1

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ

---

องฺคุตฺตรนิกาโย

ອັງຄຸຕຕະຣະນິກາຍ

---

ปญฺจกนิปาตปาฬิ

ປັນຈະກະນິບາດ

---

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

໑. ປະຖົມມະປັນນາສົກ

---

๑. เสขพลวคฺโค

໑. ເສຂະພະລະວັກ

---

๑. สํขิตฺตสุตฺตํ

໑. ສັງຂິຕຕະສູດ

---

๑. เอวํ [Pg.1] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕຣັສຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ 'ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສພຣະພຸດທະພາສິດນີ້ວ່າ:

---

‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, เสขพลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, หิรีพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เสขพลานิ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ (ກຳລັງ) ຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ຫິຣິພະລະ, ໂອຕຕັບປະພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ ໕ ປະການ.'

---

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘สทฺธาพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลน, หิรีพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลน, โอตฺตปฺปพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลน, วีริยพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลน, ปญฺญาพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลนา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. ปฐมํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ "ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສັດທາພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ, ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຫິຣິພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ, ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍໂອຕຕັບປະພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ, ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ, ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ". ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສພຣະພາສິດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. (ຈົບສູດທີ ໑)

---

๒. วิตฺถตสุตฺตํ

໒. ວິຕຖະຕະສູດ

---

๒. ‘‘ปญฺจิมานิ[Pg.2], ภิกฺขเว, เสขพลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, หิรีพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ.

໒. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ຫິຣິພະລະ, ໂອຕຕັບປະພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັດທາພະລະເປັນແນວໃດ? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ອະຣິຍະສາວົກເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຊື່ອໝັ້ນໃນພຣະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພຣະຕຖາຄົດວ່າ: "ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສໍຣະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ຜູ້ເບີກບານແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ". ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັດທາພະລະ.'

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, หิรีพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก หิริมา โหติ, หิรียติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, หิรียติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, หิรีพลํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຫິຣິພະລະເປັນແນວໃດ? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ອະຣິຍະສາວົກເປັນຜູ້ມີຄວາມລະອາຍ, ຍ່ອມລະອາຍຕໍ່ກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ, ຍ່ອມລະອາຍຕໍ່ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມອັນຊົ່ວຊ້າທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຫິຣິພະລະ.'

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก โอตฺตปฺปี โหติ, โอตฺตปฺปติ กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน, โอตฺตปฺปติ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ สมาปตฺติยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปพลํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍໂອຕຕັບປະພະລະເປັນແນວໃດ? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ອະຣິຍະສາວົກເປັນຜູ້ມີຄວາມເກງກົວ, ຍ່ອມເກງກົວຕໍ່ກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ, ຍ່ອມເກງກົວຕໍ່ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມອັນຊົ່ວຊ້າທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ.'

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍວິຣິຍະພະລະເປັນແນວໃດ? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ອະຣິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນຢ່າງໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຣິຍະພະລະ.'

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เสขพลานิ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍປັນຍາພະລະເປັນແນວໃດ? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ອະຣິຍະສາວົກເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣິຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ ໕ ປະການ.'

---

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘สทฺธาพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลน, หิรีพเลน… โอตฺตปฺปพเลน … วีริยพเลน… ปญฺญาพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลนา’ติ. เอวญฺหิ โข, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทุติยํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ "ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສັດທາພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ, ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຫິຣິພະລະ... ໂອຕຕັບປະພະລະ... ວິຣິຍະພະລະ... ປັນຍາພະລະ ອັນເປັນພະລະຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ". ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ'. (ຈົບສູດທີ ໒)

---

๓. ทุกฺขสุตฺตํ

໓. ທຸກຂະສູດ

---

๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ, กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา [Pg.3] ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ, กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา.

໓. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເກງກົວ, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ มีຄວາມເດືອດຮ້ອນ ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ.'

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ, กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา สุคติ ปาฏิกงฺขา. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, หิรีมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ, กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา สุคติ ปาฏิกงฺขา’’ติ. ตติยํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ບໍ່ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມລະອາຍ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມເກງກົວ, ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ບໍ່ມີຄວາມກະວົນກະວາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ'. (ຈົບສູດທີ ໓)

---

๔. ยถาภตสุตฺตํ

໔. ຍະຖາພະຕະສູດ

---

๔. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໔. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນນະຣົກ ເໝືອນກັບຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເກງກົວ, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນນະຣົກ ເໝືອນກັບຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້.'

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, หิรีมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. จตุตฺถํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ ເໝືອນກັບຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມລະອາຍ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມເກງກົວ, ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ ເໝືອນກັບຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້'. (ຈົບສູດທີ ໔)

---

๕. สิกฺขาสุตฺตํ

໕. ສິກຂາສູດ

---

๕. ‘‘โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ, ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปญฺจ สหธมฺมิกา วาทานุปาตา คารยฺหา ฐานา อาคจฺฉนฺติ. กตเม ปญฺจ? สทฺธาปิ นาม เต นาโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิรีปิ นาม เต นาโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺปมฺปิ [Pg.4] นาม เต นาโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริยมฺปิ นาม เต นาโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญาปิ นาม เต นาโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ, ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม ปญฺจ สหธมฺมิกา วาทานุปาตา คารยฺหา ฐานา อาคจฺฉนฺติ.

໕. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງກໍຕາມ ທີ່ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ, ໃນປັດຈຸບັນ ຖານະ ໕ ປະການ ອັນຊອບດ້ວຍເຫດ ທີ່ຄວນແກ່ການຕິຕຽນແລະກ່າວຫາ ຍ່ອມມາເຖິງຜູ້ນັ້ນ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: "ແມ່ນແຕ່ສັດທາໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ມີແກ່ເຈົ້າ, ແມ່ນແຕ່ຄວາມລະອາຍໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ມີແກ່ເຈົ້າ, ແມ່ນແຕ່ຄວາມເກງກົວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ມີແກ່ເຈົ້າ, ແມ່ນແຕ່ຄວາມພຽນໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ມີແກ່ເຈົ້າ, ແມ່ນແຕ່ປັນຍາໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ກໍບໍ່ມີແກ່ເຈົ້າ". ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງກໍຕາມ ທີ່ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ, ໃນປັດຈຸບັນ ຖານະ ໕ ປະການ ອັນຊອບດ້ວຍເຫດ ທີ່ຄວນແກ່ການຕິຕຽນແລະກ່າວຫາເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມາເຖິງຜู້ນັ້ນ.'

---

‘‘โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา สหาปิ ทุกฺเขน สหาปิ โทมนสฺเสน อสฺสุมุโข รุทมาโน ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปญฺจ สหธมฺมิกา ปาสํสา ฐานา อาคจฺฉนฺติ. กตเม ปญฺจ? สทฺธาปิ นาม เต อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิรีปิ นาม เต อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺปมฺปิ นาม เต อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริยมฺปิ นาม เต อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญาปิ นาม เต อโหสิ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา สหาปิ ทุกฺเขน สหาปิ โทมนสฺเสน อสฺสุมุโข รุทมาโน ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ, ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม ปญฺจ สหธมฺมิกา ปาสํสา ฐานา อาคจฺฉนฺตี’’ติ. ปญฺจมํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງກໍຕາມ ທີ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິບູນ ບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ແມ່ນດ້ວຍຄວາມທຸກຍາກ ແມ່ນດ້ວຍຄວາມໂທມະນັດ ມີໜ້ານອງດ້ວຍນ້ຳຕາ ຮ້ອງໄຫ້ຢູ່, ໃນປັດຈຸບັນ ຖານະ ໕ ປະການ ອັນຊອບດ້ວຍເຫດ ທີ່ຄວນແກ່ການສັນເສີນ ຍ່ອມມາເຖິງຜູ້ນັ້ນ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: "ສັດທາໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ແກ່ເຈົ້າ, ຄວາມລະອາຍໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ແກ່ເຈົ້າ, ຄວາມເກງກົວໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ແກ່ເຈົ້າ, ຄວາມພຽນໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ແກ່ເຈົ້າ, ປັນຍາໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ແກ່ເຈົ້າ". ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງກໍຕາມ ທີ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິບູນ ບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ແມ່ນດ້ວຍຄວາມທຸກຍາກ ແມ່ນດ້ວຍຄວາມໂທມະນັດ ມີໜ້ານອງດ້ວຍນ້ຳຕາ ຮ້ອງໄຫ້ຢູ່, ໃນປັດຈຸບັນ ຖານະ ໕ ປະການ ອັນຊອບດ້ວຍເຫດ ທີ່ຄວນແກ່ການສັນເສີນເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມາເຖິງຜູ້ນັ້ນ'. (ຈົບສູດທີ ໕)

---

๖. สมาปตฺติสุตฺตํ

໖. ສະມາປັດຕິສູດ

---

๖. ‘‘น ตาว, ภิกฺขเว, อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ ยาว สทฺธา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, สทฺธา อนฺตรหิตา โหติ, อสทฺธิยํ ปริยุฏฺฐาย ติฏฺฐติ; อถ อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ.

໖. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມບໍ່ມີ ຕາບໃດທີ່ສັດທາຍັງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ສັດທາອັນຕຣະທານຫາຍໄປ ຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເຂົ້າຄອບງຳຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອນັ້ນ ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມມີ.'

---

‘‘น ตาว, ภิกฺขเว, อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ ยาว หิรี ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, หิรี อนฺตรหิตา โหติ, อหิริกํ ปริยุฏฺฐาย ติฏฺฐติ; อถ อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມບໍ່ມີ ຕາບໃດທີ່ຄວາມລະອາຍ ຍັງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ຄວາມລະອາຍອັນຕຣະທານຫາຍໄປ ຄວາມບໍ່ລະອາຍ ເຂົ້າຄອບງຳຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອນັ້ນ ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມມີ.'

---

‘‘น ตาว, ภิกฺขเว, อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ ยาว โอตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, โอตฺตปฺปํ อนฺตรหิตํ โหติ, อโนตฺตปฺปํ ปริยุฏฺฐาย ติฏฺฐติ; อถ อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມບໍ່ມີ ຕາບໃດທີ່ຄວາມເກງກົວ ຍັງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ຄວາມເກງກົວອັນຕຣະທານຫາຍໄປ ຄວາມບໍ່ເກງກົວ ເຂົ້າຄອບງຳຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອນັ້ນ ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມມີ.'

---

‘‘น [Pg.5] ตาว, ภิกฺขเว, อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ ยาว วีริยํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, วีริยํ อนฺตรหิตํ โหติ, โกสชฺชํ ปริยุฏฺฐาย ติฏฺฐติ; อถ อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມບໍ່ມີ ຕາບໃດທີ່ຄວາມພຽນ ຍັງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ຄວາມພຽນອັນຕຣະທານຫາຍໄປ ຄວາມກຽດຄ້ານ ເຂົ້າຄອບງຳຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອນັ້ນ ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມມີ.'

---

‘‘น ตาว, ภิกฺขเว, อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหติ ยาว ปญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ปญฺญา อนฺตรหิตา โหติ, ทุปฺปญฺญา ปริยุฏฺฐาย ติฏฺฐติ; อถ อกุสลสฺส สมาปตฺติ โหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

'ດູກ່ອນพິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມບໍ່ມີ ຕາບໃດທີ່ປັນຍາຍັງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ປັນຍາອັນຕຣະທານຫາຍໄປ ຄວາມມີປັນຍາຊາມ ເຂົ້າຄອບງຳຕັ້ງຢູ່, ເມື່ອນັ້ນ ການເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທັມ ຍ່ອມມີ'. (ຈົບສູດທີ ໖)

---

๗. กามสุตฺตํ

໗. ກາມະສູດ

---

๗. ‘‘เยภุยฺเยน, ภิกฺขเว, สตฺตา กาเมสุ ลฬิตา. อสิตพฺยาภงฺคึ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺโต โอหาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, ‘สทฺธาปพฺพชิโต กุลปุตฺโต’ติ อลํ วจนาย. ตํ กิสฺส เหตุ? ลพฺภา, ภิกฺขเว, โยพฺพเนน กามา เต จ โข ยาทิสา วา ตาทิสา วา. เย จ, ภิกฺขเว, หีนา กามา เย จ มชฺฌิมา กามา เย จ ปณีตา กามา, สพฺเพ กามา ‘กามา’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทหโร กุมาโร มนฺโท อุตฺตานเสยฺยโก ธาติยา ปมาทมนฺวาย กฏฺฐํ วา กฐลํ วา มุเข อาหเรยฺย. ตเมนํ ธาติ สีฆํ สีฆํ มนสิ กเรยฺย; สีฆํ สีฆํ มนสิ กริตฺวา สีฆํ สีฆํ อาหเรยฺย. โน เจ สกฺกุเณยฺย สีฆํ สีฆํ อาหริตุํ, วาเมน หตฺเถน สีสํ ปริคฺคเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน วงฺกงฺคุลึ กริตฺวา สโลหิตมฺปิ อาหเรยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘อตฺเถสา, ภิกฺขเว, กุมารสฺส วิเหสา; เนสา นตฺถี’ติ วทามิ. กรณียญฺจ โข เอตํ, ภิกฺขเว, ธาติยา อตฺถกามาย หิเตสินิยา อนุกมฺปิกาย, อนุกมฺปํ อุปาทาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, โส กุมาโร วุทฺโธ โหติ อลํปญฺโญ, อนเปกฺขา ทานิ, ภิกฺขเว, ธาติ ตสฺมึ กุมาเร โหติ – ‘อตฺตคุตฺโต ทานิ กุมาโร นาลํ ปมาทายา’ติ.

໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນຫຼາຍຍ່ອມເພີດເພີນມົວເມົາໃນກາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອກຸນລະບຸດລະຖິ້ມຄ່ຽວກ່ຽວຫຍ້າແລະຄານຫາບຫຍ້າ ແລ້ວອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ, ຄຳວ່າ 'ກຸນລະບຸດຜູ້ບວດດ້ວຍສັດທາ' ນີ້ຍ່ອມຄວນຈະກ່າວໄດ້. ເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາມທັງຫຼາຍຍ່ອມເປັນສິ່ງທີ່ຄົນໜຸ່ມສາວຫາໄດ້, ແລະກາມເຫຼົ່ານັ້ນຈະເປັນຢ່າງໃດກໍຕາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາມຢ່າງຕ່ຳກໍດີ, ກາມຢ່າງກາງກໍດີ, ກາມຢ່າງປະນີດກໍດີ, ກາມທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ 'ກາມ' ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນເດັກນ້ອຍທີ່ຍັງອ່ອນ ນອນຫງາຍຢູ່, ເພາະຄວາມປະໝາດເລິນເລີຂອງແມ່ລ້ຽງ, ເດັກນັ້ນພຶງເອົາເສດໄມ້ ຫຼືເສດກະເບື້ອງໃສ່ເຂົ້າໄປໃນປາກ. ແມ່ລ້ຽງນັ້ນພຶງເອົາໃຈໃສ່ໂດຍໄວ, ແລ້ວພຶງນຳອອກໂດຍໄວ. ຫາກບໍ່ສາມາດນຳອອກໄດ້ໂດຍໄວ, ກໍພຶງເອົາມືຊ້າຍປະຄອງຫົວໄວ້ ແລ້ວເອົາມືຂວາງໍ້ນິ້ວມືກວາດເອົາສິ່ງນັ້ນອອກມາ ແມ່ນຈະມີເລືອດປົນມານຳກໍຕາມ. ເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມລຳບາກແກ່ເດັກນັ້ນຍ່ອມມີຢູ່, ຕະຖາຄົດບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າບໍ່ມີ, ແຕ່ການກະທຳນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ແມ່ລ້ຽງຜູ້ຫວັງປະໂຫດ, ຫວັງຄວາມເກື້ອກູນ, ມີຄວາມອີ່ດູສົງສານ, ອາໄສຄວາມອີ່ດູສົງສານ ພຶງກະທຳແທ້ໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການໃດ ເດັກນັ້ນໃຫຍ່ຂຶ້ນ ມີປັນຍາພໍສົມຄວນແລ້ວ, ໃນການນັ້ນ ແມ່ລ້ຽງຍ່ອມເປັນຜູ້ປ່ອຍວາງໃນເດັກນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ເດັກສາມາດຮັກສາຕົນເອງໄດ້ແລ້ວ ບໍ່ຄວນແກ່ຄວາມປະໝາດອີກຕໍ່ໄປ'.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยาวกีวญฺจ ภิกฺขุโน สทฺธาย อกตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิริยา อกตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺเปน อกตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริเยน อกตํ โหติ [Pg.6] กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญาย อกตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, อนุรกฺขิตพฺโพ ตาว เม โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สทฺธาย กตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, หิริยา กตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โอตฺตปฺเปน กตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วีริเยน กตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, ปญฺญาย กตํ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, อนเปกฺโข ทานาหํ, ภิกฺขเว, ตสฺมึ ภิกฺขุสฺมึ โหมิ – ‘อตฺตคุตฺโต ทานิ ภิกฺขุ นาลํ ปมาทายา’’’ติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ພິກຂຸຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍສັດທາໃນກຸສົນທຳ, ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍຫິຣິໃນກຸສົນທຳ, ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍໂອຕຕັບປະໃນກຸສົນທຳ, ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍວິຣິຍະໃນກຸສົນທຳ, ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍປັນຍາໃນກຸສົນທຳ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຫຼອດເວລານັ້ນ ຕະຖາຄົດຍັງຕ້ອງຕາມຮັກສາພິກຂຸນັ້ນຢູ່. ແຕ່ເມື່ອໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍສັດທາໃນກຸສົນທຳແລວ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍຫິຣິໃນກຸສົນທຳແລ້ວ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍໂອຕຕັບປະໃນກຸສົນທຳແລ້ວ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍວິຣິຍະໃນກຸສົນທຳແລ້ວ, ໄດ້ກະທຳກິດທີ່ຄວນກະທຳດ້ວຍປັນຍາໃນກຸສົນທຳແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການນັ້ນ ຕະຖາຄົດຍ່ອມເປັນຜູ້ປ່ອຍວາງໃນພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ບັດນີ້ ພິກຂຸຮັກສາຕົນເອງໄດ້ແລ້ວ ບໍ່ຄວນແກ່ຄວາມປະໝາດອີກຕໍ່ໄປ'.” ຈົບສູດທີ 7.

---

๘. จวนสุตฺตํ

໘. ຈະວະນະສູດ

---

๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อหิริโก, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อโนตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. กุสีโต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. ทุปฺปญฺโญ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม.

໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຫິຣິ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີໂອຕຕັບປະ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. กตเมหิ ปญฺจหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. หิรีมา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. โอตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อารทฺธวีริโย, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. ปญฺญวา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີຫິຣິ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີໂອຕຕັບປະ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ.” ຈົບສູດທີ 8.

---

๙. ปฐมอคารวสุตฺตํ

໙. ປະຖົມມະອະຄາຣະວະສູດ

---

๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสฺสทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อหิริโก, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อโนตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. กุสีโต[Pg.7], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. ทุปฺปญฺโญ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส จวติ, นปฺปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม.

໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຫິຣິ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີໂອຕຕັບປະ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມເຄື່ອນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. กตเมหิ ปญฺจหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. หิริมา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. โอตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อารทฺธวีริโย, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. ปญฺญวา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส น จวติ, ปติฏฺฐาติ สทฺธมฺเม’’ติ. นวมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີຫິຣິ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີໂອຕຕັບປະ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ເຄື່ອນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ.” ຈົບສູດທີ 9.

---

๑๐. ทุติยอคารวสุตฺตํ

໑໐. ທຸຕິຍະອະຄາຣະວະສູດ

---

๑๐. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสฺสทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. อหิริโก, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. อโนตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. กุสีโต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. ทุปฺปญฺโญ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ.

໑໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຫິຣິ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີໂອຕຕັບປະ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส ภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส ภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย [Pg.8] วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. หิรีมา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ…เป… โอตฺตปฺปี, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ…เป… อารทฺธวีริโย, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ…เป… ปญฺญวา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส ภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส ภพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชิตุ’’นฺติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1, ເປັນຜູ້ມີຫິຣິ... ເປັນຜູ້ມີໂອຕຕັບປະ... ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ... ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ຍ່ອມຄວນເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້.” ຈົບສູດທີ 10.

---

เสขพลวคฺโค ปฐโม.

ເສຂະພະລະວັກ ທີ 1 ຈົບແລ້ວ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

---

สํขิตฺตํ วิตฺถตํ ทุกฺขา, ภตํ สิกฺขาย ปญฺจมํ;

สมาปตฺติ จ กาเมสุ, จวนา ทฺเว อคารวาติ.

ສັງຂິດຕະສູດ, ວິຕຖະຕະສູດ, ທຸກຂະສູດ, อະພະຕະສູດ, ສິກຂາສູດ ເປັນທີ 5, ສະມາປັດຕິສູດ, ກາມະສູດ (ລະລິຕະສູດ), ຈະວະນະສູດ 2 ສູດ, ແລະ ອະຄາຣະວະສູດ.

---

๒. พลวคฺโค

໒. ພະລະວັກ

---

๑. อนนุสฺสุตสุตฺตํ

໑. ອະນະນຸສສຸຕະສູດ

---

๑๑. ‘‘ปุพฺพาหํ, ภิกฺขเว, อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ อภิญฺญาโวสานปารมิปฺปตฺโต ปฏิชานามิ. ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ, เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, หิรีพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ตถาคตสฺส ตถาคตพลานิ เยหิ พเลหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตตี’’ติ. ปฐมํ.

໑໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດຍ່ອມປະຕິຍານວ່າ ເປັນຜູ້ຮູ້ຍິ່ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍອດຢ້ຽມ ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຄວາມສຳເລັດໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນເກົ່າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳລັງຂອງຕະຖາຄົດ 5 ປະການນີ້ມີຢູ່, ເຊິ່ງຕະຖາຄົດປະກອບດ້ວຍກຳລັງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພຣະพຣົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ. ກຳລັງ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ຫິຣິພະລະ, ໂອຕຕັບປະພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືກຳລັງຂອງຕະຖາຄົດ 5 ປະການ, ເຊິ່ງຕະຖາຄົດປະກອບດ້ວຍກຳລັງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພຣະພຣົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.” ຈົບສູດທີ 1.

---

๒. กูฏสุตฺตํ

໒. ຄູຕະສູດ

---

๑๒. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, เสขพลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, หิรีพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เสขพลานิ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เสขพลานํ เอตํ อคฺคํ เอตํ สงฺคาหิกํ เอตํ สงฺฆาตนิยํ, ยทิทํ ปญฺญาพลํ.

໑໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເສຂະພະລະ 5 ປະການນີ້ມີຢູ່. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ຫິຣິພະລະ, ໂອຕຕັບປະພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືເສຂະພະລະ 5 ປະການ. ບັນດາເສຂະພະລະ 5 ປະການນີ້, ປັນຍາພະລະນີ້ເປັນຍອດ, ເປັນສິ່ງຮວບຮວມ, ເປັນສິ່ງຍຶດໜ່ຽວໄວ້.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.9], ภิกฺขเว, กูฏาคารสฺส เอตํ อคฺคํ เอตํ สงฺคาหิกํ เอตํ สงฺฆาตนิยํ, ยทิทํ กูฏํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเมสํ ปญฺจนฺนํ เสขพลานํ เอตํ อคฺคํ เอตํ สงฺคาหิกํ เอตํ สงฺฆาตนิยํ, ยทิทํ ปญฺญาพลํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຍອດປາສາດ ຍ່ອມເປັນຍອດ, ເປັນສິ່ງຮວບຮວມ, ເປັນສິ່ງຍຶດໜ່ຽວໂຄງສ້າງອື່ນໆທັງໝົດໄວ້, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາເສຂະພະລະ 5 ປະການນີ້, ປັນຍາພະລະນີ້ເປັນຍອດ, ເປັນສິ່ງຮວບຮວມ, ເປັນສິ່ງຍຶດໜ່ຽວໄວ້.”

