Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

Aṅguttaranikāyo

អង្គុត្តរនិកាយ

Chakkanipātapāḷi

ឆក្កនិបាត

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

១. បឋមបណ្ណាសកៈ

1. Āhuneyyavaggo

១. អាហុនេយ្យវគ្គ

1. Paṭhamaāhuneyyasuttaṃ

១. បឋមអាហុនេយ្យសូត្រ

1. Evaṃ [Pg.247] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi ? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Ghānena gandhaṃ ghāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Jivhāya rasaṃ sāyitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Manasā dhammaṃ viññā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកក្នុងលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀកហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ធុំក្លិនដោយច្រមុះហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ដឹងរសដោយអណ្តាតហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈដោយកាយហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ដឹងធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកក្នុងលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។

Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Paṭhamaṃ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ចប់ សូត្រទី១។

2. Dutiyaāhuneyyasuttaṃ

២. ទុតិយអាហុនេយ្យសូត្រ

2. ‘‘Chahi[Pg.248], bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi ? Idha, bhikkhave, bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo; imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parimasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti.

២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងសោយនូវឥទ្ធិពិធីមានប្រការច្រើន គឺមនុស្សម្នាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន ច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើឲ្យប្រាកដក៏បាន ធ្វើឲ្យបាត់ទៅវិញក៏បាន ដើរទម្លុះជញ្ជាំង ទម្លុះកំពែង ទម្លុះភ្នំ មិនទើសទាក់ ដូចជាដើរក្នុងទីវាលក៏បាន មុជចុះងើបឡើងក្នុងផែនដី ដូចជាមុជងើបក្នុងទឹកក៏បាន ដើរលើទឹកមិនបែកធ្លាយ ដូចជាដើរលើផែនដីក៏បាន ហោះទៅក្នុងអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ពាល់ស្ទាបអង្អែលព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិខ្លាំងយ៉ាងនេះ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ ដោយដៃក៏បាន ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។

‘‘Dibbāya, sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca, ye dūre santike ca.

«ឮសំឡេងទាំងពីរប្រការ គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងក្នុងទីឆ្ងាយ និងទីជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។

‘‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti. Sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ…pe… sadosaṃ vā cittaṃ… vītadosaṃ vā cittaṃ… samohaṃ vā cittaṃ… vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajānāti.

«កំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ បុគ្គលដទៃ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបាន គឺចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ឬចិត្តប្រាសចាករាគៈ...បេ... ចិត្តប្រកបដោយទោសៈ... ចិត្តប្រាសចាកទោសៈ... ចិត្តប្រកបដោយមោហៈ... ចិត្តប្រាសចាកមោហៈ... ចិត្តរួញរា... ចិត្តរាយមាយ... ចិត្តជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង... ចិត្តគ្មានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង... ចិត្តតាំងមាំ... ចិត្តមិនតាំងមាំ... ចិត្តរួចផុតហើយ... ចិត្តមិនទាន់រួចផុត ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់រួចផុត។

‘‘Anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe…. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.

«រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅកាលពីមុន បានជាច្រើនជាតិ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ...បេ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅកាលពីមុន បានជាច្រើនជាតិ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។

‘‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṃ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ [Pg.249] vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.

«ឃើញសត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុតទៅ និងចាប់បដិសន្ធិ ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទុគ្គតិ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយ ដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្មថា «អើហ្ន៎ សត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយទុច្ចរិត ប្រកបដោយវចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយមនោទុច្ចរិត តិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ អើហ្ន៎ ចំណែកឯសត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយសុចរិត ប្រកបដោយវចីសុចរិត ប្រកបដោយមនោសុចរិត មិនតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មជាសម្មាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។ ភិក្ខុនោះ ឃើញសត្វទាំងឡាយ ដែលច្យុតទៅ និងចាប់បដិសន្ធិ ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទុគ្គតិ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយ ដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម យ៉ាងនេះឯង។

‘‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati.

«បានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។

‘‘Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី២។

3. Indriyasuttaṃ

៣. ឥន្ទ្រិយសូត្រ

3. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Saddhindriyena, vīriyindriyena, satindriyena, samādhindriyena, paññindriyena, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Tatiyaṃ.

៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយសទ្ធិន្ទ្រិយ ១ វីរិយិន្ទ្រិយ ១ សតិន្ទ្រិយ ១ សមាធិន្ទ្រិយ ១ បញ្ញិន្ទ្រិយ ១ បានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកក្នុងលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៣។

4. Balasuttaṃ

៤. ពលសូត្រ

4. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Saddhābalena, vīriyabalena, satibalena, samādhibalena, paññābalena, āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយសទ្ធាពលៈ ១ វីរិយពលៈ ១ សតិពលៈ ១ សមាធិពលៈ ១ បញ្ញាពលៈ ១ បានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៤។

5. Paṭhamaājānīyasuttaṃ

៥. បឋមអាជានីយសូត្រ

5. ‘‘Chahi[Pg.250], bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, vaṇṇasampanno ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

«អង្គ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ ទាំងជាសត្វប្រកបដោយពណ៌សម្បុរដ៏ល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, khamo dhammānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក យ៉ាងនោះដែរ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ អត់ធន់ចំពោះធម្មារម្មណ៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៥។

6. Dutiyaājānīyasuttaṃ

៦. ទុតិយអាជានីយសូត្រ

6. ‘‘Chahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, balasampanno ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ ទាំងជាសត្វប្រកបដោយកម្លាំង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ …pe… khamo dhammānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក យ៉ាងនោះដែរ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះរូប...បេ... អត់ធន់ចំពោះធម្មារម្មណ៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. Tatiyaājānīyasuttaṃ

៧. តតិយអាជានីយសូត្រ

7. ‘‘Chahi[Pg.251], bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, rañño bhadro assājānīyo khamo hoti rūpānaṃ, khamo saddānaṃ, khamo gandhānaṃ, khamo rasānaṃ, khamo phoṭṭhabbānaṃ, javasampanno ca hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājānīyo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṃ gacchati.

៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការ តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វអត់ធន់ចំពោះរូប អត់ធន់ចំពោះសំឡេង អត់ធន់ចំពោះក្លិន អត់ធន់ចំពោះរស អត់ធន់ចំពោះផោដ្ឋព្វៈ ទាំងជាសត្វប្រកបដោយល្បឿនលឿន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti rūpānaṃ…pe… khamo dhammānaṃ. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក យ៉ាងនោះដែរ។ ធម៌ ៦ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះរូប...បេ... អត់ធន់ចំពោះធម្មារម្មណ៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ ប្រការនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា...បេ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ បំផុតរបស់សត្វលោក»។ ចប់ សូត្រទី៧។

8. Anuttariyasuttaṃ

៨. អនុត្តរិយសូត្រ

8. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anuttariyāni. Katamāni cha? Dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ – imāni kho, bhikkhave, cha anuttariyānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុត្តរិយៈ (ធម៌ដ៏ប្រសើរលើសលប់) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ទស្សនានុត្តរិយៈ (ការឃើញដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ សវនានុត្តរិយៈ (ការឮដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ លាភានុត្តរិយៈ (ការបានដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ សិក្ខានុត្តរិយៈ (ការសិក្សាដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ បារិចរិយានុត្តរិយៈ (ការបម្រើដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១ អនុស្សតានុត្តរិយៈ (ការរលឹកដ៏ប្រសើរលើសលប់) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនុត្តរិយៈ ៦ យ៉ាង»។ សូត្រទី ៨។

9. Anussatiṭṭhānasuttaṃ

៩. អនុស្សតិដ្ឋានសូត្រ

9. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anussatiṭṭhānāni. Katamāni cha? Buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati – imāni kho, bhikkhave, cha anussatiṭṭhānānī’’ti. Navamaṃ.

៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុស្សតិដ្ឋាន (ហេតុជាទីតាំងនៃសេចក្តីរលឹក) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ ពុទ្ធានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះព្រះពុទ្ធ) ១ ធម្មានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះព្រះធម៌) ១ សង្ឃានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះព្រះសង្ឃ) ១ សីលានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះសីល) ១ ចាគានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះការបរិច្ចាគ) ១ ទេវតានុស្សតិ (ការរលឹកចំពោះទេវតា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាង»។ សូត្រទី ៩។

10. Mahānāmasuttaṃ

១០. មហានាមសូត្រ

10. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. Atha kho mahānāmo sakko yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno, kho mahānāmo sakko bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yo so, bhante, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so katamena vihārena bahulaṃ viharatī’’ti?

១០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ ក្នុងដែនសក្កៈ។ គ្រានោះឯង មហានាមសាក្យរាជ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះមហានាមសាក្យរាជ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អរិយសាវ័កណា ដែលបានសម្រេចផលហើយ បានដឹងច្បាស់នូវសាសនា (សិក្ខាបី) ហើយ អរិយសាវ័កនោះ តែងនៅដោយវិហារធម៌ណាជាច្រើន?»

‘‘Yo [Pg.252] so, mahānāma, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so iminā vihārena bahulaṃ viharati. Idha, mahānāma, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno buddhānussatiṃ bhāveti’’’.

«ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កណា ដែលបានសម្រេចផលហើយ បានដឹងច្បាស់នូវសាសនាហើយ អរិយសាវ័កនោះ តែងនៅដោយវិហារធម៌នេះជាច្រើន។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ តែងរលឹកដល់ព្រះតថាគតថា៖ “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះទ្រង់ឆ្ងាយចាកកិលេស សម្មាសម្ពុទ្ធោ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ព្រោះទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ សុគតោ ព្រោះទ្រង់យាងទៅល្អ លោកវិទូ ព្រោះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ព្រោះទ្រង់ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលណាស្មើឡើយ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ព្រោះទ្រង់ជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ពុទ្ធោ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ភគវា ព្រោះទ្រង់មានលាភយសសិរីសួស្តីនិងភោគធម៌”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះតថាគត ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកព្រះតថាគតជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនពុទ្ធានុស្សតិ»

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti dhammaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhita pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno dhammānussatiṃ bhāveti’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់ព្រះធម៌ថា៖ “ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ជាធម៌មិនរង់ចាំកាលវេលា ជាធម៌គួរហៅឱ្យចូលមកមើល ជាធម៌គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកព្រះធម៌ជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនធម្មានុស្សតិ»

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato [Pg.253] sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti saṅghaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno saṅghānussatiṃ bhāveti’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់ព្រះសង្ឃថា៖ “ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធម៌ជាគ្រឿងចេញចាកទុក្ខ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិសមគួរ ព្រះសង្ឃសាវ័កទាំងនោះ បើរាប់ជាគូមាន ៤ គូ បើរាប់ជារៀងបុគ្គលមាន ៨ បុគ្គល នេះគឺព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ ជាអ្នកគួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន ជាអ្នកគួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់នៃលោក”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកព្រះសង្ឃជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនសង្ឃានុស្សតិ»

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako sīlaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti sīlaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno sīlānussatiṃ bhāveti’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់សីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ដែលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ មិនត្រូវតណ្ហានិងទិដ្ឋិស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សីល ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ。 ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកសីលជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនសីលានុស្សតិ»

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me! Yohaṃ maccheramalapariyuṭṭhitāya pajāya vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvasāmi muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako cāgaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti[Pg.254], na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti cāgaṃ ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati, sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno cāgānussatiṃ bhāveti’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងរលឹកដល់ការបរិច្ចាគរបស់ខ្លួនថា៖ “ជាលាភរបស់អញតើ អញបានល្អហើយតើ ដែលអញរស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ ក្នុងកាលដែលពួកសត្វត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត ជាអ្នកមានការបរិច្ចាគរួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ការបរិច្ចាគ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកការបរិច្ចាគជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌។ កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនចាគានុស្សតិ»

‘‘Puna caparaṃ, mahānāma, ariyasāvako devatānussatiṃ bhāveti – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṃ sīlaṃ saṃvijjati. Yathārūpena sutena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpaṃ sutaṃ saṃvijjati. Yathārūpena cāgena samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpo cāgo saṃvijjati. Yathārūpāya paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā, mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, mahānāma, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tā devatā ārabbha. Ujugatacitto kho pana, mahānāma, ariyasāvako labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ. Pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vediyati, sukhino cittaṃ samādhiyati. Ayaṃ vuccati, mahānāma – ‘ariyasāvako visamagatāya pajāya samappatto viharati[Pg.255], sabyāpajjāya pajāya abyāpajjo viharati, dhammasotaṃ samāpanno devatānussatiṃ bhāveti’’’.

«ម្នាលមហានាម មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កតែងចម្រើនទេវតានុស្សតិថា៖ “ទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកា ក៏មាន ទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក៏មាន ទេវតាជាន់យាមា ក៏មាន ទេវតាជាន់តុសិត ក៏មាន ទេវតាជាន់និម្មានរតី ក៏មាន ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី ក៏មាន ទេវតាជាន់ព្រហ្មការយិកា ក៏មាន ទេវតាដែលខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀត ក៏មាន។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសទ្ធាបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សទ្ធាបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសីលបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សីលបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសុតៈបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សុតៈបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ。 ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយចាគៈបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ ចាគៈបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយបញ្ញាបែបណា លុះចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ បញ្ញាបែបនោះ ក៏មានដល់អញដែរ”។ ម្នាលមហានាម ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ និងបញ្ញា របស់ខ្លួនផង របស់ទេវតាទាំងនោះផង ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ឆ្ពោះទៅរកទេវតាទាំងនោះជាអារម្មណ៍។ ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កដែលមានចិត្តត្រង់ហើយ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងអត្ថ តែងបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងធម៌ តែងបានសេចក្តីរីករាយដែលប្រកបដោយធម៌。 កាលបើមានសេចក្តីរីករាយហើយ បីតិក៏កើតឡើង កាលបើចិត្តប្រកបដោយបីតិហើយ កាយក៏រម្ងាប់ កាលបើកាយរម្ងាប់ហើយ តែងទទួលសេចក្តីសុខ កាលបើមានសេចក្តីសុខហើយ ចិត្តក៏តាំងមាំ。 ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រព្រឹត្តស្មើ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រព្រឹត្តមិនស្មើ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ក្នុងពួកសត្វដែលប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ហើយចម្រើនទេវតានុស្សតិ»

‘‘Yo so, mahānāma, ariyasāvako āgataphalo viññātasāsano, so iminā vihārena bahulaṃ viharatī’’ti. Dasamaṃ.

«ម្នាលមហានាម អរិយសាវ័កណា ដែលបានសម្រេចផលហើយ បានដឹងច្បាស់នូវសាសនាហើយ អរិយសាវ័កនោះ តែងនៅដោយវិហារធម៌នេះជាច្រើន»។ សូត្រទី ១០។

Āhuneyyavaggo paṭhamo.

អាហុណេយ្យវគ្គ ទី ១ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Dve āhuneyyā indriya, balāni tayo ājānīyā;

Anuttariya anussatī, mahānāmena te dasāti.

អាហុណេយ្យសូត្រ ២ ឥន្ទ្រិយសូត្រ ១ ពលសូត្រ ១ អាជានីយសូត្រ ៣ អនុត្តរិយសូត្រ ១ អនុស្សតិសូត្រ ១ និងមហានាមសូត្រ ១ រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ។

2. Sāraṇīyavaggo

២. សារណីយវគ្គ

1. Paṭhamasāraṇīyasuttaṃ

១. បឋមសារណីយសូត្រ

11. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាទីរលឹក (សារណីយធម៌) នេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានកាយកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុមានវចីកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុមានមនោកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត លាភទាំងឡាយណា ដែលជាធម៌ ដែលបានមកដោយធម៌ សូម្បីតែលាភត្រឹមតែអាហារដែលច្រកចុះក្នុងបាត្រ ភិក្ខុជាអ្នកមិនបែងចែកលាភបែបនោះទុកឡើយ តែងបរិភោគជាសាធារណៈ ជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលមានសីល ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni [Pg.256] tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត សីលទាំងឡាយណា ដែលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ មិនត្រូវបានស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ ភិក្ខុជាអ្នកមានសីលស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយសីលបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā’’ti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ទិដ្ឋិណាដ៏ប្រសើរ ជាគ្រឿងស្រោចស្រង់ តែងស្រោចស្រង់បុគ្គលអ្នកធ្វើតាមទិដ្ឋិនោះ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ភិក្ខុជាអ្នកមានទិដ្ឋិស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយទិដ្ឋិបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ជាទីរលឹក។» ចប់ ទី១។

2. Dutiyasāraṇīyasuttaṃ

២. ទុតិយសារណីយសូត្រ

12. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattanti. Katame cha? Idha, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព ទាំងនេះមាន ៦ យ៉ាង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានកាយកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno mettaṃ vacīkammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti…pe… mettaṃ manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុមានវចីកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុក...។ប។ មានមនោកម្មប្រកបដោយមេត្តា ចូលទៅតាំងទុកក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi appaṭivibhattabhogī hoti sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត លាភទាំងឡាយណា ដែលជាធម៌ ដែលបានមកដោយធម៌ សូម្បីតែលាភត្រឹមតែអាហារដែលច្រកចុះក្នុងបាត្រ ភិក្ខុជាអ្នកមិនបែងចែកលាភបែបនោះទុកឡើយ តែងបរិភោគជាសាធារណៈ ជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលមានសីល ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni tathārūpehi sīlehi sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត សីលទាំងឡាយណា ដែលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ មិនត្រូវបានស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ ភិក្ខុជាអ្នកមានសីលស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយសីលបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។»

‘‘Puna [Pg.257] caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu yāyaṃ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca, ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattati. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṃvattantī’’ti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ទិដ្ឋិណាដ៏ប្រសើរ ជាគ្រឿងស្រោចស្រង់ តែងស្រោចស្រង់បុគ្គលអ្នកធ្វើតាមទិដ្ឋិនោះ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ភិក្ខុជាអ្នកមានទិដ្ឋិស្មើគ្នា សម្រេចការនៅជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ ដោយទិដ្ឋិបែបនោះ ទាំងចំពោះមុខ និងកំបាំងមុខ ធម៌នេះ ក៏ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ជាទីរលឹក ធ្វើឲ្យជាទីស្រឡាញ់ ធ្វើឲ្យជាទីគោរព តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសង្គ្រោះ ដើម្បីមិនទាស់ទែងគ្នា ដើម្បីសាមគ្គីភាព ដើម្បីភាពជាធ្លុងមួយ។» ចប់ ទី២។

3. Nissāraṇīyasuttaṃ

៣. និស្សារណីយសូត្រ

13. ‘‘Chayimā, bhikkhave, nissāraṇīyā dhātuyo. Katamā cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘mettā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me byāpādo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ mettāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa byāpādo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, byāpādassa yadidaṃ mettācetovimuttī’’’ti.

១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុជាគ្រឿងរំលោះ (និស្សារណីយធាតុ) នេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "មេត្តាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាព្យាបាទនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាព្យាបាទនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា មេត្តាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីព្យាបាទ"។»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘karuṇā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me vihesā cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ karuṇāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa vihesā cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vihesāya yadidaṃ karuṇācetovimuttī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "ករុណាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិហិង្សានៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើករុណាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិហិង្សានៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ករុណាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីវិហិង្សា"។»

‘‘Idha [Pg.258] pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘muditā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me arati cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ muditāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa arati cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, aratiyā yadidaṃ muditācetovimuttī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "មុទិតាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាអរតីនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើមុទិតាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាអរតីនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា មុទិតាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីអរតី"។»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘upekkhā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me rāgo cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ upekkhāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa rāgo cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, rāgassa yadidaṃ upekkhācetovimuttī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថារាគៈនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថារាគៈនៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ឧបេក្ខាចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីរាគៈ"。»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘animittā hi kho me cetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā; atha ca pana me nimittānusāri viññāṇaṃ hotī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ animittāya cetovimuttiyā bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya; atha ca panassa nimittānusāri viññāṇaṃ bhavissati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, sabbanimittānaṃ yadidaṃ animittācetovimuttī’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "អនិមិត្តចេតោវិមុត្តិ ខ្ញុំបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិញ្ញាណរបស់ខ្ញុំនៅតែអន្ទោលទៅតាមនិមិត្តឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើអនិមិត្តចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុបានចម្រើនហើយ បានធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាយានហើយ ធ្វើឲ្យជាទីតាំងហើយ បានសន្សំទុកហើយ បានប្រមូលទុកហើយ បានប្រារព្ធល្អហើយ តែថាវិញ្ញាណរបស់ភិក្ខុនោះនៅតែអន្ទោលទៅតាមនិមិត្ត ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា អនិមិត្តចេតោវិមុត្តិនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីនិមិត្តទាំងពួង"។»

‘‘Idha [Pg.259] pana bhikkhave, bhikkhu evaṃ vadeyya – ‘asmīti kho me vigataṃ, ayamahamasmīti ca na samanupassāmi; atha ca pana me vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya tiṭṭhatī’ti. So ‘mā heva’ntissa vacanīyo – ‘māyasmā, evaṃ avaca; mā bhagavantaṃ abbhācikkhi, na hi sādhu bhagavato abbhakkhānaṃ, na hi bhagavā evaṃ vadeyya. Aṭṭhānametaṃ, āvuso, anavakāso yaṃ asmīti vigate ayamahamasmīti ca na samanupassato; atha ca panassa vicikicchākathaṃkathāsallaṃ cittaṃ pariyādāya ṭhassati, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Nissaraṇañhetaṃ, āvuso, vicikicchākathaṃkathāsallassa yadidaṃ asmīti mānasamugghāto’ti. Imā kho, bhikkhave, cha nissāraṇīyā dhātuyo’’ti. Tatiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា "សេចក្តីប្រកាន់ថា ខ្លួនអញ ខ្ញុំបានលះបង់ហើយ ខ្ញុំក៏មិនបានយល់ឃើញថា នេះជាខ្លួនរបស់ខ្ញុំឡើយ តែថាសរគឺសេចក្តីសង្ស័យ និងសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ខ្ញុំឋិតនៅឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ គប្បីត្រូវគេឃាត់ថា "លោកដ៏មានអាយុ កុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ កុំចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះការចោទប្រកាន់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនល្អទេ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនដែលត្រាស់យ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលកាលបើសេចក្តីប្រកាន់ថា ខ្លួនអញ ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ ទាំងមិនបានយល់ឃើញថា នេះជាខ្លួនរបស់ខ្ញុំឡើយ តែថាសរគឺសេចក្តីសង្ស័យ និងសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ នៅតែគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឋិតនៅ ហេតុបែបនោះ មិនដែលកើតមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ការដកឡើងនូវអស្មិមានៈនេះ ជាគ្រឿងរំលោះចេញពីសរគឺសេចក្តីសង្ស័យ និងសេចក្តីងឿងឆ្ងល់"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ និស្សារណីយធាតុទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទី៣។

4. Bhaddakasuttaṃ

៤. ភទ្ទកសូត្រ

14. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso, bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

១៤. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលពាក្យព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘Tathā tathā, āvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អមិនមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អមិនមានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អមិនមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អមិនមាន?»

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti bhassarato bhassārāmataṃ anuyutto, niddārāmo hoti niddārato niddārāmataṃ anuyutto, saṅgaṇikārāmo hoti saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, saṃsaggārāmo hoti saṃsaggarato saṃsaggārāmataṃ anuyutto, papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato na bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, na bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី ចូលចិត្តក្នុងការនិយាយស្តី ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ចូលចិត្តក្នុងការដេកលក់ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ចូលចិត្តក្នុងពួកក្រុម ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ចូលចិត្តក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌ធ្វើឲ្យយឺតយូរគឺបបញ្ចធម៌ ចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អមិនមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អមិនមានឡើយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងសក្កាយៈ មិនបានលះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘Tathā [Pg.260] tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អរមែងមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អរមែងមាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អរមែងមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អរមែងមាន?»

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti na bhassarato na bhassārāmataṃ anuyutto, na niddārāmo hoti na niddārato niddārāmataṃ anuyutto, na saṅgaṇikārāmo hoti na saṅgaṇikarato na saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, na saṃsaggārāmo hoti na saṃsaggarato na saṃsaggārāmataṃ anuyutto, na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato bhaddakaṃ maraṇaṃ hoti, bhaddikā kālakiriyā. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី មិនចូលចិត្តក្នុងការនិយាយស្តី មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ មិនចូលចិត្តក្នុងការដេកលក់ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម មិនចូលចិត្តក្នុងពួកក្រុម មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ មិនចូលចិត្តក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការស្លាប់ដ៏ល្អរមែងមាន ការធ្វើមរណកាលដ៏ល្អរមែងមាន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន លះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

«បុគ្គលណា ប្រកបជានិច្ចក្នុងបបញ្ចធម៌ ត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ ជាសត្វម្រឹគ រមែងឃ្លាតចាកព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។»

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. catutthaṃ;

«ចំណែកបុគ្គលណា លះបង់បបញ្ចធម៌ហើយ ត្រេកអរក្នុងធម៌ដែលមិនមានបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ រមែងបានសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។» (សូត្រទី ៤ ចប់)

5. Anutappiyasuttaṃ

៥. អនុតប្បិយសូត្រ

15. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti?

១៥. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ?»

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kammārāmo hoti kammarato kammārāmataṃ anuyutto, bhassārāmo hoti…pe… niddārāmo hoti… saṅgaṇikārāmo hoti… saṃsaggārāmo hoti… papañcārāmo hoti papañcarato papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā anutappā hoti[Pg.261]. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu sakkāyābhirato nappajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāya’’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី...។ប។ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់... ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម... ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ... ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ ចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ ប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងសក្កាយៈ មិនបានលះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘Tathā tathāvuso, bhikkhu vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Kathañcāvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងមិនជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ ដែលកាលភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងមិនជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ?»

‘‘Idhāvuso, bhikkhu na kammārāmo hoti na kammarato na kammārāmataṃ anuyutto, na bhassārāmo hoti…pe… na niddārāmo hoti… na saṅgaṇikārāmo hoti… na saṃsaggārāmo hoti… na papañcārāmo hoti na papañcarato na papañcārāmataṃ anuyutto. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu tathā tathā vihāraṃ kappeti yathā yathāssa vihāraṃ kappayato kālakiriyā ananutappā hoti. Ayaṃ vuccatāvuso – ‘bhikkhu nibbānābhirato pajahāsi sakkāyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā’’’ti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនចូលចិត្តក្នុងកិច្ចការងារ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងកិច្ចការងារ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការនិយាយស្តី...។ប។ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការដេកលក់... មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម... មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការច្រឡូកច្រឡំ... មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនចូលចិត្តក្នុងបបញ្ចធម៌ មិនប្រកបជានិច្ចនូវភាពជាអ្នកត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ឡើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងណាៗ កាលបើភិក្ខុនោះសម្រេចការនៅដោយអាការៈយ៉ាងនោះៗ ការធ្វើមរណកាល រមែងមិនជាការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន លះបង់សក្កាយៈ ដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។»

‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago;

Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

«បុគ្គលណា ប្រកបជានិច្ចក្នុងបបញ្ចធម៌ ត្រេកអរក្នុងបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ ជាសត្វម្រឹគ រមែងឃ្លាតចាកព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។»

‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapade rato;

Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti. pañcamaṃ;

«ចំណែកបុគ្គលណា លះបង់បបញ្ចធម៌ហើយ ត្រេកអរក្នុងធម៌ដែលមិនមានបបញ្ចធម៌ បុគ្គលនោះ រមែងបានសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។» (សូត្រទី ៥ ចប់)

6. Nakulapitusuttaṃ

៦. នកុលបិតុសូត្រ

16. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye. Tena kho pana samayena nakulapitā gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho nakulamātā gahapatānī nakulapitaraṃ gahapatiṃ etadavoca –

១៦. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង នកុលបិតុគហបតី មានជម្ងឺ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ មានជម្ងឺជាទម្ងន់។ គ្រានោះឯង នកុលមាតុគហបតានី បាននិយាយពាក្យនេះ នឹងនកុលបិតុគហបតីថា៖

‘‘Mā kho tvaṃ, gahapati, sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā. Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sakkhissati dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharitu’nti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Kusalāhaṃ, gahapati, kappāsaṃ [Pg.262] kantituṃ veṇiṃ olikhituṃ. Sakkomahaṃ, gahapati, tavaccayena dārake posetuṃ, gharāvāsaṃ sandharituṃ. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

«ម្នាលគហបតី អ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។ ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ មិនអាចនឹងចិញ្ចឹមកូនទាំងឡាយ មិនអាចនឹងគ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែងបានឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ខ្ញុំជាស្រីឈ្លាសវៃក្នុងការកន្តិញអំបោះ និងវៃរោមសត្វ។ ខ្ញុំអាចនឹងចិញ្ចឹមកូនទាំងឡាយ គ្រប់គ្រងផ្ទះសម្បែង ក្នុងកាលដែលអ្នកកន្លងទៅហើយបាន។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena aññaṃ gharaṃ gamissatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tvañceva kho, gahapati, jānāsi ahañca, yaṃ no soḷasavassāni gahaṭṭhakaṃ brahmacariyaṃ samāciṇṇaṃ. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ នឹងទៅរកផ្ទះដទៃ (មានប្តីថ្មី)"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ទាំងអ្នក ទាំងខ្ញុំ រមែងដឹងច្បាស់នូវធម៌ដ៏ប្រសើររបស់គ្រហស្ថ (គហដ្ឋព្រហ្មចរិយៈ) ដែលយើងបានសមាទានប្រព្រឹត្តអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំមកហើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘nakulamātā gahapatānī mamaccayena na dassanakāmā bhavissati bhagavato na dassanakāmā bhikkhusaṅghassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahañhi, gahapati, tavaccayena dassanakāmatarā ceva bhavissāmi bhagavato, dassanakāmatarā ca bhikkhusaṅghassa. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ នឹងមិនចង់ជួបព្រះមានព្រះភាគ មិនចង់ជួបព្រះភិក្ខុសង្ឃឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ。 ម្នាលគហបតី ព្រោះថាកាលដែលអ្នកកន្លងទៅហើយ ខ្ញុំនឹងរឹតតែចង់ចូលគាល់ព្រះមានព្រះភាគ និងចង់ជួបព្រះភិក្ខុសង្ឃក្រៃលែងជាងមុនទៅទៀត។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī mamaccayena sīlesu paripūrakārinī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី កាលដែលខ្ញុំកន្លងទៅហើយ នឹងមិនមែនជាអ្នកបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ឧបាសិកាជាគ្រហស្ថស្លៀកពាក់ស ដែលជាសាវិការបស់ព្រះមានព្រះភាគនោះ បំពេញនូវសីលទាំងឡាយមានកម្រិតណា ខ្ញុំក៏ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះដែរ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់កំពុងគង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ ចូរចូលទៅគាល់ហើយសួរព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះចុះ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘Siyā [Pg.263] kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī lābhinī ajjhattaṃ cetosamathassā’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā, gahapati, sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី មិនមែនជាអ្នកបាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងសន្តាន (ចេតោសមថៈ) ឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ឧបាសិកាជាគ្រហស្ថស្លៀកពាក់ស ដែលជាសាវិការបស់ព្រះមានព្រះភាគនោះ បាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងសន្តានមានកម្រិតណា ខ្ញុំក៏ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះដែរ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់កំពុងគង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ ចូរចូលទៅគាល់ហើយសួរព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះចុះ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘na nakulamātā gahapatānī imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharatī’ti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Yāvatā kho, gahapati, tassa bhagavato sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, ahaṃ tāsaṃ aññatarā. Yassa kho panassa kaṅkhā vā vimati vā – ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye – taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā pucchatu. Tasmātiha tvaṃ, gahapati, mā sāpekkho kālamakāsi. Dukkhā gahapati sāpekkhassa kālakiriyā; garahitā ca bhagavatā sāpekkhassa kālakiriyā’’ti.

«ម្នាលគហបតី ប្រហែលជាអ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "នកុលមាតុគហបតានី មិនមែនជាអ្នកចុះស៊ប់ ដល់នូវទីពឹង ដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅ មានសេចក្តីសង្ស័យឆ្លងផុតហើយ មានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ទៅប្រាសហើយ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿបុគ្គលដទៃទៀត ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ហើយរស់នៅឡើយ"។ ម្នាលគហបតី សេចក្តីនេះ អ្នកមិនត្រូវយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ ម្នាលគហបតី ព្រោះថា ឧបាសិកាជាគ្រហស្ថស្លៀកពាក់ស ដែលជាសាវិការបស់ព្រះមានព្រះភាគនោះ ចុះស៊ប់ ដល់នូវទីពឹង ដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅ មានសេចក្តីសង្ស័យឆ្លងផុតហើយ មានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ទៅប្រាសហើយ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿបុគ្គលដទៃទៀត ក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ហើយរស់នៅមានកម្រិតណា ខ្ញុំក៏ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះដែរ។ ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់កំពុងគង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងព្រៃភេសកឡាវ័ន ជាទីអភ័យទានដល់សត្វម្រឹគ ចូរចូលទៅគាល់ហើយសួរព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះចុះ。 ម្នាលគហបតី ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកកុំជាអ្នកមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ហើយធ្វើមរណកាលឡើយ។ ម្នាលគហបតី ការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ ជាទុក្ខ ទាំងព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់តិះដៀលការធ្វើមរណកាលរបស់បុគ្គលដែលមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យដែរ។»

Atha kho nakulapituno gahapatissa nakulamātarā gahapatāniyā iminā ovādena ovadiyamānassa so ābādho ṭhānaso paṭippassambhi. Vuṭṭhahi ca nakulapitā gahapati tamhā ābādhā; tathā pahīno ca pana nakulapituno gahapatissa so ābādho ahosi. Atha kho nakulapitā gahapati gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā daṇḍamolubbha [Pg.264] yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho nakulapitaraṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

គ្រានោះ កាលដែលនកុលបិតុគហបតី ត្រូវបាននកុលមាតុគហបតានីប្រដៅដោយឱវាទនេះ អាពាធនោះក៏បានស្ងប់រំងាប់ទៅភ្លាមៗ។ នកុលបិតុគហបតី ក៏បានជាសះស្បើយពីអាពាធនោះ ហើយអាពាធនោះរបស់នកុលបិតុគហបតី ក៏ត្រូវបានលះបង់ជាសះស្បើយយ៉ាងនោះឯង។ គ្រានោះ នកុលបិតុគហបតី ជាសះស្បើយពីជំងឺ ក្រោយពីជាសះស្បើយពីជំងឺមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ច្រត់ឈើច្រត់ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ពាក្យនេះ ទៅកាន់នកុលបិតុគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា៖

‘‘Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā sīlesu paripūrakāriniyo, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā lābhiniyo ajjhattaṃ cetosamathassa, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Yāvatā kho, gahapati, mama sāvikā gihī odātavasanā imasmiṃ dhammavinaye ogādhappattā patigādhappattā assāsappattā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane viharanti, nakulamātā gahapatānī tāsaṃ aññatarā. Lābhā te, gahapati, suladdhaṃ te, gahapati! Yassa te nakulamātā gahapatānī anukampikā atthakāmā ovādikā anusāsikā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលគហបតី ជាលាភរបស់អ្នកហើយ ម្នាលគហបតី អ្នកបានល្អហើយ ដែលអ្នកមាននកុលមាតុគហបតានី ជាអ្នកអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ ជាអ្នកប្រដៅ ណែនាំ។ ម្នាលគហបតី ឧបាសិកាទាំងឡាយណា ដែលជាសាវិការបស់តថាគត ជាគ្រហស្ថ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ស មានសីលបរិបូរណ៍ នកុលមាតុគហបតានី ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះ។ ម្នាលគហបតី ឧបាសិកាទាំងឡាយណា ដែលជាសាវិការបស់តថាគត ជាគ្រហស្ថ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ស បាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងខាងក្នុង នកុលមាតុគហបតានី ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះ។ ម្នាលគហបតី ឧបាសិកាទាំងឡាយណា ដែលជាសាវិការបស់តថាគត ជាគ្រហស្ថ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់ស បានដល់នូវការចុះស៊ប់ ដល់នូវទីពឹង ដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅចិត្ត ឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យ ប្រាសចាកសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ដល់នូវភាពក្លាហាន មិនបាច់ជឿពាក្យអ្នកដទៃ រស់នៅក្នុងសាសនារបស់ព្រះសាស្តា ក្នុងធម្មវិន័យនេះ នកុលមាតុគហបតានី ជាឧបាសិកាម្នាក់ក្នុងចំណោមឧបាសិកាទាំងនោះ។ ម្នាលគហបតី ជាលាភរបស់អ្នកហើយ ម្នាលគហបតី អ្នកបានល្អហើយ ដែលអ្នកមាននកុលមាតុគហបតានី ជាអ្នកអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ ជាអ្នកប្រដៅ ណែនាំ»។ ចប់ ទី៦។

7. Soppasuttaṃ

៧. សោប្បសូត្រ

17. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Āyasmāpi kho sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Āyasmāpi kho mahāmoggallāno…pe… āyasmāpi kho mahākassapo… āyasmāpi kho mahākaccāyano… āyasmāpi kho mahākoṭṭhiko … āyasmāpi kho mahācundo… āyasmāpi kho mahākappino… āyasmāpi kho anuruddho… āyasmāpi kho revato… āyasmāpi kho ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ nisajjāya vītināmetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi. Tepi kho āyasmanto [Pg.265] acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsu. Ye pana tattha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ te yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supiṃsu. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena te bhikkhū yāva sūriyuggamanā kākacchamāne supante. Disvā yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

១៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះស្តេចទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ សូម្បីព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ក៏ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ សូម្បីព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ... ព្រះមហាកស្សបមានអាយុ... ព្រះមហាកច្ចាយនៈមានអាយុ... ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈមានអាយុ... ព្រះមហាចុន្ទមានអាយុ... ព្រះមហាកប្ពីនមានអាយុ... ព្រះអនុរុទ្ធមានអាយុ... ព្រះរេវតមានអាយុ... ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅអស់រាត្រីជាច្រើន លុះទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈ ក៏ស្តេចចូលទៅកាន់ព្រះវិហារ។ សូម្បីព្រះថេរៈមានអាយុទាំងនោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគស្តេចចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ក្រោកពីអាសនៈ និមន្តទៅកាន់វិហាររៀងៗខ្លួន។ ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណា ក្នុងទីនោះ ដែលជាភិក្ខុថ្មី បួសមិនទាន់យូរ ទើបតែមកកាន់ធម្មវិន័យនេះ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ដេកស្រមុក រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានទតឃើញភិក្ខុទាំងនោះ ដែលកំពុងដេកស្រមុក រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏ស្តេចចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះស្តេចទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ក៏ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

‘‘Kahaṃ nu kho, bhikkhave, sāriputto? Kahaṃ mahāmoggallāno? Kahaṃ mahākassapo? Kahaṃ mahākaccāyano? Kahaṃ mahākoṭṭhiko? Kahaṃ mahācundo? Kahaṃ mahākappino? Kahaṃ anuruddho? Kahaṃ revato? Kahaṃ ānando? Kahaṃ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā’’ti? ‘‘Tepi kho, bhante, āyasmanto acirapakkantassa bhagavato uṭṭhāyāsanā yathāvihāraṃ agamaṃsū’’ti. ‘‘Kena no tumhe, bhikkhave, therā bhikkhū nāgatāti yāva sūriyuggamanā kākacchamānā supatha? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘rājā khattiyo muddhābhisitto yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ rajjaṃ kārento janapadassa vā piyo manāpo’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសារីបុត្តទៅណាហ្ន៎? ព្រះមហាមោគ្គល្លានទៅណា? ព្រះមហាកស្សបទៅណា? ព្រះមហាកច្ចាយនៈទៅណា? ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈទៅណា? ព្រះមហាចុន្ទទៅណា? ព្រះមហាកប្ពីនទៅណា? ព្រះអនុរុទ្ធទៅណា? ព្រះរេវតទៅណា? ព្រះអានន្ទទៅណា? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះពួកភិក្ខុជាថេរៈសាវកទាំងនោះ និមន្តទៅណាអស់ហើយ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះថេរៈមានអាយុទាំងនោះ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគស្តេចចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ក៏ក្រោកពីអាសនៈ និមន្តទៅកាន់វិហាររៀងៗខ្លួនហើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុអ្វីបានជាពួកអ្នកដេកស្រមុក រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ ដោយគិតថា ពួកភិក្ខុជាថេរៈមិនទាន់មកវិញ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា ស្តេចក្សត្រិយ៍ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ទ្រង់ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃជនបទ?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា ស្តេចក្សត្រិយ៍ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ទ្រង់ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា គ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃជនបទ»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘raṭṭhiko…pe… pettaṇiko… senāpatiko… gāmagāmaṇiko … pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘pūgagāmaṇiko yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharanto yāvajīvaṃ pūgagāmaṇikattaṃ vā kārento pūgassa vā piyo manāpo’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា រដ្ឋិកៈ... បេ... បេត្តណិកៈ... សេនាបតី... គ្រាមគាមណិកៈ... ពូគគាមណិកៈ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ធ្វើជាមេក្រុមអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃក្រុមជន?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា មេក្រុម ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ធ្វើជាមេក្រុមអស់មួយជីវិត តែងជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនៃក្រុមជន»

‘‘Taṃ [Pg.266] kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘samaṇo vā brāhmaṇo vā yāvadatthaṃ seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ ananuyutto avipassako kusalānaṃ dhammānaṃ pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogaṃ ananuyutto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanto’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ មិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន មិនប្រកបការភ្ញាក់រលឹក មិនពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាកុសល មិនប្រកបការចម្រើននូវពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយ ក្នុងយប់ភាគដើម និងយប់ភាគចុង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ប្រកបដោយសេចក្តីសុខក្នុងការដេក សេចក្តីសុខក្នុងការផ្អៀងខ្លួន សេចក្តីសុខក្នុងការងងុយដេក តាមប្រាថ្នា ជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ មិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន មិនប្រកបការភ្ញាក់រលឹក មិនពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាកុសល មិនប្រកបការចម្រើននូវពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយ ក្នុងយប់ភាគដើម និងយប់ភាគចុង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដ៏រកអាសវៈគ្មាន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន»

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘indriyesu guttadvārā bhavissāma, bhojane mattaññuno, jāgariyaṃ anuyuttā, vipassakā kusalānaṃ dhammānaṃ, pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ, bhāvanānuyogamanuyuttā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ 'យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ជាអ្នកប្រកបការភ្ញាក់រលឹក ជាអ្នកពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាកុសល នឹងប្រកបការចម្រើននូវពោធិបក្ខិយធម៌ទាំងឡាយ ក្នុងយប់ភាគដើម និងយប់ភាគចុង ហើយសម្រាន្តនៅ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៧។

8. Macchabandhasuttaṃ

៨. មច្ឆពន្ធសូត្រ

18. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Addasā kho bhagavā addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ padese macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamānaṃ. Disvā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ macchikaṃ macchabandhaṃ macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāna’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

១៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់កោសលជនបទ ជាមួយភិក្ខុសង្ឃច្រើនរូប។ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅតាមផ្លូវឆ្ងាយ បានទតឃើញអ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រី កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ក្នុងទីកន្លែងមួយ។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ក៏ស្តេចចុះចាកផ្លូវ ទៅគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ក៏ត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញអ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រីឯណោះ កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ដែរឬទេ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’[Pg.267]. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘macchiko macchabandho macche vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, macche vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា អ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រី កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំ?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា អ្នកសម្លាប់ត្រី គឺព្រានត្រី កំពុងសម្លាប់ត្រីទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ព្រានត្រីនោះ តែងសម្លឹងមើលត្រីទាំងឡាយដែលត្រូវសម្លាប់ ដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក ហេតុនោះ ទើបព្រានត្រីនោះ មិនបានជិះដំរី មិនបានជិះសេះ មិនបានជិះរថ មិនបានជិះយាន មិនមែនជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ទាំងមិនបានគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘goghātako gāvo vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, gāvo vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់ឃើញ ឬធ្លាប់ឮដែរឬទេថា អ្នកសម្លាប់គោ កំពុងសម្លាប់គោទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំ?» «មិនដែលឃើញ មិនដែលឮយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ល្អហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮដែរថា អ្នកសម្លាប់គោ កំពុងសម្លាប់គោទាំងឡាយ ហើយលក់ ដោយសារកម្មនោះ ដោយសារការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរី ឬជិះសេះ ជិះរថ ឬជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា អ្នកសម្លាប់គោនោះ តែងសម្លឹងមើលគោទាំងឡាយដែលត្រូវសម្លាប់ ដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក ហេតុនោះ ទើបអ្នកសម្លាប់គោនោះ មិនបានជិះដំរី មិនបានជិះសេះ មិនបានជិះរថ មិនបានជិះយាន មិនមែនជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ទាំងមិនបានគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ»

‘‘Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu tumhehi diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā – ‘orabbhiko…pe… sūkariko …pe… sākuṇiko…pe… māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Mayāpi kho etaṃ, bhikkhave, neva diṭṭhaṃ na sutaṃ – ‘māgaviko mage vadhitvā vadhitvā vikkiṇamāno tena kammena tena ājīvena hatthiyāyī vā assayāyī vā rathayāyī vā yānayāyī vā bhogabhogī vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ ajjhāvasanto’ti. Taṃ kissa hetu? Te hi so, bhikkhave, mage vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhati, tasmā so neva hatthiyāyī hoti na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī [Pg.268] na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasati. Te hi (nāma) so, bhikkhave, tiracchānagate pāṇe vajjhe vadhāyupanīte pāpakena manasānupekkhamāno neva hatthiyāyī bhavissati na assayāyī na rathayāyī na yānayāyī na bhogabhogī, na mahantaṃ bhogakkhandhaṃ ajjhāvasissati. Ko pana vādo yaṃ manussabhūtaṃ vajjhaṃ vadhāyupanītaṃ pāpakena manasānupekkhati! Tañhi tassa, bhikkhave, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya. Kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjatī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច តើអ្នកទាំងឡាយធ្លាប់បានឃើញ ឬធ្លាប់បានឮដែរឬទេថា “អ្នកសម្លាប់ចៀម...បេ... អ្នកសម្លាប់ជ្រូក...បេ... អ្នកសម្លាប់សត្វស្លាប...បេ... ព្រានព្រៃ សម្លាប់សត្វទាំងឡាយហើយលក់ ព្រោះតែអំពើនោះ ព្រោះតែការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរីខ្លះ ជិះសេះខ្លះ ជិះរទេះខ្លះ ជិះយានខ្លះ ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិខ្លះ គ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំខ្លះ”?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «សូមទ្រង់ព្រះមេត្តាប្រោស ហេតុនេះមិនដែលធ្លាប់មានឡើយ»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ល្អណាស់ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតថាគតក៏មិនដែលឃើញ មិនដែលឮហេតុនោះដែរថា “ព្រានព្រៃ សម្លាប់សត្វទាំងឡាយហើយលក់ ព្រោះតែអំពើនោះ ព្រោះតែការចិញ្ចឹមជីវិតនោះ ក៏បានជិះដំរីខ្លះ ជិះសេះខ្លះ ជិះរទេះខ្លះ ជិះយានខ្លះ ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិខ្លះ គ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំខ្លះ”។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាព្រានព្រៃនោះ តែងសម្លឹងមើលសត្វទាំងឡាយដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក ហេតុនោះ ទើបព្រានព្រៃនោះ មិនបានជិះដំរី មិនបានជិះសេះ មិនបានជិះរទេះ មិនបានជិះយាន មិនមែនជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ទាំងមិនបានគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាព្រានព្រៃនោះ សូម្បីតែសត្វតិរច្ឆានដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ក៏នៅតែសម្លឹងមើលដោយចិត្តដ៏លាមកទៅហើយ ធ្វើម្តេចនឹងបានជិះដំរី ជិះសេះ ជិះរទេះ ជិះយាន ជាអ្នកបរិភោគភោគសម្បត្តិ ឬគ្រប់គ្រងគំនរភោគសម្បត្តិដ៏ធំបាន។ ចាំបាច់និយាយទៅថ្វី ដល់បុគ្គលដែលសម្លឹងមើលមនុស្សជាតិដែលគេនាំមកដើម្បីសម្លាប់ ដោយចិត្តដ៏លាមក! ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាអំពើនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខអស់កាលជាអង្វែងដល់បុគ្គលនោះ លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។ ចប់ ទី៨។

9. Paṭhamamaraṇassatisuttaṃ

៩. បឋមមរណស្សតិសូត្រ

19. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassati’’nti?

១៩. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឥដ្ឋកាវសថ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយបានចម្រើនមរណស្សតិដែរឬទេ?»។

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មានភិក្ខុមួយរូបក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ ព្រះអង្គសួរថា «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ ភិក្ខុនោះក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានមួយយប់មួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti[Pg.269]? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលឆាន់ចង្ហាន់មួយពេល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់ ៤ ឬ ៥ ម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»។

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់តែមួយម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»။

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti. ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassati’’nti? ‘‘Idha mayhaṃ, bhante, evaṃ hoti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, bhāvemi maraṇassati’’nti.

ភិក្ខុមួយរូបទៀត ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីខ្ញុំព្រះករុណា ក៏តែងចម្រើនមរណស្សតិដែរ»។ «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកចម្រើនមរណស្សតិដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលដកដង្ហើមចេញហើយដកដង្ហើមចូល ឬដកដង្ហើមចូលហើយដកដង្ហើមចេញ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះឯង»။

Evaṃ vutte bhagavā te bhikkhū etadavoca – ‘‘yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ rattindivaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

កាលបើភិក្ខុទាំងនោះក្រាបទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងភិក្ខុទាំងឡាយនោះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានមួយយប់មួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ divasaṃ jīveyyaṃ, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘Yo [Pg.270] cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekapiṇḍapātaṃ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលឆាន់ចង្ហាន់មួយពេល ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū pamattā viharanti dandhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់ ៤ ឬ ៥ ម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនេះ តថាគតហៅថា ជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីប្រមាទ ចម្រើនមរណស្សតិយឺតយូរ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។

‘‘Yo ca khvāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ ekaṃ ālopaṃ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលទំពារលេបចង្ហាន់តែមួយម៉ាត់ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី»

‘‘Yo cāyaṃ, bhikkhave, bhikkhu evaṃ maraṇassatiṃ bhāveti – ‘aho vatāhaṃ tadantaraṃ jīveyyaṃ yadantaraṃ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṃ manasi kareyyaṃ, bahu vata me kataṃ assā’ti. Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū appamattā viharanti tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāventi āsavānaṃ khayāya.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងនេះថា “ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យតែអាត្មាអញរស់នៅបានអស់ថិរវេលាប៉ុនគ្នានឹងពេលដកដង្ហើមចេញហើយដកដង្ហើមចូល ឬដកដង្ហើមចូលហើយដកដង្ហើមចេញ ដើម្បីនឹងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសាសនារបស់ព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីអនុគ្រោះដល់ខ្លួន មុខជាអាត្មាអញបានធ្វើច្រើនជាប្រាកដ” ក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនេះ តថាគតហៅថា ជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ ចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងមុតមាំ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។

‘‘Tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘appamattā viharissāma, tikkhaṃ maraṇassatiṃ bhāvessāma āsavānaṃ khayāyā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា “យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នករស់នៅដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ នឹងចម្រើនមរណស្សតិយ៉ាងមុតមាំ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៩។

10. Dutiyamaraṇassatisuttaṃ

១០. ទុតិយមរណស្សតិសូត្រ

20. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, maraṇassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā?

២០. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឥដ្ឋកាវសថ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរយៗហើយ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមរណស្សតិដែលបុគ្គលចម្រើនដូចម្តេច ធ្វើឲ្យរយៗដូចម្តេច ទើបមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអម្រឹតជាទីចុះស៊ប់ មានអម្រឹតជាទីបំផុត?

‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu divase nikkhante rattiyā patihitāya iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā[Pg.271], so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā, so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលដែលថ្ងៃកន្លងទៅ យប់ចូលមកដល់ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា “ហេតុជាគ្រឿងស្លាប់របស់អាត្មាអញ មានច្រើនណាស់ហ្ន៎ គឺពស់ខាំអាត្មាអញខ្លះ ខ្ទួយទិចអាត្មាអញខ្លះ ក្អែបខាំអាត្មាអញខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ ហេតុនោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ។ មួយទៀត អាត្មាអញគប្បីដើរជំពប់ដួលខ្លះ បាយដែលអាត្មាអញបរិភោគហើយ មិនរលាយទៅជាទោសខ្លះ ប្រមាត់របស់អាត្មាអញរើឡើងខ្លះ ស្លេស្មរបស់អាត្មាអញរើឡើងខ្លះ ខ្យល់មុតដូចកាំបិតរើឡើងខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ ហេតុនោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះថា “តើធម៌ជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់បានលះបង់ នៅមានដែរឬទេ ដែលជាធម៌ធ្វើអន្តរាយដល់អាត្មាអញ ប្រសិនបើអាត្មាអញធ្វើមរណកាលក្នុងយប់នេះ?”»

‘‘Sace, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកាលពិចារណាទៅ ដឹងយ៉ាងនេះថា “ធម៌ជាអកុសលដ៏លាមក ដែលអាត្មាអញមិនទាន់បានលះបង់ នៅមានឡើយ ដែលជាធម៌ធ្វើអន្តរាយដល់អាត្មាអញ ប្រសិនបើអាត្មាអញធ្វើមរណកាលក្នុងយប់នេះ” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត ព្យាយាម ឧស្សាហ៍ ប្រឹងប្រែង មិនរួញរា ស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ឲ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ត្រូវភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលត្រូវភ្លើងឆេះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត ព្យាយាម ឧស្សាហ៍ ប្រឹងប្រែង មិនរួញរា ស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ឲ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងដែលឆេះសម្លៀកបំពាក់ ឬឆេះក្បាលនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះក៏គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត ព្យាយាម ឧស្សាហ៍ ប្រឹងប្រែង មិនរួញរា ស្មារតី និងសេចក្តីដឹងខ្លួន ឲ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា ដើម្បីលះបង់នូវធម៌ជាអកុសលដ៏លាមកទាំងនោះឯង ក៏យ៉ាងនោះដែរ»។

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu rattiṃ kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុកាលពិចារណាដឹងយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាយប់ មិនមានឡើយ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីនៅដោយសេចក្តីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយនោះឯង ជាអ្នកសិក្សារឿយៗ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។»

‘‘Idha pana, bhikkhave, bhikkhu rattiyā nikkhantāya divase patihite iti paṭisañcikkhati – ‘bahukā kho me paccayā maraṇassa – ahi vā maṃ ḍaṃseyya, vicchiko vā maṃ ḍaṃseyya, satapadī vā maṃ ḍaṃseyya; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo. Upakkhalitvā vā papateyyaṃ, bhattaṃ vā me bhuttaṃ byāpajjeyya, pittaṃ vā me kuppeyya, semhaṃ vā me kuppeyya, satthakā vā me vātā kuppeyyuṃ; tena me assa kālakiriyā so mamassa antarāyo’ti. Tena, bhikkhave, bhikkhunā iti paṭisañcikkhitabbaṃ – ‘atthi nu kho me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ថ្ងៃចូលមកដល់ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា "ហេតុនៃសេចក្តីស្លាប់របស់អាត្មាអញ មានច្រើនណាស់ហ្ន៎ គឺពស់គប្បីខាំអាត្មាអញខ្លះ ខ្ទួយគប្បីទិចអាត្មាអញខ្លះ ក្អែបគប្បីខាំអាត្មាអញខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ នោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ។ ឬមួយ អាត្មាអញគប្បីរអិលជើងដួលទៅខ្លះ ភត្តដែលអាត្មាអញបរិភោគហើយ ត្រឡប់ជាមានទោសខ្លះ ប្រមាត់របស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើងខ្លះ ស្លេស្មរបស់អាត្មាអញគប្បីរើឡើងខ្លះ ខ្យល់មានមុខដូចជាកាំបិតគប្បីកម្រើកឡើងខ្លះ អាត្មាអញគប្បីធ្វើមរណកាលព្រោះហេតុនោះ នោះនឹងទៅជាអន្តរាយដល់អាត្មាអញ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ តើមានដែរឬទេហ្ន៎"។»

‘‘Sace[Pg.272], bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘atthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, ādittacelo vā ādittasīso vā tasseva celassa vā sīsassa vā nibbāpanāya adhimattaṃ chandañca vāyāmañca ussāhañca ussoḷhiñca appaṭivāniñca satiñca sampajaññañca kareyya; evamevaṃ kho, bhikkhave, tena bhikkhunā tesaṃyeva pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya adhimatto chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca karaṇīyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុកាលពិចារណាដឹងយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មានពិតមែន" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខ្នះខ្នែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដ៏លើសលប់ ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលភ្លើងឆេះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខ្នះខ្នែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដ៏លើសលប់ ដើម្បីពន្លត់នូវភ្លើងដែលឆេះសម្លៀកបំពាក់ ឬឆេះក្បាលនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ក៏គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីខ្នះខ្នែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ដ៏លើសលប់ ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងនោះឯង យ៉ាងនោះដែរ។»

‘‘Sace pana, bhikkhave, bhikkhu paccavekkhamāno evaṃ jānāti – ‘natthi me pāpakā akusalā dhammā appahīnā, ye me assu divā kālaṃ karontassa antarāyāyā’ti, tena, bhikkhave, bhikkhunā teneva pītipāmojjena vihātabbaṃ ahorattānusikkhinā kusalesu dhammesu. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, maraṇassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Dasamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុកាលពិចារណាដឹងយ៉ាងនេះថា "អកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់លះបង់ ដែលអាចធ្វើអន្តរាយដល់ខ្ញុំ បើខ្ញុំធ្វើមរណកាលក្នុងវេលាថ្ងៃ មិនមានឡើយ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ គប្បីនៅដោយសេចក្តីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយនោះឯង ជាអ្នកសិក្សារឿយៗ ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មរណស្សតិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនយ៉ាងនេះ ធ្វើឱ្យរឿយៗយ៉ាងនេះ តែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន មានអមតៈជាទីចុះស៊ប់ មានអមតៈជាទីបំផុត។ (ចប់ ទីដប់)»

Sāraṇīyavaggo dutiyo.

