලොකො පාතුභවිස්සතී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සෙය්‍යථාපි වා පනානන්ද, අභිදො මජ්ඣන්හිකෙ භත්තකාලසමයෙ, ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, අන්ධකාරො අන්තරහිතො ආලොකො පාතුභූතො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස අකුසලා ධම්මා අන්තරහිතා, කුසලා ධම්මා සම්මුඛීභූතා. අත්ථි ච ඛ්වස්ස අකුසලමූලං අසමුච්ඡින්නං, තම්පි සබ්බෙන සබ්බං සමුග්ඝාතං ගච්ඡති. එවමයං පුග්ගලො ආයතිං අපරිහානධම්මො භවිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជារងើកភ្លើងទាំងឡាយដែលឆេះក្តៅ ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺរន្ទាល ដែលគេដាក់លើគំនរស្មៅស្ងួត ឬគំនរអុសស្ងួត។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «រងើកភ្លើងទាំងឡាយនេះ នឹងដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន រីករាលដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី កាលព្រះអាទិត្យរះឡើង ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ងងឹតនឹងបាត់ទៅ ពន្លឺនឹងប្រាកដឡើង» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ ដែលជាសម័យសោយព្រះស្ងោយ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ងងឹតបាត់ទៅហើយ ពន្លឺប្រាកដឡើងហើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

‘‘ඉධ පනාහං, ආනන්ද, එකච්චං පුග්ගලං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි අකුසලො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තසුක්කෙහි අනවජ්ජෙහි ධම්මෙහි, දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායිස්සතී’ති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අඞ්ගාරානි සීතානි නිබ්බුතානි සුක්ඛෙ තිණපුඤ්ජෙ වා කට්ඨපුඤ්ජෙ වා නික්ඛිත්තානි. ජානෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, නයිමානි අඞ්ගාරානි වුඩ්ඪිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සන්තී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො අහං, ආනන්ද, ඉධෙකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමස්ස ඛො පුග්ගලස්ස විජ්ජමානා කුසලාපි ධම්මා අකුසලාපි ධම්මා’ති. තමෙනං අපරෙන සමයෙන එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘නත්ථි ඉමස්ස පුග්ගලස්ස වාලග්ගකොටිනිත්තුදනමත්තොපි අකුසලො ධම්මො, සමන්නාගතොයං පුග්ගලො එකන්තසුක්කෙහි අනවජ්ජෙහි ධම්මෙහි, දිට්ඨෙව ධම්මෙ පරිනිබ්බායිස්සතී’ති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසපුග්ගලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස පුරිසින්ද්‍රියඤාණං [Pg.358] චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතං හොති. එවම්පි ඛො, ආනන්ද, තථාගතස්ස ආයතිං ධම්මසමුප්පාදො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො හොති.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះមានទាំងធម៌ជាកុសល មានទាំងធម៌ជាអកុសល”។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះ គ្មានធម៌ជាអកុសល សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ឡើយ បុគ្គលនេះជាអ្នកប្រកបដោយធម៌សសុទ្ធ គ្មានទោសតែម្យ៉ាង នឹងបរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះមិនខាន”។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាកងរងើកភ្លើងដ៏ត្រជាក់ រលត់ហើយ ដែលគេដាក់ទៅលើគំនរស្មៅស្ងួត ឬគំនរឧសស្ងួត។ ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកយល់ដូចម្តេច កងរងើកភ្លើងទាំងនេះ មិនដល់នូវសេចក្តីចម្រើន លូតលាស់ ធំធាត់ឡើយ មែនឬទេ?»។ «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះមានទាំងធម៌ជាកុសល មានទាំងធម៌ជាអកុសល”។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះ គ្មានធម៌ជាអកុសល សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ឡើយ បុគ្គលនេះជាអ្នកប្រកបដោយធម៌សសុទ្ធ គ្មានទោសតែម្យ៉ាង នឹងបរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះមិនខាន”។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតដឹងច្បាស់នូវឥន្ទ្រិយរបស់បុគ្គលដោយការកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្ត យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតដឹងច្បាស់នូវការកើតឡើងនៃធម៌ទៅខាងមុខ ដោយការកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្ត យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘තත්‍රානන්ද, යෙ තෙ පුරිමා තයො පුග්ගලා තෙසං තිණ්ණං පුග්ගලානං එකො අපරිහානධම්මො, එකො පරිහානධම්මො, එකො ආපායිකො නෙරයිකො. තත්‍රානන්ද, යෙමෙ පච්ඡිමා තයො පුග්ගලා ඉමෙසං තිණ්ණං පුග්ගලානං එකො පරිහානධම්මො, එකො අපරිහානධම්මො, එකො පරිනිබ්බානධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងចំណោមបុគ្គល ៣ នាក់ខាងដើមនោះ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកទៅកាន់អបាយ នរក។ ម្នាលអានន្ទ ក្នុងចំណោមបុគ្គល ៣ នាក់ខាងចុងនេះ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងបរិនិព្វាន។» (ចប់ ព្រះសូត្រទី ៨)។

9. නිබ්බෙධිකසුත්තං

៩. និព្វេធិកសូត្រ

63. ‘‘නිබ්බෙධිකපරියායං වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៦៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌បរិយាយ ឈ្មោះថា និព្វេធិកបរិយាយ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ យកចិត្តទុកដាក់ឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែងឥឡូវនេះ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘කතමො ච සො, භික්ඛවෙ, නිබ්බෙධිකපරියායො ධම්මපරියායො? කාමා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, කාමානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, කාමානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, කාමානං විපාකො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌បរិយាយ ឈ្មោះថា និព្វេធិកបរិយាយ នោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘වෙදනා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, වෙදනානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, වෙදනානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, වෙදනානං විපාකො වෙදිතබ්බො, වෙදනානිරොධො වෙදිතබ්බො, වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, සඤ්ඤානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, සඤ්ඤානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, සඤ්ඤානං විපාකො වෙදිතබ්බො, සඤ්ඤානිරොධො වෙදිතබ්බො, සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘ආසවා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, ආසවානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, ආසවානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, ආසවානං විපාකො වෙදිතබ්බො, ආසවනිරොධො වෙදිතබ්බො, ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ។

‘‘කම්මං[Pg.359], භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, කම්මානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, කම්මානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, කම්මානං විපාකො වෙදිතබ්බො, කම්මනිරොධො වෙදිතබ්බො, කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកម្ម គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកម្មទាំងឡាយ។

‘‘දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, දුක්ඛස්ස විපාකො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវទុក្ខ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវផលនៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃទុក្ខ។

‘‘‘කාමා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා, කාමානං නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, කාමානං වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, කාමානං විපාකො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධො වෙදිතබ්බො, කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බා’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං ? පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා – චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. අපි ච ඛො, භික්ඛවෙ, නෙතෙ කාමා කාමගුණා නාමෙතෙ අරියස්ස විනයෙ වුච්චන්ති –

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ” ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយយ៉ាងនេះ នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមគុណទាំងឡាយនេះមាន ៥ យ៉ាងគឺ រូបដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីត្រេកអរ សំឡេងដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណ... ក្លិនដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីត្រេកអរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែអារម្មណ៍ទាំងនេះ មិនមែនជាកាមទេ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល ហៅអារម្មណ៍ទាំងនេះថា កាមគុណ តែប៉ុណ្ណោះ។

‘‘සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො,නෙතෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ;

සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො,තිට්ඨන්ති චිත්‍රානි තථෙව ලොකෙ;

අථෙත්ථ ධීරා විනයන්ති ඡන්ද’’න්ති.

«សេចក្តីត្រេកអរដោយការត្រិះរិះ ជាកាមរបស់បុរស អារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រទាំងឡាយក្នុងលោក មិនមែនជាកាមឡើយ សេចក្តីត្រេកអរដោយការត្រិះរិះ ជាកាមរបស់បុរស អារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រទាំងឡាយក្នុងលោក តែងស្ថិតនៅយ៉ាងនោះដដែល ចំណែកឯអ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ តែងកំចាត់បង់នូវសេចក្តីតម្រេកក្នុងអារម្មណ៍ទាំងនោះចេញ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කාමානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, කාමානං නිදානසම්භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, කාමානං වෙමත්තතා? අඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, කාමො රූපෙසු, අඤ්ඤො කාමො සද්දෙසු, අඤ්ඤො කාමො ගන්ධෙසු, අඤ්ඤො කාමො රසෙසු, අඤ්ඤො කාමො ඵොට්ඨබ්බෙසු. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කාමානං වෙමත්තතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមក្នុងរូបទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងសំឡេងទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងក្លិនទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងរសទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផ្សេងគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘කතමො [Pg.360] ච, භික්ඛවෙ, කාමානං විපාකො? යං ඛො, භික්ඛවෙ, කාමයමානො තජ්ජං තජ්ජං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති පුඤ්ඤභාගියං වා අපුඤ්ඤභාගියං වා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කාමානං විපාකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផលនៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលប្រាថ្នានូវកាម តែងញ៉ាំងអត្តភាពដ៏សមគួរដល់កាមនោះៗ ឲ្យកើតឡើង ជាចំណែកនៃបុណ្យក្តី ជាចំណែកនៃអបុណ្យក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផលនៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කාමනිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, කාමනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់នៃផស្សៈ ជាការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ។ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គឺ សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាសង្កប្បៈ សម្មាវាចា សម្មាកម្មន្តៈ សម្មាអាជីវៈ សម្មាវាយាមៈ សម្មាសតិ សម្មាសមាធិ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං කාමෙ පජානාති, එවං කාමානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං කාමානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං කාමානං විපාකං පජානාති, එවං කාමනිරොධං පජානාති, එවං කාමනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති කාමනිරොධං. කාමා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… කාමනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវផលនៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់នៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ព្រះអរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លាយកិលេសនេះ ជាគ្រឿងរលត់ទៅនៃកាម។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកាមទាំងឡាយ... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។

‘‘වෙදනා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා – සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវវេទនា... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេទនាទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាងគឺ សុខវេទនា ទុក្ខវេទនា អទុក្ខមសុខវេទនា។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, වෙදනානං නිදානසම්භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානං වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සාමිසා සුඛා වෙදනා, අත්ථි නිරාමිසා සුඛා වෙදනා, අත්ථි සාමිසා දුක්ඛා වෙදනා, අත්ථි නිරාමිසා දුක්ඛා වෙදනා, අත්ථි සාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, අත්ථි නිරාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනානං වෙමත්තතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុខវេទនាប្រកបដោយអាមិសក៏មាន សុខវេទនាមិនប្រកបដោយអាមិសក៏មាន ទុក្ខវេទនាប្រកបដោយអាមិសក៏មាន ទុក្ខវេទនាមិនប្រកបដោយអាមិសក៏មាន អទុក្ខមសុខវេទនាប្រកបដោយអាមិសក៏មាន អទុក្ខមសុខវេទនាមិនប្រកបដោយអាមិសក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානං විපාකො? යං ඛො, භික්ඛවෙ, වෙදියමානො තජ්ජං තජ්ජං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති පුඤ්ඤභාගියං වා අපුඤ්ඤභාගියං වා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනානං විපාකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផលនៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលទទួលវេទនា តែងញ៉ាំងអត្តភាពដ៏សមគួរដល់វេទនានោះៗ ឲ្យកើតឡើង ជាចំណែកនៃបុណ្យក្តី ជាចំណែកនៃអបុណ្យក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផលនៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘කතමො [Pg.361] ච, භික්ඛවෙ, වෙදනානිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, වෙදනානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់នៃផស្សៈ ជាការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ។ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គឺ សម្មាទិដ្ឋិ... សម្មាសមាធិ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං වෙදනං පජානාති, එවං වෙදනානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං වෙදනානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං වෙදනානං විපාකං පජානාති, එවං වෙදනානිරොධං පජානාති, එවං වෙදනානිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති වෙදනානිරොධං. වෙදනා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… වෙදනානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវវេទនាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវផលនៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ព្រះអរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លាយកិលេសនេះ ជាគ្រឿងរលត់ទៅនៃវេទនា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវវេទនាទាំងឡាយ... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។