---

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘สทฺธาพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลน, หิรีพเลน… โอตฺตปฺปพเลน… วีริยพเลน… ปญฺญาพเลน สมนฺนาคตา ภวิสฺสาม เสขพเลนา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทุติยํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນໃນທຳວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສັດທາພະລະ ອັນເປັນເສຂະພະລະ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຫິຣິພະລະ... ໂອຕຕັບປະພະລະ... ວິຣິຍະພະລະ... ປັນຍາພະລະ ອັນເປັນເສຂະພະລະ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.” ຈົບສູດທີ 2.

---

๓. สํขิตฺตสุตฺตํ

໓. ສັງຂິດຕະສູດ

---

๑๓. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ พลานี’’ติ. ตติยํ.

໑໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ (ກຳລັງ) ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມເຊື່ອ), ວິຣິຍະພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມພຽນ), ສະຕິພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມລະລຶກໄດ້), ສະມາທິພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ), ປັນຍາພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມຮູ້ແຈ້ງ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືພະລະ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໓.

---

๔. วิตฺถตสุตฺตํ

໔. ວິຕຖະຕະສູດ

---

๑๔. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ.

໑໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ.”

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັດທາພະລະເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ຍ່ອມເຊື່ອພະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພະຕຖາຄົດວ່າ: ‘ເພາະເຫດນັ້ນໆ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສໍຣະຖີເຝິກນໍຣະຊົນທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນພຸດທະ ຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັດທາພະລະ.”

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍວິຣິຍະພະລະເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທຳ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງกຸສົນທຳ ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຣິຍະພະລະ.”

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สติพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สติมา โหติ ปรเมน สติเนปกฺเกน สมนฺนาคโต, จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สติพลํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສະຕິພະລະເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສະຕິ ປະກອບດ້ວຍສະຕິແລະປັນຍາຮັກສາຕົນຢ່າງຍອດຢ້ຽມ ຍ່ອມລະລຶກໄດ້ ຍ່ອມຕາມລະລຶກໄດ້ ເຖິງກິດຈະການທີ່ເຮັດແລ້ວ ແລະຄຳເວົ້າທີ່ເວົ້າແລ້ວສิ້ນກາລະນານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສະຕິພະລະ.”

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สมาธิพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ [Pg.10] ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมาธิพลํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສະມາທິພະລະເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ຄວາມສະຫງັດຢູ່; ເພາະວິຕົກວິຈານສະຫງົບລະງັບໄປ ເຂົ້າເຖິງทຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງໃຈພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດແຕ່ສະມາທິຢູ່; ເພາະປີຕິສິ້ນໄປ ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມມະກາຍ ອັນເປັນຊານທີ່ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍສັນລະເສີນວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ’ ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່; ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້ ແລະເພາະໂສມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນໜ້ານີ້ ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສະມາທິພະລະ.”

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ พลานี’’ติ. จตุตฺถํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍປັນຍາພະລະເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືພະລະ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໔.

---

๕. ทฏฺฐพฺพสุตฺตํ

໕. ທັຕຖັບພະສູດ

---

๑๕. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ. กตฺถ จ, ภิกฺขเว, สทฺธาพลํ ทฏฺฐพฺพํ? จตูสุ โสตาปตฺติยงฺเคสุ. เอตฺถ สทฺธาพลํ ทฏฺฐพฺพํ. กตฺถ จ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ ทฏฺฐพฺพํ? จตูสุ สมฺมปฺปธาเนสุ. เอตฺถ วีริยพลํ ทฏฺฐพฺพํ. กตฺถ จ, ภิกฺขเว, สติพลํ ทฏฺฐพฺพํ? จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ. เอตฺถ สติพลํ ทฏฺฐพฺพํ. กตฺถ จ, ภิกฺขเว, สมาธิพลํ ทฏฺฐพฺพํ? จตูสุ ฌาเนสุ. เอตฺถ สมาธิพลํ ทฏฺฐพฺพํ. กตฺถ จ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ ทฏฺฐพฺพํ? จตูสุ อริยสจฺเจสุ. เอตฺถ ปญฺญาพลํ ทฏฺฐพฺพํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ พลานี’’ติ. ปญฺจมํ.

໑໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັດທາພະລະຈະຄວນເຫັນໃນທຳມະໃດ? ຄວນເຫັນໃນໂសຕາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ. ໃນທຳມະນີ້ແລ ຄວນເຫັນສັດທາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍວິຣິຍະພະລະຈະຄວນເຫັນໃນທຳມະໃດ? ຄວນເຫັນໃນສັມມັບປະທານ ໔ ປະການ. ໃນທຳມະນີ້ແລ ຄວນເຫັນວິຣິຍະພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສະຕິພະລະຈະຄວນເຫັນໃນທຳມະໃດ? ຄວນເຫັນໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ. ໃນທຳມະນີ້ແລ ຄວນເຫັນສະຕິພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສະມາທິພະລະຈະຄວນເຫັນໃນທຳມະໃດ? ຄວນເຫັນໃນຊານ ໔ ປະການ. ໃນທຳມະນີ້ແລ ຄວນເຫັນສະມາທິພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍປັນຍາພະລະຈະຄວນເຫັນໃນທຳມະໃດ? ຄວນເຫັນໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ. ໃນທຳມະນີ້ແລ ຄວນເຫັນປັນຍາພະລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືພະລະ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໕.

---

๖. ปุนกูฏสุตฺตํ

໖. ...ປຸນາກູຕະສູດ

---

๑๖. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ พลานิ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ พลานํ เอตํ อคฺคํ เอตํ สงฺคาหิกํ เอตํ สงฺฆาตนิยํ, ยทิทํ ปญฺญาพลํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กูฏาคารสฺส เอตํ อคฺคํ เอตํ สงฺคาหิกํ เอตํ สงฺฆาตนิยํ, ยทิทํ กูฏํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเมสํ ปญฺจนฺนํ พลานํ เอตํ อคฺคํ เอตํ สงฺคาหิกํ เอตํ สงฺฆาตนิยํ, ยทิทํ ปญฺญาพล’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

໑໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ – ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືພະລະ ໕ ປະການ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາພະລະ ໕ ປະການນີ້ ປັນຍາພະລະນີ້ເປັນຍອດ ເປັນສິ່ງຍຶດກຸມໄວ້ ເປັນສິ່ງລວມເຂົ້າກັນໄວ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຍອດແຫ່ງເຮືອນຍອດ ຍ່ອມເປັນຍອດ ເປັນສິ່ງຍຶດກຸມໄວ້ ເປັນສິ່ງລວມເຂົ້າກັນໄວ້ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນຄືກັນແລ ບັນດາພະລະ ໕ ປະການນີ້ ປັນຍາພະລະນີ້ເປັນຍອດ ເປັນສິ່ງຍຶດກຸມໄວ້ ເປັນສິ່ງລວມເຂົ້າກັນໄວ້.” ສູດທີ ໖.

---

๗. ปฐมหิตสุตฺตํ

໗. ປະຖົມຫິຕະສູດ

---

๑๗. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.11], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตนา สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สมาธิสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ วิมุตฺติสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทาย สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ. สตฺตมํ.

໑໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ແຕ່ບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ.” ສູດທີ ໗.

---

๘. ทุติยหิตสุตฺตํ

໘. ທຸຕິຍະຫິຕະສູດ

---

๑๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตนา น สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรํ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, ปรํ สมาธิสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปรํ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, ปรํ วิมุตฺติสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, ปรํ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทาย สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตายา’’ติ. อฏฺฐมํ.

໑໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ແຕ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແຕ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ແຕ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ ແຕ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ແຕ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ.” ສູດທີ ໘.

---

๙. ตติยหิตสุตฺตํ

໙. ຕະຕິຍະຫິຕະສູດ

---

๑๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ เนว อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตนา น สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ สมาธิสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ วิมุตฺติสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา น วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทาย สมาทเปติ. อิเมหิ โข[Pg.12], ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ เนว อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตายา’’ติ. นวมํ.

໑໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ແລະບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ແລະບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ແລະບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ ແລະບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ; ຕົນເອງບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ແລະບໍ່ຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ແລະບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນ.” ສູດທີ ໙.

---

๑๐. จตุตฺถหิตสุตฺตํ

໑໐. ຈະຕຸດຖະຫິຕະສູດ

---

๒๐. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สีลสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สมาธิสมฺปทาย สมาทเปติ, อตฺตนา จ ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ วิมุตฺติสมฺปทาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทาย สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อตฺตหิตาย จ ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จา’’ติ. ทสมํ.

໒໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນດ້ວຍ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ແລະຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ແລະຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ ແລະຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດດ້ວຍ; ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ແລະຊັກຊວນຜູ້ອື່ນໃຫ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະດ້ວຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳມະ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ ແລະເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອື່ນດ້ວຍ.” ສູດທີ ໑໑.

---

พลวคฺโค ทุติโย.

ພະລະວັກ ທີ ໒ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ມີດັ່ງນີ້:

---

อนนุสฺสุตกูฏญฺจ, สํขิตฺตํ วิตฺถเตน จ;

ทฏฺฐพฺพญฺจ ปุน กูฏํ, จตฺตาโรปิ หิเตน จาติ.

ວ່າດ້ວຍ ອະນານຸສສຸຕະສູດ, ກູຕະສູດ, ສັງຂິດຕະສູດ, ວິຕຖະຕະສູດ, ທັຕຖັບພະສູດ, ປຸນາກູຕະສູດ, ແລະຫິຕະສູດ ໔ ສູດ.

---

๓. ปญฺจงฺคิกวคฺโค

໓. ປັນຈັງຄິກະວັກ

---

๑. ปฐมอคารวสุตฺตํ

໑. ປະຖົມອະຄາຣະວະສູດ

---

๒๑. ‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อสภาควุตฺติโก ‘สพฺรหฺมจารีสุ อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สีลานิ อปริปูเรตฺวา สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาทิฏฺฐึ อปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໒໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ເຂົ້າກັນໄດ້ໃນເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸພະອົງນັ້ນ ‘ຈັກບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳ (ທຳມະຄືມາລະຍາດອັນດີງາມ) ໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບໍ່ບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນເສຂະທຳ (ທຳມະຂອງພະເສຂະ) ໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບໍ່ບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນສີລທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບໍ່ບຳເພີນສີລທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນສັມມາທິຖິ (ຄວາມເຫັນຊອບ) ໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບໍ່ບຳເພີນສັມມາທິຖິໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນສັມມາສະມາທິ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຊອບ) ໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.”

---

‘‘โส [Pg.13] วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส สภาควุตฺติโก ‘สพฺรหฺมจารีสุ อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา สีลานิ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สีลานิ ปริปูเรตฺวา สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมฺมาทิฏฺฐึ ปริปูเรตฺวา สมฺมาสมาธึ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ปฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບ ມີຄວາມຢຳເກງ ມີຄວາມປະພຶດເຂົ້າກັນໄດ້ໃນເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸພະອົງນັ້ນ ‘ຈັກບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບຳເພີນອາພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບຳເພີນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນສີລທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບຳເພີນສີລທັງຫຼາຍໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນສັມມາທິຖິໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ‘ເມື່ອບຳເພີນສັມມາທິຖິໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ຈັກບຳເພີນສັມມາສະມາທິໃຫ້ບໍລິບູນ’ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.” ສູດທີ ໑.

---

๒. ทุติยอคารวสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະອະຄາຣະວະສູດ

---

๒๒. ‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อคารโว อปฺปติสฺโส อสภาควุตฺติโก ‘สพฺรหฺมจารีสุ อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘เสขํ ธมฺมํ อปริปูเรตฺวา สีลกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สีลกฺขนฺธํ อปริปูเรตฺวา สมาธิกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. ‘สมาธิกฺขนฺธํ อปริปูเรตฺวา ปญฺญากฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสตี’ติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

໒໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ, ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງ, ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ເຂົ້າກັນໄດ້ ໃນເພື່ອນພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນັ້ນຈັກບຳເພັນອະພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບໍ່ບຳເພັນອະພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບໍ່ບຳເພັນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, จັກບຳເພັນສີລັກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບໍ່ບຳເພັນສີລັກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນສະມາທິກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບໍ່ບຳເພັນສະມາທິກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນປັນຍາຂັນໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

---

‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สคารโว สปฺปติสฺโส สภาควุตฺติโก ‘สพฺรหฺมจารีสุ อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘อาภิสมาจาริกํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. เสขํ ธมฺมํ ปริปูเรตฺวา สีลกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สีลกฺขนฺธํ ปริปูเรตฺวา สมาธิกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. ‘สมาธิกฺขนฺธํ ปริปูเรตฺวา ปญฺญากฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสตี’ติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ทุติยํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມເຄົາລົບ, ມີຄວາມຢຳເກງ, ມີຄວາມປະພຶດເຂົ້າກັນໄດ້ ໃນເພື່ອນພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນັ້ນຈັກບຳເພັນອະພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບຳເພັນອະພິສະມາຈາຣິກະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບຳເພັນເສຂະທຳໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນສີລັກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບຳເພັນສີລັກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນສະມາທິກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ເມື່ອບຳເພັນສະມາທິກຂັນໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ, ຈັກບຳເພັນປັນຍາຂັນໃຫ້ບໍລິບູນ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

---

๓. อุปกฺกิเลสสุตฺตํ

໓. ອຸປັກກິເລສສູດ

---

๒๓. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ชาตรูปสฺส อุปกฺกิเลสา, เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐํ ชาตรูปํ น เจว มุทุ โหติ น จ กมฺมนิยํ น จ ปภสฺสรํ ปภงฺคุ จ น จ สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. กตเม ปญฺจ? อโย, โลหํ, ติปุ, สีสํ, สชฺฌํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ชาตรูปสฺส อุปกฺกิเลสา[Pg.14], เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐํ ชาตรูปํ น เจว มุทุ โหติ น จ กมฺมนิยํ น จ ปภสฺสรํ ปภงฺคุ จ น จ สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, ชาตรูปํ อิเมหิ ปญฺจหิ อุปกฺกิเลเสหิ วิมุตฺตํ โหติ, ตํ โหติ ชาตรูปํ มุทุ จ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ น จ ปภงฺคุ สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. ยสฺสา ยสฺสา จ ปิฬนฺธนวิกติยา อากงฺขติ – ยทิ มุทฺทิกาย ยทิ กุณฺฑลาย ยทิ คีเวยฺยกาย ยทิ สุวณฺณมาลาย – ตญฺจสฺส อตฺถํ อนุโภติ.

໒໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປັກກິເລດແຫ່ງທອງຄຳນີ້ມີ ໕ ປະການ, ເຊິ່ງເມື່ອທອງຄຳຖືກອຸປັກກິເລດເຫຼົ່ານີ້ເຂົ້າປົນເປື້ອນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອ່ອນ, ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ, ບໍ່ຜຸດຜ່ອງ, ເປັນຂອງເປາະ, ແລະ ບໍ່ເໝາະສົມແກ່ການນຳໄປເຮັດເຄື່ອງປະດັບໄດ້ດີ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເຫຼັກ, ທອງແດງ, ກົ່ວຂາວ, ກົ່ວດຳ, ແລະ ເງິນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືອຸປັກກິເລດແຫ່ງທອງຄຳ ໕ ປະການ, ເຊິ່ງເມື່ອທອງຄຳຖືກອຸປັກກິເລດເຫຼົ່ານີ້ເຂົ້າປົນເປື້ອນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອ່ອນ, ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ, ບໍ່ຜຸດຜ່ອງ, ເປັນຂອງເປາະ, ແລະ ບໍ່ເໝາະສົມແກ່ການນຳໄປເຮັດເຄື່ອງປະດັບໄດ້ດີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ໃນເວລາໃດ ທອງຄຳຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອຸປັກກິເລດ ໕ ປະການນີ້, ທອງຄຳນັ້ນຍ່ອມອ່ອນ, ຄວນແກ່ການງານ, ຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ເປາະ, ແລະ ເໝາະສົມແກ່ການນຳໄປເຮັດເຄື່ອງປະດັບໄດ້ດີ. ຫາກບຸກຄົນປາດຖະໜາເຄື່ອງປະດັບຊະນິດໃດໆ ເຊັ່ນ: ແຫວນ, ຕຸ້ມຫູ, ສ້ອຍຄໍ, ຫຼື ມາໄລຄຳ, ທອງຄຳນັ້ນຍ່ອມສຳເລັດປະໂຫຍດຕາມຄວາມປາດຖະໜານັ້ນໆ ໄດ້.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจิเม จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา, เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐํ จิตฺตํ น เจว มุทุ โหติ น จ กมฺมนิยํ น จ ปภสฺสรํ ปภงฺคุ จ น จ สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. กตเม ปญฺจ? กามจฺฉนฺโท, พฺยาปาโท, ถินมิทฺธํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ, วิจิกิจฺฉา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐํ จิตฺตํ น เจว มุทุ โหติ น จ กมฺมนิยํ น จ ปภสฺสรํ ปภงฺคุ จ น จ สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, จิตฺตํ อิเมหิ ปญฺจหิ อุปกฺกิเลเสหิ วิมุตฺตํ โหติ, ตํ โหติ จิตฺตํ มุทุ จ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ น จ ปภงฺคุ สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. ยสฺส ยสฺส จ อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ອຸປັກກິເລດແຫ່ງຈິດ ໕ ປະການນີ້, ເຊິ່ງເມື່ອຈິດຖືກອຸປັກກິເລດເຫຼົ່ານີ້ເຂົ້າປົນເປື້ອນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອ່ອນ, ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ, ບໍ່ຜຸດຜ່ອງ, ເປັນຂອງເປາະ, ແລະ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະສັນທະ, ພະຍາບາດ, ຖີນາມິດທະ, ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ, ແລະ ວິຈິກິດສາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືອຸປັກກິເລດແຫ່ງຈິດ ໕ ປະການ, ເຊິ່ງເມື່ອຈິດຖືກອຸປັກກິເລດເຫຼົ່ານີ້ເຂົ້າປົນເປື້ອນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ອ່ອນ, ບໍ່ຄວນແກ່ການງານ, ບໍ່ຜຸດຜ່ອງ, ເປັນຂອງເປາະ, ແລະ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ໃນເວລາໃດ ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອຸປັກກິເລດ ໕ ປະການນີ້, ຈິດນັ້ນຍ່ອມອ່ອນ, ຄວນແກ່ການງານ, ຜຸດຜ່ອງ, ບໍ່ເປາະ, ແລະ ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຈິດນ້ອມໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍาອັນຍິ່ງ ເຊິ່ງທຳໃດໆ ທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍาອັນຍິ່ງ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา อสฺสํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก อสฺสํ; อาวิภาวํ, ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺเฉยฺยํ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กเรยฺยํ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาโน คจฺเฉยฺยํ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กเมยฺยํ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมเสยฺยํ ปริมชฺเชยฺยํ ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

ຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດກໍໄດ້; ດຳດິນຂຶ້ນລົງເໝືອນດຳໃນນໍ້າກໍໄດ້; ຍ່າງເທິງນໍ້າໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນຍ່າງເທິງແຜ່ນດິນກໍໄດ້; ເຫາະໄປໃນອາກາດໂດຍທ່າຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກກໍໄດ້; ລູບຄຳພະຈັນແລະພະອາທິດເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ດ້ວຍຝາມືກໍໄດ້; ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້', ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

‘‘โส [Pg.15] สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุเณยฺยํ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

ຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບແລະສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກແລະຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະຍະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຫູຂອງມະນຸດ', ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ สํขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, มหคฺคตํ วา จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ อมหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

ຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ ຄື: ຈິດມີລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີລາຄະ, ຈິດປາສະຈາກລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກລາຄະ; ຈິດມີໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີໂທສະ, ຈິດປາສະຈາກໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກໂທສະ; ຈິດມີໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີໂມຫະ, ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກໂມຫະ; ຈິດຫົດຫູ່ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຫົດຫູ່, ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຟຸ້ງຊ່ານ; ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ, ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ; ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ, จິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ; ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຕັ້ງໝັ້ນ, ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ; ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ', ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺยํ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตารีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ, อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

ຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາລະນຶກຊາດກ່ອນໆ ໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່, ສອງຊາດແດ່, ສາມຊາດແດ່, ສີ່ຊາດແດ່, ຫ້າຊາດແດ່, ສິບຊາດແດ່, ຊາວຊາດແດ່, ສາມສິບຊາດແດ່, ສີ່ສິບຊາດແດ່, ຫ້າສິບຊາດແດ່, ຮ້ອຍຊາດແດ່, ພັນຊາດແດ່, ແສນຊາດແດ່, ຕະຫຼອດສັງວັດຕະກັບຫຼາຍກັບແດ່, ວິວັດຕະກັບຫຼາຍກັບແດ່, ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບຫຼາຍກັບແດ່ ວ່າ: ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນຊາດນັ້ນ; ໃນຊາດນັ້ນ ເຮົາມີຊື່ຢ່າງນີ້, ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ມີຜິວພັນຢ່າງນີ້, ມີອາຫານຢ່າງນີ້, ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້, ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້; ເຮົາຈຸຕິຈາກຊາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນຊາດນີ້; ຂໍໃຫ້ເຮົາລະນຶກຊາດກ່ອນໆ ໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການແລະອຸດເທດຢ່າງນີ້', ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

‘‘โส [Pg.16] สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺเสยฺยํ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺยํ – อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา; อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนาติ, อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺเสยฺยํ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

ຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເຫັນໝູ່ສັດຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງເກີດ ທັງຊັ້ນຕໍ່າແລະຊັ້ນສູງ, ຜູ້ມີຜິວພັນດີແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ, ຜູ້ໄປດີແລະໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນສາຍຕາຂອງມະນຸດ, ແລະຮູ້ແຈ້ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ: ໝູ່ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ, ວະຈີທຸຈະລິດ, ມະໂນທຸຈະລິດ, ເປັນຜູ້ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ, ເປັນມິດສາທິດຖິ, ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິດຖິ, ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ; ສ່ວນໝູ່ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ, ວະຈີສຸຈະລິດ, ມະໂນສຸຈະລິດ, ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ, ເປັນສຳມາທິດຖິ, ສະມາທານກຳດ້ວຍອຳນາດສຳມາທິດຖິ, ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ; ຂໍໃຫ້ເຮົາເຫັນໝູ່ສັດຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງເກີດ ທັງຊັ້ນຕໍ່າແລະຊັ້ນສູງ, ຜູ້ມີຜິວພັນດີແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ, ຜູ້ໄປດີແລະໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນສາຍຕາຂອງມະນຸດ, ແລະຮູ້ແຈ້ງໝູ່ສັດຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳຢ່າງນີ້', ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน’’ติ. ตติยํ.

ຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍาອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ ເຂົ້າເຖິງຢູ່', ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມມູນ.

---

๔. ทุสฺสีลสุตฺตํ

໔. ທຸສສີລສູດ

---

๒๔. ‘‘ทุสฺสีลสฺส, ภิกฺขเว, สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, เผคฺคุปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ [Pg.17] นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ.

໒໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນເປັນຜູ້ທຸສີນ ມີສີນວິບັດ, ສຳມາສະມາທິຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ເມື່ອສຳມາສະມາທິບໍ່ມີ, ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຂອງຜູ້ມີສຳມາສະມາທິວິບັດ ຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ເມື່ອຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງບໍ່ມີ, ຄວາມເບື່ອໜ່າຍແລະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຂອງຜູ້ມີຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງວິບັດ ຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ເມື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍແລະຄວາມຄາຍກຳໜັດບໍ່ມີ, ວິມຸດຕິຍານທັດສະນະ ຂອງຜູ້ມີຄວາມເບື່ອໜ່າຍແລະຄວາມຄາຍກຳໜັດວິບັດ ຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ບົກພ່ອງດ້ວຍກິ່ງແລະໃບ, ສະເກັດຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ເປືອກກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ກະພີ້ກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ແກ່ນກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ເມື່ອບຸກຄົນເປັນຜູ້ທຸສີນ ມີສີນວິບັດ, ສຳມາສະມາທิຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ເມື່ອສຳມາສະມາທິບໍ່ມີ, ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຂອງຜູ້ມີສຳມາສະມາທິວິບັດ ຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ເມື່ອຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງບໍ່ມີ, ຄວາມເບື່ອໜ່າຍແລະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຂອງຜູ້ມີຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງວິບັດ ຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ. ເມື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍແລະຄວາມຄາຍກຳໜັດບໍ່ມີ, ວິມຸດຕິຍານທັດສະນະ ຂອງຜູ້ມີຄວາມເບື່ອໜ່າຍແລະຄວາມຄາຍກຳໜັດວິບັດ ຍ່ອມຂາດເຫດປັດໄຈ ສັນນັ້ນ.