«សារណីយវគ្គ ទី២ ចប់។»

Tassuddānaṃ –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

Dve sāraṇī nisāraṇīyaṃ, bhaddakaṃ anutappiyaṃ;

Nakulaṃ soppamacchā ca, dve honti maraṇassatīti.

«សារណីយសូត្រ ២ និស្សារណីយសូត្រ ១ ភទ្ទកសូត្រ ១ អនុតប្បិយសូត្រ ១ នកុលសូត្រ ១ សុបិសូត្រ ១ មច្ឆសូត្រ ១ មរណស្សតិសូត្រ ២ រួមជា ១០ សូត្រ។»

3. Anuttariyavaggo

៣. «អនុត្តរិយវគ្គ»

1. Sāmakasuttaṃ

១. «សាមកសូត្រ»

21. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati sāmagāmake pokkharaṇiyāyaṃ. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ pokkharaṇiyaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami[Pg.273]; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

២១. «សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងពួកសក្យៈ ជិតស្រះឈូក ក្នុងស្រុកសាមគ្រាម។ គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងស្រះឈូកទាំងមូលឱ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖»

‘‘Tayome, bhante, dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā – ime kho, bhante, tayo dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

«"បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅเพื่อសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ការត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ"។ ទេវតានោះបានពោលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់យល់ព្រម។ គ្រានោះ ទេវតានោះដឹងថា "ព្រះសាស្តាទ្រង់យល់ព្រមនឹងអាត្មាអញហើយ" ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។»

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ pokkharaṇiyaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘tayome, bhante, dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame tayo? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā – ime kho, bhante, tayo dhammā bhikkhuno parihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Tesaṃ vo, bhikkhave, alābhā tesaṃ dulladdhaṃ, ye vo devatāpi jānanti kusalehi dhammehi parihāyamāne’’.

«លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ មានទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងស្រះឈូកទាំងមូលឱ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ការត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបានពោលពាក្យនេះហើយ។ លុះពោលយ៉ាងនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនបានលាភ ការបានដោយក្រ របស់ពួកអ្នកទាំងឡាយនោះ មានហើយ ព្រោះសូម្បីតែទេវតាទាំងឡាយ ក៏ដឹងថាពួកអ្នកទាំងឡាយ សាបសូន្យចាកកុសលធម៌ដែរ។»

‘‘Aparepi, bhikkhave, tayo parihāniye dhamme desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘katame ca, bhikkhave, tayo parihāniyā dhammā? Saṅgaṇikārāmatā, dovacassatā, pāpamittatā – ime kho, bhikkhave, tayo parihāniyā dhammā’’.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវធម៌ជាហេតុសាបសូន្យ ៣ យ៉ាងដទៃទៀត។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឱ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុសាបសូន្យ ៣ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺការត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅពិបាក ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តអាក្រក់ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាហេតុសាបសូន្យ ៣ យ៉ាងនេះឯង។»»

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ parihāyiṃsu kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi parihāyiṃsu kusalehi dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ parihāyissanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi parihāyissanti kusalehi [Pg.274] dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi parihāyanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi parihāyanti kusalehi dhammehī’’ti. Paṭhamaṃ.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអតីតកាល ដែលសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏សាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអនាគតកាល ដែលនឹងសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏នឹងសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ដែលសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏សាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទីមួយ)»

2. Aparihāniyasuttaṃ

២. «អបរិហានិយសូត្រ»

22. ‘‘Chayime, bhikkhave, aparihāniye dhamme desessāmi, taṃ suṇātha…pe… katame ca, bhikkhave, cha aparihāniyā dhammā? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, sovacassatā, kalyāṇamittatā – ime kho, bhikkhave, cha aparihāniyā dhammā.

២២. ««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវធម៌មិនជាហេតុសាបសូន្យ ៦ យ៉ាងនេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាហេតុសាបសូន្យ ៦ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺការមិនត្រេកអរក្នុងការងារ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនជាហេតុសាបសូន្យ ៦ យ៉ាងនេះឯង។»»

‘‘Ye hi keci, bhikkhave, atītamaddhānaṃ na parihāyiṃsu kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi na parihāyiṃsu kusalehi dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ na parihāyissanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi na parihāyissanti kusalehi dhammehi. Yepi hi keci, bhikkhave, etarahi na parihāyanti kusalehi dhammehi, sabbete imeheva chahi dhammehi na parihāyanti kusalehi dhammehī’’ti. Dutiyaṃ.

««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអតីតកាល ដែលមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏មិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងអនាគតកាល ដែលនឹងមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏នឹងមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ដែលមិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ ក៏មិនសាបសូន្យចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះតែធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទីពីរ)»

3. Bhayasuttaṃ

៣. «ភយសូត្រ»

23. ‘‘‘Bhaya’nti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘dukkha’nti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘rogo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘gaṇḍo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘saṅgo’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ; ‘paṅko’ti, bhikkhave, kāmānametaṃ adhivacanaṃ.

២៣. ««ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ភ័យ" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ទុក្ខ" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "រោគ" នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "បូស

‘‘Kasmā ca, bhikkhave, ‘bhaya’nti kāmānametaṃ adhivacanaṃ? Kāmarāgarattāyaṃ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi bhayā na parimuccati, samparāyikāpi bhayā na parimuccati, tasmā ‘bhaya’nti kāmānametaṃ adhivacanaṃ. Kasmā ca, bhikkhave, dukkhanti…pe… rogoti… gaṇḍoti… saṅgoti… paṅkoti kāmānametaṃ adhivacanaṃ? Kāmarāgarattāyaṃ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi paṅkā na parimuccati, samparāyikāpi paṅkā na parimuccati, tasmā ‘paṅko’ti kāmānametaṃ adhivacana’’nti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាពាក្យថា “ភ័យ” នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនេះដែលត្រេកត្រអាលដោយកាមរាគ ជំពាក់ចិត្តដោយឆន្ទរាគ តែងមិនរួចផុតចាកភ័យក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មិនរួចផុតចាកភ័យក្នុងបរលោកផង ព្រោះហេតុនោះ ពាក្យថា “ភ័យ” នេះ ទើបជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុអ្វីបានជាពាក្យថា “ទុក្ខ”... “រោគ”... “បូស”... “គ្រឿងជំពាក់”... “ភក់” នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនេះដែលត្រេកត្រអាលដោយកាមរាគ ជំពាក់ចិត្តដោយឆន្ទរាគ តែងមិនរួចផុតចាកភក់ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មិនរួចផុតចាកភក់ក្នុងបរលោកផង ព្រោះហេតុនោះ ពាក្យថា “ភក់” នេះ ទើបជាឈ្មោះនៃកាមទាំងឡាយ។»

‘‘Bhayaṃ dukkhaṃ rogo gaṇḍo, saṅgo paṅko ca ubhayaṃ;

Ete kāmā pavuccanti, yattha satto puthujjano.

«ភ័យ ទុក្ខ រោគ បូស គ្រឿងជំពាក់ និងភក់ ទាំងពីរយ៉ាងនេះ លោកហៅថាកាមទាំងឡាយ ដែលបុថុជ្ជនតែងតែជាប់ជំពាក់។»

‘‘Upādāne [Pg.275] bhayaṃ disvā, jātimaraṇasambhave;

Anupādā vimuccanti, jātimaraṇasaṅkhaye.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ឃើញភ័យក្នុងឧបាទាន ដែលជាហេតុនាំឲ្យកើតជាតិនិងមរណៈ ទើបមិនប្រកាន់មាំ ហើយរួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃជាតិនិងមរណៈ។»

‘‘Te khemappattā sukhino, diṭṭhadhammābhinibbutā;

Sabbaverabhayātītā, sabbadukkhaṃ upaccagu’’nti. tatiyaṃ;

«ព្រះអរហន្តទាំងនោះ ដល់នូវសេចក្តីក្សេម មានសេចក្តីសុខ រលត់ទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ន កន្លងផុតពៀរនិងភ័យទាំងពួង ទាំងបានកន្លងផុតទុក្ខទាំងពួងហើយ។» (សូត្រទី៣)

4. Himavantasuttaṃ

៤. «ហិមវន្តសូត្រ»

24. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu himavantaṃ pabbatarājaṃ padāleyya, ko pana vādo chavāya avijjāya! Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhissa samāpattikusalo hoti, samādhissa ṭhitikusalo hoti, samādhissa vuṭṭhānakusalo hoti, samādhissa kallitakusalo hoti, samādhissa gocarakusalo hoti, samādhissa abhinīhārakusalo hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu himavantaṃ pabbatarājaṃ padāleyya, ko pana vādo chavāya avijjāyā’’ti! Catutthaṃ.

២៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គប្បីទម្លាយភ្នំហិមពាន្ត ដែលជាស្តេចភ្នំបាន ចំណង់បើអវិជ្ជាដ៏លាមក តើចាំបាច់និយាយទៅថ្វី! ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងការចូលសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងការតាំងសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងភាពគួរដល់សមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងអារម្មណ៍នៃសមាធិ ១ ឈ្លាសវៃក្នុងការបង្អោនទៅនៃសមាធិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គប្បីទម្លាយភ្នំហិមពាន្ត ដែលជាស្តេចភ្នំបាន ចំណង់បើអវិជ្ជាដ៏លាមក តើចាំបាច់និយាយទៅថ្វី!» (សូត្រទី៤)

5. Anussatiṭṭhānasuttaṃ

៥. «អនុស្សតិដ្ឋានសូត្រ»

25. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anussatiṭṭhānāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

២៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីតាំងនៃអនុស្សតិទាំងឡាយនេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ តែងរលឹកចំពោះព្រះតថាគតថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ... ទ្រង់ជាសាស្តានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ទ្រង់ជាពុទ្ធៈ ទ្រង់ជាភគវៈ” ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកចំពោះព្រះតថាគត ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ តែងត្រង់ស្មោះ ចេញទៅ រួចផុត ងើបឡើងចាកគេធៈ (សេចក្តីលោភលន់)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា “គេធៈ” នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ អាស្រ័យការធ្វើនូវអារម្មណ៍នេះឯង ទើបបរិសុទ្ធបានយ៉ាងនេះ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti[Pg.276]; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះធម៌ថា «ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ... ជាធម៌ដែលវិញ្ញូជនទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានដោយឡែកក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវធម្មានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះសង្ឃថា «ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អហើយ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលបុណ្យដទៃក្រៃលែងជាងនៃលោក»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវសង្ឃានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye ariyasāvako sīlaṃ anussarati, nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ដែលមិនដាច់... ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សីល ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវសីលានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati – ‘lābhā vata me! Suladdhaṃ vata me…pe… yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ…pe… evamidhekacce sattā visujjhanti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ចាគៈរបស់ខ្លួនថា «លាភរបស់អញតើ! អញបានល្អហើយតើ... ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការចែកទាន»។ ក្នុងសម័យណា... ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចាគានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā tāvatiṃsā, santi devā yāmā, santi devā tusitā, santi devā nimmānaratino, santi devā paranimmitavasavattino, santi devā brahmakāyikā, santi devā tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena… sutena… cāgena… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’’’ ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ទេវតាទាំងឡាយថា «ទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាមាន ទេវតាជាន់តាវតឹង្សមាន ទេវតាជាន់យាមាមាន ទេវតាជាន់តុសិតមាន ទេវតាជាន់និម្មានរតីមាន ទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីមាន ទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកាមាន ទេវតាដែលខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀតក៏មាន។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសទ្ធាបែបណា លុះច្យុតចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សទ្ធាបែបនោះ ក៏មានប្រាកដដល់អញដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសីល... សុតៈ... ចាគៈ... បញ្ញាបែបណា លុះច្យុតចាកលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ បញ្ញាបែបនោះ ក៏មានប្រាកដដល់អញដែរ»។»

‘‘Yasmiṃ[Pg.277], bhikkhave, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Idampi kho, bhikkhave, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visujjhanti. Imāni kho, bhikkhave, cha anussatiṭṭhānānī’’ti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ និងបញ្ញា របស់ខ្លួនផង របស់ទេវតាទាំងនោះផង ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវទេវតានុស្សតិកម្មដ្ឋាននេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាង។ (ចប់ សូត្រទី៥)»

6. Mahākaccānasuttaṃ

៦. «មហាកច្ចានសូត្រ»

26. Tatra kho āyasmā mahākaccāno bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa paccassosuṃ. Āyasmā mahākaccāno etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, āvuso; abbhutaṃ, āvuso! Yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sambādhe okāsādhigamo anubuddho sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cha anussatiṭṭhānāni.

២៦. «ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យរបស់ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះ ទ្រង់ជ្រាប ទ្រង់ឃើញ ទ្រង់បានត្រាស់ដឹងនូវការបានឱកាសក្នុងទីដ៏ចង្អៀត ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីបាននូវអរិយមគ្គ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន គឺអនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាងនេះ»។»

‘‘Katamāni cha? Idhāvuso, ariyasāvako tathāgataṃ anussarati – ‘itipi so bhagavā …pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

«អនុស្សតិដ្ឋាន ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ រមែងរលឹកដល់ព្រះតថាគតថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អង្គនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ... ជាសាស្តានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ជាពុទ្ធៈ ជាភគវៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះតថាគត ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako dhammaṃ anussarati – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo…pe… paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako dhammaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ [Pg.278] cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះធម៌ថា «ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ... ជាធម៌ដែលវិញ្ញូជនទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានដោយឡែកក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako saṅghaṃ anussarati – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako saṅghaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ព្រះសង្ឃថា «ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អហើយ... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានវាលបុណ្យដទៃក្រៃលែងជាងនៃលោក»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako attano sīlāni anussarati akhaṇḍāni…pe… samādhisaṃvattanikāni. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako attano sīlaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន ដែលមិនដាច់... ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់សីលរបស់ខ្លួន ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me…pe… yācayogo dānasaṃvibhāgarato’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako attano cāgaṃ anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na [Pg.279] dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ចាគៈរបស់ខ្លួនថា «លាភរបស់អញតើ! អញបានល្អហើយតើ... ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការចែកទាន»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករលឹកដល់ចាគៈរបស់ខ្លួន ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវទោសៈគ្របសង្កត់ឡើយ មិនត្រូវមោហៈគ្របសង្កត់ឡើយ។ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះតែម្តង ជាចិត្តចេញផុត រួចផុត ងើបផុតចាក «គេធៈ»។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនោះ រមែងនៅដោយចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ពួកសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនោះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ទើបជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។»

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, ariyasāvako devatā anussarati – ‘santi devā cātumahārājikā, santi devā…pe… tatuttari. Yathārūpāya saddhāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā saddhā saṃvijjati. Yathārūpena sīlena…pe… sutena… cāgena… paññāya samannāgatā tā devatā ito cutā tattha upapannā; mayhampi tathārūpā paññā saṃvijjatī’ti. Yasmiṃ, āvuso, samaye ariyasāvako attano ca tāsañca devatānaṃ saddhañca sīlañca sutañca cāgañca paññañca anussarati nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti, na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti; ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti, nikkhantaṃ muttaṃ vuṭṭhitaṃ gedhamhā. ‘Gedho’ti kho, āvuso, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. Sa kho so, āvuso, ariyasāvako sabbaso ākāsasamena cetasā viharati vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Idampi kho, āvuso, ārammaṇaṃ karitvā evamidhekacce sattā visuddhidhammā bhavanti.

ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់ទេវតាទាំងឡាយថា «ទេវតាជាន់ចាតុមហារាជិកាមានខ្លះ ទេវតា...។បេ... ខ្ពស់ជាងនោះទៅទៀតមានខ្លះ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសទ្ធាបែបណា លុះច្យុតពីលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ សទ្ធាបែបនោះ ក៏មានដល់ខ្ញុំដែរ។ ទេវតាទាំងនោះ ប្រកបដោយសីល... សុតៈ... ចាគៈ... បញ្ញាបែបណា លុះច្យុតពីលោកនេះទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងឋាននោះ បញ្ញាបែបនោះ ក៏មានដល់ខ្ញុំដែរ»។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា អរិយសាវ័ករមែងរលឹកដល់សទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ និងបញ្ញា របស់ខ្លួនផង របស់ទេវតាទាំងនោះផង ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ មិនត្រូវរាគៈរួបរឹតឡើយ មិនត្រូវទោសៈរួបរឹតឡើយ មិនត្រូវមោហៈរួបរឹតឡើយ ក្នុងសម័យនោះ ចិត្តរបស់អរិយសាវ័កនោះ រមែងត្រង់ស្មោះ ជានិរាស ចាកចេញ រួចផុតចាកគេធៈ។ ម្នាលអាវុសោ ពាក្យថា «គេធៈ» នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលអាវុសោ អរិយសាវ័កនោះ រមែងមានចិត្តស្មើដោយអាកាស ដ៏ធំទូលាយ ជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលអាវុសោ សត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ ធ្វើនូវចិត្តនេះឯងឲ្យជាអារម្មណ៍ ហើយរមែងជាអ្នកមានធម៌ដ៏បរិសុទ្ធយ៉ាងនេះខ្លះ។

‘‘Acchariyaṃ, āvuso; abbhutaṃ, āvuso! Yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sambādhe okāsādhigamo anubuddho sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ cha anussatiṭṭhānānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ម្នាលអាវុសោ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោ មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់ដឹង ទ្រង់ឃើញ ទ្រង់បានត្រាស់ដឹងនូវការបានឱកាសក្នុងធម៌ដ៏ចង្អៀត ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចនូវញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន គឺអនុស្សតិដ្ឋានទាំង ៦ នេះ។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. Paṭhamasamayasuttaṃ

៧. បឋមសមយសូត្រ

27. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho [Pg.280] so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti? ‘‘Chayime, bhikkhu, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ’’.

២៧. គ្រានោះឯង ភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត មានប៉ុន្មានយ៉ាង?» ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុ កាលដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនេះ មាន ៦ យ៉ាង។»

‘‘Katame cha? Idha, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, paṭhamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«កាល ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវកាមរាគរួបរឹត ត្រូវកាមរាគគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវកាមរាគដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវកាមរាគរួបរឹត ត្រូវកាមរាគគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវកាមរាគដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់កាមរាគដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់កាមរាគ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ១ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi byāpādaparetena, uppannassa ca byāpādassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, byāpādassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu byāpādassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, dutiyo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវព្យាបាទរួបរឹត ត្រូវព្យាបាទគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវព្យាបាទដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវព្យាបាទរួបរឹត ត្រូវព្យាបាទគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវព្យាបាទដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទ ដល់ភិក្ខុនោះ。 ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ២ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi thinamiddhaparetena, uppannassa ca thinamiddhassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, thinamiddhassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu thinamiddhassa pahānāya dhammaṃ [Pg.281] deseti. Ayaṃ, bhikkhu, tatiyo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវថីនមិទ្ធៈរួបរឹត ត្រូវថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវថីនមិទ្ធៈដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវថីនមិទ្ធៈរួបរឹត ត្រូវថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវថីនមិទ្ធៈដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ថីនមិទ្ធៈដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ថីនមិទ្ធៈ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៣ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi uddhaccakukkuccaparetena, uppannassa ca uddhaccakukkuccassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, uddhaccakukkuccassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu uddhaccakukkuccassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, catuttho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈរួបរឹត ត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈរួបរឹត ត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៤ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ, āvuso, vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharāmi vicikicchāparetena, uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, vicikicchāya pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu vicikicchāya pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, pañcamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តត្រូវវិចិកិច្ឆារួបរឹត ត្រូវវិចិកិច្ឆាគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវវិចិកិច្ឆាដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តត្រូវវិចិកិច្ឆារួបរឹត ត្រូវវិចិកិច្ឆាគ្របសង្កត់ ហើយមិនដឹងតាមពិតនូវការរលាស់ចេញនូវវិចិកិច្ឆាដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់វិចិកិច្ឆាដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីលះបង់វិចិកិច្ឆា ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៥ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti taṃ nimittaṃ nappajānāti tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti, taṃ nimittaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me, āyasmā, āsavānaṃ khayāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu āsavānaṃ khayāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, chaṭṭho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Ime kho, bhikkhu, cha samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមិនដឹងច្បាស់នូវនិមិត្តណា ដែលខ្លួនអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយលំដាប់ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះ គួរចូលទៅរកភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹងច្បាស់នូវនិមិត្តណា ដែលខ្លួនអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយលំដាប់នោះឡើយ។ បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដល់ខ្ញុំផងចុះ“។ ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៦ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត។ ម្នាលភិក្ខុ កាលដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ សូត្រទី៧។

8. Dutiyasamayasuttaṃ

៨. ទុតិយសមយសូត្រ

28. Ekaṃ [Pg.282] samayaṃ sambahulā therā bhikkhū bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. Atha kho tesaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti?

២៨. សម័យមួយ ព្រះថេរៈជាច្រើនរូប គង់នៅក្នុងឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ គ្រានោះឯង កាលដែលព្រះថេរៈទាំងនោះ ឆាន់ចង្ហាន់រួច ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ ក៏អង្គុយជួបជុំគ្នា ក្នុងរោងមូល ក៏កើតមានអន្តរាកថា យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ តើកាលណាជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត?»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូប បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ឆាន់ចង្ហាន់រួច ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ លាងជើងទាំងឡាយរួច អង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ សម័យនោះឯង ជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ។»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, cārittakilamathopissa tasmiṃ samaye appaṭippassaddho hoti, bhattakilamathopissa tasmiṃ samaye appaṭippassaddho hoti. Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito vihārapacchāyāyaṃ nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ សម័យនោះ មិនមែនជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ឆាន់ចង្ហាន់រួច ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញ លាងជើងទាំងឡាយរួច អង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ ក្នុងសម័យនោះ សេចក្តីនឿយហត់ក្នុងការដើរទៅរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនទាន់ស្ងប់រម្ងាប់ សេចក្តីនឿយហត់ក្នុងការឆាន់ចង្ហាន់ ក៏មិនទាន់ស្ងប់រម្ងាប់ឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ សម័យនោះ មិនមែនជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងអំពីការសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយអង្គុយក្នុងម្លប់វិហារ ពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ សម័យនោះឯង ជាកាលគួរ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីក្រាបបង្គំគាល់ភិក្ខុដែលគួរចម្រើនចិត្តនោះ។»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito vihārapacchāyāyaṃ nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, yadevassa divā samādhinimittaṃ manasikataṃ hoti tadevassa tasmiṃ samaye samudācarati. Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya [Pg.283] upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀតបានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ វេលានោះមិនមែនជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងអំពីការសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ នាម្លប់ខាងក្រោយវិហារ ក្នុងសម័យនោះ និមិត្តនៃសមាធិណាដែលលោកបានធ្វើទុកក្នុងចិត្តក្នុងវេលាថ្ងៃ និមិត្តនោះឯងរមែងអន្ទោលទៅក្នុងចិត្តរបស់លោកក្នុងសម័យនោះ។ ព្រោះហេតុនោះ វេលានោះទើបជាកាលមិនគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ វេលានោះឯង ជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត»។

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso, so samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ. Yasmiṃ, āvuso, samaye manobhāvanīyo bhikkhu rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā, ojaṭṭhāyissa tasmiṃ samaye kāyo hoti phāsussa hoti buddhānaṃ sāsanaṃ manasi kātuṃ. Tasmā so asamayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀតបានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ វេលានោះមិនមែនជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ ក្នុងសម័យនោះ កាយរបស់លោកជាកាយតម្កល់នៅដោយឱជៈ (ស្រស់ស្រាយ) ទាំងការធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ រមែងជាការងាយស្រួលដល់លោក។ ព្រោះហេតុនោះ វេលានោះទើបជាកាលមិនគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តឡើយ»។

Evaṃ vutte āyasmā mahākaccāno there bhikkhū etadavoca – ‘‘sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘chayime, bhikkhu, samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ’’’.

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ព្រះមហាកច្ចានៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ខ្ញុំបានស្តាប់មកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគថា 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តនេះ មាន ៦ យ៉ាង'»។

‘‘Katame cha? Idha, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharāmi kāmarāgaparetena, uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāmi. Sādhu vata me āyasmā kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu kāmarāgassa pahānāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, paṭhamo samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«កាល ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុ ក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តដែលកាមរាគរួបរឹត រងការគ្របសង្កត់ដោយកាមរាគ ហើយមិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការរំលត់ចាកកាមរាគដែលកើតឡើងហើយ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះគួរចូលទៅរកភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមានចិត្តដែលកាមរាគរួបរឹត រងការគ្របសង្កត់ដោយកាមរាគ ហើយមិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការរំលត់ចាកកាមរាគដែលកើតឡើងហើយឡើយ។ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ដើម្បីលះបង់កាមរាគដល់ខ្ញុំផងចុះ'។ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ដើម្បីលះបង់កាមរាគដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ១ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត។

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhu, yasmiṃ samaye bhikkhu byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati…pe… thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati… uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati… vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati… yaṃ nimittaṃ āgamma [Pg.284] yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti, taṃ nimittaṃ na jānāti na passati, tasmiṃ samaye manobhāvanīyo bhikkhu upasaṅkamitvā evamassa vacanīyo – ‘ahaṃ kho, āvuso, yaṃ nimittaṃ āgamma yaṃ nimittaṃ manasikaroto anantarā āsavānaṃ khayo hoti taṃ nimittaṃ na jānāmi na passāmi. Sādhu vata me āyasmā āsavānaṃ khayāya dhammaṃ desetū’ti. Tassa manobhāvanīyo bhikkhu āsavānaṃ khayāya dhammaṃ deseti. Ayaṃ, bhikkhu, chaṭṭho samayo manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamituṃ.

«ម្នាលភិក្ខុ មួយវិញទៀត ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុមានចិត្តដែលព្យាបាទរួបរឹត... មានចិត្តដែលថីនមិទ្ធៈរួបរឹត... មានចិត្តដែលឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈរួបរឹត... មានចិត្តដែលវិចិកិច្ឆារួបរឹត ហើយមិនដឹង មិនឃើញនូវនិមិត្តណា ដែលបុគ្គលអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយមិនមានចន្លោះ ក្នុងសម័យនោះ ភិក្ខុនោះគួរចូលទៅរកភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត ហើយពោលយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនដឹង មិនឃើញនូវនិមិត្តណា ដែលបុគ្គលអាស្រ័យហើយ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តហើយ រមែងមានការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយមិនមានចន្លោះឡើយ។ សូមលោកដ៏មានអាយុ មេត្តាសម្តែងធម៌ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដល់ខ្ញុំផងចុះ'។ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្តនោះ រមែងសម្តែងធម៌ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ នេះជាកាលទី ៦ ដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត។

‘‘Sammukhā metaṃ, āvuso, bhagavato sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘ime kho, bhikkhu, cha samayā manobhāvanīyassa bhikkhuno dassanāya upasaṅkamitu’’’nti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ខ្ញុំបានស្តាប់មកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រ បានទទួលមកផ្ទាល់ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគថា 'ម្នាលភិក្ខុ កាលទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួប ដើម្បីទស្សនាភិក្ខុអ្នកចម្រើនចិត្ត'»។ (ចប់ សូត្រទី ៨)

9. Udāyīsuttaṃ

៩. ឧទាយីសូត្រ

29. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī’’ti? Evaṃ vutte āyasmā udāyī tuṇhī ahosi. Dutiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī’’ti? Dutiyampi kho āyasmā udāyī tuṇhī ahosi. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ udāyiṃ āmantesi – ‘‘kati nu kho, udāyi, anussatiṭṭhānānī’’ti? Tatiyampi kho āyasmā udāyī tuṇhī ahosi.

២៩. លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុថា «ម្នាលឧទាយី ទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?» កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរយ៉ាងនេះហើយ ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀម។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ជាគម្រប់ពីរដងទៀតថា «ម្នាលឧទាយី ទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?» ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀមជាគម្រប់ពីរដងទៀត។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ជាគម្រប់បីដងទៀតថា «ម្នាលឧទាយី ទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាងហ្ន៎?» ព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀមជាគម្រប់បីដងទៀត។

Atha kho āyasmā ānando āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso udāyi, āmantesī’’ti. ‘‘Suṇomahaṃ, āvuso ānanda, bhagavato. Idha, bhante, bhikkhu anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati – seyyathidaṃ ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe…. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhāna’’nti.

លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បាននិយាយនឹងព្រះឧទាយីដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោឧទាយី ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរលោកហើយ»។ ព្រះឧទាយីតបថា «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ខ្ញុំបានឮព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ រមែងរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... ភិក្ខុរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះជាទីតាំងនៃអនុស្សតិ»។

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘aññāsiṃ kho ahaṃ, ānanda – ‘nevāyaṃ udāyī moghapuriso adhicittaṃ anuyutto viharatī’ti. Kati nu kho, ānanda, anussatiṭṭhānānī’’ti?

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអានន្ទ តថាគតដឹងហើយថា ឧទាយីជាមោឃបុរសនេះ មិនបានខ្វល់ខ្វាយក្នុងអធិចិត្តឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ចុះទីតាំងនៃអនុស្សតិមានប៉ុន្មានយ៉ាង?»

‘‘Pañca, bhante, anussatiṭṭhānāni. Katamāni pañca? Idha, bhante, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិមាន ៥ យ៉ាង។ ៥ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន។

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu ālokasaññaṃ manasi karoti, divā saññaṃ adhiṭṭhāti, yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā; iti vivaṭena cetasā [Pg.285] apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវអាលោកសញ្ញា អធិដ្ឋាននូវទិវាសញ្ញា ក្នុងវេលាថ្ងៃយ៉ាងណា ក្នុងវេលាយប់ក៏យ៉ាងនោះ ក្នុងវេលាយប់យ៉ាងណា ក្នុងវេលាថ្ងៃក៏យ៉ាងនោះ ភិក្ខុមានចិត្តបើកចំហ មិនមានអ្វីបិទបាំង យ៉ាងនេះ រមែងចម្រើនចិត្តឱ្យមានពន្លឺភ្លឺស្វាង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវញាណទស្សនៈ។

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati – ‘atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā mutta’nti. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ kāmarāgappahānāya saṃvattati.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុរមែងពិចារណានូវកាយនេះឯង ខាងលើតាំងពីបាតជើងឡើងទៅ ខាងក្រោមតាំងពីចុងសក់ចុះមក ដែលមានស្បែកព័ទ្ធជុំវិញ ពេញដោយវត្ថុមិនស្អាតមានប្រការផ្សេងៗថា 'នៅក្នុងកាយនេះ មានសក់ រោម ក្រចក ធ្មេញ ស្បែក សាច់ សរសៃ ឆ្អឹង ខួរក្នុងឆ្អឹង តម្រងនោម បេះដូង ថ្លើម វាសវៈ ក្រពើ សួត ពោះវៀនធំ ពោះវៀនតូច អាហារថ្មី អាហារចាស់ ទឹកប្រមាត់ ទឹកស្លេស្ម ទឹកខ្ទុះ ឈាម ញើស ខ្លាញ់ខាប់ ទឹកភ្នែក ខ្លាញ់រាវ ទឹកមាត់ ទឹកសម្បោរ ទឹកសន្លាក់ ទឹកនោម'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីលះបង់កាមរាគ។

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu seyyathāpi passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ ekāhamataṃ vā dvīhamataṃ vā tīhamataṃ vā uddhumātakaṃ vinīlakaṃ vipubbakajātaṃ. So imameva kāyaṃ evaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’’’ti.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ដូចជាភិក្ខុឃើញសរីរៈដែលគេចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ដែលស្លាប់បាន ១ ថ្ងៃក្តី ២ ថ្ងៃក្តី ៣ ថ្ងៃក្តី ដែលហើមប៉ោង ខៀវជាំ មានទឹកខ្ទុះហូរចេញ។ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនចូលមកក្នុងកាយនេះឯងថា 'កាយរបស់អញនេះ ក៏មានធម៌ជាធម្មតាយ៉ាងនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះជាធម្មតា មិនកន្លងសភាពយ៉ាងនេះទៅបានឡើយ'។

‘‘Seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ kākehi vā khajjamānaṃ kulalehi vā khajjamānaṃ gijjhehi vā khajjamānaṃ sunakhehi vā khajjamānaṃ siṅgālehi vā khajjamānaṃ vividhehi vā pāṇakajātehi khajjamānaṃ. So imameva kāyaṃ evaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’’’ti.

មួយវិញទៀត ដូចជាភិក្ខុឃើញសរីរៈដែលគេចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ដែលពួកក្អែកចឹកស៊ីក្តី ពួកខ្លែងចឹកស៊ីក្តី ពួកត្មាតចឹកស៊ីក្តី ពួកឆ្កែខាំស៊ីក្តី ពួកឆ្កែព្រៃខាំស៊ីក្តី ពួកសត្វល្អិតផ្សេងៗខាំស៊ីក្តី។ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនចូលមកក្នុងកាយនេះឯងថា 'កាយរបស់អញនេះ ក៏មានធម៌ជាធម្មតាយ៉ាងនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះជាធម្មតា មិនកន្លងសភាពយ៉ាងនេះទៅបានឡើយ'។

‘‘Seyyathāpi vā pana passeyya sarīraṃ sīvathikāya chaḍḍitaṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ samaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ…pe… aṭṭhikasaṅkhalikaṃ nimmaṃsalohitamakkhitaṃ nhārusambandhaṃ… aṭṭhikasaṅkhalikaṃ apagatamaṃsalohitaṃ nhārusambandhaṃ. Aṭṭhikāni apagatasambandhāni disāvidisāvikkhittāni, aññena hatthaṭṭhikaṃ aññena pādaṭṭhikaṃ aññena jaṅghaṭṭhikaṃ aññena ūruṭṭhikaṃ aññena kaṭiṭṭhikaṃ aññena phāsukaṭṭhikaṃ [Pg.286] aññena piṭṭhikaṇṭakaṭṭhikaṃ aññena khandhaṭṭhikaṃ aññena gīvaṭṭhikaṃ aññena hanukaṭṭhikaṃ aññena dantakaṭṭhikaṃ aññena sīsakaṭāhaṃ, aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇappaṭibhāgāni aṭṭhikāni puñjakitāni terovassikāni aṭṭhikāni pūtīni cuṇṇakajātāni. So imameva kāyaṃ evaṃ upasaṃharati – ‘ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatīto’ti. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ asmimānasamugghātāya saṃvattati.

មួយវិញទៀត ដូចជាភិក្ខុឃើញសរីរៈដែលគេចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ជាកងឆ្អឹង នៅមានសាច់និងឈាម មានសរសៃចងរឹត... ជាកងឆ្អឹង មិនមានសាច់ តែប្រឡាក់ដោយឈាម មានសរសៃចងរឹត... ជាកងឆ្អឹង ប្រាសចាកសាច់និងឈាមហើយ តែមានសរសៃចងរឹត... ជាឆ្អឹងទាំងឡាយដែលរបូតចេញចាកសរសៃចងរឹតហើយ កាត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅក្នុងទិសតូចទិសធំ គឺឆ្អឹងដៃទៅដោយឡែក ឆ្អឹងជើងទៅដោយឡែក ឆ្អឹងស្មងទៅដោយឡែក ឆ្អឹងភ្លៅទៅដោយឡែក ឆ្អឹងត្រគាកទៅដោយឡែក ឆ្អឹងជំនីរទៅដោយឡែក ឆ្អឹងខ្នងទៅដោយឡែក ឆ្អឹងស្មាទៅដោយឡែក ឆ្អឹងកទៅដោយឡែក ឆ្អឹងចង្កាទៅដោយឡែក ឆ្អឹងធ្មេញទៅដោយឡែក លលាដ៍ក្បាលទៅដោយឡែក ឆ្អឹងទាំងឡាយមានពណ៌សប្រហាក់ប្រហែលនឹងពណ៌សំបកខ្ចៅ ឆ្អឹងទាំងឡាយដែលគរទុកលើសជាងមួយឆ្នាំ ឆ្អឹងទាំងឡាយដែលពុកផុយក្លាយជាកម្ទេចធូលី។ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនចូលមកក្នុងកាយនេះឯងថា 'កាយរបស់អញនេះ ក៏មានធម៌ជាធម្មតាយ៉ាងនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះជាធម្មតា មិនកន្លងសភាពយ៉ាងនេះទៅបានឡើយ'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីដកចេញនូវអស្មិមានៈ។

‘‘Puna caparaṃ, bhante, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idaṃ, bhante, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ anekadhātupaṭivedhāya saṃvattati. Imāni kho, bhante, pañca anussatiṭṭhānānī’’ti.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ភិក្ខុព្រោះលះបង់នូវសុខ... ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការចាក់ធ្លុះនូវធាតុជាច្រើន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីតាំងនៃអនុស្សតិទាំង ៥ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘Sādhu, sādhu, ānanda! Tena hi tvaṃ, ānanda, idampi chaṭṭhaṃ anussatiṭṭhānaṃ dhārehi. Idhānanda, bhikkhu satova abhikkamati satova paṭikkamati satova tiṭṭhati satova nisīdati satova seyyaṃ kappeti satova kammaṃ adhiṭṭhāti. Idaṃ, ānanda, anussatiṭṭhānaṃ evaṃ bhāvitaṃ evaṃ bahulīkataṃ satisampajaññāya saṃvattatī’’ti. Navamaṃ.

«សាធុ សាធុ អានន្ទ! ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ លោកចូរចាំទុកនូវទីតាំងនៃអនុស្សតិទី ៦ នេះផងចុះ។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានស្មារតីទើបឈានទៅមុខ មានស្មារតីទើបថយក្រោយ មានស្មារតីទើបឈរ មានស្មារតីទើបអង្គុយ មានស្មារតីទើបដេក មានស្មារតីទើបចាត់ចែងការងារ。 ម្នាលអានន្ទ ទីតាំងនៃអនុស្សតិនេះ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឱ្យច្រើនហើយ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសតិនិងសម្បជញ្ញៈ»។ (ចប់ សូត្រទី ៩)

10. Anuttariyasuttaṃ

១០. អនុត្តរិយសូត្រ

30. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, anuttariyāni. Katamāni cha? Dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyanti.

៣០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុត្តរិយៈទាំង ៦ យ៉ាងនេះ។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ លាភានុត្តរិយៈ សិក្ខានុត្តរិយៈ បារិចរិយានុត្តរិយៈ អនុស្សតានុត្តរិយៈ»។

‘‘Katamañca, bhikkhave, dassanānuttariyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco hatthiratanampi dassanāya gacchati, assaratanampi dassanāya gacchati, maṇiratanampi dassanāya gacchati, uccāvacaṃ vā pana dassanāya gacchati, samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā micchādiṭṭhikaṃ micchāpaṭipannaṃ dassanāya gacchati. Atthetaṃ, bhikkhave, dassanaṃ; netaṃ natthīti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, dassanaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā dassanāya gacchati [Pg.287] niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, dassanānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā dassanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dassanānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការឃើញដ៏ប្រសើរ (ទស្សនានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងទៅដើម្បីមើលដំរីកែវខ្លះ ទៅដើម្បីមើលសេះកែវខ្លះ ទៅដើម្បីមើលកែវមណីខ្លះ ឬទៅដើម្បីមើលរូបដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ ទៅដើម្បីមើលសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការឃើញនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការឃើញនោះ ជាការឃើញថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងទៅដើម្បីគាល់ព្រះតថាគត ឬដើម្បីជួបព្រះសាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការទៅដើម្បីគាល់ព្រះតថាគត ឬដើម្បីជួបព្រះសាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការឃើញដ៏ប្រសើរជាងការឃើញទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ (អរិយមគ្គ) ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការឃើញដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ។»

‘‘Savanānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco bherisaddampi savanāya gacchati, vīṇāsaddampi savanāya gacchati, gītasaddampi savanāya gacchati, uccāvacaṃ vā pana savanāya gacchati, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā micchādiṭṭhikassa micchāpaṭipannassa dhammassavanāya gacchati. Atthetaṃ, bhikkhave, savanaṃ; netaṃ natthīti vadāmi. Tañca kho etaṃ, bhikkhave, savanaṃ hīnaṃ gammaṃ pothujjanikaṃ anariyaṃ anatthasaṃhitaṃ, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammassavanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, savanānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā dhammassavanāya gacchati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, savanānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ.

«ចុះការស្តាប់ដ៏ប្រសើរ (សវនានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងស្គរខ្លះ ទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងពិណខ្លះ ទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងចម្រៀងខ្លះ ឬទៅដើម្បីស្តាប់សំឡេងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ ទៅដើម្បីស្តាប់ធម៌របស់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្តាប់នោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការស្តាប់នោះ ជាការស្តាប់ថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងទៅដើម្បីស្តាប់ធម៌របស់ព្រះតថាគត ឬរបស់សាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការទៅដើម្បីស្តាប់ធម៌របស់ព្រះតថាគត ឬរបស់សាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការស្តាប់ដ៏ប្រសើរជាងការស្តាប់ទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការស្តាប់ដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ និងសវនានុត្តរិយៈ។»

‘‘Lābhānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puttalābhampi labhati, dāralābhampi labhati, dhanalābhampi labhati, uccāvacaṃ vā pana lābhaṃ labhati, samaṇe vā brāhmaṇe vā micchādiṭṭhike micchāpaṭipanne saddhaṃ paṭilabhati. Attheso, bhikkhave, lābho; neso natthīti vadāmi. So ca kho eso, bhikkhave, lābho hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgate vā tathāgatasāvake vā [Pg.288] saddhaṃ paṭilabhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, lābhānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgate vā tathāgatasāvake vā saddhaṃ paṭilabhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, lābhānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ.

«ចុះការបានដ៏ប្រសើរ (លាភានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងបានកូនខ្លះ បានភរិយាខ្លះ បានទ្រព្យសម្បត្តិខ្លះ ឬបានលាភដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ បានសទ្ធាក្នុងសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែលាភនោះ ជាលាភថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងបានសទ្ធាក្នុងព្រះតថាគត ឬក្នុងសាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានសទ្ធាក្នុងព្រះតថាគត ឬក្នុងសាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការបានដ៏ប្រសើរជាងការបានទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការបានដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ និងលាភានុត្តរិយៈ។»

‘‘Sikkhānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco hatthismimpi sikkhati, assasmimpi sikkhati, rathasmimpi sikkhati, dhanusmimpi sikkhati, tharusmimpi sikkhati, uccāvacaṃ vā pana sikkhati, samaṇassa vā brāhmaṇassa vā micchādiṭṭhikassa micchāpaṭipannassa sikkhati. Atthesā, bhikkhave, sikkhā; nesā natthīti vadāmi. Sā ca kho esā, bhikkhave, sikkhā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgatappavedite dhammavinaye adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, sikkhānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgatappavedite dhammavinaye adhisīlampi sikkhati, adhicittampi sikkhati, adhipaññampi sikkhati, niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, sikkhānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ.

«ចុះការសិក្សាដ៏ប្រសើរ (សិក្ខានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងសិក្សាក្នុងវិជ្ជាដំរីខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជ្ជាសេះខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជ្ជារថខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជា្ធធ្នូខ្លះ សិក្សាក្នុងវិជ្ជាដាវខ្លះ ឬសិក្សាក្នុងវិជ្ជាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ សិក្សាតាមសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសិក្សានោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការសិក្សានោះ ជាការសិក្សាថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងសិក្សានូវអធិសីលខ្លះ សិក្សានូវអធិចិត្តខ្លះ សិក្សានូវអធិបញ្ញាខ្លះ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសិក្សានូវអធិសីល សិក្សានូវអធិចិត្ត សិក្សានូវអធិបញ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការសិក្សាដ៏ប្រសើរជាងការសិក្សាទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការសិក្សាដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ លាភានុត្តរិយៈ និងសិក្ខានុត្តរិយៈ។»

‘‘Pāricariyānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco khattiyampi paricarati, brāhmaṇampi paricarati, gahapatimpi paricarati, uccāvacaṃ vā pana paricarati, samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā micchādiṭṭhikaṃ micchāpaṭipannaṃ paricarati. Atthesā, bhikkhave, pāricariyā; nesā natthīti vadāmi. Sā ca kho esā, bhikkhave, pāricariyā hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā, na nibbidāya…pe… na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā paricarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno[Pg.289], etadānuttariyaṃ, bhikkhave, pāricariyānaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā paricarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, pāricariyānuttariyaṃ. Iti dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ.

«ចុះការបម្រើដ៏ប្រសើរ (បារិចរិយានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងបម្រើក្សត្រខ្លះ បម្រើព្រាហ្មណ៍ខ្លះ បម្រើគហបតីខ្លះ ឬបម្រើបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ បម្រើសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបម្រើនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការបម្រើនោះ ជាការបម្រើថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ។ប។ មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងបម្រើព្រះតថាគត ឬបម្រើសាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបម្រើព្រះតថាគត ឬបម្រើសាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការបម្រើដ៏ប្រសើរជាងការបម្រើទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន onslaught។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការបម្រើដ៏ប្រសើរ។ នេះជាទស្សនានុត្តរិយៈ សវនានុត្តរិយៈ លាភានុត្តរិយៈ សិក្ខានុត្តរិយៈ និងបារិចរិយានុត្តរិយៈ។»

‘‘Anussatānuttariyañca kathaṃ hoti? Idha, bhikkhave, ekacco puttalābhampi anussarati, dāralābhampi anussarati, dhanalābhampi anussarati, uccāvacaṃ vā pana lābhaṃ anussarati, samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā micchādiṭṭhikaṃ micchāpaṭipannaṃ anussarati. Atthesā, bhikkhave, anussati; nesā natthīti vadāmi. Sā ca kho esā, bhikkhave, anussati hīnā gammā pothujjanikā anariyā anatthasaṃhitā, na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati. Yo ca kho, bhikkhave, tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā anussarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno, etadānuttariyaṃ, bhikkhave, anussatīnaṃ sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṃ tathāgataṃ vā tathāgatasāvakaṃ vā anussarati niviṭṭhasaddho niviṭṭhapemo ekantagato abhippasanno. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anussatānuttariyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cha anuttariyānī’’ti.

«ចុះការរលឹកដ៏ប្រសើរ (អនុស្សតានុត្តរិយៈ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងរលឹកដល់ការបានកូនខ្លះ រលឹកដល់ការបានភរិយាខ្លះ រលឹកដល់ការបានទ្រព្យសម្បត្តិខ្លះ ឬរលឹកដល់លាភដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងថោកទាបខ្លះ រលឹកដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដែលមានសេចក្តីយល់ខុស មានការប្រតិបត្តិខុសខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលឹកនោះមានពិត ខ្ញុំមិនមែនថាមិនមាននោះទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែការរលឹកនោះ ជាការរលឹកថោកទាប ជារបស់អ្នកស្រុក ជារបស់បុថុជ្ជន មិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនដើម្បីប្រាសចាករាគៈ មិនដើម្បីរលត់ មិនដើម្បីស្ងប់រំងាប់ មិនដើម្បីដឹងច្បាស់ មិនដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុត តែងរលឹកដល់ព្រះតថាគត ឬរលឹកដល់សាវករបស់ព្រះតថាគត ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលឹកដល់ព្រះតថាគត ឬរលឹកដល់សាវករបស់ព្រះតថាគត របស់បុគ្គលដែលមានសទ្ធាប្រតិស្ឋានហើយ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ប្រតិស្ឋានហើយ មានចិត្តស៊ប់សួន មានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាទីបំផុតនេះ ឯងជាការរលឹកដ៏ប្រសើរជាងការរលឹកទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតសេចក្តីសោកនិងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនិងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចញាយធម៌ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការរលឹកដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏ប្រសើរ (អនុត្តរិយៈ) ៦ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Ye dassanānuttaraṃ laddhā, savanañca anuttaraṃ;

Lābhānuttariyaṃ laddhā, sikkhānuttariye ratā.

«ជនទាំងឡាយណា បាននូវការឃើញដ៏ប្រសើរ បាននូវការស្តាប់ដ៏ប្រសើរ បាននូវការបានដ៏ប្រសើរ ហើយត្រេកអរក្នុងការសិក្សាដ៏ប្រសើរ

‘‘Upaṭṭhitā pāricariyā, bhāvayanti anussatiṃ;

Vivekappaṭisaṃyuttaṃ, khemaṃ amatagāminiṃ.

តាំងនៅក្នុងការបម្រើ តែងចម្រើននូវអនុស្សតិ ដែលប្រកបដោយវិវេក ដ៏ក្សេម ជាគ្រឿងនាំទៅកាន់ព្រះនិព្វានដ៏មិនស្លាប់

‘‘Appamāde pamuditā, nipakā sīlasaṃvutā;

Te ve kālena paccenti, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti. dasamaṃ;

ជនទាំងនោះ ជាអ្នករីករាយក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ មានប្រាជ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានសីលសង្វរ តែងដឹងច្បាស់តាមកាលដ៏គួរ នូវធម៌ជាទីរលត់ទៅនៃទុក្ខ (គឺព្រះនិព្វាន) ដោយពិត។» ចប់ សូត្រទី១០។

Anuttariyavaggo tatiyo.

ចប់ អនុត្តរិយវគ្គ ទី៣។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Sāmako [Pg.290] aparihāniyo, bhayaṃ himavānussati;

Kaccāno dve ca samayā, udāyī anuttariyenāti.

និយាយអំពីសាមកសូត្រ ១ អបរិហានិយសូត្រ ១ ភយសូត្រ ១ ហិមវន្តសូត្រ ១ អនុស្សតិសូត្រ ១ កច្ចានសូត្រ ១ សមយសូត្រ ២ លើក ឧទាយីសូត្រ ១ អនុត្តរិយសូត្រ ១។

4. Devatāvaggo

៤. ទេវតាវគ្គ

1. Sekhasuttaṃ

១. សេក្ខសូត្រ

31. ‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti. Katame cha? Kammārāmatā, bhassārāmatā, niddārāmatā, saṅgaṇikārāmatā, indriyesu aguttadvāratā, bhojane amattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno parihānāya saṃvattanti.

៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស៊ុតទ្រុឌ (សាបសូន្យ) ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស៊ុតទ្រុឌ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។»

‘‘Chayime, bhikkhave, dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Na kammārāmatā, na bhassārāmatā, na niddārāmatā, na saṅgaṇikārāmatā, indriyesu guttadvāratā, bhojane mattaññutā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā sekhassa bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការមិនត្រេកអរក្នុងការពុះពារធ្វើការងារ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ ការមិនត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល។» ទី១។

2. Paṭhamaaparihānasuttaṃ

២. បឋមអបរិហានសូត្រ

32. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

៣២. លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។» ទេវតានោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ លំដាប់នោះ ទេវតានោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យអញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

Atha [Pg.291] kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, appamādagāravatā, paṭisanthāragāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។»

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Appamādagaru bhikkhu, paṭisanthāragāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. dutiyaṃ;

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ និងមានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ មានសេចក្តីគោរពក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ និងមានសេចក្តីគោរពក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ភិក្ខុនោះមិនគួរនឹងសាបសូន្យឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ។» ទី២។

3. Dutiyaaparihānasuttaṃ

៣. ទុតិយអបរិហានសូត្រ

33. ‘‘Imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, hirigāravatā, ottappagāravatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងហិរិ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងឱត្តប្បៈ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យ ដល់ភិក្ខុ។' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។»

‘‘Satthugaru dhammagaru, saṅghe ca tibbagāravo;

Hiriottappasampanno, sappatisso sagāravo;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’ti. tatiyaṃ;

«ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ និងមានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងព្រះសង្ឃ ជាអ្នកប្រកបដោយហិរិនិងឱត្តប្បៈ មានសេចក្តីកោតក្រែង និងមានសេចក្តីគោរព ភិក្ខុនោះមិនគួរនឹងសាបសូន្យឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ។» ទី៣។

4. Mahāmoggallānasuttaṃ

៤. មហាមោគ្គល្លានសូត្រ

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa rahogatassa [Pg.292] paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘katamesānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṃ brahmalokaṃ upapanno hoti. Tatrapi naṃ evaṃ jānanti – ‘‘tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

៣៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «តើទេវតាទាំងឡាយណាខ្លះ ដែលមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'?» ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង មានភិក្ខុមួយរូបឈ្មោះតិស្សៈ ទើបតែធ្វើមរណកាលទៅ ហើយបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកមួយ។ ក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ពួកព្រហ្មទាំងឡាយក៏ស្គាល់លោកយ៉ាងនេះថា «តិស្សព្រហ្ម មានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន»។

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho, mārisa moggallāna; svāgataṃ, mārisa moggallāna; cirassaṃ kho, mārisa moggallāna; imaṃ pariyāyamakāsi, yadidaṃ idhāgamanāya. Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṃ paññatta’’nti. Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane. Tissopi kho brahmā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho tissaṃ brahmānaṃ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca –

គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏បាត់ខ្លួនពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ តិស្សព្រហ្មបានឃើញព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ និមន្តមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា៖ «សូមនិមន្តមកចុះ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ការមករបស់លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ជាការមកដ៏ល្អ យូរណាស់ហើយ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ទើបតែធ្វើការមកក្នុងទីនេះ គឺការមកដល់ទីនេះ។ និមន្តគង់ចុះ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន នេះជាអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកហើយ។» ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកហើយ។ ចំណែកឯតិស្សព្រហ្ម ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងតិស្សព្រហ្ម ដែលអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយថា៖

‘‘Katamesānaṃ kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Cātumahārājikānaṃ kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

«ម្នាលតិស្សៈ តើទេវតាទាំងឡាយណាខ្លះ ដែលមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកា មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ cātumahārājikānaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā dhamme aveccappasādena asamannāgatā saṅghe aveccappasādena asamannāgatā ariyakantehi sīlehi [Pg.293] asamannāgatā na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, cātumahārājikā devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā ariyakantehi sīlehi samannāgatā, tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាទាំងអស់ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ដែរឬអ្វី?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' នោះឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាណា ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ មិនប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទេវតាទាំងនោះ មិនមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន លុះតែពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាណា ដែលប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ ប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទើបទេវតាទាំងនោះ មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

‘‘Cātumahārājikānaññeva nu kho, tissa, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti udāhu tāvatiṃsānampi devānaṃ…pe… yāmānampi devānaṃ… tusitānampi devānaṃ… nimmānaratīnampi devānaṃ… paranimmitavasavattīnampi devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Paranimmitavasavattīnampi kho, mārisa moggallāna, devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' នេះ មានតែដល់ពួកទេវតាជាន់ចតុមហារាជិកាប៉ុណ្ណោះឬ ឬមួយក៏មានដល់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សផង... ពួកទេវតាជាន់យាមាផង... ពួកទេវតាជាន់តុសិតផង... ពួកទេវតាជាន់និម្មានរតីផង... ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីផង?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តី ក៏មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ដែរ។»

‘‘Sabbesaññeva nu kho, tissa, paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti? ‘‘Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṃ paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena asamannāgatā, dhamme aveccappasādena asamannāgatā, saṅghe aveccappasādena asamannāgatā, ariyakantehi sīlehi asamannāgatā, na tesaṃ devānaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Ye ca kho te, mārisa moggallāna, paranimmitavasavattī devā buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā tesaṃ evaṃ ñāṇaṃ hoti – ‘sotāpannā nāma avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’’ti.