‘‘සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඡයිමා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා – රූපසඤ්ඤා, සද්දසඤ්ඤා, ගන්ධසඤ්ඤා, රසසඤ්ඤා, ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤා.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវសញ្ញា... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាទាំងឡាយនេះមាន ៦ យ៉ាងគឺ រូបសញ្ញា សទ្ទសញ្ញា គន្ធសញ្ញា រសសញ្ញា ផោដ្ឋព្វសញ្ញា ធម្មសញ្ញា។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං නිදානසම්භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං වෙමත්තතා? අඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා රූපෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා සද්දෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා ගන්ධෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා රසෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා ඵොට්ඨබ්බෙසු, අඤ්ඤා සඤ්ඤා ධම්මෙසු. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං වෙමත්තතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាក្នុងរូបទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងសំឡេងទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងក្លិនទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងរសទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងធម៌ទាំងឡាយផ្សេងគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං විපාකො? වොහාරවෙපක්කං, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤං වදාමි. යථා යථා නං සඤ්ජානාති තථා තථා වොහරති, එවං සඤ්ඤී අහොසින්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානං විපාකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផលនៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា សញ្ញាមានការហៅប្រើប្រាស់ជាផល។ បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវអារម្មណ៍នោះៗ ដោយប្រការណាៗ តែងហៅប្រើប្រាស់ដោយប្រការនោះៗ ថា “ខ្ញុំមានសញ្ញាយ៉ាងនេះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផលនៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤානිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់នៃផស្សៈ ជាការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ。 អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ គឺ សម្មាទិដ្ឋិ... សម្មាសមាធិ។

‘‘යතො [Pg.362] ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං සඤ්ඤං පජානාති, එවං සඤ්ඤානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං සඤ්ඤානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං සඤ්ඤානං විපාකං පජානාති, එවං සඤ්ඤානිරොධං පජානාති, එවං සඤ්ඤානිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති සඤ්ඤානිරොධං. සඤ්ඤා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… සඤ්ඤානිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃសញ្ញា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាគឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសញ្ញា គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘ආසවා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා – කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាងគឺ កាមាសវៈ (អាសវៈគឺកាម) ភវាសវៈ (អាសវៈគឺភព) អវិជ្ជាសវៈ (អាសវៈគឺអវិជ្ជា)។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසවානං නිදානසම්භවො? අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, ආසවානං නිදානසම්භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អវិជ្ជា ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, ආසවානං වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, ආසවා නිරයගමනීයා, අත්ථි ආසවා තිරච්ඡානයොනිගමනීයා, අත්ථි ආසවා පෙත්තිවිසයගමනීයා, අත්ථි ආසවා මනුස්සලොකගමනීයා, අත්ථි ආසවා දෙවලොකගමනීයා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආසවානං වෙමත්තතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់នរកក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់បេត្តិវិស័យ (ភពប្រេត) ក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់មនុស្សលោកក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់ទេវលោកក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසවානං විපාකො? යං ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජාගතො තජ්ජං තජ්ජං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති පුඤ්ඤභාගියං වා අපුඤ්ඤභාගියං වා, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආසවානං විපාකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិបាកនៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអវិជ្ជា តែងញ៉ាំងអត្តភាពនោះៗ ដែលជាចំណែកនៃបុណ្យក្តី ជាចំណែកនៃមិនមែនបុណ្យក្តី ឲ្យកើតឡើងប្រាកដ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិបាកនៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසවනිරොධො? අවිජ්ජානිරොධො, භික්ඛවෙ, ආසවනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃអវិជ្ជា គឺជាសេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈ សេចក្តីនេះបានដល់ សម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං ආසවෙ පජානාති, එවං ආසවානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං ආසවානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං ආසවානං විපාකං පජානාති, එවං ආසවානං නිරොධං පජානාති, එවං ආසවානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති ආසවනිරොධං. ආසවා, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බා…පෙ… ආසවනිරොධගාමිනී [Pg.363] පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃអាសវៈ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘කම්මං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං…පෙ… කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චෙතනාහං, භික්ඛවෙ, කම්මං වදාමි. චෙතයිත්වා කම්මං කරොති – කායෙන වාචාය මනසා.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មគឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្ម គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ចេតនាជាកម្ម។ បុគ្គលគិតហើយ ទើបធ្វើកម្មដោយកាយ ដោយវាចា ដោយចិត្ត។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මානං නිදානසම්භවො? ඵස්සො, භික්ඛවෙ, කම්මානං නිදානසම්භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ។»

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, කම්මානං වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, කම්මං නිරයවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං තිරච්ඡානයොනිවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං පෙත්තිවිසයවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං මනුස්සලොකවෙදනීයං, අත්ථි කම්මං දෙවලොකවෙදනීයං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කම්මානං වෙමත්තතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃកម្មទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មដែលឲ្យផលក្នុងនរកក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងកំណើតតិរច្ឆានក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងបេត្តិវិស័យក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងមនុស្សលោកក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងទេវលោកក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃកម្មទាំងឡាយ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මානං විපාකො? තිවිධාහං, භික්ඛවෙ, කම්මානං විපාකං වදාමි – දිට්ඨෙව ධම්මෙ, උපපජ්ජෙ වා, අපරෙ වා පරියායෙ. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කම්මානං විපාකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិបាកនៃកម្មទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា វិបាកនៃកម្មទាំងឡាយមាន ៣ យ៉ាងគឺ ឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១ ឲ្យផលក្នុងជាតិបន្ទាប់ ១ ឲ្យផលក្នុងជាតិបន្ទាប់ៗទៅទៀត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិបាកនៃកម្មទាំងឡាយ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධො? ඵස්සනිරොධො, භික්ඛවෙ, කම්මනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីរលត់នៃកម្ម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃផស្សៈ គឺជាសេចក្តីរលត់នៃកម្ម។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្ម សេចក្តីនេះបានដល់ សម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං කම්මං පජානාති, එවං කම්මානං නිදානසම්භවං පජානාති, එවං කම්මානං වෙමත්තතං පජානාති, එවං කම්මානං විපාකං පජානාති, එවං කම්මනිරොධං පජානාති, එවං කම්මනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති කම්මනිරොධං. කම්මං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං…පෙ… කම්මනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្មយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃកម្ម។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មគឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្ម គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, දුක්ඛස්ස විපාකො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං[Pg.364], කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, බ්‍යාධිපි දුක්ඛො, මරණම්පි දුක්ඛං, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසාපි දුක්ඛා, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං, සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទុក្ខគឺបុគ្គលគប្បីដឹង ហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង វិបាកនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? សូម្បីជាតិក៏ជាទុក្ខ សូម្បីជរាក៏ជាទុក្ខ សូម្បីព្យាធិក៏ជាទុក្ខ សូម្បីមរណៈក៏ជាទុក្ខ សូម្បីសោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស ឧបាយាសៈ ក៏ជាទុក្ខ សូម្បីការមិនបាននូវរបស់ដែលចង់បាន ក៏ជាទុក្ខ ដោយសង្ខេប ឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ គឺនាំឲ្យកើតទុក្ខ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො? තණ්හා, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហា ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ។»

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං අධිමත්තං, අත්ථි පරිත්තං, අත්ථි දන්ධවිරාගි, අත්ථි ඛිප්පවිරාගි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទុក្ខដ៏លើសលុបក៏មាន ទុក្ខដ៏ថោកថយក៏មាន ទុក្ខដែលរលត់ទៅយឺតក៏មាន ទុក្ខដែលរលត់ទៅរហ័សក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස විපාකො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො යෙන දුක්ඛෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති, යෙන වා පන දුක්ඛෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො බහිද්ධා පරියෙට්ඨිං ආපජ්ජති – ‘කො එකපදං ද්විපදං ජානාති ඉමස්ස දුක්ඛස්ස නිරොධායා’ති? සම්මොහවෙපක්කං වාහං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං වදාමි පරියෙට්ඨිවෙපක්කං වා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස විපාකො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិបាកនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះត្រូវទុក្ខណាគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវទុក្ខនោះរួបរឹតហើយ តែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយំ ដល់នូវសេចក្តីវង្វេង ឬមួយត្រូវទុក្ខណាគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវទុក្ខនោះរួបរឹតហើយ តែងស្វែងរកនូវទីពឹងខាងក្រៅថា ”តើនរណាដឹងនូវមន្តមួយបទ ឬពីរបទ ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនេះ?“ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទុក្ខមានសេចក្តីវង្វេងជាវិបាកក្តី មានការស្វែងរកជាវិបាកក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិបាកនៃទុក្ខ។»

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො? තණ්හානිරොධො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දුක්ඛස්ස නිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃតណ្ហា គឺជាសេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ សេចក្តីនេះបានដល់ សម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං දුක්ඛං පජානාති, එවං දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවං පජානාති, එවං දුක්ඛස්ස වෙමත්තතං පජානාති, එවං දුක්ඛස්ස විපාකං පජානාති, එවං දුක්ඛනිරොධං පජානාති, එවං දුක්ඛනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, සො ඉමං නිබ්බෙධිකං බ්‍රහ්මචරියං පජානාති දුක්ඛනිරොධං. දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බං, දුක්ඛස්ස නිදානසම්භවො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛස්ස වෙමත්තතා වෙදිතබ්බා, දුක්ඛස්ස විපාකො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධො වෙදිතබ්බො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා වෙදිතබ්බාති. ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃទុក្ខ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ទុក្ខគឺបុគ្គលគប្បីដឹង ហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង វិបាកនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘අයං ඛො සො, භික්ඛවෙ, නිබ්බෙධිකපරියායො ධම්මපරියායො’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាធម្មបរិយាយ ឈ្មោះថា និព្វេធិកបរិយាយ។» ចប់ ទី៩។

10. සීහනාදසුත්තං

១០. សីហនាទសូត្រ

64. ‘‘ඡයිමානි[Pg.365], භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. කතමානි ඡ? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