---

‘‘สีลวโต, ภิกฺขเว, สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, เผคฺคุปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີສິນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ, ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ; ເມື່ອມີສັມມາສະມາທິ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສັມມາສະມາທິ, ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ; ເມື່ອມີຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ນິບພິທາວິຣາຄະ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ; ເມື່ອມີນິບພິທາວິຣາຄະ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍນິບພິທາວິຣາຄະ, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິ່ງແລະໃບ, ສະເກັດໄມ້ຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ເປືອກກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ກະພີ້ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ແກ່ນກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ ຢ່າງໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເອວັງກໍມີອຸປະມາຢ່າງນັ້ນແລ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີສິນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ, ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ; ເມື່ອມີສັມມາສະມາທິ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສັມມາສະມາທິ, ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ; ເມື່ອມີຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ນິບພິທາວິຣາຄະ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ; ເມື່ອມີນິບພິທາວิຣາຄະ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍນິບພິທາວິຣາຄະ, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ຍ່ອມມີເຫດປັດໄຈອັນບໍລິບູນ.” ສູດທີສີ່ ຈົບ.

---

๕. อนุคฺคหิตสุตฺตํ

໕. ອະນຸຄຄະຫິຕະສູດ

---

๒๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ อนุคฺคหิตา สมฺมาทิฏฺฐิ เจโตวิมุตฺติผลา จ โหติ เจโตวิมุตฺติผลานิสํสา จ, ปญฺญาวิมุตฺติผลา จ โหติ ปญฺญาวิมุตฺติผลานิสํสา จ.

໒໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັມມາທິຖິ ທີ່ອົງຫ້າປະການອຸປະຖຳແລ້ວ ຍ່ອມມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນອານິສົງ, ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນອານິສົງ.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สมฺมาทิฏฺฐิ สีลานุคฺคหิตา จ โหติ, สุตานุคฺคหิตา จ โหติ, สากจฺฉานุคฺคหิตา จ โหติ, สมถานุคฺคหิตา จ โหติ, วิปสฺสนานุคฺคหิตา จ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ อนุคฺคหิตา สมฺมาทิฏฺฐิ เจโตวิมุตฺติผลา จ โหติ เจโตวิมุตฺติผลานิสํสา จ, ปญฺญาวิมุตฺติผลา จ โหติ ปญฺญาวิมุตฺติผลานิสํสา จา’’ติ. ปญฺจมํ.

“ອົງຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ສັມມາທິຖິ ຍ່ອມເປັນທັມອັນສິນອຸປະຖຳແລ້ວ, ເປັນທັມອັນສຸຕະ (ການສະດັບຮັບຟັງ) ອຸປະຖຳແລ້ວ, ເປັນທັມອັນສາກັດສາ (ການສົນທະນາທັມ) ອຸປະຖຳແລ້ວ, ເປັນທັມອັນສະມະຖະອຸປະຖຳແລ້ວ, ແລະເປັນທັມອັນວິປັດສະນາອຸປະຖຳແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັມມາທິຖິ ທີ່ອົງຫ້າປະການນີ້ອຸປະຖຳແລ້ວ ຍ່ອມມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນອານິສົງ, ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນອານິສົງ.” ສູດທີຫ້າ ຈົບ.

---

๖. วิมุตฺตายตนสุตฺตํ

໖. ວິມຸດຕາຍະຕະນະສູດ

---

๒๖. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, วิมุตฺตายตนานิ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขีณา [Pg.18] วา อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตํ วา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาติ.

໒໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິມຸດຕາຍະຕະນະ (ແດນແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ຫ້າປະການນີ້ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ (ມຸ່ງໝັ້ນສູ່ພຣະນิພພານ) ຢູ່, ຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນກໍຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ອາສະວະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ສິ້ນໄປກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ, ແລະຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.

---

‘‘กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ตสฺส ภิกฺขุโน สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ. ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ. ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ. สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ วิมุตฺตายตนํ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขีณา วา อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตํ วา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาติ.

“ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ພຣະສາສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເຄົາລົບອົງໃດອົງໜຶ່ງ ຍ່ອມສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະສາສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເຄົາລົບອົງໃດອົງໜຶ່ງ ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸນັ້ນ ໂດຍປະການໃດໆ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະ (ຄວາມໝາຍ) ແລະຮູ້ແຈ້ງທັມ (ພະຍັນຊະນະ) ໃນທັມນັ້ນ ໂດຍປະການນັ້ນໆ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ແຈ້ງອັດຖະຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ. ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ. ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືວິມຸດຕາຍະຕະນະປະການທີໜຶ່ງ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່, ຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນກໍຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ອາສະວະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ສິ້ນໄປກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ, ແລະຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ. ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ. ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ. สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ วิมุตฺตายตนํ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขีณา วา อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตํ วา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສາສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເຄົາລົບອົງໃດອົງໜຶ່ງ ບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸເລີຍ, ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນສະແດງທັມຕາມທີ່ได้ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຜູ້ອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸສະແດງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຜູ້ອື່ນ ໂດຍປະການໃດໆ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະແລະຮູ້ແຈ້ງທັມໃນທັມນັ້ນ ໂດຍປະການນັ້ນໆ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ແຈ້ງອັດຖະຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ. ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ. ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືວິມຸດຕາຍະຕະນະປະການທີສອງ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່, ຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນກໍຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ອາສະວະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ສິ້ນໄປກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ, ແລະຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน [Pg.19] ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ. ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ. ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ. สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ วิมุตฺตายตนํ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน…เป… โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສາສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເຄົາລົບອົງໃດອົງໜຶ່ງ ບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸເລີຍ, ແລະພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຜູ້ອື່ນ, ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນທຳການສາທະຍາຍທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸທຳການສາທະຍາຍທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ ໂດຍປະການໃດໆ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະແລະຮູ້ແຈ້ງທັມໃນທັມນັ້ນ ໂດຍປະການນັ້ນໆ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ແຈ້ງອັດຖະຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ. ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ. ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືວິມຸດຕາຍະຕະນະປະການທີສາມ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ... ລະ... ຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ; อปิ จ โข ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ. ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ. ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ. สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ วิมุตฺตายตนํ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขีณา วา อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตํ วา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສາສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເຄົາລົບອົງໃດອົງໜຶ່ງ ບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸເລີຍ, ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຜູ້ອື່ນ, ທັງບໍ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ, ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄຕ່ຕອງ ໃຄ່ຄວນດ້ວຍໃຈ ແລະເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໄຕ່ຕອງ ໃຄ່ຄວນດ້ວຍໃຈ ແລະເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ ໂດຍປະการໃດໆ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະແລະຮູ້ແຈ້ງທັມໃນທັມນັ້ນ ໂດຍປະການນັ້ນໆ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ແຈ້ງອັດຖະຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ. ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ. ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືວິມຸດຕາຍະຕະນະປະການທີສີ່ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່, ຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນກໍຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ອາສະວະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ສິ້ນໄປກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ, ແລະຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น เหว โข สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ อญฺญตโร วา ครุฏฺฐานิโย สพฺรหฺมจารี, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, นาปิ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ; อปิ จ ขฺวสฺส อญฺญตรํ สมาธินิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อญฺญตรํ สมาธินิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฏิสํเวที จ. ตสฺส อตฺถปฏิสํเวทิโน ธมฺมปฏิสํเวทิโน ปาโมชฺชํ ชายติ. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ. ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ. ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวเทติ. สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ วิมุตฺตายตนํ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ [Pg.20] วิมุจฺจติ, อปริกฺขีณา วา อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตํ วา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສາສະດາ ຫຼືເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະເຄົາລົບອົງໃດອົງໜຶ່ງ ບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸເລີຍ, ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ສະແດງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຜູ້ອື່ນ, ທັງບໍ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ, ທັງບໍ່ໄດ້ໄຕ່ຕອງ ໃຄ່ຄວນດ້ວຍໃຈ ແລະເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທັມຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ, ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ກຳນົດເອົາສະມາທິນິມິດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ໃສ່ໃຈເປັນຢ່າງດີ, ຊົງຈຳໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ແລະແທງຕະຫຼອດເປັນຢ່າງດີດ້ວຍປັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸກຳນົດເອົາສະມາທິນິມິດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ໃສ່ໃຈເປັນຢ່າງດີ, ຊົງຈຳໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ແລະແທງຕະຫຼອດເປັນຢ່າງດີດ້ວຍປັນຍາ ໂດຍປະການໃດໆ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະແລະຮູ້ແຈ້ງທັມໃນທັມນັ້ນ ໂດຍປະການນັ້ນໆ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ແຈ້ງອັດຖະຮູ້ແຈ້ງທັມແລ້ວ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີຄວາມປາໂມດແລ້ວ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປີຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ. ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ. ເມື່ອມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືວິມຸດຕາຍະຕະນະປະການທີຫ້າ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່, ຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນກໍຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ອາສະວະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ສິ້ນໄປກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ, ແລະຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.

---

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ วิมุตฺตายตนานิ ยตฺถ ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อปริกฺขีณา วา อาสวา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อนนุปฺปตฺตํ วา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ อนุปาปุณาตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືວິມຸດຕາຍະຕະນະຫ້າປະການ ທີ່ເມື່ອພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີใจສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່, ຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນກໍຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ອາສະວະທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ສິ້ນໄປກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມສิ້ນໄປ, ແລະຍ່ອມບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ.” ສູດທີຫົກ ຈົບ.

---

๗. สมาธิสุตฺตํ

໗. ສະມາທິສູດ

---

๒๗. ‘‘สมาธึ, ภิกฺขเว, ภาเวถ อปฺปมาณํ นิปกา ปติสฺสตา. สมาธึ, ภิกฺขเว, ภาวยตํ อปฺปมาณํ นิปกานํ ปติสฺสตานํ ปญฺจ ญาณานิ ปจฺจตฺตญฺเญว อุปฺปชฺชนฺติ. กตมานิ ปญฺจ? ‘อยํ สมาธิ ปจฺจุปฺปนฺนสุโข เจว อายติญฺจ สุขวิปาโก’ติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ, ‘อยํ สมาธิ อริโย นิรามิโส’ติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ, ‘อยํ สมาธิ อกาปุริสเสวิโต’ติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ, ‘อยํ สมาธิ สนฺโต ปณีโต ปฏิปฺปสฺสทฺธลทฺโธ เอโกทิภาวาธิคโต, น สงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต’ติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ, ‘สโต โข ปนาหํ อิมํ สมาปชฺชามิ สโต วุฏฺฐหามี’ติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ.

໒໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຈະເລີນສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ມີສະຕິສະເພາະໜ້າຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອທ່ານທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ມີສະຕິສະເພາະໜ້າ ຈະເລີນສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ຢູ່, ຍານຫ້າປະການຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆ. ຍານຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆວ່າ: ‘ສະມາທິນີ້ມີສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແລະມີສຸກເປັນວິບາກໃນອະນາຄົດ’, ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆວ່າ: ‘ສະມາທິນີ້ເປັນຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ປາສະຈາກອາມິດ’, ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆວ່າ: ‘ສະມາທິນີ້ອັນບຸລຸດຜູ້ປະເສີດຊົງເສບແລ້ວ’, ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆວ່າ: ‘ສະມາທິນີ້ສະຫງົບ ປະນີດ ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມສະຫງົບລະງັບ ບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນເອກະພາບ, ບໍ່ແມ່ນສະມາທິທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍການຂົ່ມຫ້າມກິເລດດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມປຸງແຕ່ງ’, ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆວ່າ: ‘ເຮົາຍ່ອມມີສະຕິເຂົ້າສະມາທິນີ້ ແລະມີສະຕິອອກຈາກສະມາທິນີ້’.”

---

‘‘สมาธึ, ภิกฺขเว, ภาเวถ อปฺปมาณํ นิปกา ปติสฺสตา. สมาธึ, ภิกฺขเว, ภาวยตํ อปฺปมาณํ นิปกานํ ปติสฺสตานํ อิมานิ ปญฺจ ญาณานิ ปจฺจตฺตญฺเญว อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຈະເລີນສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ມີສະຕິສະເພາະໜ້າຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອທ່ານທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ມີສະຕິສະເພາະໜ້າ ຈະເລີນສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ຢູ່, ຍານຫ້າປະການນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນສະເພາະຕົນແທ້ໆ.” ສູດທີເຈັດ ຈົບ.

---

๘. ปญฺจงฺคิกสุตฺตํ

໘. ປັນຈັງຄິກະສູດ

---

๒๘. ‘‘อริยสฺส, ภิกฺขเว, ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส ภาวนํ เทเสสฺสามิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

໒໘. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາຈະສະແດງການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ. ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ." ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພະດຳລັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ." ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘กตมา [Pg.21] จ, ภิกฺขเว, อริยสฺส ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส ภาวนา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทกฺโข นฺหาปโก วา นฺหาปกนฺเตวาสี วา กํสถาเล นฺหานียจุณฺณานิ อากิริตฺวา อุทเกน ปริปฺโผสกํ ปริปฺโผสกํ สนฺเนยฺย. สายํ นฺหานียปิณฺฑิ สฺเนหานุคตา สฺเนหปเรตา สนฺตรพาหิรา ผุฏา สฺเนเหน, น จ ปคฺฆรินี. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ วิเวกเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส วิเวกเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อริยสฺส, ภิกฺขเว, ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส อยํ ปฐมา ภาวนา.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນພະທຳວິນັຍນີ້ ພິກຂຸສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນພະນັກງານອາບນ້ຳ ຫຼືລູກສິດຂອງພະນັກງານອາບນ້ຳ ຜູ້ສະຫຼາດ ເທຜົງອາບນ້ຳລົງໃນຖາດທອງເຫຼືອງ ແລ້ວພົມນ້ຳໃສ່ ເທື່ອລະໜ້ອຍໆ ຄົນໃຫ້ເຂົ້າກັນ ຈົນກ້ອນຜົງອາບນ້ຳນັ້ນຊຶມຊາບດ້ວຍຄວາມຊຸ່ມ, ອາບດ້ວຍຄວາມຊຸ່ມ, ຊຶມຊາບທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກດ້ວຍຄວາມຊຸ່ມ, ແຕ່ບໍ່ຍ້ອຍຢົດອອກມາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຂໍ້ທີ ໑."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุทกรหโท คมฺภีโร อุพฺภิโททโก. ตสฺส เนวสฺส ปุรตฺถิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ปจฺฉิมาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น อุตฺตราย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, น ทกฺขิณาย ทิสาย อุทกสฺส อายมุขํ, เทโว จ กาเลน กาลํ สมฺมา ธารํ นานุปฺปเวจฺเฉยฺย. อถ โข ตมฺหาว อุทกรหทา สีตา วาริธารา อุพฺภิชฺชิตฺวา ตเมว อุทกรหทํ สีเตน วารินา อภิสนฺเทยฺย ปริสนฺเทยฺย ปริปูเรยฺย ปริปฺผเรยฺย; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต อุทกรหทสฺส สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ สมาธิเชน ปีติสุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส สมาธิเชน ปีติสุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อริยสฺส, ภิกฺขเว, ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส อยํ ทุติยา ภาวนา.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນຫ້ວຍນ້ຳເລິກ ທີ່ມີນ້ຳພຸຜຸດຂຶ້ນມາຈາກເບື້ອງລຸ່ມ, ທາງທິດຕາເວັນອອກກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ, ທາງທິດຕາເວັນຕົກກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ, ທາງທິດເໜືອກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ, ທາງທິດໃຕ້ກໍບໍ່ມີທາງນ້ຳເຂົ້າ, ແລະຝົນກໍບໍ່ໄດ້ຕົກລົງມາຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມລະດູການ; ແຕ່ສາຍນ້ຳເຢັນທີ່ຜຸດຂຶ້ນມາຈາກຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນເອງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫ້ວຍນ້ຳນັ້ນຊຸ່ມຊື່ນ, ອາບ, ເຕັມ, ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍນ້ຳເຢັນ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງຫ້ວຍນ້ຳທັງໝົດນັ້ນ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຂໍ້ທີ ໒."

---

‘‘ปุน [Pg.22] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุปฺปลินิยํ วา ปทุมินิยํ วา ปุณฺฑรีกินิยํ วา อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโต นิมุคฺคโปสีนิ. ตานิ ยาว จคฺคา ยาว จ มูลา สีเตน วารินา อภิสนฺนานิ ปริสนฺนานิ ปริปูรานิ ปริปฺผุฏานิ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวตํ อุปฺปลานํ วา ปทุมานํ วา ปุณฺฑรีกานํ วา สีเตน วารินา อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ นิปฺปีติเกน สุเขน อภิสนฺเทติ ปริสนฺเทติ ปริปูเรติ ปริปฺผรติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส นิปฺปีติเกน สุเขน อปฺผุฏํ โหติ. อริยสฺส, ภิกฺขเว, ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส อยํ ตติยา ภาวนา.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ... ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນໃນກໍດອກອຸບົນ ຫຼືກໍດອກປະທຸມ ຫຼືກໍດອກปຸທະລິກ, ດອກອຸບົນ, ດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸທະລິກ ບາງເຫຼົ່າ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ, ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ, ຍັງຈົມຢູ່ໃນນ້ຳ, ໄດ້ຮັບການລ້ຽງດູຢູ່ພາຍໃຕ້ນ້ຳ. ດອກບົວເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຊຸ່ມຊື່ນ, ອາບ, ເຕັມ, ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍນ້ຳເຢັນ ຕັ້ງແຕ່ຍອດຈົນເຖິງຮາກ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງດອກອຸບົນ, ດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸທະລິກທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ນ້ຳເຢັນຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຮັດກາຍນີ້ໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ, ໃຫ້ອາບ, ໃຫ້ເຕັມ, ໃຫ້ແຜ່ຊ່ານ ດ້ວຍສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ສຸຂະອັນປາສະຈາກປີຕິຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຂໍ້ທີ ໓."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา …เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส โอทาเตน วตฺเถน สสีสํ ปารุปิตฺวา นิสินฺโน อสฺส; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส โอทาเตน วตฺเถน อปฺผุฏํ อสฺส. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิมเมว กายํ ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน ผริตฺวา นิสินฺโน โหติ; นาสฺส กิญฺจิ สพฺพาวโต กายสฺส ปริสุทฺเธน เจตสา ปริโยทาเตน อปฺผุฏํ โหติ. อริยสฺส, ภิกฺขเว, ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส อยํ จตุตฺถา ภาวนา.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະລະສຸຂະແລະທຸກ... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນບຸລຸດທີ່ນັ່ງຄຸມຜ້າຂາວຕະຫຼອດຫົວ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງບຸລຸດນັ້ນ ທີ່ຜ້າຂາວຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນັ່ງແຜ່ຊ່ານໄປທົ່ວກາຍນີ້ ດ້ວຍໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ; ບໍ່ມີສ່ວນໃດສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງກາຍທັງໝົດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ທີ່ໃຈອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຈະບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປເຖິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຂໍ້ທີ ໔."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปจฺจเวกฺขณานิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อญฺโญว อญฺญํ ปจฺจเวกฺเขยฺย, ฐิโต วา นิสินฺนํ ปจฺจเวกฺเขยฺย, นิสินฺโน วา นิปนฺนํ ปจฺจเวกฺเขยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปจฺจเวกฺขณานิมิตฺตํ สุคฺคหิตํ โหติ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ สุปฺปฏิวิทฺธํ ปญฺญาย. อริยสฺส, ภิกฺขเว, ปญฺจงฺคิกสฺส สมฺมาสมาธิสฺส อยํ ปญฺจมา ภาวนา. เอวํ ภาวิเต โข[Pg.23], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริเย ปญฺจงฺคิเก สมฺมาสมาธิมฺหิ เอวํ พหุลีกเต ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ປັດຈະເວກຂະນະນິມິດ (ນິມິດແຫ່ງການພິຈາລະນາ) ເປັນທຳອັນພິກຂຸຖືເອົາດີແລ້ວ, ມະນະສິການດີແລ້ວ, ຊົງຈຳດີແລ້ວ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນຄົນໜຶ່ງພິຈາລະນາເບິ່ງອີກຄົນໜຶ່ງ, ຫຼືຄົນຢືນພິຈາລະນາເບິ່ງຄົນນັ່ງ, ຫຼືຄົນນັ່ງພິຈາລະນາເບິ່ງຄົນນອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ປັດຈະເວກຂະນະນິມິດ ເປັນທຳອັນພິກຂຸຖືເອົາດີແລ້ວ, ມະນະສິການດີແລ້ວ, ຊົງຈຳດີແລ້ວ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືການຈະເລີນສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຂໍ້ທີ ໕. ເມື່ອສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ ພິກຂຸໄດ້ຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ ເຖິງທຳໃດໆ ທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ, ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุทกมณิโก อาธาเร ฐปิโต ปูโร อุทกสฺส สมติตฺติโก กากเปยฺโย. ตเมนํ พลวา ปุริโส ยโต ยโต อาวชฺเชยฺย, อาคจฺเฉยฺย อุทก’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ภาวิเต อริเย ปญฺจงฺคิเก สมฺมาสมาธิมฺหิ เอวํ พหุลีกเต ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນໝໍ້ນ້ຳທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຂາຮອງ ມີນ້ຳເຕັມສະເໝີຂອບປາກ ພໍທີ່ກາຈະກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຫາກບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງອຽງໝໍ້ນ້ຳນັ້ນໄປທາງໃດໆ, ນ້ຳຈະໄຫຼອອກມາໄດ້ບໍ່?" "ໄດ້, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ເມື່ອສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ ພິກຂຸໄດ້ຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ ເຖິງທຳໃດໆ ທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ, ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สเม ภูมิภาเค โปกฺขรณี จตุรํสา อาลิพทฺธา ปูรา อุทกสฺส สมติตฺติกา กากเปยฺยา. ตเมนํ พลวา ปุริโส ยโต ยโต อาลึ มุญฺเจยฺย, อาคจฺเฉยฺย อุทก’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ภาวิเต อริเย ปญฺจงฺคิเก สมฺมาสมาธิมฺหิ เอวํ พหุลีกเต ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส…เป… สติ สติ อายตเน.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນສະໂບກຂະຣະນີສີ່ຫຼ່ຽມໃນພື້ນດິນທີ່ສະເໝີກັນ ທີ່ຖືກກັ້ນດ້ວຍຄັນຄູ ມີນ້ຳເຕັມສະເໝີຂອບປາກ ພໍທີ່ກາຈະກົ້ມລົງດື່ມໄດ້. ຫາກບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງໄຂຄັນຄູນັ້ນອອກທາງໃດໆ, ນ້ຳຈະໄຫຼອອກມາໄດ້ບໍ່?" "ໄດ້, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ເມື່ອສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ ພິກຂຸໄດ້ຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ ເຖິງທຳໃດໆ... ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สุภูมิยํ จตุมหาปเถ อาชญฺญรโถ ยุตฺโต อสฺส ฐิโต โอธสฺตปโตโท. ตเมนํ ทกฺโข โยคฺคาจริโย อสฺสทมฺมสารถิ อภิรุหิตฺวา วาเมน หตฺเถน รสฺมิโย คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน ปโตทํ คเหตฺวา เยนิจฺฉกํ ยทิจฺฉกํ สาเรยฺยปิ ปจฺจาสาเรยฺยปิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ ภาวิเต อริเย ปญฺจงฺคิเก สมฺมาสมาธิมฺหิ เอวํ พหุลีกเต ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນເທິງພື້ນດິນທີ່ດີ ທີ່ທາງສີ່ແຍກ ມີລົດມ້າອາຊາໄນທີ່ທຽມມ້າແລ້ວຈອດຢູ່ ມີປະຕັກວາງໄວ້ພ້ອມ. นາຍສານຖີຜູ້ຝຶກມ້າ ຜູ້ສະຫຼາດ ຂຶ້ນຂີ່ລົດມ້ານັ້ນແລ້ວ ມືຊ້າຍຈັບສາຍບັງຫຽນ ມືຂວາຈັບປະຕັກ ຍ່ອມຂັບຂີ່ໄປທາງໃດໆ ຕາມທີ່ຕ້ອງການ ຈະຂັບໄປຂ້າງໜ້າກໍໄດ້ ຈະຖອຍຫຼັງກໍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນ, ເມື່ອສຳມາສະມາທິອັນປະເສີດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ ພິກຂຸໄດ້ຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ ເຖິງທຳໃດໆ ທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ, ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา อสฺสํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ຫາກພິກຂຸນັ້ນຫວັງວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື ຄົນດຽວເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້... ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກກໍໄດ້', ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘โส [Pg.24] สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุเณยฺยํ – ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ຫາກພິກຂຸນັ້ນຫວັງວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບແລະສຽງມະນຸດ ທັງທີ່ຢູ່ໄກແລະຢູ່ໃກ້ ດ້ວຍທິບພະຍະໂສດທາດອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຫູຂອງມະນຸດ', ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘โส สเจ อกงฺขติ – ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโทสํ วา จิตฺตํ… วีตโทสํ วา จิตฺตํ… สโมหํ วา จิตฺตํ… วีตโมหํ วา จิตฺตํ… สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ… วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ… มหคฺคตํ วา จิตฺตํ… อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ… สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ… อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ… สมาหิตํ วา จิตฺตํ… อสมาหิตํ วา จิตฺตํ… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ຫາກພິກຂຸນັ້ນຫວັງວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາ ຄື ຈິດມີລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີລາຄະ, จິດປາສະຈາກລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກລາຄະ, ຈິດມີໂທສະ... ຈິດປາສະຈາກໂທສະ... ຈິດມີໂມຫະ... ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ... ຈິດຫົດຫູ່... จິດຟຸ້ງຊ່ານ... ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ... ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ... ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດເປັນສະມາທິ... ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ... ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ... ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ', ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺยํ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ, ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ຫາກພິກຂຸນັ້ນຫວັງວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາລະນຶກຊາດກ່ອນໆ ໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື ຊາດໜຶ່ງແດ່, ສອງຊາດແດ່... ລະນຶກຊາດກ່ອນໆ ໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ຢ່າງນີ້', ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

"ຫາກພິກຂຸນັ້ນຫວັງວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ... ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນສາຍຕາຂອງມະນຸດ', ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ."