«ម្នាលតិស្សៈ ចុះពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីទាំងអស់ តែងមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ដែរឬអ្វី?» «លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' នោះឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន ពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីណា ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ មិនប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ មិនប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទេវតាទាំងនោះ មិនមានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ' ឡើយ។ លោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន លុះតែពួកទេវតាជាន់បរនិម្មិតវសវត្តីណា ដែលប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ ប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ ប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលព្រះអរិយបុគ្គលគាប់ចិត្ត ទើបទេវតាទាំងនោះ មានប្រាជ្ញាដឹងយ៉ាងនេះថា 'ពួកសោតាបន្នបុគ្គល ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'។»

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā – ‘‘seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ – ‘brahmaloke antarahito jetavane pāturahosī’’’ti. Catutthaṃ.

គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះពាក្យដែលតិស្សព្រហ្មបានពោលហើយ ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក ទៅប្រាកដក្នុងវត្តជេតពនវិញ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ ទី៤។

5. Vijjābhāgiyasuttaṃ

៥. វិជ្ជាភាគិយសូត្រ

35. ‘‘Chayime[Pg.294], bhikkhave, dhammā vijjābhāgiyā. Katame cha? Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā – ime kho, bhikkhave, cha dhammā vijjābhāgiyā’’ti. Pañcamaṃ.

៣៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ ជាធម៌ចូលទៅក្នុងចំណែកនៃវិជ្ជា។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអនិច្ចសញ្ញា ១ ទុក្ខសញ្ញាក្នុងរបស់ដែលមិនទៀង ១ អនត្តសញ្ញាក្នុងរបស់ដែលជាទុក្ខ ១ បហានសញ្ញា ១ វិរាគសញ្ញា ១ និរោធសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ចូលទៅក្នុងចំណែកនៃវិជ្ជា។» ទី៥។

6. Vivādamūlasuttaṃ

៦. វិវាទមូលសូត្រ

36. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, vivādamūlāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme agāravo viharati appatisso, saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.

៣៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឫសគល់នៃវិវាទ (ការឈ្លោះប្រកែកគ្នា) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកខឹងក្រោធ មានគំនុំទុក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលជាអ្នកខឹងក្រោធ មានគំនុំទុក ភិក្ខុនោះរមែងរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តាផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃផង ទាំងមិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ មិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញ ភិក្ខុនោះរមែងបង្កើតវិវាទក្នុងសង្ឃ វិវាទនោះរមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីមិនជាសុខដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីសេចក្តីវិនាស មិនជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីទុក្ខដល់ជនជាច្រើន ទាំងទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីព្យាយាមដើម្បីលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយមិនឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីប្រតិបត្តិដើម្បីកុំឲ្យឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។ កាលបើប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ ការលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមាន។ កាលបើលះបង់យ៉ាងនេះ ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមិនកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī…pe… issukī hoti maccharī… saṭho hoti māyāvī… pāpiccho hoti micchādiṭṭhi… sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme…pe… saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti, yo hoti vivādo bahujanāhitāya [Pg.295] bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti. Imāni kho, bhikkhave, cha vivādamūlānī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកលុបគុណគេ ជាអ្នកវាយឫកស្មើ... ជាអ្នកច្រណែន ជាអ្នកកំណាញ់... ជាអ្នកកំភូច ជាអ្នកអួតអាង... ជាអ្នកមានប្រាថ្នាលាមក មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ... ជាអ្នកស្ទាបអង្អែល (ប្រកាន់ខ្ជាប់) នូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន មានការកាន់យកយ៉ាងមាំ លះបង់បានដោយកម្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលស្ទាបអង្អែលនូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន មានការកាន់យកយ៉ាងមាំ លះបង់បានដោយកម្រ ភិក្ខុនោះរមែងរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តាផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ផង គ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃផង ទាំងមិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាដែលគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា គ្មានសេចក្តីគោរព... ក្នុងព្រះសង្ឃ មិនធ្វើសេចក្តីសិក្សាឲ្យពេញលេញ ភិក្ខុនោះរមែងបង្កើតវិវាទក្នុងសង្ឃ វិវាទនោះរមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីមិនជាសុខដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីសេចក្តីវិនាស មិនជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីទុក្ខដល់ជនជាច្រើន ទាំងទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីព្យាយាមដើម្បីលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយមិនឃើញឫសគល់នៃវិវាទមានសភាពបែបនេះ ក្នុងខ្លួនក្តី ខាងក្រៅក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីប្រតិបត្តិដើម្បីកុំឲ្យឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។ កាលបើប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះ ការលះបង់ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមាន។ កាលបើលះបង់យ៉ាងនេះ ឫសគល់នៃវិវាទដ៏លាមកនោះ រមែងមិនកើតឡើងតទៅទៀតក្នុងអនាគត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឫសគល់នៃវិវាទទាំងឡាយ ៦ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៦)

7. Chaḷaṅgadānasuttaṃ

៧. ឆឡង្គទានសូត្រ

37. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena veḷukaṇḍakiṃ nandamātaraṃ upāsikaṃ sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpentiṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘esā, bhikkhave, veḷukaṇḍakī nandamātā upāsikā sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe chaḷaṅgasamannāgataṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti’’.

៣៧. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង នាងនន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈ បានចាត់ចែងទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រគេនចំពោះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បានទតឃើញនាងនន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈ កំពុងចាត់ចែងទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រគេនចំពោះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ លុះទ្រង់ទតឃើញហើយ ទើបត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងនន្ទមាតាឧបាសិកា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈនេះ កំពុងចាត់ចែងទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ ប្រគេនចំពោះភិក្ខុសង្ឃ មានព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានជាប្រធាន។»

‘‘Kathañca, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti? Idha, bhikkhave, dāyakassa tīṇaṅgāni honti, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Katamāni dāyakassa tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, dāyako pubbeva dānā sumano hoti, dadaṃ cittaṃ pasādeti, datvā attamano hoti. Imāni dāyakassa tīṇaṅgāni.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ អង្គ ៣ ជារបស់ទាយក (អ្នកឲ្យ) អង្គ ៣ ជារបស់បដិគ្គាហកៈ (អ្នកទទួល)។ អង្គ ៣ របស់ទាយក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ទាយកមុននឹងឲ្យទាន ក៏មានចិត្តរីករាយ កំពុងឲ្យទាន ក៏ធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា លុះឲ្យទានរួចហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ ទាំងនេះជាអង្គ ៣ របស់ទាយក។»

‘‘Katamāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni? Idha, bhikkhave, paṭiggāhakā vītarāgā vā honti rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā honti dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā honti mohavinayāya vā paṭipannā. Imāni paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Iti dāyakassa tīṇaṅgāni, paṭiggāhakānaṃ tīṇaṅgāni. Evaṃ kho, bhikkhave, chaḷaṅgasamannāgatā dakkhiṇā hoti.

«អង្គ ៣ របស់បដិគ្គាហកៈ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈហើយក្តី ឬជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីកំចាត់បង់រាគៈក្តី ជាអ្នកប្រាសចាកទោសៈហើយក្តី ឬជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីកំចាត់បង់ទោសៈក្តី ជាអ្នកប្រាសចាកមោហៈហើយក្តី ឬជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីកំចាត់បង់មោហៈក្តី។ ទាំងនេះជាអង្គ ៣ របស់បដិគ្គាហកៈ។ អង្គ ៣ របស់ទាយក និងអង្គ ៣ របស់បដិគ្គាហកៈ មានយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាទានដែលប្រកបដោយអង្គ ៦ រមែងមានយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Evaṃ [Pg.296] chaḷaṅgasamannāgatāya, bhikkhave, dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើទក្ខិណាទានប្រកបដោយអង្គ ៦ យ៉ាងនេះហើយ មិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណនៃបុណ្យបានឡើយថា៖ "ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ដែលនាំមកនូវសុខ មានផលល្អក្នុងឋានសួគ៌ មានផលជាសុខ នាំឲ្យកើតក្នុងឋានសួគ៌ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីផលជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ"។ ដោយពិតនោះ រមែងរាប់ថាជាគំនរបុណ្យដ៏ធំធេង ដែលមិនអាចគណនាបាន មិនអាចវាស់វែងបានឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamudde na sukaraṃ udakassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettakāni udakāḷhakānīti vā ettakāni udakāḷhakasatānīti vā ettakāni udakāḷhakasahassānīti vā ettakāni udakāḷhakasatasahassānī’ti vā. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāudakakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, evaṃ chaḷaṅgasamannāgatāya dakkhiṇāya na sukaraṃ puññassa pamāṇaṃ gahetuṃ – ‘ettako puññābhisando kusalābhisando sukhassāhāro sovaggiko sukhavipāko saggasaṃvattaniko iṭṭhāya kantāya manāpāya hitāya sukhāya saṃvattatī’ti. Atha kho asaṅkhyeyyo appameyyo mahāpuññakkhandhotveva saṅkhaṃ gacchatī’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ គេមិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណបានឡើយថា៖ "ទឹកមានប៉ុណ្ណេះអាឡ្ហកៈ (ក្អម) ឬទឹកមានរាប់រយអាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានរាប់ពាន់អាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានរាប់សែនអាឡ្ហកៈឡើយ"។ ដោយពិតនោះ រមែងរាប់ថាជាដុំទឹកដ៏ធំធេង ដែលមិនអាចគណនាបាន មិនអាចវាស់វែងបាន យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើទក្ខិណាទានប្រកបដោយអង្គ ៦ យ៉ាងនេះហើយ ក៏មិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណនៃបុណ្យបានឡើយថា៖ "ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល ដែលនាំមកនូវសុខ មានផលល្អក្នុងឋានសួគ៌ មានផលជាសុខ នាំឲ្យកើតក្នុងឋានសួគ៌ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីផលជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះឡើយ"។ ដោយពិតនោះ រមែងរាប់ថាជាគំនរបុណ្យដ៏ធំធេង ដែលមិនអាចគណនាបាន មិនអាចវាស់វែងបាន យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Pubbeva dānā sumano, dadaṃ cittaṃ pasādaye;

Datvā attamano hoti, esā yaññassa sampadā.

«មុននឹងឲ្យទាន ក៏មានចិត្តរីករាយ កំពុងឲ្យទាន ក៏ធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា លុះឲ្យទានរួចហើយ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ នេះជាការបរិបូណ៌នៃយញ្ញ (ទាន)។»

‘‘Vītarāgā vītadosā, vītamohā anāsavā;

Khettaṃ yaññassa sampannaṃ, saññatā brahmacārayo.

«ព្រះខីណាស្រពទាំងឡាយណា ដែលប្រាសចាករាគៈ ប្រាសចាកទោសៈ ប្រាសចាកមោហៈ គ្មានអាសវៈ មានសេចក្តីសង្រួម ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ព្រះខីណាស្រពទាំងនោះ ឈ្មោះថាជាស្រែដ៏ល្អនៃយញ្ញ (ទាន)។»

‘‘Sayaṃ ācamayitvāna, datvā sakehi pāṇibhi;

Attano parato ceso, yañño hoti mahapphalo.

«បុគ្គលលាងជម្រះ (ដៃជើង) ដោយខ្លួនឯង ហើយប្រគេនដោយដៃរបស់ខ្លួន យញ្ញ (ទាន) នោះ រមែងមានផលច្រើន ទាំងដល់ខ្លួនឯង ទាំងដល់អ្នកដទៃ។»

‘‘Evaṃ yajitvā medhāvī, saddho muttena cetasā;

Abyāpajjaṃ sukhaṃ lokaṃ, paṇḍito upapajjatī’’ti. sattamaṃ;

«អ្នកមានប្រាជ្ញា មានសទ្ធា លុះបានបូជា (ធ្វើទាន) យ៉ាងនេះ ដោយចិត្តរួចចាកកំណាញ់ហើយ រមែងទៅកើតក្នុងលោកដ៏មានសុខ គ្មានសេចក្តីទុក្ខឡើយ។» (ចប់ សូត្រទី៧)

8. Attakārīsuttaṃ

៨. អត្តការីសូត្រ

38. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ [Pg.297] etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti. ‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto, sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro, natthi parakāro’’’ti!

៣៨. គ្រានោះឯង ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន ខ្ញុំព្រះករុណាមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា "ការធ្វើដោយខ្លួនឯងមិនមាន ការធ្វើដោយអ្នកដទៃមិនមាន"។» ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនដែលឃើញ ឬមិនដែលឮជនដែលមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះឡើយ។ ព្រោះថា កាលបើខ្លួនឯងកំពុងដើរទៅមុខក្តី កំពុងដើរថយក្រោយក្តី ហេតុអ្វីក៏ពោលយ៉ាងនេះថា "ការធ្វើដោយខ្លួនឯងមិនមាន ការធ្វើដោយអ្នកដទៃមិនមាន" ដូច្នេះកើត?

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi ārabbhadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, ārabbhadhātuyā sati ārabbhavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ធាតុគឺការផ្តើមប្រឹងប្រែង (អារព្ភធាតុ) មានដែរឬទេ?» ព្រាហ្មណ៍ទូលថា៖ «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការផ្តើមប្រឹងប្រែងមាន សត្វទាំងឡាយដែលផ្តើមប្រឹងប្រែង រមែងប្រាកដ (មាន) ដែរឬទេ?» «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការផ្តើមប្រឹងប្រែងមាន សត្វទាំងឡាយដែលផ្តើមប្រឹងប្រែង រមែងប្រាកដ នេះឯងជាការធ្វើដោយខ្លួនឯងរបស់សត្វទាំងឡាយ នេះជាការធ្វើដោយអ្នកដទៃ។»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, atthi nikkamadhātu…pe… atthi parakkamadhātu… atthi thāmadhātu… atthi ṭhitidhātu… atthi upakkamadhātū’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho, brāhmaṇa, upakkamadhātuyā sati upakkamavanto sattā paññāyanti, ayaṃ sattānaṃ attakāro ayaṃ parakāro’’.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ធាតុគឺការចេញចាក (និក្ខមធាតុ)... ធាតុគឺការបោះជំហានទៅមុខ (បរាក្កមធាតុ)... ធាតុគឺកម្លាំង (ថាមធាតុ)... ធាតុគឺការតាំងមាំ (ឋិតិធាតុ)... ធាតុគឺការព្យាយាមខ្លាំង (ឧបក្កមធាតុ) មានដែរឬទេ?» «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការព្យាយាមខ្លាំងមាន សត្វទាំងឡាយដែលព្យាយាមខ្លាំង រមែងប្រាកដដែរឬទេ?» «មាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចំរើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធាតុគឺការព្យាយាមខ្លាំងមាន សត្វទាំងឡាយដែលព្យាយាមខ្លាំង រមែងប្រាកដ នេះឯងជាការធ្វើដោយខ្លួនឯងរបស់សត្វទាំងឡាយ នេះជាការធ្វើដោយអ្នកដទៃ។»

‘‘Māhaṃ, brāhmaṇa, evaṃvādiṃ evaṃdiṭṭhiṃ addasaṃ vā assosiṃ vā. Kathañhi nāma sayaṃ abhikkamanto sayaṃ paṭikkamanto evaṃ vakkhati – ‘natthi attakāro natthi parakāro’’’ti.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនដែលឃើញ ឬមិនដែលឮជនដែលមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះឡើយ។ ព្រោះថា កាលបើខ្លួនឯងកំពុងដើរទៅមុខក្តី កំពុងដើរថយក្រោយក្តី ហេតុអ្វីក៏ពោលយ៉ាងនេះថា "ការធ្វើដោយខ្លួនឯងមិនមាន ការធ្វើដោយអ្នកដទៃមិនមាន" ដូច្នេះកើត?»

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti! Aṭṭhamaṃ.

«ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចំរើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចំរើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ!» (ចប់ សូត្រទី៨)

9. Nidānasuttaṃ

៩. និទានសូត្រ

39. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, doso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, moho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, lobhā alobho samudeti; atha kho, bhikkhave, lobhā lobhova samudeti. Na, bhikkhave, dosā adoso samudeti; atha kho, bhikkhave, dosā dosova samudeti. Na, bhikkhave, mohā amoho samudeti; atha kho, bhikkhave, mohā mohova samudeti. Na, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Atha kho, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena [Pg.298] nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāya.

៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? លោភៈ ជាហេតុនាំឲ្យកើតឡើងនៃកម្ម ទោសៈ ជាហេតុនាំឲ្យកើតឡើងនៃកម្ម មោហៈ ជាហេតុនាំឲ្យកើតឡើងនៃកម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អលោភៈ មិនមែនកើតឡើងអំពីលោភៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ លោភៈប៉ុណ្ណោះ រមែងកើតឡើងអំពីលោភៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អទោសៈ មិនមែនកើតឡើងអំពីទោសៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ ទោសៈប៉ុណ្ណោះ រមែងកើតឡើងអំពីទោសៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អមោហៈ មិនមែនកើតឡើងអំពីមោហៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ មោហៈប៉ុណ្ណោះ រមែងកើតឡើងអំពីមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតាទាំងឡាយក្តី មនុស្សទាំងឡាយក្តី ឬសុគតិភពដទៃណាមួយក្តី មិនមែនប្រាកដ (កើតឡើង) ដោយសារកម្មដែលកើតអំពីលោភៈ កម្មដែលកើតអំពីទោសៈ កម្មដែលកើតអំពីមោហៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយពិតនោះ នរកក្តី កំណើតតិរច្ឆានក្តី ប្រេតវិសយក្តី ឬទុគ្គតិភពដទៃណាមួយក្តី រមែងប្រាកដ (កើតឡើង) ដោយសារកម្មដែលកើតអំពីលោភៈ កម្មដែលកើតអំពីទោសៈ កម្មដែលកើតអំពីមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṃ samudayāya. Katamāni tīṇi? Alobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, adoso nidānaṃ kammānaṃ samudayāya, amoho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya. Na, bhikkhave, alobhā lobho samudeti; atha kho, bhikkhave, alobhā alobhova samudeti. Na, bhikkhave, adosā doso samudeti; atha kho, bhikkhave, adosā adosova samudeti. Na, bhikkhave, amohā moho samudeti; atha kho, bhikkhave, amohā amohova samudeti. Na, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo. Atha kho, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi nidānāni kammānaṃ samudayāyā’’ti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអលោភៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្ម ១ អទោសៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្ម ១ អមោហៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្ម ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោភៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអលោភៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត អលោភៈប៉ុណ្ណោះ តែងកើតឡើងព្រោះអលោភៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោសៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអទោសៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត អទោសៈប៉ុណ្ណោះ តែងកើតឡើងព្រោះអទោសៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មោហៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអមោហៈឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត អមោហៈប៉ុណ្ណោះ តែងកើតឡើងព្រោះអមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នរក មិនប្រាកដ កំណើតសត្វតិរច្ឆាន មិនប្រាកដ ប្រេតវិស័យ មិនប្រាកដ ឬសូម្បីតែទុគ្គតិណាមួយដទៃទៀត ក៏មិនប្រាកដ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអលោភៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអទោសៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអមោហៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិត ពួកទេវតា តែងប្រាកដ ពួកមនុស្ស តែងប្រាកដ ឬសូម្បីតែសុគតិណាមួយដទៃទៀត ក៏តែងប្រាកដ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអលោភៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអទោសៈ ព្រោះកម្មដែលកើតអំពីអមោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី៩។

10. Kimilasuttaṃ

១០. គិមិលសូត្រ

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ viharati niculavane. Atha kho āyasmā kimilo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari agāravā viharanti appatissā, dhamme agāravā viharanti appatissā, saṅghe agāravā viharanti appatissā, sikkhāya agāravā viharanti appatissā, appamāde agāravā viharanti appatissā, paṭisanthāre agāravā viharanti appatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti’’.

៤០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃនិចុលៈ ជិតក្រុងគិមិលា។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅគិមិលៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអាយស្មៅគិមិលៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មមិនស្ថិតនៅអស់កាលយូរ?»។ «ម្នាលគិមិលៈ ក្នុងសាសនានេះ កាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ពួកភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ មិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ ម្នាលគិមិលៈ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មមិនស្ថិតនៅអស់កាលយូរ»។

‘‘Ko [Pg.299] pana, bhante, hetu ko paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti? ‘‘Idha, kimila, tathāgate parinibbute bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo satthari sagāravā viharanti sappatissā, dhamme sagāravā viharanti sappatissā, saṅghe sagāravā viharanti sappatissā, sikkhāya sagāravā viharanti sappatissā, appamāde sagāravā viharanti sappatissā, paṭisanthāre sagāravā viharanti sappatissā. Ayaṃ kho, kimila, hetu ayaṃ paccayo yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Dasamaṃ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មស្ថិតនៅអស់កាលយូរ?»។ «ម្នាលគិមិលៈ ក្នុងសាសនានេះ កាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ពួកភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ១ មានសេចក្តីគោរព មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងការបដិសណ្ឋារៈ ១។ ម្នាលគិមិលៈ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលកាលព្រះតថាគតបរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសទ្ធម្មស្ថិតនៅអស់កាលយូរ»។ សូត្រទី១០។

11. Dārukkhandhasuttaṃ

១១. ទារុក្ខន្ធសូត្រ

41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasa aññatarasmiṃ padese mahantaṃ dārukkhandhaṃ. Disvā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no, āvuso, tumhe amuṃ mahantaṃ dārukkhandha’’nti? ‘‘Evamāvuso’’ti.

៤១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ。 សម័យមួយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចុះអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប បានឃើញដុំឈើធំមួយ ក្នុងទីកន្លែងមួយ។ លុះឃើញហើយ ក៏ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អ្នករាល់គ្នាឃើញដុំឈើធំឯណោះដែរឬទេ?»។ ពួកភិក្ខុឆ្លើយថា «ឃើញ អាវុសោ»។

‘‘Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe pathavīdhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ pathavītveva adhimucceyya. Ākaṅkhamāno, āvuso, bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ āpotveva adhimucceyya …pe… tejotveva adhimucceyya… vāyotveva adhimucceyya… subhantveva adhimucceyya… asubhantveva adhimucceyya. Taṃ kissa hetu? Atthi, āvuso, amumhi dārukkhandhe asubhadhātu, yaṃ nissāya bhikkhu iddhimā cetovasippatto amuṃ dārukkhandhaṃ asubhantveva adhimucceyyā’’ti. Ekādasamaṃ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ បើចង់ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាផែនដី (បឋវីធាតុ) ក៏បាន។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រោះបឋវីធាតុមាននៅក្នុងដុំឈើនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាផែនដីបាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ បើចង់ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាទឹក (អាបោធាតុ) ក៏បាន ...ថាជាភ្លើង (តេជោធាតុ) ក៏បាន ...ថាជាខ្យល់ (វាយោធាតុ) ក៏បាន ...ថាជាវត្ថុល្អ (សុភៈ) ក៏បាន ...ថាជាវត្ថុមិនល្អ (អសុភៈ) ក៏បាន។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រោះអសុភធាតុមាននៅក្នុងដុំឈើនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ គប្បីបង្អោនចិត្តទៅកាន់ដុំឈើនោះថាជាវត្ថុមិនល្អបាន»។ សូត្រទី១១។

12. Nāgitasuttaṃ

១២. នាគិតសូត្រ

42. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena icchānaṅgalaṃ nāma kosalānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati [Pg.300] icchānaṅgalavanasaṇḍe. Assosuṃ kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito icchānaṅgalaṃ anuppatto icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe. Taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno…pe… buddho bhagavā’ti. So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ…pe… arahataṃ dassanaṃ hotī’’ti. Atha kho icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā tassā rattiyā accayena pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya yena icchānaṅgalavanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhaṃsu uccāsaddā mahāsaddā.

៤២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនកោសល ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើនរូប បានទៅដល់ភូមិព្រាហ្មណ៍របស់ពួកជនក្នុងដែនកោសល ឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ។ ឮថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃរបោះឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ ជិតភូមិឥច្ឆានង្គលៈនោះ។ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី អ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ បានឮដំណឹងថា «ឮថា ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញសាងផ្នួសអំពីសក្យត្រកូល ឥឡូវនេះ យាងមកដល់ស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ ហើយគង់នៅក្នុងព្រៃរបោះឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ ជិតភូមិឥច្ឆានង្គលៈ។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ មានកិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយយ៉ាងនេះថា "ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ជាព្រះអរហន្ត ត្រាស់ដឹងស្មើដោយព្រះអង្គឯង ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ... ទ្រង់ជាព្រះពុទ្ធ ទ្រង់ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ"។ ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹង បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយព្រះប្រាជ្ញាញាណដ៏ឧត្តមដោយព្រះអង្គឯង ហើយញ៉ាំងលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក... ការបានជួបនឹងព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសភាពយ៉ាងនោះ ជាការប្រពៃណាស់"»។ គ្រានោះ លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី អ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ ក៏នាំយកបង្អែមនិងចំអាបយ៉ាងច្រើន ចូលទៅកាន់ព្រៃរបោះឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ បង្កសម្លេងទ្រហឹងអឺងកងយ៉ាងខ្លាំង។

Tena kho pana samayena āyasmā nāgito bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nāgitaṃ āmantesi – ‘‘ke pana te, nāgita, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Ete, bhante, icchānaṅgalakā brāhmaṇagahapatikā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya bahidvārakoṭṭhake ṭhitā bhagavantaṃyeva uddissa bhikkhusaṅghañcā’’ti. ‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyyā’’ti.

សម័យនោះ ព្រះអាយស្មៅនាគិតៈ ជាឧបដ្ឋាករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ。 គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះអាយស្មៅនាគិតៈថា «ម្នាលនាគិតៈ ចុះសម្លេងទ្រហឹងអឺងកងយ៉ាងខ្លាំងនោះ ជាសម្លេងអ្វី ដូចជាពួកអ្នកនេសាទកំពុងដណ្តើមត្រីគ្នា?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នោះគឺពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី អ្នកស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ នាំយកបង្អែមនិងចំអាបយ៉ាងច្រើន មកឈរនៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារ ឧទ្ទិសចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងភិក្ខុសង្ឃ»។ «ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមិនចង់ជួបនឹងយសសក្តិឡើយ ហើយយសសក្តិក៏កុំមកជួបនឹងតថាគតដែរ។ ម្នាលនាគិតៈ បុគ្គលណា មិនបានតាមប្រាថ្នា មិនបានដោយងាយ មិនបានដោយមិនលំបាក នូវនេក្ខម្មសុខ របវេកសុខ ឧបសមសុខ សម្ពោធិសុខ ដូចជាតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយងាយ បានដោយមិនលំបាកនេះទេ បុគ្គលនោះ គប្បីត្រេកអរនឹងសេចក្តីសុខដ៏លាមក សេចក្តីសុខក្នុងការដេកលក់ និងសេចក្តីសុខដែលកើតអំពីលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះចុះ»។

‘‘Adhivāsetu dāni, bhante, bhagavā; adhivāsetu, sugato; adhivāsanakālo dāni, bhante, bhagavato. Yena yeneva dāni, bhante, bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Seyyathāpi, bhante, thullaphusitake deve vassante yathāninnaṃ udakāni pavattanti; evamevaṃ kho, bhante, yena yeneva dāni bhagavā gamissati, tanninnāva bhavissanti brāhmaṇagahapatikā negamā ceva jānapadā ca. Taṃ kissa hetu? Tathā hi, bhante, bhagavato sīlapaññāṇa’’nti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួល (សេចក្តីអនុគ្រោះ) ក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ សូមព្រះសុគត ទ្រង់ទទួលចុះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ជាកាលគួរដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងយាងទៅកាន់ទិសណាៗ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី ទាំងអ្នកនិគម ទាំងអ្នកជនបទ នឹងបង្អោនទៅរកទិសនោះៗដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាកាលដែលភ្លៀងបង្អុរចុះមកមានគ្រាប់ធំៗ ទឹកទាំងឡាយតែងហូរទៅកាន់ទីទំនាប យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងយាងទៅកាន់ទិសណាៗ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតី ទាំងអ្នកនិគម ទាំងអ្នកជនបទ ក៏នឹងបង្អោនទៅរកទិសនោះៗ យ៉ាងនោះដែរ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា សីលនិងបញ្ញារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានសភាពយ៉ាងនោះឯង»។

‘‘Māhaṃ, nāgita, yasena samāgamaṃ, mā ca mayā yaso. Yo kho, nāgita, nayimassa nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa [Pg.301] nikāmalābhī assa akicchalābhī akasiralābhī, yassāhaṃ nekkhammasukhassa pavivekasukhassa upasamasukhassa sambodhasukhassa nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī, so taṃ mīḷhasukhaṃ middhasukhaṃ lābhasakkārasilokasukhaṃ sādiyeyya.

«ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមិនចង់ជួបនឹងយសសក្តិឡើយ ហើយយសសក្តិក៏កុំមកជួបនឹងតថាគតដែរ。 ម្នាលនាគិតៈ បុគ្គលណា មិនបានតាមប្រាថ្នា មិនបានដោយងាយ មិនបានដោយមិនលំបាក នូវនេក្ខម្មសុខ របវេកសុខ ឧបសមសុខ សម្ពោធិសុខ ដូចជាតថាគតបានតាមប្រាថ្នា បានដោយងាយ បានដោយមិនលំបាកនេះទេ បុគ្គលនោះ គប្បីត្រេកអរនឹងសេចក្តីសុខដ៏លាមក សេចក្តីសុខក្នុងការដេកលក់ និងសេចក្តីសុខដែលកើតអំពីលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះចុះ។

‘‘Idhāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idānimaṃ āyasmantaṃ ārāmiko vā upaṭṭhahissati samaṇuddeso vā taṃ tamhā samādhimhā cāvessatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena. Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe pacalāyamānaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā imaṃ niddākilamathaṃ paṭivinodetvā araññasaññaṃyeva manasi karissati ekatta’nti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ម្នាលនាគិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក អង្គុយមានចិត្តតម្កល់មាំ (មានសមាធិ)។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ នឹងមានអ្នកថែរក្សាវត្តក្តី សាមណេរក្តី មកបម្រើលោកដ៏មានអាយុនេះ ហើយធ្វើលោកឲ្យឃ្លាតចាកសមាធិនោះ"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតមិនពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងវត្តជិតស្រុករបស់ភិក្ខុនោះឡើយ។ ម្នាលនាគិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយងងុយដេកនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ នឹងបន្ទោបង់នូវសេចក្តីលំបាកព្រោះការងងុយដេកនេះ ហើយធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវអារម្មណ៍តែមួយ គឺអារញ្ញសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ថាព្រៃ)"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe asamāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā asamāhitaṃ vā cittaṃ samādahissati, samāhitaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ម្នាលនាគិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយមិនទាន់មានចិត្តតម្កល់មាំនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ នឹងតម្កល់ចិត្តដែលមិនទាន់តម្កល់មាំ ឬក៏នឹងរក្សាចិត្តដែលតម្កល់មាំហើយ"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ araññe samāhitaṃ nisinnaṃ. Tassa mayhaṃ, nāgita, evaṃ hoti – ‘idāni ayamāyasmā avimuttaṃ vā cittaṃ vimocessati, vimuttaṃ vā cittaṃ anurakkhissatī’ti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena.

ម្នាលនាគិតៈ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ អង្គុយមានចិត្តតម្កល់មាំនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលនាគិតៈ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ នឹងញ៉ាំងចិត្តដែលមិនទាន់រួចចាកកិលេសឲ្យរួចចាកកិលេស ឬក៏នឹងរក្សាចិត្តដែលរួចចាកកិលេសហើយ"។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងព្រៃរបស់ភិក្ខុនោះ។

‘‘Idha panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi gāmantavihāriṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno riñcati paṭisallānaṃ riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni; gāmanigamarājadhāniṃ osaritvā vāsaṃ kappeti. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno na attamano homi gāmantavihārena.

ម្នាលនាគិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ភិក្ខុនោះ កាលប្រាថ្នានូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្តីសរសើរនោះ តែងលះបង់នូវការសម្ងំ លះបង់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូចនិងព្រៃធំ ហើយចូលទៅកាន់ស្រុក និគម និងរាជធានី រួចធ្វើការនៅអាស្រ័យក្នុងទីនោះ។ ម្នាលនាគិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតមិនពេញចិត្តនឹងការនៅក្នុងវត្តជិតស្រុករបស់ភិក្ខុនោះឡើយ»。

‘‘Idha [Pg.302] panāhaṃ, nāgita, bhikkhuṃ passāmi āraññikaṃ lābhiṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. So taṃ lābhasakkārasilokaṃ paṭipaṇāmetvā na riñcati paṭisallānaṃ na riñcati araññavanapatthāni pantāni senāsanāni. Tenāhaṃ, nāgita, tassa bhikkhuno attamano homi araññavihārena. Yasmāhaṃ, nāgita, samaye addhānamaggappaṭipanno na kañci passāmi purato vā pacchato vā, phāsu me, nāgita, tasmiṃ samaye hoti antamaso uccārapassāvakammāyā’’ti. Dvādasamaṃ.

«ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតឃើញភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ភិក្ខុនោះ លះបង់នូវលាភ សក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរនោះហើយ មិនលះបង់នូវការសម្ងំ មិនលះបង់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូចព្រៃធំឡើយ។ ម្នាលណាកិតៈ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតរមែងមានចិត្តត្រេកអរនឹងភិក្ខុនោះ ដោយការនៅក្នុងព្រៃ។ ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសម័យណា ដែលតថាគតដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ មិនឃើញនរណាម្នាក់នៅខាងមុខ ឬខាងក្រោយឡើយ ម្នាលណាកិតៈ ក្នុងសម័យនោះ តថាគតរមែងមានសេចក្ដីសប្បាយ សូម្បីតែការបន្ទោបង់ឧច្ចារៈនិងបស្សាវៈ»។ ចប់ ទី១២។

Devatāvaggo catuttho.

ចប់ ទេវតាវគ្គ ទី៤។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃទេវតាវគ្គនោះគឺ៖

Sekhā dve aparihāni, moggallāna vijjābhāgiyā;

Vivādadānattakārī nidānaṃ, kimiladārukkhandhena nāgitoti.

និយាយអំពីសេក្ខសូត្រ អបរិហានិសូត្រ ២ លើក មុខល្លានសូត្រ វិជ្ជាភាគិយសូត្រ វិវាទសូត្រ ទានសូត្រ អត្តការីសូត្រ និទានសូត្រ កិមិលសូត្រ ទារុក្ខន្ធសូត្រ និងណាកិតសូត្រ។

5. Dhammikavaggo

៥. ធម្មិកវគ្គ

1. Nāgasuttaṃ

១. នាគសូត្រ

43. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

៤៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះទ្រង់ត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ ទើបទ្រង់ហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុមកថា៖ «ម្នាលអានន្ទ មកចុះ យើងនឹងចូលទៅកាន់ប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ក្នុងបុព្វារាម ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ»។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។

Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitu’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti [Pg.303] kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṃ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងចូលទៅកាន់ប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ក្នុងបុព្វារាម ជាមួយព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ លុះដល់វេលាសាយណ្ហសម័យ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំ ហើយហៅព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុមកថា៖ «ម្នាលអានន្ទ មកចុះ យើងនឹងទៅកាន់កំពង់ទឹកខាងកើត ដើម្បីស្រង់ព្រះកាយ»។ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់កំពង់ទឹកខាងកើត ដើម្បីស្រង់ព្រះកាយ ជាមួយព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ លុះទ្រង់ស្រង់ព្រះកាយក្នុងកំពង់ទឹកខាងកើតរួចហើយ ទ្រង់ឡើងមកគង់នៅដោយមានចីវរមួយផ្ទាំង ធ្វើព្រះកាយឲ្យស្ងួតទឹក។

Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa seto nāma nāgo mahātūriya tāḷitavāditena pubbakoṭṭhakā paccuttarati. Apissu taṃ jano disvā evamāha – ‘‘abhirūpo vata, bho, rañño nāgo; dassanīyo vata, bho, rañño nāgo; pāsādiko vata, bho, rañño nāgo; kāyupapanno vata, bho, rañño nāgo’’ti! Evaṃ vutte āyasmā udāyī bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘hatthimeva nu kho, bhante, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti, udāhu aññampi kañci mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’’’ti? ‘‘Hatthimpi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti! Assampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… goṇampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… uragampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… rukkhampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ…pe… manussampi kho, udāyi, mahantaṃ brahantaṃ kāyupapannaṃ jano disvā evamāha – ‘nāgo vata, bho, nāgo’ti! Api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṃ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṃ ‘nāgo’ti brūmī’’ti.

សម័យនោះឯង ដំរីឈ្មោះសេតៈ ជាព្រះទីនាំងរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសល ឡើងមកពីកំពង់ទឹកខាងកើត ដោយសូរតន្ត្រីប្រគំយ៉ាងរគគ្រឹក។ មហាជនឃើញដំរីនោះហើយ ក៏និយាយគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា ល្អណាស់តើ! នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា គួរឲ្យចង់មើលណាស់តើ! នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា គួរឲ្យជ្រះថ្លាណាស់តើ! នែគ្នាអើយ ព្រះទីនាំងដំរីរបស់ព្រះរាជា មានរាងកាយបរិបូណ៌ណាស់តើ! ពិតជាដំរីដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន!»។ កាលបើមហាជននិយាយយ៉ាងនេះហើយ ព្រះឧទាយិដ៏មានអាយុ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មហាជនឃើញតែសត្វដំរីដែលមានរាងកាយធំធាត់ បរិបូណ៌ ទើបនិយាយយ៉ាងនេះថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាដំរីដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន" ឬក៏ឃើញវត្ថុដទៃណាមួយដែលមានទំហំធំធាត់ បរិបូណ៌ ហើយនិយាយថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាវត្ថុដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន" ដែរ?»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វដំរីដែលមានរាងកាយធំធាត់ បរិបូណ៌ ក៏និយាយថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាដំរីដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន"។ ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វសេះដែលមានរាងកាយធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វគោដែលមានរាងកាយធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញសត្វពស់ដែលមានរាងកាយធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញដើមឈើដែលមានដើមធំធាត់... ម្នាលឧទាយិ មហាជនឃើញមនុស្សដែលមានរាងកាយធំធាត់ បរិបូណ៌ ក៏និយាយថា "នែគ្នាអើយ ពិតជាមនុស្សដ៏ប្រសើរ (នាគ) មែន"។ ម្នាលឧទាយិ មួយវិញទៀត បុគ្គលណា មិនធ្វើនូវបាបកម្មដោយកាយ វាចា ចិត្ត ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា "នាគ" (អ្នកប្រសើរ)»។

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bhante, bhagavatā – api ca, udāyi, yo sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya āguṃ na karoti kāyena vācāya manasā, tamahaṃ ‘nāgo’ti brūmī’’ti. Idañca panāhaṃ, bhante, bhagavatā subhāsitaṃ imāhi gāthāhi anumodāmi –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនដែលធ្លាប់មានឡើយ! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងទុកល្អណាស់ថា "ម្នាលឧទាយិ មួយវិញទៀត បុគ្គលណា មិនធ្វើនូវបាបកម្មដោយកាយ វាចា ចិត្ត ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស តថាគតហៅបុគ្គលនោះថា នាគ"។ បពិត្រព្រង្សដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអនុមោទនាចំពោះព្រះពុទ្ធដីកាដែលទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងទុកល្អហើយនេះ ដោយគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

‘‘Manussabhūtaṃ sambuddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ;

Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ.

ព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់កើតជាមនុស្ស មានព្រះទ័យទូន្មានខ្លួនឯងរួចហើយ មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ ទ្រង់យាងទៅក្នុងផ្លូវដ៏ប្រសើរ (អរិយមគ្គ) ទ្រង់ត្រេកអរក្នុងសេចក្ដីស្ងប់រម្ងាប់នៃចិត្ត។

‘‘Yaṃ [Pg.304] manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ;

Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ.

ព្រះសម្ពុទ្ធអង្គណា ដែលមនុស្សទាំងឡាយរមែងថ្វាយបង្គំ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង សូម្បីទេវតាទាំងឡាយ ក៏រមែងថ្វាយបង្គំព្រះសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ខ្ញុំបានឮពាក្យនេះអំពីសំណាក់ព្រះអរហន្ត។

‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ, vanā nibbana māgataṃ;

Kāmehi nekkhammarataṃ, muttaṃ selāva kañcanaṃ.

ព្រះអង្គកន្លងផុតនូវសញ្ញោជនៈទាំងពួង យាងចេញពីព្រៃ (កិលេស) មកកាន់ទីគ្មានព្រៃ (ព្រះនិព្វាន) ទ្រង់ត្រេកអរក្នុងការចេញចាកកាមទាំងឡាយ ដូចជាមាសដ៏បរិសុទ្ធដែលរួចចាកថ្មរ៉ែ។

‘‘Sabbe accarucī nāgo, himavāññe siluccaye;

Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro.

ព្រះអង្គជាអ្នកប្រសើរ (នាគ) ញ៉ាំងសត្វទាំងពួងឲ្យរុងរឿងក្រៃលែង ដូចជាភ្នំហិមពាន្តដែលរុងរឿងជាងភ្នំដទៃ ព្រះអង្គមានព្រះនាមពិតប្រាកដថា "នាគ" ដ៏ប្រសើរលើសលប់ជាងអស់អ្នកដែលមានឈ្មោះថា "នាគ" ទាំងពួង។

‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so;

Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve.

ខ្ញុំនឹងសរសើរនូវនាគ (ព្រះពុទ្ធ) ដល់អ្នករាល់គ្នា ព្រោះព្រះអង្គមិនធ្វើនូវបាបឡើយ សេចក្ដីសង្រួម និងការមិនបៀតបៀន ទាំងពីរនេះ ជាជើងមុខទាំងគូរបស់នាគនោះ។

‘‘Tapo ca brahmacariyaṃ, caraṇā nāgassa tyāpare;

Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā.

សេចក្ដីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស និងព្រហ្មចរិយធម៌ ទាំងពីរនេះ ជាជើងក្រោយទាំងគូរបស់នាគនោះ ព្រះមហានាគមានសទ្ធាជាប្រមោយ មានឧបេក្ខាជាភ្លុកដ៏ស។

‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā;

មានសតិជាក មានបញ្ញាជាក្បាល មានការពិចារណាធម៌ដោយប្រុងប្រយ័ត្នជាចុងប្រមោយ។

Dhammakucchisamātapo, viveko tassa vāladhi.

មានធម៌ (សមាធិ) ជាពោះដ៏កក់ក្ដៅ មានសេចក្ដីស្ងាត់ (វិវេក) ជាកន្ទុយ។

‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito ;

Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito.

ព្រះអង្គជាអ្នកចម្រើនឈាន ត្រេកអរក្នុងខ្យល់ដកដង្ហើមចេញចូល មានព្រះទ័យតម្កល់មាំល្អក្នុងខាងក្នុង នាគនោះកាលយាងទៅ ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ កាលឈរ ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ។

‘‘Seyyaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito;

Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā.

នាគនោះកាលសម្រាន្ត ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ សូម្បីកាលគង់នៅ ក៏មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ នាគនោះសង្រួមក្នុងទ្វារទាំងពួង នេះជាសម្បទារបស់នាគ។

‘‘Bhuñjati anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati;

Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ.

ទ្រង់សោយតែរបស់ដែលគ្មានទោស មិនសោយរបស់ដែលមានទោសឡើយ កាលបាននូវអាហារនិងសម្លៀកបំពាក់ហើយ រមែងវៀរចាកការសន្សំទុក។

‘‘Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ;

Yena yeneva gacchati, anapekkhova gacchati.

ទ្រង់កាត់ផ្ដាច់នូវសញ្ញោជនៈ និងចំណងទាំងពួង ទោះតូចក្ដី ធំក្ដី ហើយយាងទៅកាន់ទិសណាៗ ដោយគ្មានសេចក្ដីអាឡោះអាល័យឡើយ។

‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati;

Nupalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ.

ផ្កាឈូកសដែលដុះក្នុងទឹក ចម្រើនឡើងក្នុងទឹក មិនប្រឡាក់ដោយទឹក មានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយឈ្ងប់ គួរឲ្យត្រេកអរ យ៉ាងណាមិញ។

‘‘Tatheva loke sujāto, buddho loke viharati;

Nupalippati lokena, toyena padumaṃ yathā.

ព្រះពុទ្ធទ្រង់កើតល្អហើយក្នុងលោក ក៏គង់នៅក្នុងលោកយ៉ាងនោះដែរ តែមិនប្រឡាក់ដោយលោក ដូចជាផ្កាឈូកដែលមិនប្រឡាក់ដោយទឹក យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Mahāginīva [Pg.305] jalito, anāhārūpasammati;

Saṅkhāresūpasantesu, nibbutoti pavuccati.

ភ្លើងដ៏ធំដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅ រមែងរលត់ទៅព្រោះគ្មានអុសជាគ្រឿងឆេះ យ៉ាងណាមិញ កាលបើធម៌ទាំងឡាយជាគ្រឿងតាក់តែង (សង្ខារ) រលត់ទៅហើយ ព្រះអង្គរមែងបានឈ្មោះថា "រលត់ទុក្ខហើយ" (បរិនិព្វាន) យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā;

Viññassanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ.

ឧបមានេះ សម្រាប់ញ៉ាំងសេចក្ដីឲ្យយល់ច្បាស់ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានសម្ដែងទុកហើយ ពួកមហានាគ (ព្រះខីណាស្រព) នឹងដឹងច្បាស់នូវនាគ (ព្រះពុទ្ធ) ដែលនាគ (ព្រះឧទាយិ) បានសម្ដែងហើយ។

‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo;

Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissati anāsavo’’ti. paṭhamaṃ;

ព្រះពុទ្ធជាអ្នកប្រសើរ (នាគ) មានរាគៈប្រាសចេញហើយ មានទោសៈប្រាសចេញហើយ មានមោហៈប្រាសចេញហើយ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ កាលលះបង់នូវសរីរៈនេះ នឹងបរិនិព្វានដោយមិនមានអាសវៈឡើយ»។ ចប់ ទី១។

2. Migasālāsuttaṃ

២. មិគសាលាសូត្រ

44. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho migasālā upāsikā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho migasālā upāsikā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –

៤៤. គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយចូលទៅកាន់លំនៅរបស់នាងមិគសាលាឧបាសិកា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះនាងមិគសាលាឧបាសិកា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា៖

‘‘Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ? Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmisatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Petteyyopi me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāya’’nti? ‘‘Evaṃ kho panetaṃ, bhagini, bhagavatā byākata’’nti.

«បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ? បពិត្រលោកម្ចាស់ ឧបាសកឈ្មោះបុរាណៈ ជាបិតារបស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករថា "ឧបាសកបុរាណៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត"។ បពិត្រលោកម្ចាស់ ចំណែកឯឧបាសកឈ្មោះឥសិទត្តៈ ជាមា (ឬឪពុកធំ) របស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈទេ គាត់ត្រេកអរតែនឹងភរិយារបស់ខ្លួន។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់ព្យាករថា "ឧបាសកឥសិទត្តៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត" ដែរ។ បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ?»។ ព្រះអានន្ទតបថា៖ «ម្នាលប្អូនស្រី ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែនហើយ»។

Atha [Pg.306] kho āyasmā ānando migasālāya upāsikāya nivesane piṇḍapātaṃ gahetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho āyasmā ānando pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ទទួលចង្ហាន់បិណ្ឌបាតក្នុងលំនៅរបស់នាងមិគសាលាឧបាសិការួចហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈនិមន្តចេញទៅ។ លុះដល់វេលាក្រោយភត្ត ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាតហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena migasālāya upāsikāya nivesanaṃ tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃ. Atha kho, bhante, migasālā upāsikā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnā kho, bhante, migasālā upāsikā maṃ etadavoca – ‘kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāyaṃ. Pitā me, bhante, purāṇo brahmacārī ahosi ārācārī virato methunā gāmadhammā. So kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Petteyyopi me, bhante, isidatto abrahmacārī ahosi sadārasantuṭṭho. Sopi kālaṅkato bhagavatā byākato sakadāgāmipatto tusitaṃ kāyaṃ upapannoti. Kathaṃ kathaṃ nāmāyaṃ, bhante ānanda, bhagavatā dhammo desito aññeyyo, yatra hi nāma brahmacārī ca abrahmacārī ca ubho samasamagatikā bhavissanti abhisamparāya’nti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, migasālaṃ upāsikaṃ etadavocaṃ – ‘evaṃ kho panetaṃ, bhagini, bhagavatā byākata’’’nti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ខ្ញុំព្រះអង្គស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ហើយចូលទៅកាន់លំនៅរបស់នាងមិគសាលាឧបាសិកា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏អង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ចូលមកជិតខ្ញុំព្រះអង្គ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំខ្ញុំព្រះអង្គ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លុះនាងមិគសាលាឧបាសិកា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏សួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ? បពិត្រលោកម្ចាស់ ឧបាសកឈ្មោះបុរាណៈ ជាបិតារបស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករថា ឧបាសកបុរាណៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត។ បពិត្រលោកម្ចាស់ ចំណែកឯឧបាសកឈ្មោះឥសិទត្តៈ ជាមា (ឬឪពុកធំ) របស់ខ្ញុំ គាត់ជាអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈទេ គាត់ត្រេកអរតែនឹងភរិយារបស់ខ្លួន។ លុះគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏ទ្រង់ព្យាករថា ឧបាសកឥសិទត្តៈ បានសម្រេចសកទាគាមិផល ទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់តុសិត ដែរ។ បពិត្រព្រះអានន្ទដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយនេះ តើយើងត្រូវយល់ដឹងដោយប្រការដូចម្ដេច ព្រោះថា បុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ និងបុគ្គលអ្នកមិនប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ ទាំងពីរនាក់នេះ បែរជាមានគតិស្មើៗគ្នា ក្នុងបរលោកទៅវិញ?"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើនាងសួរយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានតបទៅនាងមិគសាលាឧបាសិកាវិញថា "ម្នាលប្អូនស្រី ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែនហើយ"»។

‘‘Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakasaññā, ke ca purisapuggalaparopariyañāṇe? Chayime, ānanda, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលអានន្ទ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ជាស្រីពាល ល្ងង់ខ្លៅ ជាស្រីសាមញ្ញ មានសេចក្ដីសម្គាល់បែបស្រីសាមញ្ញ តើមានប្រាជ្ញាស្មើនឹងតថាគត ដែលជាអ្នកដឹងនូវឥន្ទ្រិយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងថោកទាបរបស់បុគ្គលដទៃដូចម្ដេចបាន? ម្នាលអានន្ទ បុគ្គល ៦ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។

‘‘Katame cha? Idhānanda, ekacco puggalo sorato hoti sukhasaṃvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ [Pg.307] maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī.

«ម្នាលអានន្ទ បុគ្គល ៦ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូត ជាអ្នកនៅរួមរស់ជាសុខ ពួកសព្រហ្មចារី តែងត្រេកអរក្នុងការនៅរួមជាមួយគ្នា។ បុគ្គលនោះ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ មិនបានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងមិនបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិឡើយ។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ។»

‘‘Idha panānanda, ekacco puggalo sorato hoti sukhasaṃvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti no hānāya, visesagāmīyeva hoti no hānagāmī.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូត ជាអ្នកនៅរួមរស់ជាសុខ ពួកសព្រហ្មចារី តែងត្រេកអរក្នុងការនៅរួមជាមួយគ្នា។ បុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti – ‘imassapi teva dhammā aparassapi teva dhammā, kasmā tesaṃ eko hīno eko paṇīto’ti! Tañhi tesaṃ, ānanda, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ ពួកអ្នកវាស់វែង តែងវាស់វែងថា "ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះ ក៏មានដូច្នោះដែរ ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលដទៃ ក៏មានដូច្នោះដែរ ហេតុអ្វីបានជាក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំងពីរនោះ ម្នាក់ថោកទាប ម្នាក់ខ្ពង់ខ្ពស់?" ម្នាលអានន្ទ ការវាស់វែងនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់អ្នកទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។»

‘‘Tatrānanda, yvāyaṃ puggalo sorato hoti sukhasaṃvāso, abhinandanti sabrahmacārī ekattavāsena, tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. Ayaṃ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imaṃ hānanda, puggalaṃ dhammasoto nibbahati, tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatena! Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha. Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto. Ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ, yo vā panassa mādiso.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ បុគ្គលណាដែលជាអ្នកស្លូតបូត ជាអ្នកនៅរួមរស់ជាសុខ ពួកសព្រហ្មចារី តែងត្រេកអរក្នុងការនៅរួមជាមួយគ្នា ហើយបុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកល្អឆ្នើមជាង ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងបុគ្គលមុននោះ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថាខ្សែទឹកគឺធម៌ តែងនាំបុគ្គលនេះទៅកាន់អរិយភូមិ តើនរណាអាចដឹងនូវហេតុខុសគ្នានោះបាន ក្រៅពីព្រះតថាគត! ម្នាលអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះ ពួកអ្នកកុំជាអ្នកវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ កុំកាន់យកប្រមាណក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះបុគ្គលកាលវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយ ឈ្មោះថាជីកកកាយបំផ្លាញខ្លួនឯង។ ម្នាលអានន្ទ មានតែតថាគត ឬបុគ្គលណាដែលប្រហែលដូចជាតថាគត ទើបគួរវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយបាន។»

‘‘Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa lobhadhammā uppajjanti. Tassa savanenapi akataṃ hoti, bāhusaccenapi akataṃ hoti, diṭṭhiyāpi appaṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងធម៌គឺលោភៈ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ មិនបានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងមិនបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិឡើយ។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ។»

‘‘Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa lobhadhammā uppajjanti. Tassa savanenapi kataṃ hoti…pe… no hānagāmī.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងធម៌គឺលោភៈ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់។បេ។ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘Tatrānanda[Pg.308], pamāṇikā pamiṇanti…pe… yo vā panassa mādiso.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ ពួកអ្នកវាស់វែង តែងវាស់វែង។បេ។ ឬបុគ្គលណាដែលប្រហែលដូចជាតថាគត ទើបគួរវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយបាន។»

‘‘Idha, panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti. Tassa savanenapi akataṃ hoti…pe… sāmāyikampi vimuttiṃ na labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā hānāya pareti no visesāya, hānagāmīyeva hoti no visesagāmī.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងវចីសង្ខារ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ មិនបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់។បេ។ ទាំងមិនបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិឡើយ។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យ មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេសឡើយ។»

‘‘Idha panānanda, ekaccassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti. Tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. So kāyassa bhedā paraṃ maraṇā visesāya pareti no hānāya, visesagāmīyeva hoti no hānagāmī.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងវចីសង្ខារ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា។ បុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ បុគ្គលនោះ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ គឺជានិយតបុគ្គលអ្នកទៅកាន់សេចក្តីវិសេស មិនមែនជាអ្នកទៅកាន់សេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘Tatrānanda, pamāṇikā pamiṇanti – ‘imassapi teva dhammā, aparassapi teva dhammā. Kasmā tesaṃ eko hīno, eko paṇīto’ti? Tañhi tesaṃ, ānanda, hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ ពួកអ្នកវាស់វែង តែងវាស់វែងថា "ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះ ក៏មានដូច្នោះដែរ ធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលដទៃ ក៏មានដូច្នោះដែរ។ ហេតុអ្វីបានជាក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំងពីរនោះ ម្នាក់ថោកទាប ម្នាក់ខ្ពង់ខ្ពស់?" ម្នាលអានន្ទ ការវាស់វែងនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់អ្នកទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។»

‘‘Tatrānanda, yassa puggalassa kodhamāno adhigato hoti, samayena samayañcassa vacīsaṅkhārā uppajjanti, tassa savanenapi kataṃ hoti, bāhusaccenapi kataṃ hoti, diṭṭhiyāpi paṭividdhaṃ hoti, sāmāyikampi vimuttiṃ labhati. Ayaṃ, ānanda, puggalo amunā purimena puggalena abhikkantataro ca paṇītataro ca. Taṃ kissa hetu? Imaṃ hānanda, puggalaṃ dhammasoto nibbahati. Tadantaraṃ ko jāneyya aññatra tathāgatena! Tasmātihānanda, mā puggalesu pamāṇikā ahuvattha; mā puggalesu pamāṇaṃ gaṇhittha. Khaññati hānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇhanto. Ahaṃ vā, ānanda, puggalesu pamāṇaṃ gaṇheyyaṃ, yo vā panassa mādiso.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ បុគ្គលណាដែលមានក្រោធ និងមានះមិនទាន់លះបង់បានឡើយ ទាំងវចីសង្ខារ ក៏តែងកើតឡើងដល់បុគ្គលនោះតាមកាលវេលា ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយការស្តាប់ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើដោយពហុស្សូត្រ បានចាក់ធ្លុះដោយទិដ្ឋិ ទាំងបានសម្រេចសាមយិកវិមុត្តិផង។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកល្អឆ្នើមជាង ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងបុគ្គលមុននោះ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថាខ្សែទឹកគឺធម៌ តែងនាំបុគ្គលនេះទៅកាន់អរិយភូមិ។ តើនរណាអាចដឹងនូវហេតុខុសគ្នានោះបាន ក្រៅពីព្រះតថាគត! ម្នាលអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះ ពួកអ្នកកុំជាអ្នកវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ កុំកាន់យកប្រមាណក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះបុគ្គលកាលវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយ ឈ្មោះថាជីកកកាយបំផ្លាញខ្លួនឯង។ ម្នាលអានន្ទ មានតែតថាគត ឬបុគ្គលណាដែលប្រហែលដូចជាតថាគត ទើបគួរវាស់វែងក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយបាន។»

‘‘Kā cānanda, migasālā upāsikā bālā abyattā ammakā ammakasaññā, ke ca purisapuggalaparopariyañāṇe! Ime kho, ānanda, cha puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ.