៦៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងរបស់តថាគត (តថាគតពលៈ) នេះមាន ៦ យ៉ាង ដែលតថាគតប្រកបដោយកម្លាំងទាំងឡាយណាហើយ តែងប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ កម្លាំង ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុដែលជាឋានៈ ថាជាឋានៈផង នូវហេតុដែលមិនមែនជាឋានៈ ថាមិនមែនជាឋានៈផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុដែលជាឋានៈ ថាជាឋានៈផង នូវហេតុដែលមិនមែនជាឋានៈ ថាមិនមែនជាឋានៈផង នេះឯង ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត តថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវវិបាកនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយចំណែកនៃហេតុ និងបច្ច័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវវិបាកនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយចំណែកនៃហេតុ និងបច្ច័យ នេះឯង ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො…පෙ… ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត តថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតដឹងច្បាស់តាមពិត...ប... នេះឯង ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត តថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ។ប។ តថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ។ប។ តថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ នេះឯង ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො [Pg.366] දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតរមែងដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស... នេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់ព្រះតថាគត ដែលព្រះតថាគតអាស្រ័យហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលព្រះតថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន... នេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់ព្រះតថាគត ដែលព្រះតថាគតអាស្រ័យហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាតថាគតពលៈ ៦ យ៉ាងរបស់ព្រះតថាគត ដែលព្រះតថាគតប្រកបដោយពលៈទាំងឡាយណាហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණං විදිතං තථා තථා තෙසං තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණං විදිතං තථා තථා තෙසං තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘තත්‍ර [Pg.367] චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវការរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសតាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវការរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសតាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងនូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយតាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយតាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘තත්‍ර චෙ, භික්ඛවෙ, පරෙ තථාගතං ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණෙන උපසඞ්කමිත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්ති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණං විදිතං, තථා තථා තෙසං තථාගතො ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණෙන පඤ්හං පුට්ඨො බ්‍යාකරොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ。»

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යම්පිදං ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං සත්තානං චුතූපපාතං යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. යම්පිදං ආසවානං ඛයා…පෙ… යථාභූතං ඤාණං තම්පි සමාහිතස්ස වදාමි නො අසමාහිතස්ස. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සමාධි මග්ගො, අසමාධි කුම්මග්ගො’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសេចក្តីនោះ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវការរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាស ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមាធិជាផ្លូវត្រូវ អសមាធិជាផ្លូវខុស ដោយប្រការដូច្នេះឯង។» ចប់ សូត្រទី១០។

මහාවග්ගො ඡට්ඨො.

ចប់ មហាវគ្គ ទី៦។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖

සොණො [Pg.368] ඵග්ගුනො භිජාති, ආසවා දාරුහත්ථි ච;

මජ්ඣෙ ඤාණං නිබ්බෙධිකං, සීහනාදොති තෙ දසාති.

សោណសូត្រ ផគ្គុនសូត្រ អភិជាតិសូត្រ អាសវសូត្រ ទារុកម្មសូត្រ ហត្ថិសារីបុត្តសូត្រ មជ្ឈេកថាសូត្រ ញាណសូត្រ និព្វេធិកសូត្រ សីហនាទសូត្រ រួមជាដប់សូត្រ។

7. දෙවතාවග්ගො

៧. ទេវតាវគ្គ

1. අනාගාමිඵලසුත්තං

១. អនាគាមិផលសូត្រ

65. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? අස්සද්ධියං, අහිරිකං, අනොත්තප්පං, කොසජ්ජං, මුට්ඨස්සච්චං, දුප්පඤ්ඤතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතුං.

៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ ភាពមិនខ្មាសបាប ១ ភាពមិនខ្លាចបាប ១ សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ១ សេចក្តីភ្លេចស្មារតី ១ ភាពមិនមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលឡើយ។»

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? අස්සද්ධියං, අහිරිකං, අනොත්තප්පං, කොසජ්ජං, මුට්ඨස්සච්චං, දුප්පඤ්ඤතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අනාගාමිඵලං සච්ඡිකාතු’’න්ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ ភាពមិនខ្មាសបាប ១ ភាពមិនខ្លាចបាប ១ សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ១ សេចក្តីភ្លេចស្មារតី ១ ភាពមិនមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលបាន។» ចប់ សូត្រទី១។

2. අරහත්තසුත්තං

២. អរហត្តសូត្រ

66. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? ථිනං, මිද්ධං, උද්ධච්චං, කුක්කුච්චං, අස්සද්ධියං, පමාදං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

៦៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីងងុយងោក ១ សេចក្តីធ្លាក់ចុះនៃចិត្ត ១ សេចក្តីរាយមាយ ១ សេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ១ សេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ សេចក្តីប្រមាទ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។»

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? ථිනං, මිද්ධං, උද්ධච්චං, කුක්කුච්චං, අස්සද්ධියං, පමාදං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីងងុយងោក ១ សេចក្តីធ្លាក់ចុះនៃចិត្ត ១ សេចក្តីរាយមាយ ១ សេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ១ សេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ សេចក្តីប្រមាទ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។» ចប់ សូត្រទី២។

3. මිත්තසුත්තං

៣. មិត្តសូត្រ

67. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පාපමිත්තො පාපසහායො පාපසම්පවඞ්කො, පාපමිත්තෙ සෙවමානො භජමානො පයිරුපාසමානො, තෙසඤ්ච දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජමානො ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං [Pg.369] අපරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං අපරිපූරෙත්වා සීලානි පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සීලානි අපරිපූරෙත්වා කාමරාගං වා රූපරාගං වා අරූපරාගං වා පජහිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

៦៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះមានមិត្តអាក្រក់ មានសំឡាញ់អាក្រក់ មានក្លើអាក្រក់ សេពគប់ ចូលទៅជិត តែងតែអង្គុយជិតនូវមិត្តអាក្រក់ទាំងឡាយ និងប្រព្រឹត្តទៅតាមគំរូដែលបានឃើញរបស់មិត្តអាក្រក់ទាំងនោះ ហើយនឹងបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងលះបង់នូវកាមរាគៈក្តី រូបរាគៈក្តី អរូបរាគៈក្តី ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។»

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො, කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවමානො භජමානො පයිරුපාසමානො, තෙසඤ්ච දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජමානො ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සීලානි පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සීලානි පරිපූරෙත්වා කාමරාගං වා රූපරාගං වා අරූපරාගං වා පජහිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសំឡាញ់ មានកល្យាណក្លើ សេពគប់ ចូលទៅជិត តែងតែអង្គុយជិតនូវកល្យាណមិត្តទាំងឡាយ និងប្រព្រឹត្តទៅតាមគំរូដែលបានឃើញរបស់កល្យាណមិត្តទាំងនោះ ហើយនឹងបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងលះបង់នូវកាមរាគៈក្តី រូបរាគៈក្តី អរូបរាគៈក្តី ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។» ចប់ សូត្រទី៣។

4. සඞ්ගණිකාරාමසුත්තං

៤. សង្គណិការាមសូត្រ

68. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඞ්ගණිකාරාමො සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, ගණාරාමො ගණරතො ගණාරාමතං අනුයුත්තො, එකො පවිවෙකෙ අභිරමිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘එකො පවිවෙකෙ අනභිරමන්තො චිත්තස්ස නිමිත්තං ගහෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘චිත්තස්ස නිමිත්තං අගණ්හන්තො සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මාදිට්ඨිං අපරිපූරෙත්වා සම්මාසමාධිං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මාසමාධිං අපරිපූරෙත්වා සංයොජනානි පජහිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සංයොජනානි අප්පහාය නිබ්බානං සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

៦៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ ត្រេកត្រអាលក្នុងសង្គណិកៈ តែងតែប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ត្រេកត្រអាលក្នុងពួកក្រុម តែងតែប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ហើយនឹងត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហើយនឹងកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្តបាន ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្ត ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ。 ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយ ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។»

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සඞ්ගණිකාරාමො න සඞ්ගණිකරතො න සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො, න ගණාරාමො න ගණරතො න ගණාරාමතං අනුයුත්තො, එකො පවිවෙකෙ අභිරමිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘එකො පවිවෙකෙ අභිරමන්තො චිත්තස්ස නිමිත්තං ගහෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘චිත්තස්ස නිමිත්තං ගණ්හන්තො සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙත්වා සම්මාසමාධිං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මාසමාධිං පරිපූරෙත්වා සංයොජනානි පජහිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සංයොජනානි පහාය නිබ්බානං සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះមិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ មិនត្រេកត្រអាលក្នុងសង្គណិកៈ មិនប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម មិនត្រេកត្រអាលក្នុងពួកក្រុម មិនប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ហើយនឹងត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហើយនឹងកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្តបាន ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្តហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយបាន ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយហើយ ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វានបាន ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។» ចប់ សូត្រទី៤។

5. දෙවතාසුත්තං

៥. ទេវតាសូត្រ

69. අථ [Pg.370] ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, සොවචස්සතා, කල්‍යාණමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

៦៩. គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ»។ ទេវតានោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាក៏ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ លំដាប់នោះ ទេវតានោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យនឹងពាក្យរបស់អញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ඡයිමෙ, භන්තෙ, ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? සත්ථුගාරවතා, ධම්මගාරවතා, සඞ්ඝගාරවතා, සික්ඛාගාරවතා, සොවචස්සතා, කල්‍යාණමිත්තතා – ඉමෙ ඛො, භන්තෙ, ඡ ධම්මා භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සා දෙවතා. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត ដល់ទីដែលតថាគតនៅ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង»។

එවං වුත්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එතදවොච – ‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු අත්තනා ච සත්ථුගාරවො හොති සත්ථුගාරවතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න සත්ථුගාරවා තෙ ච සත්ථුගාරවතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ සත්ථුගාරවා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන. අත්තනා ච ධම්මගාරවො හොති…පෙ… සඞ්ඝගාරවො හොති… සික්ඛාගාරවො හොති … සුවචො හොති… කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණමිත්තතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න කල්‍යාණමිත්තා තෙ ච කල්‍යාණමිත්තතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ කල්‍යාණමිත්තා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන[Pg.371]. ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះថា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង និយាយសរសើរគុណនៃសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះធម៌ផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសង្ឃផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងសិក្ខាផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកប្រដៅងាយផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិត្តល្អផង និយាយសរសើរគុណនៃភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានមិត្តល្អ ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានមិត្តល្អ ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! සාධු ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. ඉධ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු අත්තනා ච සත්ථුගාරවො හොති සත්ථුගාරවතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න සත්ථුගාරවා තෙ ච සත්ථුගාරවතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ සත්ථුගාරවා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන. අත්තනා ච ධම්මගාරවො හොති…පෙ… සඞ්ඝගාරවො හොති… සික්ඛාගාරවො හොති… සුවචො හොති… කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණමිත්තතාය ච වණ්ණවාදී. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ න කල්‍යාණමිත්තා තෙ ච කල්‍යාණමිත්තතාය සමාදපෙති. යෙ චඤ්ඤෙ භික්ඛූ කල්‍යාණමිත්තා තෙසඤ්ච වණ්ණං භණති භූතං තච්ඡං කාලෙන. ඉමස්ස ඛො, සාරිපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. පඤ්චමං.