---

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน’’ติ. อฏฺฐมํ.

ຖ້າຫາກພິກຂຸນັ້ນປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ເຖີດ', ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານ (ບັນລຸຄຸນວິເສດນັ້ນໆ) ໃນທຳນັ້ນໆ ໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ. ສູດທີ 8 ຈົບ.

---

๙. จงฺกมสุตฺตํ

໙. ຈັງກະມະສູດ

---

๒๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, จงฺกเม อานิสํสา. กตเม ปญฺจ? อทฺธานกฺขโม โหติ, ปธานกฺขโม โหติ, อปฺปาพาโธ โหติ, อสิตํ ปีตํ ขายิตํ สายิตํ สมฺมา ปริณามํ คจฺฉติ, จงฺกมาธิคโต สมาธิ จิรฏฺฐิติโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ จงฺกเม อานิสํสา’’ติ. นวมํ.

໒໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງແຫ່ງການເດີນຈົງກົມ 5 ປະການນີ້ມີຢູ່. 5 ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື: ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ການເດີນທາງໄກ 1, ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ການບຳເພັນພຽນ 1, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບໜ້ອຍ 1, ອາຫານທີ່ກິນ ດື່ມ ຄ້ຽວ ແລະ ລິ້ມແລ້ວ ຍ່ອມຍ່ອຍງ່າຍ 1, ສະມາທິທີ່ໄດ້ຮັບໃນຂະນະເດີນຈົງກົມຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງແຫ່ງການເດີນຈົງກົມ 5 ປະການ. ສູດທີ 9 ຈົບ.

---

๑๐. นาคิตสุตฺตํ

໑໐. ນາກິຕະສູດ

---

๓๐. เอวํ [Pg.25] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน อิจฺฉานงฺคลํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. อสฺโสสุํ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ โภ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคลํ อนุปฺปตฺโต; อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ, สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควาติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ. อถ โข อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย เยน อิจฺฉานงฺคลวนสณฺโฑ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐํสุ อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา.

໓໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກ ເມື່ອສະເດັດຈາລິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງໝູ່ບ້ານພາມຂອງຊາວໂກສົນຊື່ວ່າ ອິດສານັງຄະລະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າຊັດອິດສານັງຄະລະ ໃກ້ໝູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະນັ້ນ. ພວກພາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ, ພະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກຍະບຸດ ສະເດັດອອກບວດຈາກສັກຍະຕະກູນ ສະເດັດເຖິງອິດສານັງຄະລະແລ້ວ ແລະ ປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າຊັດອິດສານັງຄະລະ ໃກ້ໝູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະນັ້ນ. ກໍພະເກຍຕິຄຸນອັນງົດງາມຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າພະອົງນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເພາະເຫດນີ້ໆ ພະຜູ້ມີພະພາກພະອົງນັ້ນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ, ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພະອົງເອງ, ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະຣະນະ, ເປັນຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກນະລົກທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ" ພະອົງຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍພະປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວ ຊົງປະກາດໂລກນີ້ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ແລະ ໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ໃຫ້ຮູ້ຕາມ. ພະອົງຊົງສະແດງທຳມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ຊົງປະກາດພົມມະຈັນ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ກໍການໄດ້ເຫັນພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນ ເປັນຄວາມດີແທ້ໆ'. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງລາຕີນັ້ນໄປ ພວກພາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ນຳເອົາຂອງຂ້ຽວຂອງສັນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຂົ້າໄປຫາພະຜູ້ມີພະພາກ ນະ ປ່າຊັດອິດສານັງຄະລະ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ ສົ່ງສຽງດັງອຶກກະທຶກກຶກກ້ອງ.

---

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นาคิโต ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคิตํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปน โข, นาคิต, อุจฺจาสทฺทมหาสทฺทา, เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอเต, ภนฺเต, อิจฺฉานงฺคลกา พฺราหฺมณคหปติกา ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ อาทาย พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตา ภควนฺตญฺเญว อุทฺทิสฺส ภิกฺขุสงฺฆญฺจา’’ติ. ‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี [Pg.26] อกสิรลาภี. โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺยา’’ติ.

ກໍສະໄໝນັ້ນ ພະນາກິຕະເຖລະ ເປັນອຸປັດຖາກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຮຽກພະນາກິຕະວ່າ: 'ນາກິຕະ, ໃຜກັນນໍ້ ສົ່ງສຽງດັງອຶກກະທຶກກຶກກ້ອງປານນັ້ນ ປານກັບຊາວປະມົງຍາດປາກັນຢູ່?' ພະນາກິຕະກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນັ້ນແມ່ນພວກພາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ນຳເອົາຂອງຂ້ຽວຂອງສັນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ມາຢືນຢູ່ທີ່ພາຍນອກຊຸ້ມປະຕູ ເພື່ອອຸທິດຕໍ່ພະຜູ້ມີພະພາກ ແລະ ພິກຂຸສົງຂ້າແນ້ອຍ.' ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ນາກິຕະ, ເຮົາບໍ່ຕ້ອງການກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍຍົດ ແລະ ຍົດກໍຢ່າໄດ້ມາກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮົາເລີຍ. ນາກິຕະ, ຜູ້ໃດບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂຳມະສຸກ ປະວິເວກະສຸກ ອຸປະສະມະສຸກ ແລະ ສັມໂພທິສຸກ ທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້, ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະຍິນດີໃນມີລະສຸກ ມິດທະສຸກ ແລະ ລາບສັກກາລະສິໂລກະສຸກ.'

---

‘‘อธิวาเสตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา, อธิวาเสตุ สุคโต; อธิวาสนกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ ตํนินฺนาว คมิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ยถานินฺนํ อุทกานิ ปวตฺตนฺติ; เอวเมวํ โข, ภนฺเต, เยน เยเนว ทานิ ภควา คมิสฺสติ, ตํนินฺนาว คมิสฺสนฺติ พฺราหฺมณคหปติกา เนคมา เจว ชานปทา จ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ, ภนฺเต, ภควโต สีลปญฺญาณ’’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກຈົ່ງຊົງຮັບໃນບັດນີ້ເຖີດ, ຂໍພະສຸຄົດຈົ່ງຊົງຮັບເຖີດ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກຈະຊົງຮັບແລ້ວ ຂ້າແນ້ອຍ. ບັດນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກຈະສະເດັດໄປ ນະ ທີ່ໃດໆ ພວກພາມ ຄະຫະບໍດີ ຊາວນິຄົມ ແລະ ຊາວຊົນນະບົດ ກໍຈະໂນ້ມອຽງໄປໃນທາງນັ້ນໆ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນເມື່ອຝົນເມັດໃຫຍ່ຕົກລົງມາ ນ້ຳທັງຫຼາຍຍ່ອມໄຫຼໄປສູ່ທີ່ຕ່ຳ ສັນໃດ; ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສັນນັ້ນຄືກັນ ບັດນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກຈະສະເດັດໄປ ນະ ທີ່ໃດໆ ພວກພາມ ຄະຫະບໍດີ ຊາວນິຄົມ ແລະ ຊາວຊົນນະບົດ ກໍຈະໂນ້ມອຽງໄປໃນທາງນັ້ນໆ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ເພາະເຫດໃດ? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເພາະວ່າສີລະຄຸນ ແລະ ປັນຍາຄຸນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ ເປັນເຊັ່ນນັ້ນແລ້ວ ຂ້າແນ້ອຍ.

---

‘‘มาหํ, นาคิต, ยเสน สมาคมํ, มา จ มยา ยโส. โย โข, นาคิต, นยิมสฺส เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อสฺส อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, ยสฺสาหํ เนกฺขมฺมสุขสฺส ปวิเวกสุขสฺส อุปสมสุขสฺส สมฺโพธสุขสฺส นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. โส ตํ มีฬฺหสุขํ มิทฺธสุขํ ลาภสกฺการสิโลกสุขํ สาทิเยยฺย. อสิตปีตขายิตสายิตสฺส โข, นาคิต, อุจฺจารปสฺสาโว – เอโส ตสฺส นิสฺสนฺโท. ปิยานํ โข, นาคิต, วิปริณามญฺญถาภาวา อุปฺปชฺชนฺติ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา – เอโส ตสฺส นิสฺสนฺโท. อสุภนิมิตฺตานุโยคํ อนุยุตฺตสฺส โข, นาคิต, สุภนิมิตฺเต ปาฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ – เอโส ตสฺส นิสฺสนฺโท. ฉสุ โข, นาคิต, ผสฺสายตเนสุ อนิจฺจานุปสฺสิโน วิหรโต ผสฺเส ปาฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ – เอโส ตสฺส นิสฺสนฺโท. ปญฺจสุ โข, นาคิต, อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสิโน วิหรโต อุปาทาเน ปาฏิกุลฺยตา สณฺฐาติ – เอโส ตสฺส นิสฺสนฺโท’’ติ. ทสมํ.

ນາກິຕະ, ເຮົາບໍ່ຕ້ອງການກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍຍົດ และ ຍົດກໍຢ່າໄດ້ມາກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮົາເລີຍ. ນາກິຕະ, ຜູ້ໃດບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງເນກຂຳມະສຸກ ປະວິເvekະສຸກ ອຸປະສະມະສຸກ ແລະ ສັມໂພທິສຸກ ທີ່ເຮົາໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກນີ້, ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງຈະຍິນດີໃນມີລະສຸກ ມິດທະສຸກ ແລະ ລາບສັກກາລະສິໂລກະສຸກ. ນາກິຕະ, ສິ່ງທີ່ກິນ ດື່ມ ຄ້ຽວ ແລະ ລິ້ມແລ້ວ ຍ່ອມມີອຸດຈາລະແລະປັດສະວະເປັນຜົນຫຼັ່ງໄຫຼອອກມາ, ນີ້ເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກສິ່ງນັ້ນ. ນາກິຕະ, ເພາະຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກ ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກສິ່ງນັ້ນ. ນາກິຕະ, ເມື່ອພິກຂຸໝັ່ນປະກອບຄວາມພຽນໃນອະສຸພະນິມິດ ຄວາມກຽດຊັງໃນສຸພະນິມິດຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໄດ້, ນີ້ເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກສິ່ງນັ້ນ. ນາກິຕະ, ເມື່ອພິກຂຸພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຜັດສະຍາຕະນະ 6 ຢູ່ ຄວາມກຽດຊັງໃນຜັດສະຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໄດ້, ນີ້ເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກສິ່ງນັ້ນ. ນາກິຕະ, ເມື່ອພິກຂຸພິຈາລະນາεຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບໃນອຸປາດານັກຂັນ 5 ຢູ່ ຄວາມກຽດຊັງໃນອຸປາດານຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໄດ້, ນີ້ເປັນຜົນເນື່ອງມາຈາກສິ່ງນັ້ນ. ສູດທີ 10 ຈົບ.

---

ปญฺจงฺคิกวคฺโค ตติโย.

ປັນຈັງຄິກະວັກ ທີ 3 ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ):

---

ทฺเว อคารวุปกฺกิเลสา, ทุสฺสีลานุคฺคหิเตน จ;

วิมุตฺติสมาธิปญฺจงฺคิกา, จงฺกมํ นาคิเตน จาติ.

ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມບໍ່ເຄົາລົບ 2 ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍອຸປະກິເລດ, ສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ທຸສີລ, ສູດວ່າດ້ວຍການອະນຸເຄາະ, ສູດວ່າດ້ວຍວິມຸດຕິ, ສູດວ່າດ້ວຍສະມາທິ, ສູດວ່າດ້ວຍປັນຈັງຄິກະ, ສູດວ່າດ້ວຍການເດີນຈົງກົມ ແລະ ສູດວ່າດ້ວຍພະນາກິຕະ.

---

๔. สุมนวคฺโค

໔. ສຸມະນາວັກ

---

๑. สุมนสุตฺตํ

໑. ສຸມະນາສູດ

---

๓๑. เอกํ [Pg.27] สมยํ…เป… อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข สุมนา ราชกุมารี ปญฺจหิ รถสเตหิ ปญฺจหิ ราชกุมาริสเตหิ ปริวุตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข สุมนา ราชกุมารี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໓໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ພະເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດພະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະນາງສຸມະນາຣາຊະກຸມາຣີ ມີລົດ 500 ຄັນ ແລະ ພະຣາຊະກຸມາຣີ 500 ນາງ ແວດລ້ອມແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັນນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພະນາງສຸມະນາຣາຊະກຸມາຣີ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘อิธสฺสุ, ภนฺเต, ภควโต ทฺเว สาวกา สมสทฺธา สมสีลา สมปญฺญา – เอโก ทายโก, เอโก อทายโก. เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺเชยฺยุํ. เทวภูตานํ ปน เนสํ, ภนฺเต, สิยา วิเสโส, สิยา นานากรณ’’นฺติ?

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນພະສາສະໜານີ້ ມີສາວົກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ 2 ຮູບ ທີ່ມີສັດທາສະເໝີກັນ ມີສີລສະເໝີກັນ ມີປັນຍາສະເໝີກັນ, ແຕ່ຮູບໜຶ່ງເປັນຜູ້ໃຫ້ ອີກຮູບໜຶ່ງບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້. ເມື່ອທັງສອງຮູບນັ້ນກາຍແຕກທຳລາຍຂັນໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອທັງສອງຮູບນັ້ນເກີດເປັນເທວະດາແລ້ວ ຈະມີຄວາມວິເສດແຕກຕ່າງກັນ ຫຼື ມີຄວາມຕ່າງກັນແນວໃດແດ່ ຂ້າແນ້ອຍ?

---

‘‘สิยา, สุมเน’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘โย โส, สุมเน, ทายโก โส อมุํ อทายกํ เทวภูโต สมาโน ปญฺจหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน, ทิพฺเพน ยเสน, ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน. โย โส, สุมเน, ทายโก โส อมุํ อทายกํ เทวภูโต สมาโน อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ’’.

ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມີຢູ່ ສຸມະນາ, ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ນັ້ນ ເມື່ອເກີດເປັນເທວະດາ ຍ່ອມຍິ່ງກວ່າເທວະດາຜູ້ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການ ຄື: ອາຍຸທິບ 1, ວັນນະທິບ 1, ສຸກທິບ 1, ຍົດທິບ 1, ອະທິປະໄຕທິບ 1. ສຸມະນາ, ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ນັ້ນ ເມື່ອເກີດເປັນເທວະດາ ຍ່ອມຍິ່ງກວ່າເທວະດາຜູ້ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການນີ້ແລ.'

---

‘‘สเจ ปน เต, ภนฺเต, ตโต จุตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉนฺติ, มนุสฺสภูตานํ ปน เนสํ, ภนฺเต, สิยา วิเสโส, สิยา นานากรณ’’นฺติ? ‘‘สิยา, สุมเน’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘โย โส, สุมเน, ทายโก โส อมุํ อทายกํ มนุสฺสภูโต สมาโน ปญฺจหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – มานุสเกน อายุนา, มานุสเกน วณฺเณน, มานุสเกน สุเขน, มานุสเกน ยเสน, มานุสเกน อาธิปเตยฺเยน. โย โส, สุมเน, ทายโก โส อมุํ อทายกํ มนุสฺสภูโต สมาโน อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ’’.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຫາກເທວະດາທັງສອງນັ້ນຈຸຕິຈາກສະຫວັນນັ້ນແລ້ວ ມາສູ່ຄວາມເປັນມະນຸດນີ້, ເມື່ອເກີດເປັນມະນຸດແລ້ວ ຈະມີຄວາມວິເສດແຕກຕ່າງກັນ ຫຼື ມີຄວາມຕ່າງກັນແນວໃດແດ່ ຂ້າແນ້ອຍ? ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມີຢູ່ ສຸມະນາ, ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ນັ້ນ ເມື່ອເກີດເປັນມະນຸດ ຍ່ອມຍິ່ງກວ່າຜູ້ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການ ຄື: ອາຍຸຂອງມະນຸດ 1, ວັນນະຂອງມະນຸດ 1, ສຸກຂອງມະນຸດ 1, ຍົດຂອງມະນຸດ 1, ອະທິປະໄຕຂອງມະນຸດ 1. ສຸມະນາ, ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ນັ້ນ ເມື່ອເກີດເປັນມະນຸດ ຍ່ອມຍິ່ງກວ່າຜູ້ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການນີ້ແລ.'

---

‘‘สเจ ปน เต, ภนฺเต, อุโภ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ปพฺพชิตานํ ปน เนสํ, ภนฺเต, สิยา วิเสโส, สิยา นานากรณ’’นฺติ? ‘‘สิยา, สุมเน’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘โย โส, สุมเน, ทายโก โส อมุํ อทายกํ ปพฺพชิโต สมาโน ปญฺจหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ – ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชติ อปฺปํ อยาจิโต, ยาจิโตว พหุลํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชติ [Pg.28] อปฺปํ อยาจิโต, ยาจิโตว พหุลํ เสนาสนํ ปริภุญฺชติ อปฺปํ อยาจิโต, ยาจิโตว พหุลํ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชติ อปฺปํ อยาจิโต. เยหิ โข ปน สพฺรหฺมจารีหิ สทฺธึ วิหรติ ตฺยสฺส มนาเปเนว พหุลํ กายกมฺเมน สมุทาจรนฺติ อปฺปํ อมนาเปน, มนาเปเนว พหุลํ วจีกมฺเมน สมุทาจรนฺติ อปฺปํ อมนาเปน, มนาเปเนว พหุลํ มโนกมฺเมน สมุทาจรนฺติ อปฺปํ อมนาเปน, มนาปํเยว พหุลํ อุปหารํ อุปหรนฺติ อปฺปํ อมนาปํ. โย โส, สุมเน, ทายโก โส อมุํ อทายกํ ปพฺพชิโต สมาโน อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาตี’’ติ.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຫາກທັງສອງນັ້ນອອກບວດຈາກເຮືອນ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ, ເມື່ອບວດແລ້ວ ຈະມີຄວາມວິເສດແຕກຕ່າງກັນ ຫຼື ມີຄວາມຕ່າງກັນແນວໃດແດ່ ຂ້າແນ້ອຍ? ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດວ່າ: 'ມີຢູ່ ສຸມະນາ, ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ນັ້ນ ເມື່ອບວດແລ້ວ ຍ່ອມຍິ່ງກວ່າຜູ້ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການ ຄື: ຍ່ອມໄດ້ຊົມໃຊ້ຈີວອນທີ່ເຂົາຮ້ອງຂໍ (ນິມົນ) ເປັນສ່ວນຫຼາຍ ໄດ້ຊົມໃຊ້ຈີວອນທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ຮ້ອງຂໍເປັນສ່ວນນ້ອຍ 1, ຍ່ອມໄດ້ສັນບິນທະບາດທີ່ເຂົາຮ້ອງຂໍ (ນິມົນ) ເປັນສ່ວນຫຼາຍ ໄດ້ສັນບິນທະບາດທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ຮ້ອງຂໍເປັນສ່ວນນ້ອຍ 1, ຍ່ອມໄດ້ຊົມໃຊ້ເສນາສະນະທີ່ເຂົາຮ້ອງຂໍ (ນິມົນ) ເປັນສ່ວນຫຼາຍ ໄດ້ຊົມໃຊ້ເສນາສະນະທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ຮ້ອງຂໍເປັນສ່ວນນ້ອຍ 1, ຍ່ອມໄດ້ຊົມໃຊ້ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານທີ່ເຂົາຮ້ອງຂໍ (ນິມົນ) ເປັນສ່ວນຫຼາຍ ໄດ້ຊົມໃຊ້ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ຮ້ອງຂໍເປັນສ່ວນນ້ອຍ 1. ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍທີ່ຢູ່ຮ່ວມກັນ ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ທ່ານນັ້ນດ້ວຍກາຍະກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ ດ້ວຍກາຍະກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນນ້ອຍ, ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ດ້ວຍວະຈີກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ ດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນນ້ອຍ, ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ດ້ວຍມະໂນກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ ດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນນ້ອຍ, ແລະ ຍ່ອມນຳເອົາສິ່ງຂອງອັນເປັນທີ່ພໍໃຈມາຖວາຍເປັນສ່ວນຫຼາຍ ນຳເອົາສິ່ງຂອງອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈມາຖວາຍເປັນສ່ວນນ້ອຍ 1. ສຸມະນາ, ຜູ້ທີ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ນັ້ນ ເມື່ອບວດແລ້ວ ຍ່ອມຍິ່ງກວ່າຜູ້ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການນີ້ແລ.'

---

‘‘สเจ ปน เต, ภนฺเต, อุโภ อรหตฺตํ ปาปุณนฺติ, อรหตฺตปฺปตฺตานํ ปน เนสํ, ภนฺเต, สิยา วิเสโส, สิยา นานากรณ’’นฺติ? ‘‘เอตฺถ โข ปเนสาหํ, สุมเน, น กิญฺจิ นานากรณํ วทามิ, ยทิทํ วิมุตฺติยา วิมุตฺติ’’นฺติ.

ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າຫາກທັງສອງນັ້ນບັນລຸພະອໍຣະຫັດແລ້ວ, ເມື່ອບັນລຸພະອໍຣະຫັດແລ້ວ ຈະມີຄວາມວິເສດແຕກຕ່າງກັນ ຫຼື ມີຄວາມຕ່າງກັນແນວໃດແດ່ ຂ້າແນ້ອຍ? ສຸມະນາ, ໃນເລື່ອງນີ້ ເຮົາບໍ່ກ່າວວ່າ ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໃດໆ ເລີຍ ລະຫວ່າງວິມຸດຕິ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ຂອງຮູບໜຶ່ງ ກັບ ວິມຸດຕິ ຂອງອີກຮູບໜຶ່ງ.

---

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาวญฺจิทํ, ภนฺเต, อลเมว ทานานิ ทาตุํ อลํ ปุญฺญานิ กาตุํ; ยตฺร หิ นาม เทวภูตสฺสาปิ อุปการานิ ปุญฺญานิ, มนุสฺสภูตสฺสาปิ อุปการานิ ปุญฺญานิ, ปพฺพชิตสฺสาปิ อุปการานิ ปุญฺญานี’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, สุมเน! อลญฺหิ, สุมเน, ทานานิ ทาตุํ อลํ ปุญฺญานิ กาตุํ! เทวภูตสฺสาปิ อุปการานิ ปุญฺญานิ, มนุสฺสภูตสฺสาปิ อุปการานิ ปุญฺญานิ, ปพฺพชิตสฺสาปิ อุปการานิ ปุญฺญานี’’ติ.

ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພຽງແຕ່ເຫດນີ້ ກໍເປັນການສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະໃຫ້ທານ ສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະເຮັດບຸນ ເພາະວ່າບຸນທັງຫຼາຍຍ່ອມມີອຸປະການະ ເຖິງແມ່ນແກ່ຜູ້ເກີດເປັນເທວະດາ, ຍ່ອມມີອຸປະການະແກ່ຜູ້ເກີດເປັນມະນຸດ, ແລະ ຍ່ອມມີອຸປະການະແກ່ຜູ້ບວດແລ້ວ ຂ້າແນ້ອຍ. ຢ່າງນັ້ນແລ ສຸມະນາ! ສົມຄວນແທ້ໆ ສຸມະນາ ທີ່ຈະໃຫ້ທານ ສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະເຮັດບຸນ! ເພາະວ່າບຸນທັງຫຼາຍຍ່ອມມີອຸປະການະ ເຖິງແມ່ນແກ່ຜູ້ເກີດເປັນເທວະດາ, ຍ່ອມມີອຸປະການະແກ່ຜູ້ເກີດເປັນມະນຸດ, ແລະ ຍ່ອມມີອຸປະການະແກ່ຜູ້ບວດແລ້ວ.

---

อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ. ພະສຸຄົດຜູ້ເປັນພະສາດສະດາ ຄັນໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດຄາຖາປະພັນນີ້ຕໍ່ໄປອີກວ່າ:

---

‘‘ยถาปิ จนฺโท วิมโล, คจฺฉํ อากาสธาตุยา;

สพฺเพ ตาราคเณ โลเก, อาภาย อติโรจติ.

ດວງຈັນອັນປາສະຈາກມົນທິນ ເມື່ອໂຄຈອນໄປໃນອາກາດ ຍ່ອມສະຫວ່າງສະໄຫວເໜືອກວ່າດາວທັງຫຼາຍໃນໂລກ ດ້ວຍແສງສະຫວ່າງ ສັນໃດ;

---

‘‘ตเถว สีลสมฺปนฺโน, สทฺโธ ปุริสปุคฺคโล;

สพฺเพ มจฺฉริโน โลเก, จาเคน อติโรจติ.

ບຸກຄົນຜູ້ມີສີລສົມບູນ ມີສັດທາ ກໍສັນນັ້ນ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງເໜືອກວ່າຄົນຂີ້ຖີ່ທັງຫຼາຍໃນໂລກ ດ້ວຍການບໍລິຈາກ;

---

‘‘ยถาปิ เมโฆ ถนยํ, วิชฺชุมาลี สตกฺกกุ;

ถลํ นินฺนญฺจ ปูเรติ, อภิวสฺสํ วสุนฺธรํ.

ປຽບເໝືອນເມກທີ່ມີສາຍຟ້າແລບ ມີຍອດຕັ້ງຮ້ອຍ ສົ່ງສຽງຄຳຮາມ ຕົກລົງມາເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນ ທັງທີ່ດອນແລະທີ່ລຸ່ມ ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳ ສັນໃດ;

---

‘‘เอวํ ทสฺสนสมฺปนฺโน, สมฺมาสมฺพุทฺธสาวโก;

มจฺฉรึ อธิคณฺหาติ, ปญฺจฐาเนหิ ปณฺฑิโต.

ສັນນັ້ນຄັນ, ພະສາວົກຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມເຫັນ ເປັນບັນດິດ ຍ່ອມຄອບງຳຄົນຂີ້ຖີ່ໄດ້ ດ້ວຍເຫດ 5 ປະການ.

---

‘‘อายุนา [Pg.29] ยสสา เจว, วณฺเณน จ สุเขน จ;

ส เว โภคปริพฺยูฬฺโห, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. ปฐมํ;

"ບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຜູ້ເພີ່ມພູນດ້ວຍໂພຄະຊັບຢ່າງແທ້ຈິງ ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມບັນເທີງໃນສະຫວັນ ດ້ວຍອາຍຸ ຍົດ ວັນນະ ແລະ ສຸຂະ." ສູດທີ ໑.

---

๒. จุนฺทีสุตฺตํ

໒. ຈຸນທີສູດ

---

๓๒. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข จุนฺที ราชกุมารี ปญฺจหิ รถสเตหิ ปญฺจหิ จ กุมาริสเตหิ ปริวุตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข จุนฺที ราชกุมารี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໓໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄຜ່ ເວລຸວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະຮອກ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຣາຊະກຸມາຣີພຣະນາມວ່າ ຈຸນທີ ມີລົດ ໕໐໐ ຄັນ ແລະ ກຸມາຣີ ໕໐໐ ນາງເປັນບໍລິວານ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຣາຊະກຸມາຣີຈຸນທີ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘อมฺหากํ, ภนฺเต, ภาตา จุนฺโท นาม ราชกุมาโร, โส เอวมาห – ‘ยเทว โส โหติ อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต, ธมฺมํ สรณํ คโต, สงฺฆํ สรณํ คโต, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต, มุสาวาทา ปฏิวิรโต, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต, โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึเยว อุปปชฺชติ, โน ทุคฺคติ’นฺติ. สาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ปุจฺฉามิ – ‘กถํรูเป โข, ภนฺเต, สตฺถริ ปสนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึเยว อุปปชฺชติ, โน ทุคฺคตึ? กถํรูเป ธมฺเม ปสนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึเยว อุปปชฺชติ, โน ทุคฺคตึ? กถํรูเป สงฺเฆ ปสนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึเยว อุปปชฺชติ, โน ทุคฺคตึ? กถํรูเปสุ สีเลสุ ปริปูรการี กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึเยว อุปปชฺชติ, โน ทุคฺคติ’’’นฺติ?

"ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະເຊດຖາຂອງຂ້າພຣະອົງ ພຣະນາມວ່າ ຈຸນທະ ຣາຊະກຸມານ ໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບໍ່ວ່າຈະເປັນສະຕີ ຫຼື ບຸຣຸດກໍຕາມ ເມື່ອເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະທຳເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ບຸກຄົນນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນຢ່າງດຽວ ບໍ່ເຂົ້າເຖິງທຸຄະຕິເລີຍ' ດັ່ງນີ້. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງຈຶ່ງຂໍທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ข້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນເລື່ອມໃສໃນພຣະສາດສະດາທີ່ມີພຣະຄຸນລັກສະນະແນວໃດ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນຢ່າງດຽວ ບໍ່ເຂົ້າເຖິງທຸຄະຕິ? ບຸກຄົນເລື່ອມໃສໃນພຣະທຳທີ່ມີຄຸນລັກສະນະແນວໃດ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນຢ່າງດຽວ ບໍ່ເຂົ້າເຖິງທຸຄະຕິ? ບຸກຄົນເລື່ອມໃສໃນພຣະສົງທີ່ມີຄຸນລັກສະນະແນວໃດ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນຢ່າງດຽວ ບໍ່ເຂົ້າເຖິງທຸຄະຕິ? ບຸກຄົນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິນທີ່ມີລັກສະນະແນວໃດ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນຢ່າງດຽວ ບໍ່ເຂົ້າເຖິງທຸຄະຕິ?'"

---

‘‘ยาวตา, จุนฺทิ, สตฺตา อปทา วา ทฺวิปทา วา จตุปฺปทา วา พหุปฺปทา วา รูปิโน วา อรูปิโน วา สญฺญิโน วา อสญฺญิโน วา เนวสญฺญินาสญฺญิโน วา, ตถาคโต เตสํ อคฺคมกฺขายติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. เย โข, จุนฺทิ, พุทฺเธ ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

"ດູກ່ອນຈຸນທີ ບັນດາສັດທີ່ບໍ່ມີຕີນກໍດີ ມີ ໒ ຕີນກໍດີ ມີ ໔ ຕີນກໍດີ ມີຕີນຫຼາຍກໍດີ ມີຮູບກໍດີ ບໍ່ມີຮູບກໍດີ ມີສັນຍາກໍດີ ບໍ່ມີສັນຍາກໍດີ ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນກໍດີ ມີປະມານເທົ່າໃດ ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ປາກົດວ່າເປັນຍອດແຫ່ງສັດເຫຼົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈຸນທີ ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ, ກໍວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ."

---

‘‘ยาวตา, จุนฺทิ, ธมฺมา สงฺขตา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เตสํ อคฺคมกฺขายติ. เย, จุนฺทิ, อริเย อฏฺฐงฺคิเก มคฺเค ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา, อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

"ດູກ່ອນຈຸນທີ ບັນດາສັງຂະຕະທຳມີປະມານເທົ່າໃດ ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ປາກົດວ່າເປັນຍອດແຫ່ງສັງຂະຕະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນຈຸນທີ ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ, ກໍວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ."

---

‘‘ยาวตา[Pg.30], จุนฺทิ, ธมฺมา สงฺขตา วา อสงฺขตา วา, วิราโค เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ – มทนิมฺมทโน ปิปาสวินโย อาลยสมุคฺฆาโต วฏฺฏุปจฺเฉโท ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพานํ. เย โข, จุนฺทิ, วิราเค ธมฺเม ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

"ດູກ່ອນຈຸນທີ ບັນດາທຳທີ່ເປັນສັງຂະຕະກໍດີ ອະສັງຂະຕະກໍດີ ມີປະມານເທົ່າໃດ ວິຣາຄະທຳປາກົດວ່າເປັນຍອດແຫ່ງທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ວິຣາຄະທຳນັ້ນຄື: ທຳເປັນທີ່ຍ່ຳຍີຄວາມມົວເມົາ, ທຳເປັນທີ່ກຳຈັດຄວາມກະຫາຍ, ທຳເປັນທີ່ຖອນຂຶ້ນເຊິ່ງອາໄລ, ທຳເປັນທີ່ຕັດວັດຕະ, ທຳເປັນທີ່ສິ້ນຕັນຫາ, ທຳເປັນທີ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ທຳເປັນທີ່ດັບທຸກ, ຄື ພຣະນິບພານ. ດູກ່ອນຈຸນທີ ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນວິຣາຄະທຳ ຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ, ກໍວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ."

---

‘‘ยาวตา, จุนฺทิ, สงฺฆา วา คณา วา, ตถาคตสาวกสงฺโฆ เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ – จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา, เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. เย โข, จุนฺทิ, สงฺเฆ ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

"ດູກ່ອນຈຸນທີ ບັນດາໝູ່ຄະນະ ຫຼື ສົງມີປະມານເທົ່າໃດ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຕຖາຄົດ ປາກົດວ່າເປັນຍອດແຫ່ງໝູ່ຄະນະ ຫຼື ສົງເຫຼົ່ານັ້ນ, ພຣະສົງສາວົກນັ້ນຄື: ຄູ່ແຫ່ງບຸຣຸດ ໔ ຄູ່, ບຸກຄົນ ໘ ບຸຣຸດ, ນີ້ຄືພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິເນຍຍະທານ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ດູກ່ອນຈຸນທີ ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນພຣະສົງ ຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ, ກໍວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ."

---

‘‘ยาวตา, จุนฺทิ, สีลานิ, อริยกนฺตานิ สีลานิ เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ – อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ. เย โข, จุนฺทิ, อริยกนฺเตสุ สีเลสุ ปริปูรการิโน, อคฺเค เต ปริปูรการิโน. อคฺเค โข ปน ปริปูรการีนํ อคฺโค วิปาโก โหตี’’ติ.

"ດູກ່ອນຈຸນທີ ບັນດາສິນມີປະມານເທົ່າໃດ ອະຣິຍະກັນຕະສິນ ປາກົດວ່າເປັນຍອດແຫ່ງສິນເຫຼົ່ານັ້ນ, ອະຣິຍະກັນຕະສິນນັ້ນຄື: ສິນທີ່ບໍ່ຂາດ, ບໍ່ທະລຸ, ບໍ່ດ່າງ, ບໍ່ພ້ອຍ, ເປັນໄທ, ທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນເສີນ, ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ລູບຄຳ, ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ. ດູກ່ອນຈຸນທີ ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນອະຣິຍະກັນຕະສິນ ຊື່ວ່າເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິ່ງອັນເລີດ, ກໍວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສິ່ງອັນເລີດ" ດັ່ງນີ້.

---

‘‘อคฺคโต เว ปสนฺนานํ, อคฺคํ ธมฺมํ วิชานตํ;

อคฺเค พุทฺเธ ปสนฺนานํ, ทกฺขิเณยฺเย อนุตฺตเร.

"ວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງທຳອັນເລີດ ເລື່ອມໃສໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ເລີດ ຜູ້ເປັນທັກຂິເນຍຍະບຸກຄົນອັນຍອດຢ້ຽມ,

---

‘‘อคฺเค ธมฺเม ปสนฺนานํ, วิราคูปสเม สุเข;

อคฺเค สงฺเฆ ปสนฺนานํ, ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร.

ເລື່ອມໃສໃນພຣະທຳອັນເລີດ ອັນເປັນທີ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດແລະສະຫງົບລະງັບ ເປັນສຸກ, ເລື່ອມໃສໃນພຣະສົງຜູ້ເລີດ ຜູ້ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມ,

---

‘‘อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ, อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ;

อคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ, ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ.

ເມື່ອຖວາຍທານໃນສິ່ງອັນເລີດ ບຸນອັນເລີດຍ່ອມຈະເລີນ, ອາຍຸ ວັນນະ ຍົດ ກຽດຕິຄຸນ ສຸຂະ ແລະ ພະລະ ອັນເລີດ ກໍຍ່ອມຈະເລີນ,

---

‘‘อคฺคสฺส ทาตา เมธาวี, อคฺคธมฺมสมาหิโต;

เทวภูโต มนุสฺโส วา, อคฺคปฺปตฺโต ปโมทตี’’ติ. ทุติยํ;

ຜູ້ມີປັນຍາ ຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳອັນເລີດ ໃຫ້ທານແກ່ທ່ານຜູ້ເລີດ ບໍ່ວ່າຈະເກີດເປັນເທວະດາ ຫຼື ມະນຸດ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ເພີດເພີນຢູ່" ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໒.

---

๓. อุคฺคหสุตฺตํ

໓. ອຸກຄະຫະສູດ

---

๓๓. เอกํ สมยํ ภควา ภทฺทิเย วิหรติ ชาติยา วเน. อถ โข อุคฺคโห เมณฺฑกนตฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุคฺคโห เมณฺฑกนตฺตา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໓໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າຊາຕິຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພັດທິຍະ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸກຄະຫະ ຜູ້ເປັນຫຼານຊາຍຂອງເມນທະກະເສດຖີ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ອຸກຄະຫະ ຫຼານຊາຍຂອງເມນທະກະເສດຖີ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘อธิวาเสตุ [Pg.31] เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย อตฺตจตุตฺโถ ภตฺต’’นฺติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข อุคฺคโห เมณฺฑกนตฺตา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

"ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸອີກ ໓ ຮູບ ຈົ່ງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພຣະອົງ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພຣຸ່ງນີ້ດ້ວຍເຖີດ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍພຣະອາການດຸສະນີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸກຄະຫະ ຫຼານຊາຍຂອງເມນທະກະເສດຖີ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫຼີກໄປ.

---

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคหสฺส เมณฺฑกนตฺตุโน นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺคโห เมณฺฑกนตฺตา ภควนฺตํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข อุคฺคโห เมณฺฑกนตฺตา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุคฺคโห เมณฺฑกนตฺตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิมา เม, ภนฺเต, กุมาริโย ปติกุลานิ คมิสฺสนฺติ. โอวทตุ ตาสํ, ภนฺเต, ภควา; อนุสาสตุ ตาสํ, ภนฺเต, ภควา, ยํ ตาสํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອລ່ວງຣາຕີນັ້ນໄປ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ ແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປຍັງເຮືອນຂອງອຸກຄະຫະ ຫຼານຊາຍຂອງເມນທະກະເສດຖີ, ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸກຄະຫະ ຫຼານຊາຍຂອງເມນທະກະເສດຖີ ໄດ້ນ້ອມຖວາຍຂາທະນີຍະໂພຊະນີຍາຫານອັນປະນີດ ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ ໃຫ້ຊົງອີ່ມໜຳສຳຣານແລະຫ້າມພັດ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ສະເຫວີຍພັດຕາຫານສຳເລັດແລ້ວ ຊົງວາງພຣະຫັດຈາກບາດ, ອຸກຄະຫະ ຫຼານຊາຍຂອງເມນທະກະເສດຖີ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກຸມາຣີເຫຼົ່ານີ້ຂອງຂ້າພຣະອົງ ຈະໄປສູ່ຕະກູນແຫ່ງສາມີ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈົ່ງຊົງໂປດປະທານໂອວາດແກ່ນາງເຫຼົ່ານັ້ນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈົ່ງຊົງໂປດສັ່ງສອນນາງເຫຼົ່ານັ້ນ ເພື່ອປະໂຫຍດແລະຄວາມສຸກແກ່ນາງເຫຼົ່ານັ້ນ ຕະຫຼອດກາລນານເຖີດ."

---

อถ โข ภควา ตา กุมาริโย เอตทโวจ – ‘‘ตสฺมาติห, กุมาริโย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ยสฺส โว มาตาปิตโร ภตฺตุโน ทสฺสนฺติ อตฺถกามา หิเตสิโน อนุกมฺปกา อนุกมฺปํ อุปาทาย, ตสฺส ภวิสฺสาม ปุพฺพุฏฺฐายินิโย ปจฺฉานิปาตินิโย กึการปฏิสฺสาวินิโย มนาปจารินิโย ปิยวาทินิโย’ติ. เอวญฺหิ โว, กุมาริโย, สิกฺขิตพฺพํ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດແກ່ກຸມາຣີເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບິດາມານດາຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ ຫວັງຄວາມຈະເລີນ ອະນຸເຄາະ ອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະແລ້ວ ຈະຍົກພວກເຈົ້າໃຫ້ແກ່ສາມີຄົນໃດ, ພວກເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ຕື່ນກ່ອນສາມີນັ້ນ, ນອນທີຫຼັງສາມີນັ້ນ, ຄອຍຟັງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ, ປະພຶດສິ່ງທີ່ພໍໃຈສາມີ, ແລະ ເວົ້າຈາໄພເລາະອ່ອນຫວານ.' ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘ตสฺมาติห, กุมาริโย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เย เต ภตฺตุ ครุโน ภวิสฺสนฺติ มาตาติ วา ปิตาติ วา สมณพฺราหฺมณาติ วา, เต สกฺกริสฺสาม ครุํ กริสฺสาม มาเนสฺสาม ปูเชสฺสาม อพฺภาคเต จ อาสโนทเกน ปฏิปูเชสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, กุมาริโย, สิกฺขิตพฺพํ.

"ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດທີ່ເປັນທີ່ເຄົາຣົບຂອງສາມີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນມານດา ບິດา ຫຼື ສະມະນະພຣາມກۆຕາມ, ພວກເຈົ້າຈະສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລະ ເມື່ອທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນມາເຖິງ ກໍຈະຕ້ອນຮັບດ້ວຍອາສະນະແລະນ້ຳລ້າງຕີນ.' ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘ตสฺมาติห, กุมาริโย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เย เต ภตฺตุ อพฺภนฺตรา กมฺมนฺตา อุณฺณาติ วา กปฺปาสาติ วา, ตตฺถ ทกฺขา ภวิสฺสาม อนลสา[Pg.32], ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคตา, อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุ’นฺติ. เอวญฺหิ โว, กุมาริโย, สิกฺขิตพฺพํ.

"ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ການງານພາຍໃນເຮືອນຂອງສາມີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນການເຮັດດ້ວຍຂົນສັດ ຫຼື ຝ້າຍກໍຕາມ, ພວກເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ບໍ່ກຽດຄ້ານໃນການງານນັ້ນ, ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເປັນອຸບາຍໃນການງານນັ້ນ, ສາມາດເຮັດເອງໄດ້ ແລະ ສາມາດຈັດແຈງໄດ້.' ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘ตสฺมาติห, กุมาริโย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘โย โส ภตฺตุ อพฺภนฺตโร อนฺโตชโน ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตสํ กตญฺจ กตโต ชานิสฺสาม อกตญฺจ อกตโต ชานิสฺสาม, คิลานกานญฺจ พลาพลํ ชานิสฺสาม, ขาทนียํ โภชนียญฺจสฺส ปจฺจํเสน สํวิภชิสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, กุมาริโย, สิกฺขิตพฺพํ.

"ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຄົນພາຍໃນເຮືອນຂອງສາມີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນທາດ ຄົນໃຊ້ ຫຼື ຄົນງານກໍຕາມ, ພວກເຈົ້າຈະຮູ້ການງານທີ່ເຂົາເຮັດແລ້ວວ່າເຮັດແລ້ວ ແລະ ຮູ້ການງານທີ່ເຂົາບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດວ່າບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດ, ຈະຮູ້ກຳລັງກາຍແລະຄວາມເຈັບໄຂ້ຂອງເຂົາ, ແລະ ຈະແບ່ງປັນຂາທະນີຍະໂພຊະນີຍາຫານໃຫ້ຕາມສ່ວນອັນຄວນ.' ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘ตสฺมาติห, กุมาริโย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ยํ ภตฺตา อาหริสฺสติ ธนํ วา ธญฺญํ วา รชตํ วา ชาตรูปํ วา, ตํ อารกฺเขน คุตฺติยา สมฺปาเทสฺสาม, ตตฺถ จ ภวิสฺสาม อธุตฺตี อเถนี อโสณฺฑี อวินาสิกาโย’ติ. เอวญฺหิ โว, กุมาริโย, สิกฺขิตพฺพํ. อิเมหิ โข, กุมาริโย, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา มนาปกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตี’’ติ.

"ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຊັບ ສາລີ ເງິນ ຫຼື ຄຳ ທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ, ພວກເຈົ້າຈະຮັກສາຄຸ້ມຄອງໃຫ້ປອດໄພ, ແລະ ຈະບໍ່ເປັນຄົນຫຼິ້ນຊູ້, ບໍ່ເປັນຄົນລັກຂະໂມຍ, ບໍ່ເປັນຄົນຂີ້ເຫຼົ້າ, ບໍ່ເປັນຜູ້ທຳລາຍຊັບ.' ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ. ດູກ່ອນກຸມາຣີທັງຫຼາຍ ມາຕຸຄາມຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ນອນຮ່ວມກັບເທວະດາພວກມະນາປະກາຍິກະ" ດັ່ງນີ້.

---

‘‘โย นํ ภรติ สพฺพทา, นิจฺจํ อาตาปิ อุสฺสุโก;

สพฺพกามหรํ โปสํ, ภตฺตารํ นาติมญฺญติ.

"ສາມີໃດລ້ຽງດູນາງຢູ່ສະເໝີ ມີຄວາມພະຍາຍາມແລະຂະຫຍັນຂันແຂງທຸກເມື່ອ, ນາງຜູ້ເປັນພັນລະຍາທີ່ດີ ຍ່ອມບໍ່ດູໝິ່ນສາມີນັ້ນ ຜູ້ລ້ຽງດູແລະນຳມາເຊິ່ງຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ.