«ម្នាលអានន្ទ នាងមិគសាលាឧបាសិកា ជាស្រីពាល ល្ងង់ខ្លៅ ជាស្រីធម្មតា មានសេចក្តីសម្គាល់យ៉ាងស្រីធម្មតា តើជាអ្វី ហើយបញ្ញាដឹងនូវភាពទន់និងរឹងនៃឥន្ទ្រិយរបស់បុគ្គលដទៃ តើជាអ្វី! ម្នាលអានន្ទ បុគ្គល ៦ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘Yathārūpena, ānanda, sīlena purāṇo samannāgato ahosi, tathārūpena sīlena isidatto samannāgato abhavissa. Nayidha purāṇo isidattassa gatimpi aññassa. Yathārūpāya ca, ānanda, paññāya isidatto samannāgato ahosi, tathārūpāya paññāya purāṇo samannāgato [Pg.309] abhavissa. Nayidha isidatto purāṇassa gatimpi aññassa. Iti kho, ānanda, ime puggalā ubho ekaṅgahīnā’’ti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើឧបាសកឈ្មោះឥសិទត្តៈ បានប្រកបដោយសីល មានសភាពយ៉ាងណា ដែលឧបាសកឈ្មោះបុរាណៈ បានប្រកបហើយនោះ ក្នុងលោកនេះ បុរាណឧបាសក ក៏មិនអាចដឹងនូវគតិរបស់ឥសិទត្តឧបាសកបានឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើបុរាណឧបាសក បានប្រកបដោយបញ្ញា មានសភាពយ៉ាងណា ដែលឥសិទត្តឧបាសក បានប្រកបហើយនោះ ក្នុងលោកនេះ ឥសិទត្តឧបាសក ក៏មិនអាចដឹងនូវគតិរបស់បុរាណឧបាសកបានឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលទាំងពីរនាក់នេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកខ្វះខាតនូវអង្គម្ខាងៗ ដោយប្រការយ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី២)

3. Iṇasuttaṃ

៣. «ឥណសូត្រ»

45. ‘‘Dāliddiyaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko iṇaṃ ādiyati, iṇādānampi, bhikkhave, dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko iṇaṃ ādiyitvā vaḍḍhiṃ paṭissuṇāti, vaḍḍhipi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko vaḍḍhiṃ paṭissuṇitvā kālābhataṃ vaḍḍhiṃ na deti, codentipi naṃ; codanāpi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko codiyamāno na deti, anucarantipi naṃ; anucariyāpi, bhikkhave, dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yampi, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko anucariyamāno na deti, bandhantipi naṃ; bandhanampi, bhikkhave, dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

៤៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភាពជាអ្នកក្រខ្សត់ ក្នុងលោក តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ តែងខ្ចីបុលបំណុលគេ ការខ្ចីបុលបំណុលនោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលខ្ចីបុលបំណុលគេហើយ តែងសន្យានឹងសងការប្រាក់ ការប្រាក់នោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ。» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលសន្យានឹងសងការប្រាក់ហើយ ដល់កំណត់វេលា មិនអាចសងការប្រាក់បាន ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងទាមទារបុគ្គលនោះ ការទាមទារនោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ。» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលគេទាមទារហើយ មិនអាចសងបាន ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងតាមដានបុគ្គលនោះ ការតាមដាននោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ。» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ កាលគេតាមដានហើយ មិនអាចសងបាន ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងឃុំឃាំងបុគ្គលនោះ ការឃុំឃាំងនោះ តែងនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោក មែនឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គ។»

‘‘Iti kho, bhikkhave, dāliddiyampi dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino, iṇādānampi dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino, vaḍḍhipi dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino, codanāpi dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino, anucariyāpi dukkhā lokasmiṃ kāmabhogino, bandhanampi dukkhaṃ lokasmiṃ kāmabhogino; evamevaṃ kho, bhikkhave, yassa kassaci saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi kusalesu dhammesu, ottappaṃ natthi kusalesu dhammesu, vīriyaṃ natthi kusalesu dhammesu, paññā natthi kusalesu dhammesu – ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye daliddo assako anāḷhiko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះយ៉ាងណាមិញ ភាពជាអ្នកក្រខ្សត់ ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការខ្ចីបុលបំណុល ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការសន្យាសងការប្រាក់ ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការទាមទារបំណុល ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការតាមដាន ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ការឃុំឃាំង ក៏ជាទុក្ខក្នុងលោក ដល់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏ដូច្នោះដែរ បុគ្គលណាមួយ គ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានហិរិក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានឱត្តប្បៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានវីរិយៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះឯង ហៅថា ជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល។»

‘‘Sa kho so, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko saddhāya asati kusalesu dhammesu, hiriyā asati kusalesu dhammesu, ottappe asati kusalesu dhammesu, vīriye asati kusalesu dhammesu, paññāya asati [Pg.310] kusalesu dhammesu, kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. Idamassa iṇādānasmiṃ vadāmi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភនោះ កាលបើគ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានហិរិក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានឱត្តប្បៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានវីរិយៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការខ្ចីបុលបំណុលរបស់បុគ្គលនោះ។»

‘‘So tassa kāyaduccaritassa paṭicchādanahetu pāpikaṃ icchaṃ paṇidahati. ‘Mā maṃ jaññū’ti icchati, ‘mā maṃ jaññū’ti saṅkappati, ‘mā maṃ jaññū’ti vācaṃ bhāsati, ‘mā maṃ jaññū’ti kāyena parakkamati. So tassa vacīduccaritassa paṭicchādanahetu…pe… so tassa manoduccaritassa paṭicchādanahetu…pe… ‘mā maṃ jaññū’ti kāyena parakkamati. Idamassa vaḍḍhiyā vadāmi.

«បុគ្គលនោះ តែងតាំងទុកនូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ដើម្បីបិទបាំងកាយទុច្ចរិតរបស់ខ្លួន ដោយគិតថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងប្រាថ្នាថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងត្រិះរិះថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងពោលវាចាថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ" តែងព្យាយាមដោយកាយថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ"។ បុគ្គលនោះ ដើម្បីបិទបាំងវចីទុច្ចរិតរបស់ខ្លួន។បេ។ ដើម្បីបិទបាំងមនោទុច្ចរិតរបស់ខ្លួន។បេ។ តែងព្យាយាមដោយកាយថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការកើនឡើងនៃការប្រាក់របស់បុគ្គលនោះ។»

‘‘Tamenaṃ pesalā sabrahmacārī evamāhaṃsu – ‘ayañca so āyasmā evaṃkārī evaṃsamācāro’ti. Idamassa codanāya vadāmi.

«ពួកសព្រហ្មចារីដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ តែងពោលទោសចំពោះបុគ្គលនោះយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកធ្វើអំពើយ៉ាងនេះ មានមារយាទយ៉ាងនេះ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការទាមទារបំណុលរបស់បុគ្គលនោះ។»

‘‘Tamenaṃ araññagataṃ vā rukkhamūlagataṃ vā suññāgāragataṃ vā vippaṭisārasahagatā pāpakā akusalavitakkā samudācaranti. Idamassa anucariyāya vadāmi.

«កាលបើបុគ្គលនោះ ទៅកាន់ព្រៃក្តី ទៅកាន់គល់ឈើក្តី ទៅកាន់ផ្ទះស្ងាត់ក្តី ពួកអកុសលវិតក្កដ៏លាមក ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយចិត្ត តែងតាមចោមរោមបុគ្គលនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា នេះជាការតាមដានរបស់ម្ចាស់បំណុលចំពោះបុគ្គលនោះ។»

‘‘Sa kho so, bhikkhave, daliddo assako anāḷhiko kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā nirayabandhane vā bajjhati tiracchānayonibandhane vā. Nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekabandhanampi samanupassāmi evaṃdāruṇaṃ evaṃkaṭukaṃ evaṃantarāyakaraṃ anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya, yathayidaṃ, bhikkhave, nirayabandhanaṃ vā tiracchānayonibandhanaṃ vā’’ti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មិនស្តុកស្តម្ភនោះ លុះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងត្រូវគេចងកាត់ក្នុងនរកក្តី ត្រូវគេចងកាត់ក្នុងកំណើតសត្វតិរច្ឆានក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនឃើញការឃុំឃាំងដទៃ សូម្បីតែមួយ ដែលកាចសាហាវយ៉ាងនេះ ជូរចត់យ៉ាងនេះ ជាគ្រឿងរារាំងដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរលើសលប់ ដូចជាការឃុំឃាំងក្នុងនរក ឬការឃុំឃាំងក្នុងកំណើតសត្វតិរច្ឆាននេះឡើយ។»

‘‘Dāliddiyaṃ dukkhaṃ loke, iṇādānañca vuccati;

Daliddo iṇamādāya, bhuñjamāno vihaññati.

«ភាពជាអ្នកក្រខ្សត់ និងការខ្ចីបុលបំណុលគេ តែងហៅថាជាទុក្ខក្នុងលោក បុគ្គលអ្នកក្រខ្សត់ កាលខ្ចីបំណុលគេមកបរិភោគហើយ តែងក្តៅក្រហាយចិត្ត។»

‘‘Tato anucaranti naṃ, bandhanampi nigacchati;

Etañhi bandhanaṃ dukkhaṃ, kāmalābhābhijappinaṃ.

«អំពីនោះមក ម្ចាស់បំណុលទាំងឡាយ តែងតាមដានបុគ្គលនោះ ទាំងត្រូវដល់នូវការឃុំឃាំងទៀតផង ព្រោះការឃុំឃាំងនោះ ជាទុក្ខពិតប្រាកដ ដល់បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាចង់បាននូវកាម។»

‘‘Tatheva ariyavinaye, saddhā yassa na vijjati;

Ahirīko anottappī, pāpakammavinibbayo.

«សេចក្តីនេះយ៉ាងណាមិញ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល បុគ្គលណាគ្មានសទ្ធា គ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប គ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប ជាអ្នកសន្សំតែអំពើបាប ក៏យ៉ាងនោះដែរ។»

‘‘Kāyaduccaritaṃ katvā, vacīduccaritāni ca;

Manoduccaritaṃ katvā, ‘mā maṃ jaññū’ti icchati.

«បុគ្គលនោះ កាលធ្វើកាយទុច្ចរិត វចីទុច្ចរិត និងមនោទុច្ចរិតហើយ តែងប្រាថ្នាថា "កុំឲ្យនរណាដឹងនូវអំពើរបស់អញឡើយ"។»

‘‘So [Pg.311] saṃsappati kāyena, vācāya uda cetasā;

Pāpakammaṃ pavaḍḍhento, tattha tattha punappunaṃ.

«បុគ្គលនោះ តែងវក់វីដោយកាយ ដោយវាចា ឬដោយចិត្ត កាលដែលសន្សំអំពើបាប ក្នុងទីនោះៗ រឿយៗ។»

‘‘So pāpakammo dummedho, jānaṃ dukkaṭamattano;

Daliddo iṇamādāya, bhuñjamāno vihaññati.

បុគ្គលអ្នកមានកម្មដ៏លាមក មានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ កាលដឹងច្បាស់នូវអំពើអាក្រក់របស់ខ្លួន ជាអ្នកក្រខ្សត់ ខ្ចីបំណុលគេមកបរិភោគ តែងតែលំបាក។

‘‘Tato anucaranti naṃ, saṅkappā mānasā dukhā;

Gāme vā yadi vāraññe, yassa vippaṭisārajā.

តមក គំនិតទាំងឡាយជាគ្រឿងសោកស្តាយ ជាទុក្ខក្នុងចិត្ត ដែលកើតអំពីសេចក្តីក្តៅក្រហាយ តែងតែអន្ទោលតាមបុគ្គលនោះ ទោះបីនៅក្នុងភូមិ ឬនៅក្នុងព្រៃក្តី។

‘‘So pāpakammo dummedho, jānaṃ dukkaṭamattano;

Yonimaññataraṃ gantvā, niraye vāpi bajjhati.

បុគ្គលអ្នកមានកម្មដ៏លាមក មានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ កាលដឹងច្បាស់នូវអំពើអាក្រក់របស់ខ្លួន ទៅកាន់កំណើតណាមួយ (មានកំណើតតិរច្ឆានជាដើម) ឬក៏ត្រូវគេចងទុកក្នុងនរក។

‘‘Etañhi bandhanaṃ dukkhaṃ, yamhā dhīro pamuccati;

Dhammaladdhehi bhogehi, dadaṃ cittaṃ pasādayaṃ.

ព្រោះថា គ្រឿងចងនេះជាទុក្ខ ដែលអ្នកមានប្រាជ្ញាតែងរួចផុតបាន កាលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លា ធ្វើទានដោយភោគៈទាំងឡាយដែលបានមកដោយធម៌។

‘‘Ubhayattha kaṭaggāho, saddhassa gharamesino;

Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya ca;

Evametaṃ gahaṭṭhānaṃ, cāgo puññaṃ pavaḍḍhati.

ការកាន់យកជ័យជម្នះក្នុងលោកទាំងពីរ តែងមានដល់គ្រហស្ថអ្នកមានសេចក្តីជំនឿ អ្នកស្វែងរកផ្ទះ ដើម្បីប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងដើម្បីសេចក្តីសុខក្នុងបរលោក។ បុណ្យគឺការលះបង់ (ការបរិច្ចាគ) នេះ តែងចម្រើនដល់គ្រហស្ថទាំងឡាយយ៉ាងនេះ។

‘‘Tatheva ariyavinaye, saddhā yassa patiṭṭhitā;

Hirīmano ca ottappī, paññavā sīlasaṃvuto.

ចំណែកខាងបុគ្គលណា មានសេចក្តីជំនឿប្រតិស្ឋានមាំមួន មានចិត្តប្រកបដោយហិរិ និងឱត្តប្បៈ មានប្រាជ្ញា និងសង្រួមក្នុងសីល ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល យ៉ាងនោះដែរ

‘‘Eso kho ariyavinaye, ‘sukhajīvī’ti vuccati;

Nirāmisaṃ sukhaṃ laddhā, upekkhaṃ adhitiṭṭhati.

បុគ្គលនោះឯង តែងហៅថា 'អ្នករស់នៅជាសុខ' ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល ព្រោះបានសម្រេចនូវសុខដែលមិនមានអាមិស ហើយតម្កល់ចិត្តនៅក្នុងឧបេក្ខា។

‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, niccaṃ āraddhavīriyo;

Jhānāni upasampajja, ekodi nipako sato.

បុគ្គលនោះ លះបង់នូវនីវរណៈទាំង ៥ មានព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ច មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា មានស្មារតី ចូលទៅសម្រេចនូវឈានទាំងឡាយ

‘‘Evaṃ ñatvā yathābhūtaṃ, sabbasaṃyojanakkhaye;

Sabbaso anupādāya, sammā cittaṃ vimuccati.

កាលដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះតាមពិត ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈទាំងពួង ចិត្តក៏រួចផុតដោយប្រពៃ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំដោយប្រការទាំងពួង។

‘‘Tassa sammā vimuttassa, ñāṇaṃ ce hoti tādino;

‘Akuppā me vimuttī’ti, bhavasaṃyojanakkhaye.

កាលបើចិត្តរបស់ព្រះខីណាស្រពនោះ រួចផុតដោយប្រពៃហើយ ញាណ (គឺបច្ចវេក្ខណញាណ) តែងកើតឡើងថា 'សេចក្តីរួចផុតរបស់អាត្មាអញ មិនកម្រើកឡើយ' ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈក្នុងភព។

‘‘Etaṃ kho paramaṃ ñāṇaṃ, etaṃ sukhamanuttaraṃ;

Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, etaṃ ānaṇyamuttama’’nti. tatiyaṃ;

នេះជាញាណដ៏ឧត្តម នេះជាសុខគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ជាធម៌មិនមានសេចក្តីសោក មិនមានធូលី (កិឡេស) មានសេចក្តីក្សេម នេះជាការមិនមានបំណុលដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ (ចប់ ទី៣)

4. Mahācundasuttaṃ

៤. មហាចុន្ទសូត្រ

46. Evaṃ [Pg.312] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā mahācundo cetīsu viharati sayaṃjātiyaṃ. Tatra kho āyasmā mahācundo bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato mahācundassa paccassosuṃ. Āyasmā mahācundo etadavoca –

៤៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងដែនចេតិ ជិតស្រុកសហជាតិ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុថា «ករុណា អាវុសោ»។ ព្រះមហាចុន្ទដ៏មានអាយុ បានសម្តែងសេចក្តីនេះថា៖

‘‘Idhāvuso, dhammayogā bhikkhū jhāyī bhikkhū apasādenti – ‘ime pana jhāyinomhā, jhāyinomhāti jhāyanti pajjhāyanti nijjhāyanti avajjhāyanti. Kimime jhāyanti, kintime jhāyanti, kathaṃ ime jhāyantī’ti? Tattha dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ (ធម្មកថិក) ក្នុងសាសនានេះ តែងតែមើលងាយភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈាន (អ្នកធម៌ឈាន) ថា "ភិក្ខុទាំងនេះ តែងតែគិតថា 'ពួកយើងជាអ្នកចម្រើនឈាន ពួកយើងជាអ្នកចម្រើនឈាន' ហើយក៏សញ្ជឹងគិត សញ្ជឹងគិតខ្លាំង សញ្ជឹងគិតជានិច្ច សញ្ជឹងគិតចំពោះ។ ចុះភិក្ខុទាំងនេះ សញ្ជឹងគិតនូវអ្វី? សញ្ជឹងគិតដើម្បីអ្វី? សញ្ជឹងគិតដោយរបៀបណា?" ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Idha panāvuso, jhāyī bhikkhū dhammayoge bhikkhū apasādenti – ‘ime pana dhammayogamhā, dhammayogamhāti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatī asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Kimime dhammayogā, kintime dhammayogā, kathaṃ ime dhammayogā’ti? Tattha jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈាន ក្នុងសាសនានេះ តែងតែមើលងាយភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ថា "ភិក្ខុទាំងនេះ តែងតែគិតថា 'ពួកយើងជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ពួកយើងជាអ្នកប្រកបដោយធម៌' ហើយក៏ជាអ្នករាយមាយ មានមានះខ្ពស់ (ដូចដើមបបុស) ឃ្លេងឃ្លោង មានមាត់រឹង និយាយស្តីរាយប៉ាយ ភ្លេចស្មារតី គ្មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មិនមានចិត្តតម្កល់មាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយមិនបានសង្រួម។ ចុះភិក្ខុទាំងនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដូចម្តេច? ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដើម្បីអ្វី? ជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដោយហេតុណា?" ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Idha panāvuso, dhammayogā bhikkhū dhammayogānaññeva bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti, no jhāyīnaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti. Tattha dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ក្នុងសាសនានេះ តែងតែពោលសរសើរតែភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដូចគ្នា ប៉ុន្តែមិនពោលសរសើរភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈានឡើយ។ ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Idha panāvuso, jhāyī bhikkhū jhāyīnaññeva bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti, no dhammayogānaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsanti. Tattha jhāyī ca bhikkhū nappasīdanti, dhammayogā ca bhikkhū nappasīdanti, na ca bahujanahitāya paṭipannā honti bahujanasukhāya [Pg.313] bahuno janassa atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈាន ក្នុងសាសនានេះ តែងតែពោលសរសើរតែភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈានដូចគ្នា ប៉ុន្តែមិនពោលសរសើរភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ឡើយ។ ក្នុងហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយក៏មិនជ្រះថ្លា ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីជាសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Tasmātihāvuso, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘dhammayogā samānā jhāyīnaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsissāmā’ti. Evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṃ. Taṃ kissa hetu? Acchariyā hete, āvuso, puggalā dullabhā lokasmiṃ, ye amataṃ dhātuṃ kāyena phusitvā viharanti. Tasmātihāvuso, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘jhāyī samānā dhammayogānaṃ bhikkhūnaṃ vaṇṇaṃ bhāsissāmā’ti. Evañhi vo, āvuso, sikkhitabbaṃ. Taṃ kissa hetu? Acchariyā hete, āvuso, puggalā dullabhā lokasmiṃ ye gambhīraṃ atthapadaṃ paññāya ativijjha passantī’’ti. Catutthaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "ពួកយើងទោះបីជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ក៏នឹងពោលសរសើរគុណរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកចម្រើនឈានដែរ"។ ម្នាលអាវុសោ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ ហេតុអ្វីបានជាត្រូវសិក្សាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលបានពាល់ត្រូវនូវអមតធាតុ (គឺព្រះនិព្វាន) ដោយនាមកាយ ហើយរស់នៅ បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលគួរឲ្យអស្ចារ្យ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "ពួកយើងទោះបីជាអ្នកចម្រើនឈាន ក៏នឹងពោលសរសើរគុណរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែលជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ដែរ"។ ម្នាលអាវុសោ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ ហេតុអ្វីបានជាត្រូវសិក្សាយ៉ាងនោះ? ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលបានចាក់ធ្លុះឃើញនូវសេចក្តីដ៏ជ្រាលជ្រៅ (មានខន្ធ អាយតនៈ ធាតុ ជាដើម) ដោយប្រាជ្ញា បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលគួរឲ្យអស្ចារ្យ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។» (ចប់ ទី៤)

5. Paṭhamasandiṭṭhikasuttaṃ

៥. បឋមសន្ទិដ្ឋិកសូត្រ

47. Atha kho moḷiyasīvako paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

៤៧. គ្រានោះឯង មោឡិយសីវកបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នានោះហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះមោឡិយសីវកបរិព្វាជក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះធម៌ដែលព្រះអង្គសម្តែងថា "ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង" ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដោយហេតុប៉ុន្មានហ្ន៎ ព្រះធម៌ទើបឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល (ឲ្យផលភ្លាមៗ) គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន?»»

‘‘Tena hi, sīvaka, taññevettha paṭipucchāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ lobhaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ lobho’ti pajānāsi – evampi kho, sīvaka, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

«ម្នាលសីវកៈ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរអ្នកវិញក្នុងរឿងនេះ។ អ្នកគាប់ចិត្តយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយយ៉ាងនោះចុះ។ ម្នាលសីវកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើលោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើលោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលសីវកៈ កាលបើលោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើលោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "លោភៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលសីវកៈ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង យ៉ាងនេះឯង។ល។»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ dosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ mohaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ lobhadhammaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ dosadhammaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsi, asantaṃ [Pg.314] vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, sīvaka, santaṃ vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ mohadhammaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ mohadhammo’ti pajānāsi – evaṃ kho, sīvaka, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

«ម្នាលសីវកៈ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើទោសៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើធម៌ប្រកបដោយលោភៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើធម៌ប្រកបដោយទោសៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលសីវកៈ កាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "ធម៌ប្រកបដោយមោហៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលសីវកៈ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante…pe… upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Pañcamaṃ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់។ល។ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ។» (ចប់ ទី៥)

6. Dutiyasandiṭṭhikasuttaṃ

៦. ទុតិយសន្ទិដ្ឋិកសូត្រ

48. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bho gotama, vuccati. Kittāvatā nu kho, bho gotama, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

៤៨. គ្រានោះឯង ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នានោះហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះធម៌ដែលព្រះអង្គសម្តែងថា "ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ព្រះធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង" ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ដោយហេតុប៉ុន្មានហ្ន៎ ព្រះធម៌ទើបឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន?»»

‘‘Tena hi, brāhmaṇa, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rāgo’ti pajānāsi – evampi kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti…pe….

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរអ្នកវិញក្នុងរឿងនេះ។ អ្នកគាប់ចិត្តយ៉ាងណា គប្បីដោះស្រាយយ៉ាងនោះចុះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើកាមរាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើកាមរាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើកាមរាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើកាមរាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "រាគៈមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង យ៉ាងនេះឯង។ល។»

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ dosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ mohaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ kāyasandosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ vacīsandosaṃ…pe… santaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti pajānāsī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho’’. ‘‘Yaṃ kho tvaṃ, brāhmaṇa, santaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti pajānāsi, asantaṃ vā ajjhattaṃ manosandosaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ manosandoso’ti [Pg.315] pajānāsi – evaṃ kho, brāhmaṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសម្គាល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច? កាលបើទោសៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើមោហៈមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងកាយ (កាយទុច្ចរិត) មាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងវាចា (វចីទុច្ចរិត) មាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក។ល។ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្ត (មនោទុច្ចរិត) មាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ឬកាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក តើអ្នកដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ដែរឬទេ?» «ករុណា ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់យ៉ាងនោះមែន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" កាលបើសេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អ្នក អ្នកក៏ដឹងច្បាស់ថា "សេចក្តីសៅហ្មងខាងចិត្តមិនមាននៅក្នុងសន្តានរបស់អាត្មាអញ" ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះធម៌ដែលឈ្មោះថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ដោយឡែកៗខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Chaṭṭhaṃ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ។» (ចប់ ទី៦)

7. Khemasuttaṃ

៧. ខេមសូត្រ

49. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca khemo āyasmā ca sumano sāvatthiyaṃ viharanti andhavanasmiṃ. Atha kho āyasmā ca khemo āyasmā ca sumano yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā khemo bhagavantaṃ etadavoca –

៤៩. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះខេមៈដ៏មានអាយុ និងព្រះសុមនៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងព្រៃអន្ធវន ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះខេមៈដ៏មានអាយុ និងព្រះសុមនៈដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះខេមៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Yo so, bhante, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto tassa na evaṃ hoti – ‘atthi me seyyoti vā atthi me sadisoti vā atthi me hīnoti vā’’’ti. Idamavocāyasmā khemo. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho āyasmā khemo ‘‘samanuñño me satthā’’ti uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់រលីងហើយ រួចចាកផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ខ្ញុំប្រសើរជាងគេ“ ឬថា ”ខ្ញុំស្មើគេ“ ឬថា ”ខ្ញុំថោកទាបជាងគេ“ ឡើយ។» ព្រះអាយុស្មាខេមៈបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាខេមៈ គិតថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យរបស់អាត្មាអញហើយ» ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។

Atha kho āyasmā sumano acirapakkante āyasmante kheme bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yo so, bhante, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto tassa na evaṃ hoti – ‘natthi me seyyoti vā natthi me sadisoti vā natthi me hīnoti vā’’’ti. Idamavocāyasmā sumano. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho āyasmā sumano ‘‘samanuñño me satthā’’ti uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

គ្រានោះ កាលដែលព្រះអាយុស្មាខេមៈចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះអាយុស្មាសុមនៈបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាដែលជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានភារៈដាក់ចុះហើយ មានប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រេចហើយ មានសំយោជនៈក្នុងភពអស់រលីងហើយ រួចចាកផុតហើយព្រោះដឹងដោយប្រពៃ ភិក្ខុនោះមិនមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”ខ្ញុំប្រសើរជាងគេ មិនមានឡើយ“ ឬថា ”ខ្ញុំស្មើគេ មិនមានឡើយ“ ឬថា ”ខ្ញុំថោកទាបជាងគេ មិនមានឡើយ“ ឡើយ។» ព្រះអាយុស្មាសុមនៈបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាសុមនៈ គិតថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យរបស់អាត្មាអញហើយ» ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចៀសចេញទៅ។

Atha kho bhagavā acirapakkantesu āyasmante ca kheme āyasmante ca sumane bhikkhū āmantesi – ‘‘evaṃ kho, bhikkhave, kulaputtā aññaṃ byākaronti[Pg.316]. Attho ca vutto attā ca anupanīto. Atha ca pana idhekacce moghapurisā hasamānakā maññe aññaṃ byākaronti. Te pacchā vighātaṃ āpajjantī’’ti.

គ្រានោះ កាលដែលព្រះអាយុស្មាខេមៈ និងព្រះអាយុស្មាសុមនៈចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រទាំងឡាយតែងព្យាករនូវអរហត្តផលយ៉ាងនេះឯង។ ផល (នៃអរហត្តផល) ក៏ពួកគេបានពោលហើយ តែមិនបាននាំខ្លួន (ទៅប្រៀបធៀប) ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងលោកនេះ មានមោឃបុរសខ្លះ តែងព្យាករនូវអរហត្តផល ហាក់ដូចជាពោលលេងសើច។ ពួកមោឃបុរសនោះ តែងដល់នូវសេចក្តីលំបាកក្នុងកាលជាខាងក្រោយ។»

‘‘Na ussesu na omesu, samatte nopanīyare ;

Khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ, caranti saṃyojanavippamuttā’’ti. sattamaṃ;

«ព្រះខីណាសពទាំងឡាយ មិននាំខ្លួនទៅប្រៀបធៀបក្នុងបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មិននាំខ្លួនទៅប្រៀបធៀបក្នុងបុគ្គលដ៏ថោកទាប និងមិននាំខ្លួនទៅប្រៀបធៀបក្នុងបុគ្គលដ៏ស្មើគ្នាឡើយ។ ជាតិរបស់លោកអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ លោកទាំងឡាយតែងត្រាច់ទៅដោយរួចចាកផុតចាកសំយោជនៈហើយ។» (ចប់ សូត្រទី៧)

8. Indriyasaṃvarasuttaṃ

៨. ឥន្ទ្រិយសំវរសូត្រ

50. ‘‘Indriyasaṃvare, bhikkhave, asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ hoti sīlaṃ; sīle asati sīlavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpaniso hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge asati nibbidāvirāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsavipanno. Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati, tacopi na pāripūriṃ gacchati, pheggupi na pāripūriṃ gacchati, sāropi na pāripūriṃ gacchati. Evamevaṃ kho, bhikkhave, indriyasaṃvare asati indriyasaṃvaravipannassa hatūpanisaṃ hoti sīlaṃ…pe… vimuttiñāṇadassanaṃ.

៥០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមិនមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើសីលមិនមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើសម្មាសមាធិមិនមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមិនមាន និព្វិទាននិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ កាលបើនិព្វិទាននិងវិរាគៈមិនមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកនិព្វិទាននិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលវិបត្តិចាកមែកនិងស្លឹកហើយ ស្រទាប់ក្រៅរបស់ឈើនោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ សំបកក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ឈើអាកាក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ខ្លឹមឈើក៏មិនដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមិនមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកវិបត្តិចាកឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ...។ល។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ក៏មានឧបនិស្ស័យវិនាសហើយ។»

‘‘Indriyasaṃvare, bhikkhave, sati indriyasaṃvarasampannassa upanisasampannaṃ hoti sīlaṃ; sīle sati sīlasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi; sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ; yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampanno hoti nibbidāvirāgo; nibbidāvirāge sati nibbidāvirāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ. Seyyathāpi, bhikkhave, rukkho sākhāpalāsasampanno. Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati, tacopi pāripūriṃ gacchati, pheggupi pāripūriṃ gacchati, sāropi pāripūriṃ gacchati[Pg.317]. Evamevaṃ kho, bhikkhave, indriyasaṃvare sati indriyasaṃvarasampannassa upanisasampannaṃ hoti sīlaṃ…pe… vimuttiñāṇadassana’’nti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើសីលមាន សម្មាសមាធិរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយសីល ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើសម្មាសមាធិមាន យថាភូតញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយសម្មាសមាធិ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើយថាភូតញាណទស្សនៈមាន និព្វិទាននិងវិរាគៈរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយយថាភូតញាណទស្សនៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ កាលបើនិព្វិទាននិងវិរាគៈមាន វិមុត្តិញាណទស្សនៈរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយនិព្វិទាននិងវិរាគៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាដើមឈើដែលបរិបូរដោយមែកនិងស្លឹក ស្រទាប់ក្រៅរបស់ឈើនោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ សំបកក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ឈើអាកាក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ ខ្លឹមឈើក៏ដល់នូវសេចក្តីពេញបរិបូរ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង កាលបើឥន្ទ្រិយសំវរៈមាន សីលរបស់បុគ្គលអ្នកបរិបូរដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈ ឈ្មោះថាមានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ...។ល។ វិមុត្តិញាណទស្សនៈ ក៏មានឧបនិស្ស័យបរិបូរហើយ។» (ចប់ សូត្រទី៨)

9. Ānandasuttaṃ

៩. អានន្ទសូត្រ

51. Atha kho āyasmā ānando yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –

៥១. គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ បានចូលទៅរកព្រះអាយុស្មាសារីបុត្ត ដល់ទីកន្លែងដែលលោកគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះអាយុស្មាសារីបុត្ត។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នារួចហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ព្រះអាយុស្មាសារីបុត្តថា៖

‘‘Kittāvatā nu kho, āvuso sāriputta, bhikkhu assutañceva dhammaṃ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṃ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetasā samphuṭṭhapubbā te ca samudācaranti, aviññātañca vijānātī’’ti? ‘‘Āyasmā kho ānando bahussuto. Paṭibhātu āyasmantaṃyeva ānanda’’nti. ‘‘Tenahāvuso sāriputta, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā sāriputto āyasmato ānandassa paccassosi. Āyasmā ānando etadavoca –

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ទើបភិក្ខុបានស្តាប់ធម៌ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់បានស្តាប់ផង ធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយ មិនដល់នូវសេចក្តីភ្លេចភ្លាំងទៅវិញផង ធម៌ទាំងឡាយណាដែលខ្លួនធ្លាប់បានពាល់ត្រូវដោយចិត្តក្នុងកាលមុន ធម៌ទាំងនោះក៏នៅតែប្រព្រឹត្តទៅផង ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដឹងច្បាស់ ក៏ដឹងច្បាស់ផង?» ព្រះសារីបុត្តតបថា៖ «ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ ជាពហុស្សូត។ សូមសេចក្តីនេះភ្លឺច្បាស់ដល់ព្រះអាយុស្មាអានន្ទផ្ទាល់តែម្តងចុះ។» ព្រះអានន្ទពោលថា៖ «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្តាប់ យកចិត្តទុកដាក់ឲ្យប្រពៃចុះ ខ្ញុំនឹងសម្តែងប្រាប់។» ព្រះអាយុស្មាសារីបុត្តបានទទួលស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះអាយុស្មាអានន្ទថា «ករុណា អាវុសោ»។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទបានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘Idhāvuso sāriputta, bhikkhu dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. So yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ vāceti, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Yasmiṃ āvāse therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā tasmiṃ āvāse vassaṃ upeti. Te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa kvattho’ti? Te tassa āyasmato avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Ettāvatā kho, āvuso sāriputta, bhikkhu assutañceva dhammaṃ suṇāti, sutā cassa dhammā na sammosaṃ gacchanti, ye cassa dhammā pubbe cetasā samphuṭṭhapubbā te ca samudācaranti, aviññātañca vijānātī’’ti.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ភិក្ខុនោះ តែងសម្តែងធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ តែងបង្រៀនធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ តែងធ្វើការសូត្រធម៌ (ស្វាធ្យាយ) តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារ តែងត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត យកចិត្តទុកដាក់រំពឹងមើលនូវធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក។ ភិក្ខុនោះ តែងចូលទៅចាំវស្សាក្នុងអាវាសណា ដែលមានភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ជាពហុស្សូត ចេះចាំគម្ពីរ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងចូលទៅរកភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះតាមកាលគួរ ហើយសួរដេញដោល សាកសួរថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សេចក្តីនេះ តើដូចម្តេច? អត្ថន័យនៃធម៌នេះ តើដូចម្តេច?“ ព្រះថេរៈទាំងនោះ តែងបើកបង្ហាញនូវធម៌ដែលមិនទាន់បើកបង្ហាញផង ធ្វើធម៌ដែលមិនទាន់ជាក់ច្បាស់ឲ្យជាក់ច្បាស់ផង បន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យមានប្រការផ្សេងៗផង ដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវកម្រិតនេះឯង ដែលភិក្ខុបានស្តាប់ធម៌ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់បានស្តាប់ផង ធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយ មិនដល់នូវសេចក្តីភ្លេចភ្លាំងទៅវិញផង ធម៌ទាំងឡាយណាដែលខ្លួនធ្លាប់បានពាល់ត្រូវដោយចិត្តក្នុងកាលមុន ធម៌ទាំងនោះក៏នៅតែប្រព្រឹត្តទៅផង ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដឹងច្បាស់ ក៏ដឹងច្បាស់ផង។»

‘‘Acchariyaṃ[Pg.318], āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāva subhāsitaṃ cidaṃ āyasmatā ānandena. Imehi ca mayaṃ chahi dhammehi samannāgataṃ āyasmantaṃ ānandaṃ dhārema. Āyasmā hi ānando dhammaṃ pariyāpuṇāti – suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthaṃ udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallaṃ. Āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti, āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ vāceti, āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena sajjhāyaṃ karoti, āyasmā ānando yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Āyasmā ānando yasmiṃ āvāse therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā tasmiṃ āvāse vassaṃ upeti. Te āyasmā ānando kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati – ‘idaṃ, bhante, kathaṃ; imassa kvattho’ti? Te āyasmato ānandassa avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttānīkaronti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodentī’’ti. Navamaṃ.

«ម្នាលអាវុសោ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោ មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ សេចក្តីនេះដែលព្រះអាយុស្មាអានន្ទបានពោលហើយ ល្អណាស់។ យើងខ្ញុំតែងចងចាំទុកនូវព្រះអាយុស្មាអានន្ទ ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ទាំង ៦ ប្រការនេះឯង។ ព្រោះថា ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងសម្តែងធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងបង្រៀនធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារដល់អ្នកដទៃ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងធ្វើការសូត្រធម៌ (ស្វាធ្យាយ) តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក ដោយសេចក្តីពិស្តារ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត យកចិត្តទុកដាក់រំពឹងមើលនូវធម៌តាមដែលខ្លួនបានស្តាប់ តាមដែលខ្លួនបានរៀនមក។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងចូលទៅចាំវស្សាក្នុងអាវាសណា ដែលមានភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ជាពហុស្សូត ចេះចាំគម្ពីរ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅ។ ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ តែងចូលទៅរកភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះតាមកាលគួរ ហើយសួរដេញដោល សាកសួរថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សេចក្តីនេះ តើដូចម្តេច? អត្ថន័យនៃធម៌នេះ តើដូចម្តេច?“ ព្រះថេរៈទាំងនោះ តែងបើកបង្ហាញនូវធម៌ដែលមិនទាន់បើកបង្ហាញផង ធ្វើធម៌ដែលមិនទាន់ជាក់ច្បាស់ឲ្យជាក់ច្បាស់ផង បន្ទោបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យមានប្រការផ្សេងៗផង ដល់ព្រះអាយុស្មាអានន្ទ។» (ចប់ សូត្រទី៩)

10. Khattiyasuttaṃ

១០. ខត្តិយសូត្រ

52. Atha kho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jāṇussoṇi brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

៥២. គ្រានោះ ចាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នារួចហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ចាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Khattiyā, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Khattiyā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā balādhiṭṭhānā pathavībhinivesā issariyapariyosānā’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកក្សត្រ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកក្សត្រ តែងមានភោគសម្បត្តិជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានកម្លាំងជាទីតាំង មានផែនដីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានឥស្សរិយភាពជាទីបំផុត។»

‘‘Brāhmaṇā pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Brāhmaṇā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā mantādhiṭṭhānā yaññābhinivesā brahmalokapariyosānā’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកព្រាហ្មណ៍ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា 有អ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកព្រាហ្មណ៍ តែងមានភោគសម្បត្តិជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានមន្តជាទីតាំង មានការបូជាយញ្ញជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានព្រហ្មលោកជាទីបំផុត។»

‘‘Gahapatikā [Pg.319] pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Gahapatikā kho, brāhmaṇa, bhogādhippāyā paññūpavicārā sippādhiṭṭhānā kammantābhinivesā niṭṭhitakammantapariyosānā’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកគហបតី តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកគហបតី តែងមានភោគសម្បត្តិជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានសិល្បសាស្ត្រជាទីតាំង មានការងារជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានការងារដែលសម្រេចហើយជាទីបំផុត។»

‘‘Itthī pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Itthī kho, brāhmaṇa, purisādhippāyā alaṅkārūpavicārā puttādhiṭṭhānā asapatībhinivesā issariyapariyosānā’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកស្ត្រី តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកស្ត្រី តែងមានបុរសជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានគ្រឿងអលង្ការជាការត្រាច់ទៅ មានកូនជាទីតាំង មានការមិនមានស្រីរួមប្តីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានឥស្សរិយភាពជាទីបំផុត។»

‘‘Corā pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Corā kho, brāhmaṇa, ādānādhippāyā gahanūpavicārā satthādhiṭṭhānā andhakārābhinivesā adassanapariyosānā’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកចោរ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកចោរ តែងមានការលួចប្លន់ជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានទីពួនសម្ងំជាការត្រាច់ទៅ មានគ្រឿងសាស្ត្រាវុធជាទីតាំង មានសេចក្តីងងឹតជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានការមិនឲ្យគេឃើញខ្លួនជាទីបំផុត。»

‘‘Samaṇā pana, bho gotama, kiṃadhippāyā, kiṃupavicārā, kiṃadhiṭṭhānā, kiṃabhinivesā, kiṃpariyosānā’’ti? ‘‘Samaṇā kho, brāhmaṇa, khantisoraccādhippāyā paññūpavicārā sīlādhiṭṭhānā ākiñcaññābhinivesā nibbānapariyosānā’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះពួកសមណៈ តើមានអ្វីជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានអ្វីជាការត្រាច់ទៅ មានអ្វីជាទីតាំង មានអ្វីជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានអ្វីជាទីបំផុត?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពួកសមណៈ តែងមានសេចក្តីអត់ធន់និងសោរច្ចៈជាសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាជាការត្រាច់ទៅ មានសីលជាទីតាំង មានការមិនខ្វល់ខ្វាយជាការចូលទៅស៊ប់ចិត្ត មានព្រះនិព្វានជាទីបំផុត។»

‘‘Acchariyaṃ, bho gotama, abbhutaṃ, bho gotama! Khattiyānampi bhavaṃ gotamo jānāti adhippāyañca upavicārañca adhiṭṭhānañca abhinivesañca pariyosānañca. Brāhmaṇānampi bhavaṃ gotamo jānāti…pe… gahapatīnampi bhavaṃ gotamo jānāti… itthīnampi bhavaṃ gotamo jānāti… corānampi bhavaṃ gotamo jānāti … samaṇānampi bhavaṃ gotamo jānāti adhippāyañca upavicārañca adhiṭṭhānañca abhinivesañca pariyosānañca. Abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Dasamaṃ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងជ្រាបច្បាស់នូវបំណងផង នូវការត្រាច់ទៅផង នូវទីតាំងផង នូវការចូលទៅស៊ប់ផង នូវទីបំផុតផង របស់ពួកក្សត្រ។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងជ្រាបច្បាស់... របស់ពួកព្រាហ្មណ៍... របស់ពួកគហបតី... របស់ពួកស្ត្រី... របស់ពួកចោរ... របស់ពួកសមណៈ នូវបំណងផង នូវការត្រាច់ទៅផង នូវទីតាំងផង នូវការចូលទៅស៊ប់ផង នូវទីបំផុតផង។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់។ប។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណៈ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ»។ ចប់ សូត្រទី១០។

11. Appamādasuttaṃ

១១. អប្បមាទសូត្រ

53. Atha kho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ [Pg.320] vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca –

៥៣. គ្រានោះឯង ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ នូវពាក្យនេះថា៖

‘‘Atthi nu kho, bho gotama, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti? ‘‘Atthi kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើមានធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង ឬទេ?»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មានធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

‘‘Katamo pana, bho gotama, eko dhammo bhāvito bahulīkato yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti? ‘‘Appamādo kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង តើដូចម្តេច?»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌នោះគឺសេចក្តីមិនប្រមាថ (អប្បមាទៈ) ឯង ជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti; hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati, yadidaṃ mahantattena. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa, appamādo eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាស្នាមជើងនៃសត្វទាំងឡាយណា ដែលត្រាច់ទៅលើដី ស្នាមជើងទាំងអស់នោះ តែងរួមចុះក្នុងស្នាមជើងដំរី ស្នាមជើងដំរី គេហៅថាជាកំពូលនៃស្នាមជើងសត្វទាំងនោះ ព្រោះតែភាពជាស្នាមជើងធំ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីមិនប្រមាថ ជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ក៏តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, brāhmaṇa …pe….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាបង្កង់ទាំងឡាយណានៃផ្ទះកំពូល បង្កង់ទាំងអស់នោះ តែងបង្អោនទៅរកកំពូល ផ្អៀងទៅរកកំពូល ប្រជុំចុះក្នុងកំពូល កំពូលផ្ទះ គេហៅថាជាកំពូលនៃបង្កង់ទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, pabbajalāyako pabbajaṃ lāyitvā agge gahetvā odhunāti nidhunāti nicchādeti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa…pe….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាអ្នកច្រូតស្បូវច្រូតស្បូវហើយ កាន់យកត្រង់ចុង រួចរលាស់ចុះ រលាស់ឡើង រលាស់ចំហៀង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭūpanibandhanāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evamevaṃ kho, brāhmaṇa…pe….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាកាលបើទងនៃស្វាយមួយចង្កោម ដាច់ចេញទៅហើយ ផ្លែស្វាយទាំងឡាយណា ដែលជាប់នឹងទងនោះ ទាំងអស់ ក៏តែងធ្លាក់ទៅតាមទងនោះដែរ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇa, ye keci khuddarājāno sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavattī aggamakkhāyati; evamevaṃ kho, brāhmaṇa…pe….

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាស្តេចតូចតាចទាំងឡាយណា ស្តេចទាំងអស់នោះ តែងជាអ្នកឈរលំឱនតាមព្រះរាជាចក្រពត្តិ ព្រះរាជាចក្រពត្តិ គេហៅថាជាកំពូលនៃស្តេចទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍...។ប។

‘‘Seyyathāpi[Pg.321], brāhmaṇa, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā sabbā tā candassa pabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa, appamādo eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ yo ca attho samparāyiko.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាពន្លឺនៃពួកផ្កាយទាំងឡាយណា ពន្លឺទាំងអស់នោះ មិនស្មើនឹងចំណែកទីដប់ប្រាំមួយ នៃពន្លឺព្រះចន្ទឡើយ ពន្លឺព្រះចន្ទ គេហៅថាជាកំពូលនៃពន្លឺទាំងនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីមិនប្រមាថ ជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ ក៏តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Ayaṃ kho, brāhmaṇa, eko dhammo bhāvito bahulīkato ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ, yo ca attho samparāyiko’’ti.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាធម៌មួយ ដែលបុគ្គលចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យច្រើនហើយ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាងឲ្យសម្រេចបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

‘‘Abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Ekādasamaṃ.

«ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ប។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណៈ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ»។ ចប់ សូត្រទី១១។

12. Dhammikasuttaṃ

១២. ធម្មិកសូត្រ

54. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena āyasmā dhammiko jātibhūmiyaṃ āvāsiko hoti sabbaso jātibhūmiyaṃ sattasu āvāsesu. Tatra sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ.

៥៤. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជាអាវាសិកភិក្ខុ ក្នុងស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន គឺគ្រប់គ្រងវត្តទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះទាំងអស់។ ក្នុងវត្តទាំងនោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយ ដែលជាអាគន្តុកៈ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសនោះចោលទៅ។

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsa’’nti? Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti[Pg.322], na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāmā’’ti.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «យើងតែងតែបម្រើភិក្ខុសង្ឃ ដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ តើមានហេតុអ្វី មានបច្ច័យអ្វី បានជាភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ លះបង់អាវាសចោលទៅ?»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុនេះ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ បើដូច្នោះ មានតែយើងបណ្តេញព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុចេញ»។

Atha kho jātibhūmakā upāsakā yena āyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ – ‘‘pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhā āvāsā; alaṃ te idha vāsenā’’ti. Atha kho āyasmā dhammiko tamhā āvāsā aññaṃ āvāsaṃ agamāsi. Tatrapi sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត ក៏ចូលទៅរកព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ សូមព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចៀសចេញពីអាវាសនេះទៅ ការដែលលោកម្ចាស់គង់នៅទីនេះ មិនសមគួរឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ក៏បានចៀសចេញពីអាវាសនោះ ទៅកាន់អាវាសដទៃទៀត។ ទោះបីក្នុងអាវាសនោះ ក៏ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈដែរ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsa’’nti? Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāmā’’ti.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «យើងតែងតែបម្រើភិក្ខុសង្ឃ ដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ តើមានហេតុអ្វី មានបច្ច័យអ្វី បានជាភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ លះបង់អាវាសចោលទៅ?»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុនេះ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។ បើដូច្នោះ មានតែយើងបណ្តេញព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុចេញ»។

Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ – ‘‘pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko imamhāpi āvāsā; alaṃ te idha vāsenā’’ti. Atha kho āyasmā dhammiko tamhāpi āvāsā aññaṃ āvāsaṃ agamāsi. Tatrapi sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya. Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត ក៏ចូលទៅរកព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ សូមព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចៀសចេញពីអាវាសនេះថែមទៀតទៅ ការដែលលោកម្ចាស់គង់នៅទីនេះ មិនសមគួរឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ក៏បានចៀសចេញពីអាវាសនោះ ទៅកាន់អាវាសដទៃទៀត។ ទោះបីក្នុងអាវាសនោះ ក៏ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ តែងជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយជាអាគន្តុកៈដែរ។ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងនោះ កាលដែលព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង ញាំញី ចាក់ដោត ធ្វើឲ្យខឹងសម្បារ ដោយវាចាហើយ ក៏ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ។

Atha [Pg.323] kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena. Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsaṃ. Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti, na saṇṭhanti, riñcanti āvāsa’’nti? Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati…pe…. Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāma sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti. Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ – ‘‘pakkamatu, bhante, āyasmā dhammiko sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti. Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi – ‘‘pabbājito khomhi jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehi. Kahaṃ nu kho dāni gacchāmī’’ti? Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyya’’nti.

គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «យើងតែងតែបម្រើភិក្ខុសង្ឃ ដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ប៉ុន្តែ ភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ តែងតែចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ តែងលះបង់អាវាសចោលទៅ。 តើមានហេតុអ្វី មានបច្ច័យអ្វី បានជាភិក្ខុជាអាគន្តុកៈទាំងឡាយ ចៀសចេញទៅ មិនព្រមនៅ លះបង់អាវាសចោលទៅ?»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើតនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុនេះ តែងជេរប្រទេច...។ប។ បើដូច្នោះ មានតែយើងបណ្តេញព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចេញពីអាវាសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនេះទាំងអស់តែម្តង»។ គ្រានោះ ពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត ក៏ចូលទៅរកព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏មានអាយុ សូមព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ចៀសចេញពីអាវាសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនេះទាំងអស់ទៅ»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឥឡូវនេះ អាត្មាអញ ត្រូវបានពួកឧបាសកក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញចេញពីអាវាសទាំងប្រាំពីរ ក្នុងស្រុកកំណើតនេះទាំងអស់ហើយ។ តើអាត្មាអញ គួរទៅក្នុងទីណាឥឡូវនេះ?»។ គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ»។

Atha kho āyasmā dhammiko pattacīvaramādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi. Anupubbena yena rājagahaṃ gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ dhammikaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa kuto nu tvaṃ, brāhmaṇa dhammika, āgacchasī’’ti? ‘‘Pabbājito ahaṃ, bhante, jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti. ‘‘Alaṃ, brāhmaṇa dhammika, kiṃ te iminā, yaṃ taṃ tato tato pabbājenti, so tvaṃ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi’’.