«သာធု សာធု សားရီបុတ္ត! ម្នាលសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវហើយ អ្នកយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះបានល្អណាស់។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង និយាយសរសើរគុណនៃសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះធម៌ផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសង្ឃផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងសិក្ខាផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកប្រដៅងាយផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិត្តល្អផង និយាយសរសើរគុណនៃភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានមិត្តល្អ ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានមិត្តល្អ ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ ម្នាលសារីបុត្ត សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ គប្បីយល់ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។ (សូត្រទី ៥)

6. සමාධිසුත්තං

៦. សមាធិសូត្រ

70. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සන්තෙන සමාධිනා න පණීතෙන න පටිප්පස්සද්ධිලද්ධෙන න එකොදිභාවාධිගතෙන අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවිස්සති – එකොපි හුත්වා බහුධා භවිස්සති, බහුධාපි හුත්වා එකො භවිස්සති…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණිස්සති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සති – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානිස්සති …පෙ… විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සිස්සති…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

៧០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ មិនមានសមាធិដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ មិនមានសមាធិដ៏ឧត្តម មិនមានសមាធិដែលបានសម្រេចដោយការរម្ងាប់កិលេស មិនមានសមាធិដែលបានដល់នូវភាពជាចិត្តខ្ពស់តែមួយ ហើយនឹងទទួលរងនូវឥទ្ធិពិធិមានប្រការច្រើនយ៉ាង គឺមនុស្សម្នាក់ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន ច្រើននាក់ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន... ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឮសំឡេងទាំងពីរយ៉ាង គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងក្នុងទីឆ្ងាយ និងទីជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងកំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួន គឺចិត្តមានរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានរាគៈ... ឬចិត្តរួចផុតហើយ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចផុតហើយ។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឃើញសត្វទាំងឡាយ... ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយផលសមាបត្តិ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។»

‘‘‘සො [Pg.372] වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තෙන සමාධිනා පණීතෙන පටිප්පස්සද්ධිලද්ධෙන එකොදිභාවාධිගතෙන අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවිස්සති…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණිස්සති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානිස්සති – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානිස්සති…පෙ… විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සිස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ មានសមាធិដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ មានសមាធិដ៏ឧត្តម មានសមាធិដែលបានសម្រេចដោយការរម្ងាប់កិលេស មានសមាធិដែលបានដល់នូវភាពជាចិត្តខ្ពស់តែមួយ ហើយនឹងទទួលរងនូវឥទ្ធិពិធិមានប្រការច្រើនយ៉ាង... ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឮសំឡេងទាំងពីរយ៉ាង គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងក្នុងទីឆ្ងាយ និងទីជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងកំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួន គឺចិត្តមានរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានរាគៈ... ឬចិត្តរួចផុតហើយ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចផុតហើយ។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឃើញសត្វទាំងឡាយដែលច្យុតទៅ និងកើតឡើង ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទុគ្គតិ ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយផលសមាបត្តិ»។ (សូត្រទី ៦)

7. සක්ඛිභබ්බසුත්තං

៧. សក្ខិភព្វសូត្រ

71. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ඉමෙ හානභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, ‘ඉමෙ ඨිතිභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, ‘ඉමෙ විසෙසභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, ‘ඉමෙ නිබ්බෙධභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං නප්පජානාති, අසක්කච්චකාරී ච හොති, අසප්පායකාරී ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ.

៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗឡើយ កាលបើហេតុមាននៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីសាបសូន្យ” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីតាំងនៅ” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីវិសេស” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីទម្លុះទម្លាយកិលេស” ជាអ្នកធ្វើដោយមិនគោរពផង ជាអ្នកធ្វើមិនសមគួរផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗឡើយ កាលបើហេតុមាននៅ»។

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ඉමෙ හානභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ ඨිතිභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ විසෙසභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ නිබ්බෙධභාගියා ධම්මා’ති යථාභූතං පජානාති, සක්කච්චකාරී ච හොති, සප්පායකාරී ච. ඉමෙහි [Pg.373] ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිතුං සති සති ආයතනෙ’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗបាន កាលបើហេតុមាននៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីសាបសូន្យ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីតាំងនៅ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីវិសេស” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីទម្លុះទម្លាយកិលេស” ជាអ្នកធ្វើដោយគោរពផង ជាអ្នកធ្វើសមគួរផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗបាន កាលបើហេតុមាននៅ»។ (សូត្រទី ៧)

8. බලසුත්තං

៨. ពលសូត្រ

72. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොති, න සමාධිස්ස ඨිතිකුසලො හොති, න සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලො හොති, අසක්කච්චකාරී ච හොති, අසාතච්චකාරී ච, අසප්පායකාරී ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතුං.

៧២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនឈ្លាសក្នុងការចូលសមាធិ ១ មិនឈ្លាសក្នុងការតាំងនៅនៃសមាធិ ១ មិនឈ្លាសក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ជាអ្នកធ្វើដោយមិនគោរពផង ១ ជាអ្នកធ្វើមិនជាប់ជានិច្ចផង ១ ជាអ្នកធ្វើមិនសមគួរផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិឡើយ» Holy

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොති, සමාධිස්ස ඨිතිකුසලො හොති, සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලො හොති, සක්කච්චකාරී ච හොති, සාතච්චකාරී ච, සප්පායකාරී ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො සමාධිස්මිං බලතං පාපුණිතු’’න්ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការចូលសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការតាំងនៅនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ជាអ្នកធ្វើដោយគោរពផង ១ ជាអ្នកធ្វើជាប់ជានិច្ចផង ១ ជាអ្នកធ្វើសមគួរផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិបាន»។ (សូត្រទី ៨)

9. පඨමතජ්ඣානසුත්තං

៩. បឋមតជ្ឈានសូត្រ

73. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමච්ඡන්දං, බ්‍යාපාදං, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං, විචිකිච්ඡං. කාමෙසු ඛො පනස්ස ආදීනවො න යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

៧៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១ ថីនមិទ្ធៈ ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ១ វិចិកិច្ឆា ១ និងការដែលភិក្ខុនោះ មិនបានឃើញច្បាស់នូវទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ»។

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමච්ඡන්දං, බ්‍යාපාදං, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං, විචිකිච්ඡං, කාමෙසු ඛො පනස්ස ආදීනවො න යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១ ថីនមិទ្ធៈ ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ១ វិចិកិច្ឆា ១ ការដែលមិនបានឃើញច្បាស់នូវទោសក្នុងកាមទាំងឡាយតាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន»។ ទី៩។

10. දුතියතජ්ඣානසුත්තං

១០. ទុតិយតជ្ឈានសូត្រ

74. ‘‘ඡ[Pg.374], භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමවිතක්කං, බ්‍යාපාදවිතක්කං, විහිංසාවිතක්කං, කාමසඤ්ඤං, බ්‍යාපාදසඤ්ඤං, විහිංසාසඤ්ඤං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

៧៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបានឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១ កាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបានឡើយ»។

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කාමවිතක්කං, බ්‍යාපාදවිතක්කං, විහිංසාවිතක්කං, කාමසඤ්ඤං, බ්‍යාපාදසඤ්ඤං, විහිංසාසඤ්ඤං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១ កាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន»។ ទី១០។

දෙවතාවග්ගො සත්තමො.

ទេវតាវគ្គ ទី៧ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

අනාගාමි අරහං මිත්තා, සඞ්ගණිකාරාමදෙවතා;

සමාධි සක්ඛිභබ්බං බලං, තජ්ඣානා අපරෙ දුවෙති.

សូត្រដែលពោលអំពីព្រះអនាគាមី ១ ព្រះអរហន្ត ១ មិត្ត ១ សង្គណិការាម ១ ទេវតា ១ សមាធិ ១ សក្ខី ១ ភព្វៈ ១ ពលៈ ១ និងតជ្ឈានសូត្រ ២ ទៀត។

8. අරහත්තවග්ගො

៨. អរហត្តវគ្គ

1. දුක්ඛසුත්තං

១. ទុក្ខសូត្រ

75. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ඡහි? කාමවිතක්කෙන, බ්‍යාපාදවිතක්කෙන, විහිංසාවිතක්කෙන, කාමසඤ්ඤාය, බ්‍යාපාදසඤ්ඤාය, විහිංසාසඤ්ඤාය – ඉමෙහි, ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා.

៧៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងនៅជាទុក្ខ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានទុគ្គតិជាទីសង្ឃឹមបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១ កាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងនៅជាទុក្ខ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានទុគ្គតិជាទីសង្ឃឹមបាន»។

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං [Pg.375] මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ඡහි? නෙක්ඛම්මවිතක්කෙන, අබ්‍යාපාදවිතක්කෙන, අවිහිංසාවිතක්කෙන, නෙක්ඛම්මසඤ්ඤාය, අබ්‍යාපාදසඤ්ඤාය, අවිහිංසාසඤ්ඤාය – ඉමෙහි, ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងនៅជាសុខ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានសុគតិជាទីសង្ឃឹមបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺនេក្ខម្មវិតក្កៈ ១ អព្យាបាទវិតក្កៈ ១ អវិហិង្សាវិតក្កៈ ១ នេក្ខម្មសញ្ញា ១ អព្យាបាទសញ្ញា ១ អវិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងនៅជាសុខ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានសុគតិជាទីសង្ឃឹមបាន»។ ទី១។

2. අරහත්තසුත්තං

២. អរហត្តសូត្រ

76. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මානං, ඔමානං, අතිමානං, අධිමානං, ථම්භං, අතිනිපාතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

៧៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានះ ១ ឱមានះ ១ អតិមានះ ១ អធិមានះ ១ ថម្ភៈ ១ អតិនិបាតៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ»។

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මානං, ඔමානං, අතිමානං, අධිමානං, ථම්භං, අතිනිපාතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានះ ១ ឱមានះ ១ អតិមានះ ១ អធិមានះ ១ ថម្ភៈ ១ អតិនិបាតៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន»។ ទី២។

3. උත්තරිමනුස්සධම්මසුත්තං

៣. ឧត្តរិមនុស្សធម៌សូត្រ

77. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මුට්ඨස්සච්චං, අසම්පජඤ්ඤං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං, කුහනං, ලපනං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතුං.

៧៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការភ្លេចស្មារតី ១ ការមិនដឹងខ្លួន ១ ការមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ការមិនស្គាល់ប្រមាណក្នុងភោជន ១ ការកុហក ១ ការនិយាយរាក់ទាក់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលឡើយ»។

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? මුට්ඨස්සච්චං, අසම්පජඤ්ඤං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං, කුහනං, ලපනං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො උත්තරිමනුස්සධම්මං අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකාතු’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការភ្លេចស្មារតី ១ ការមិនដឹងខ្លួន ១ ការមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ការមិនស្គាល់ប្រមាណក្នុងភោជន ១ ការកុហក ១ ការនិយាយរាក់ទាក់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលបាន»។ ទី៣។

4. සුඛසොමනස්සසුත්තං

៤. សុខសោមនស្សសូត្រ

78. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයාය. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මාරාමො හොති, භාවනාරාමො හොති, පහානාරාමො හොති, පවිවෙකාරාමො හොති[Pg.376], අබ්‍යාපජ්ඣාරාමො හොති, නිප්පපඤ්චාරාමො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයායා’’ති. චතුත්ථං.

៧៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងនៅជាសុខ និងសោមនស្សច្រើនក្នុងបច្ចុប្បន្ន ទាំងហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏ឈ្មោះថាបានប្រារព្ធហើយ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការចម្រើនធម៌ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការលះបង់ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសេចក្តីស្ងាត់ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនព្យាបាទ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានបបញ្ចធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងនៅជាសុខ និងសោមនស្សច្រើនក្នុងបច្ចុប្បន្ន ទាំងហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏ឈ្មោះថាបានប្រារព្ធហើយ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។ ទី៤។

5. අධිගමසුත්තං

៥. អធិគមសូត្រ

79. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න ආයකුසලො ච හොති, න අපායකුසලො ච හොති, න උපායකුසලො ච හොති, අනධිගතානං කුසලානං ධම්මානං අධිගමාය න ඡන්දං ජනෙති, අධිගතෙ කුසලෙ ධම්මෙ න ආරක්ඛති, සාතච්චකිරියාය න සම්පාදෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතුං.