---

‘‘น จาปิ โสตฺถิ ภตฺตารํ, อิสฺสาจาเรน โรสเย;

ภตฺตุ จ ครุโน สพฺเพ, ปฏิปูเชติ ปณฺฑิตา.

"ພັນລະຍາທີ່ດີ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ສາມີຂັດເຄືອງດ້ວຍຄວາມຫຶງສາ, ແລະ ນາງຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມເຄົາຣົບບູຊາບຸກຄົນທັງປວງທີ່ສາມີເຄົາຣົບ.

---

‘‘อุฏฺฐาหิกา อนลสา, สงฺคหิตปริชฺชนา;

ภตฺตุ มนาปํ จรติ, สมฺภตํ อนุรกฺขติ.

"ນາງເປັນຜູ້ຂະຫຍັນຂັນແຂງ ບໍ່ກຽດຄ້ານ, ສົງເຄາະບໍລິວານ, ປະພຶດສິ່ງທີ່ພໍໃຈສາມີ, ແລະ ຮັກສາຊັບທີ່ສາມີຫາໄດ້ມາ.

---

‘‘ยา เอวํ วตฺตตี นารี, ภตฺตุฉนฺทวสานุคา;

มนาปา นาม เต เทวา, ยตฺถ สา อุปปชฺชตี’’ติ. ตติยํ;

"ນາງໃດປະພຶດຢ່າງນີ້ ປະພຶດຕາມຄວາມພໍໃຈຂອງສາມີ, ນາງນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ນອນຮ່ວມກັບເທວະດາພວກທີ່ຊື່ວ່າ ມະນາປະ" ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໓.

---

๔. สีหเสนาปติสุตฺตํ

໔. ສີຫະເສນາປະຕິສູດ

---

๓๔. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข สีโห เสนาปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.33] ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สกฺกา นุ โข, ภนฺเต, ภควา สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ ปญฺญาเปตุ’’นฺติ?

໓໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ສີຫະເສນາບໍດີ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ສີຫະເສນາບໍດີ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສາມາດສະແດງຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ຫຼືບໍ່?"

---

‘‘สกฺกา, สีหา’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘ทายโก, สีห, ทานปติ พหุโน ชนสฺส ปิโย โหติ มนาโป. ยมฺปิ, สีห, ทายโก ทานปติ พหุโน ชนสฺส ปิโย โหติ มนาโป, อิทมฺปิ สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ.

"ຊົງສະແດງໄດ້ ສີຫະ" ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: "ດູກ່ອນສີຫະ ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ. ດູກ່ອນສີຫະ ການທີ່ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍນີ້, ນີ້ກໍເປັນຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, สีห, ทายกํ ทานปตึ สนฺโต สปฺปุริสา ภชนฺติ. ยมฺปิ, สีห, ทายกํ ทานปตึ สนฺโต สปฺปุริสา ภชนฺติ, อิทมฺปิ สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ.

"ດູກ່ອນສີຫະ ອີກປະການໜຶ່ງ ສັດຕະບຸຣຸດຜູ້ສະຫງົບລະງັບ ຍ່ອມຄົບຫາທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ. ດູກ່ອນສີຫະ ການທີ່ສັດຕະບຸຣຸດຜູ້ສະຫງົບລະງັບ ຄົບຫາທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີນີ້, ນີ້ກໍເປັນຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, สีห, ทายกสฺส ทานปติโน กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. ยมฺปิ, สีห, ทายกสฺส ทานปติโน กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, อิทมฺปิ สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ.

"ດູກ່ອນສີຫະ ອີກປະການໜຶ່ງ ກຽດຕິຄຸນອັນງົດງາມຂອງທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ຍ່ອມຂະຈອນໄປທົ່ວ. ດູກ່ອນສີຫະ ການທີ່ກຽດຕິຄຸນອັນງົດງາມຂອງທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ຂະຈອນໄປທົ່ວນີ້, ນີ້ກໍເປັນຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ."

---

‘‘ปุน จปรํ, สีห, ทายโก ทานปติ ยํ ยเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ – วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต. ยมฺปิ, สีห, ทายโก ทานปติ ยํ ยเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ – วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต, อิทมฺปิ สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ.

ດູກ່ອນສີຫະ ອີກປະການໜຶ່ງ ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເປັນຕົ້ນວ່າ ບໍລິສັດກະສັດ ບໍລິສັດພາມ ບໍລິສັດຄະຫะບໍດີ ຫຼືບໍລິສັດສະມະນະ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງອົງອາດ ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນ. ດູກ່ອນສີຫະ ການທີ່ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເປັນຕົ້ນວ່າ ບໍລິສັດກະສັດ ບໍລິສັດພາມ ບໍລິສັດຄະຫะບໍດີ ຫຼືບໍລິສັດສະມະນະ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາຢ່າງອົງອາດ ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນນີ້ ເປັນຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງໃນປັດຈຸບັນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, สีห, ทายโก ทานปติ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. ยมฺปิ, สีห, ทายโก ทานปติ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ, อิทํ สมฺปรายิกํ ทานผล’’นฺติ.

ດູກ່ອນສີຫະ ອີກປະການໜຶ່ງ ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນສີຫະ ການທີ່ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນນີ້ ເປັນຜົນແຫ່ງທານໃນພົບໜ້າ.

---

เอวํ วุตฺเต สีโห เสนาปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา จตฺตาริ สนฺทิฏฺฐิกานิ ทานผลานิ อกฺขาตานิ, นาหํ เอตฺถ ภควโต สทฺธาย คจฺฉามิ; อหํ เปตานิ ชานามิ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ พหุโน ชนสฺส ปิโย มนาโป. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ; มํ สนฺโต สปฺปุริสา ภชนฺติ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ; มยฺหํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘สีโห เสนาปติ ทายโก การโก [Pg.34] สงฺฆุปฏฺฐาโก’ติ. อหํ, ภนฺเต, ทายโก ทานปติ ยํ ยเทว ปริสํ อุปสงฺกมามิ – ยทิ ขตฺติยปริสํ ยทิ พฺราหฺมณปริสํ ยทิ คหปติปริสํ ยทิ สมณปริสํ – วิสารโท อุปสงฺกมามิ อมงฺกุภูโต. ยานิมานิ, ภนฺเต, ภควตา จตฺตาริ สนฺทิฏฺฐิกานิ ทานผลานิ อกฺขาตานิ, นาหํ เอตฺถ ภควโต สทฺธาย คจฺฉามิ; อหํ เปตานิ ชานามิ. ยญฺจ โข มํ, ภนฺเต, ภควา เอวมาห – ‘ทายโก, สีห, ทานปติ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตี’ติ, เอตาหํ น ชานามิ; เอตฺถ จ ปนาหํ ภควโต สทฺธาย คจฺฉามี’’ติ. ‘‘เอวเมตํ, สีห, เอวเมตํ, สีห! ทายโก ทานปติ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชตี’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ສີຫະເສນາບໍດີໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດໄວ້ ຂ້າພຣະອົງບໍ່ໄດ້ດຳເນີນໄປด้วยຄວາມເຊື່ອຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໃນເລື່ອງນີ້ (ເພາະ) ຂ້າພຣະອົງເອງກໍຮູ້ແຈ້ງຜົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງເປັນທາຍົກ ເປັນທານະບໍດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງເປັນທາຍົກ ເປັນທານະບໍດີ ພວກສັດຕະບຸລຸດຜູ້ສະຫງົບຍ່ອມຄົບຫາຂ້າພຣະອົງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງເປັນທາຍົກ ເປັນທານະບໍດີ ກຽດຕິສັບອັນງາມຂອງຂ້າພຣະອົງຍ່ອມຂະຈອນໄປວ່າ \"ສີຫະເສນາບໍດີເປັນທາຍົກ ເປັນຜູ້ເຮັດທານ ເປັນຜູ້ອຸປະຖຳບຳລຸງພຣະສົງ\". ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງເປັນທາຍົກ ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເປັນຕົ້ນວ່າ ບໍລິສັດກະສັດ ບໍລິສັດພາມ ບໍລິສັດຄະຫะບໍດີ ຫຼືບໍລິສັດສະມະນະ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງອົງອາດ ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຜົນແຫ່ງທານທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດໄວ້ ຂ້າພຣະອົງບໍ່ໄດ້ດຳເນີນໄປດ້ວຍຄວາມເຊື່ອຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໃນເລື່ອງນີ້ (ເພາະ) ຂ້າພຣະອົງເອງກໍຮູ້ແຈ້ງຜົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ແຕ່ສ່ວນເລື່ອງທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດກັບຂ້າພຣະອົງວ່າ \"ດູກ່ອນສີຫະ ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ\" ນີ້ ຂ້າພຣະອົງຍັງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ ແລະໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້າພຣະອົງຍ່ອມເຊື່ອຕໍ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ." "ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ສີຫະ! ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ສີຫະ! ທາຍົກຜູ້ເປັນທານະບໍດີ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ."

---

‘‘ททํ ปิโย โหติ ภชนฺติ นํ พหู,กิตฺติญฺจ ปปฺโปติ ยโส จ วฑฺฒติ ;

อมงฺกุภูโต ปริสํ วิคาหติ,วิสารโท โหติ นโร อมจฺฉรี.

ຜູ້ໃຫ້ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ຄົນເປັນອັນຫຼາຍຍ່ອມຄົບຫາເຂົາ ເຂົາຍ່ອມໄດ້ຮັບຊື່ສຽງ ກຽດຕິຍົດຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຄົນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່ ຍ່ອມເຂົ້າສູ່ບໍລິສັດຢ່າງອົງອາດ ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນ.

---

‘‘ตสฺมา หิ ทานานิ ททนฺติ ปณฺฑิตา,วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ สุเขสิโน;

เต ทีฆรตฺตํ ติทิเว ปติฏฺฐิตา,เทวานํ สหพฺยคตา รมนฺติ เต.

ເພາະເຫດນັ້ນ ບັນດິດທັງຫຼາຍຜູ້ສະແຫວງຫາຄວາມສຸກ ຈຶ່ງກຳຈັດມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ແລ້ວໃຫ້ທານ ພວກເຂົາຍ່ອມປະດິດສະຖານໃນສະຫວັນຊັ້ນໄຕທິບ ຕະຫຼອດການລະນານ ໄດ້ເປັນສະຫາຍຂອງເທວະດาທັງຫຼາຍ ແລະຍ່ອມເພີດເພີນບັນເທີງໃຈໃນສະຫວັນນັ້ນ.

---

‘‘กตาวกาสา กตกุสลา อิโต จุตา,สยํปภา อนุวิจรนฺติ นนฺทนํ ;

เต ตตฺถ นนฺทนฺติ รมนฺติ โมทเร,สมปฺปิตา กามคุเณหิ ปญฺจหิ;

‘‘กตฺวาน วากฺยํ อสิตสฺส ตาทิโน,รมนฺติ สคฺเค สุคตสฺส สาวกา’’ติ. จตุตฺถํ;

ພວກເຂົາຜູ້ໄດ້ໂອກາດ ເຮັດກຸສົນໄວ້ແລ້ວ ຈຸຕິຈາກໂລກນີ້ໄປ ຍ່ອມມີລັດສະໝີສະຫວ່າງສະໄຫວໃນຕົວເອງ ທ່ຽວຊົມສວນນັນທະວັນ ພວກເຂົາຍ່ອມຍິນດີ ເພີດເພີນ ບັນເທີງໃຈໃນສວນນັ້ນ ເຕັມອີ່ມດ້ວຍກາມະຄຸນ 5 ປະການ ພຣະສາວົກຂອງພຣະສຸຄົດ ປະຕິບັດຕາມພຣະດຳລັດຂອງພຣະອົງຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາ ຜູ້ຄົງທີ່ແລ້ວ ຍ່ອມບັນເທີງໃຈໃນສະຫວັນ.

---

๕. ทานานิสํสสุตฺตํ

໕. ທານານິສັງສະສູດ

---

๓๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ทาเน อานิสํสา. กตเม ปญฺจ? พหุโน ชนสฺส ปิโย โหติ มนาโป; สนฺโต สปฺปุริสา ภชนฺติ; กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท [Pg.35] อพฺภุคฺคจฺฉติ; คิหิธมฺมา อนปคโต โหติ; กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ทาเน อานิสํสา’’ติ.

໓໕. ดູກ່ອນພิกຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງການໃຫ້ທານ 5 ປະການນີ້ມີຢູ່. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ 1 ພວກສັດຕະບຸລຸດຜູ້ສະຫງົບຍ່ອມຄົບຫາ 1 ກຽດຕິສັບອັນງາມຍ່ອມขະຈອນໄປ 1 ບໍ່ຫ່າງເຫີນຈາກທຳຂອງຄະລຶຫັດ (ສິນ 5) 1 ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືອານິສົງແຫ່ງການໃຫ້ທານ 5 ປະການ.

---

‘‘ททมาโน ปิโย โหติ, สตํ ธมฺมํ อนุกฺกมํ;

สนฺโต นํ สทา ภชนฺติ, สญฺญตา พฺรหฺมจารโย.

ຜູ້ໃຫ້ທານຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເຂົາຍ່ອມດຳເນີນຕາມທຳຂອງສັດຕະບຸລຸດ ພວກສັດຕະບຸລຸດຜູ້ສະຫງົບ ຜູ້ສຳລວມລະວັງ ຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ຍ່ອມຄົບຫາເຂົາຢູ່ສະເໝີ.

---

‘‘เต ตสฺส ธมฺมํ เทเสนฺติ, สพฺพทุกฺขาปนูทนํ;

ยํ โส ธมฺมํ อิธญฺญาย, ปรินิพฺพาติ อนาสโว’’ติ. ปญฺจมํ;

ພວກທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມສະແດງທຳອັນເປັນເຄື່ອງບັນເທົາທຸກທັງປວງແກ່ເຂົາ ເຂົາໄດ້ຮູ້ທຳນັ້ນໃນໂລກນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ ດັບສະໜິດ (ປະລິນິບພານ).

---

๖. กาลทานสุตฺตํ

໖. ກາລະທານະສູດ

---

๓๖. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, กาลทานานิ. กตมานิ ปญฺจ? อาคนฺตุกสฺส ทานํ เทติ; คมิกสฺส ทานํ เทติ; คิลานสฺส ทานํ เทติ; ทุพฺภิกฺเข ทานํ เทติ; ยานิ ตานิ นวสสฺสานิ นวผลานิ ตานิ ปฐมํ สีลวนฺเตสุ ปติฏฺฐาเปติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ กาลทานานี’’ติ.

໓໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາລະທານ (ການໃຫ້ທານຕາມກາລະເວລາ) 5 ປະການນີ້ມີຢູ່. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ມາສູ່ຖິ່ນ (ອາຄັນຕຸກະ) 1 ໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ກຽມຈະເດີນທາງ (ຄະມິກະ) 1 ໃຫ້ທານແກ່ຄົນເຈັບໄຂ້ (ຄິລານະ) 1 ໃຫ້ທານໃນສະໄໝເຂົ້າຢາກໝາກແພງ (ທຸບພິກຂະ) 1 ຍ່ອມນ້ອມຖວາຍເຂົ້າໃໝ່ ແລະຜົນລະໄມ້ໃໝ່ທີ່ໄດ້ມາທຳອິດແກ່ທ່ານຜູ້ມີສິນ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືກາລະທານ 5 ປະການ.

---

‘‘กาเล ททนฺติ สปฺปญฺญา, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

กาเลน ทินฺนํ อริเยสุ, อุชุภูเตสุ ตาทิสุ.

ທານທີ່ທາຍົກຜູ້ມີປັນຍາ ຜູ້ຮູ້ຄວາມຕ້ອງການຂອງຜູ້ຂໍ ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່ ໄດ້ໃຫ້ແລ້ວໃນກາລະເວລາອັນຄວນ ໃນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ຊື່ກົງ ຜູ້ຄົງທີ່;

---

‘‘วิปฺปสนฺนมนา ตสฺส, วิปุลา โหติ ทกฺขิณา;

เย ตตฺถ อนุโมทนฺติ, เวยฺยาวจฺจํ กโรนฺติ วา;

น เตน ทกฺขิณา อูนา, เตปิ ปุญฺญสฺส ภาคิโน.

ທັກຂິຍາທານຂອງທາຍົກນັ້ນ ຜູ້ມີໃຈເຫຼື້ອມໃສດີແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນໄພບູນ. ຊົນເຫຼົ່າໃດຮ່ວມອະນຸໂມທະນາ ຫຼືຊ່ວຍຂົນຂວາຍ (ໄວຍາປັດຈະ) ໃນທານນັ້ນ ທັກຂິຍາທານຂອງທາຍົກກໍບໍ່ໄດ້ບົກພ່ອງໄປເພາະເຫດນັ້ນ ແລະຊົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍ່ອມມີສ່ວນແຫ່ງບຸນນັ້ນນຳ.

---

‘‘ตสฺมา ทเท อปฺปฏิวานจิตฺโต, ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ;

ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ, ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณิน’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

ເພາະສະນັ້ນ ທາຍົກຄວນມີຈິດບໍ່ທໍ້ຖອຍ ໃຫ້ທານໃນບ່ອນທີ່ໃຫ້ແລ້ວມີຜົນຫຼາຍ ເພາະບຸນທັງຫຼາຍຍ່ອມເປັນທີ່ເພິ່ງຂອງສັດທັງຫຼາຍໃນປໍລະໂລກ (ພົບໜ້າ).

---

๙. โภชนสุตฺตํ

໙. ໂພຊະນະສູດ

---

๓๗. ‘‘โภชนํ, ภิกฺขเว, ททมาโน ทายโก ปฏิคฺคาหกานํ ปญฺจ ฐานานิ เทติ. กตมานิ ปญฺจ? อายุํ เทติ, วณฺณํ เทติ, สุขํ เทติ, พลํ เทติ, ปฏิภานํ เทติ. อายุํ โข ปน ทตฺวา อายุสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา; วณฺณํ ทตฺวา วณฺณสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา; สุขํ ทตฺวา สุขสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส [Pg.36] วา; พลํ ทตฺวา พลสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา; ปฏิภานํ ทตฺวา ปฏิภานสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. โภชนํ, ภิกฺขเว, ททมาโน ทายโก ปฏิคฺคาหกานํ อิมานิ ปญฺจ ฐานานิ เทตี’’ติ.

໓໗. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທາຍົກເມື່ອໃຫ້ໂພຊະນະ ຍ່ອມຊື່ວ່າໃຫ້ຖານະ 5 ປະການແກ່ປະຕິຄາຫົກ (ຜູ້ຮັບ). 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມໃຫ້ອາຍຸ ໃຫ້ວັນນະ ໃຫ້ສຸກຂະ ໃຫ້ພະລະ ໃຫ້ປະຕິພານ. ຄັນໃຫ້ອາຍຸແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງອາຍຸ ทັງທີ່ເປັນທິບ ຫຼືເປັນຂອງມະນຸດ; ຄັນໃຫ້ວັນນະແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງວັນນະ ທັງທີ່ເປັນທິບ ຫຼືເປັນຂອງມະນຸດ; ຄັນໃຫ້ສຸກຂະແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງສຸກຂະ ທັງທີ່ເປັນທິບ ຫຼືເປັນຂອງມະນຸດ; ຄັນໃຫ້ພະລະແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງພະລະ ທັງທີ່ເປັນທິບ ຫຼືເປັນຂອງມະນຸດ; ຄັນໃຫ້ປະຕິພານແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນແຫ່ງປະຕິພານ ທັງທີ່ເປັນທິບ ຫຼືເປັນຂອງມະນຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທາຍົກເມື່ອໃຫ້ໂພຊະນະ ຍ່ອມຊື່ວ່າໃຫ້ຖານະ 5 ປະການນີ້ແກ່ປະຕິຄາຫົກ.

---

‘‘อายุโท พลโท ธีโร, วณฺณโท ปฏิภานโท;

สุขสฺส ทาตา เมธาวี, สุขํ โส อธิคจฺฉติ.

ນັກປາດຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໃຫ້ອາຍຸ ໃຫ້ພະລະ ໃຫ້ວັນນະ ໃຫ້ປະຕິພານ ແລະເປັນຜູ້ໃຫ້ຄວາມສຸກ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ.

---

‘‘อายุํ ทตฺวา พลํ วณฺณํ, สุขญฺจ ปฏิภานกํ ;

ทีฆายุ ยสวา โหติ, ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ;

ຄັນໃຫ້ອາຍຸ ພະລະ ວັນນະ ສຸກຂະ ແລະປະຕິພານແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະເກີດໃນທີ່ໃດໆ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ແລະມີຍົດຖາບັນດາສັກ.

---

๘. สทฺธสุตฺตํ

໘. ສັດທາສູດ

---

๓๘. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, สทฺเธ กุลปุตฺเต อานิสํสา. กตเม ปญฺจ? เย เต, ภิกฺขเว, โลเก สนฺโต สปฺปุริสา เต สทฺธญฺเญว ปฐมํ อนุกมฺปนฺตา อนุกมฺปนฺติ, โน ตถา อสฺสทฺธํ; สทฺธญฺเญว ปฐมํ อุปสงฺกมนฺตา อุปสงฺกมนฺติ, โน ตถา อสฺสทฺธํ; สทฺธญฺเญว ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺตา ปฏิคฺคณฺหนฺติ, โน ตถา อสฺสทฺธํ; สทฺธญฺเญว ปฐมํ ธมฺมํ เทเสนฺตา เทเสนฺติ, โน ตถา อสฺสทฺธํ; สทฺโธ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สทฺเธ กุลปุตฺเต อานิสํสา.

໓໘. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງ 5 ປະການນີ້ ຍ່ອມມີແກ່ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄື ພວກສັດຕະບຸລຸດຜູ້ສະຫງົບໃນໂລກ ເມື່ອຈະອະນຸເຄາະ ຍ່ອມອະນຸເຄາະກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາກ່ອນ ບໍ່ອະນຸເຄາະຜູ້ບໍ່ມີສັດທາຢ່າງນັ້ນ; ເມື່ອຈະເຂົ້າໄປຫາ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຜູ້ມີສັດທາກ່ອນ ບໍ່ເຂົ້າໄປຫາຜູ້ບໍ່ມີສັດທາຢ່າງນັ້ນ; ເມື່ອຈະຮັບໄທຍະທຳ ຍ່ອມຮັບຈາກຜູ້ມີສັດທາກ່ອນ ບໍ່ຮັບຈາກຜູ້ບໍ່ມີສັດທາຢ່າງນັ້ນ; ເມື່ອຈະສະແດງທຳ ຍ່ອມສະແດງແກ່ຜູ້ມີສັດທາກ່ອນ ບໍ່ສະແດງແກ່ຜູ້ບໍ່ມີສັດທາຢ່າງນັ້ນ; ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືອານິສົງ 5 ປະການ ທີ່ມີແກ່ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สุภูมิยํ จตุมหาปเถ มหานิคฺโรโธ สมนฺตา ปกฺขีนํ ปฏิสรณํ โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุโน ชนสฺส ปฏิสรณํ โหติ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกาน’’นฺติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄຮໃຫຍ່ (ຕົ້ນນິໂຄຣດ) ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງພື້ນດິນອັນສະໝ່ຳສະເໝີ ໃກ້ທາງສີ່ແຍກ ຍ່ອມເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສຂອງຝູງນົກທັງຫຼາຍໂດຍຮອບ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາກໍສັນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ ຄື ພິກຂຸ ພິກຂຸນີ ອຸປາສົກ ແລະອຸປາສິກາ.

---

‘‘สาขาปตฺตผลูเปโต, ขนฺธิมาว มหาทุโม;

มูลวา ผลสมฺปนฺโน, ปติฏฺฐา โหติ ปกฺขินํ.

ຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ທີ່ມີກິ່ງ ກ້ານ ໃບ ແລະໝາກ ສົມບູນດ້ວຍລຳຕົ້ນ ມີຮາກຢັ່ງເລິກ ແລະດົກໜາດ້ວຍໝາກ ຍ່ອມເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສຂອງຝູງນົກທັງຫຼາຍ ສັນໃດ;

---

‘‘มโนรเม อายตเน, เสวนฺติ นํ วิหงฺคมา;

ฉายํ ฉายตฺถิกา ยนฺติ, ผลตฺถา ผลโภชิโน.