គ្រានោះ ព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ បានកាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចៀសចេញទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ។ លុះដើរទៅតាមលំដាប់ ក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឯភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរព្រះធម្មិកៈដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចុះអ្នកមកពីណា?»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គត្រូវបានពួកឧបាសកនៅក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញចេញពីអាវាសទាំង ៧ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះដោយគ្រប់ប្រការហើយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ល្មមហើយ ធម្មិកព្រាហ្មណ៍ តើការនៅក្នុងស្រុកកំណើតនោះ មានប្រយោជន៍អ្វីដល់អ្នក ដែលគេបណ្តេញអ្នកចេញពីអាវាសនោះៗ ហើយអ្នកដែលគេបណ្តេញចេញពីអាវាសនោះៗ ក៏មកកាន់សំណាក់តថាគតនេះឯង»។

‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa dhammika, sāmuddikā vāṇijā tīradassiṃ sakuṇaṃ gahetvā nāvāya samuddaṃ ajjhogāhanti. Te atīradakkhiṇiyā nāvāya tīradassiṃ sakuṇaṃ muñcanti. So gacchateva puratthimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati anudisaṃ. Sace so samantā tīraṃ passati, tathāgatakova hoti. Sace pana so samantā [Pg.324] tīraṃ na passati tameva nāvaṃ paccāgacchati. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa dhammika, yaṃ taṃ tato tato pabbājenti so tvaṃ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ពួកឈ្មួញសមុទ្រ បានចាប់យកសត្វសកុណ (បក្សី) ដែលមើលឃើញច្រាំង ហើយចុះទូកទៅកាន់មហាសមុទ្រ។ កាលបើទូកនោះមើលមិនឃើញច្រាំងទេ ពួកឈ្មួញទាំងនោះ ក៏លែងសត្វសកុណដែលមើលឃើញច្រាំងនោះទៅ។ សត្វសកុណនោះ ហើរទៅកាន់ទិសខាងកើតខ្លះ ទិសខាងលិចខ្លះ ទិសខាងជើងខ្លះ ទិសខាងត្បូងខ្លះ ទិសខាងលើខ្លះ ទិសតូចៗខ្លះ។ ប្រសិនបើវាឃើញច្រាំងក្នុងទីជុំវិញ វាក៏ហើរទៅកាន់ទីនោះឯង។ ប្រសិនបើវាមិនឃើញច្រាំងក្នុងទីជុំវិញទេ វាក៏ហើរត្រឡប់មកកាន់ទូកនោះវិញ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងណាមិញ កាលដែលគេបណ្តេញអ្នកចេញពីអាវាសនោះៗ អ្នកដែលគេបណ្តេញចេញពីអាវាសនោះៗ ក៏មកកាន់សំណាក់តថាគតនេះឯង យ៉ាងនោះដែរ»។

‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa dhammika, rañño korabyassa suppatiṭṭho nāma nigrodharājā ahosi pañcasākho sītacchāyo manoramo. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa dvādasayojanāni abhiniveso ahosi, pañca yojanāni mūlasantānakānaṃ. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa tāva mahantāni phalāni ahesuṃ; seyyathāpi nāma āḷhakathālikā. Evamassa sādūni phalāni ahesuṃ; seyyathāpi nāma khuddaṃ madhuṃ anelakaṃ. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa ekaṃ khandhaṃ rājā paribhuñjati saddhiṃ itthāgārena, ekaṃ khandhaṃ balakāyo paribhuñjati, ekaṃ khandhaṃ negamajānapadā paribhuñjanti, ekaṃ khandhaṃ samaṇabrāhmaṇā paribhuñjanti, ekaṃ khandhaṃ migā paribhuñjanti. Suppatiṭṭhassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, nigrodharājassa na koci phalāni rakkhati, na ca sudaṃ aññamaññassa phalāni hiṃsanti.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ដើមជ្រៃធំឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ របស់ព្រះបាទកោរព្យៈ មានមែក ៥ មានម្លប់ត្រជាក់ ជាទីគាប់ចិត្ត។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ឯមែកទាំងឡាយដែលលាតសន្ធឹងទៅនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះ មានប្រវែង ១២ យោជន៍ ឯឫសទាំងឡាយដែលផ្សាយទៅ មានប្រវែង ៥ យោជន៍។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះ ធំៗណាស់ ប្រៀបដូចជាឆ្នាំងដាំបាយចំណុះមួយអាឡ្ហកៈ។ ផ្លែជ្រៃនោះ មានរសជាតិផ្អែមឆ្ងាញ់ ប្រៀបដូចជាទឹកឃ្មុំប្លង់ដែលគ្មានកាកសំណល់។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ព្រះរាជាព្រមដោយពួកស្រីស្នំ តែងសោយនៃមែកមួយ ពួកពលសេនា តែងបរិភោគមែកមួយ ពួកអ្នកនិគមនិងអ្នកជនបទ តែងបរិភោគមែកមួយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ តែងបរិភោគមែកមួយ ពួកម្រឹគតែងបរិភោគមែកមួយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្មាននរណាម្នាក់ចាំយាមផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះឡើយ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់បៀតបៀនផ្លែរបស់គ្នាទៅវិញទៅមកដែរ»។

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, aññataro puriso suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṃ phalāni bhakkhitvā sākhaṃ bhañjitvā pakkāmi. Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthāya devatāya etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Yāva pāpo manusso, yatra hi nāma suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṃ phalāni bhakkhitvā sākhaṃ bhañjitvā pakkamissati, yaṃnūna suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṃ phalaṃ na dadeyyā’ti. Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṃ phalaṃ na adāsi.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ បានស៊ីផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះតាមតម្រូវការ ហើយក៏កាច់មែកជ្រៃនោះ ចៀសចេញទៅ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ទេវតាដែលស្ថិតនៅចាំរក្សាស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឱហ្ន៎ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ មិនធ្លាប់មានសោះ បុរសនេះយ៉ាប់យឺនណាស់ តើហេតុអ្វីក៏ហ៊ានស៊ីផ្លែនៃស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈតាមតម្រូវការហើយ បែរជាកាច់មែកចៀសចេញទៅវិញ បើដូច្នោះ កុំឲ្យស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនេះ បង្កើតផ្លែតទៅទៀតឡើយ»។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ ក៏មិនបង្កើតផ្លែតទៅទៀតឡើយ»។

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, rājā korabyo yena sakko devānamindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘yagghe, mārisa, jāneyyāsi suppatiṭṭho nigrodharājā phalaṃ na detī’ti? Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṃ nigrodharājaṃ pavattesi [Pg.325] ummūlamakāsi. Atha kho, brāhmaṇa dhammika, suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṃ aṭṭhāsi.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះបាទកោរព្យៈ បានចូលទៅគាល់ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតាយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គជ្រាបចុះ ស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ មិនព្រមបង្កើតផ្លែទៀតឡើយ»។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា បានតាក់តែងនូវឫទ្ធិមានសภาพយ៉ាងនោះ ដែលធ្វើឲ្យខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកធ្វើឲ្យស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈនោះ ដួលរលំរបើកឫសឡើងលើ。 ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ទេវតាដែលស្ថិតនៅចាំរក្សាស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ មានសេចក្តីទុក្ខ មិនសប្បាយចិត្ត មានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក យំខ្សឹកខ្សួល ឈរនៅក្នុងទីសមគួរមួយ»។

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo yena suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthaṃ devataṃ etadavoca – ‘kiṃ nu tvaṃ, devate, dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṃ ṭhitā’ti? ‘Tathā hi pana me, mārisa, bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī’ti. ‘Api nu tvaṃ, devate, rukkhadhamme ṭhitāya bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī’ti? ‘Kathaṃ pana, mārisa, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti? ‘Idha, devate, rukkhassa mūlaṃ mūlatthikā haranti, tacaṃ tacatthikā haranti, pattaṃ pattatthikā haranti, pupphaṃ pupphatthikā haranti, phalaṃ phalatthikā haranti. Na ca tena devatāya anattamanatā vā anabhinandi vā karaṇīyā. Evaṃ kho, devate, rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī’ti. ‘Aṭṭhitāyeva kho me, mārisa, rukkhadhamme bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī’ti. ‘Sace kho tvaṃ, devate, rukkhadhamme tiṭṭheyyāsi, siyā te bhavanaṃ yathāpure’ti? ‘Ṭhassāmahaṃ, mārisa, rukkhadhamme, hotu me bhavanaṃ yathāpure’’’ti.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា បានចូលទៅជិតទេវតាដែលស្ថិតនៅចាំរក្សាស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏មានព្រះបន្ទូលសួរទេវតានោះយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលទេវតា ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមានសេចក្តីទុក្ខ មិនសប្បាយចិត្ត មានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក យំខ្សឹកខ្សួល ឈរនៅក្នុងទីសមគួរដូច្នេះ?»។ ទេវតាក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បានបក់បោកមកធ្វើឲ្យវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដួលរលំរបើកឫសឡើងលើ»។ ព្រះសក្កៈសួរថា៖ «ម្នាលទេវតា ចុះកាលដែលអ្នកស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ តើខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកធ្វើឲ្យវិមានរបស់អ្នកដួលរលំរបើកឫសឡើងលើដែរឬ?»។ ទេវតាសួរថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះដើមឈើដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ តើដូចម្តេចទៅ?»។ ព្រះសក្កៈត្រាស់ថា៖ «ម្នាលទេវតា ក្នុងលោកនេះ ពួកអ្នកត្រូវការឫស តែងនាំយកឫសទៅ ពួកអ្នកត្រូវការសំបក តែងនាំយកសំបកទៅ ពួកអ្នកត្រូវការស្លឹក តែងនាំយកស្លឹកទៅ ពួកអ្នកត្រូវការផ្កា តែងនាំយកផ្កាទៅ ពួកអ្នកត្រូវការផ្លែ តែងនាំយកផ្លែទៅ។ ទេវតាដែលនៅចាំរក្សាដើមឈើនោះ មិនត្រូវមានសេចក្តីមិនត្រេកអរ ឬមិនសប្បាយចិត្ត ព្រោះតែការនាំយកទាំងនោះឡើយ។ ម្នាលទេវតា ដើមឈើដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ គឺយ៉ាងនេះឯង»។ ទេវតាក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះតែខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ ទើបខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកធ្វើឲ្យវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គដួលរលំរបើកឫសឡើងលើ»។ ព្រះសក្កៈត្រាស់ថា៖ «ម្នាលទេវតា ប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ វិមានរបស់អ្នកនឹងត្រឡប់ជាដូចដើមវិញជាមិនខាន»។ ទេវតាក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងស្ថិតនៅក្នុងរុក្ខធម៌ សូមឲ្យវិមានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គត្រឡប់ជាដូចដើមវិញចុះ»»។

‘‘Atha kho, brāhmaṇa dhammika, sakko devānamindo tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi, yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṃ nigrodharājaṃ ussāpesi, sacchavīni mūlāni ahesuṃ. Evamevaṃ kho, brāhmaṇa dhammika, api nu taṃ samaṇadhamme ṭhitaṃ jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṃ sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti? ‘‘Kathaṃ pana, bhante, samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī’’ti? ‘‘Idha, brāhmaṇa dhammika, samaṇo akkosantaṃ na paccakkosati, rosantaṃ na paṭirosati, bhaṇḍantaṃ na paṭibhaṇḍati. Evaṃ kho, brāhmaṇa dhammika, samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī’’ti. ‘‘Aṭṭhitaṃyeva maṃ, bhante, samaṇadhamme jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṃ sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī’’ti.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ គ្រានោះ ព្រះសក្កៈជាស្តេចនៃទេវតា បានតាក់តែងនូវឫទ្ធិមានសภาพយ៉ាងនោះ ដែលធ្វើឲ្យខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់បោកមកលើកស្តេចជ្រៃឈ្មោះសុប្បតិដ្ឋៈឲ្យឈរត្រង់ឡើងវិញ ហើយឫសទាំងឡាយក៏មានសំបកគ្របដណ្តប់ដូចដើម។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ យ៉ាងណាមិញ ចុះអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ តើពួកឧបាសកនៅក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញចេញពីអាវាសទាំង ៧ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះដោយគ្រប់ប្រការដែរឬ?»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះសមណៈដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ តើដូចម្តេចទៅ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ក្នុងសាសនានេះ សមណៈកាលបើគេជេរប្រទេច ក៏មិនជេរប្រទេចតប កាលបើគេខឹងសម្បារ ក៏មិនខឹងសម្បារតប កាលបើគេឈ្លោះប្រកែក ក៏មិនឈ្លោះប្រកែកតប។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ សមណៈដែលឈ្មោះថាស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ គឺយ៉ាងនេះឯង»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះតែខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានស្ថិតនៅក្នុងសមណធម៌ ទើបពួកឧបាសកនៅក្នុងស្រុកកំណើត បណ្តេញខ្ញុំព្រះអង្គចេញពីអាវាសទាំង ៧ ក្នុងស្រុកកំណើតនោះដោយគ្រប់ប្រការ»។

‘‘Bhūtapubbaṃ[Pg.326], brāhmaṇa dhammika, sunetto nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. Sunettassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ. Sunetto satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desesi. Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni na pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjiṃsu. Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះសុនេត្តៈ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ឯគ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈនោះ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់។ គ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈ តែងសម្តែងធម៌ដល់ពួកសាវ័ក ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ពួកជនណាដែលមិនបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចំណែកពួកជនណាដែលបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។

‘‘Bhūtapubbaṃ, brāhmaṇa dhammika, mūgapakkho nāma satthā ahosi…pe… aranemi nāma satthā ahosi… kuddālako nāma satthā ahosi… hatthipālo nāma satthā ahosi… jotipālo nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo. Jotipālassa kho pana, brāhmaṇa dhammika, satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ. Jotipālo satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desesi. Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni na pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjiṃsu. Ye kho pana, brāhmaṇa dhammika, jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះមូគបក្ខៈ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះអរនេមិ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះកុទ្ទាលកៈ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះហត្ថិបាលៈ... មានគ្រូម្ចាស់លទ្ធិម្នាក់ឈ្មោះជោតិបាលៈ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ឯគ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈនោះ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់។ គ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈ តែងសម្តែងធម៌ដល់ពួកសាវ័ក ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ពួកជនណាដែលមិនបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ចំណែកពួកជនណាដែលបានធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលដែលគ្រូឈ្មោះជោតិបាលៈសម្តែងធម៌ដើម្បីទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជនទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក»។

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa dhammika, yo ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge, anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṃ so apuññaṃ pasaveyyā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Yo kho, brāhmaṇa dhammika, ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya, bahuṃ so apuññaṃ pasaveyya. Yo ekaṃ diṭṭhisampannaṃ puggalaṃ paduṭṭhacitto akkosati paribhāsati, ayaṃ tato bahutaraṃ apuññaṃ pasavati. Taṃ kissa hetu? Nāhaṃ, brāhmaṇa dhammika, ito bahiddhā evarūpiṃ khantiṃ vadāmi, yathāmaṃ sabrahmacārīsu. Tasmātiha, brāhmaṇa dhammika[Pg.327], evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na no samasabrahmacārīsu cittāni paduṭṭhāni bhavissantī’’’ti. Evañhi te, brāhmaṇa dhammika, sikkhitabbanti.

«ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច? បុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង នូវគ្រូទាំង ៦ នាក់នេះ ដែលជាម្ចាស់លទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់ជាបរិវារ ព្រមទាំងពួកសាវ័ក តើបុគ្គលនោះនឹងបង្កើតនូវអបុណ្យជាច្រើនដែរឬទេ?»។ ព្រះធម្មិកៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «យ៉ាងនោះឯង ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង នូវគ្រូទាំង ៦ នាក់នេះ ដែលជាម្ចាស់លទ្ធិ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ មានសាវ័កជាច្រើនរយនាក់ជាបរិវារ ព្រមទាំងពួកសាវ័ក បុគ្គលនោះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យជាច្រើន។ ចំណែកបុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្ត ជេរប្រទេច គំរាមកំហែង នូវបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ តែម្នាក់ បុគ្គលនេះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យច្រើនជាងបុគ្គលមុននោះទៅទៀត។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាតថាគតមិនសម្តែងនូវសេចក្តីអត់ធន់ក្នុងខាងក្រៅសាសនានេះ ដូចជាសេចក្តីអត់ធន់ក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ «ចិត្តប្រទូស្តរបស់យើងទាំងឡាយ នឹងមិនមានក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ»។ ម្នាលធម្មិកព្រាហ្មណ៍ អ្នកគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘Sunetto mūgapakkho ca, aranemi ca brāhmaṇo;

Kuddālako ahu satthā, hatthipālo ca māṇavo.

«គ្រូឈ្មោះសុនេត្តៈ ១ គ្រូឈ្មោះមូគបក្ខៈ ១ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះអរនេមិ ១ គ្រូឈ្មោះកុទ្ទាលកៈ ១ និងហត្ថិបាលមាណព ១ ធ្លាប់ជាគ្រូ (ក្នុងអតីតកាល)»។

‘‘Jotipālo ca govindo, ahu sattapurohito;

Ahiṃsakā atītaṃse, cha satthāro yasassino.

«ជោតិបាលៈ ដែលជាគោវិន្ទព្រាហ្មណ៍ ជាបុរោហិតរបស់ស្តេចទាំង ៧ ព្រះអង្គ ១ គ្រូទាំង ៦ នាក់នេះ ជាអ្នកមានយសសក្តិធំ មិនដែលបៀតបៀននរណាឡើយ ក្នុងអតីតកាល»។

‘‘Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, kāmasaṃyojanātigā ;

Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahuṃ.

«គ្រូទាំងនោះ ជាអ្នកមិនមានក្លិនឆ្អាប មានចិត្តចុះស៊ប់ក្នុងករុណា កន្លងផុតនូវកាមសញ្ញោជនៈទាំងឡាយ បានកំចាត់បង់នូវកាមរាគៈ ហើយក៏បានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក»។

‘‘Ahesuṃ sāvakā tesaṃ, anekāni satānipi;

Nirāmagandhā karuṇedhimuttā, kāmasaṃyojanātigā;

Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpagā ahuṃ.

ពួកសាវ័ករបស់គ្រូទាំងនោះ សូម្បីមានច្រើនរយនាក់ ជាអ្នកមិនមានក្លិនឆ្អាប (គឺទោសៈ) បង្អោនទៅក្នុងករុណា កន្លងផុតនូវកាមសញ្ញោជនៈ បានប្រាសចាកកាមរាគ ហើយបានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក។

‘‘Yete isī bāhirake, vītarāge samāhite;

Paduṭṭhamanasaṅkappo, yo naro paribhāsati;

Bahuñca so pasavati, apuññaṃ tādiso naro.

ជនណាមានចិត្តគំនិតប្រទូស្ត ជេរប្រមាថនូវពួកឥសីខាងក្រៅសាសនាទាំងនោះ ដែលជាអ្នកមានរាគៈប្រាសទៅហើយ មានចិត្តតម្កល់មាំ ជនបែបនោះ ឈ្មោះថាបង្កើតនូវអបុណ្យ (បាប) យ៉ាងច្រើន។

‘‘Yo cekaṃ diṭṭhisampannaṃ, bhikkhuṃ buddhassa sāvakaṃ;

Paduṭṭhamanasaṅkappo, yo naro paribhāsati;

Ayaṃ tato bahutaraṃ, apuññaṃ pasave naro.

ចំណែកជនណាមានចិត្តគំនិតប្រទូស្ត ជេរប្រមាថភិក្ខុមួយរូប ដែលជាសាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ (គឺព្រះសោតាបន្ន) ជននេះរមែងបង្កើតនូវអបុណ្យច្រើនជាងជនមុននោះទៅទៀត។

‘‘Na sādhurūpaṃ āsīde, diṭṭhiṭṭhānappahāyinaṃ;

Sattamo puggalo eso, ariyasaṅghassa vuccati.

បុគ្គលមិនគួរយាយីនូវលោកអ្នកមានសភាពល្អ ជាអ្នកលះបង់នូវទិដ្ឋិដ្ឋានៈឡើយ បុគ្គលនេះ លោកហៅថា ជាបុគ្គលទី ៧ ក្នុងអរិយសង្ឃ។

‘‘Avītarāgo kāmesu, yassa pañcindriyā mudū;

Saddhā sati ca vīriyaṃ, samatho ca vipassanā.

សូម្បីជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយ តែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ របស់លោកនៅទន់ (ខ្ចី) គឺ សទ្ធា សតិ វីរិយៈ សមថៈ និងវិបស្សនា។

‘‘Tādisaṃ bhikkhumāsajja, pubbeva upahaññati;

Attānaṃ upahantvāna, pacchā aññaṃ vihiṃsati.

បុគ្គលកាលយាយីភិក្ខុបែបនោះ ឈ្មោះថាបំផ្លាញខ្លួនឯងជាមុនសិន លុះបំផ្លាញខ្លួនឯងហើយ ទើបបៀតបៀនអ្នកដទៃជាក្រោយ។

‘‘Yo [Pg.328] ca rakkhati attānaṃ, rakkhito tassa bāhiro;

Tasmā rakkheyya attānaṃ, akkhato paṇḍito sadā’’ti. dvādasamaṃ;

បុគ្គលណាថែរក្សាខ្លួន ជនខាងក្រៅក៏ឈ្មោះថាបុគ្គលនោះថែរក្សាហើយដែរ ព្រោះហេតុនោះ ជនអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនគួរគាស់កកាយ (គុណធម៌ខ្លួន) គួរថែរក្សាខ្លួនជានិច្ច។

Dhammikavaggo pañcamo.

ធម្មិកវគ្គ ទី ៥ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Nāgamigasālā iṇaṃ, cundaṃ dve sandiṭṭhikā duve;

Khemaindriya ānanda, khattiyā appamādena dhammikoti.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ នាគសូត្រ ១ មិគសាលាសូត្រ ១ ឥណសូត្រ ១ ចុន្ទសូត្រ ១ សន្ទិដ្ឋិកសូត្រ ២ ខេមសូត្រ ២ ឥន្ទ្រិយសូត្រ ១ អានន្ទសូត្រ ១ ខត្តិយសូត្រ ១ អប្បមាទសូត្រ ១ ធម្មិកសូត្រ ១។

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

បឋមបណ្ណាសក ចប់សព្វគ្រប់។

2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ

២. ទុតិយបណ្ណាសក

6. Mahāvaggo

៦. មហាវគ្គ

1. Soṇasuttaṃ

១. សោណសូត្រ

55. Evaṃ, [Pg.329] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena āyasmā soṇo rājagahe viharati sītavanasmiṃ. Atha kho āyasmato soṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ye kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti, ahaṃ tesaṃ aññataro. Atha ca pana me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati, saṃvijjanti kho pana me kule bhogā, sakkā bhogā ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyya’’nti.

៥៥. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងព្រៃសីតវន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «ពួកសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ដែលជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមគង់នៅ មានប្រមាណប៉ុន្មាន ក្នុងបណ្តាសាវ័កទាំងនោះ អាត្មាអញក៏ជាសាវ័កម្នាក់ដែរ។ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់អាត្មាអញ មិនទាន់រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនមានការប្រកាន់មាំនៅឡើយទេ ម្យ៉ាងទៀត ភោគសម្បត្តិក្នុងត្រកូលរបស់អាត្មាអញក៏មានច្រើន អាត្មាអញអាចនឹងប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងបាន។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញសឹកទៅជាគ្រហស្ថវិញ ហើយប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងចុះ»។

Atha kho bhagavā āyasmato soṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya, evamevaṃ kho – gijjhakūṭe pabbate antarahito sītavane āyasmato soṇassa sammukhe pāturahosi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Āyasmāpi kho soṇo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ soṇaṃ bhagavā etadavoca –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ក៏ទ្រង់បាត់បង់ពីភ្នំគិជ្ឈកូដ ទៅប្រាកដចំពោះមុខព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក្នុងព្រៃសីតវន ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ។ សូម្បីព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក៏បានថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា៖

‘‘Nanu te, soṇa, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘ye kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti, ahaṃ tesaṃ aññataro. Atha ca pana me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati, saṃvijjanti kho pana me kule bhogā, sakkā bhogā ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ. Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyya’’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

«ម្នាលសោណៈ កាលដែលអ្នកទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ តើមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះមែនឬទេថា៖ “ពួកសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ដែលជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមគង់នៅ មានប្រមាណប៉ុន្មាន ក្នុងបណ្តាសាវ័កទាំងនោះ អាត្មាអញក៏ជាសាវ័កម្នាក់ដែរ។ ប៉ុន្តែ ចិត្តរបស់អាត្មាអញ មិនទាន់រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនមានការប្រកាន់មាំនៅឡើយទេ ម្យ៉ាងទៀត ភោគសម្បត្តិក្នុងត្រកូលរបស់អាត្មាអញក៏មានច្រើន អាត្មាអញអាចនឹងប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងបាន។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញសឹកទៅជាគ្រហស្ថវិញ ហើយប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងចុះ” ដូច្នេះមែនឬ?» ព្រះសោណៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘Taṃ [Pg.330] kiṃ maññasi, soṇa, kusalo tvaṃ pubbe agāriyabhūto vīṇāya tantissare’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, soṇa, yadā te vīṇāya tantiyo accāyatā honti, api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

«ម្នាលសោណៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលពីដើម កាលអ្នកនៅជាគ្រហស្ថ តើអ្នកជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងការដេញពិណឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលសោណៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលណាខ្សែពិណរបស់អ្នកតឹងពេក តើពិណរបស់អ្នកមានសម្លេងពីរោះ ឬអាចដេញបានស្រួលក្នុងសម័យនោះដែរឬទេ?» «មិនមែនដូច្នោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, soṇa, yadā te vīṇāya tantiyo atisithilā honti, api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’.

«ម្នាលសោណៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច កាលណាខ្សែពិណរបស់អ្នកធូរពេក តើពិណរបស់អ្នកមានសម្លេងពីរោះ ឬអាចដេញបានស្រួលក្នុងសម័យនោះដែរឬទេ?» «មិនមែនដូច្នោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。

‘‘Yadā pana te, soṇa, vīṇāya tantiyo na accāyatā honti nātisithilā same guṇe patiṭṭhitā, api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vā’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’.

«ម្នាលសោណៈ ចុះកាលណាខ្សែពិណរបស់អ្នកមិនតឹងពេក មិនធូរពេក មានកម្រិតស្មើគ្នា តើពិណរបស់អ្នកមានសម្លេងពីរោះ ឬអាចដេញបានស្រួលក្នុងសម័យនោះដែរឬទេ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘Evamevaṃ kho, soṇa, accāraddhavīriyaṃ uddhaccāya saṃvattati, atisithilavīriyaṃ kosajjāya saṃvattati. Tasmātiha tvaṃ, soṇa, vīriyasamathaṃ adhiṭṭhahaṃ, indriyānañca samataṃ paṭivijjha, tattha ca nimittaṃ gaṇhāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā soṇo bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ soṇaṃ iminā ovādena ovaditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evamevaṃ kho – sītavane antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi.

«ម្នាលសោណៈ សេចក្តីព្យាយាមដែលប្រារព្ធខ្លាំងពេក រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីរាយមាយ (ឧទ្ធច្ចៈ) សេចក្តីព្យាយាមដែលធូរថយពេក រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស (កោសជ្ជៈ)។ ម្នាលសោណៈ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកតម្កល់សេចក្តីព្យាយាមឲ្យស្មើគ្នា ចូរដឹងនូវភាពស្មើគ្នានៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ហើយចូរកាន់យកនូវនិមិត្តក្នុងធម៌នោះចុះ»។ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ បានទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ទូន្មានព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ដោយឱវាទនេះហើយ ក៏ទ្រង់បាត់បង់ពីព្រៃសីតវន ទៅប្រាកដនៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។

Atha kho āyasmā soṇo aparena samayena vīriyasamathaṃ adhiṭṭhāsi, indriyānañca samataṃ paṭivijjhi, tattha ca nimittaṃ aggahesi. Atha kho āyasmā soṇo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anāgāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā soṇo arahataṃ ahosi.

សម័យតមក ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ បានតម្កល់សេចក្តីព្យាយាមឲ្យស្មើគ្នា បានដឹងនូវភាពស្មើគ្នានៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ហើយបានកាន់យកនូវនិមិត្តក្នុងធម៌នោះ។ គ្រានោះ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ជាបុគ្គលម្នាក់ឯង គេចចេញពីពួក មិនប្រហែសធ្វេស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរផុតលេខ ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញពីផ្ទះចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយត្រឹមត្រូវ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយបានសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា៖ «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងបណ្តាព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

Atha kho āyasmato soṇassa arahattappattassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṃ; upasaṅkamitvā bhagavato santike aññaṃ byākareyya’’nti. Atha kho āyasmā soṇo yena bhagavā [Pg.331] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo bhagavantaṃ etadavoca –

លុះព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ បានសម្រេចព្រះអរហត្តហើយ លោកមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ គួរតែអាត្មាអញព្យាករនូវអរហត្តផល ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសោណៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Yo so, bhante, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, so cha ṭhānāni adhimutto hoti – nekkhammādhimutto hoti, pavivekādhimutto hoti, abyāpajjādhimutto hoti, taṇhākkhayādhimutto hoti, upādānakkhayādhimutto hoti, asammohādhimutto hoti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ខីណាស្រព មានព្រហ្មចរិយៈរស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានដាក់ចុះនូវភារៈហើយ មានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ខ្លួនហើយ មានអស់ទៅនូវសញ្ញោជនៈក្នុងភពហើយ រួចផុតចាកកិលេសព្រោះដឹងច្បាស់ដោយត្រឹមត្រូវ ភិក្ខុនោះរមែងបង្អោនទៅក្នុងហេតុ ៦ យ៉ាង គឺ បង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ (ការចេញចាកកាម) បង្អោនទៅក្នុងបវិវេកៈ (សេចក្តីស្ងាត់) បង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ (ការមិនបៀតបៀន) បង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ (ការអស់ទៅនៃតណ្ហា) បង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ (ការអស់ទៅនៃឧបាទាន) បង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ (ការមិនវង្វេង)។

‘‘Siyā kho pana, bhante, idhekaccassa āyasmato evamassa – ‘kevalaṃsaddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā nissāya nekkhammādhimutto’ti. Na kho panetaṃ, bhante, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Khīṇāsavo, bhante, bhikkhu vusitavā katakaraṇīyo karaṇīyaṃ attano asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā nekkhammādhimutto hoti, khayā dosassa vītadosattā nekkhammādhimutto hoti, khayā mohassa vītamohattā nekkhammādhimutto hoti.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជួនកាលភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ អាចមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “លោកដ៏មានអាយុនេះ ប្រហែលជាអាស្រ័យតែសទ្ធាសុទ្ធសាធ ទើបបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះមិនគួរយល់យ៉ាងនេះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកអស់អាសវៈ មានព្រហ្មចរិយៈរស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មិនឃើញមានកិច្ចដែលខ្លួនត្រូវធ្វើទៀត ឬមិនឃើញការសន្សំបន្ថែមនូវកិច្ចដែលធ្វើរួចហើយនោះឡើយ លោកបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងនេក្ខម្មៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘Siyā kho pana, bhante, idhekaccassa āyasmato evamassa – ‘lābhasakkārasilokaṃ nūna ayamāyasmā nikāmayamāno pavivekādhimutto’ti. Na kho panetaṃ, bhante, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Khīṇāsavo, bhante, bhikkhu vusitavā katakaraṇīyo karaṇīyaṃ attano asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā pavivekādhimutto hoti, khayā dosassa vītadosattā pavivekādhimutto hoti, khayā mohassa vītamohattā pavivekādhimutto hoti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនេះគប្បីមាន គឺភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ គប្បីមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “លោកដ៏មានអាយុនេះ ប្រាថ្នានូវលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ទើបបង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក (ការស្ងាត់)” ដូច្នេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះ មិនគប្បីយល់ឃើញយ៉ាងនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុជាព្រះខីណាសព បាននៅរួចស្រេចព្រហ្មចរិយធម៌ហើយ បានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើរួចហើយ មិនបានឃើញកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត ឬមិនបានឃើញការសន្សំបន្ថែមនូវកិច្ចដែលបានធ្វើហើយ ព្រោះអស់រាគៈ ទើបជាអ្នកប្រាសចាករាគៈ បង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក ព្រោះអស់ទោសៈ ទើបជាអ្នកប្រាសចាកទោសៈ បង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក ព្រោះអស់មោហៈ ទើបជាអ្នកប្រាសចាកមោហៈ បង្អោនចិត្តទៅក្នុងវិវេក។»

‘‘Siyā kho pana, bhante, idhekaccassa āyasmato evamassa – ‘sīlabbataparāmāsaṃ nūna ayamāyasmā sārato paccāgacchanto abyāpajjādhimutto’ti. Na kho panetaṃ, bhante, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Khīṇāsavo, bhante, bhikkhu vusitavā katakaraṇīyo karaṇīyaṃ attano asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā abyāpajjādhimutto hoti, khayā dosassa vītadosattā abyāpajjādhimutto hoti, khayā mohassa vītamohattā abyāpajjādhimutto hoti.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជួនកាលភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ អាចមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “លោកដ៏មានអាយុនេះ ប្រហែលជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសីលព្វតបរាមាសៈដោយយល់ថាជាខ្លឹមសារ ទើបបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះមិនគួរយល់យ៉ាងនេះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុអ្នកអស់អាសវៈ មានព្រហ្មចរិយៈរស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មិនឃើញមានកិច្ចដែលខ្លួនត្រូវធ្វើទៀត ឬមិនឃើញការសន្សំបន្ថែមនូវកិច្ចដែលធ្វើរួចហើយនោះឡើយ លោកបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអព្យាបជ្ឈៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘Khayā [Pg.332] rāgassa vītarāgattā taṇhākkhayādhimutto hoti, khayā dosassa vītadosattā taṇhākkhayādhimutto hoti, khayā mohassa vītamohattā taṇhākkhayādhimutto hoti.

លោកបង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងតណ្ហាក្ខយៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘Khayā rāgassa vītarāgattā upādānakkhayādhimutto hoti, khayā dosassa vītadosattā upādānakkhayādhimutto hoti, khayā mohassa vītamohattā upādānakkhayādhimutto hoti.

លោកបង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងឧបាទានក្ខយៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘Khayā rāgassa vītarāgattā asammohādhimutto hoti, khayā dosassa vītadosattā asammohādhimutto hoti, khayā mohassa vītamohattā asammohādhimutto hoti.

លោកបង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ ព្រោះអស់រាគៈ ព្រោះប្រាសចាករាគៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ ព្រោះអស់ទោសៈ ព្រោះប្រាសចាកទោសៈ លោកបង្អោនទៅក្នុងអសម្មោហៈ ព្រោះអស់មោហៈ ព្រោះប្រាសចាកមោហៈ។

‘‘Evaṃ sammā vimuttacittassa, bhante, bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti. Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassati. Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā… manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti. Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassati. Seyyathāpi, bhante, selo pabbato acchiddo asusiro ekagghano. Atha puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya, atha pacchimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi…pe… atha uttarāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi… atha dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya; evamevaṃ kho, bhante, evaṃ sammāvimuttacittassa bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti. Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassati. Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā… manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti. Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassatī’’ti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុដែលមានចិត្តរួចផុតល្អហើយយ៉ាងនេះ ទោះបីរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា មកប្រទះនឹងចក្ខុទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះ។ ទោះបីសំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយមនោវិញ្ញាណ មកប្រទះនឹងមនោទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាភ្នំថ្មដុល គ្មានចន្លោះ គ្មានប្រហោង ជាដុំតែមួយ ទោះបីជាមានខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាបក់មកពីទិសខាងកើត ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យភ្នំនោះរញ្ជួយ ញាប់ញ័រ ឬកម្រើកបានឡើយ ទោះបីមានខ្យល់ព្យុះដ៏ខ្លាំងក្លាបក់មកពីទិសខាងលិច... ពីទិសខាងជើង... ពីទិសខាងត្បូង ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យភ្នំនោះរញ្ជួយ ញាប់ញ័រ ឬកម្រើកបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុដែលមានចិត្តរួចផុតល្អហើយយ៉ាងនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ទោះបីរូបទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា មកប្រទះនឹងចក្ខុទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះ។ ទោះបីសំឡេងទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណដ៏ខ្លាំងក្លា... ក្លិនទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយដែលដឹងបានដោយមនោវិញ្ញាណ មកប្រទះនឹងមនោទ្វារ ក៏មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ មិនលាយឡំដោយកិលេសឡើយ ជាចិត្តនឹងធឹង ដល់នូវភាពមិនកម្រើក និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះឡើយ»។

‘‘Nekkhammaṃ [Pg.333] adhimuttassa, pavivekañca cetaso;

Abyāpajjādhimuttassa, upādānakkhayassa ca.

«(ចិត្ត) របស់ភិក្ខុអ្នកបង្អោនទៅរកនេក្ខម្មៈ (ការចេញចាកកាម) និងការស្ងប់ស្ងាត់នៃចិត្ត របស់ភិក្ខុអ្នកបង្អោនទៅរកការមិនព្យាបាទ និងការអស់ទៅនៃឧបាទាន»

‘‘Taṇhākkhayādhimuttassa, asammohañca cetaso;

Disvā āyatanuppādaṃ, sammā cittaṃ vimuccati.

«របស់ភិក្ខុអ្នកបង្អោនទៅរកការអស់ទៅនៃតណ្ហា និងភាពមិនវង្វេងនៃចិត្ត កាលបើបានឃើញនូវការកើតឡើងនៃអាយតនៈហើយ ចិត្តក៏រួចផុតទៅដោយប្រពៃ»។

‘‘Tassa sammā vimuttassa, santacittassa bhikkhuno;

Katassa paṭicayo natthi, karaṇīyaṃ na vijjati.

«ភិក្ខុនោះមានចិត្តរួចផុតល្អហើយ មានចិត្តស្ងប់រំងាប់ហើយ ការសន្សំឡើងវិញនូវកិច្ចដែលបានធ្វើហើយ មិនមានឡើយ កិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត ក៏មិនមានឡើយ»។

‘‘Selo yathā ekagghano, vātena na samīrati;

Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā.

«ភ្នំថ្មដុលជាដុំតែមួយ មិនរំភើបញាប់ញ័រដោយខ្យល់យ៉ាងណា យ៉ាងណាមិញ រូប រស សំឡេង ក្លិន និងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយទាំងពួង»

‘‘Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca, nappavedhenti tādino;

Ṭhitaṃ cittaṃ vippamuttaṃ, vayañcassānupassatī’’ti. paṭhamaṃ;

«ព្រមទាំងធម៌ជាទីគាប់ចិត្ត និងមិនជាទីគាប់ចិត្ត ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យភិក្ខុអ្នកមានតាទិគុណ (ភាពនឹងធឹង) ញាប់ញ័របានឡើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះនឹងធឹង រួចផុតស្រឡះហើយ និងតែងតែពិចារណាឃើញនូវការរលត់ទៅនៃចិត្តនោះឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី១)

2. Phaggunasuttaṃ

២. «ផគ្គុណសូត្រ»

56. Tena kho pana samayena āyasmā phagguno ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, phagguno ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Sādhu, bhante, bhagavā yenāyasmā phagguno tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā phagguno tenupasaṅkami. Addasā kho āyasmā phagguno bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna mañcake samadhosi. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ phaggunaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, phagguna, mā tvaṃ mañcake samadhosi. Santimāni āsanāni parehi paññattāni, tatthāhaṃ nisīdissāmī’’ti. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ phaggunaṃ etadavoca –

៥៦. «សម័យនោះឯង ព្រះផគ្គុណមានអាយុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ មានជំងឺជាទម្ងន់។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះផគ្គុណមានអាយុ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ មានជំងឺជាទម្ងន់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ យាងទៅកាន់ទីដែលព្រះផគ្គុណមានអាយុគង់នៅនោះផងចុះ»។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ទទួលដោយតុណ្ហីភាព។ លុះដល់វេលាព្រលប់ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំ ហើយយាងទៅកាន់ទីដែលព្រះផគ្គុណមានអាយុគង់នៅ។ ព្រះផគ្គុណមានអាយុ បានក្រឡេកឃើញព្រះមានព្រះភាគយាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ធ្វើអាការៈនឹងក្រោកឡើងពីគ្រែ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់នឹងព្រះផគ្គុណមានអាយុយ៉ាងនេះថា «កុំឡើយ ផគ្គុណៈ អ្នកកុំក្រោកពីគ្រែឡើយ។ អាសនៈទាំងឡាយដែលអ្នកដទៃរៀបចំទុកទាំងនេះមានស្រាប់ហើយ តថាគតនឹងអង្គុយលើអាសនៈនោះ»។ ព្រះមានព្រះភាគក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះគង់ហើយ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សួរព្រះផគ្គុណមានអាយុយ៉ាងនេះថា៖»

‘‘Kacci te, phagguna, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ? Kacci te dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti? ‘‘Na me, bhante[Pg.334], khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo.

«“ម្នាលផគ្គុណៈ ខ្លួនប្រាណរបស់អ្នកល្មមអត់ធន់បានដែរឬទេ ល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានដែរឬទេ? ទុក្ខវេទនាទាំងឡាយរបស់អ្នកថយចុះខ្លះដែរឬទេ មិនចម្រើនឡើងទេឬ? ការថយចុះនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះប្រាកដខ្លះដែរឬទេ មិនមែនចម្រើនឡើងទេឬ?” “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, bhante, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya ; evamevaṃ kho me, bhante, adhimattā vātā muddhani ūhananti. Na me, bhante, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង យកដែកស្រួចដ៏មុតទៅជួងក្បាល យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្យល់ដ៏ខ្លាំងក្លាក៏ចាក់ដោតក្បាលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, bhante, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīsaveṭhanaṃ dadeyya; evamevaṃ kho me, bhante, adhimattā sīse sīsavedanā. Na me, bhante, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង យកខ្សែពួរដ៏មាំទៅរឹតក្បាល យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីឈឺក្បាលដ៏ខ្លាំងក្លាក៏កើតមានដល់ក្បាលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, bhante, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya; evamevaṃ kho me, bhante, adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti. Na me, bhante, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាអ្នកសម្លាប់គោដ៏ឈ្លាសវៃ ឬកូនសិស្សរបស់អ្នកសម្លាប់គោ យកកាំបិតវះគោដ៏មុតទៅវះពោះ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្យល់ដ៏ខ្លាំងក្លាក៏ចាក់ដោតពោះរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ។»

‘‘Seyyathāpi, bhante, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ; evamevaṃ kho me, bhante, adhimatto kāyasmiṃ ḍāho. Na me, bhante, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamo’’ti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ phaggunaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំងពីរនាក់ ចាប់បុរសទន់ខ្សោយម្នាក់ត្រង់ដើមដៃទាំងសងខាង ហើយយកទៅអាំង ឬដុតលើរណ្តៅរងើកភ្លើង យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីក្តៅក្រហាយដ៏ខ្លាំងក្លាក៏កើតមានក្នុងកាយរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមិនល្មមអត់ធន់បានឡើយ មិនល្មមប្រព្រឹត្តទៅបានឡើយ។ ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានតែចម្រើនឡើង មិនថយចុះឡើយ ការចម្រើនឡើងនៃទុក្ខវេទនាទាំងនោះតែងប្រាកដ មិនមែនថយចុះឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងព្រះផគ្គុណមានអាយុឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា រួចទ្រង់ក្រោកពីអាសនៈយាងចេញទៅ។»

Atha kho āyasmā phagguno acirapakkantassa bhagavato kālamakāsi. Tamhi cassa samaye maraṇakāle indriyāni vippasīdiṃsu. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, phagguno acirapakkantassa bhagavato [Pg.335] kālamakāsi. Tamhi cassa samaye maraṇakāle indriyāni vippasīdiṃsū’’ti.

«លុះព្រះមានព្រះភាគយាងចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះផគ្គុណមានអាយុក៏ធ្វើមរណកាលទៅ។ ក្នុងសម័យនោះ គឺក្នុងពេលជិតស្លាប់ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់លោកស្រស់បស់ក្រៃលែង។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះផគ្គុណមានអាយុ ធ្វើមរណកាលទៅហើយ ក្រោយពេលព្រះមានព្រះភាគយាងចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ ក្នុងសម័យនោះ គឺក្នុងពេលជិតស្លាប់ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់លោកស្រស់បស់ក្រៃលែង»។»

‘‘Kiṃ hānanda, phaggunassa bhikkhuno indriyāni na vippasīdissanti! Phaggunassa, ānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ avimuttaṃ ahosi. Tassa taṃ dhammadesanaṃ sutvā pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuttaṃ.

«“ម្នាលអានន្ទ ហេតុអ្វីបានជាឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់ភិក្ខុផគ្គុណៈមិនស្រស់បស់? ម្នាលអានន្ទ ចិត្តរបស់ភិក្ខុផគ្គុណៈ មិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ នៅឡើយទេ ប៉ុន្តែ លុះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ទៅ។»

‘‘Chayime, ānanda, ānisaṃsā kālena dhammassavane kālena atthupaparikkhāya. Katame cha? Idhānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ avimuttaṃ hoti. So tamhi samaye maraṇakāle labhati tathāgataṃ dassanāya. Tassa tathāgato dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Tassa taṃ dhammadesanaṃ sutvā pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuccati. Ayaṃ, ānanda, paṭhamo ānisaṃso kālena dhammassavane.

«“ម្នាលអានន្ទ អានិសង្សនៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល និងការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាលនេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តមិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ តែងបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់។ ព្រះតថាគតតែងសម្តែងធម៌ដ៏មានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល ពីរោះក្នុងចុង បំភ្លឺនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ បរិសុទ្ធទាំងអស់ ដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ១ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល។»

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ avimuttaṃ hoti. So tamhi samaye maraṇakāle na heva kho labhati tathāgataṃ dassanāya, api ca kho tathāgatasāvakaṃ labhati dassanāya. Tassa tathāgatasāvako dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Tassa taṃ dhammadesanaṃ sutvā pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuccati. Ayaṃ, ānanda, dutiyo ānisaṃso kālena dhammassavane.

«“មួយវិញទៀត ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុមានចិត្តមិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់ឡើយ ប៉ុន្តែបានជួបសាវ័ករបស់ព្រះតថាគតដើម្បីជួប។ សាវ័ករបស់ព្រះតថាគតតែងសម្តែងធម៌ដ៏មានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល ពីរោះក្នុងចុង បំភ្លឺនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ បរិសុទ្ធទាំងអស់ ដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ២ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល។»

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ avimuttaṃ hoti. So tamhi samaye maraṇakāle na heva kho labhati tathāgataṃ dassanāya, napi tathāgatasāvakaṃ labhati dassanāya; api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Tassa yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ [Pg.336] dhammaṃ cetasā anuvitakkayato anuvicārayato manasānupekkhato pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuccati. Ayaṃ, ānanda, tatiyo ānisaṃso kālena atthupaparikkhāya.

«“មួយវិញទៀត ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុមានចិត្តមិនទាន់រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់ឡើយ ទាំងមិនបានជួបសាវ័ករបស់ព្រះតថាគតដើម្បីជួបឡើយ ប៉ុន្តែតែងត្រិះរិះ ពិចារណា ចូលចិត្តតាមសម្រួលនូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមកដោយចិត្ត។ កាលដែលភិក្ខុនោះត្រិះរិះ ពិចារណា ចូលចិត្តតាមសម្រួលនូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមកដោយចិត្ត ចិត្តក៏រួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៣ នៃការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាល។»

‘‘Idhānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuttaṃ hoti, anuttare ca kho upadhisaṅkhaye cittaṃ avimuttaṃ hoti. So tamhi samaye maraṇakāle labhati tathāgataṃ dassanāya. Tassa tathāgato dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ…pe… brahmacariyaṃ pakāseti. Tassa taṃ dhammadesanaṃ sutvā anuttare upadhisaṅkhaye cittaṃ vimuccati. Ayaṃ, ānanda, catuttho ānisaṃso kālena dhammassavane.

«“ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តរួចផុតចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈទាំង ៥ ហើយ ប៉ុន្តែចិត្តមិនទាន់រួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏រកធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មានឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ តែងបានជួបព្រះតថាគតដើម្បីគាល់។ ព្រះតថាគតតែងសម្តែងធម៌ដ៏មានសេចក្តីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្តាល... បំភ្លឺនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដល់ភិក្ខុនោះ។ លុះភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម្មទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏រកធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មាន។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៤ នៃការស្តាប់ធម៌តាមកាល»។

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuttaṃ hoti, anuttare ca kho upadhisaṅkhaye cittaṃ avimuttaṃ hoti. So tamhi samaye maraṇakāle na heva kho labhati tathāgataṃ dassanāya, api ca kho tathāgatasāvakaṃ labhati dassanāya. Tassa tathāgatasāvako dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Tassa taṃ dhammadesanaṃ sutvā anuttare upadhisaṅkhaye cittaṃ vimuccati. Ayaṃ, ānanda, pañcamo ānisaṃso kālena dhammassavane.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ចិត្តរបស់ភិក្ខុ រួចស្រឡះហើយចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ ៥ ប៉ុន្តែចិត្តមិនទាន់រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគត ដើម្បីថ្វាយបង្គំឡើយ តែបានជួបសាវករបស់ព្រះតថាគត ដើម្បីក្រាបបង្គំ។ សាវករបស់ព្រះតថាគត សម្តែងធម៌មានលម្អក្នុងខាងដើម... បង្ហាញព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិសុទ្ធបរិបូណ៌ដល់ភិក្ខុនោះ។ កាលភិក្ខុនោះបានស្តាប់ធម៌ទេសនានោះហើយ ចិត្តក៏រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៥ ក្នុងការស្តាប់ធម៌តាមកាល។»

‘‘Puna caparaṃ, ānanda, bhikkhuno pañcahi orambhāgiyehi saṃyojanehi cittaṃ vimuttaṃ hoti, anuttare ca kho upadhisaṅkhaye cittaṃ avimuttaṃ hoti. So tamhi samaye maraṇakāle na heva kho labhati tathāgataṃ dassanāya, napi tathāgatasāvakaṃ labhati dassanāya; api ca kho yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakketi anuvicāreti manasānupekkhati. Tassa yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ cetasā anuvitakkayato anuvicārayato manasānupekkhato anuttare upadhisaṅkhaye cittaṃ vimuccati. Ayaṃ, ānanda, chaṭṭho ānisaṃso kālena atthupaparikkhāya. Ime kho, ānanda, cha ānisaṃsā kālena dhammassavane kālena atthupaparikkhāyā’’ti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ចិត្តរបស់ភិក្ខុ រួចស្រឡះហើយចាកឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ ៥ ប៉ុន្តែចិត្តមិនទាន់រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរឡើយ។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យជិតស្លាប់ មិនបានជួបព្រះតថាគត ដើម្បីថ្វាយបង្គំឡើយ ទាំងមិនបានជួបសាវករបស់ព្រះតថាគត ដើម្បីក្រាបបង្គំឡើយ តែភិក្ខុនោះរំលឹក ត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត នូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមក។ កាលភិក្ខុនោះរំលឹក ត្រិះរិះ ពិចារណាដោយចិត្ត នូវធម៌តាមដែលបានស្តាប់មក តាមដែលបានរៀនមក ចិត្តក៏រួចស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលអានន្ទ នេះជាអានិសង្សទី ៦ ក្នុងការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាល។ ម្នាលអានន្ទ ទាំងនេះឯង គឺជាអានិសង្ស ៦ យ៉ាង ក្នុងការស្តាប់ធម៌តាមកាល និងការពិចារណាសេចក្តីនៃធម៌តាមកាល។» (ចប់ សូត្រទី ២)។

3. Chaḷabhijātisuttaṃ

៣. ឆឡភិជាតិសូត្រ

57. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ [Pg.337] abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pūraṇena, bhante, kassapena chaḷabhijātiyo paññattā – kaṇhābhijāti paññattā, nīlābhijāti paññattā, lohitābhijāti paññattā, haliddābhijāti paññattā, sukkābhijāti paññattā, paramasukkābhijāti paññattā.

៥៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកអភិជាតិ ៦ យ៉ាង នេះ ដែលលោកបូរណៈកស្សបៈ បានបញ្ញត្តិទុក គឺ បញ្ញត្តិខ្មៅ (កណ្ហាភិជាតិ) បញ្ញត្តិខៀវ (នីលាភិជាតិ) បញ្ញត្តិក្រហម (លោហិតាភិជាតិ) បញ្ញត្តិលឿង (ហលិទ្ទាភិជាតិ) បញ្ញត្តិស (សុក្កាភិជាតិ) បញ្ញត្តិសក្បុស (បរមសុក្កាភិជាតិ)។

‘‘Tatridaṃ, bhante, pūraṇena kassapena kaṇhābhijāti paññattā, orabbhikā sūkarikā sākuṇikā māgavikā luddā macchaghātakā corā coraghātakā bandhanāgārikā ye vā panaññepi keci kurūrakammantā.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិកណ្ហាភិជាតិ ដល់ពួកអ្នកសម្លាប់ពពែ អ្នកសម្លាប់ជ្រូក អ្នកសម្លាប់សត្វស្លាប ព្រានព្រៃ ព្រានសត្វ អ្នកសម្លាប់ត្រី ចោរ អ្នកសម្លាប់ចោរ អ្នករក្សាគុក ឬពួកជនឯទៀតណា ដែលមានការងារសាហាវយង់ឃ្នង។

‘‘Tatridaṃ, bhante, pūraṇena kassapena nīlābhijāti paññattā, bhikkhū kaṇṭakavuttikā ye vā panaññepi keci kammavādā kriyavādā.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិនីលាភិជាតិ ដល់ពួកភិក្ខុអ្នកប្រព្រឹត្តបន្លា ឬពួកជនឯទៀតណា ដែលជាកម្មវាទ និងកិរិយវាទ។

‘‘Tatridaṃ, bhante, pūraṇena kassapena lohitābhijāti paññattā, nigaṇṭhā ekasāṭakā.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិលោហិតាភិជាតិ ដល់ពួកនិគន្ថៈ ដែលស្លៀកដណ្តប់សំពត់មួយ។

‘‘Tatridaṃ, bhante, pūraṇena kassapena haliddābhijāti paññattā, gihī odātavasanā acelakasāvakā.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិហលិទ្ទាភិជាតិ ដល់ពួកគ្រហស្ថអ្នកស្លៀកពាក់សំពត់ស ដែលជាសាវករបស់អចេលកៈ។

‘‘Tatridaṃ, bhante, pūraṇena kassapena sukkābhijāti paññattā, ājīvakā ājīvakiniyo.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិសុក្កាភិជាតិ ដល់ពួកអាជីវកប្រុស និងអាជីវកស្រី។

‘‘Tatridaṃ, bhante, pūraṇena kassapena paramasukkābhijāti paññattā, nando vaccho kiso saṃkicco makkhali gosālo. Pūraṇena, bhante, kassapena imā chaḷabhijātiyo paññattā’’ti.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងអភិជាតិទាំងនោះ លោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិបរមសុក្កាភិជាតិ ដល់ជនឈ្មោះ នន្ទវច្ឆៈ ជនឈ្មោះ កិសសង្កិច្ចៈ និងជនឈ្មោះ មក្ខលិគោសាលៈ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លោកបូរណៈកស្សបៈ បានបញ្ញត្តិអភិជាតិទាំង ៦ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Kiṃ panānanda, pūraṇassa kassapassa sabbo loko etadabbhanujānāti imā chaḷabhijātiyo paññāpetu’’nti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi, ānanda, puriso daliddo assako anāḷhiko, tassa akāmakassa bilaṃ olaggeyyuṃ – ‘idaṃ te, ambho purisa, maṃsañca khāditabbaṃ, mūlañca anuppadātabba’nti. Evamevaṃ kho, ānanda, pūraṇena kassapena appaṭiññāya etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ imā chaḷabhijātiyo paññattā, yathā taṃ bālena abyattena akhettaññunā akusalena.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះលោកទាំងពួង យល់ព្រមឲ្យលោកបូរណៈកស្សបៈ បញ្ញត្តិអភិជាតិទាំង ៦ យ៉ាងនេះដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនមែនដូច្នោះទេ»។ «ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាបុរសម្នាក់ ជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ គ្មានធនធាន ពួកជនយកដុំសាច់ទៅចងព្យួរទុកឲ្យបុរសនោះ ទាំងដែលគេមិនចង់បាន ដោយពោលថា "នែបុរសដ៏ចម្រើន សាច់នេះអ្នកត្រូវតែស៊ី ហើយត្រូវតែឲ្យថ្លៃសាច់នេះផង" យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអានន្ទ លោកបូរណៈកស្សបៈ ក៏បញ្ញត្តិអភិជាតិទាំង ៦ យ៉ាងនេះ ដល់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដោយមិនបានទទួលការយល់ព្រម ដូចជាបុរសពាល ល្ងង់ខ្លៅ មិនស្គាល់ទីកន្លែង មិនឈ្លាសវៃ យ៉ាងនោះឯង។

‘‘Ahaṃ kho panānanda, chaḷabhijātiyo paññāpemi. Taṃ suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca – ‘‘katamā cānanda, chaḷabhijātiyo[Pg.338]? Idhānanda, ekacco kaṇhābhijātiyo samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panānanda, ekacco kaṇhābhijātiyo samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panānanda, ekacco kaṇhābhijātiyo samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Idha panānanda, ekacco sukkābhijātiyo samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panānanda, ekacco sukkābhijātiyo samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati. Idha panānanda, ekacco sukkābhijātiyo samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati.