៧៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនឈ្លាសក្នុងសេចក្តីចម្រើន ១ មិនឈ្លាសក្នុងសេចក្តីវិនាស ១ មិនឈ្លាសក្នុងឧបាយ ១ មិនបង្កើតឆន្ទៈដើម្បីសម្រេចនូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលមិនទាន់បានសម្រេច ១ មិនរក្សានូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលបានសម្រេចហើយ ១ មិនធ្វើឱ្យបរិបូណ៌ដោយការធ្វើជាប់ជានិច្ច ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងឡើយ»။

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආයකුසලො ච හොති, අපායකුසලො ච හොති, උපායකුසලො ච හොති, අනධිගතානං කුසලානං ධම්මානං අධිගමාය ඡන්දං ජනෙති, අධිගතෙ කුසලෙ ධම්මෙ ආරක්ඛති, සාතච්චකිරියාය සම්පාදෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනධිගතං වා කුසලං ධම්මං අධිගන්තුං, අධිගතං වා කුසලං ධම්මං ඵාතිං කාතු’’න්ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងសេចក្តីចម្រើន ១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងសេចក្តីវិនាស ១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងឧបាយ ១ បង្កើតឆន្ទៈដើម្បីសម្រេចនូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលមិនទាន់បានសម្រេច ១ រក្សានូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលបានសម្រេចហើយ ១ ធ្វើឱ្យបរិបូណ៌ដោយការធ្វើជាប់ជានិច្ច ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងបាន»។ ទី៥។

6. මහන්තත්තසුත්තං

៦. មហន្តត្តសូត្រ

80. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නචිරස්සෙව මහන්තත්තං වෙපුල්ලත්තං පාපුණාති ධම්මෙසු. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආලොකබහුලො ච හොති යොගබහුලො ච වෙදබහුලො ච අසන්තුට්ඨිබහුලො ච අනික්ඛිත්තධුරො ච කුසලෙසු ධම්මෙසු උත්තරි ච පතාරෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නචිරස්සෙව මහන්තත්තං වෙපුල්ලත්තං පාපුණාති ධම්මෙසූ’’ති. ඡට්ඨං.

៨០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ តែងដល់នូវភាពជាធំ ភាពធំទូលាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានពន្លឺច្រើន ១ មានការប្រកបព្យាយាមច្រើន ១ មានសេចក្តីសោមនស្សច្រើន ១ មានសេចក្តីមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ច្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកមិនដាក់ធុរៈចោល ១ ទាំងខំប្រឹងប្រែងឱ្យក្រៃលែងឡើងទៅទៀត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ តែងដល់នូវភាពជាធំ ភាពធំទូលាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយ»។ ទី៦។

7. පඨමනිරයසුත්තං

៧. បឋមនិរយសូត្រ

81. ‘‘ඡහි[Pg.377], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ඡහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පාපිච්ඡො ච, මිච්ඡාදිට්ඨි ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

៨១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្លាប់សត្វ ១ លួចទ្រព្យគេ ១ ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ និយាយកុហក ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ១ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ»။

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ඡහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අප්පිච්ඡො ච, සම්මාදිට්ඨි ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ វៀរចាកការលួចទ្រព្យគេ ១ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ វៀរចាកការនិយាយកុហក ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច ១ មានសម្មាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក»។ ទី៧។

8. දුතියනිරයසුත්තං

៨. ទុតិយនិរយសូត្រ

82. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ඡහි ? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, ලුද්ධො ච, පගබ්භො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

៨២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្លាប់សត្វ ១ លួចទ្រព្យគេ ១ ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ និយាយកុហក ១ ជាអ្នកលោភលន់ ១ ជាអ្នកព្រហើន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ»။

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ඡහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, අලුද්ධො ච, අප්පගබ්භො ච. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ វៀរចាកការលួចទ្រព្យគេ ១ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ វៀរចាកការនិយាយកុហក ១ ជាអ្នកមិនលោភលន់ ១ ជាអ្នកមិនព្រហើន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក»។ ទី៨។

9. අග්ගධම්මසුත්තං

៩. អគ្គធម្មសូត្រ

83. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති, කුසීතො හොති, දුප්පඤ්ඤො [Pg.378] හොති, කායෙ ච ජීවිතෙ ච සාපෙක්ඛො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

៨៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ១ មិនមានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ១ ជាអ្នកនៅមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាយ និងជីវិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរឡើយ»။

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, හිරිමා හොති, ඔත්තප්පී හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති, කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අග්ගං ධම්මං අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាយ និងជីវិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរបាន»។ ទី៩។

10. රත්තිදිවසසුත්තං

១០. រត្តិទិវសសូត្រ

84. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහිච්ඡො හොති, විඝාතවා, අසන්තුට්ඨො, ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, අස්සද්ධො හොති, දුස්සීලො හොති, කුසීතො හොති, මුට්ඨස්සති හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.

៨៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីចម្រើនឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនសន្តោសដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ១ ជាអ្នកគ្មានសទ្ធា ១ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល ១ ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ១ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីចម្រើនឡើយ។»

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න මහිච්ඡො හොති, අවිඝාතවා, සන්තුට්ඨො, ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, සද්ධො හොති, සීලවා හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, සතිමා හොති, පඤ්ඤවා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානී’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ជាអ្នកសន្តោសដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ១ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ ជាអ្នកមានសីល ១ ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម ១ ជាអ្នកមានស្មារតី ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ១០។

අරහත්තවග්ගො අට්ඨමො.

ចប់ អរហត្តវគ្គ ទី ៨។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

දුක්ඛං [Pg.379] අරහත්තං උත්තරි ච, සුඛං අධිගමෙන ච;

මහන්තත්තං ද්වයං නිරයෙ, අග්ගධම්මඤ්ච රත්තියොති.

«សូត្រទាំងឡាយពោលអំពី ទុក្ខ ១ អរហត្តៈ ១ ធម៌ដ៏ក្រៃលែង ១ សុខៈ ១ ការសម្រេច ១ ភាពជាធំ ១ និរយសូត្រ ២ លើក អគ្គធម៌ ១ និងរាត្រី ១។»

9. සීතිවග්ගො

៩. សីតិវគ្គ

1. සීතිභාවසුත්තං

១. សីតិភាវសូត្រ

85. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි ? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යස්මිං සමයෙ චිත්තං නිග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න නිග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං පග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න පග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං සම්පහංසිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න සම්පහංසෙති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං න අජ්ඣුපෙක්ඛති, හීනාධිමුත්තිකො ච හොති, සක්කායාභිරතො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතුං.

៨៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈ (សេចក្តីរលត់ទុក្ខដ៏ត្រជាក់) ដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណាដែលគួរខំសង្កត់ចិត្ត ក៏មិនសង្កត់ចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរផ្គងចិត្ត ក៏មិនផ្គងចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយ ក៏មិនញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាល ក៏មិនតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាលក្នុងសម័យនោះ ១ ជាអ្នកមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសក្កាយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។»

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතුං. කතමෙහි ඡහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යස්මිං සමයෙ චිත්තං නිග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං නිග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං පග්ගහෙතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං පග්ගණ්හාති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං සම්පහංසිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං සම්පහංසෙති, යස්මිං සමයෙ චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බං තස්මිං සමයෙ චිත්තං අජ්ඣුපෙක්ඛති, පණීතාධිමුත්තිකො ච හොති, නිබ්බානාභිරතො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො අනුත්තරං සීතිභාවං සච්ඡිකාතු’’න්ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណាដែលគួរខំសង្កត់ចិត្ត ក៏សង្កត់ចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរផ្គងចិត្ត ក៏ផ្គងចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយ ក៏ញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាល ក៏តម្កល់ចិត្តជាកណ្តាលក្នុងសម័យនោះ ១ ជាអ្នកមានអធ្យាស្រ័យដ៏ឧត្តម ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ១។

2. ආවරණසුත්තං

២. អាវរណសូត្រ

86. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි[Pg.380]? කම්මාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, කිලෙසාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, විපාකාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, අස්සද්ධො ච හොති, අච්ඡන්දිකො ච, දුප්පඤ්ඤො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

៨៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកប្រកបដោយកម្មាវរណៈ ១ ប្រកបដោយកិលេសាវរណៈ ១ ប្រកបដោយវិបាកាវរណៈ ១ ជាអ្នកគ្មានសទ្ធា ១ គ្មានឆន្ទៈ ១ ឥតប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? න කම්මාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, න කිලෙසාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, න විපාකාවරණතාය සමන්නාගතො හොති, සද්ධො ච හොති, ඡන්දිකො ච, පඤ්ඤවා ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមិនប្រកបដោយកម្មាវរណៈ ១ មិនប្រកបដោយកិលេសាវរណៈ ១ មិនប្រកបដោយវិបាកាវរណៈ ១ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានឆន្ទៈ ១ មានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ២។

3. වොරොපිතසුත්තං

៣. វោរោបិតសូត្រ

87. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? මාතා ජීවිතා වොරොපිතා හොති, පිතා ජීවිතා වොරොපිතො හොති, අරහං ජීවිතා වොරොපිතො හොති, තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදිතං හොති, සඞ්ඝො භින්නො හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

៨៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលបានសម្លាប់មាតា ១ បានសម្លាប់បិតា ១ បានសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ១ បានធ្វើលោហិតុប្បាទដោយចិត្តប្រទូស្ត ១ បានធ្វើសង្ឃភេទ ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ល្ងង់ខ្លៅ គរថ្លង់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? න මාතා ජීවිතා වොරොපිතා හොති, න පිතා ජීවිතා වොරොපිතො හොති, න අරහං ජීවිතා වොරොපිතො හොති, න තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදිතං හොති, න සඞ්ඝො භින්නො හොති, පඤ්ඤවා හොති අජළො අනෙළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො [Pg.381] සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមិនបានសម្លាប់មាតា ១ មិនបានសម្លាប់បិតា ១ មិនបានសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ១ មិនបានធ្វើលោហិតុប្បាទដោយចិត្តប្រទូស្ត ១ មិនបានធ្វើសង្ឃភេទ ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៣។

4. සුස්සූසතිසුත්තං

៤. សុស្សូសតិសូត្រ

88. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ දෙසියමානෙ න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, අනත්ථං ගණ්හාති, අත්ථං රිඤ්චති, අනනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

៨៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? កាលបើធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ គេកំពុងសម្តែង តែបុគ្គលនោះមិនចង់ស្តាប់ ១ មិនផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ ១ មិនតម្កល់ចិត្តដើម្បីដឹង ១ កាន់យកសេចក្តីមិនមានប្រយោជន៍ ១ លះបង់សេចក្តីមានប្រយោជន៍ ១ ជាអ្នកប្រកបដោយខន្តិដែលមិនអនុលោមតាមធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි ඡහි? තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ දෙසියමානෙ සුස්සූසති, සොතං ඔදහති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, අත්ථං ගණ්හාති, අනත්ථං රිඤ්චති, අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? កាលបើធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ គេកំពុងសម្តែង បុគ្គលនោះរមែងចង់ស្តាប់ ១ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ ១ តម្កល់ចិត្តដើម្បីដឹង ១ កាន់យកសេចក្តីមានប្រយោជន៍ ១ លះបង់សេចក្តីមិនមានប្រយោជន៍ ១ ជាអ្នកប្រកបដោយខន្តិដែលអនុលោមតាមធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៤។

5. අප්පහායසුත්තං

៥. អប្បហាយសូត្រ

89. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨිං, විචිකිච්ඡං, සීලබ්බතපරාමාසං, අපායගමනීයං රාගං, අපායගමනීයං දොසං, අපායගමනීයං මොහං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතුං.