ຝູງນົກຍ່ອມບິນມາອາໄສຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ໜ້າຮື່ນຣົມ ພວກທີ່ຕ້ອງການຮົ່ມເງົາກໍເຂົ້າມາອາໄສຮົ່ມເງົາ ພວກທີ່ຕ້ອງການໝາກກໍມາກິນໝາກ ສັນນັ້ນ;

---

‘‘ตเถว สีลสมฺปนฺนํ, สทฺธํ ปุริสปุคฺคลํ;

นิวาตวุตฺตึ อตฺถทฺธํ, โสรตํ สขิลํ มุทุํ.

ໃນທຳນອງດຽວກັນ ບຸກຄົນຜູ້ມີສິນ ສົມບູນດ້ວຍສັດທາ ມີຄວາມປະພຶດອ່ອນນ້ອມຖ່ອມຕົນ ບໍ່ກະດ້າງ ມີຄວາມສະຫງົບສ່ຽມ ມັກເວົ້າຈາອ່ອນຫວານ ນຸ່ມນວນ;

---

‘‘วีตราคา [Pg.37] วีตโทสา, วีตโมหา อนาสวา;

ปุญฺญกฺเขตฺตานิ โลกสฺมึ, เสวนฺติ ตาทิสํ นรํ.

ພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ປາສະຈາກໂທສະ ປາສະຈາກໂມຫະ ບໍ່ມີອາສະວະກິເລດ ເປັນເນື້ອນາບຸນຂອງໂລກ ຍ່ອມຄົບຫາບຸກຄົນຜູ້ມີລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ.

---

‘‘เต ตสฺส ธมฺมํ เทเสนฺติ, สพฺพทุกฺขาปนูทนํ;

ยํ โส ธมฺมํ อิธญฺญาย, ปรินิพฺพาติ อนาสโว’’ติ. อฏฺฐมํ;

ພຣະອະລິຍະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳອັນເປັນເຄື່ອງບັນເທົາທຸກທັງປວງແກ່ເຂົາ ເຂົາໄດ້ຮູ້ທຳນັ້ນໃນໂລກນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ ດັບສະໜິດ (ປະລິນິບພານ).

---

๙. ปุตฺตสุตฺตํ

໙. ປຸດຕະສູດ

---

๓๙. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ฐานานิ สมฺปสฺสนฺตา มาตาปิตโร ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ กุเล ชายมานํ. กตมานิ ปญฺจ? ภโต วา โน ภริสฺสติ; กิจฺจํ วา โน กริสฺสติ; กุลวํโส จิรํ ฐสฺสติ; ทายชฺชํ ปฏิปชฺชิสฺสติ; อถ วา ปน เปตานํ กาลงฺกตานํ ทกฺขิณํ อนุปฺปทสฺสตีติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ฐานานิ สมฺปสฺสนฺตา มาตาปิตโร ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ กุเล ชายมาน’’นฺติ.

໓໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບິດາມານດາເມື່ອເລັງເຫັນເຫດຜົນ 5 ປະການນີ້ ຍ່ອມປາດຖະໜາຢາກໄດ້ບຸດເກີດໃນຕະກູນ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື (1) ບຸດທີ່ເຮົາລ້ຽງມາແລ້ວ ຈັກລ້ຽງຕອບແທນເຮົາ (2) ຈັກຊ່ວຍເຮັດວຽກງານຂອງເຮົາ (3) ວົງຕະກູນຂອງເຮົາຈັກດຳລົງຢູ່ໄດ້ດົນນານ (4) ຈັກເປັນຜູ້ຮັບມໍລະດົກ (5) ຫຼືເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບດັບຂັນໄປແລ້ວ ຈັກເຮັດບຸນອຸທິດສ່ວນກຸສົນ (ທັກຂິຍາທານ) ໃຫ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບິດາມານດາເມື່ອເລັງເຫັນເຫດຜົນ 5 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປາດຖະໜາຢາກໄດ້ບຸດເກີດໃນຕະກູນ.

---

‘‘ปญฺจ ฐานานิ สมฺปสฺสํ, ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา;

ภโต วา โน ภริสฺสติ, กิจฺจํ วา โน กริสฺสติ.

ບິດາມານດາຜູ້ເປັນບັນດິດ ເມື່ອເລັງເຫັນເຫດຜົນ 5 ປະການ ຍ່ອມປາດຖະໜາຢາກໄດ້ບຸດ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ບຸດທີ່ເຮົາລ້ຽງມາແລ້ວ ຈັກລ້ຽງຕອບແທນເຮົາ ຈັກຊ່ວຍເຮັດວຽກງານຂອງເຮົາ;

---

‘‘กุลวํโส จิรํ ติฏฺเฐ, ทายชฺชํ ปฏิปชฺชติ;

อถ วา ปน เปตานํ, ทกฺขิณํ อนุปฺปทสฺสติ.

ວົງຕະກູນຂອງເຮົາຈັກດຳລົງຢູ່ໄດ້ດົນນານ ບຸດຈັກເປັນຜູ້ຮັບມໍລະດົກ ຫຼືເມື່ອເຮົາລ່ວງລັບດັບຂັນໄປແລ້ວ ຈັກເຮັດບຸນອຸທິດສ່ວນກຸສົນໃຫ້';

---

‘‘ฐานาเนตานิ สมฺปสฺสํ, ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา;

ตสฺมา สนฺโต สปฺปุริสา, กตญฺญู กตเวทิโน.

ບິດາມານດາຜູ້ເປັນບັນດິດ ເມື່ອເລັງເຫັນເຫດຜົນເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມປາດຖະໜາຢາກໄດ້ບຸດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກສັດຕະບຸລຸດຜູ້ສະຫງົບ ຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທີ;

---

‘‘ภรนฺติ มาตาปิตโร, ปุพฺเพ กตมนุสฺสรํ;

กโรนฺติ เนสํ กิจฺจานิ, ยถา ตํ ปุพฺพการินํ.

ຍ່ອມລ້ຽງດູບິດາມານດາ ໂດຍລະນຶກເຖິງອຸປະການະຄຸນທີ່ພວກເພິ່ນໄດ້ເຮັດໄວ້ກ່ອນ ຍ່ອມຊ່ວຍເຮັດວຽກງານຂອງພວກເພິ່ນ ເໝືອນດັ່ງທີ່ພວກເພິ່ນໄດ້ເຄີຍເຮັດມາແກ່ຕົນໃນກ່ອນ;

---

‘‘โอวาทการี ภตโปสี, กุลวํสํ อหาปยํ;

สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน, ปุตฺโต โหติ ปสํสิโย’’ติ. นวมํ;

ບຸດຜູ້ເຊື່ອຟັງໂອວາດ ຜູ້ລ້ຽງດູບິດາມານດາ ຜູ້ຮັກສາວົງຕະກູນບໍ່ໃຫ້ເສື່ອມເສຍ ຜູ້ມີສັດທາ ສົມບູນດ້ວຍສິນ ຍ່ອມເປັນບຸດທີ່ຄວນສັນເສີນ.

---

๑๐. มหาสาลปุตฺตสุตฺตํ

໑໐. ມະຫາສາລະປຸດຕະສູດ

---

๔๐. ‘‘หิมวนฺตํ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ. กตมาหิ ปญฺจหิ? สาขาปตฺตปลาเสน วฑฺฒนฺติ; ตเจน วฑฺฒนฺติ; ปปฏิกาย วฑฺฒนฺติ; เผคฺคุนา วฑฺฒนฺติ; สาเรน วฑฺฒนฺติ. หิมวนฺตํ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา อิมาหิ ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สทฺธํ กุลปุตฺตํ นิสฺสาย อนฺโตชโน ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒติ. กตมาหิ [Pg.38] ปญฺจหิ? สทฺธาย วฑฺฒติ; สีเลน วฑฺฒติ; สุเตน วฑฺฒติ; จาเคน วฑฺฒติ; ปญฺญาย วฑฺฒติ. สทฺธํ, ภิกฺขเว, กุลปุตฺตํ นิสฺสาย อนฺโตชโน อิมาหิ ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒตี’’ติ.

໔໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕົ້ນຣັງໃຫຍ່ (ມະຫາສາລະ) ທັງຫຼາຍ ອາໄສຂຸນເຂົາຫิມະພານ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍກິ່ງ ກ້ານ ໃບ 1 ຈະເລີນດ້ວຍເປືອກ 1 ຈະເລີນດ້ວຍສະເກັດ 1 ຈະເລີນດ້ວຍກະພີ້ 1 ຈະເລີນດ້ວຍແກ່ນ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕົ້ນຣັງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ອາໄສຂຸນເຂົາຫິມະພານ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ 5 ປະການນີ້ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາກໍສັນນັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄົນໃນເຮືອນ (ບໍລິວານ) ທີ່ອາໄສເຂົາ ຈະເລີນງອກງາມດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສັດທา 1 ຈະເລີນດ້ວຍສິນ 1 ຈະເລີນດ້ວຍສຸຕະ (ການສະດັບຮັບຟັງ) 1 ຈະເລີນດ້ວຍຈາຄະ (ການເສຍສະຫຼະ) 1 ຈະເລີນດ້ວຍປັນຍາ 1. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄົນໃນເຮືອນທີ່ອາໄສກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ 5 ປະການນີ້.

---

‘‘ยถา หิ ปพฺพโต เสโล, อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน;

ตํ รุกฺขา อุปนิสฺสาย, วฑฺฒนฺเต เต วนปฺปตี.

ປຽບເໝືອນພູເຂົາຫີນ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທ່າມກາງປ່າໃຫຍ່ ຕົ້ນໄມ້ທັງຫຼາຍອາໄສພູເຂົານັ້ນ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມເປັນເຈົ້າແຫ່ງປ່າ ສັນໃດ;

---

‘‘ตเถว สีลสมฺปนฺนํ, สทฺธํ กุลปุตฺตํ อิมํ ;

อุปนิสฺสาย วฑฺฒนฺติ, ปุตฺตทารา จ พนฺธวา;

อมจฺจา ญาติสงฺฆา จ, เย จสฺส อนุชีวิโน.

ໃນທຳນອງດຽວກັນ ບຸດ ພັນລະຍາ ຍາດພີ່ນ້ອງ ມິດສະຫາຍ ໝູ່ຍາດ ແລະຄົນທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສກຸນລະບຸດຜູ້ມີສັດທາ ສົມບູນດ້ວຍສິນນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມ ສັນນັ້ນ;

---

‘‘ตฺยสฺส สีลวโต สีลํ, จาคํ สุจริตานิ จ;

ปสฺสมานานุกุพฺพนฺติ, เย ภวนฺติ วิจกฺขณา.

ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ມີປັນຍາສະຫຼາດ ເມື່ອເຫັນສິນ ຈາຄະ ແລະສຸຈະລິດທັງຫຼາຍຂອງກຸນລະບຸດຜູ້ມີສິນນັ້ນ ຍ່ອມປະພຶດປະຕິບັດຕາມ.

---

‘‘อิมํ ธมฺมํ จริตฺวาน, มคฺคํ สุคติคามินํ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. ทสมํ;

ບຸກຄົນຜູ້ປະພຶດທຳນີ້ ອັນເປັນທາງໄປສູ່ສຸຄະຕິ ຍ່ອມຍິນດີໃນເທວະໂລກ ສະເຫວີຍກາມາຣົມຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ຢ່າງມີຄວາມສຸກ. (ສູດທີສິບ ຈົບ)

---

สุมนวคฺโค จตุตฺโถ.

ສຸມະນະວັກ ທີສີ່ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

---

สุมนา จุนฺที อุคฺคโห, สีโห ทานานิสํสโก;

กาลโภชนสทฺธา จ, ปุตฺตสาเลหิ เต ทสาติ.

ສຸມະນາສູດ, ຈຸນທີສູດ, ອຸຄຄະສູດ, ສີຫະສູດ, ທານານິສັງສູດ, ກາລະທານສູດ, ໂພຊະນະສູດ, ສັດທາສູດ, ຖານະສູດ ແລະ ປຸດຕະສູດ ລວມເປັນສິບສູດດັ່ງນີ້.

---

๕. มุณฺฑราชวคฺโค

໕. ມຸນທະຣາຊະວັກ

---

๑. อาทิยสุตฺตํ

໑. ອາທິຍະສູດ

---

๔๑. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘ปญฺจิเม, คหปติ, โภคานํ อาทิยา. กตเม ปญฺจ? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ อตฺตานํ สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ [Pg.39] ปริหรติ; มาตาปิตโร สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ; ปุตฺตทารทาสกมฺมกรโปริเส สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ. อยํ ปฐโม โภคานํ อาทิโย.

໔໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ອະນາຖະບິທິກະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດກັບອະນາຖະບິທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ພວມນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: 'ຄະຫະບໍດີ, ປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ (ອາທິຍະ) ນີ້ມີ ໕ ປະການ. ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄະຫະບໍດີ, ໃນໂລກນີ້ ອະລิຍະສາວົກ ຍ່ອມໃຊ້ໂພຄະຊັບທີ່ຕົນສະແຫວງຫາໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນຂະຫຍັນ, ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ມີເຫື່ອໄຫຼໂຊມກາຍ, ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ, ມາເຮັດໃຫ້ຕົນເອງມີຄວາມສຸກ, ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານ, ບໍລິຫານຕົນໃຫ້ມີຄວາມສຸກຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ເຮັດໃຫ້ບິດາມານດາມີຄວາມສຸກ, ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານ, ບໍລິຫານທ່ານໃຫ້ມີຄວາມສຸກຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ເຮັດໃຫ້ບຸດ, ພັນລະຍາ, ທາດ, ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ ມີຄວາມສຸກ, ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານ, ບໍລິຫານໃຫ້ມີຄວາມສຸກຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ນີ້ຄືປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ ປະການທີ ໑.'

---

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ มิตฺตามจฺเจ สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ. อยํ ทุติโย โภคานํ อาทิโย.

ຄະຫະບໍດີ, ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມໃຊ້ໂພຄະຊັບທີ່ຕົນສະແຫວງຫາໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນຂະຫຍັນ, ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ມີເຫື່ອໄຫຼໂຊມກາຍ, ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ, ມາເຮັດໃຫ້ມິດສະຫາຍ ແລະ ເພື່ອນຮ່ວມງານມີຄວາມສຸກ, ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານ, ບໍລິຫານໃຫ້ມີຄວາມສຸກຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ນີ້ຄືປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ ປະການທີ ໒.

---

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ยา ตา โหนฺติ อาปทา – อคฺคิโต วา อุทกโต วา ราชโต วา โจรโต วา อปฺปิยโต วา ทายาทโต – ตถารูปาสุ อาปทาสุ โภเคหิ ปริโยธาย วตฺตติ, โสตฺถึ อตฺตานํ กโรติ. อยํ ตติโย โภคานํ อาทิโย.

ຄະຫະບໍດີ, ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມໃຊ້ໂພຄະຊັບທີ່ຕົນສະແຫວງຫາໄດ້ມາດ້ວຍความໝັ່ນຂະຫຍັນ, ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ມີເຫື່ອໄຫຼໂຊມກາຍ, ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ, ມາປ້ອງກັນອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນຈາກໄຟ, ຈາກນ້ຳ, ຈາກພຣະລາຊາ, ຈາກໂຈນ ຫຼື ຈາກທາຍາດຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ຍ່ອມປົກປ້ອງຕົນເອງໃຫ້ປອດໄພດ້ວຍໂພຄະຊັບນັ້ນ. ນີ້ຄືປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ ປະການທີ ໓.

---

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ปญฺจพลึ กตฺตา โหติ. ญาติพลึ, อติถิพลึ, ปุพฺพเปตพลึ, ราชพลึ, เทวตาพลึ – อยํ จตุตฺโถ โภคานํ อาทิโย.

ຄະຫະບໍດີ, ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມໃຊ້ໂພຄະຊັບທີ່ຕົນສະແຫວງຫາໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນຂະຫຍັນ, ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ມີເຫື່ອໄຫຼໂຊມກາຍ, ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ, ມາເຮັດພິທີພີກຳ (ການສົງເຄາະ ຫຼື ບູຊາ) ໕ ປະການ ຄື: ຍາດຕິພີ (ສົງເຄາະຍາດ), ອະຕິຖິພີ (ຕ້ອນຮັບແຂກ), ປຸບພະເປຕະພີ (ເຮັດບຸນອຸທິດໃຫ້ຜູ້ຕາຍ), ລາຊະພີ (ເສຍພາສີອາກອນແກ່ຫຼວງ), ເທວະຕາພີ (ເຮັດບຸນອຸທິດໃຫ້ເທວະດາ). ນີ້ຄືປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ ປະການທີ ໔.

---

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ เย เต สมณพฺราหฺมณา มทปฺปมาทา ปฏิวิรตา ขนฺติโสรจฺเจ นิวิฏฺฐา เอกมตฺตานํ ทเมนฺติ เอกมตฺตานํ สเมนฺติ เอกมตฺตานํ ปรินิพฺพาเปนฺติ, ตถารูเปสุ สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. อยํ ปญฺจโม โภคานํ อาทิโย. อิเม โข, คหปติ, ปญฺจ โภคานํ อาทิยา.

ຄະຫະບໍດີ, ອີກປະการໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມໃຊ້ໂພຄະຊັບທີ່ຕົນສະແຫວງຫາໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນຂະຫຍັນ, ສະສົມດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ມີເຫື່ອໄຫຼໂຊມກາຍ, ເປັນຊັບທີ່ຊອບທຳ ໄດ້ມາໂດຍທຳ, ມາປະດິດສະຖານທັກຂິຍາທານອັນມີຜົນເລີດ, ມີສຸຂະວິບາກ, ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ໃນສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກຄວາມມົວເມົາແລະຄວາມປະມາດ, ຕັ້ງໝັ່ນຢູ່ໃນຂັນຕິແລະໂສຣັດຈະ, ຜູ້ຝຶກຝົນຕົນເອງ, ຜູ້ເຮັດຕົນເອງໃຫ້ສະຫງົບ, ຜູ້ເຮັດຕົນເອງໃຫ້ດັບກິເລດ. ນີ້ຄືປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ ປະການທີ ໕. ຄະຫະບໍດີ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືປະໂຫຍດທີ່ຈະເພິ່ງຖືເອົາຈາກໂພຄະຊັບ ໕ ປະການ.

---

‘‘ตสฺส เจ, คหปติ, อริยสาวกสฺส อิเม ปญฺจ โภคานํ อาทิเย อาทิยโต โภคา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, ตสฺส เอวํ โหติ – ‘เย วต โภคานํ อาทิยา เต จาหํ อาทิยามิ โภคา จ เม ปริกฺขยํ คจฺฉนฺตี’ติ. อิติสฺส โหติ อวิปฺปฏิสาโร. ตสฺส เจ, คหปติ, อริยสาวกสฺส อิเม ปญฺจ โภคานํ อาทิเย อาทิยโต โภคา อภิวฑฺฒนฺติ[Pg.40], ตสฺส เอวํ โหติ – ‘เย วต โภคานํ อาทิยา เต จาหํ อาทิยามิ โภคา จ เม อภิวฑฺฒนฺตี’ติ. อิติสฺส โหติ อุภเยเนว อวิปฺปฏิสาโร’’ติ.

ຄະຫະບໍດີ, ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ໄດ້ໃຊ້ຊັບເພື່ອປະໂຫຍດ ໕ ປະການນີ້ຢູ່, ຫາກຊັບນັ້ນໝົດສິ້ນໄປ, ເຂົາກໍຍ່ອມຄິດວ່າ: «ເຮົາໄດ້ໃຊ້ຊັບເພື່ອປະໂຫຍດທີ່ຄວນໄດ້ຮັບແລ້ວ ແລະ ຊັບຂອງເຮົາກໍໝົດໄປແລ້ວ» ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຂົາກໍບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ. ແຕ່ຫາກວ່າ ເມື່ອເຂົາໃຊ້ຊັບເພື່ອປະໂຫຍດ ໕ ປະການນີ້ຢູ່, ຊັບນັ້ນກັບຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ, ເຂົາກໍຍ່ອມຄິດວ່າ: «ເຮົາໄດ້ໃຊ້ຊັບเพื่อປະໂຫຍດທີ່ຄວນໄດ້ຮັບແລ້ວ ແລະ ຊັບຂອງເຮົາກໍຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຂຶ້ນ» ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຂົາກໍບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈໃນທັງສອງກໍລະນີນັ້ນ.

---

‘‘ภุตฺตา โภคา ภตา ภจฺจา, วิติณฺณา อาปทาสุ เม;

อุทฺธคฺคา ทกฺขิณา ทินฺนา, อโถ ปญฺจพลีกตา;

อุปฏฺฐิตา สีลวนฺโต, สญฺญตา พฺรหฺมจารโย.

ເຮົາໄດ້ບໍລິໂພກຊັບແລ້ວ, ໄດ້ລ້ຽງດູຜູ້ຄວນລ້ຽງດູແລ້ວ, ໄດ້ຜ່ານພົ້ນອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ແລ້ວ, ໄດ້ຖວາຍທັກຂິຍາທານອັນມີຜົນເລີດແລ້ວ, ທັງໄດ້ເຮັດພິທີພີກຳ ໕ ປະການແລ້ວ, ໄດ້ບຳລຸງທ່ານຜູ້ມີສີລ, ຜູ້ສຳລວມ, ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນແລ້ວ.

---

‘‘ยทตฺถํ โภคํ อิจฺเฉยฺย, ปณฺฑิโต ฆรมาวสํ;

โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต, กตํ อนนุตาปิยํ.

ປະໂຫຍດອັນໃດທີ່ບັນດິດຜູ້ຄອງເຮືອນປາດຖະໜາຈາກໂພຄະຊັບ, ປະໂຫຍດນັ້ນເຮົາໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ກິດອັນບໍ່ເປັນທີ່ເດືອດຮ້ອນໃນພາຍຫຼັງ ເຮົາໄດ້ເຮັດແລ້ວ.

---

‘‘เอตํ อนุสฺสรํ มจฺโจ, อริยธมฺเม ฐิโต นโร;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. ปฐมํ;

ເມື່ອລະນຶກເຖິງສິ່ງນີ້ຢູ່, ນິຣະຊົນ (ມະນຸດ) ຜູ້ຕັ້ງໝັ່ນຢູ່ໃນອະລິຍະທຳ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສັນເສີນໃນໂລກນີ້ເອງ, ແລະ ເມື່ອລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມເພີດເພີນໃນສະຫວັນ. (ສູດທີໜຶ່ງ ຈົບ)

---

๒. สปฺปุริสสุตฺตํ

໒. ສັບປຸຣິສະສູດ

---

๔๒. ‘‘สปฺปุริโส, ภิกฺขเว, กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ.

໔໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສັດບຸຣຸດເກີດມາໃນຕະກູນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ; ຄື ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ມານດາບິດາ; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ບຸດແລະພັນລະຍາ; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ທາດ, ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ມິດສະຫາຍແລະອຳມາດ; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาเมโฆ สพฺพสสฺสานิ สมฺปาเทนฺโต พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส กุเล ชายมาโน พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; มาตาปิตูนํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; ปุตฺตทารสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; ทาสกมฺมกรโปริสสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; มิตฺตามจฺจานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหติ; สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถาย หิตาย สุขาย โหตี’’ติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາເມກ (ຝົນຕົກໃຫຍ່) ທີ່ເຮັດໃຫ້ພືດພັນທັນຍາຫານທັງປວງຈະເລີນງອກງາມ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນຄືກັນ, ເມື່ອສັດບຸຣຸດເກີດມາໃນຕະກູນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ; ຄື ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ມານດາບິດາ; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ບຸດແລະພັນລະຍາ; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ທາດ, ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ມິດສະຫາຍແລະອຳມາດ; ເພື່ອປະໂຫຍດ, ເພື່ອເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ສັນນັ້ນ.

---

‘‘หิโต พหุนฺนํ ปฏิปชฺช โภเค, ตํ เทวตา รกฺขติ ธมฺมคุตฺตํ;

พหุสฺสุตํ สีลวตูปปนฺนํ, ธมฺเม ฐิตํ น วิชหติ กิตฺติ.