«ម្នាលអានន្ទ ចំណែកតថាគតវិញ តថាគតបញ្ញត្តិអភិជាតិ ៦ យ៉ាង។ ចូរអ្នកស្តាប់នូវធម៌នោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ព្រះអានន្ទមានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះពុទ្ធដីកា ដូច្នេះថា៖ «ម្នាលអានន្ទ ចុះអភិជាតិ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ស។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ស។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងអភិជាតិស ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។

‘‘Kathañcānanda, kaṇhābhijātiyo samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati? Idhānanda, ekacco nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule vā nesādakule vā venakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā, dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Evaṃ kho, ānanda, kaṇhābhijātiyo samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី ត្រកូលព្រានក្តី ត្រកូលជាងសរសៃឫស្សីក្តី ត្រកូលជាងរទេះក្តី ត្រកូលអ្នកចាក់សម្រាមក្តី ជាត្រកូលក្រខ្សត់ មានបាយទឹក និងភោជនតិចតួច រស់នៅដោយលំបាក ជាទីដែលរកអាហារ និងសម្លៀកបំពាក់បានដោយក្រ។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិតពិលរមិលមើល ទាបកឿ មានជំងឺច្រើន ឬជាមនុស្សខ្វាក់ កោង ខ្ចើច ឬខ្វិនដៃជើង ទាំងមិនសូវបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។

‘‘Kathañcānanda, kaṇhābhijātiyo samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati? Idhānanda, ekacco nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule vā…pe… seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Evaṃ kho, ānanda, kaṇhābhijātiyo samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី... មិនសូវបានទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយបង្កើតធម៌ស។

‘‘Kathañcānanda, kaṇhābhijātiyo samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati? Idhānanda, ekacco nīce kule paccājāto hoti – caṇḍālakule [Pg.339] vā…pe… so ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako. So kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. So evaṃ pabbajito samāno pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Evaṃ kho, ānanda, kaṇhābhijātiyo samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី... ជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិតពិលរមិលមើល ទាបកឿ។ បុគ្គលនោះ កោរសក់និងពុកមាត់ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ។ លុះបុគ្គលនោះបួសយ៉ាងនេះហើយ លះបង់នីវរណៈ ៥ យ៉ាង ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ធ្វើបញ្ញាឲ្យទន់ខ្សោយ មានចិត្តតម្កល់មាំក្នុងសតិបដ្ឋាន ៤ ចម្រើនពោជ្ឈង្គ ៧ តាមពិត រួចសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិខ្មៅ ហើយសម្រេចព្រះនិព្វាន ដែលមិនខ្មៅមិនស។

‘‘Kathañcānanda, sukkābhijātiyo samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati? Idhānanda, ekacco ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā, vācāya duccaritaṃ caritvā, manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Evaṃ kho, ānanda, sukkābhijātiyo samāno kaṇhaṃ dhammaṃ abhijāyati.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី ត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី ត្រកូលគហបតីមហាសាលក្តី ជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍ជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានធនធាននិងធញ្ញជាតិច្រើន។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរពិតពិលរមិលមើល គួរជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរស្បែកដ៏ល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ខ្មៅ។

‘‘Kathañcānanda, sukkābhijātiyo samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati? Idhānanda, ekacco ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule vā…pe… seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā, vācāya sucaritaṃ caritvā, manasā sucaritaṃ caritvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Evaṃ kho, ānanda, sukkābhijātiyo samāno sukkaṃ dhammaṃ abhijāyati.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី... បានទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលកើតក្នុងអភិជាតិស ហើយបង្កើតធម៌ស។

‘‘Kathañcānanda, sukkābhijātiyo samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati? Idhānanda, ekacco ucce kule paccājāto hoti – khattiyamahāsālakule [Pg.340] vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. So evaṃ pabbajito samāno pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto, satta bojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Evaṃ kho, ānanda, sukkābhijātiyo samāno akaṇhaṃ asukkaṃ nibbānaṃ abhijāyati. Imā kho, ānanda, chaḷabhijātiyo’’ti. Tatiyaṃ.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលដែលមានជាតិដ៏សស្អាត កាលកើតឡើងហើយ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន មិនខ្មៅមិនស តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាល ឬត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាល ឬត្រកូលគហបតីមហាសាល ជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍ជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានធនធាននិងធញ្ញជាតិច្រើន។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរពុទ្ធបរិស័ទចង់មើល គួរជាទីជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរស្បែកដ៏ល្អក្រៃលែង ជាអ្នកបាននូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ កោរសក់និងពុកមាត់ ពាក់សម្លៀកបំពាក់ជ្រលក់ទឹកអប់ (កាសាវៈ) ហើយចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ។ លុះបុគ្គលនោះបួសយ៉ាងនេះហើយ លះបង់នូវនីវរណៈ ៥ យ៉ាង ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងចិត្ត ធ្វើបញ្ញាឲ្យទន់ខ្សោយ មានចិត្តតាំងមាំល្អក្នុងសតិប្បដ្ឋាន ៤ ចម្រើននូវពោជ្ឈង្គ ៧ តាមពិត ហើយក៏ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន មិនខ្មៅមិនស។ ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលដែលមានជាតិដ៏សស្អាត កាលកើតឡើងហើយ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន មិនខ្មៅមិនស យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ នេះឯងជាអភិជាតិ ៦ យ៉ាង។» (ចប់ ទី៣)។

4. Āsavasuttaṃ

៤. អាសវសូត្រ

58. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa.

៥៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលបុគ្គលប្រាថ្នាលោកខាងមុខប្រគល់ឲ្យ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរក្រៃលែងនៃលោក។

Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhuno ye āsavā saṃvarā pahātabbā te saṃvarena pahīnā honti, ye āsavā paṭisevanā pahātabbā te paṭisevanāya pahīnā honti, ye āsavā adhivāsanā pahātabbā te adhivāsanāya pahīnā honti, ye āsavā parivajjanā pahātabbā te parivajjanāya pahīnā honti, ye āsavā vinodanā pahātabbā te vinodanāya pahīnā honti, ye āsavā bhāvanā pahātabbā te bhāvanāya pahīnā honti.

ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសង្រួម អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការសង្រួម អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសេពសោយ អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការសេពសោយ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការអត់ធន់ អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការអត់ធន់ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការវៀរចៀស អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការវៀរចៀស អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការកំចាត់បង់ អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការកំចាត់បង់ អាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការចម្រើន អាសវៈទាំងនោះ ភិក្ខុក៏បានលះបង់ហើយដោយការចម្រើន។

‘‘Katame ca, bhikkhave, āsavā saṃvarā pahātabbā ye saṃvarena pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso cakkhundriyasaṃvarasaṃvuto viharati. Yaṃ hissa, bhikkhave, cakkhundriyasaṃvaraṃ asaṃvutassa viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, cakkhundriyasaṃvaraṃ saṃvutassa viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Paṭisaṅkhā yoniso sotindriya…pe… ghānindriya… jivhindriya… kāyindriya… manindriyasaṃvarasaṃvuto [Pg.341] viharati. Yaṃ hissa, bhikkhave, manindriyasaṃvaraṃ asaṃvutassa viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, manindriyasaṃvaraṃ saṃvutassa viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Ime vuccanti, bhikkhave, āsavā saṃvarā pahātabbā ye saṃvarena pahīnā honti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសង្រួម ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសង្រួម តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយជាអ្នកសង្រួមដោយការសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយ រមែងនៅជាសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ភិក្ខុពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយជាអ្នកសង្រួមនូវសោតិន្ទ្រិយ... ឃានិន្ទ្រិយ... ជិវ្ហិន្ទ្រិយ... កាយិន្ទ្រិយ... មនិន្ទ្រិយ រមែងនៅជាសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយហើយនៅ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការសង្រួម ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសង្រួម។»

‘‘Katame ca, bhikkhave, āsavā paṭisevanā pahātabbā ye paṭisevanāya pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevati – ‘yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnapaṭicchādanatthaṃ’. Paṭisaṅkhā yoniso piṇḍapātaṃ paṭisevati – ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya, vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca’. Paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṃ paṭisevati – ‘yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodanapaṭisallānārāmatthaṃ’. Paṭisaṅkhā yoniso gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paṭisevati – ‘yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya, abyābajjhaparamatāyā’ti. Yaṃ hissa, bhikkhave, appaṭisevato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, paṭisevato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Ime vuccanti, bhikkhave, āsavā paṭisevanā pahātabbā ye paṭisevanāya pahīnā honti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការសេពសោយ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសេពសោយ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវចីវរ គ្រាន់តែដើម្បីការពារនូវត្រជាក់ ដើម្បីការពារនូវកម្តៅ ដើម្បីការពារនូវការប៉ះទង្គិចនៃរបោម មូស ខ្យល់ កម្តៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ គ្រាន់តែដើម្បីបិទបាំងនូវអវយវៈដែលធ្វើឲ្យខ្មាសអៀន។ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវបិណ្ឌបាត មិនមែនដើម្បីលេង មិនមែនដើម្បីស្រវឹង មិនមែនដើម្បីតុបតែង មិនមែនដើម្បីលម្អកាយឡើយ គឺសេពសោយគ្រាន់តែដើម្បីឲ្យកាយនេះតាំងនៅ ដើម្បីឲ្យជីវិតប្រព្រឹត្តទៅបាន ដើម្បីបន្ទាលបង់នូវសេចក្តីលំបាក ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងកំចាត់បង់នូវវេទនាចាស់ (គឺសេចក្តីឃ្លាន) ផង មិនឲ្យវេទនាថ្មីកើតឡើងផង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិត ភាពមិនមានទោស និងការនៅជាសុខ នឹងមានដល់អាត្មាអញ»។ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវសេនាសនៈ គ្រាន់តែដើម្បីការពារនូវត្រជាក់ ដើម្បីការពារនូវកម្តៅ ដើម្បីការពារនូវការប៉ះទង្គិចនៃរបោម មូស ខ្យល់ កម្តៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ គ្រាន់តែដើម្បីបន្ទាលបង់នូវគ្រោះថ្នាក់អំពីឧតុ និងដើម្បីត្រេកអរក្នុងទីសម្ងំ។ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយសេពសោយនូវគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ គ្រាន់តែដើម្បីបន្ទាលបង់នូវវេទនាទាំងឡាយដែលកើតអំពីអាពាធផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងហើយ ដើម្បីភាពមិនមានទុក្ខលំបាកជាបរម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានសេពសោយ (នូវបច្ច័យទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុសេពសោយហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការសេពសោយ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការសេពសោយ។»

‘‘Katame ca, bhikkhave, āsavā adhivāsanā pahātabbā ye adhivāsanāya pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso khamo hoti sītassa uṇhassa, jighacchāya, pipāsāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṃ, duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti. Yaṃ hissa, bhikkhave[Pg.342], anadhivāsato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, adhivāsato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Ime vuccanti, bhikkhave, āsavā adhivāsanā pahātabbā ye adhivāsanāya pahīnā honti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការអត់ធន់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការអត់ធន់ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះត្រជាក់ កម្តៅ សេចក្តីឃ្លាន សេចក្តីស្រេក ការប៉ះទង្គិចនៃរបោម មូស ខ្យល់ កម្តៅថ្ងៃ និងពស់តូចពស់ធំ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីដែលគេនិយាយអាក្រក់ និយាយមកមិនល្អ និងជាអ្នកមានសភាវៈអត់ធន់ចំពោះវេទនាទាំងឡាយដែលកើតក្នុងកាយ ជាទុក្ខ ក្លៀវក្លា គ្រោតគ្រាត ច្របូកច្របល់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត នាំឲ្យបាត់បង់ជីវិត ដែលកើតឡើងហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានអត់ធន់ (ចំពោះធម៌ទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុអត់ធន់ហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការអត់ធន់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការអត់ធន់។»

‘‘Katame ca, bhikkhave, āsavā parivajjanā pahātabbā ye parivajjanāya pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso caṇḍaṃ hatthiṃ parivajjeti, caṇḍaṃ assaṃ parivajjeti, caṇḍaṃ goṇaṃ parivajjeti, caṇḍaṃ kukkuraṃ parivajjeti, ahiṃ khāṇuṃ kaṇṭakaṭṭhānaṃ sobbhaṃ papātaṃ candanikaṃ oḷigallaṃ, yathārūpe anāsane nisinnaṃ, yathārūpe agocare carantaṃ, yathārūpe pāpake mitte bhajantaṃ viññū sabrahmacārī pāpakesu ṭhānesu okappeyyuṃ, so tañca anāsanaṃ tañca agocaraṃ te ca pāpake mitte paṭisaṅkhā yoniso parivajjeti. Yaṃ hissa, bhikkhave, aparivajjayato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, parivajjayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Ime vuccanti, bhikkhave, āsavā parivajjanā pahātabbā ye parivajjanāya pahīnā honti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការវៀរចៀស ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការវៀរចៀស តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយវៀរចៀសនូវដំរីសាហាវ វៀរចៀសនូវសេះសាហាវ វៀរចៀសនូវគោសាហាវ វៀរចៀសនូវឆ្កែសាហាវ វៀរចៀសនូវពស់ គល់ឈើ ទីមានបន្លា អណ្តូង ជ្រោះ ថ្លុកទឹកលូ និងលូទឹកស្អុយ វៀរចៀសនូវអាសនៈដែលមិនគួរអង្គុយ វៀរចៀសនូវអគោចរដែលមិនគួរត្រាច់ទៅ វៀរចៀសនូវការសេពគប់មិត្តអាក្រក់ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយដែលជាវិញ្ញូជន សង្ស័យក្នុងអំពើអាក្រក់ទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយវៀរចៀសនូវអាសនៈមិនគួរអង្គុយនោះផង នូវអគោចរនោះផង នូវមិត្តអាក្រក់ទាំងនោះផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានវៀរចៀស (នូវវត្ថុនិងទីកន្លែងទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុវៀរចៀសហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការវៀរចៀស ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការវៀរចៀស។»

‘‘Katame ca, bhikkhave, āsavā vinodanā pahātabbā ye vinodanāya pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, paṭisaṅkhā yoniso uppannaṃ byāpādavitakkaṃ…pe… uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. Yaṃ hissa, bhikkhave, avinodayato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, vinodayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Ime vuccanti, bhikkhave, āsavā vinodanā pahātabbā ye vinodanāya pahīnā honti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការកំចាត់បង់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការកំចាត់បង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយមិនព្រមទទួលទុកនូវកាមវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ តែងលះបង់ កំចាត់បង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបផែនតទៅទៀត ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយមិនព្រមទទួលទុកនូវព្យាបាទវិតក្កៈ... វិហឹសាវិតក្កៈ... មិនព្រមទទួលទុកនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយដែលកើតឡើងរឿយៗ តែងលះបង់ កំចាត់បង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបផែនតទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានកំចាត់បង់ (នូវអកុសលធម៌ទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុកំចាត់បង់ហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការកំចាត់បង់ ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការកំចាត់បង់។»

‘‘Katame ca, bhikkhave, āsavā bhāvanā pahātabbā ye bhāvanāya pahīnā honti? Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ, paṭisaṅkhā yoniso dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Yaṃ hissa, bhikkhave, abhāvayato [Pg.343] uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, bhāvayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. Ime vuccanti, bhikkhave, āsavā bhāvanā pahātabbā ye bhāvanāya pahīnā honti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអាសវៈទាំងឡាយណាដែលត្រូវលះបង់ដោយការចម្រើន ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការចម្រើន តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយចម្រើននូវសតិសម្ពោជ្ឈង្គ ដែលអាស្រ័យសេចក្តីវិវេក អាស្រ័យសេចក្តីប្រាសចាករាគៈ អាស្រ័យសេចក្តីរលត់ បង្អោនទៅក្នុងសេចក្តីលះបង់ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយចម្រើននូវធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គ... វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គ... បីតិសម្ពោជ្ឈង្គ... បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គ... សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គ... ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គ ដែលអាស្រ័យសេចក្តីវិវេក អាស្រ័យសេចក្តីប្រាសចាករាគៈ អាស្រ័យសេចក្តីរលត់ បង្អោនទៅក្នុងសេចក្តីលះបង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា កាលបើភិក្ខុមិនបានចម្រើន (នូវពោជ្ឈង្គទាំងនោះ) អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ គប្បីកើតឡើងបាន កាលបើភិក្ខុចម្រើនហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនរមែងកើតឡើងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងនេះ ហៅថា អាសវៈដែលត្រូវលះបង់ដោយការចម្រើន ហើយដែលភិក្ខុបានលះបង់ហើយដោយការចម្រើន។»

‘‘Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Catutthaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទានដែលបុគ្គលប្រាថ្នាលោកខាងមុខប្រគល់ឲ្យ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរក្រៃលែងនៃលោក។» (ចប់ ទី៤)។

5. Dārukammikasuttaṃ

៥. ទារុកម្មិកសូត្រ

59. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe. Atha kho dārukammiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho dārukammikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca – ‘‘api nu te, gahapati, kule dānaṃ dīyatī’’ti? ‘‘Dīyati me, bhante, kule dānaṃ. Tañca kho ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṃsukūlikā arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, tathārūpesu me, bhante, bhikkhūsu dānaṃ dīyatī’’ti.

៥៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងផ្ទះឥដ្ឋ ជិតស្រុកញាតិកៈ។ គ្រានោះឯង គហបតីឈ្មោះទារុកម្មិកៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់ទារុកម្មិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា «ម្នាលគហបតី ចុះក្នុងត្រកូលរបស់អ្នក តែងតែមានការឲ្យទានខ្លះដែរឬ?» គហបតីក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងត្រកូលរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ តែងតែមានការឲ្យទានដែរ។ ទាននោះ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងតែប្រគេនដល់ភិក្ខុទាំងឡាយណា ដែលជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតជាវត្ត ជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូល ជាព្រះអរហន្ត ឬជាអ្នកបានសម្រេចនូវអរហត្តមគ្គ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គតែងតែប្រគេនទានដល់ភិក្ខុមានសភាពយ៉ាងនោះឯង។»

‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, gahapati, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena, kāsikacandanaṃ paccanubhontena, mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena, jātarūparajataṃ sādiyantena ime vā arahanto ime vā arahattamaggaṃ samāpannāti.

«ម្នាលគហបតី ការណ៍នេះជាការដឹងបានដោយកម្រណាស់ សម្រាប់អ្នកដែលជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដ៏ចង្អៀតចង្អល់ដោយកូនចៅ ប្រើប្រាស់នូវខ្លឹមចន្ទន៍ដែលនាំមកអំពីដែនកាសី ទ្រទ្រង់នូវកម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាប ត្រេកអរចំពោះមាសនិងប្រាក់ នឹងដឹងថា «លោកទាំងនេះជាព្រះអរហន្ត ឬលោកទាំងនេះជាអ្នកបានសម្រេចនូវអរហត្តមគ្គ» នោះ។»

‘‘Āraññiko cepi, gahapati, bhikkhu hoti uddhato unnaḷo capalo mukharo vikiṇṇavāco muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Evaṃ so tenaṅgena gārayho. Āraññiko cepi, gahapati, bhikkhu hoti anuddhato anunnaḷo acapalo amukharo avikiṇṇavāco upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo. Evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលគហបតី បើទុកជាភិក្ខុជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ប៉ុន្តែជាអ្នករាយមាយ ក្រអឺតក្រទម ឃ្លេងឃ្លោង និយាយច្រើន មានវាចារាត់រាយ ភ្លេចស្មារតី គ្មានសេចក្តីដឹងខ្លួន គ្មានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយលេចធ្លាយ (មិនបានសង្រួម) ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកគួរគេតិះដៀលដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ហើយជាអ្នកមិនរាយមាយ មិនក្រអឺតក្រទម មិនឃ្លេងឃ្លោង មិននិយាយច្រើន មិនមានវាចារាត់រាយ មានស្មារតីតាំងមាំ មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានឥន្ទ្រិយសង្រួមល្អ ភិក្ខុនោះ តែងជាអ្នកគួរគេសរសើរដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘Gāmantavihārī cepi, gahapati, bhikkhu hoti uddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena gārayho. Gāmantavihārī cepi, gahapati, bhikkhu hoti anuddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងវត្តជិតស្រុក ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘Piṇḍapātiko [Pg.344] cepi, gahapati, bhikkhu hoti uddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena gārayho. Piṇḍapātiko cepi, gahapati, bhikkhu hoti anuddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាត ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘Nemantaniko cepi, gahapati, bhikkhu hoti uddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena gārayho. Nemantaniko cepi, gahapati, bhikkhu hoti anuddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទទួលនិមន្ត ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទទួលនិមន្ត ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘Paṃsukūliko cepi, gahapati, bhikkhu hoti uddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena gārayho. Paṃsukūliko cepi, gahapati, bhikkhu hoti anuddhato…pe… evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូល ជាអ្នករំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង。 ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូល ជាអ្នកមិនរំភើប...បេ... ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘Gahapaticīvaradharo cepi, gahapati, bhikkhu hoti uddhato unnaḷo capalo mukharo vikiṇṇavāco muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. Evaṃ so tenaṅgena gārayho. Gahapaticīvaradharo cepi, gahapati, bhikkhu hoti anuddhato anunnaḷo acapalo amukharo avikiṇṇavāco upaṭṭhitassati sampajāno samāhito ekaggacitto saṃvutindriyo. Evaṃ so tenaṅgena pāsaṃso.

«ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវចីវរដែលគហបតីថ្វាយ ជាអ្នករំភើប មានមានះដូចជាបបុស ឃ្លេងឃ្លោង និយាយច្រើន មានវាចារាត់រាយ ភ្លេចស្មារតី មិនដឹងខ្លួន មិនមានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយមិនបានគ្រប់គ្រង។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរតិះដៀល ដោយអង្គនោះឯង។ ម្នាលគហបតី បើភិក្ខុអ្នកទ្រទ្រង់នូវចីវរដែលគហបតីថ្វាយ ជាអ្នកមិនរំភើប មិនមានមានះដូចជាបបុស មិនឃ្លេងឃ្លោង មិននិយាយច្រើន មិនមានវាចារាត់រាយ មានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន មានសេចក្តីដឹងខ្លួន មានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានឥន្ទ្រិយបានគ្រប់គ្រង។ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាគួរគប្បីសរសើរ ដោយអង្គនោះឯង។»

‘‘Iṅgha tvaṃ, gahapati, saṅghe dānaṃ dehi. Saṅghe te dānaṃ dadato cittaṃ pasīdissati. So tvaṃ pasannacitto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissasī’’ti. ‘‘Esāhaṃ, bhante, ajjatagge saṅghe dānaṃ dassāmī’’ti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលគហបតី មកចុះ អ្នកចូរថ្វាយទានដល់សង្ឃចុះ។ កាលបើអ្នកថ្វាយទានដល់សង្ឃ ចិត្តរបស់អ្នកនឹងជ្រះថ្លា។ លុះអ្នកមានចិត្តជ្រះថ្លាយ៉ាងនោះហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក។» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងថ្វាយទានដល់សង្ឃ។» (ចប់ សូត្រទី៥)។

6. Hatthisāriputtasuttaṃ

៦. ហត្ថិសារីបុត្តសូត្រ

60. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tena kho pana samayena sambahulā therā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā maṇḍalamāḷe sannisinnā sannipatitā abhidhammakathaṃ kathenti. Tatra sudaṃ āyasmā citto hatthisāriputto therānaṃ bhikkhūnaṃ abhidhammakathaṃ kathentānaṃ antarantarā kathaṃ opāteti. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ cittaṃ hatthisāriputtaṃ etadavoca – ‘‘māyasmā citto hatthisāriputto therānaṃ bhikkhūnaṃ abhidhammakathaṃ [Pg.345] kathentānaṃ antarantarā kathaṃ opātesi, yāva kathāpariyosānaṃ āyasmā citto āgametū’’ti. Evaṃ vutte āyasmato cittassa hatthisāriputtassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavocuṃ – ‘‘māyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ cittaṃ hatthisāriputtaṃ apasādesi, paṇḍito āyasmā citto hatthisāriputto. Pahoti cāyasmā citto hatthisāriputto therānaṃ bhikkhūnaṃ abhidhammakathaṃ kathetu’’nti.

៦០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ភិក្ខុជាថេរៈច្រើនរូប ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏អង្គុយជួបជុំគ្នា ក្នុងរោងមូល និយាយអំពីអភិធម្មកថា។ ក្នុងទីនោះ ព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ តែងតែនិយាយកាត់ពាក់កណ្តាលវាចា របស់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ដែលកំពុងនិយាយអំពីអភិធម្មកថា។ គ្រានោះ ព្រះមហាកោដ្ឋិតដ៏មានអាយុ បាននិយាយទៅកាន់ព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោចិត្តហត្ថិសារីបុត្ត លោកកុំនិយាយកាត់ពាក់កណ្តាលវាចា របស់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ដែលកំពុងនិយាយអំពីអភិធម្មកថាឡើយ សូមលោកមានអាយុចិត្ត រង់ចាំទាល់តែចប់កថាជាមុនសិន។» កាលបើព្រះមហាកោដ្ឋិតដ៏មានអាយុពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសម្លាញ់របស់ព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បាននិយាយទៅកាន់ព្រះមហាកោដ្ឋិតដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «លោកដ៏មានអាយុមហាកោដ្ឋិត កុំបន្ទោសព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុឡើយ ព្រោះព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ទាំងព្រះចិត្តហត្ថិសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏អាចនឹងនិយាយអភិធម្មកថា ជាមួយភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានដែរ។»

‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, āvuso, parassa cetopariyāyaṃ ajānantehi. Idhāvuso, ekacco puggalo tāvadeva soratasorato hoti, nivātanivāto hoti, upasantupasanto hoti, yāva satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ. Yato ca kho so vapakassateva satthārā, vapakassati garuṭṭhāniyehi sabrahmacārīhi, so saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Tassa saṃsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ហេតុនោះ ជនទាំងឡាយដែលមិនដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលដទៃ ក្រដឹងណាស់។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូតបំផុត ជាអ្នកបន្ទាបខ្លួនបំផុត ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់បំផុត ត្រឹមតែក្នុងកាលដែលអាស្រ័យនៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីណាមួយ ដែលគួរគោរពប៉ុណ្ណោះ។ លុះកាលណា បុគ្គលនោះ ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីព្រះសាស្តា ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីសព្រហ្មចារីទាំងឡាយ ដែលគួរគោរពហើយ បុគ្គលនោះ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ព្រះរាជា មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ពួកតិរ្ថិយ និងសាវករបស់តិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបដោយការនិយាយរាយមាយរឿយៗ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ ក៏ត្រូវរាគៈញាំញី។ បុគ្គលនោះ មានចិត្តត្រូវរាគៈញាំញីហើយ ក៏ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘Seyyathāpi, āvuso, goṇo kiṭṭhādo dāmena vā baddho vaje vā oruddho. Yo nu kho, āvuso, evaṃ vadeyya – ‘na dānāyaṃ goṇo kiṭṭhādo punadeva kiṭṭhaṃ otarissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’. ‘‘Ṭhānañhetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ so goṇo kiṭṭhādo dāmaṃ vā chetvā vajaṃ vā bhinditvā, atha punadeva kiṭṭhaṃ otareyyāti. Evamevaṃ kho, āvuso, idhekacco puggalo tāvadeva soratasorato hoti, nivātanivāto hoti, upasantupasanto hoti yāva satthāraṃ upanissāya viharati aññataraṃ vā garuṭṭhāniyaṃ sabrahmacāriṃ. Yato ca kho so vapakassateva satthārā, vapakassati garuṭṭhāniyehi sabrahmacārīhi, so saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Tassa saṃsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṃ anuddhaṃseti[Pg.346]. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ដូចជាគោស៊ីសំណាប ដែលគេចងដោយខ្សែ ឬឃុំទុកក្នុងក្រោល។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ គោស៊ីសំណាបនេះ មិនចុះទៅស៊ីសំណាបទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺគោស៊ីសំណាបនោះ អាចនឹងផ្តាច់ខ្សែ ឬទម្លាយក្រោល ហើយចុះទៅស៊ីសំណាបម្តងទៀត។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកស្លូតបូតបំផុត ជាអ្នកបន្ទាបខ្លួនបំផុត ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់បំផុត ត្រឹមតែក្នុងកាលដែលអាស្រ័យនៅនឹងព្រះសាស្តា ឬសព្រហ្មចារីណាមួយ ដែលគួរគោរពប៉ុណ្ណោះ។ លុះកាលណា បុគ្គលនោះ ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីព្រះសាស្តា ចៀសចេញទៅឆ្ងាយអំពីសព្រហ្មចារីទាំងឡាយ ដែលគួរគោរពហើយ បុគ្គលនោះ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ព្រះរាជា មហាមាត្យរបស់ព្រះរាជា ពួកតិរ្ថិយ និងសាវករបស់តិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបដោយការនិយាយរាយមាយរឿយៗ ចិត្តរបស់បុគ្គលនោះ ក៏ត្រូវរាគៈញាំញី។ បុគ្គលនោះ មានចិត្តត្រូវរាគៈញាំញីហើយ ក៏ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘Idha panāvuso, ekacco puggalo vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi paṭhamassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Seyyathāpi, āvuso, cātumahāpathe thullaphusitako devo vassanto rajaṃ antaradhāpeyya, cikkhallaṃ pātukareyya. Yo nu kho, āvuso, evaṃ vadeyya – ‘na dāni amusmiṃ cātumahāpathe punadeva rajo pātubhavissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’. ‘‘Ṭhānañhetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ amusmiṃ cātumahāpathe manussā vā atikkameyyuṃ, gopasū vā atikkameyyuṃ, vātātapo vā snehagataṃ pariyādiyeyya, atha punadeva rajo pātubhaveyyāti. Evamevaṃ kho, āvuso, idhekacco puggalo vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi paṭhamassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...បេ... ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានបឋមជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាមេឃបង្អុរភ្លៀងមានតំណក់ធំៗ ត្រង់ផ្លូវបែកជាបួន ធ្វើឲ្យធូលីបាត់ទៅ ធ្វើឲ្យភក់កើតឡើង។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ ធូលីមិនត្រឡប់កើតឡើង ត្រង់ផ្លូវបែកជាបួននេះទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺមនុស្សទាំងឡាយក្តី ហ្វូងគោ និងពពែក្តី ដើរកាត់ផ្លូវបែកជាបួននោះ ឬក៏ខ្យល់ និងកំដៅថ្ងៃ បំផ្លាញនូវជាតិសើមឲ្យអស់ទៅ ហើយធូលីក៏ត្រឡប់កើតឡើងវិញ។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...បេ... ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានបឋមជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘Idha panāvuso, ekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi dutiyassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Seyyathāpi, āvuso, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṃ taḷākaṃ. Tattha thullaphusitako devo vuṭṭho sippisambukampi sakkharakaṭhalampi antaradhāpeyya. Yo nu kho, āvuso, evaṃ vadeyya – ‘na dāni amusmiṃ taḷāke punadeva sippisambukā vā sakkharakaṭhalā vā pātubhavissantī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’. ‘‘Ṭhānañhetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ amusmiṃ taḷāke manussā vā piveyyuṃ, gopasū vā piveyyuṃ, vātātapo vā snehagataṃ pariyādiyeyya, atha punadeva sippisambukāpi sakkharakaṭhalāpi pātubhaveyyunti. Evamevaṃ kho, āvuso, idhekacco puggalo vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi dutiyassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ...បេ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានទុតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាស្រះទឹកដ៏ធំ នៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន អំពីស្រុក ឬនិគម។ កាលបើមេឃបង្អុរភ្លៀងមានតំណក់ធំៗ ក្នុងស្រះនោះ ក៏ធ្វើឲ្យលៀស និងខ្ចៅក្តី ក្រួស និងអំបែងក្អមក្តី បាត់ទៅ។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ លៀស និងខ្ចៅក្តី ក្រួស និងអំបែងក្អមក្តី មិនត្រឡប់កើតឡើង ក្នុងស្រះនោះទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺមនុស្សទាំងឡាយក្តី ហ្វូងគោ និងពពែក្តី ផឹកទឹកក្នុងស្រះនោះ ឬក៏ខ្យល់ និងកំដៅថ្ងៃ បំផ្លាញនូវជាតិសើមឲ្យអស់ទៅ ហើយលៀស និងខ្ចៅក្តី ក្រួស និងអំបែងក្អមក្តី ក៏ត្រឡប់កើតឡើងវិញ។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ...បេ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានទុតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘Idha [Pg.347] panāvuso, ekacco puggalo pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi tatiyassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Seyyathāpi, āvuso, purisaṃ paṇītabhojanaṃ bhuttāviṃ ābhidosikaṃ bhojanaṃ nacchādeyya. Yo nu kho, āvuso, evaṃ vadeyya – ‘na dāni amuṃ purisaṃ punadeva bhojanaṃ chādessatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’. ‘‘Ṭhānañhetaṃ, āvuso, vijjati, amuṃ purisaṃ paṇītabhojanaṃ bhuttāviṃ yāvassa sā ojā kāye ṭhassati tāva na aññaṃ bhojanaṃ chādessati. Yato ca khvassa sā ojā antaradhāyissati, atha punadeva taṃ bhojanaṃ chādeyyāti. Evamevaṃ kho, āvuso, idhekacco puggalo pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi tatiyassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ...បេ... ចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានតតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាបុរសដែលបានបរិភោគភោជនដ៏ឧត្តមហើយ ភោជនដែលសល់ពីល្ងាច មិនអាចធ្វើឲ្យពេញចិត្តបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ បើបុគ្គលណាមួយ និយាយយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ ភោជននោះ មិនធ្វើឲ្យបុរសនោះពេញចិត្តទៀតឡើយ" ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលនោះ កាលនិយាយ ឈ្មោះថា និយាយត្រូវដែរឬទេ?» «មិនត្រូវទេ អាវុសោ。» «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺបុរសនោះ ដែលបានបរិភោគភោជនដ៏ឧត្តមហើយ ដរាបណាឱជានៃភោជននោះ នៅមាននៅក្នុងកាយ ដរាបនោះ ភោជនដទៃ មិនធ្វើឲ្យបុរសនោះពេញចិត្តឡើយ។ លុះកាលណា ឱជានៃភោជននោះ បាត់បង់ទៅ ភោជននោះ ក៏ត្រឡប់ជាធ្វើឲ្យបុរសនោះពេញចិត្តវិញបាន។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ...បេ... ចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ គិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកបានតតិយជ្ឈាន" ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ...បេ... ពោលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘Idha, panāvuso, ekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi catutthassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Seyyathāpi, āvuso, pabbatasaṅkhepe udakarahado nivāto vigataūmiko. Yo nu kho, āvuso, evaṃ vadeyya – ‘na dāni amusmiṃ udakarahade punadeva ūmi pātubhavissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’. ‘‘Ṭhānañhetaṃ, āvuso, vijjati, yā puratthimāya disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi. Sā tasmiṃ udakarahade ūmiṃ janeyya. Yā pacchimāya disāya āgaccheyya…pe… yā uttarāya disāya āgaccheyya… yā dakkhiṇāya disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi. Sā tasmiṃ udakarahade ūmiṃ janeyyāti. Evamevaṃ kho, āvuso, idhekacco puggalo sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi catutthassa jhānassā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi…pe… sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង... បានដល់នូវចតុត្ថជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវចតុត្ថជ្ឈាន“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ... លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាប (សឹកជាគ្រហស្ថ)។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាស្រះទឹកក្នុងចន្លោះភ្នំ ដែលគ្មានខ្យល់បក់បោក គ្មានរលក។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា ”ឥឡូវនេះ រលកមិនកើតមានក្នុងស្រះទឹកនោះទៀតឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះកាលនិយាយ ឈ្មោះថានិយាយត្រូវដែរឬទេ?»។ «មិនត្រូវទេ អាវុសោ»។ «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់មកអំពីទិសខាងកើត ក៏អាចធ្វើឲ្យកើតរលកក្នុងស្រះទឹកនោះបាន។ ខ្យល់និងភ្លៀងយ៉ាងខ្លាំង បក់មកអំពីទិសខាងលិច... បក់មកអំពីទិសខាងជើង... បក់មកអំពីទិសខាងត្បូង ក៏អាចធ្វើឲ្យកើតរលកក្នុងស្រះទឹកនោះបាន។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជា បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង... បានដល់នូវចតុត្ថជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវចតុត្ថជ្ឈាន“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ... លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញ។»

‘‘Idha, panāvuso, ekacco puggalo sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi animittassa cetosamādhissā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi[Pg.348]. Tassa saṃsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Seyyathāpi, āvuso, rājā vā rājamahāmatto vā caturaṅginiyā senāya addhānamaggappaṭipanno aññatarasmiṃ vanasaṇḍe ekarattiṃ vāsaṃ upagaccheyya. Tatra hatthisaddena assasaddena rathasaddena pattisaddena bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddena cīrikasaddo antaradhāyeyya. Yo nu kho, āvuso, evaṃ vadeyya – ‘na dāni amusmiṃ vanasaṇḍe punadeva cīrikasaddo pātubhavissatī’ti, sammā nu kho so, āvuso, vadamāno vadeyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’. ‘‘Ṭhānañhetaṃ, āvuso, vijjati, yaṃ so rājā vā rājamahāmatto vā tamhā vanasaṇḍā pakkameyya, atha punadeva cīrikasaddo pātubhaveyyāti. Evamevaṃ kho, āvuso, idhekacco puggalo sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati. So ‘lābhimhi animittassa cetosamādhissā’ti saṃsaṭṭho viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Tassa saṃsaṭṭhassa vissatthassa pākatassa bhassamanuyuttassa viharato rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. So rāgānuddhaṃsitena cittena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattatī’’ti.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តទាំងពួង បានដល់នូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងឡាយ ដោយព្រះរាជា ដោយរាជមហាមាត្យទាំងឡាយ ដោយពួកអន្យតិរ្ថិយ និងពួកសាវកនៃអន្យតិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបការនិយាយស្តីរឿយៗ រាគៈក៏ញាំញីចិត្តរបស់គាត់។ គាត់មានចិត្តដែលរាគៈញាំញីហើយ ក៏លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាប។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាព្រះរាជាក្តី រាជមហាមាត្យក្តី យាងទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ជាមួយនឹងកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយចូលទៅសម្រាកមួយយប់ ក្នុងព្រៃឈើណាមួយ។ ក្នុងព្រៃនោះ សំឡេងដំរី សំឡេងសេះ សំឡេងរថ សំឡេងថ្មើរជើង និងសំឡេងស្គរ ស្គរតូច ស័ង្ខ គង ទើបធ្វើឲ្យសំឡេងចង្រិតបាត់បង់ទៅ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា ”ឥឡូវនេះ សំឡេងចង្រិតមិនកើតមានក្នុងព្រៃឈើនោះទៀតឡើយ“ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បុគ្គលនោះកាលនិយាយ ឈ្មោះថានិយាយត្រូវដែរឬទេ?»។ «មិនត្រូវទេ អាវុសោ»។ «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថា ហេតុនេះតែងមាន គឺកាលណាព្រះរាជាក្តី រាជមហាមាត្យក្តី យាងចេញអំពីព្រៃឈើនោះទៅ ពេលនោះ សំឡេងចង្រិតក៏នឹងកើតមានឡើងវិញជាប្រាកដ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជា បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនិមិត្តទាំងពួង បានដល់នូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ បុគ្គលនោះ គិតថា ”អាត្មាអញជាអ្នកបាននូវអនិមិត្តចេតោសមាធិ“ ក៏នៅច្រឡូកច្រឡំដោយភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងឡាយ ដោយព្រះរាជា ដោយរាជមហាមាត្យទាំងឡាយ ដោយពួកអន្យតិរ្ថិយ និងពួកសាវកនៃអន្យតិរ្ថិយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ នៅច្រឡូកច្រឡំ ស្និទ្ធស្នាល បើកចំហឥន្ទ្រិយ ប្រកបការនិយាយស្តីរឿយៗ រាគៈក៏ញាំញីចិត្តរបស់គាត់។ គាត់មានចិត្តដែលរាគៈញាំញីហើយ ក៏លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញ។»

Atha kho āyasmā citto hatthisāriputto aparena samayena sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Atha kho cittassa hatthisāriputtassa sahāyakā bhikkhū yenāyasmā mahākoṭṭhiko tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākoṭṭhikaṃ etadavocuṃ – ‘‘kiṃ nu kho āyasmatā mahākoṭṭhikena citto hatthisāriputto cetasā ceto paricca vidito – ‘imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ citto hatthisāriputto lābhī, atha ca pana sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’ti; udāhu devatā etamatthaṃ ārocesuṃ – ‘citto, bhante, hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ lābhī, atha ca pana sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’’’ti? ‘‘Cetasā ceto paricca vidito me, āvuso – ‘citto hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ lābhī, atha ca pana sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’ti. Devatāpi me etamatthaṃ [Pg.349] ārocesuṃ – ‘citto, bhante, hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ lābhī, atha ca pana sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatī’’ti.

«លុះសម័យតមក ព្រះចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ក៏លះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាប។ គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសម្លាញ់របស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ចូលទៅរកព្រះមហាកោដ្ឋិតៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកោដ្ឋិតៈថា ”បពិត្រលោកដ៏មានអាយុ ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈ បានកំណត់ដឹងចិត្តរបស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនថា ’ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘ ដូច្នេះឬ ឬមួយក៏ពួកទេវតាបានប្រាប់សេចក្តីនេះថា ’បពិត្រលោកម្ចាស់ ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘?“។ ព្រះមហាកោដ្ឋិតៈតបថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំបានកំណត់ដឹងចិត្តរបស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនថា ’ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘ ដូចគ្នា។ មួយវិញទៀត ពួកទេវតាក៏បានប្រាប់សេចក្តីនេះដល់ខ្ញុំថា ’បពិត្រលោកម្ចាស់ ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែគាត់នឹងលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបវិញជាមិនខាន‘ ដែរ។“»

Atha kho cittassa hatthisāriputtassa sahāyakā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘citto, bhante, hatthisāriputto imāsañca imāsañca vihārasamāpattīnaṃ lābhī, atha ca pana sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattatī’’ti. ‘‘Na, bhikkhave, citto ciraṃ sarissati nekkhammassā’’ti.

«គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសម្លាញ់របស់ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ជាអ្នកបាននូវវិហារសមាបត្តិទាំងនេះៗ តែឥឡូវនេះ គាត់បានលះបង់សិក្ខា ត្រឡប់មកដើម្បីភេទថោកទាបហើយ។“ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចិត្តៈ មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ នឹងនឹកគិតដល់នេក្ខម្មៈ (ការចេញសាងផ្នួស) វិញជាមិនខាន។“»

Atha kho citto hatthisāriputto nacirasseva kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji. Atha kho āyasmā citto hatthisāriputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā citto hatthisāriputto arahataṃ ahosīti. Chaṭṭhaṃ.

«លុះកន្លងទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត ក៏កោរសក់និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះសម្បែងឡើយ។ គ្រានោះ ព្រះចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត មានអាយុ បានទៅនៅតែម្នាក់ឯង ក្នុងទីស្ងាត់ ជាអ្នកមិនប្រហែសធ្វេស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណវិសេសជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដ៏រកគុណធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មាន ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយបានដល់នូវអរហត្តផលនោះ សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រះថេរៈបានដឹងច្បាស់ថា ”ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ“។ ព្រះចិត្តៈ ហត្ថិសារីបុត្ត មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ ចប់ ទី៦។»

7. Majjhesuttaṃ

៧. «មជ្ឈេសូត្រ»

61. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘vuttamidaṃ, āvuso, bhagavatā pārāyane metteyyapañhe –

៦១. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ សម័យនោះ ភិក្ខុជាថេរៈជាច្រើនរូប ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាត ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត អង្គុយប្រជុំគ្នាក្នុងរោងមូល ក៏កើតមានសេចក្តីសន្ទនានេះឡើងថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានសម្តែងទុកហើយ ក្នុងបារាយនវគ្គ ត្រង់មេត្តេយ្យបញ្ហា យ៉ាងនេះថា៖

‘‘Yo ubhonte viditvāna, majjhe mantā na lippati ;

Taṃ brūmi mahāpurisoti, sodha sibbini maccagā’’ti.

”បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវចំណែកទាំងពីរ ហើយមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកណ្តាល ដោយប្រាជ្ញា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាមហាបុរស បុគ្គលនោះឈ្មោះថាបានកន្លងផុតនូវស្រីដេរ (គឺតណ្ហា) ក្នុងលោកនេះហើយ។“»

‘‘Katamo nu kho, āvuso, eko anto, katamo dutiyo anto, kiṃ majjhe, kā sibbinī’’ti? Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū [Pg.350] etadavoca – ‘‘phasso kho, āvuso, eko anto, phassasamudayo dutiyo anto, phassanirodho majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti.

«”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ចំណែកម្ខាង តើដូចម្តេច ចំណែកទីពីរ តើដូចម្តេច អ្វីជាកណ្តាល អ្វីជាស្រីដេរ?“ កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបបាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ផស្សៈជាចំណែកម្ខាង ផស្សសមុទ័យ (ហេតុជាទីកើតឡើងនៃផស្សៈ) ជាចំណែកទីពីរ ផស្សនិរោធ (ការរលត់ទៅនៃផស្សៈ) ជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង।“»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘atītaṃ kho, āvuso, eko anto, anāgataṃ dutiyo anto, paccuppannaṃ majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto, pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អតីត (អតីតកាល) ជាចំណែកម្ខាង អនាគត (អនាគតកាល) ជាចំណែកទីពីរ បច្ចុប្បន្ន (បច្ចុប្បន្នកាល) ជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘sukhā, āvuso, vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto, adukkhamasukhā vedanā majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto, pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សុខវេទនាជាចំណែកម្ខាង ទុក្ខវេទនាជាចំណែកទីពីរ អទុក្ខមសុខវេទនាជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘nāmaṃ kho, āvuso, eko anto, rūpaṃ dutiyo anto, viññāṇaṃ majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ នាមជាចំណែកម្ខាង រូបជាចំណែកទីពីរ វិញ្ញាណជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘cha kho, āvuso, ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto, viññāṇaṃ majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho āvuso[Pg.351], bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ អាយតនៈខាងក្នុង ៦ ជាចំណែកម្ខាង អាយតនៈខាងក្រៅ ៦ ជាចំណែកទីពីរ វិញ្ញាណជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘sakkāyo kho, āvuso, eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto, sakkāyanirodho majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti.

«កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបទៀត បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា ”ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សក្កាយៈ (កាយពិត គឺបញ្ចក្ខន្ធ) ជាចំណែកម្ខាង សក្កាយសមុទ័យ (ហេតុជាទីកើតឡើងនៃសក្កាយៈ) ជាចំណែកទីពីរ សក្កាយនិរោធ (ការរលត់ទៅនៃសក្កាយៈ) ជាកណ្តាល តណ្ហាជាស្រីដេរ ព្រោះថាតណ្ហាតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងហើយ តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង។“»

Evaṃ vutte aññataro bhikkhu there bhikkhū etadavoca – ‘‘byākataṃ kho, āvuso, amhehi sabbeheva yathāsakaṃ paṭibhānaṃ. Āyāmāvuso, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho therā bhikkhū tassa bhikkhuno paccassosuṃ. Atha kho therā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho therā bhikkhū yāvatako ahosi sabbeheva saddhiṃ kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesuṃ. ‘‘Kassa nu kho, bhante, subhāsita’’nti? ‘‘Sabbesaṃ vo, bhikkhave, subhāsitaṃ pariyāyena, api ca yaṃ mayā sandhāya bhāsitaṃ pārāyane metteyyapañhe –

កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ភិក្ខុមួយរូបបានពោលពាក្យនេះនឹងភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ បដិភាណរៀងៗខ្លួន ត្រូវបានពួកយើងទាំងអស់គ្នាព្យាករហើយ។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មកចុះ យើងនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ នឹងក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនេះចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគនឹងព្យាករដល់យើងយ៉ាងណា យើងនឹងចងចាំទុកយ៉ាងនោះ»។ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានទទួលពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងនោះចុះ»។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ដែលបានកើតឡើងជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងអស់នោះចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះវាចារបស់លោកណាហ្ន៎ ដែលជាសុភាសិត?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាចារបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា ជាសុភាសិតដោយបរិយាយ ប៉ុន្តែ សេចក្តីណាដែលតថាគតបានពោលសំដៅក្នុងបារាយនវគ្គ ត្រង់មេត្តេយ្យបញ្ហាថា៖»

‘‘Yo ubhonte viditvāna, majjhe mantā na lippati;

Taṃ brūmi mahāpurisoti, sodha sibbinimaccagā’’ti.

«បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវចំណែកទាំងពីរហើយ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកណ្តាលដោយប្រាជ្ញា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាមហាបុរស បុគ្គលនោះឈ្មោះថាបានកន្លងផុតនូវស្រ្តីដេរ (គឺតណ្ហា) ក្នុងលោកនេះហើយ»។

‘‘Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho therā bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – ‘‘phasso kho, bhikkhave, eko anto, phassasamudayo dutiyo anto, phassanirodho majjhe, taṇhā sibbinī; taṇhā hi naṃ sibbati tassa tasseva bhavassa abhinibbattiyā. Ettāvatā kho, bhikkhave, bhikkhu abhiññeyyaṃ abhijānāti, pariññeyyaṃ parijānāti, abhiññeyyaṃ abhijānanto [Pg.352] pariññeyyaṃ parijānanto diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro hotī’’ti. Sattamaṃ.

«អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់សេចក្ដីនោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង»។ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយបានទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈជាចំណែកម្ខាង ផស្សសមុទ័យជាចំណែកទីពីរ ផស្សនិរោធជាកណ្ដាល តណ្ហាជាស្រ្តីដេរ ព្រោះថាតណ្ហានោះតែងដេរភ្ជាប់នូវបុគ្គលនោះ ដើម្បីឲ្យកើតឡើងក្នុងភពនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង កាលបើដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ កំណត់ដឹងនូវធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹង តែងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះបាន ដោយហេតុត្រឹមប៉ុណ្ណេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

8. Purisindriyañāṇasuttaṃ

៨. បុរិសិន្ទ្រិយញាណសូត្រ

62. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena daṇḍakappakaṃ nāma kosalānaṃ nigamo tadavasari. Atha kho bhagavā maggā okkamma aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi. Te ca bhikkhū daṇḍakappakaṃ pavisiṃsu āvasathaṃ pariyesituṃ.

៦២. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលដែលទ្រង់ស្ដេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនកោសល ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន ក៏បានយាងទៅដល់និគមរបស់ពួកជនអ្នកដែនកោសល ឈ្មោះទណ្ឌកប្បកៈ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់យាងចុះពីផ្លូវ ហើយគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏បានចូលទៅកាន់និគមទណ្ឌកប្បកៈ ដើម្បីស្វែងរកទីសំណាក់។

Atha kho āyasmā ānando sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena aciravatī nadī tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso ānanda, sabbaṃ cetaso samannāharitvā nu kho devadatto bhagavatā byākato – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti, udāhu kenacideva pariyāyenā’ti? ‘‘Evaṃ kho panetaṃ, āvuso, bhagavatā byākata’’nti.

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ជាមួយភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅកាន់ស្ទឹងអចិរវតី ដើម្បីស្រង់ទឹក។ លុះស្រង់ទឹកក្នុងស្ទឹងអចិរវតីរួចហើយ ក៏ឡើងមកវិញ គ្រងចីវរមួយផ្ទាំង ឈរធ្វើឲ្យខ្លួនស្ងួតទឹក។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូបបានចូលទៅរកព្រះអានន្ទមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានសួរព្រះអានន្ទមានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់កំណត់ដោយព្រះហឫទ័យទាំងអស់ ហើយទើបព្យាករនូវព្រះទេវទត្តថា 'ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន' ឬមួយក៏ទ្រង់ព្យាករដោយបរិយាយណាមួយ?»។ ព្រះអានន្ទតបថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្ដីនោះ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែន»។

Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena aciravatī nadī tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Aciravatiyā nadiyā gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho, bhante, aññataro bhikkhu yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘kiṃ nu kho, āvuso, ānanda sabbaṃ cetaso samannāharitvā nu kho devadatto bhagavatā byākato – āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekicchoti, udāhu kenacideva pariyāyenā’ti? Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘evaṃ kho panetaṃ, āvuso, bhagavatā byākata’’’nti.

គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គជាមួយភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅកាន់ស្ទឹងអចិរវតី ដើម្បីស្រង់ទឹក។ លុះស្រង់ទឹកក្នុងស្ទឹងអចិរវតីរួចហើយ ក៏ឡើងមកវិញ គ្រងចីវរមួយផ្ទាំង ឈរធ្វើឲ្យខ្លួនស្ងួតទឹក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ មានភិក្ខុមួយរូបបានចូលមករកខ្ញុំព្រះអង្គ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏បានសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់កំណត់ដោយព្រះហឫទ័យទាំងអស់ ហើយទើបព្យាករនូវព្រះទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន" ឬមួយក៏ទ្រង់ព្យាករដោយបរិយាយណាមួយ?' បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើពាក្យយ៉ាងនេះត្រូវបានពោលហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានតបទៅភិក្ខុនោះវិញថា 'ម្នាលអាវុសោ សេចក្ដីនោះ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្យាករយ៉ាងនោះមែន'»។

‘‘So [Pg.353] vā kho, ānanda, bhikkhu navo bhavissati acirapabbajito, thero vā pana bālo abyatto. Kathañhi nāma yaṃ mayā ekaṃsena byākataṃ tattha dvejjhaṃ āpajjissati! Nāhaṃ, ānanda, aññaṃ ekapuggalampi samanupassāmi, yo evaṃ mayā sabbaṃ cetaso samannāharitvā byākato, yathayidaṃ devadatto. Yāvakīvañcāhaṃ, ānanda, devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṃ addasaṃ; neva tāvāhaṃ devadattaṃ byākāsiṃ – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti. Yato ca kho ahaṃ, ānanda, devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṃ na addasaṃ; athāhaṃ devadattaṃ byākāsiṃ – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti.

«ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុនោះប្រហែលជាភិក្ខុថ្មី បួសមិនទាន់បានយូរ ឬបើជាថេរៈ ក៏ជាថេរៈល្ងង់ខ្លៅ មិនឈ្លាសវៃ។ ព្រោះថា កាលបើសេចក្ដីណាដែលតថាគតបានព្យាករដោយដាច់ខាតទៅហើយ ហេតុអ្វីក៏ភិក្ខុនោះនៅតែមានសេចក្ដីសង្ស័យជាពីរក្នុងសេចក្ដីនោះទៀត! ម្នាលអានន្ទ តថាគតមិនឃើញមានបុគ្គលដទៃ សូម្បីតែម្នាក់ ដែលតថាគតបានកំណត់ដោយព្រះហឫទ័យទាំងអស់ ហើយព្យាករ ដូចជាទេវទត្តនេះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ដរាបណាដែលតថាគតនៅតែឃើញសូម្បីតែចំណែកនៃធម៌ស ប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ ក្នុងខ្លួនរបស់ទេវទត្ត តថាគតក៏មិនទាន់ព្យាករនូវទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន" នោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ លុះត្រាតែតថាគតមិនបានឃើញសូម្បីតែចំណែកនៃធម៌ស ប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ ក្នុងខ្លួនរបស់ទេវទត្ត ទើបតថាគតព្យាករនូវទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន"»។

‘‘Seyyathāpi, ānanda, gūthakūpo sādhikaporiso pūro gūthassa samatittiko. Tatra puriso sasīsako nimuggo assa. Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo tamhā gūthakūpā uddharitukāmo. So taṃ gūthakūpaṃ samantānuparigacchanto neva passeyya tassa purisassa vālaggakoṭinittudanamattampi gūthena amakkhitaṃ, yattha taṃ gahetvā uddhareyya. Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, yato devadattassa vālaggakoṭinittudanamattampi sukkadhammaṃ na addasaṃ; athāhaṃ devadattaṃ byākāsiṃ – ‘āpāyiko devadatto nerayiko kappaṭṭho atekiccho’ti. Sace tumhe, ānanda, suṇeyyātha tathāgatassa purisindriyañāṇāni vibhajissāmī’’ti ?

«ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាអណ្តូងលាមក ដែលមានជម្រៅជាងកម្ពស់មនុស្ស ពេញប្រៀបដោយលាមកស្មើត្រឹមមាត់អណ្តូង។ ក្នុងអណ្តូងនោះ មានបុរសម្នាក់លិចលង់ទាំងក្បាល។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ជាអ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីចម្រើន ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ ប្រាថ្នាសេចក្តីក្សេមចាកយោគៈ ចង់ស្រង់បុរសនោះឡើងពីអណ្តូងលាមក។ បុរសនោះដើរក្រឡឹងជុំវិញអណ្តូងលាមកនោះ ក៏មិនឃើញសូម្បីតែចំណែករាងកាយប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ របស់បុរសនោះ ដែលមិនប្រឡាក់ដោយលាមក ដើម្បីនឹងចាប់ទាញស្រង់ឡើងឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង កាលណាដែលតថាគតមិនបានឃើញសូម្បីតែចំណែកនៃធម៌ស ប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ចុះ ក្នុងខ្លួនរបស់ទេវទត្ត ទើបតថាគតព្យាករនូវទេវទត្តថា "ទេវទត្តត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ ធ្លាក់នរក ស្ថិតនៅអស់មួយកប្ប មិនអាចកែខៃបាន"។ ម្នាលអានន្ទ ប្រសិនបើអ្នកទាំងឡាយចង់ស្តាប់ តថាគតនឹងសម្តែងចែកនូវបុរិសិន្ទ្រិយញាណទាំងឡាយរបស់តថាគត»

‘‘Etassa, bhagavā, kālo; etassa, sugata, kālo yaṃ bhagavā purisindriyañāṇāni vibhajeyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti. ‘‘Tenahānanda, suṇāhi, sādhukaṃ manasi karohi; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca –

«បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ បពិត្រព្រះសុគត ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងចែកនូវបុរិសិន្ទ្រិយញាណទាំងឡាយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយបានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ព្រះអានន្ទមានអាយុបានទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រងអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘Idhāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā[Pg.354]. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa kusalā kusalaṃ pātubhavissati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, imāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa kusalā kusalaṃ pātubhavissati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ មានទាំងអកុសលធម៌"។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះរលត់បាត់ទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយក៏ប្រាកដចំពោះមុខ ប៉ុន្តែ កុសលមូលរបស់បុគ្គលនេះមិនទាន់ដាច់សូន្យនៅឡើយទេ កុសលធម៌នឹងកើតមានឡើងពីកុសលមូលនោះរបស់គេមិនខាន។ កាលបើមានយ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត"។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជទាំងឡាយដែលមិនបាក់បែក មិនស្អុយរលួយ មិនត្រូវខ្យល់និងកម្តៅថ្ងៃបំផ្លាញ មានស្នូលល្អ គេរក្សាទុកយ៉ាងល្អ ហើយគេយកទៅព្រោះក្នុងស្រែដ៏ល្អ លើដីដែលគេភ្ជួររាស់យ៉ាងស្អាតបាត។ ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកដឹងទេថា គ្រាប់ពូជទាំងឡាយនេះ នឹងដល់នូវសេចក្តីចម្រើន លូតលាស់ ដុះដាលធំធាត់ឡើង?»។ ព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលថា «ដឹង ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ មានទាំងអកុសលធម៌"។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះរលត់បាត់ទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយក៏ប្រាកដចំពោះមុខ ប៉ុន្តែ កុសលមូលរបស់បុគ្គលនេះមិនទាន់ដាច់សូន្យនៅឡើយទេ កុសលធម៌នឹងកើតមានឡើងពីកុសលមូលនោះរបស់គេមិនខាន។ កាលបើមានយ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត"។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតកំណត់ដឹងនូវបុគ្គលដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ បុរិសិន្ទ្រិយញាណរបស់តថាគត កំណត់ដឹងដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតកំណត់ដឹងដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង»

‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa akusalā akusalaṃ pātubhavissati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, bījāni akhaṇḍāni apūtīni avātātapahatāni sāradāni sukhasayitāni puthusilāya nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tamhā tassa akusalā akusalaṃ pātubhavissati[Pg.355]. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលធម៌នឹងកើតឡើងពីអកុសលមូលនោះរបស់គេ យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជទាំងឡាយដែលមិនបាក់ មិនស្អុយ មិនត្រូវខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃបំផ្លាញ មានខ្លឹមល្អ ដែលគេរក្សាទុកយ៉ាងល្អ យកទៅដាក់លើថ្មដាដ៏ធំ។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «គ្រាប់ពូជទាំងឡាយនេះ នឹងមិនដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន ដុះដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលធម៌នឹងកើតឡើងពីអកុសលមូលនោះរបស់គេ យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi sukko dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, bījāni khaṇḍāni pūtīni vātātapahatāni sukhette suparikammakatāya bhūmiyā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni bījāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi sukko dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantakāḷakehi akusalehi dhammehi, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hotī’’ti.

ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «ធម៌ស សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ ក៏មិនមានដល់បុគ្គលនេះឡើយ បុគ្គលនេះប្រកបដោយអកុសលធម៌ដ៏ខ្មៅទាំងស្រុង លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជទាំងឡាយដែលបាក់ ស្អុយ ត្រូវខ្យល់និងកំដៅថ្ងៃបំផ្លាញ យកទៅព្រោះក្នុងស្រែដ៏ល្អ ក្នុងដីដែលគេភ្ជួររាស់រៀបចំយ៉ាងល្អ។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «គ្រាប់ពូជទាំងឡាយនេះ នឹងមិនដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន ដុះដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «ធម៌ស សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ ក៏មិនមានដល់បុគ្គលនេះឡើយ បុគ្គលនេះប្រកបដោយអកុសលធម៌ដ៏ខ្មៅទាំងស្រុង លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ នឹងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ。 ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sakkā nu kho, bhante, imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ aparepi tayo puggalā sappaṭibhāgā paññāpetu’’nti? ‘‘Sakkā, ānandā’’ti bhagavā avoca – ‘‘idhāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ [Pg.356] asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni puthusilāya nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni aṅgārāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā pana, ānanda, sāyanhasamayaṃ sūriye ogacchante, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, āloko antaradhāyissati andhakāro pātubhavissatī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā, panānanda, abhido addharattaṃ bhattakālasamaye, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, āloko antarahito andhakāro pātubhūto’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa kusalā dhammā antarahitā, akusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa kusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ parihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះអង្គអាចបញ្ញត្តិបុគ្គល ៣ នាក់ដទៃទៀត ដែលមានចំណែកប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងបុគ្គល ៣ នាក់នេះ បានដែរឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «អាចបញ្ញត្តិបាន ម្នាលអានន្ទ» រួចទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌"។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា "កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ កុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត"។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជារងើកភ្លើងទាំងឡាយដែលឆេះក្តៅ ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺរន្ទាល ដែលគេដាក់លើថ្មដាដ៏ធំ។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «រងើកភ្លើងទាំងឡាយនេះ នឹងមិនដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន រីករាលដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាព្រលប់ កាលព្រះអាទិត្យអស្តង្គតទៅ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ពន្លឺនឹងបាត់ទៅ ងងឹតនឹងប្រាកដឡើង» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ ដែលជាសម័យសោយព្រះស្ងោយ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ពន្លឺបាត់ទៅហើយ ងងឹតប្រាកដឡើងហើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «កុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ អកុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ កុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni ādittāni sampajjalitāni sajotibhūtāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, imāni aṅgārāni vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā [Pg.357] panānanda, rattiyā paccūsasamayaṃ sūriye uggacchante, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, andhakāro antaradhāyissati, āloko pātubhavissatī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Seyyathāpi vā panānanda, abhido majjhanhike bhattakālasamaye, jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, andhakāro antarahito āloko pātubhūto’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa akusalā dhammā antarahitā, kusalā dhammā sammukhībhūtā. Atthi ca khvassa akusalamūlaṃ asamucchinnaṃ, tampi sabbena sabbaṃ samugghātaṃ gacchati. Evamayaṃ puggalo āyatiṃ aparihānadhammo bhavissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជារងើកភ្លើងទាំងឡាយដែលឆេះក្តៅ ឆេះសន្ធោសន្ធៅ មានពន្លឺរន្ទាល ដែលគេដាក់លើគំនរស្មៅស្ងួត ឬគំនរអុសស្ងួត។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «រងើកភ្លើងទាំងឡាយនេះ នឹងដល់នូវការលូតលាស់ ចម្រើន រីករាលដាលឡើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី កាលព្រះអាទិត្យរះឡើង ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ងងឹតនឹងបាត់ទៅ ពន្លឺនឹងប្រាកដឡើង» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ប្រៀបដូចជានៅក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ ដែលជាសម័យសោយព្រះស្ងោយ ម្នាលអានន្ទ អ្នកគួរដឹងថា «ងងឹតបាត់ទៅហើយ ពន្លឺប្រាកដឡើងហើយ» មែនឬទេ? «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលនេះមានទាំងកុសលធម៌ ទាំងអកុសលធម៌»។ ក្នុងសម័យដទៃ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អកុសលធម៌ទាំងឡាយរបស់បុគ្គលនេះវិនាសទៅហើយ កុសលធម៌ទាំងឡាយប្រាកដឡើង ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះនៅមានអកុសលមូលដែលមិនទាន់ដាច់ស្រឡះនៅឡើយ អកុសលមូលនោះសោត ក៏ដល់នូវការដកចេញដោយដាច់ស្រឡះទាំងស្រុង យ៉ាងនេះ បុគ្គលនេះនឹងជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យទៅក្នុងអនាគត»។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង បុគ្គលជាបុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ឥន្ទ្រិយញ្ញាណរបស់បុរស តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។ ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃធម៌ក្នុងអនាគត តថាគតបានកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្តហើយ។

‘‘Idha panāhaṃ, ānanda, ekaccaṃ puggalaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi akusalo dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi, diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’ti. Seyyathāpi, ānanda, aṅgārāni sītāni nibbutāni sukkhe tiṇapuñje vā kaṭṭhapuñje vā nikkhittāni. Jāneyyāsi tvaṃ, ānanda, nayimāni aṅgārāni vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissantī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Evamevaṃ kho ahaṃ, ānanda, idhekaccaṃ puggalaṃ evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘imassa kho puggalassa vijjamānā kusalāpi dhammā akusalāpi dhammā’ti. Tamenaṃ aparena samayena evaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – ‘natthi imassa puggalassa vālaggakoṭinittudanamattopi akusalo dhammo, samannāgatoyaṃ puggalo ekantasukkehi anavajjehi dhammehi, diṭṭheva dhamme parinibbāyissatī’ti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisapuggalo cetasā ceto paricca vidito hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa purisindriyañāṇaṃ [Pg.358] cetasā ceto paricca viditaṃ hoti. Evampi kho, ānanda, tathāgatassa āyatiṃ dhammasamuppādo cetasā ceto paricca vidito hoti.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះមានទាំងធម៌ជាកុសល មានទាំងធម៌ជាអកុសល”។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះ គ្មានធម៌ជាអកុសល សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ឡើយ បុគ្គលនេះជាអ្នកប្រកបដោយធម៌សសុទ្ធ គ្មានទោសតែម្យ៉ាង នឹងបរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះមិនខាន”។ ម្នាលអានន្ទ ប្រៀបដូចជាកងរងើកភ្លើងដ៏ត្រជាក់ រលត់ហើយ ដែលគេដាក់ទៅលើគំនរស្មៅស្ងួត ឬគំនរឧសស្ងួត។ ម្នាលអានន្ទ តើអ្នកយល់ដូចម្តេច កងរងើកភ្លើងទាំងនេះ មិនដល់នូវសេចក្តីចម្រើន លូតលាស់ ធំធាត់ឡើយ មែនឬទេ?»។ «យ៉ាងនោះ មែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលអានន្ទ យ៉ាងនោះឯង តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះមានទាំងធម៌ជាកុសល មានទាំងធម៌ជាអកុសល”។ សម័យតមក តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តរបស់បុគ្គលនោះដោយចិត្តរបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលនេះ គ្មានធម៌ជាអកុសល សូម្បីតែប៉ុនចុងរោមសត្វដែលគេចាក់ឡើយ បុគ្គលនេះជាអ្នកប្រកបដោយធម៌សសុទ្ធ គ្មានទោសតែម្យ៉ាង នឹងបរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះមិនខាន”។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលដោយចិត្តរបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតដឹងច្បាស់នូវឥន្ទ្រិយរបស់បុគ្គលដោយការកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្ត យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតដឹងច្បាស់នូវការកើតឡើងនៃធម៌ទៅខាងមុខ ដោយការកំណត់ដឹងចិត្តដោយចិត្ត យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘Tatrānanda, ye te purimā tayo puggalā tesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ eko aparihānadhammo, eko parihānadhammo, eko āpāyiko nerayiko. Tatrānanda, yeme pacchimā tayo puggalā imesaṃ tiṇṇaṃ puggalānaṃ eko parihānadhammo, eko aparihānadhammo, eko parinibbānadhammo’’ti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងចំណោមបុគ្គល ៣ នាក់ខាងដើមនោះ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកទៅកាន់អបាយ នរក។ ម្នាលអានន្ទ ក្នុងចំណោមបុគ្គល ៣ នាក់ខាងចុងនេះ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌សាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យ បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងបរិនិព្វាន។» (ចប់ ព្រះសូត្រទី ៨)។

9. Nibbedhikasuttaṃ

៩. និព្វេធិកសូត្រ

63. ‘‘Nibbedhikapariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

៦៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌បរិយាយ ឈ្មោះថា និព្វេធិកបរិយាយ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ យកចិត្តទុកដាក់ឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែងឥឡូវនេះ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘Katamo ca so, bhikkhave, nibbedhikapariyāyo dhammapariyāyo? Kāmā, bhikkhave, veditabbā, kāmānaṃ nidānasambhavo veditabbo, kāmānaṃ vemattatā veditabbā, kāmānaṃ vipāko veditabbo, kāmanirodho veditabbo, kāmanirodhagāminī paṭipadā veditabbā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌បរិយាយ ឈ្មោះថា និព្វេធិកបរិយាយ នោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘Vedanā, bhikkhave, veditabbā, vedanānaṃ nidānasambhavo veditabbo, vedanānaṃ vemattatā veditabbā, vedanānaṃ vipāko veditabbo, vedanānirodho veditabbo, vedanānirodhagāminī paṭipadā veditabbā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘Saññā, bhikkhave, veditabbā, saññānaṃ nidānasambhavo veditabbo, saññānaṃ vemattatā veditabbā, saññānaṃ vipāko veditabbo, saññānirodho veditabbo, saññānirodhagāminī paṭipadā veditabbā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘Āsavā, bhikkhave, veditabbā, āsavānaṃ nidānasambhavo veditabbo, āsavānaṃ vemattatā veditabbā, āsavānaṃ vipāko veditabbo, āsavanirodho veditabbo, āsavanirodhagāminī paṭipadā veditabbā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ។

‘‘Kammaṃ[Pg.359], bhikkhave, veditabbaṃ, kammānaṃ nidānasambhavo veditabbo, kammānaṃ vemattatā veditabbā, kammānaṃ vipāko veditabbo, kammanirodho veditabbo, kammanirodhagāminī paṭipadā veditabbā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកម្ម គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃកម្មទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកម្មទាំងឡាយ។

‘‘Dukkhaṃ, bhikkhave, veditabbaṃ, dukkhassa nidānasambhavo veditabbo, dukkhassa vemattatā veditabbā, dukkhassa vipāko veditabbo, dukkhanirodho veditabbo, dukkhanirodhagāminī paṭipadā veditabbā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវទុក្ខ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវផលនៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃទុក្ខ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃទុក្ខ។

‘‘‘Kāmā, bhikkhave, veditabbā, kāmānaṃ nidānasambhavo veditabbo, kāmānaṃ vemattatā veditabbā, kāmānaṃ vipāko veditabbo, kāmanirodho veditabbo, kāmanirodhagāminī paṭipadā veditabbā’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ? Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā – cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Api ca kho, bhikkhave, nete kāmā kāmaguṇā nāmete ariyassa vinaye vuccanti –

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវផលនៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹងនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ” ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយយ៉ាងនេះ នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមគុណទាំងឡាយនេះមាន ៥ យ៉ាងគឺ រូបដែលដឹងបានដោយចក្ខុវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីត្រេកអរ សំឡេងដែលដឹងបានដោយសោតវិញ្ញាណ... ក្លិនដែលដឹងបានដោយឃានវិញ្ញាណ... រសដែលដឹងបានដោយជិវ្ហាវិញ្ញាណ... ផោដ្ឋព្វៈដែលដឹងបានដោយកាយវិញ្ញាណ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត មានសភាពគួរស្រឡាញ់ ប្រកបដោយកាម គួរជាទីត្រេកអរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប៉ុន្តែអារម្មណ៍ទាំងនេះ មិនមែនជាកាមទេ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល ហៅអារម្មណ៍ទាំងនេះថា កាមគុណ តែប៉ុណ្ណោះ។

‘‘Saṅkapparāgo purisassa kāmo,Nete kāmā yāni citrāni loke;

Saṅkapparāgo purisassa kāmo,Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke;

Athettha dhīrā vinayanti chanda’’nti.

«សេចក្តីត្រេកអរដោយការត្រិះរិះ ជាកាមរបស់បុរស អារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រទាំងឡាយក្នុងលោក មិនមែនជាកាមឡើយ សេចក្តីត្រេកអរដោយការត្រិះរិះ ជាកាមរបស់បុរស អារម្មណ៍ដ៏វិចិត្រទាំងឡាយក្នុងលោក តែងស្ថិតនៅយ៉ាងនោះដដែល ចំណែកឯអ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយ តែងកំចាត់បង់នូវសេចក្តីតម្រេកក្នុងអារម្មណ៍ទាំងនោះចេញ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, kāmānaṃ nidānasambhavo? Phasso, bhikkhave, kāmānaṃ nidānasambhavo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘Katamā ca, bhikkhave, kāmānaṃ vemattatā? Añño, bhikkhave, kāmo rūpesu, añño kāmo saddesu, añño kāmo gandhesu, añño kāmo rasesu, añño kāmo phoṭṭhabbesu. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kāmānaṃ vemattatā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមក្នុងរូបទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងសំឡេងទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងក្លិនទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងរសទាំងឡាយផ្សេងគ្នា កាមក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផ្សេងគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘Katamo [Pg.360] ca, bhikkhave, kāmānaṃ vipāko? Yaṃ kho, bhikkhave, kāmayamāno tajjaṃ tajjaṃ attabhāvaṃ abhinibbatteti puññabhāgiyaṃ vā apuññabhāgiyaṃ vā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, kāmānaṃ vipāko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផលនៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលប្រាថ្នានូវកាម តែងញ៉ាំងអត្តភាពដ៏សមគួរដល់កាមនោះៗ ឲ្យកើតឡើង ជាចំណែកនៃបុណ្យក្តី ជាចំណែកនៃអបុណ្យក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផលនៃកាមទាំងឡាយ។

‘‘Katamo ca, bhikkhave, kāmanirodho? Phassanirodho, bhikkhave, kāmanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo kāmanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់នៃផស្សៈ ជាការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ។ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គឺ សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាសង្កប្បៈ សម្មាវាចា សម្មាកម្មន្តៈ សម្មាអាជីវៈ សម្មាវាយាមៈ សម្មាសតិ សម្មាសមាធិ។

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ kāme pajānāti, evaṃ kāmānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti, evaṃ kāmānaṃ vemattataṃ pajānāti, evaṃ kāmānaṃ vipākaṃ pajānāti, evaṃ kāmanirodhaṃ pajānāti, evaṃ kāmanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti kāmanirodhaṃ. Kāmā, bhikkhave, veditabbā…pe… kāmanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវផលនៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់នៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ព្រះអរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លាយកិលេសនេះ ជាគ្រឿងរលត់ទៅនៃកាម។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវកាមទាំងឡាយ... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃកាមទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។

‘‘Vedanā, bhikkhave, veditabbā…pe… vedanānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tisso imā, bhikkhave, vedanā – sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវវេទនា... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេទនាទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាងគឺ សុខវេទនា ទុក្ខវេទនា អទុក្ខមសុខវេទនា។

‘‘Katamo ca, bhikkhave, vedanānaṃ nidānasambhavo? Phasso, bhikkhave, vedanānaṃ nidānasambhavo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘Katamā ca, bhikkhave, vedanānaṃ vemattatā? Atthi, bhikkhave, sāmisā sukhā vedanā, atthi nirāmisā sukhā vedanā, atthi sāmisā dukkhā vedanā, atthi nirāmisā dukkhā vedanā, atthi sāmisā adukkhamasukhā vedanā, atthi nirāmisā adukkhamasukhā vedanā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanānaṃ vemattatā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុខវេទនាប្រកបដោយអាមិសក៏មាន សុខវេទនាមិនប្រកបដោយអាមិសក៏មាន ទុក្ខវេទនាប្រកបដោយអាមិសក៏មាន ទុក្ខវេទនាមិនប្រកបដោយអាមិសក៏មាន អទុក្ខមសុខវេទនាប្រកបដោយអាមិសក៏មាន អទុក្ខមសុខវេទនាមិនប្រកបដោយអាមិសក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘Katamo ca, bhikkhave, vedanānaṃ vipāko? Yaṃ kho, bhikkhave, vediyamāno tajjaṃ tajjaṃ attabhāvaṃ abhinibbatteti puññabhāgiyaṃ vā apuññabhāgiyaṃ vā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanānaṃ vipāko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផលនៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលទទួលវេទនា តែងញ៉ាំងអត្តភាពដ៏សមគួរដល់វេទនានោះៗ ឲ្យកើតឡើង ជាចំណែកនៃបុណ្យក្តី ជាចំណែកនៃអបុណ្យក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផលនៃវេទនាទាំងឡាយ។

‘‘Katamo [Pg.361] ca, bhikkhave, vedanānirodho? Phassanirodho, bhikkhave, vedanānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់នៃផស្សៈ ជាការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ។ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គឺ សម្មាទិដ្ឋិ... សម្មាសមាធិ។

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ vedanaṃ pajānāti, evaṃ vedanānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti, evaṃ vedanānaṃ vemattataṃ pajānāti, evaṃ vedanānaṃ vipākaṃ pajānāti, evaṃ vedanānirodhaṃ pajānāti, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti. So imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti vedanānirodhaṃ. Vedanā, bhikkhave, veditabbā…pe… vedanānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវវេទនាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវផលនៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ព្រះអរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លាយកិលេសនេះ ជាគ្រឿងរលត់ទៅនៃវេទនា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវវេទនាទាំងឡាយ... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃវេទនាទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តថាគតអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។

‘‘Saññā, bhikkhave, veditabbā…pe… saññānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimā, bhikkhave, saññā – rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលទុកមកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគប្បីដឹងនូវសញ្ញា... បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ គប្បីដឹង” នោះ តើតថាគតអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាទាំងឡាយនេះមាន ៦ យ៉ាងគឺ រូបសញ្ញា សទ្ទសញ្ញា គន្ធសញ្ញា រសសញ្ញា ផោដ្ឋព្វសញ្ញា ធម្មសញ្ញា។

‘‘Katamo ca, bhikkhave, saññānaṃ nidānasambhavo? Phasso, bhikkhave, saññānaṃ nidānasambhavo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘Katamā ca, bhikkhave, saññānaṃ vemattatā? Aññā, bhikkhave, saññā rūpesu, aññā saññā saddesu, aññā saññā gandhesu, aññā saññā rasesu, aññā saññā phoṭṭhabbesu, aññā saññā dhammesu. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saññānaṃ vemattatā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាក្នុងរូបទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងសំឡេងទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងក្លិនទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងរសទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផ្សេងគ្នា សញ្ញាក្នុងធម៌ទាំងឡាយផ្សេងគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘Katamo ca, bhikkhave, saññānaṃ vipāko? Vohāravepakkaṃ, bhikkhave, saññaṃ vadāmi. Yathā yathā naṃ sañjānāti tathā tathā voharati, evaṃ saññī ahosinti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, saññānaṃ vipāko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផលនៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា សញ្ញាមានការហៅប្រើប្រាស់ជាផល។ បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវអារម្មណ៍នោះៗ ដោយប្រការណាៗ តែងហៅប្រើប្រាស់ដោយប្រការនោះៗ ថា “ខ្ញុំមានសញ្ញាយ៉ាងនេះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផលនៃសញ្ញាទាំងឡាយ។

‘‘Katamo ca, bhikkhave, saññānirodho? Phassanirodho, bhikkhave, saññānirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការរលត់នៃផស្សៈ ជាការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ。 អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃសញ្ញាទាំងឡាយ គឺ សម្មាទិដ្ឋិ... សម្មាសមាធិ។

‘‘Yato [Pg.362] kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ saññaṃ pajānāti, evaṃ saññānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti, evaṃ saññānaṃ vemattataṃ pajānāti, evaṃ saññānaṃ vipākaṃ pajānāti, evaṃ saññānirodhaṃ pajānāti, evaṃ saññānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti saññānirodhaṃ. Saññā, bhikkhave, veditabbā…pe… saññānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃសញ្ញា។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាគឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសញ្ញា គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘Āsavā, bhikkhave, veditabbā…pe… āsavanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tayome, bhikkhave, āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, avijjāsavo.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាងគឺ កាមាសវៈ (អាសវៈគឺកាម) ភវាសវៈ (អាសវៈគឺភព) អវិជ្ជាសវៈ (អាសវៈគឺអវិជ្ជា)។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, āsavānaṃ nidānasambhavo? Avijjā, bhikkhave, āsavānaṃ nidānasambhavo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អវិជ្ជា ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

‘‘Katamā ca, bhikkhave, āsavānaṃ vemattatā? Atthi, bhikkhave, āsavā nirayagamanīyā, atthi āsavā tiracchānayonigamanīyā, atthi āsavā pettivisayagamanīyā, atthi āsavā manussalokagamanīyā, atthi āsavā devalokagamanīyā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, āsavānaṃ vemattatā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់នរកក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់បេត្តិវិស័យ (ភពប្រេត) ក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់មនុស្សលោកក៏មាន អាសវៈទាំងឡាយដែលជាដំណើរទៅកាន់ទេវលោកក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, āsavānaṃ vipāko? Yaṃ kho, bhikkhave, avijjāgato tajjaṃ tajjaṃ attabhāvaṃ abhinibbatteti puññabhāgiyaṃ vā apuññabhāgiyaṃ vā, ayaṃ vuccati, bhikkhave, āsavānaṃ vipāko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិបាកនៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអវិជ្ជា តែងញ៉ាំងអត្តភាពនោះៗ ដែលជាចំណែកនៃបុណ្យក្តី ជាចំណែកនៃមិនមែនបុណ្យក្តី ឲ្យកើតឡើងប្រាកដ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិបាកនៃអាសវៈទាំងឡាយ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, āsavanirodho? Avijjānirodho, bhikkhave, āsavanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āsavanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃអវិជ្ជា គឺជាសេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយ។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈ សេចក្តីនេះបានដល់ សម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។»

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ āsave pajānāti, evaṃ āsavānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti, evaṃ āsavānaṃ vemattataṃ pajānāti, evaṃ āsavānaṃ vipākaṃ pajānāti, evaṃ āsavānaṃ nirodhaṃ pajānāti, evaṃ āsavānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti āsavanirodhaṃ. Āsavā, bhikkhave, veditabbā…pe… āsavanirodhagāminī [Pg.363] paṭipadā veditabbāti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈទាំងឡាយយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃអាសវៈ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសវៈទាំងឡាយ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃអាសវៈ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘Kammaṃ, bhikkhave, veditabbaṃ…pe… kammanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cetanāhaṃ, bhikkhave, kammaṃ vadāmi. Cetayitvā kammaṃ karoti – kāyena vācāya manasā.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មគឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្ម គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ចេតនាជាកម្ម។ បុគ្គលគិតហើយ ទើបធ្វើកម្មដោយកាយ ដោយវាចា ដោយចិត្ត។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, kammānaṃ nidānasambhavo? Phasso, bhikkhave, kammānaṃ nidānasambhavo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សៈ ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មទាំងឡាយ។»

‘‘Katamā ca, bhikkhave, kammānaṃ vemattatā? Atthi, bhikkhave, kammaṃ nirayavedanīyaṃ, atthi kammaṃ tiracchānayonivedanīyaṃ, atthi kammaṃ pettivisayavedanīyaṃ, atthi kammaṃ manussalokavedanīyaṃ, atthi kammaṃ devalokavedanīyaṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammānaṃ vemattatā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃកម្មទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មដែលឲ្យផលក្នុងនរកក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងកំណើតតិរច្ឆានក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងបេត្តិវិស័យក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងមនុស្សលោកក៏មាន កម្មដែលឲ្យផលក្នុងទេវលោកក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃកម្មទាំងឡាយ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, kammānaṃ vipāko? Tividhāhaṃ, bhikkhave, kammānaṃ vipākaṃ vadāmi – diṭṭheva dhamme, upapajje vā, apare vā pariyāye. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, kammānaṃ vipāko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិបាកនៃកម្មទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា វិបាកនៃកម្មទាំងឡាយមាន ៣ យ៉ាងគឺ ឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១ ឲ្យផលក្នុងជាតិបន្ទាប់ ១ ឲ្យផលក្នុងជាតិបន្ទាប់ៗទៅទៀត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិបាកនៃកម្មទាំងឡាយ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, kammanirodho? Phassanirodho, bhikkhave, kammanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo kammanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីរលត់នៃកម្ម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃផស្សៈ គឺជាសេចក្តីរលត់នៃកម្ម។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្ម សេចក្តីនេះបានដល់ សម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។»

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ kammaṃ pajānāti, evaṃ kammānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti, evaṃ kammānaṃ vemattataṃ pajānāti, evaṃ kammānaṃ vipākaṃ pajānāti, evaṃ kammanirodhaṃ pajānāti, evaṃ kammanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti kammanirodhaṃ. Kammaṃ, bhikkhave, veditabbaṃ…pe… kammanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃកម្មយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្មយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃកម្ម។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មគឺបុគ្គលគប្បីដឹង។ប។ បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃកម្ម គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘Dukkhaṃ, bhikkhave, veditabbaṃ, dukkhassa nidānasambhavo veditabbo, dukkhassa vemattatā veditabbā, dukkhassa vipāko veditabbo, dukkhanirodho veditabbo, dukkhanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ[Pg.364], kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ, saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.

«ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទុក្ខគឺបុគ្គលគប្បីដឹង ហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង វិបាកនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? សូម្បីជាតិក៏ជាទុក្ខ សូម្បីជរាក៏ជាទុក្ខ សូម្បីព្យាធិក៏ជាទុក្ខ សូម្បីមរណៈក៏ជាទុក្ខ សូម្បីសោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស ឧបាយាសៈ ក៏ជាទុក្ខ សូម្បីការមិនបាននូវរបស់ដែលចង់បាន ក៏ជាទុក្ខ ដោយសង្ខេប ឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ គឺនាំឲ្យកើតទុក្ខ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa nidānasambhavo? Taṇhā, bhikkhave, dukkhassa nidānasambhavo.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហា ជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ។»

‘‘Katamā ca, bhikkhave, dukkhassa vemattatā? Atthi, bhikkhave, dukkhaṃ adhimattaṃ, atthi parittaṃ, atthi dandhavirāgi, atthi khippavirāgi. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhassa vemattatā.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទុក្ខដ៏លើសលុបក៏មាន ទុក្ខដ៏ថោកថយក៏មាន ទុក្ខដែលរលត់ទៅយឺតក៏មាន ទុក្ខដែលរលត់ទៅរហ័សក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhassa vipāko? Idha, bhikkhave, ekacco yena dukkhena abhibhūto pariyādinnacitto socati kilamati paridevati, urattāḷiṃ kandati, sammohaṃ āpajjati, yena vā pana dukkhena abhibhūto pariyādinnacitto bahiddhā pariyeṭṭhiṃ āpajjati – ‘ko ekapadaṃ dvipadaṃ jānāti imassa dukkhassa nirodhāyā’ti? Sammohavepakkaṃ vāhaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ vadāmi pariyeṭṭhivepakkaṃ vā. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhassa vipāko.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិបាកនៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះត្រូវទុក្ខណាគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវទុក្ខនោះរួបរឹតហើយ តែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយំ ដល់នូវសេចក្តីវង្វេង ឬមួយត្រូវទុក្ខណាគ្របសង្កត់ មានចិត្តត្រូវទុក្ខនោះរួបរឹតហើយ តែងស្វែងរកនូវទីពឹងខាងក្រៅថា ”តើនរណាដឹងនូវមន្តមួយបទ ឬពីរបទ ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខនេះ?“ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទុក្ខមានសេចក្តីវង្វេងជាវិបាកក្តី មានការស្វែងរកជាវិបាកក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិបាកនៃទុក្ខ។»

‘‘Katamo ca, bhikkhave, dukkhanirodho? Taṇhānirodho, bhikkhave, dukkhanirodho. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhassa nirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលត់នៃតណ្ហា គឺជាសេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ សេចក្តីនេះបានដល់ សម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។»

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvako evaṃ dukkhaṃ pajānāti, evaṃ dukkhassa nidānasambhavaṃ pajānāti, evaṃ dukkhassa vemattataṃ pajānāti, evaṃ dukkhassa vipākaṃ pajānāti, evaṃ dukkhanirodhaṃ pajānāti, evaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti, so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti dukkhanirodhaṃ. Dukkhaṃ, bhikkhave, veditabbaṃ, dukkhassa nidānasambhavo veditabbo, dukkhassa vemattatā veditabbā, dukkhassa vipāko veditabbo, dukkhanirodho veditabbo, dukkhanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវវិបាកនៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃទុក្ខយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខយ៉ាងនេះ កាលនោះ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវព្រហ្មចរិយៈជាគ្រឿងទម្លុះទម្លាយកិលេសនេះ ដែលជាទីរលត់ទៅនៃទុក្ខ។ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយថា ”ទុក្ខគឺបុគ្គលគប្បីដឹង ហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីផ្សេងគ្នានៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង វិបាកនៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង បដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃទុក្ខ គឺបុគ្គលគប្បីដឹង“ ដូច្នេះ នេះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះ។»

‘‘Ayaṃ kho so, bhikkhave, nibbedhikapariyāyo dhammapariyāyo’’ti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាធម្មបរិយាយ ឈ្មោះថា និព្វេធិកបរិយាយ។» ចប់ ទី៩។

10. Sīhanādasuttaṃ

១០. សីហនាទសូត្រ

64. ‘‘Chayimāni[Pg.365], bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

៦៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងរបស់តថាគត (តថាគតពលៈ) នេះមាន ៦ យ៉ាង ដែលតថាគតប្រកបដោយកម្លាំងទាំងឡាយណាហើយ តែងប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ កម្លាំង ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ តថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុដែលជាឋានៈ ថាជាឋានៈផង នូវហេតុដែលមិនមែនជាឋានៈ ថាមិនមែនជាឋានៈផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុដែលជាឋានៈ ថាជាឋានៈផង នូវហេតុដែលមិនមែនជាឋានៈ ថាមិនមែនជាឋានៈផង នេះឯង ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត តថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវវិបាកនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយចំណែកនៃហេតុ និងបច្ច័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវវិបាកនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយចំណែកនៃហេតុ និងបច្ច័យ នេះឯង ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato…pe… idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត តថាគតដឹងច្បាស់តាមពិតនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតដឹងច្បាស់តាមពិត...ប... នេះឯង ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi, bhikkhave, tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត តថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ។ប។ តថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលតថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ។ប។ តថាគតរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ នេះឯង ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់តថាគត ដែលតថាគតអាស្រ័យកម្លាំងនេះហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ បន្លឺសីហនាទក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti. Yampi, bhikkhave, tathāgato [Pg.366] dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajānāti, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតរមែងដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្ស... នេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់ព្រះតថាគត ដែលព្រះតថាគតអាស្រ័យហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, tathāgato āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi, bhikkhave, tathāgato āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharati, idampi, bhikkhave, tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Imāni kho, bhikkhave, cha tathāgatassa tathāgatabalāni, yehi balehi samannāgato tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រះតថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលព្រះតថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន... នេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏ជាតថាគតពលៈរបស់ព្រះតថាគត ដែលព្រះតថាគតអាស្រ័យហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាតថាគតពលៈ ៦ យ៉ាងរបស់ព្រះតថាគត ដែលព្រះតថាគតប្រកបដោយពលៈទាំងឡាយណាហើយ ទើបប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṃ ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ ñāṇena upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti. Yathā yathā, bhikkhave, tathāgatassa ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ ñāṇaṃ viditaṃ tathā tathā tesaṃ tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ ñāṇena pañhaṃ puṭṭho byākaroti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṃ atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ ñāṇena upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti. Yathā yathā, bhikkhave, tathāgatassa atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ viditaṃ tathā tathā tesaṃ tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ ñāṇena pañhaṃ puṭṭho byākaroti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṃ jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇena upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti. Yathā yathā, bhikkhave, tathāgatassa jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ viditaṃ, tathā tathā tesaṃ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇena pañhaṃ puṭṭho byākaroti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘Tatra [Pg.367] ce, bhikkhave, pare tathāgataṃ pubbenivāsānussatiṃ yathābhūtaṃ ñāṇena upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti. Yathā yathā, bhikkhave, tathāgatassa pubbenivāsānussatiṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ viditaṃ, tathā tathā tesaṃ tathāgato pubbenivāsānussatiṃ yathābhūtaṃ ñāṇena pañhaṃ puṭṭho byākaroti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវការរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសតាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវការរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសតាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṃ sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ ñāṇena upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti. Yathā yathā, bhikkhave, tathāgatassa sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ viditaṃ, tathā tathā tesaṃ tathāgato sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ ñāṇena pañhaṃ puṭṭho byākaroti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងនូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយតាមពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយតាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយតាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ។»

‘‘Tatra ce, bhikkhave, pare tathāgataṃ āsavānaṃ khayā…pe… yathābhūtaṃ ñāṇena upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchanti. Yathā yathā, bhikkhave, tathāgatassa āsavānaṃ khayā…pe… yathābhūtaṃ ñāṇaṃ viditaṃ, tathā tathā tesaṃ tathāgato āsavānaṃ khayā…pe… yathābhūtaṃ ñāṇena pañhaṃ puṭṭho byākaroti.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសីហនាទនោះ ប្រសិនបើជនដទៃចូលទៅរកព្រះតថាគត ហើយសួរប្រស្នាចំពោះញាណដែលដឹងតាមពិតនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតដឹងច្បាស់នូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... តាមពិតដោយញាណ ដោយប្រការណាៗ កាលដែលជនទាំងនោះសួរប្រស្នាហើយ ព្រះតថាគតក៏ដោះស្រាយនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... តាមពិតដោយញាណ ចំពោះជនទាំងនោះ ដោយប្រការនោះៗ。»

‘‘Tatra, bhikkhave, yampidaṃ ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tampi samāhitassa vadāmi no asamāhitassa. Yampidaṃ atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tampi samāhitassa vadāmi no asamāhitassa. Yampidaṃ jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tampi samāhitassa vadāmi no asamāhitassa. Yampidaṃ pubbenivāsānussatiṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tampi samāhitassa vadāmi no asamāhitassa. Yampidaṃ sattānaṃ cutūpapātaṃ yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tampi samāhitassa vadāmi no asamāhitassa. Yampidaṃ āsavānaṃ khayā…pe… yathābhūtaṃ ñāṇaṃ tampi samāhitassa vadāmi no asamāhitassa. Iti kho, bhikkhave, samādhi maggo, asamādhi kummaggo’’ti. Dasamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសេចក្តីនោះ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវហេតុថាជាហេតុ និងអហេតុថាជាអហេតុ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវផលនៃកម្មសមាទានទាំងឡាយ ដែលជាអតីត អនាគត និងបច្ចុប្បន្ន ដោយឋានៈ និងហេតុ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវសេចក្តីសៅហ្មង សេចក្តីផូរផង់ និងការចេញនៃឈាន វិមោក្ខ សមាធិ និងសមាបត្តិទាំងឡាយ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវការរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាស ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវចុតិ និងឧប្បត្តិរបស់សត្វទាំងឡាយ ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ញាណណាដែលដឹងតាមពិតនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... ញាណនោះ តថាគតពោលថា មានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តតាំងមាំ មិនមែនមានដល់បុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមាធិជាផ្លូវត្រូវ អសមាធិជាផ្លូវខុស ដោយប្រការដូច្នេះឯង។» ចប់ សូត្រទី១០។

Mahāvaggo chaṭṭho.

ចប់ មហាវគ្គ ទី៦។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖

Soṇo [Pg.368] phagguno bhijāti, āsavā dāruhatthi ca;

Majjhe ñāṇaṃ nibbedhikaṃ, sīhanādoti te dasāti.

សោណសូត្រ ផគ្គុនសូត្រ អភិជាតិសូត្រ អាសវសូត្រ ទារុកម្មសូត្រ ហត្ថិសារីបុត្តសូត្រ មជ្ឈេកថាសូត្រ ញាណសូត្រ និព្វេធិកសូត្រ សីហនាទសូត្រ រួមជាដប់សូត្រ។

7. Devatāvaggo

៧. ទេវតាវគ្គ

1. Anāgāmiphalasuttaṃ

១. អនាគាមិផលសូត្រ

65. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo anāgāmiphalaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Assaddhiyaṃ, ahirikaṃ, anottappaṃ, kosajjaṃ, muṭṭhassaccaṃ, duppaññataṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo anāgāmiphalaṃ sacchikātuṃ.

៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ ភាពមិនខ្មាសបាប ១ ភាពមិនខ្លាចបាប ១ សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ១ សេចក្តីភ្លេចស្មារតី ១ ភាពមិនមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលឡើយ។»

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo anāgāmiphalaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Assaddhiyaṃ, ahirikaṃ, anottappaṃ, kosajjaṃ, muṭṭhassaccaṃ, duppaññataṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo anāgāmiphalaṃ sacchikātu’’nti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ ភាពមិនខ្មាសបាប ១ ភាពមិនខ្លាចបាប ១ សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ១ សេចក្តីភ្លេចស្មារតី ១ ភាពមិនមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអនាគាមិផលបាន។» ចប់ សូត្រទី១។

2. Arahattasuttaṃ

២. អរហត្តសូត្រ

66. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Thinaṃ, middhaṃ, uddhaccaṃ, kukkuccaṃ, assaddhiyaṃ, pamādaṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ.

៦៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីងងុយងោក ១ សេចក្តីធ្លាក់ចុះនៃចិត្ត ១ សេចក្តីរាយមាយ ១ សេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ១ សេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ សេចក្តីប្រមាទ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។»

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Thinaṃ, middhaṃ, uddhaccaṃ, kukkuccaṃ, assaddhiyaṃ, pamādaṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātu’’nti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីងងុយងោក ១ សេចក្តីធ្លាក់ចុះនៃចិត្ត ១ សេចក្តីរាយមាយ ១ សេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ ១ សេចក្តីមិនមានជំនឿ ១ សេចក្តីប្រមាទ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។» ចប់ សូត្រទី២។

3. Mittasuttaṃ

៣. មិត្តសូត្រ

67. ‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko, pāpamitte sevamāno bhajamāno payirupāsamāno, tesañca diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Ābhisamācārikaṃ dhammaṃ [Pg.369] aparipūretvā sekhaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sekhaṃ dhammaṃ aparipūretvā sīlāni paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sīlāni aparipūretvā kāmarāgaṃ vā rūparāgaṃ vā arūparāgaṃ vā pajahissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

៦៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះមានមិត្តអាក្រក់ មានសំឡាញ់អាក្រក់ មានក្លើអាក្រក់ សេពគប់ ចូលទៅជិត តែងតែអង្គុយជិតនូវមិត្តអាក្រក់ទាំងឡាយ និងប្រព្រឹត្តទៅតាមគំរូដែលបានឃើញរបស់មិត្តអាក្រក់ទាំងនោះ ហើយនឹងបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងលះបង់នូវកាមរាគៈក្តី រូបរាគៈក្តី អរូបរាគៈក្តី ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។»

‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko, kalyāṇamitte sevamāno bhajamāno payirupāsamāno, tesañca diṭṭhānugatiṃ āpajjamāno ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Ābhisamācārikaṃ dhammaṃ paripūretvā sekhaṃ dhammaṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sekhaṃ dhammaṃ paripūretvā sīlāni paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sīlāni paripūretvā kāmarāgaṃ vā rūparāgaṃ vā arūparāgaṃ vā pajahissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Tatiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសំឡាញ់ មានកល្យាណក្លើ សេពគប់ ចូលទៅជិត តែងតែអង្គុយជិតនូវកល្យាណមិត្តទាំងឡាយ និងប្រព្រឹត្តទៅតាមគំរូដែលបានឃើញរបស់កល្យាណមិត្តទាំងនោះ ហើយនឹងបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវអាភិសមាចារិកធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសេក្ខធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសីលទាំងឡាយឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងលះបង់នូវកាមរាគៈក្តី រូបរាគៈក្តី អរូបរាគៈក្តី ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។» ចប់ សូត្រទី៣។

4. Saṅgaṇikārāmasuttaṃ

៤. សង្គណិការាមសូត្រ

68. ‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu saṅgaṇikārāmo saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, gaṇārāmo gaṇarato gaṇārāmataṃ anuyutto, eko paviveke abhiramissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Eko paviveke anabhiramanto cittassa nimittaṃ gahessatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Cittassa nimittaṃ agaṇhanto sammādiṭṭhiṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sammādiṭṭhiṃ aparipūretvā sammāsamādhiṃ paripūressatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sammāsamādhiṃ aparipūretvā saṃyojanāni pajahissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Saṃyojanāni appahāya nibbānaṃ sacchikarissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

៦៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ ត្រេកត្រអាលក្នុងសង្គណិកៈ តែងតែប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ត្រេកត្រអាលក្នុងពួកក្រុម តែងតែប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ហើយនឹងត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហើយនឹងកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្តបាន ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្ត ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ。 ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ ហើយនឹងលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។ ភិក្ខុមិនបានលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយ ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ហេតុនេះមិនដែលជាឋានៈដែលមានឡើយ។»

‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu na saṅgaṇikārāmo na saṅgaṇikarato na saṅgaṇikārāmataṃ anuyutto, na gaṇārāmo na gaṇarato na gaṇārāmataṃ anuyutto, eko paviveke abhiramissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Eko paviveke abhiramanto cittassa nimittaṃ gahessatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Cittassa nimittaṃ gaṇhanto sammādiṭṭhiṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sammādiṭṭhiṃ paripūretvā sammāsamādhiṃ paripūressatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sammāsamādhiṃ paripūretvā saṃyojanāni pajahissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Saṃyojanāni pahāya nibbānaṃ sacchikarissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Catutthaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះមិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ មិនត្រេកត្រអាលក្នុងសង្គណិកៈ មិនប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងសង្គណិកៈ មិនមែនជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម មិនត្រេកត្រអាលក្នុងពួកក្រុម មិនប្រកបនូវសេចក្តីត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម ហើយនឹងត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុត្រេកអរក្នុងវិវេកតែម្នាក់ឯង ហើយនឹងកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្តបាន ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានកាន់យកនូវនិមិត្តនៃចិត្តហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសម្មាទិដ្ឋិឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានបំពេញនូវសម្មាសមាធិឲ្យបរិបូណ៌ហើយ ហើយនឹងលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយបាន ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។ ភិក្ខុបានលះបង់នូវសំយោជនៈទាំងឡាយហើយ ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វានបាន ហេតុនេះតែងតែជាឋានៈដែលមានពិត។» ចប់ សូត្រទី៤។

5. Devatāsuttaṃ

៥. ទេវតាសូត្រ

69. Atha [Pg.370] kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, sovacassatā, kalyāṇamittatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’’ti. Idamavoca sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi.

៦៩. គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ»។ ទេវតានោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាក៏ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ លំដាប់នោះ ទេវតានោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យនឹងពាក្យរបស់អញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, sā devatā maṃ etadavoca – ‘chayime, bhante, dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattanti. Katame cha? Satthugāravatā, dhammagāravatā, saṅghagāravatā, sikkhāgāravatā, sovacassatā, kalyāṇamittatā – ime kho, bhante, cha dhammā bhikkhuno aparihānāya saṃvattantī’ti. Idamavoca, bhikkhave, sā devatā. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត ដល់ទីដែលតថាគតនៅ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏និយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សេចក្តីគោរពក្នុងសិក្ខា ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អ ១។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនសាបសូន្យដល់ភិក្ខុ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានោះបាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ លុះនិយាយពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង»។

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto bhagavantaṃ abhivādetvā etadavoca – ‘‘imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi. Idha, bhante, bhikkhu attanā ca satthugāravo hoti satthugāravatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na satthugāravā te ca satthugāravatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū satthugāravā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Attanā ca dhammagāravo hoti…pe… saṅghagāravo hoti… sikkhāgāravo hoti … suvaco hoti… kalyāṇamitto hoti kalyāṇamittatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na kalyāṇamittā te ca kalyāṇamittatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū kalyāṇamittā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena[Pg.371]. Imassa kho ahaṃ, bhante, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmī’’ti.

កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះថា៖ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង និយាយសរសើរគុណនៃសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះធម៌ផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសង្ឃផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងសិក្ខាផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកប្រដៅងាយផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិត្តល្អផង និយាយសរសើរគុណនៃភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានមិត្តល្អ ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានមិត្តល្អ ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘Sādhu sādhu, sāriputta! Sādhu kho tvaṃ, sāriputta, imassa mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāsi. Idha, sāriputta, bhikkhu attanā ca satthugāravo hoti satthugāravatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na satthugāravā te ca satthugāravatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū satthugāravā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Attanā ca dhammagāravo hoti…pe… saṅghagāravo hoti… sikkhāgāravo hoti… suvaco hoti… kalyāṇamitto hoti kalyāṇamittatāya ca vaṇṇavādī. Ye caññe bhikkhū na kalyāṇamittā te ca kalyāṇamittatāya samādapeti. Ye caññe bhikkhū kalyāṇamittā tesañca vaṇṇaṃ bhaṇati bhūtaṃ tacchaṃ kālena. Imassa kho, sāriputta, mayā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo’’ti. Pañcamaṃ.

«သာធု សာធု សားရီបុတ္ត! ម្នាលសារីបុត្ត ត្រឹមត្រូវហើយ អ្នកយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះបានល្អណាស់។ ម្នាលសារីបុត្ត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង និយាយសរសើរគុណនៃសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យគោរពក្នុងព្រះសាស្តាផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលគោរពក្នុងព្រះសាស្តា ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះធម៌ផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងព្រះសង្ឃផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកគោរពក្នុងសិក្ខាផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកប្រដៅងាយផង...។ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិត្តល្អផង និយាយសរសើរគុណនៃភាពជាអ្នកមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមិនមានមិត្តល្អ ក៏ណែនាំភិក្ខុទាំងនោះឲ្យមានមិត្តល្អផង។ ភិក្ខុដទៃទាំងឡាយណា ដែលមានមិត្តល្អ ក៏និយាយសរសើរគុណនៃភិក្ខុទាំងនោះ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាផង។ ម្នាលសារីបុត្ត សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ គប្បីយល់ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។ (សូត្រទី ៥)

6. Samādhisuttaṃ

៦. សមាធិសូត្រ

70. ‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu na santena samādhinā na paṇītena na paṭippassaddhiladdhena na ekodibhāvādhigatena anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhavissati – ekopi hutvā bahudhā bhavissati, bahudhāpi hutvā eko bhavissati…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattessatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇissati – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānissati – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānissati …pe… vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passissati…pe… yathākammūpage satte pajānissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Āsavānaṃ khayā…pe… sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

៧០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ មិនមានសមាធិដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ មិនមានសមាធិដ៏ឧត្តម មិនមានសមាធិដែលបានសម្រេចដោយការរម្ងាប់កិលេស មិនមានសមាធិដែលបានដល់នូវភាពជាចិត្តខ្ពស់តែមួយ ហើយនឹងទទួលរងនូវឥទ្ធិពិធិមានប្រការច្រើនយ៉ាង គឺមនុស្សម្នាក់ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន ច្រើននាក់ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន... ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឮសំឡេងទាំងពីរយ៉ាង គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងក្នុងទីឆ្ងាយ និងទីជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងកំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួន គឺចិត្តមានរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានរាគៈ... ឬចិត្តរួចផុតហើយ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចផុតហើយ។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឃើញសត្វទាំងឡាយ... ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយផលសមាបត្តិ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។»

‘‘‘So [Pg.372] vata, bhikkhave, bhikkhu santena samādhinā paṇītena paṭippassaddhiladdhena ekodibhāvādhigatena anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhavissati…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattessatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇissati – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānissati – sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajānissati…pe… vimuttaṃ vā cittaṃ vimuttaṃ cittanti pajānissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ, dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passissati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ…pe… sacchikatvā upasampajja viharissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ មានសមាធិដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ មានសមាធិដ៏ឧត្តម មានសមាធិដែលបានសម្រេចដោយការរម្ងាប់កិលេស មានសមាធិដែលបានដល់នូវភាពជាចិត្តខ្ពស់តែមួយ ហើយនឹងទទួលរងនូវឥទ្ធិពិធិមានប្រការច្រើនយ៉ាង... ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឮសំឡេងទាំងពីរយ៉ាង គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងក្នុងទីឆ្ងាយ និងទីជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងកំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួន គឺចិត្តមានរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានរាគៈ... ឬចិត្តរួចផុតហើយ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចផុតហើយ។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុនបានច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងឃើញសត្វទាំងឡាយដែលច្យុតទៅ និងកើតឡើង ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទុគ្គតិ ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ហេតុនេះជាឋានៈដែលមានបានឡើយ គឺការដែលភិក្ខុនោះ នឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ... សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយផលសមាបត្តិ»។ (សូត្រទី ៦)

7. Sakkhibhabbasuttaṃ

៧. សក្ខិភព្វសូត្រ

71. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇituṃ sati sati āyatane. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘ime hānabhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘ime ṭhitibhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘ime visesabhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘ime nibbedhabhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, asakkaccakārī ca hoti, asappāyakārī ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇituṃ sati sati āyatane.

៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗឡើយ កាលបើហេតុមាននៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីសាបសូន្យ” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីតាំងនៅ” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីវិសេស” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីទម្លុះទម្លាយកិលេស” ជាអ្នកធ្វើដោយមិនគោរពផង ជាអ្នកធ្វើមិនសមគួរផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗឡើយ កាលបើហេតុមាននៅ»។

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇituṃ sati sati āyatane. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘ime hānabhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ime ṭhitibhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ime visesabhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ime nibbedhabhāgiyā dhammā’ti yathābhūtaṃ pajānāti, sakkaccakārī ca hoti, sappāyakārī ca. Imehi [Pg.373] kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇituṃ sati sati āyatane’’ti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗបាន កាលបើហេតុមាននៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីសាបសូន្យ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីតាំងនៅ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីវិសេស” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា ”ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាចំណែកនៃសេចក្តីទម្លុះទម្លាយកិលេស” ជាអ្នកធ្វើដោយគោរពផង ជាអ្នកធ្វើសមគួរផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ ក្នុងធម៌នោះៗបាន កាលបើហេតុមាននៅ»។ (សូត្រទី ៧)

8. Balasuttaṃ

៨. ពលសូត្រ

72. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo samādhismiṃ balataṃ pāpuṇituṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na samādhissa samāpattikusalo hoti, na samādhissa ṭhitikusalo hoti, na samādhissa vuṭṭhānakusalo hoti, asakkaccakārī ca hoti, asātaccakārī ca, asappāyakārī ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo samādhismiṃ balataṃ pāpuṇituṃ.

៧២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនឈ្លាសក្នុងការចូលសមាធិ ១ មិនឈ្លាសក្នុងការតាំងនៅនៃសមាធិ ១ មិនឈ្លាសក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ជាអ្នកធ្វើដោយមិនគោរពផង ១ ជាអ្នកធ្វើមិនជាប់ជានិច្ចផង ១ ជាអ្នកធ្វើមិនសមគួរផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិឡើយ» Holy

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo samādhismiṃ balataṃ pāpuṇituṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu samādhissa samāpattikusalo hoti, samādhissa ṭhitikusalo hoti, samādhissa vuṭṭhānakusalo hoti, sakkaccakārī ca hoti, sātaccakārī ca, sappāyakārī ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo samādhismiṃ balataṃ pāpuṇitu’’nti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងការចូលសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការតាំងនៅនៃសមាធិ ១ ឈ្លាសក្នុងការចេញចាកសមាធិ ១ ជាអ្នកធ្វើដោយគោរពផង ១ ជាអ្នកធ្វើជាប់ជានិច្ចផង ១ ជាអ្នកធ្វើសមគួរផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីដល់នូវភាពជាអ្នកមានកម្លាំងក្នុងសមាធិបាន»។ (សូត្រទី ៨)

9. Paṭhamatajjhānasuttaṃ

៩. បឋមតជ្ឈានសូត្រ

73. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Katame cha? Kāmacchandaṃ, byāpādaṃ, thinamiddhaṃ, uddhaccakukkuccaṃ, vicikicchaṃ. Kāmesu kho panassa ādīnavo na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hoti. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ.

៧៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១ ថីនមិទ្ធៈ ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ១ វិចិកិច្ឆា ១ និងការដែលភិក្ខុនោះ មិនបានឃើញច្បាស់នូវទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ»។

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Katame cha? Kāmacchandaṃ, byāpādaṃ, thinamiddhaṃ, uddhaccakukkuccaṃ, vicikicchaṃ, kāmesu kho panassa ādīnavo na yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭho hoti. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharitu’’nti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមច្ឆន្ទៈ ១ ព្យាបាទៈ ១ ថីនមិទ្ធៈ ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ១ វិចិកិច្ឆា ១ ការដែលមិនបានឃើញច្បាស់នូវទោសក្នុងកាមទាំងឡាយតាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន»។ ទី៩។

10. Dutiyatajjhānasuttaṃ

១០. ទុតិយតជ្ឈានសូត្រ

74. ‘‘Cha[Pg.374], bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Katame cha? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ, kāmasaññaṃ, byāpādasaññaṃ, vihiṃsāsaññaṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ.

៧៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបានឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១ កាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបានឡើយ»។

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Katame cha? Kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ, kāmasaññaṃ, byāpādasaññaṃ, vihiṃsāsaññaṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharitu’’nti. Dasamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១ កាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយនៅគ្រប់គ្រងបាន»។ ទី១០។

Devatāvaggo sattamo.

ទេវតាវគ្គ ទី៧ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Anāgāmi arahaṃ mittā, saṅgaṇikārāmadevatā;

Samādhi sakkhibhabbaṃ balaṃ, tajjhānā apare duveti.