៨៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាឡើយ។»

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨිං, විචිකිච්ඡං, සීලබ්බතපරාමාසං, අපායගමනීයං රාගං, අපායගමනීයං දොසං, අපායගමනීයං මොහං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො දිට්ඨිසම්පදං සච්ඡිකාතු’’න්ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៥។

6. පහීනසුත්තං

៦. បហីនសូត្រ

90. ‘‘ඡයිමෙ[Pg.382], භික්ඛවෙ, ධම්මා දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස පහීනා. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො, අපායගමනීයො රාගො, අපායගමනීයො දොසො, අපායගමනීයො මොහො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස පහීනා’’ති. ඡට්ඨං.

៩០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិបានលះបង់ហើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិបានលះបង់ហើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៦។

7. අභබ්බසුත්තං

៧. អភព្វសូត្រ

91. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො උප්පාදෙතුං. කතමෙ ඡ? සක්කායදිට්ඨිං, විචිකිච්ඡං, සීලබ්බතපරාමාසං, අපායගමනීයං රාගං, අපායගමනීයං දොසං, අපායගමනීයං මොහං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො උප්පාදෙතු’’න්ති. සත්තමං.

៩១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរដើម្បីបង្កើតឡើងនូវធម៌ ៦ យ៉ាងឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរដើម្បីបង្កើតឡើងនូវធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯងឡើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៧។

8. පඨමඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

៨. បឋមអភព្វដ្ឋានសូត្រ

92. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සත්ථරි අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො ධම්මෙ අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සික්ඛාය අගාරවො විහරිතුං අප්පතිස්සො, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අනාගමනීයං වත්ථුං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අට්ඨමං භවං නිබ්බත්තෙතුං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. අට්ඨමං.

៩២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរកើតឡើង (ចំពោះព្រះសោតាបន្ន) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តាឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសិក្ខាឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីត្រឡប់ទៅកាន់វត្ថុដែលមិនគួរចូលទៅជិតឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីញ៉ាំងភពទី ៨ ឲ្យកើតឡើងឡើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរកើតឡើងមាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៨។

9. දුතියඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

៩. ទុតិយអភព្វដ្ឋានសូត្រ

93. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො උපගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො උපගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි ධම්මං අත්තතො උපගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො ආනන්තරියං කම්මං කාතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කොතූහලමඞ්ගලෙන සුද්ධිං පච්චාගන්තුං[Pg.383], අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො ඉතො බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසිතුං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. නවමං.

៩៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាននេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរនឹងចូលទៅប្រកាន់មាំនូវសង្ខារណាមួយថាជាសភាវៈទៀងទាត់ ១ មិនគួរនឹងចូលទៅប្រកាន់មាំនូវសង្ខារណាមួយថាជាសុខ ១ មិនគួរនឹងចូលទៅប្រកាន់មាំនូវធម៌ណាមួយថាជាខ្លួន ១ មិនគួរនឹងធ្វើនូវអនន្តរិយកម្ម ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់មកជឿសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើល ១ មិនគួរនឹងស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលខាងក្រៅសាសនានេះ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាន មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី៩។

10. තතියඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

១០. តតិយអភព្វដ្ឋានសូត្រ ទី៣

94. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො මාතරං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො පිතරං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදෙතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සඞ්ඝං භින්දිතුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසිතුං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. දසමං.

៩៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាននេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរនឹងសម្លាប់មាតា ១ មិនគួរនឹងសម្លាប់បិតា ១ មិនគួរនឹងសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ១ មិនគួរនឹងធ្វើលោហិតរបស់ព្រះតថាគតឲ្យឡើងជា ដោយចិត្តគុំកួន ១ មិនគួរនឹងបំបែកសង្ឃ ១ មិនគួរនឹងឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាន មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី១០។

11. චතුත්ථඅභබ්බට්ඨානසුත්තං

១១. ចតុត្ថអភព្វដ្ឋានសូត្រ ទី៤

95. ‘‘ඡයිමානි, භික්ඛවෙ, අභබ්බට්ඨානානි. කතමානි ඡ? අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සයංකතං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො පරංකතං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අසයංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං, අභබ්බො දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අසයංකාරඤ්ච අපරංකාරඤ්ච අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පච්චාගන්තුං. තං කිස්ස හෙතු? තථා හිස්ස, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස හෙතු ච සුදිට්ඨො හෙතුසමුප්පන්නා ච ධම්මා. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ අභබ්බට්ඨානානී’’ති. එකාදසමං.

៩៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាននេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខខ្លួនឯងធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខអ្នកដទៃធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខទាំងខ្លួនឯងទាំងអ្នកដទៃធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខកើតឡើងឯងៗដោយមិនមានខ្លួនឯងធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខកើតឡើងឯងៗដោយមិនមានអ្នកដទៃធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខកើតឡើងឯងៗដោយមិនមានទាំងខ្លួនឯងទាំងអ្នកដទៃធ្វើ ១។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ បានឃើញច្បាស់ហើយ ទាំងធម៌ដែលកើតអំពីហេតុ ក៏បានឃើញច្បាស់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាន មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី១១។

සීතිවග්ගො නවමො.

សីតិវគ្គ ទី៩ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

සීතිභාවං ආවරණං, වොරොපිතා සුස්සූසති;

අප්පහාය පහීනාභබ්බො, තට්ඨානා චතුරොපි චාති.

និយាយអំពីសីតិភាវៈ ១ អាវរណៈ ១ វោរោបិតៈ ១ សុស្សូសតិ ១ អប្បហាយ ១ បហីនៈ ១ អភព្វៈ ១ និងអភព្វដ្ឋានៈ ៤ លើកទៀត។

10. ආනිසංසවග්ගො

១០. អានិសង្សវគ្គ

1. පාතුභාවසුත්තං

១. បាតុភាវសូត្រ

96. ‘‘ඡන්නං[Pg.384], භික්ඛවෙ, පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං ඡන්නං? තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසෙතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං, අරියායතනෙ පච්චාජාති දුල්ලභා ලොකස්මිං, ඉන්ද්‍රියානං අවෙකල්ලතා දුල්ලභා ලොකස්මිං, අජළතා අනෙළමූගතා දුල්ලභා ලොකස්මිං, කුසලෙ ධම්මෙ ඡන්දො දුල්ලභො ලොකස්මිං. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මි’’න්ති. පඨමං.

៩៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការកើតឡើងនៃព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ បុគ្គលអ្នកសម្តែងធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតប្រកាសហើយ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ ការកើតក្នុងអរិយាយតនៈ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ ភាពមិនវិកលនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ ភាពជាបុគ្គលមិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ សេចក្តីពេញចិត្តក្នុងកុសលធម៌ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។» ទី១។

2. ආනිසංසසුත්තං

២. អានិសង្សសូត្រ

97. ‘‘ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය. කතමෙ ඡ? සද්ධම්මනියතො හොති, අපරිහානධම්මො හොති, පරියන්තකතස්ස දුක්ඛං හොති, අසාධාරණෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, හෙතු චස්ස සුදිට්ඨො, හෙතුසමුප්පන්නා ච ධම්මා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසා සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියායා’’ති. දුතියං.

៩៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានិសង្សនៃការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលនេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកទៀងទាត់ក្នុងសទ្ធម្ម ១ ជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យ ១ ទុក្ខរបស់បុគ្គលនោះមានទីបំផុតកំណត់ទុកហើយ ១ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយញាណមិនទូទៅដល់បុថុជ្ជន ១ ហេតុ ក៏បុគ្គលនោះបានឃើញច្បាស់ហើយ ១ ធម៌ទាំងឡាយដែលកើតអំពីហេតុ ក៏បុគ្គលនោះបានឃើញច្បាស់ហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានិសង្សនៃការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី២។

3. අනිච්චසුත්තං

៣. អនិច្ចសូត្រ

98. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

៩៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារណាមួយថាជាសភាវៈទៀងទាត់ ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං [Pg.385] වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. තතියං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងពួងថាជាសភាវៈមិនទៀង ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៣។

4. දුක්ඛසුත්තං

៤. ទុក្ខសូត្រ

99. ‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… සබ්බසඞ්ඛාරෙ දුක්ඛතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… ඨානමෙතං විජ්ජති’’. චතුත්ථං.

៩៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារណាមួយថាជាសុខ... (សេចក្តីពិស្តារដូចសូត្រមុន) ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងពួងថាជាទុក្ខ... នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៤។

5. අනත්තසුත්තං

៥. អនត្តសូត្រ

100. ‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කඤ්චි ධම්මං අත්තතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… සබ්බධම්මෙ අනත්තතො සමනුපස්සන්තො…පෙ… ඨානමෙතං විජ්ජති’’. පඤ්චමං.

១០០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវធម៌ណាមួយថាជាខ្លួន... (សេចក្តីពិស្តារដូចសូត្រមុន) ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវធម៌ទាំងពួងថាជាអនត្តា... នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៥។

6. නිබ්බානසුත්තං

៦. និព្វានសូត្រ

101. ‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිබ්බානං දුක්ඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා අසමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං අනොක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

១០១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវព្រះនិព្វានថាជាទុក្ខ ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។

‘‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිබ්බානං සුඛතො සමනුපස්සන්තො අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො භවිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘අනුලොමිකාය ඛන්තියා සමන්නාගතො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මත්තනියාමං ඔක්කමමානො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා සච්ඡිකරිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវព្រះនិព្វានថាជាសុខ ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ ជាហេតុដែលមានបាន。 ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៦។

7. අනවත්ථිතසුත්තං

៧. អនវត្ថិតសូត្រ

102. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා අනිච්චසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතුං. කතමෙ ඡ? ‘සබ්බසඞ්ඛාරා ච මෙ අනවත්ථිතා ඛායිස්සන්ති, සබ්බලොකෙ ච මෙ මනො නාභිරමිස්සති [Pg.386], සබ්බලොකා ච මෙ මනො වුට්ඨහිස්සති, නිබ්බානපොණඤ්ච මෙ මානසං භවිස්සති, සංයොජනා ච මෙ පහානං ගච්ඡිස්සන්ති, පරමෙන ච සාමඤ්ඤෙන සමන්නාගතො භවිස්සාමී’ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා අනිච්චසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. සත්තමං.

១០២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះ គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនិច្ចសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។ អានិសង្ស ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគិតថា សង្ខារទាំងពួងនឹងប្រាកដដល់អាត្មាអញថាជាសភាវៈមិនស្ថិតស្ថេរ ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងមិនត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងចាកចេញចាកលោកទាំងពួង ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងបង្អោនទៅរកព្រះនិព្វាន ១ សំយោជនៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងដល់នូវការលះបង់ ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសមណធម៌ដ៏ឧត្តម ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនិច្ចសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។» ទី៧។

8. උක්ඛිත්තාසිකසුත්තං

៨. ឧក្ខិត្តាសិកសូត្រ

103. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා දුක්ඛසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතුං. කතමෙ ඡ? ‘සබ්බසඞ්ඛාරෙසු ච මෙ නිබ්බිදසඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා භවිස්සති, සෙය්‍යථාපි උක්ඛිත්තාසිකෙ වධකෙ. සබ්බලොකා ච මෙ මනො වුට්ඨහිස්සති, නිබ්බානෙ ච සන්තදස්සාවී භවිස්සාමි, අනුසයා ච මෙ සමුග්ඝාතං ගච්ඡිස්සන්ති, කිච්චකාරී ච භවිස්සාමි, සත්ථා ච මෙ පරිචිණ්ණො භවිස්සති මෙත්තාවතායා’ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනොධිං කරිත්වා දුක්ඛසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. අට්ඨමං.

១០៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះ គួរតែតម្កល់ទុកនូវទុក្ខសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។ អានិសង្ស ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគិតថា និព្វិទាសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង នឹងប្រាកដចំពោះអាត្មាអញ ដូចជាបុគ្គលសម្លាប់ដែលលើកដាវឡើងបម្រុងនឹងកាប់ ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងចាកចេញចាកលោកទាំងពួង ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកឃើញនូវសេចក្តីស្ងប់ក្នុងព្រះនិព្វាន ១ អនុសយកិលេសទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងដល់នូវការដកចោលទាំងស្រុង ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកធ្វើនូវកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ ១ ព្រះសាស្តាឈ្មោះថាអាត្មាអញបានបំរើហើយដោយមេត្តាចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរតែតម្កល់ទុកនូវទុក្ខសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។» ទី៨។

9. අතම්මයසුත්තං

៩. អតម្មយសូត្រ

104. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බධම්මෙසු අනොධිං කරිත්වා අනත්තසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතුං. කතමෙ ඡ? සබ්බලොකෙ ච අතම්මයො භවිස්සාමි, අහඞ්කාරා ච මෙ උපරුජ්ඣිස්සන්ති, මමඞ්කාරා ච මෙ උපරුජ්ඣිස්සන්ති, අසාධාරණෙන ච ඤාණෙන සමන්නාගතො භවිස්සාමි, හෙතු ච මෙ සුදිට්ඨො භවිස්සති, හෙතුසමුප්පන්නා ච ධම්මා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ආනිසංසෙ සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා සබ්බධම්මෙසු අනොධිං කරිත්වා අනත්තසඤ්ඤං උපට්ඨාපෙතු’’න්ති. නවමං.

១០៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះ គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនត្តសញ្ញាក្នុងធម៌ទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។ អានិសង្ស ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគិតថា អាត្មាអញនឹងមិនមានតណ្ហានិងទិដ្ឋិគ្របដណ្តប់ក្នុងលោកទាំងពួង ១ អហង្ការទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងរលត់ទៅ ១ មមង្ការទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងរលត់ទៅ ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយញាណមិនទូទៅដល់បុថុជ្ជន ១ ហេតុ ក៏អាត្មាអញបានឃើញច្បាស់ហើយ ១ ធម៌ទាំងឡាយដែលកើតអំពីហេតុ ក៏អាត្មាអញបានឃើញច្បាស់ហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនត្តសញ្ញាក្នុងធម៌ទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។» ទី៩។

10. භවසුත්තං

១០. ភវសូត្រ

105. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, භවා පහාතබ්බා, තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතබ්බං. කතමෙ තයො භවා පහාතබ්බා? කාමභවො, රූපභවො, අරූපභවො [Pg.387] – ඉමෙ තයො භවා පහාතබ්බා. කතමාසු තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතබ්බං? අධිසීලසික්ඛාය, අධිචිත්තසික්ඛාය, අධිපඤ්ඤාසික්ඛාය – ඉමාසු තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතබ්බං. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමෙ තයො භවා පහීනා හොන්ති, ඉමාසු ච තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතසික්ඛො හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’ති. දසමං.

១០៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភពទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់ សិក្ខាទាំង ៣ គួរតែសិក្សា។ ភពទាំង ៣ ដែលគួរលះបង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមភព ១ រូបភព ១ អរូបភព ១ ភពទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់។ សិក្ខាទាំង ៣ ដែលគួរតែសិក្សា តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអធិសីលសិក្ខា ១ អធិចិត្តសិក្ខា ១ អធិបញ្ញាសិក្ខា ១ សិក្ខាទាំង ៣ នេះ គួរតែសិក្សា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា ភពទាំង ៣ នេះ ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ សិក្ខាទាំង ៣ នេះ ភិក្ខុបានសិក្សាហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានរំលាយនូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានៈដោយប្រពៃ។» ទី១០។

11. තණ්හාසුත්තං

១១. តណ្ហាសូត្រ

106. ‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, තණ්හා පහාතබ්බා, තයො ච මානා. කතමා තිස්සො තණ්හා පහාතබ්බා? කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – ඉමා තිස්සො තණ්හා පහාතබ්බා. කතමෙ තයො මානා පහාතබ්බා? මානො, ඔමානො, අතිමානො – ඉමෙ තයො මානා පහාතබ්බා. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ඉමා තිස්සො තණ්හා පහීනා හොන්ති, ඉමෙ ච තයො මානා; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’ති. එකාදසමං.

១០៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់ មានៈទាំង ៣ ក៏គួរលះបង់ដែរ។ តណ្ហាទាំង ៣ ដែលគួរលះបង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមតណ្ហា ១ ភវតណ្ហា ១ វិភវតណ្ហា ១ តណ្ហាទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់។ មានៈទាំង ៣ ដែលគួរលះបង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានៈ ១ ឱមានៈ ១ អតិមានៈ ១ មានៈទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា តណ្ហាទាំង ៣ នេះ ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ មានៈទាំង ៣ នេះ ក៏បានលះបង់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានរំលាយនូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានៈដោយប្រពៃ។» ទី១១។

ආනිසංසවග්ගො දසමො.

អានិសំសវគ្គ ទី១០ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

පාතුභාවො ආනිසංසො, අනිච්චදුක්ඛඅනත්තතො;

නිබ්බානං අනවත්ථි, උක්ඛිත්තාසි අතම්මයො;

භවා තණ්හායෙකා දසාති.

សូត្រទាំងឡាយគឺ បាតុភាវសូត្រ ១ អានិសំសសូត្រ ១ អនិច្ចសូត្រ ទុក្ខសូត្រ អនត្តសូត្រ ១ និព្វានសូត្រ ១ អនវត្ថិសូត្រ ១ ឧក្ខិត្តាសិសូត្រ ១ អតម្មយសូត្រ ១ ភវសូត្រ ១ តណ្ហាសូត្រ ១ រួមជា ១១ សូត្រ។

දුතියපණ්ණාසකං සමත්තං.

ទុតិយបណ្ណាសកៈ ចប់។

11. තිකවග්ගො

១១. តិកវគ្គ

1. රාගසුත්තං

១. រាគសូត្រ

107. ‘‘තයොමෙ[Pg.388], භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? රාගො, දොසො, මොහො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? රාගස්ස පහානාය අසුභා භාවෙතබ්බා, දොසස්ස පහානාය මෙත්තා භාවෙතබ්බා, මොහස්ස පහානාය පඤ්ඤා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. පඨමං.

១០៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺរាគៈ ១ ទោសៈ ១ មោហៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអសុភៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់រាគៈ ១ មេត្តា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ទោសៈ ១ បញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មោហៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី១។

2. දුච්චරිතසුත්තං

២. ទុច្ចរិតសូត្រ

108. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කායදුච්චරිතස්ස පහානාය කායසුචරිතං භාවෙතබ්බං, වචීදුච්චරිතස්ස පහානාය වචීසුචරිතං භාවෙතබ්බං, මනොදුච්චරිතස්ස පහානාය මනොසුචරිතං භාවෙතබ්බං. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. දුතියං.

១០៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាយទុច្ចរិត ១ វចីទុច្ចរិត ១ មនោទុច្ចរិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាយសុចរិត គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាយទុច្ចរិត ១ វចីសុចរិត គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វចីទុច្ចរិត ១ មនោសុចរិត គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មនោទុច្ចរិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី២។

3. විතක්කසුත්තං

៣. វិតក្កសូត្រ

109. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කො, බ්‍යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කස්ස පහානාය නෙක්ඛම්මවිතක්කො භාවෙතබ්බො, බ්‍යාපාදවිතක්කස්ස පහානාය අබ්‍යාපාදවිතක්කො භාවෙතබ්බො, විහිංසාවිතක්කස්ස පහානාය අවිහිංසාවිතක්කො භාවෙතබ්බො. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. තතියං.

១០៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មវិតក្កៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាមវិតក្កៈ ១ អព្យាបាទវិតក្កៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ អវិហិង្សាវិតក្កៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សាវិតក្កៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី៣។

4. සඤ්ඤාසුත්තං

៤. សញ្ញាសូត្រ

110. ‘‘තයොමෙ[Pg.389], භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කාමසඤ්ඤා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤා, විහිංසාසඤ්ඤා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කාමසඤ්ඤාය පහානාය නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤාය පහානාය අබ්‍යාපාදසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, විහිංසාසඤ්ඤාය පහානාය අවිහිංසාසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. චතුත්ථං.

១១០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាមសញ្ញា ១ អព្យាបាទសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទសញ្ញា ១ អវិហិង្សាសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី៤។

5. ධාතුසුත්තං

៥. ធាតុសូត្រ

111. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? කාමධාතු, බ්‍යාපාදධාතු, විහිංසාධාතු. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? කාමධාතුයා පහානාය නෙක්ඛම්මධාතු භාවෙතබ්බා, බ්‍යාපාදධාතුයා පහානාය අබ්‍යාපාදධාතු භාවෙතබ්බා, විහිංසාධාතුයා පහානාය අවිහිංසාධාතු භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. පඤ්චමං.

១១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង。 ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាមធាតុ ១ ព្យាបាទធាតុ ១ វិហិង្សាធាតុ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មធាតុ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាមធាតុ ១ អព្យាបាទធាតុ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទធាតុ ១ អវិហិង្សាធាតុ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សាធាតុ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៥។

6. අස්සාදසුත්තං

៦. អស្សាទសូត្រ

112. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? අස්සාදදිට්ඨි, අත්තානුදිට්ඨි, මිච්ඡාදිට්ඨි. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? අස්සාදදිට්ඨියා පහානාය අනිච්චසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, අත්තානුදිට්ඨියා පහානාය අනත්තසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා, මිච්ඡාදිට්ඨියා පහානාය සම්මාදිට්ඨි භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. ඡට්ඨං.

១១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអស្សាទទិដ្ឋិ ១ អត្តានុទិដ្ឋិ ១ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអនិច្ចសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អស្សាទទិដ្ឋិ ១ អនត្តសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អត្តានុទិដ្ឋិ ១ សម្មាទិដ្ឋិ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី៦។

7. අරතිසුත්තං

៧. អរតិសូត្រ

113. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? අරති, විහිංසා, අධම්මචරියා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං [Pg.390] ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? අරතියා පහානාය මුදිතා භාවෙතබ්බා, විහිංසාය පහානාය අවිහිංසා භාවෙතබ්බා, අධම්මචරියාය පහානාය ධම්මචරියා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. සත්තමං.