សូត្រដែលពោលអំពីព្រះអនាគាមី ១ ព្រះអរហន្ត ១ មិត្ត ១ សង្គណិការាម ១ ទេវតា ១ សមាធិ ១ សក្ខី ១ ភព្វៈ ១ ពលៈ ១ និងតជ្ឈានសូត្រ ២ ទៀត។

8. Arahattavaggo

៨. អរហត្តវគ្គ

1. Dukkhasuttaṃ

១. ទុក្ខសូត្រ

75. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā. Katamehi chahi? Kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkena, kāmasaññāya, byāpādasaññāya, vihiṃsāsaññāya – imehi, kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme dukkhaṃ viharati savighātaṃ saupāyāsaṃ sapariḷāhaṃ, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā duggati pāṭikaṅkhā.

៧៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងនៅជាទុក្ខ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានទុគ្គតិជាទីសង្ឃឹមបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១ កាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងនៅជាទុក្ខ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានទុគ្គតិជាទីសង្ឃឹមបាន»។

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ, kāyassa bhedā paraṃ [Pg.375] maraṇā sugati pāṭikaṅkhā. Katamehi chahi? Nekkhammavitakkena, abyāpādavitakkena, avihiṃsāvitakkena, nekkhammasaññāya, abyāpādasaññāya, avihiṃsāsaññāya – imehi, kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhaṃ viharati avighātaṃ anupāyāsaṃ apariḷāhaṃ, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugati pāṭikaṅkhā’’ti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងនៅជាសុខ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានសុគតិជាទីសង្ឃឹមបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺនេក្ខម្មវិតក្កៈ ១ អព្យាបាទវិតក្កៈ ១ អវិហិង្សាវិតក្កៈ ១ នេក្ខម្មសញ្ញា ១ អព្យាបាទសញ្ញា ១ អវិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងនៅជាសុខ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងមានសុគតិជាទីសង្ឃឹមបាន»។ ទី១។

2. Arahattasuttaṃ

២. អរហត្តសូត្រ

76. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Mānaṃ, omānaṃ, atimānaṃ, adhimānaṃ, thambhaṃ, atinipātaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ.

៧៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានះ ១ ឱមានះ ១ អតិមានះ ១ អធិមានះ ១ ថម្ភៈ ១ អតិនិបាតៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលឡើយ»។

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Mānaṃ, omānaṃ, atimānaṃ, adhimānaṃ, thambhaṃ, atinipātaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātu’’nti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានះ ១ ឱមានះ ១ អតិមានះ ១ អធិមានះ ១ ថម្ភៈ ១ អតិនិបាតៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផលបាន»។ ទី២។

3. Uttarimanussadhammasuttaṃ

៣. ឧត្តរិមនុស្សធម៌សូត្រ

77. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo uttarimanussadhammaṃ alamariyañāṇadassanavisesaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Muṭṭhassaccaṃ, asampajaññaṃ, indriyesu aguttadvārataṃ, bhojane amattaññutaṃ, kuhanaṃ, lapanaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo uttarimanussadhammaṃ alamariyañāṇadassanavisesaṃ sacchikātuṃ.

៧៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការភ្លេចស្មារតី ១ ការមិនដឹងខ្លួន ១ ការមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ការមិនស្គាល់ប្រមាណក្នុងភោជន ១ ការកុហក ១ ការនិយាយរាក់ទាក់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនទាន់លះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលឡើយ»។

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo uttarimanussadhammaṃ alamariyañāṇadassanavisesaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Muṭṭhassaccaṃ, asampajaññaṃ, indriyesu aguttadvārataṃ, bhojane amattaññutaṃ, kuhanaṃ, lapanaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo uttarimanussadhammaṃ alamariyañāṇadassanavisesaṃ sacchikātu’’nti. Tatiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការភ្លេចស្មារតី ១ ការមិនដឹងខ្លួន ១ ការមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ការមិនស្គាល់ប្រមាណក្នុងភោជន ១ ការកុហក ១ ការនិយាយរាក់ទាក់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវឧត្តរិមនុស្សធម៌ គឺញាណទស្សនវិសេសដ៏សមគួរដល់ព្រះអរិយបុគ្គលបាន»។ ទី៣។

4. Sukhasomanassasuttaṃ

៤. សុខសោមនស្សសូត្រ

78. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu dhammārāmo hoti, bhāvanārāmo hoti, pahānārāmo hoti, pavivekārāmo hoti[Pg.376], abyāpajjhārāmo hoti, nippapañcārāmo hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā’’ti. Catutthaṃ.

៧៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងនៅជាសុខ និងសោមនស្សច្រើនក្នុងបច្ចុប្បន្ន ទាំងហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏ឈ្មោះថាបានប្រារព្ធហើយ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការចម្រើនធម៌ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការលះបង់ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសេចក្តីស្ងាត់ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនព្យាបាទ ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌មិនមានបបញ្ចធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងនៅជាសុខ និងសោមនស្សច្រើនក្នុងបច្ចុប្បន្ន ទាំងហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏ឈ្មោះថាបានប្រារព្ធហើយ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ»។ ទី៤។

5. Adhigamasuttaṃ

៥. អធិគមសូត្រ

79. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na āyakusalo ca hoti, na apāyakusalo ca hoti, na upāyakusalo ca hoti, anadhigatānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ adhigamāya na chandaṃ janeti, adhigate kusale dhamme na ārakkhati, sātaccakiriyāya na sampādeti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ.

៧៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនឈ្លាសក្នុងសេចក្តីចម្រើន ១ មិនឈ្លាសក្នុងសេចក្តីវិនាស ១ មិនឈ្លាសក្នុងឧបាយ ១ មិនបង្កើតឆន្ទៈដើម្បីសម្រេចនូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលមិនទាន់បានសម្រេច ១ មិនរក្សានូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលបានសម្រេចហើយ ១ មិនធ្វើឱ្យបរិបូណ៌ដោយការធ្វើជាប់ជានិច្ច ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងឡើយ»။

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātuṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu āyakusalo ca hoti, apāyakusalo ca hoti, upāyakusalo ca hoti, anadhigatānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ adhigamāya chandaṃ janeti, adhigate kusale dhamme ārakkhati, sātaccakiriyāya sampādeti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anadhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ adhigantuṃ, adhigataṃ vā kusalaṃ dhammaṃ phātiṃ kātu’’nti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងសេចក្តីចម្រើន ១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងសេចក្តីវិនាស ១ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងឧបាយ ១ បង្កើតឆន្ទៈដើម្បីសម្រេចនូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលមិនទាន់បានសម្រេច ១ រក្សានូវកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលបានសម្រេចហើយ ១ ធ្វើឱ្យបរិបូណ៌ដោយការធ្វើជាប់ជានិច្ច ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីបានសម្រេចនូវកុសលធម៌ដែលមិនទាន់បានសម្រេច ឬដើម្បីធ្វើកុសលធម៌ដែលបានសម្រេចហើយឱ្យចម្រើនឡើងបាន»។ ទី៥។

6. Mahantattasuttaṃ

៦. មហន្តត្តសូត្រ

80. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesu. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu ālokabahulo ca hoti yogabahulo ca vedabahulo ca asantuṭṭhibahulo ca anikkhittadhuro ca kusalesu dhammesu uttari ca patāreti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu nacirasseva mahantattaṃ vepullattaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti. Chaṭṭhaṃ.

៨០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ តែងដល់នូវភាពជាធំ ភាពធំទូលាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានពន្លឺច្រើន ១ មានការប្រកបព្យាយាមច្រើន ១ មានសេចក្តីសោមនស្សច្រើន ១ មានសេចក្តីមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ច្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកមិនដាក់ធុរៈចោល ១ ទាំងខំប្រឹងប្រែងឱ្យក្រៃលែងឡើងទៅទៀត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនយូរប៉ុន្មានឡើយ តែងដល់នូវភាពជាធំ ភាពធំទូលាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយ»។ ទី៦។

7. Paṭhamanirayasuttaṃ

៧. បឋមនិរយសូត្រ

81. ‘‘Chahi[Pg.377], bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi chahi? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pāpiccho ca, micchādiṭṭhi ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

៨១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្លាប់សត្វ ១ លួចទ្រព្យគេ ១ ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ និយាយកុហក ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ១ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ»။

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi chahi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, appiccho ca, sammādiṭṭhi ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Sattamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ វៀរចាកការលួចទ្រព្យគេ ១ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ វៀរចាកការនិយាយកុហក ១ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច ១ មានសម្មាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក»។ ទី៧។

8. Dutiyanirayasuttaṃ

៨. ទុតិយនិរយសូត្រ

82. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye. Katamehi chahi ? Pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, luddho ca, pagabbho ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye.

៨២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសម្លាប់សត្វ ១ លួចទ្រព្យគេ ១ ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ និយាយកុហក ១ ជាអ្នកលោភលន់ ១ ជាអ្នកព្រហើន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ»။

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge. Katamehi chahi? Pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, aluddho ca, appagabbho ca. Imehi kho bhikkhave chahi dhammehi samannāgato yathābhataṃ nikkhitto evaṃ sagge’’ti. Aṭṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ វៀរចាកការលួចទ្រព្យគេ ១ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ វៀរចាកការនិយាយកុហក ១ ជាអ្នកមិនលោភលន់ ១ ជាអ្នកមិនព្រហើន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ទុក»។ ទី៨។

9. Aggadhammasuttaṃ

៩. អគ្គធម្មសូត្រ

83. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo aggaṃ dhammaṃ arahattaṃ sacchikātuṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, kusīto hoti, duppañño [Pg.378] hoti, kāye ca jīvite ca sāpekkho hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo aggaṃ dhammaṃ arahattaṃ sacchikātuṃ.

៨៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ១ មិនមានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ១ ជាអ្នកនៅមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាយ និងជីវិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរឡើយ»။

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo aggaṃ dhammaṃ arahattaṃ sacchikātuṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddho hoti, hirimā hoti, ottappī hoti, āraddhavīriyo hoti, paññavā hoti, kāye ca jīvite ca anapekkho hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo aggaṃ dhammaṃ arahattaṃ sacchikātu’’nti. Navamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានសេចក្តីខ្មាសបាប ១ មានសេចក្តីខ្លាចបាប ១ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាយ និងជីវិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវអរហត្តផល ដែលជាធម៌ដ៏ប្រសើរបាន»។ ទី៩។

10. Rattidivasasuttaṃ

១០. រត្តិទិវសសូត្រ

84. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatassa bhikkhuno yā ratti vā divaso vā āgacchati hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no vuddhi. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu mahiccho hoti, vighātavā, asantuṭṭho, itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena, assaddho hoti, dussīlo hoti, kusīto hoti, muṭṭhassati hoti, duppañño hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno yā ratti vā divaso vā āgacchati hāniyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no vuddhi.

៨៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីចម្រើនឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនសន្តោសដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ១ ជាអ្នកគ្មានសទ្ធា ១ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល ១ ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ១ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីចម្រើនឡើយ។»

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgatassa bhikkhuno yā ratti vā divaso vā āgacchati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā kusalesu dhammesu, no parihāni. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu na mahiccho hoti, avighātavā, santuṭṭho, itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena, saddho hoti, sīlavā hoti, āraddhavīriyo hoti, satimā hoti, paññavā hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgatassa bhikkhuno yā ratti vā divaso vā āgacchati vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, kusalesu dhammesu no parihānī’’ti. Dasamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ជាអ្នកសន្តោសដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន គឺចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ១ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ ជាអ្នកមានសីល ១ ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម ១ ជាអ្នកមានស្មារតី ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនថាយប់ ឬថ្ងៃដែលមកដល់ឡើយ សេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលភិក្ខុនោះសង្ឃឹមទុកបាន មិនមែនសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ១០។

Arahattavaggo aṭṭhamo.

ចប់ អរហត្តវគ្គ ទី ៨។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Dukkhaṃ [Pg.379] arahattaṃ uttari ca, sukhaṃ adhigamena ca;

Mahantattaṃ dvayaṃ niraye, aggadhammañca rattiyoti.

«សូត្រទាំងឡាយពោលអំពី ទុក្ខ ១ អរហត្តៈ ១ ធម៌ដ៏ក្រៃលែង ១ សុខៈ ១ ការសម្រេច ១ ភាពជាធំ ១ និរយសូត្រ ២ លើក អគ្គធម៌ ១ និងរាត្រី ១។»

9. Sītivaggo

៩. សីតិវគ្គ

1. Sītibhāvasuttaṃ

១. សីតិភាវសូត្រ

85. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anuttaraṃ sītibhāvaṃ sacchikātuṃ. Katamehi chahi ? Idha, bhikkhave, bhikkhu yasmiṃ samaye cittaṃ niggahetabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ na niggaṇhāti, yasmiṃ samaye cittaṃ paggahetabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ na paggaṇhāti, yasmiṃ samaye cittaṃ sampahaṃsitabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ na sampahaṃseti, yasmiṃ samaye cittaṃ ajjhupekkhitabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ na ajjhupekkhati, hīnādhimuttiko ca hoti, sakkāyābhirato ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu abhabbo anuttaraṃ sītibhāvaṃ sacchikātuṃ.

៨៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈ (សេចក្តីរលត់ទុក្ខដ៏ត្រជាក់) ដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណាដែលគួរខំសង្កត់ចិត្ត ក៏មិនសង្កត់ចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរផ្គងចិត្ត ក៏មិនផ្គងចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយ ក៏មិនញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាល ក៏មិនតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាលក្នុងសម័យនោះ ១ ជាអ្នកមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសក្កាយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។»

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anuttaraṃ sītibhāvaṃ sacchikātuṃ. Katamehi chahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu yasmiṃ samaye cittaṃ niggahetabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ niggaṇhāti, yasmiṃ samaye cittaṃ paggahetabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ paggaṇhāti, yasmiṃ samaye cittaṃ sampahaṃsitabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ sampahaṃseti, yasmiṃ samaye cittaṃ ajjhupekkhitabbaṃ tasmiṃ samaye cittaṃ ajjhupekkhati, paṇītādhimuttiko ca hoti, nibbānābhirato ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato bhikkhu bhabbo anuttaraṃ sītibhāvaṃ sacchikātu’’nti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ក្នុងសម័យណាដែលគួរខំសង្កត់ចិត្ត ក៏សង្កត់ចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរផ្គងចិត្ត ក៏ផ្គងចិត្តក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយ ក៏ញ៉ាំងចិត្តឲ្យរីករាយក្នុងសម័យនោះ ១ ក្នុងសម័យណាដែលគួរតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាល ក៏តម្កល់ចិត្តជាកណ្តាលក្នុងសម័យនោះ ១ ជាអ្នកមានអធ្យាស្រ័យដ៏ឧត្តម ១ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសីតិភាវៈដ៏រកអ្វីប្រៀបគ្មានឡើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ១។

2. Āvaraṇasuttaṃ

២. អាវរណសូត្រ

86. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi chahi[Pg.380]? Kammāvaraṇatāya samannāgato hoti, kilesāvaraṇatāya samannāgato hoti, vipākāvaraṇatāya samannāgato hoti, assaddho ca hoti, acchandiko ca, duppañño ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.

៨៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកប្រកបដោយកម្មាវរណៈ ១ ប្រកបដោយកិលេសាវរណៈ ១ ប្រកបដោយវិបាកាវរណៈ ១ ជាអ្នកគ្មានសទ្ធា ១ គ្មានឆន្ទៈ ១ ឥតប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṃ bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi chahi? Na kammāvaraṇatāya samannāgato hoti, na kilesāvaraṇatāya samannāgato hoti, na vipākāvaraṇatāya samannāgato hoti, saddho ca hoti, chandiko ca, paññavā ca. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṃ bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammatta’’nti. Dutiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមិនប្រកបដោយកម្មាវរណៈ ១ មិនប្រកបដោយកិលេសាវរណៈ ១ មិនប្រកបដោយវិបាកាវរណៈ ១ ជាអ្នកមានសទ្ធា ១ មានឆន្ទៈ ១ មានប្រាជ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ២។

3. Voropitasuttaṃ

៣. វោរោបិតសូត្រ

87. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi chahi? Mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahaṃ jīvitā voropito hoti, tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṃ uppāditaṃ hoti, saṅgho bhinno hoti, duppañño hoti jaḷo eḷamūgo. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.

៨៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលបានសម្លាប់មាតា ១ បានសម្លាប់បិតា ១ បានសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ១ បានធ្វើលោហិតុប្បាទដោយចិត្តប្រទូស្ត ១ បានធ្វើសង្ឃភេទ ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ល្ងង់ខ្លៅ គរថ្លង់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṃ bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi chahi? Na mātā jīvitā voropitā hoti, na pitā jīvitā voropito hoti, na arahaṃ jīvitā voropito hoti, na tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṃ uppāditaṃ hoti, na saṅgho bhinno hoti, paññavā hoti ajaḷo aneḷamūgo. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato [Pg.381] suṇanto saddhammaṃ bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammatta’’nti. Tatiyaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមិនបានសម្លាប់មាតា ១ មិនបានសម្លាប់បិតា ១ មិនបានសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ១ មិនបានធ្វើលោហិតុប្បាទដោយចិត្តប្រទូស្ត ១ មិនបានធ្វើសង្ឃភេទ ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៣។

4. Sussūsatisuttaṃ

៤. សុស្សូសតិសូត្រ

88. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi chahi? Tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne na sussūsati, na sotaṃ odahati, na aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, anatthaṃ gaṇhāti, atthaṃ riñcati, ananulomikāya khantiyā samannāgato hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato suṇantopi saddhammaṃ abhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ.

៨៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? កាលបើធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ គេកំពុងសម្តែង តែបុគ្គលនោះមិនចង់ស្តាប់ ១ មិនផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ ១ មិនតម្កល់ចិត្តដើម្បីដឹង ១ កាន់យកសេចក្តីមិនមានប្រយោជន៍ ១ លះបង់សេចក្តីមានប្រយោជន៍ ១ ជាអ្នកប្រកបដោយខន្តិដែលមិនអនុលោមតាមធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទោះបីស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម ក៏មិនគួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ។»

‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṃ bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ. Katamehi chahi? Tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne sussūsati, sotaṃ odahati, aññā cittaṃ upaṭṭhāpeti, atthaṃ gaṇhāti, anatthaṃ riñcati, anulomikāya khantiyā samannāgato hoti. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato suṇanto saddhammaṃ bhabbo niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammatta’’nti. Catutthaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? កាលបើធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ គេកំពុងសម្តែង បុគ្គលនោះរមែងចង់ស្តាប់ ១ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ ១ តម្កល់ចិត្តដើម្បីដឹង ១ កាន់យកសេចក្តីមានប្រយោជន៍ ១ លះបង់សេចក្តីមិនមានប្រយោជន៍ ១ ជាអ្នកប្រកបដោយខន្តិដែលអនុលោមតាមធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង កាលស្តាប់នូវព្រះសទ្ធម្ម គួរដើម្បីឈានចូលទៅកាន់សម្មត្តនិយាមក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៤។

5. Appahāyasuttaṃ

៥. អប្បហាយសូត្រ

89. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo diṭṭhisampadaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Sakkāyadiṭṭhiṃ, vicikicchaṃ, sīlabbataparāmāsaṃ, apāyagamanīyaṃ rāgaṃ, apāyagamanīyaṃ dosaṃ, apāyagamanīyaṃ mohaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo diṭṭhisampadaṃ sacchikātuṃ.

៨៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាឡើយ។»

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo diṭṭhisampadaṃ sacchikātuṃ. Katame cha? Sakkāyadiṭṭhiṃ, vicikicchaṃ, sīlabbataparāmāsaṃ, apāyagamanīyaṃ rāgaṃ, apāyagamanīyaṃ dosaṃ, apāyagamanīyaṃ mohaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo diṭṭhisampadaṃ sacchikātu’’nti. Pañcamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិសម្បទាបាន។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៥។

6. Pahīnasuttaṃ

៦. បហីនសូត្រ

90. ‘‘Chayime[Pg.382], bhikkhave, dhammā diṭṭhisampannassa puggalassa pahīnā. Katame cha? Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, apāyagamanīyo rāgo, apāyagamanīyo doso, apāyagamanīyo moho. Ime kho, bhikkhave, cha dhammā diṭṭhisampannassa puggalassa pahīnā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

៩០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិបានលះបង់ហើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ដែលបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិបានលះបង់ហើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៦។

7. Abhabbasuttaṃ

៧. អភព្វសូត្រ

91. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme abhabbo diṭṭhisampanno puggalo uppādetuṃ. Katame cha? Sakkāyadiṭṭhiṃ, vicikicchaṃ, sīlabbataparāmāsaṃ, apāyagamanīyaṃ rāgaṃ, apāyagamanīyaṃ dosaṃ, apāyagamanīyaṃ mohaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme abhabbo diṭṭhisampanno puggalo uppādetu’’nti. Sattamaṃ.

៩១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរដើម្បីបង្កើតឡើងនូវធម៌ ៦ យ៉ាងឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសក្កាយទិដ្ឋិ ១ វិចិកិច្ឆា ១ សីលព្វតបរាមាសៈ ១ រាគៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ ទោសៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១ មោហៈដែលនាំទៅកាន់អបាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរដើម្បីបង្កើតឡើងនូវធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯងឡើយ។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៧។

8. Paṭhamaabhabbaṭṭhānasuttaṃ

៨. បឋមអភព្វដ្ឋានសូត្រ

92. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, abhabbaṭṭhānāni. Katamāni cha? Abhabbo diṭṭhisampanno puggalo satthari agāravo viharituṃ appatisso, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo dhamme agāravo viharituṃ appatisso, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo saṅghe agāravo viharituṃ appatisso, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo sikkhāya agāravo viharituṃ appatisso, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo anāgamanīyaṃ vatthuṃ paccāgantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo aṭṭhamaṃ bhavaṃ nibbattetuṃ. Imāni kho, bhikkhave, cha abhabbaṭṭhānānī’’ti. Aṭṭhamaṃ.

៩២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរកើតឡើង (ចំពោះព្រះសោតាបន្ន) នេះមាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តាឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីរស់នៅដោយគ្មានសេចក្តីគោរព គ្មានសេចក្តីកោតក្រែងក្នុងសិក្ខាឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីត្រឡប់ទៅកាន់វត្ថុដែលមិនគួរចូលទៅជិតឡើយ ១ មិនគួរដើម្បីញ៉ាំងភពទី ៨ ឲ្យកើតឡើងឡើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរកើតឡើងមាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ព្រះសូត្រទី ៨។

9. Dutiyaabhabbaṭṭhānasuttaṃ

៩. ទុតិយអភព្វដ្ឋានសូត្រ

93. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, abhabbaṭṭhānāni. Katamāni cha? Abhabbo diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ niccato upagantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ sukhato upagantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo kañci dhammaṃ attato upagantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo ānantariyaṃ kammaṃ kātuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo kotūhalamaṅgalena suddhiṃ paccāgantuṃ[Pg.383], abhabbo diṭṭhisampanno puggalo ito bahiddhā dakkhiṇeyyaṃ gavesituṃ. Imāni kho, bhikkhave, cha abhabbaṭṭhānānī’’ti. Navamaṃ.

៩៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាននេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរនឹងចូលទៅប្រកាន់មាំនូវសង្ខារណាមួយថាជាសភាវៈទៀងទាត់ ១ មិនគួរនឹងចូលទៅប្រកាន់មាំនូវសង្ខារណាមួយថាជាសុខ ១ មិនគួរនឹងចូលទៅប្រកាន់មាំនូវធម៌ណាមួយថាជាខ្លួន ១ មិនគួរនឹងធ្វើនូវអនន្តរិយកម្ម ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់មកជឿសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើល ១ មិនគួរនឹងស្វែងរកទក្ខិណេយ្យបុគ្គលខាងក្រៅសាសនានេះ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាន មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី៩។

10. Tatiyaabhabbaṭṭhānasuttaṃ

១០. តតិយអភព្វដ្ឋានសូត្រ ទី៣

94. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, abhabbaṭṭhānāni. Katamāni cha? Abhabbo diṭṭhisampanno puggalo mātaraṃ jīvitā voropetuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo pitaraṃ jīvitā voropetuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo arahantaṃ jīvitā voropetuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṃ uppādetuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo saṅghaṃ bhindituṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo aññaṃ satthāraṃ uddisituṃ. Imāni kho, bhikkhave, cha abhabbaṭṭhānānī’’ti. Dasamaṃ.

៩៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាននេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរនឹងសម្លាប់មាតា ១ មិនគួរនឹងសម្លាប់បិតា ១ មិនគួរនឹងសម្លាប់ព្រះអរហន្ត ១ មិនគួរនឹងធ្វើលោហិតរបស់ព្រះតថាគតឲ្យឡើងជា ដោយចិត្តគុំកួន ១ មិនគួរនឹងបំបែកសង្ឃ ១ មិនគួរនឹងឧទ្ទិសចំពោះគ្រូដទៃ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាន មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី១០។

11. Catutthaabhabbaṭṭhānasuttaṃ

១១. ចតុត្ថអភព្វដ្ឋានសូត្រ ទី៤

95. ‘‘Chayimāni, bhikkhave, abhabbaṭṭhānāni. Katamāni cha? Abhabbo diṭṭhisampanno puggalo sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ paccāgantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ paccāgantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ paccāgantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo asayaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paccāgantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paccāgantuṃ, abhabbo diṭṭhisampanno puggalo asayaṃkārañca aparaṃkārañca adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ paccāgantuṃ. Taṃ kissa hetu? Tathā hissa, bhikkhave, diṭṭhisampannassa puggalassa hetu ca sudiṭṭho hetusamuppannā ca dhammā. Imāni kho, bhikkhave, cha abhabbaṭṭhānānī’’ti. Ekādasamaṃ.

៩៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាននេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខខ្លួនឯងធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខអ្នកដទៃធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខទាំងខ្លួនឯងទាំងអ្នកដទៃធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខកើតឡើងឯងៗដោយមិនមានខ្លួនឯងធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខកើតឡើងឯងៗដោយមិនមានអ្នកដទៃធ្វើ ១ មិនគួរនឹងត្រឡប់ទៅជឿថាសុខនិងទុក្ខកើតឡើងឯងៗដោយមិនមានទាំងខ្លួនឯងទាំងអ្នកដទៃធ្វើ ១។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ បានឃើញច្បាស់ហើយ ទាំងធម៌ដែលកើតអំពីហេតុ ក៏បានឃើញច្បាស់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនគួរជាទៅបាន មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី១១។

Sītivaggo navamo.

សីតិវគ្គ ទី៩ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Sītibhāvaṃ āvaraṇaṃ, voropitā sussūsati;

Appahāya pahīnābhabbo, taṭṭhānā caturopi cāti.

និយាយអំពីសីតិភាវៈ ១ អាវរណៈ ១ វោរោបិតៈ ១ សុស្សូសតិ ១ អប្បហាយ ១ បហីនៈ ១ អភព្វៈ ១ និងអភព្វដ្ឋានៈ ៤ លើកទៀត។

10. Ānisaṃsavaggo

១០. អានិសង្សវគ្គ

1. Pātubhāvasuttaṃ

១. បាតុភាវសូត្រ

96. ‘‘Channaṃ[Pg.384], bhikkhave, pātubhāvo dullabho lokasmiṃ. Katamesaṃ channaṃ? Tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa pātubhāvo dullabho lokasmiṃ, tathāgatappaveditassa dhammavinayassa desetā puggalo dullabho lokasmiṃ, ariyāyatane paccājāti dullabhā lokasmiṃ, indriyānaṃ avekallatā dullabhā lokasmiṃ, ajaḷatā aneḷamūgatā dullabhā lokasmiṃ, kusale dhamme chando dullabho lokasmiṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, channaṃ pātubhāvo dullabho lokasmi’’nti. Paṭhamaṃ.

៩៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការកើតឡើងនៃព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ បុគ្គលអ្នកសម្តែងធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតប្រកាសហើយ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ ការកើតក្នុងអរិយាយតនៈ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ ភាពមិនវិកលនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ ភាពជាបុគ្គលមិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១ សេចក្តីពេញចិត្តក្នុងកុសលធម៌ រកបានដោយកម្រក្នុងលោក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។» ទី១។

2. Ānisaṃsasuttaṃ

២. អានិសង្សសូត្រ

97. ‘‘Chayime, bhikkhave, ānisaṃsā sotāpattiphalasacchikiriyāya. Katame cha? Saddhammaniyato hoti, aparihānadhammo hoti, pariyantakatassa dukkhaṃ hoti, asādhāraṇena ñāṇena samannāgato hoti, hetu cassa sudiṭṭho, hetusamuppannā ca dhammā. Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṃsā sotāpattiphalasacchikiriyāyā’’ti. Dutiyaṃ.

៩៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានិសង្សនៃការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលនេះ មាន ៦ យ៉ាង។ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកទៀងទាត់ក្នុងសទ្ធម្ម ១ ជាអ្នកមានធម៌មិនសាបសូន្យ ១ ទុក្ខរបស់បុគ្គលនោះមានទីបំផុតកំណត់ទុកហើយ ១ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយញាណមិនទូទៅដល់បុថុជ្ជន ១ ហេតុ ក៏បុគ្គលនោះបានឃើញច្បាស់ហើយ ១ ធម៌ទាំងឡាយដែលកើតអំពីហេតុ ក៏បុគ្គលនោះបានឃើញច្បាស់ហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានិសង្សនៃការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផល មាន ៦ យ៉ាងនេះឯង។» ទី២។

3. Aniccasuttaṃ

៣. អនិច្ចសូត្រ

98. ‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci saṅkhāraṃ niccato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sammattaniyāmaṃ anokkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

៩៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារណាមួយថាជាសភាវៈទៀងទាត់ ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។

‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu sabbasaṅkhāre aniccato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Anulomikāya khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sammattaniyāmaṃ okkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ [Pg.385] vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Tatiyaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងពួងថាជាសភាវៈមិនទៀង ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៣។

4. Dukkhasuttaṃ

៤. ទុក្ខសូត្រ

99. ‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci saṅkhāraṃ sukhato samanupassanto…pe… sabbasaṅkhāre dukkhato samanupassanto…pe… ṭhānametaṃ vijjati’’. Catutthaṃ.

៩៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារណាមួយថាជាសុខ... (សេចក្តីពិស្តារដូចសូត្រមុន) ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងពួងថាជាទុក្ខ... នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៤។

5. Anattasuttaṃ

៥. អនត្តសូត្រ

100. ‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci dhammaṃ attato samanupassanto…pe… sabbadhamme anattato samanupassanto…pe… ṭhānametaṃ vijjati’’. Pañcamaṃ.

១០០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវធម៌ណាមួយថាជាខ្លួន... (សេចក្តីពិស្តារដូចសូត្រមុន) ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវធម៌ទាំងពួងថាជាអនត្តា... នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៥។

6. Nibbānasuttaṃ

៦. និព្វានសូត្រ

101. ‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu nibbānaṃ dukkhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. ‘Sammattaniyāmaṃ anokkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatī’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

១០១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវព្រះនិព្វានថាជាទុក្ខ ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។ ហេតុនេះមិនដែលជាទៅបានឡើយ គឺភិក្ខុដែលមិនចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ មិនមែនជាហេតុដែលមានឡើយ។

‘‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu nibbānaṃ sukhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Anulomikāya khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatī’ti ṭhānametaṃ vijjati. ‘Sammattaniyāmaṃ okkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatī’ti ṭhānametaṃ vijjatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុនោះយល់ឃើញនូវព្រះនិព្វានថាជាសុខ ហើយនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។ ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលបរិបូណ៌ដោយអនុលោមិកខន្តី ហើយនឹងចុះកាន់សម្មត្តនិយាម នោះ ជាហេតុដែលមានបាន。 ហេតុនេះតែងមានបាន គឺភិក្ខុដែលចុះកាន់សម្មត្តនិយាម ហើយនឹងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសោតាបត្តិផលក្តី សកទាគាមិផលក្តី អនាគាមិផលក្តី ព្រះអរហត្តក្តី នោះ ជាហេតុដែលមានបាន។» ទី៦។

7. Anavatthitasuttaṃ

៧. អនវត្ថិតសូត្រ

102. ‘‘Cha, bhikkhave, ānisaṃse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṃ karitvā aniccasaññaṃ upaṭṭhāpetuṃ. Katame cha? ‘Sabbasaṅkhārā ca me anavatthitā khāyissanti, sabbaloke ca me mano nābhiramissati [Pg.386], sabbalokā ca me mano vuṭṭhahissati, nibbānapoṇañca me mānasaṃ bhavissati, saṃyojanā ca me pahānaṃ gacchissanti, paramena ca sāmaññena samannāgato bhavissāmī’ti. Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṃse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṃ karitvā aniccasaññaṃ upaṭṭhāpetu’’nti. Sattamaṃ.

១០២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះ គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនិច្ចសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។ អានិសង្ស ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគិតថា សង្ខារទាំងពួងនឹងប្រាកដដល់អាត្មាអញថាជាសភាវៈមិនស្ថិតស្ថេរ ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងមិនត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងចាកចេញចាកលោកទាំងពួង ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងបង្អោនទៅរកព្រះនិព្វាន ១ សំយោជនៈទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងដល់នូវការលះបង់ ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសមណធម៌ដ៏ឧត្តម ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនិច្ចសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។» ទី៧។

8. Ukkhittāsikasuttaṃ

៨. ឧក្ខិត្តាសិកសូត្រ

103. ‘‘Cha, bhikkhave, ānisaṃse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṃ karitvā dukkhasaññaṃ upaṭṭhāpetuṃ. Katame cha? ‘Sabbasaṅkhāresu ca me nibbidasaññā paccupaṭṭhitā bhavissati, seyyathāpi ukkhittāsike vadhake. Sabbalokā ca me mano vuṭṭhahissati, nibbāne ca santadassāvī bhavissāmi, anusayā ca me samugghātaṃ gacchissanti, kiccakārī ca bhavissāmi, satthā ca me pariciṇṇo bhavissati mettāvatāyā’ti. Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṃse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbasaṅkhāresu anodhiṃ karitvā dukkhasaññaṃ upaṭṭhāpetu’’nti. Aṭṭhamaṃ.

១០៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះ គួរតែតម្កល់ទុកនូវទុក្ខសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។ អានិសង្ស ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគិតថា និព្វិទាសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង នឹងប្រាកដចំពោះអាត្មាអញ ដូចជាបុគ្គលសម្លាប់ដែលលើកដាវឡើងបម្រុងនឹងកាប់ ១ ចិត្តរបស់អាត្មាអញនឹងចាកចេញចាកលោកទាំងពួង ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកឃើញនូវសេចក្តីស្ងប់ក្នុងព្រះនិព្វាន ១ អនុសយកិលេសទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងដល់នូវការដកចោលទាំងស្រុង ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកធ្វើនូវកិច្ចដែលត្រូវធ្វើ ១ ព្រះសាស្តាឈ្មោះថាអាត្មាអញបានបំរើហើយដោយមេត្តាចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរតែតម្កល់ទុកនូវទុក្ខសញ្ញាក្នុងសង្ខារទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។» ទី៨។

9. Atammayasuttaṃ

៩. អតម្មយសូត្រ

104. ‘‘Cha, bhikkhave, ānisaṃse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbadhammesu anodhiṃ karitvā anattasaññaṃ upaṭṭhāpetuṃ. Katame cha? Sabbaloke ca atammayo bhavissāmi, ahaṅkārā ca me uparujjhissanti, mamaṅkārā ca me uparujjhissanti, asādhāraṇena ca ñāṇena samannāgato bhavissāmi, hetu ca me sudiṭṭho bhavissati, hetusamuppannā ca dhammā. Ime kho, bhikkhave, cha ānisaṃse sampassamānena alameva bhikkhunā sabbadhammesu anodhiṃ karitvā anattasaññaṃ upaṭṭhāpetu’’nti. Navamaṃ.

១០៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះ គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនត្តសញ្ញាក្នុងធម៌ទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។ អានិសង្ស ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគិតថា អាត្មាអញនឹងមិនមានតណ្ហានិងទិដ្ឋិគ្របដណ្តប់ក្នុងលោកទាំងពួង ១ អហង្ការទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងរលត់ទៅ ១ មមង្ការទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញនឹងរលត់ទៅ ១ អាត្មាអញនឹងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយញាណមិនទូទៅដល់បុថុជ្ជន ១ ហេតុ ក៏អាត្មាអញបានឃើញច្បាស់ហើយ ១ ធម៌ទាំងឡាយដែលកើតអំពីហេតុ ក៏អាត្មាអញបានឃើញច្បាស់ហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលភិក្ខុឃើញច្បាស់នូវអានិសង្ស ៦ យ៉ាងនេះឯង គួរតែតម្កល់ទុកនូវអនត្តសញ្ញាក្នុងធម៌ទាំងពួង ដោយមិនធ្វើនូវភាគកម្រិតឡើយ។» ទី៩។

10. Bhavasuttaṃ

១០. ភវសូត្រ

105. ‘‘Tayome, bhikkhave, bhavā pahātabbā, tīsu sikkhāsu sikkhitabbaṃ. Katame tayo bhavā pahātabbā? Kāmabhavo, rūpabhavo, arūpabhavo [Pg.387] – ime tayo bhavā pahātabbā. Katamāsu tīsu sikkhāsu sikkhitabbaṃ? Adhisīlasikkhāya, adhicittasikkhāya, adhipaññāsikkhāya – imāsu tīsu sikkhāsu sikkhitabbaṃ. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno ime tayo bhavā pahīnā honti, imāsu ca tīsu sikkhāsu sikkhitasikkho hoti – ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Dasamaṃ.

១០៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភពទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់ សិក្ខាទាំង ៣ គួរតែសិក្សា។ ភពទាំង ៣ ដែលគួរលះបង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមភព ១ រូបភព ១ អរូបភព ១ ភពទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់។ សិក្ខាទាំង ៣ ដែលគួរតែសិក្សា តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអធិសីលសិក្ខា ១ អធិចិត្តសិក្ខា ១ អធិបញ្ញាសិក្ខា ១ សិក្ខាទាំង ៣ នេះ គួរតែសិក្សា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា ភពទាំង ៣ នេះ ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ សិក្ខាទាំង ៣ នេះ ភិក្ខុបានសិក្សាហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានរំលាយនូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានៈដោយប្រពៃ។» ទី១០។

11. Taṇhāsuttaṃ

១១. តណ្ហាសូត្រ

106. ‘‘Tisso imā, bhikkhave, taṇhā pahātabbā, tayo ca mānā. Katamā tisso taṇhā pahātabbā? Kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā – imā tisso taṇhā pahātabbā. Katame tayo mānā pahātabbā? Māno, omāno, atimāno – ime tayo mānā pahātabbā. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno imā tisso taṇhā pahīnā honti, ime ca tayo mānā; ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’’ti. Ekādasamaṃ.

១០៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់ មានៈទាំង ៣ ក៏គួរលះបង់ដែរ។ តណ្ហាទាំង ៣ ដែលគួរលះបង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមតណ្ហា ១ ភវតណ្ហា ១ វិភវតណ្ហា ១ តណ្ហាទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់។ មានៈទាំង ៣ ដែលគួរលះបង់ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមានៈ ១ ឱមានៈ ១ អតិមានៈ ១ មានៈទាំង ៣ នេះ គួរលះបង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា តណ្ហាទាំង ៣ នេះ ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ មានៈទាំង ៣ នេះ ក៏បានលះបង់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានរំលាយនូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានៈដោយប្រពៃ។» ទី១១។

Ānisaṃsavaggo dasamo.

អានិសំសវគ្គ ទី១០ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Pātubhāvo ānisaṃso, aniccadukkhaanattato;

Nibbānaṃ anavatthi, ukkhittāsi atammayo;

Bhavā taṇhāyekā dasāti.

សូត្រទាំងឡាយគឺ បាតុភាវសូត្រ ១ អានិសំសសូត្រ ១ អនិច្ចសូត្រ ទុក្ខសូត្រ អនត្តសូត្រ ១ និព្វានសូត្រ ១ អនវត្ថិសូត្រ ១ ឧក្ខិត្តាសិសូត្រ ១ អតម្មយសូត្រ ១ ភវសូត្រ ១ តណ្ហាសូត្រ ១ រួមជា ១១ សូត្រ។

Dutiyapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

ទុតិយបណ្ណាសកៈ ចប់។

11. Tikavaggo

១១. តិកវគ្គ

1. Rāgasuttaṃ

១. រាគសូត្រ

107. ‘‘Tayome[Pg.388], bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Rāgo, doso, moho. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Rāgassa pahānāya asubhā bhāvetabbā, dosassa pahānāya mettā bhāvetabbā, mohassa pahānāya paññā bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Paṭhamaṃ.

១០៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺរាគៈ ១ ទោសៈ ១ មោហៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអសុភៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់រាគៈ ១ មេត្តា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ទោសៈ ១ បញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មោហៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី១។

2. Duccaritasuttaṃ

២. ទុច្ចរិតសូត្រ

108. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Kāyaduccaritaṃ, vacīduccaritaṃ, manoduccaritaṃ. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Kāyaduccaritassa pahānāya kāyasucaritaṃ bhāvetabbaṃ, vacīduccaritassa pahānāya vacīsucaritaṃ bhāvetabbaṃ, manoduccaritassa pahānāya manosucaritaṃ bhāvetabbaṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Dutiyaṃ.

១០៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាយទុច្ចរិត ១ វចីទុច្ចរិត ១ មនោទុច្ចរិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាយសុចរិត គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាយទុច្ចរិត ១ វចីសុចរិត គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វចីទុច្ចរិត ១ មនោសុចរិត គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មនោទុច្ចរិត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី២។

3. Vitakkasuttaṃ

៣. វិតក្កសូត្រ

109. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Kāmavitakkassa pahānāya nekkhammavitakko bhāvetabbo, byāpādavitakkassa pahānāya abyāpādavitakko bhāvetabbo, vihiṃsāvitakkassa pahānāya avihiṃsāvitakko bhāvetabbo. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Tatiyaṃ.

១០៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាមវិតក្កៈ ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ វិហិង្សាវិតក្កៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មវិតក្កៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាមវិតក្កៈ ១ អព្យាបាទវិតក្កៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទវិតក្កៈ ១ អវិហិង្សាវិតក្កៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សាវិតក្កៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី៣។

4. Saññāsuttaṃ

៤. សញ្ញាសូត្រ

110. ‘‘Tayome[Pg.389], bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṃsāsaññā. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Kāmasaññāya pahānāya nekkhammasaññā bhāvetabbā, byāpādasaññāya pahānāya abyāpādasaññā bhāvetabbā, vihiṃsāsaññāya pahānāya avihiṃsāsaññā bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Catutthaṃ.

១១០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាមសញ្ញា ១ ព្យាបាទសញ្ញា ១ វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាមសញ្ញា ១ អព្យាបាទសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទសញ្ញា ១ អវិហិង្សាសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សាសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី៤។

5. Dhātusuttaṃ

៥. ធាតុសូត្រ

111. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṃsādhātu. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Kāmadhātuyā pahānāya nekkhammadhātu bhāvetabbā, byāpādadhātuyā pahānāya abyāpādadhātu bhāvetabbā, vihiṃsādhātuyā pahānāya avihiṃsādhātu bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Pañcamaṃ.

១១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង。 ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺកាមធាតុ ១ ព្យាបាទធាតុ ១ វិហិង្សាធាតុ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មធាតុ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់កាមធាតុ ១ អព្យាបាទធាតុ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ព្យាបាទធាតុ ១ អវិហិង្សាធាតុ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សាធាតុ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៥។

6. Assādasuttaṃ

៦. អស្សាទសូត្រ

112. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Assādadiṭṭhi, attānudiṭṭhi, micchādiṭṭhi. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Assādadiṭṭhiyā pahānāya aniccasaññā bhāvetabbā, attānudiṭṭhiyā pahānāya anattasaññā bhāvetabbā, micchādiṭṭhiyā pahānāya sammādiṭṭhi bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

១១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអស្សាទទិដ្ឋិ ១ អត្តានុទិដ្ឋិ ១ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអនិច្ចសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អស្សាទទិដ្ឋិ ១ អនត្តសញ្ញា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អត្តានុទិដ្ឋិ ១ សម្មាទិដ្ឋិ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី៦។

7. Aratisuttaṃ

៧. អរតិសូត្រ

113. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Arati, vihiṃsā, adhammacariyā. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ [Pg.390] dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Aratiyā pahānāya muditā bhāvetabbā, vihiṃsāya pahānāya avihiṃsā bhāvetabbā, adhammacariyāya pahānāya dhammacariyā bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Sattamaṃ.

១១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអរតិ ១ វិហិង្សា ១ អធម្មចរិយា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺមុទិតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អរតិ ១ អវិហិង្សា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់វិហិង្សា ១ ធម្មចរិយា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អធម្មចរិយា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៧។

8. Santuṭṭhitāsuttaṃ

៨. សន្តុដ្ឋិតាសូត្រ

114. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Asantuṭṭhitā, asampajaññaṃ, mahicchatā. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Asantuṭṭhitāya pahānāya santuṭṭhitā bhāvetabbā, asampajaññassa pahānāya sampajaññaṃ bhāvetabbaṃ, mahicchatāya pahānāya appicchatā bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

១១៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអសន្តុដ្ឋិតា ១ អសម្បជញ្ញៈ ១ មហិច្ឆតា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសន្តុដ្ឋិតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អសន្តុដ្ឋិតា ១ សម្បជញ្ញៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អសម្បជញ្ញៈ ១ អប្បិច្ឆតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់មហិច្ឆតា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៨។

9. Dovacassatāsuttaṃ

៩. ទោវចស្សតាសូត្រ

115. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Dovacassatā, pāpamittatā, cetaso vikkhepo. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Dovacassatāya pahānāya sovacassatā bhāvetabbā, pāpamittatāya pahānāya kalyāṇamittatā bhāvetabbā, cetaso vikkhepassa pahānāya ānāpānassati bhāvetabbā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Navamaṃ.

១១៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺទោវចស្សតា ១ បាបមិត្តតា ១ ចេតសោ វិក្ខេបៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ。 ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសោវចស្សតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ទោវចស្សតា ១ កល្យាណមិត្តតា គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់បាបមិត្តតា ១ អាណាបានស្សតិ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់សេចក្តីរាយមាយនៃចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»。 ទី៩។

10. Uddhaccasuttaṃ

១០. ឧទ្ធច្ចសូត្រ

116. ‘‘Tayome, bhikkhave, dhammā. Katame tayo? Uddhaccaṃ, asaṃvaro, pamādo. Ime kho, bhikkhave, tayo dhammā. Imesaṃ kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya tayo dhammā bhāvetabbā. Katame tayo? Uddhaccassa pahānāya samatho bhāvetabbo, asaṃvarassa pahānāya saṃvaro bhāvetabbo, pamādassa pahānāya appamādo bhāvetabbo. Imesaṃ [Pg.391] kho, bhikkhave, tiṇṇaṃ dhammānaṃ pahānāya ime tayo dhammā bhāvetabbā’’ti. Dasamaṃ.

១១៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺឧទ្ធច្ចៈ ១ អសំវរៈ ១ បមាទៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៣ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសមថៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ឧទ្ធច្ចៈ ១ សំវរៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់អសំវរៈ ១ អប្បមាទៈ គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់បមាទៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង គួរចម្រើន ដើម្បីលះបង់ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ»។ ទី១០។

Tikavaggo ekādasamo.

តិកវគ្គ ទី១១ ចប់។

Tassuddānaṃ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

Rāgaduccaritavitakka, saññā dhātūti vuccati;

Assādaaratituṭṭhi, duve ca uddhaccena vaggoti.

និយាយអំពី រាគៈ ទុច្ចរិត វិតក្កៈ សញ្ញា ធាតុ អស្សាទៈ អរតិ សន្តុដ្ឋិ ឧទ្ធច្ចៈ និងសូត្រពីរទៀត (ទោវចស្សតាសូត្រ) រួមជា ១០ សូត្រ ក្នុងវគ្គនេះ។

12. Sāmaññavaggo

១២. សាមញ្ញវគ្គ

1. Kāyānupassīsuttaṃ

១. កាយានុបស្សីសូត្រ

117. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo kāye kāyānupassī viharituṃ. Katame cha? Kammārāmataṃ, bhassārāmataṃ, niddārāmataṃ, saṅgaṇikārāmataṃ, indriyesu aguttadvārataṃ, bhojane amattaññutaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme appahāya abhabbo kāye kāyānupassī viharituṃ.

១១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារថ្មី ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗឡើយ»។

‘‘Cha, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo kāye kāyānupassī viharituṃ. Katame cha? Kammārāmataṃ, bhassārāmataṃ, niddārāmataṃ, saṅgaṇikārāmataṃ, indriyesu aguttadvārataṃ, bhojane amattaññutaṃ – ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo kāye kāyānupassī viharitu’’nti. Paṭhamaṃ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង ទើបគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗបាន។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារថ្មី ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយរឿយៗបាន»។ ទី១។

2. Dhammānupassīsuttaṃ

២. ធម្មានុបស្សីសូត្រ

118. ‘‘Cha, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo ajjhattaṃ kāye…pe… bahiddhā kāye…pe… ajjhattabahiddhā kāye…pe… ajjhattaṃ vedanāsu…pe… bahiddhā vedanāsu…pe… ajjhattabahiddhā vedanāsu…pe… ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte…pe… ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharituṃ. Katame cha? Kammārāmataṃ, bhassārāmataṃ, niddārāmataṃ, saṅgaṇikārāmataṃ, indriyesu aguttadvārataṃ[Pg.392], bhojane amattaññutaṃ. Ime kho, bhikkhave, cha dhamme pahāya bhabbo ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharitu’’nti. Dutiyaṃ.

១១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាង មិនគួរដើម្បីពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយខាងក្នុង... ក្នុងកាយខាងក្រៅ... ក្នុងកាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយខាងក្នុង... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយខាងក្រៅ... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ... ក្នុងចិត្តខាងក្នុង... ក្នុងចិត្តខាងក្រៅ... ក្នុងចិត្តទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ... ក្នុងធម៌ទាំងឡាយខាងក្នុង... ក្នុងធម៌ទាំងឡាយខាងក្រៅ... ក្នុងធម៌ទាំងឡាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅ រឿយៗឡើយ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការងារថ្មី ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការនិយាយចរចា ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការដេកលក់ ១ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងការត្រេកត្រអាលដោយពួកក្រុម ១ ភាពជាអ្នកមិនគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលះបង់ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ទើបគួរដើម្បីពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយទាំងខាងក្នុងទាំងខាងក្រៅរឿយៗបាន»។ ទី២។

3. Tapussasuttaṃ

៣. តបុស្សសូត្រ

119. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato tapusso gahapati tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṃ sacchikatvā iriyati. Katamehi chahi? Buddhe aveccappasādena, dhamme aveccappasādena, saṅghe aveccappasādena, ariyena sīlena, ariyena ñāṇena, ariyāya vimuttiyā. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato tapusso gahapati tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṃ sacchikatvā iriyatī’’ti. Tatiyaṃ.

១១៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តបុស្សគហបតី ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងដល់នូវការសម្រេចក្នុងព្រះតថាគត ឃើញនូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សីលជាអរិយៈ ១ ញាណជាអរិយៈ ១ វិមុត្តិជាអរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តបុស្សគហបតី ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងដល់នូវការសម្រេចក្នុងព្រះតថាគត ឃើញនូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វានជាលំនៅមិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ»។ ទី៣។

4-23. Bhallikādisuttāni

៤-២៣. ភល្លិកាទិសូត្រ

120-139. ‘‘Chahi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhalliko gahapati…pe… sudatto gahapati anāthapiṇḍiko… citto gahapati macchikāsaṇḍiko… hatthako āḷavako… mahānāmo sakko… uggo gahapati vesāliko… uggato gahapati… sūrambaṭṭho … jīvako komārabhacco… nakulapitā gahapati… tavakaṇṇiko gahapati… pūraṇo gahapati… isidatto gahapati… sandhāno gahapati… vicayo gahapati… vijayamāhiko gahapati… meṇḍako gahapati … vāseṭṭho upāsako… ariṭṭho upāsako… sāraggo upāsako tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṃ sacchikatvā iriyati. Katamehi chahi? Buddhe aveccappasādena, dhamme aveccappasādena, saṅghe aveccappasādena, ariyena sīlena, ariyena ñāṇena, ariyāya vimuttiyā. Imehi kho, bhikkhave, chahi dhammehi samannāgato sāraggo upāsako tathāgate niṭṭhaṅgato amataddaso amataṃ sacchikatvā iriyatī’’ti. Tevīsatimaṃ.

១២០-១៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភល្លិកគហបតី... សុទត្តគហបតី អនាថបិណ្ឌិកៈ... ចិត្តគហបតី អ្នកស្រុកមច្ឆិកាសណ្ឌៈ... ហត្ថកអាឡវកៈ... មហានាមសក្យៈ... ឧគ្គគហបតី អ្នកក្រុងវេសាលី... ឧគ្គតគហបតី... សូរអម្ពដ្ឋៈ... ជីវកកោមារភត្យ... នកុលបិតាគហបតី... តវកណ្ណិកគហបតី... បូរណគហបតី... ឥសិទត្តគហបតី... សន្ធានគហបតី... វិចយគហបតី... វិជយមាហិកគហបតី... មេណ្ឌកគហបតី... វាសេដ្ឋឧបាសក... អរិដ្ឋឧបាសក... សារគ្គឧបាសក ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាង តែងជាអ្នកចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះតថាគត ជាអ្នកឃើញនូវធម៌មិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌មិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនកម្រើកក្នុងព្រះពុទ្ធ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនកម្រើកក្នុងព្រះធម៌ ១ សេចក្តីជ្រះថ្លាមិនកម្រើកក្នុងព្រះសង្ឃ ១ សីលជាអរិយៈ ១ ញាណជាអរិយៈ ១ វិមុត្តិជាអរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សារគ្គឧបាសក ប្រកបដោយធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះតថាគត ជាអ្នកឃើញនូវធម៌មិនស្លាប់ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌មិនស្លាប់ ហើយរស់នៅ។ សូត្រទី ២៣។»

Sāmaññavaggo dvādasamo.

«សាមញ្ញវគ្គ ទី ១២។»

13. Rāgapeyyālaṃ

១៣. «រាគបេយ្យាល»

140. ‘‘Rāgassa[Pg.393], bhikkhave, abhiññāya cha dhammā bhāvetabbā. Katame cha? Dassanānuttariyaṃ, savanānuttariyaṃ, lābhānuttariyaṃ, sikkhānuttariyaṃ, pāricariyānuttariyaṃ, anussatānuttariyaṃ. Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cha dhammā bhāvetabbā’’ti.

១៤០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទស្សនានុត្តរិយៈ ១ សវនានុត្តរិយៈ ១ លាភានុត្តរិយៈ ១ សិក្ខានុត្តរិយៈ ១ បារិចរិយានុត្តរិយៈ ១ អនុស្សតានុត្តរិយៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។»

141. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cha dhammā bhāvetabbā. Katame cha? Buddhānussati, dhammānussati, saṅghānussati, sīlānussati, cāgānussati, devatānussati. Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cha dhammā bhāvetabbā’’ti.

១៤១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពុទ្ធានុស្សតិ ១ ធម្មានុស្សតិ ១ សង្ឃានុស្សតិ ១ សីលានុស្សតិ ១ ចាគានុស្សតិ ១ ទេវតានុស្សតិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។»

142. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya cha dhammā bhāvetabbā. Katame cha? Aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā, nirodhasaññā. Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime cha dhammā bhāvetabbā’’ti.

១៤២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៦ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអនិច្ចសញ្ញា ១ អនិច្ចេទុក្ខសញ្ញា ១ ទុក្ខេអនត្តសញ្ញា ១ បហានសញ្ញា ១ វិរាគសញ្ញា ១ និរោធសញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។»

143-169. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya cha dhammā bhāvetabbā’’.

១៤៣-១៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៦ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីសូន្យទៅ... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវរាគៈ។»

170-649. ‘‘Dosassa…pe… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya…pe… pariññāya… parikkhayāya… pahanāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya… cāgāya… paṭinissaggāya ime cha dhammā bhāvetabbā’’ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

១៧០-៦៤៩. «ដើម្បីដឹងច្បាស់... ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅជុំវិញ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីសូន្យទៅ... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវទោសៈ... មោហៈ... កោធៈ... ឧបនាហៈ... មក្ខៈ... បឡាសៈ... ឥស្សា... មច្ឆរិយៈ... មាយា... សាឋេយ្យៈ... ថម្ភៈ... សារម្ភៈ... មានៈ... អតិមានៈ... មទៈ... បមាទៈ ធម៌ ៦ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុគប្បីចម្រើន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សម្តែងនូវសេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។»

Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

«រាគបេយ្យាល ចប់ហើយ។»

Chakkanipātapāḷi niṭṭhitā.

«ឆក្កនិបាតបាឡី ចប់ហើយ។»