១១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអរតិ ១ វិហិង្សា ១ អធម្មចរិយា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺមុទិតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អរតិ ១ អវិហិង្សា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សា ១ ធម្មចរិយា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អធម្មចរិយា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៧។

8. සන්තුට්ඨිතාසුත්තං

៨. សន្តុដ្ឋិតាសូត្រ

114. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? අසන්තුට්ඨිතා, අසම්පජඤ්ඤං, මහිච්ඡතා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? අසන්තුට්ඨිතාය පහානාය සන්තුට්ඨිතා භාවෙතබ්බා, අසම්පජඤ්ඤස්ස පහානාය සම්පජඤ්ඤං භාවෙතබ්බං, මහිච්ඡතාය පහානාය අප්පිච්ඡතා භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. අට්ඨමං.

១១៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអសន្តុដ្ឋិតា ១ អសម្បជញ្ញៈ ១ មហិច្ឆតា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសន្តុដ្ឋិតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អសន្តុដ្ឋិតា ១ សម្បជញ្ញៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អសម្បជញ្ញៈ ១ អប្បិច្ឆតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មហិច្ឆតា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៨។

9. දොවචස්සතාසුත්තං

៩. ទោវចស្សតាសូត្រ

115. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? දොවචස්සතා, පාපමිත්තතා, චෙතසො වික්ඛෙපො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? දොවචස්සතාය පහානාය සොවචස්සතා භාවෙතබ්බා, පාපමිත්තතාය පහානාය කල්‍යාණමිත්තතා භාවෙතබ්බා, චෙතසො වික්ඛෙපස්ස පහානාය ආනාපානස්සති භාවෙතබ්බා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. නවමං.

១១៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺទោវចស្សតា ១ បាបមិត្តតា ១ ចេតសោ វិក្ខេបៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ。 ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសោវចស្សតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ទោវចស្សតា ១ កល្យាណមិត្តតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់បាបមិត្តតា ១ អាណាបានស្សតិ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់សេចក្តីរាយមាយនៃចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៩។

10. උද්ධච්චසුත්තං

១០. ឧទ្ធច្ចសូត្រ

116. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා. කතමෙ තයො? උද්ධච්චං, අසංවරො, පමාදො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ තයො? උද්ධච්චස්ස පහානාය සමථො භාවෙතබ්බො, අසංවරස්ස පහානාය සංවරො භාවෙතබ්බො, පමාදස්ස පහානාය අප්පමාදො භාවෙතබ්බො. ඉමෙසං [Pg.391] ඛො, භික්ඛවෙ, තිණ්ණං ධම්මානං පහානාය ඉමෙ තයො ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. දසමං.

១១៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺឧទ្ធច្ចៈ ១ អសំវរៈ ១ បមាទៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសមថៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ឧទ្ធច្ចៈ ១ សំវរៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អសំវរៈ ១ អប្បមាទៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់បមាទៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី១០។

තිකවග්ගො එකාදසමො.

តិកវគ្គ ទី១១ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

රාගදුච්චරිතවිතක්ක, සඤ්ඤා ධාතූති වුච්චති;

අස්සාදඅරතිතුට්ඨි, දුවෙ ච උද්ධච්චෙන වග්ගොති.

និយាយអំពី រាគៈ ទុច្ចរិត វិតក្កៈ សញ្ញា ធាតុ អស្សាទៈ អរតិ សន្តុដ្ឋិ ឧទ្ធច្ចៈ និងសូត្រពីរទៀត (ទោវចស្សតាសូត្រ) រួមជា ១០ សូត្រ ក្នុងវគ្គនេះ។

12. සාමඤ්ඤවග්ගො

១២. សាមញ្ញវគ្គ

1. කායානුපස්සීසුත්තං

១. កាយានុបស្សីសូត្រ

117. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතං, භස්සාරාමතං, නිද්දාරාමතං, සඞ්ගණිකාරාමතං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතුං.

១១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារថ្មី ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗឡើយ»។

‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතං, භස්සාරාමතං, නිද්දාරාමතං, සඞ්ගණිකාරාමතං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො කායෙ කායානුපස්සී විහරිතු’’න්ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារថ្មី ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗបាន»។ ទី១។

2. ධම්මානුපස්සීසුත්තං

២. ធម្មានុបស្សីសូត្រ

118. ‘‘ඡ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අජ්ඣත්තං කායෙ…පෙ… බහිද්ධා කායෙ…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා කායෙ…පෙ… අජ්ඣත්තං වෙදනාසු…පෙ… බහිද්ධා වෙදනාසු…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු…පෙ… අජ්ඣත්තං චිත්තෙ…පෙ… බහිද්ධා චිත්තෙ…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා චිත්තෙ…පෙ… අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු…පෙ… බහිද්ධා ධම්මෙසු…පෙ… අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරිතුං. කතමෙ ඡ? කම්මාරාමතං, භස්සාරාමතං, නිද්දාරාමතං, සඞ්ගණිකාරාමතං, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතං[Pg.392], භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මෙ පහාය භබ්බො අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරිතු’’න්ති. දුතියං.

១១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយខាងក្នុង... ក្នុងកាយខាងក្រៅ... ក្នុងកាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយខាងក្នុង... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយខាងក្រៅ... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ... ក្នុងចិត្តខាងក្នុង... ក្នុងចិត្តខាងក្រៅ... ក្នុងចិត្តទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ... ក្នុងធម៌ទាំងឡាយខាងក្នុង... ក្នុងធម៌ទាំងឡាយខាងក្រៅ... ក្នុងធម៌ទាំងឡាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ រឿយៗឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារថ្មី ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅរឿយៗបាន»។ ទី២។

3. තපුස්සසුත්තං

៣. តបុស្សសូត្រ

119. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො තපුස්සො ගහපති තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියති. කතමෙහි ඡහි? බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, අරියෙන සීලෙන, අරියෙන ඤාණෙන, අරියාය විමුත්තියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො තපුස්සො ගහපති තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියතී’’ති. තතියං.

១១៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តបុស្សគហបតី ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងដល់នូវការសម្រេចក្នុងព្រះតថាគត ឃើញនូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សីលជាអរិយៈ ១ ញាណជាអរិយៈ ១ វិមុត្តិជាអរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តបុស្សគហបតី ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងដល់នូវការសម្រេចក្នុងព្រះតថាគត ឃើញនូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ»។ ទី៣។

4-23. භල්ලිකාදිසුත්තානි

៤-២៣. ភល្លិកាទិសូត្រ

120-139. ‘‘ඡහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භල්ලිකො ගහපති…පෙ… සුදත්තො ගහපති අනාථපිණ්ඩිකො… චිත්තො ගහපති මච්ඡිකාසණ්ඩිකො… හත්ථකො ආළවකො… මහානාමො සක්කො… උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො… උග්ගතො ගහපති… සූරම්බට්ඨො … ජීවකො කොමාරභච්චො… නකුලපිතා ගහපති… තවකණ්ණිකො ගහපති… පූරණො ගහපති… ඉසිදත්තො ගහපති… සන්ධානො ගහපති… විචයො ගහපති… විජයමාහිකො ගහපති… මෙණ්ඩකො ගහපති … වාසෙට්ඨො උපාසකො… අරිට්ඨො උපාසකො… සාරග්ගො උපාසකො තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියති. කතමෙහි ඡහි? බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන, අරියෙන සීලෙන, අරියෙන ඤාණෙන, අරියාය විමුත්තියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ඡහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සාරග්ගො උපාසකො තථාගතෙ නිට්ඨඞ්ගතො අමතද්දසො අමතං සච්ඡිකත්වා ඉරියතී’’ති. තෙවීසතිමං.

១២០-១៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភល្លិកគហបតី... សុទត្តគហបតី អនាថបិណ្ឌិកៈ... ចិត្តគហបតី អ្នកស្រុកមច្ឆិកាសណ្ឌៈ... ហត្ថកអាឡវកៈ... មហានាមសក្យៈ... ឧគ្គគហបតី អ្នកក្រុងវេសាលី... ឧគ្គតគហបតី... សូរអម្ពដ្ឋៈ... ជីវកកោមារភត្យ... នកុលបិតាគហបតី... តវកណ្ណិកគហបតី... បូរណគហបតី... ឥសិទត្តគហបតី... សន្ធានគហបតី... វិចយគហបតី... វិជយមាហិកគហបតី... មេណ្ឌកគហបតី... វាសេដ្ឋឧបាសក... អរិដ្ឋឧបាសក... សារគ្គឧបាសក ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងជាអ្នកចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះតថាគត ជាអ្នកឃើញនូវធម៌មិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌មិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនកម្រើកក្នុងព្រះពុទ្ធ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនកម្រើកក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនកម្រើកក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សីលជាអរិយៈ ១ ញាណជាអរិយៈ ១ វិមុត្តិជាអរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារគ្គឧបាសក ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះតថាគត ជាអ្នកឃើញនូវធម៌មិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌មិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ។ សូត្រទី ២៣។»

සාමඤ්ඤවග්ගො ද්වාදසමො.

«សាមញ្ញវគ្គ ទី ១២។»

13. රාගපෙය්‍යාලං

១៣. «រាគបេយ្យាល»

140. ‘‘රාගස්ස[Pg.393], භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ ඡ? දස්සනානුත්තරියං, සවනානුත්තරියං, ලාභානුත්තරියං, සික්ඛානුත්තරියං, පාරිචරියානුත්තරියං, අනුස්සතානුත්තරියං. රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

១៤០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទស្សនានុត្តរិយៈ ១ សវនានុត្តរិយៈ ១ លាភានុត្តរិយៈ ១ សិក្ខានុត្តរិយៈ ១ បារិចរិយានុត្តរិយៈ ១ អនុស្សតានុត្តរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។»

141. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ ඡ? බුද්ධානුස්සති, ධම්මානුස්සති, සඞ්ඝානුස්සති, සීලානුස්සති, චාගානුස්සති, දෙවතානුස්සති. රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

១៤១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពុទ្ធានុស្សតិ ១ ធម្មានុស្សតិ ១ សង្ឃានុស្សតិ ១ សីលានុស្សតិ ១ ចាគានុស្សតិ ១ ទេវតានុស្សតិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។»

142. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ ඡ? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා. රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

១៤២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអនិច្ចសញ្ញា ១ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា ១ ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា ១ បហានសញ្ញា ១ វិរាគសញ្ញា ១ និរោធសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។»

143-169. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාය…පෙ… පරික්ඛයාය… පහානාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’.

១៤៣-១៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីសូន្យទៅ... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវរាគៈ។»

170-649. ‘‘දොසස්ස…පෙ… මොහස්ස… කොධස්ස… උපනාහස්ස… මක්ඛස්ස… පළාසස්ස… ඉස්සාය… මච්ඡරියස්ස… මායාය… සාඨෙය්‍යස්ස… ථම්භස්ස… සාරම්භස්ස… මානස්ස… අතිමානස්ස… මදස්ස… පමාදස්ස අභිඤ්ඤාය…පෙ… පරිඤ්ඤාය… පරික්ඛයාය… පහනාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය ඉමෙ ඡ ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

១៧០-៦៤៩. «ដើម្បីដឹងច្បាស់... ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីសូន្យទៅ... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវទោសៈ... មោហៈ... កោធៈ... ឧបនាហៈ... មក្ខៈ... បឡាសៈ... ឥស្សា... មច្ឆរិយៈ... មាយា... សាឋេយ្យៈ... ថម្ភៈ... សារម្ភៈ... មានៈ... អតិមានៈ... មទៈ... បមាទៈ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សម្តែងនូវសេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។»

රාගපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

«រាគបេយ្យាល ចប់ហើយ។»

ඡක්කනිපාතපාළි නිට්ඨිතා.

«ឆក្កនិបាតបាឡី ចប់ហើយ។»