ສັດບຸຣຸດຜູ້ເກື້ອກູນແກ່ຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຍ່ອມໃຊ້ໂພຄະຊັບໂດຍຊອບທຳ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງໂດຍທຳ; ກຽດຕິຍົດຍ່ອມບໍ່ລະທິ້ງບຸກຄົນຜູ້ເປັນພະຫູສູດ, ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລແລະວັດປະຕິບັດ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ່ນຢູ່ໃນທຳ.

---

‘‘ธมฺมฏฺฐํ [Pg.41] สีลสมฺปนฺนํ, สจฺจวาทึ หิรีมนํ;

เนกฺขํ ชมฺโพนทสฺเสว, โก ตํ นินฺทิตุมรหติ;

เทวาปิ นํ ปสํสนฺติ, พฺรหฺมุนาปิ ปสํสิโต’’ติ. ทุติยํ;

ໃຜເລີຍຈະຕິຕຽນບຸກຄົນຜູ້ຕັ້ງໝັ່ນຢູ່ໃນທຳ, ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ, ຜູ້ເວົ້າຄຳຈິງ, ຜູ້ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ຜູ້ປຽບເໝືອນແທ່ງຄຳຊົມພູນຸດ (ຄຳບໍລິສຸດ)? ແມ່ນແຕ່ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມສັນເສີນຜູ້ນັ້ນ, ເຖິງພຣະພຣົມກໍສັນເສີນຄືກັນ. (ສູດທີສອງ ຈົບ)

---

๓. อิฏฺฐสุตฺตํ

໓. ອິດຖะສູດ

---

๔๓. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

໔໓. ຄັ້ງນັ້ນ ອະນາຖະບິທິກະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດກັບອະນາຖະບິທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ພວມນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ:

---

‘‘ปญฺจิเม, คหปติ, ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? อายุ, คหปติ, อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ; วณฺโณ อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ; สุขํ อิฏฺฐํ กนฺตํ มนาปํ ทุลฺลภํ โลกสฺมึ; ยโส อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ; สคฺคา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. อิเม โข, คหปติ, ปญฺจ ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ทุลฺลภา โลกสฺมึ.

ຄະຫະບໍດີ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄະຫະບໍດີ, ອາຍຸ (ຄວາມມີອາຍຸຍືນ) ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ; ວັນນະ (ຄວາມມີຜິວພັນຜຸດຜ່ອງ) ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ; ສຸກຂະ (ຄວາມສຸກ) ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ; ຍົດ (ຄວາມມີຍົດຖາບັນດาສັກ) ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ; ສະຫວັນ ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ຄະຫະບໍດີ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ.

---

‘‘อิเมสํ โข, คหปติ, ปญฺจนฺนํ ธมฺมานํ อิฏฺฐานํ กนฺตานํ มนาปานํ ทุลฺลภานํ โลกสฺมึ น อายาจนเหตุ วา ปตฺถนาเหตุ วา ปฏิลาภํ วทามิ. อิเมสํ โข, คหปติ, ปญฺจนฺนํ ธมฺมานํ อิฏฺฐานํ กนฺตานํ มนาปานํ ทุลฺลภานํ โลกสฺมึ อายาจนเหตุ วา ปตฺถนาเหตุ วา ปฏิลาโภ อภวิสฺส, โก อิธ เกน หาเยถ?

ຄະຫະບໍດີ, ເຮົາບໍ່ກ່າວວ່າ ທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ ຈະເພິ່ງໄດ້ມາເພາະເຫດແຫ່ງການອ້ອນວອນ ຫຼື ເພາະເຫດແຫ່ງການປາດຖະໜາ (ຕັ້ງຈິດອະທິຖານ). ຄະຫະບໍດີ, ຖ້າຫາກວ່າ ທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ, ໜ້າຮັກໃຄ່, ໜ້າພໍໃຈ, ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ ຈະເພິ່ງໄດ້ມາເພາະເຫດແຫ່ງການອ້ອນວອນ ຫຼື ເພາະເຫດແຫ່ງການປາດຖະໜາແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ ໃຜເລີຍຈະເສື່ອມຈາກສິ່ງໃດໄດ້?

---

‘‘น โข, คหปติ, อรหติ อริยสาวโก อายุกาโม อายุํ อายาจิตุํ วา อภินนฺทิตุํ วา อายุสฺส วาปิ เหตุ. อายุกาเมน, คหปติ, อริยสาวเกน อายุสํวตฺตนิกา ปฏิปทา ปฏิปชฺชิตพฺพา. อายุสํวตฺตนิกา หิสฺส ปฏิปทา ปฏิปนฺนา อายุปฏิลาภาย สํวตฺตติ. โส ลาภี โหติ อายุสฺส ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา.

ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາອາຍຸ ບໍ່ຄວນອ້ອນວອນຂໍອາຍຸ ຫຼື ເພີດເພີນຍິນດີໃນອາຍຸ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອາຍຸເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາອາຍຸ ຄວນປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີອາຍຸຍືນ. ເພາະຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີອາຍຸຍືນ ທີ່ເຂົາປະຕິບັດແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ໄດ້ອາຍຸ, ເຂົາກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບອາຍຸ ອັນເປັນທິບ ຫຼື ອັນເປັນຂອງມະນຸດ.

---

‘‘น โข, คหปติ, อรหติ อริยสาวโก วณฺณกาโม วณฺณํ อายาจิตุํ วา อภินนฺทิตุํ วา วณฺณสฺส วาปิ เหตุ. วณฺณกาเมน, คหปติ, อริยสาวเกน วณฺณสํวตฺตนิกา ปฏิปทา ปฏิปชฺชิตพฺพา. วณฺณสํวตฺตนิกา หิสฺส ปฏิปทา ปฏิปนฺนา วณฺณปฏิลาภาย สํวตฺตติ. โส ลาภี โหติ วณฺณสฺส ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา.

ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາວັນນະ ບໍ່ຄວນອ້ອນວອນຂໍວັນນະ ຫຼື ເພີດເພີນຍິນດີໃນວັນນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ວັນນະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາວັນນະ ຄວນປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີວັນນະ. ເພາະຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີວັນນະ ທີ່ເຂົາປະຕິບັດແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ໄດ້ວັນນະ, ເຂົາກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບວັນນະ ອັນເປັນທິບ ຫຼື ອັນເປັນຂອງມະນຸດ.

---

‘‘น [Pg.42] โข, คหปติ, อรหติ อริยสาวโก สุขกาโม สุขํ อายาจิตุํ วา อภินนฺทิตุํ วา สุขสฺส วาปิ เหตุ. สุขกาเมน, คหปติ, อริยสาวเกน สุขสํวตฺตนิกา ปฏิปทา ปฏิปชฺชิตพฺพา. สุขสํวตฺตนิกา หิสฺส ปฏิปทา ปฏิปนฺนา สุขปฏิลาภาย สํวตฺตติ. โส ลาภี โหติ สุขสฺส ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา.

ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາສຸກຂະ ບໍ່ຄວນອ້ອນວອນຂໍສຸກຂະ ຫຼື ເພີດເພີນຍິນດີໃນສຸກຂະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສຸກຂະເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາສຸກຂະ ຄວນປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີສຸກຂະ. ເພາະຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີສຸກຂະ ທີ່ເຂົາປະຕິບັດແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ໄດ້ສຸກຂະ, ເຂົາກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບສຸກຂະ ອັນເປັນທິບ ຫຼື ອັນເປັນຂອງມະນຸດ.

---

‘‘น โข, คหปติ, อรหติ อริยสาวโก ยสกาโม ยสํ อายาจิตุํ วา อภินนฺทิตุํ วา ยสสฺส วาปิ เหตุ. ยสกาเมน, คหปติ, อริยสาวเกน ยสสํวตฺตนิกา ปฏิปทา ปฏิปชฺชิตพฺพา. ยสสํวตฺตนิกา หิสฺส ปฏิปทา ปฏิปนฺนา ยสปฏิลาภาย สํวตฺตติ. โส ลาภี โหติ ยสสฺส ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา.

ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາຍົດ ບໍ່ຄວນອ້ອນວອນຂໍຍົດ ຫຼື ເພີດເພີນຍິນດີໃນຍົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຍົດເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາຍົດ ຄວນປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີຍົດ. ເພາະຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີຍົດ ທີ່ເຂົາປະຕິບັດແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຍົດ, ເຂົາກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບຍົດ ອັນເປັນທິບ ຫຼື ອັນເປັນຂອງມະນຸດ.

---

‘‘น โข, คหปติ, อรหติ อริยสาวโก สคฺคกาโม สคฺคํ อายาจิตุํ วา อภินนฺทิตุํ วา สคฺคานํ วาปิ เหตุ. สคฺคกาเมน, คหปติ, อริยสาวเกน สคฺคสํวตฺตนิกา ปฏิปทา ปฏิปชฺชิตพฺพา. สคฺคสํวตฺตนิกา หิสฺส ปฏิปทา ปฏิปนฺนา สคฺคปฏิลาภาย สํวตฺตติ. โส ลาภี โหติ สคฺคาน’’นฺติ.

ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາສະຫວັນ ບໍ່ຄວນອ້ອນວອນຂໍສະຫວັນ ຫຼື ເພີດເພີນຍິນດີໃນສະຫວັນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສະຫວັນເລີຍ. ຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປາດຖະໜາສະຫວັນ ຄວນປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ. ເພາະຂໍ້ປະຕິບັດອັນເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ທີ່ເຂົາປະຕິບັດແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໃຫ້ໄດ້ສະຫວັນ, ເຂົາກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບສະຫວັນ.

---

‘‘อายุํ วณฺณํ ยสํ กิตฺตึ, สคฺคํ อุจฺจากุลีนตํ;

รติโย ปตฺถยาเนน, อุฬารา อปราปรา.

ຜູ້ປາດຖະໜາອາຍຸ, ວັນນະ, ຍົດ, ກຽດຕິຍົດ, ສະຫວັນ, ຄວາມເກີດໃນຕະກູນສູງ ແລະ ຄວາມເພີດເພີນອັນປະເສີດ ຢ່າງຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປ ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ,

---

‘‘อปฺปมาทํ ปสํสนฺติ, ปุญฺญกิริยาสุ ปณฺฑิตา;

‘‘อปฺปมตฺโต อุโภ อตฺเถ, อธิคณฺหาติ ปณฺฑิโต.

ບັນດິດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສັນເສີນຄວາມບໍ່ປະມາດໃນການເຮັດບຸນກຸສົນ; ບັນດິດຜູ້ບໍ່ປະມາດ ຍ່ອມຍຶດຖືເອົາປະໂຫຍດທັງສອງປະການໄວ້ໄດ້:

---

‘‘ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ โย อตฺโถ, โย จตฺโถ สมฺปรายิโก;

อตฺถาภิสมยา ธีโร, ปณฺฑิโตติ ปวุจฺจตี’’ติ. ตติยํ;

ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ; ເພາະບັນລຸປະໂຫຍດທັງສອງນັ້ນ, ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ «ບັນດິດ». (ສູດທີສາມ ຈົບ)

---

๔. มนาปทายีสุตฺตํ

໔. ມະນາປະທາຍີສູດ

---

๔๔. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน อุคฺคสฺส คหปติโน เวสาลิกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา [Pg.43] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໔໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ພຣະນະຄອນເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ (ສະບົງ) ແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງເຮືອນຂອງອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເວສາລີ, ປະທັບນັ່ງຢູ່ ເທິງອາສະນະທີ່ຈັດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເວສາລີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພิວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ອຸຄຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເວສາລີ ຜູ້ພວມນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້:

---

‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘มนาปทายี ลภเต มนาป’นฺติ. มนาปํ เม, ภนฺเต, สาลปุปฺผกํ ขาทนียํ; ตํ เม ภควา ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปํ อุปาทาย.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ສະດັບມາແລ້ວ ໄດ້ຮັບມາແລ້ວສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂອງຂົບສັນທີ່ມີສີສັນດັ່ງດອກຮັງຂອງຂ້າພະອົງນີ້ ເປັນຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ; ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງໂຜດຮັບຂອງຂົບສັນນັ້ນຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອອະນຸເຄາະເຖີ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຮັບແລ້ວ ເພື່ອອະນຸເຄາະ.

---

‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘มนาปทายี ลภเต มนาป’นฺติ. มนาปํ เม, ภนฺเต, สมฺปนฺนโกลกํ สูกรมํสํ ; ตํ เม ภควา ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปํ อุปาทาย.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ສະດັບມາແລ້ວ ໄດ້ຮັບມາແລ້ວສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ'. ຂ້າແຕ່ພຣးອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແກງເນື້ອໝູທີ່ປຸງດ້ວຍໝາກທັນຂອງຂ້າພະອົງນີ້ ເປັນຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ; ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງໂຜດຮັບແກງເນື້ອໝູນັ້ນຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອອະນຸເຄາະເຖີ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຮັບແລ້ວ ເພື່ອອະນຸເຄາະ.

---

‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘มนาปทายี ลภเต มนาป’นฺติ. มนาปํ เม, ภนฺเต, นิพฺพตฺตเตลกํ นาลิยสากํ; ตํ เม ภควา ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปํ อุปาทาย.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ສະດັບມາແລ້ວ ໄດ້ຮັບມາແລ້ວສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຜັກບົ້ງຜັດນ້ຳມັນຂອງຂ້າພະອົງນີ້ ເປັນຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ; ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງໂຜດຮັບຜັກບົ້ງຜັດນ້ຳມັນນັ້ນຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອອະນຸເຄາະເຖີ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຮັບແລ້ວ ເພື່ອອະນຸເຄາະ.

---

‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘มนาปทายี ลภเต มนาป’นฺติ. มนาโป เม, ภนฺเต, สาลีนํ โอทโน วิจิตกาฬโก อเนกสูโป อเนกพฺยญฺชโน; ตํ เม ภควา ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปํ อุปาทาย.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ສະດັບມາແລ້ວ ໄດ້ຮັບມາແລ້ວສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເຂົ້າສຸກແຫ່ງເຂົ້າສາລີທີ່ຄັດເມັດດຳອອກແລ້ວ ມີແກງຫຼາຍຢ່າງ ມີກັບເຂົ້າຫຼາຍແນວຂອງຂ້າພະອົງນີ້ ເປັນຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ; ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງໂຜດຮັບເຂົ້າສຸກແຫ່ງເຂົ້າສາລີນັ້ນຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອອະນຸເຄາະເຖີ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຮັບແລ້ວ ເພື່ອອະນຸເຄາະ.

---

‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘มนาปทายี ลภเต มนาป’นฺติ. มนาปานิ เม, ภนฺเต, กาสิกานิ วตฺถานิ; ตานิ เม ภควา ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปํ อุปาทาย.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ສະດັບມາແລ້ວ ໄດ້ຮັບມາແລ້ວສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍใจ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຜ້າເນື້ອດີຈາກແຄວ້ນກາສີຂອງຂ້າພະອົງເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ; ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງໂຜດຮັບຜ້າເຫຼົ່ານັ້ນຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອອະນຸເຄາະເຖີ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຮັບແລ້ວ ເພື່ອອະນຸເຄາະ.

---

‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘มนาปทายี ลภเต มนาป’นฺติ. มนาโป เม, ภนฺเต, ปลฺลงฺโก โคนกตฺถโต ปฏลิกตฺถโต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรโณ สอุตฺตรจฺฉโท อุภโตโลหิตกูปธาโน. อปิ จ, ภนฺเต, มยมฺเปตํ ชานาม – ‘เนตํ ภควโต กปฺปตี’ติ. อิทํ เม, ภนฺเต, จนฺทนผลกํ อคฺฆติ อธิกสตสหสฺสํ; ตํ เม ภควา [Pg.44] ปฏิคฺคณฺหาตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปํ อุปาทาย. อถ โข ภควา อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ อิมินา อนุโมทนีเยน อนุโมทิ –

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ສະດັບມາແລ້ວ ໄດ້ຮັບມາແລ້ວສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຕັ່ງບັນລັງທີ່ລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດຍາວ ລາດດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີລາຍດອກໄມ້ ລາດດ້ວຍຜ້າໜັງສະມັນຢ່າງດີ ມີເພດານກັ້ນຢູ່ເບື້ອງເທິງ ມີໝອນໜູນສີແດງທັງສອງຂ້າງຂອງຂ້າພະອົງນີ້ ເປັນຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ. ແຕ່ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງທັງຫຼາຍກໍຮູ້ຢູ່ວ່າ 'ສິ່ງນີ້ບໍ່ຄວນແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແຜ່ນໄມ້ຈັນນີ້ຂອງข້າພະອົງ ມີຄ່າຫຼາຍກວ່າແສນກຫາປະນະ; ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງໂຜດຮັບແຜ່ນໄມ້ຈັນນັ້ນຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອອະນຸເຄາະເຖີ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຮັບແລ້ວ ເພື່ອອະນຸເຄາະ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງອະນຸໂມທະແກ່ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວသာລີ ດ້ວຍຄาຖາອະນຸໂມທະນີຍະນີ້ວ່າ:

---

‘‘มนาปทายี ลภเต มนาปํ,โย อุชฺชุภูเตสุ ททาติ ฉนฺทสา;

อจฺฉาทนํ สยนมนฺนปานํ,นานาปฺปการานิ จ ปจฺจยานิ.

"ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ບຸກຄົນໃດມີຄວາມເຕັມໃຈ ຖວາຍເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ທີ່ນອນ, ເຂົ້າ ແລະ ນ້ຳ, ແລະ ປັດໄຈຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການ ແກ່ທ່ານຜູ້ປະພຶດຊື່ຕົງ;

---

‘‘จตฺตญฺจ มุตฺตญฺจ อนุคฺคหีตํ,เขตฺตูปเม อรหนฺเต วิทิตฺวา;

โส ทุจฺจชํ สปฺปุริโส จชิตฺวา,มนาปทายี ลภเต มนาป’’นฺติ.

"ເມື່ອຮູ້ວ່າ ພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ ຜູ້ສະຫຼະແລ້ວ ປ່ອຍວາງແລ້ວ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ເປັນດັ່ງເນື້ອນາບຸນ, ສັດບຸຣຸດນັ້ນສະຫຼະສິ່ງທີ່ສະຫຼະໄດ້ຍາກແລ້ວ, ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ."

---

อถ โข ภควา อุคฺคํ คหปตึ เวสาลิกํ อิมินา อนุโมทนีเยน อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງອະນຸໂມທະແກ່ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວသာລີ ດ້ວຍຄາຖາອະນຸໂມທະນີຍະນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະ ສະເດັດຫຼີກໄປ.

---

อถ โข อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก อปเรน สมเยน กาลมกาสิ. กาลงฺกโต จ อุคฺโค คหปติ เวสาลิโก อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปชฺชิ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อุคฺโค เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข อุคฺคํ เทวปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ เต, อุคฺค, ยถาธิปฺปาโย’’ติ? ‘‘ตคฺฆ เม, ภควา, ยถาธิปฺปาโย’’ติ. อถ โข ภควา อุคฺคํ เทวปุตฺตํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ໂດຍສະໄໝຕໍ່ມາ ອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວသာລີ ໄດ້ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກຳ. ເມື່ອອຸກຄະຄະຫະບໍດີ ຊາວເມືອງເວသာລີ ເຖິງແກ່ມໍຣະນະກຳແລ້ວ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນກາຍອັນເປັນມະໂນມາຍະ (ພຣົມມະໂລກຊັ້ນສຸທທາວາດ) ໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດກຸງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຣາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ອຸກຄະເທວະບຸດ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງນັກ ຍັງພຣະວິຫານເຊຕະວັນທັງສິ້ນໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດຖາມອຸກຄະເທວະບຸດ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: "ອຸກຄະ, ເປັນໄປຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງເຈົ້າຢູ່ບໍ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເປັນໄປຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງຂ້າພະອົງແທ້ໆ ພຣະເຈົ້າຂ້າ." ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບອຸກຄະເທວະບຸດ ດ້ວຍຄາຖາທັງຫຼາຍວ່າ:

---

‘‘มนาปทายี ลภเต มนาปํ,อคฺคสฺส ทาตา ลภเต ปุนคฺคํ;

วรสฺส ทาตา วรลาภิ โหติ,เสฏฺฐํ ทโท เสฏฺฐมุเปติ ฐานํ.

"ຜູ້ໃຫ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຍ່ອມໄດ້ຂອງທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຜູ້ໃຫ້ຂອງອັນເລີດ ຍ່ອມໄດ້ຂອງອັນເລີດອີກ, ຜູ້ໃຫ້ຂອງອັນປະເສີດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ຂອງອັນປະເສີດ, ຜູ້ໃຫ້ຂອງອັນປະເສີດສຸດ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຖານະອັນປະເສີດສຸດ.

---

‘‘โย [Pg.45] อคฺคทายี วรทายี, เสฏฺฐทายี จ โย นโร;

ทีฆายุ ยสวา โหติ, ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชตี’’ติ. จตุตฺถํ;

"ນໍຣະຊົນໃດ ເປັນຜູ້ໃຫ້ຂອງອັນເລີດ ໃຫ້ຂອງອັນປະເສີດ ແລະ ໃຫ້ຂອງອັນປະເສີດສຸດ; ນໍຣະຊົນນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີຍົດ ໃນທີ່ທຸກແຫ່ງທີ່ຕົນໄປບັງເກີດ." ສູດທີສີ່ ຈົບ.

---

๕. ปุญฺญาภิสนฺทสุตฺตํ

໕. ປຸນຍາພິສັນທະສູດ

---

๔๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ.

໔໕. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງກຸສົນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ.

---

‘‘กตเม ปญฺจ? ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จีวรํ ปริภุญฺชมาโน อปฺปมาณํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

"໕ ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສຈີວອນຂອງທາຍົກໃດແລ້ວ ບໍລິໂພກຢູ່ ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ຢູ່, ຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງກຸສົນອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ຂອງທາຍົກນັ້ນ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ.

---

‘‘ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชมาโน…เป… ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิหารํ ปริภุญฺชมาโน…เป… ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มญฺจปีฐํ ปริภุญฺชมาโน…เป….

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສບິນທະບາດຂອງທາຍົກໃດແລ້ວ ສັນຢູ່... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສວິຫານຂອງທາຍົກໃດແລ້ວ ບໍລິໂພກຢູ່... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສຕັ່ງແລະຕຽງຂອງທາຍົກໃດແລ້ວ ບໍລິໂພກຢູ່...

---

‘‘ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชมาโน อปฺปมาณํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານຂອງທາຍົກໃດແລ້ວ ບໍລິໂພກຢູ່ ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ຢູ່, ຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງກຸສົນອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ຂອງທາຍົກນັ້ນ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອความສຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງກຸສົນເຫຼົ່ານີ້ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ.

---

‘‘อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ปุญฺญาภิสนฺเทหิ กุสลาภิสนฺเทหิ สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺเขยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອะຣິຍະສາວົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງกຸສົນ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ການທີ່ຈະກຳນົດປະມານແຫ່ງບຸນບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍວ່າ 'ຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງกຸສົນມີປະມານເທົ່ານີ້ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ'; ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ ເປັນກອງບຸນໃຫຍ່ ທີ່ນັບບໍ່ໄດ້ ປະມານບໍ່ໄດ້ ເທົ່ານັ້ນ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท น สุกรํ อุทกสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกานีติ วา [Pg.46] เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสหสฺสานีติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตสหสฺสานีติ วา; อถ โข อสงฺเขยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาอุทกกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ’. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเมหิ ปญฺจหิ ปุญฺญาภิสนฺเทหิ กุสลาภิสนฺเทหิ สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺเขยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໃນມະຫາສະໝຸດ ການທີ່ຈະກຳນົດປະມານແຫ່ງນ້ຳບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍວ່າ 'ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ທະນານ ຫຼື ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ຮ້ອຍທະນານ ຫຼື ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ພັນທະນານ ຫຼື ນ້ຳມີເທົ່ານີ້ແສນທະນານ; ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ ເປັນຫ້ວງນ້ຳໃຫຍ່ ທີ່ນັບບໍ່ໄດ້ ປະມານບໍ່ໄດ້ ເທົ່ານັ້ນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ກໍອຸປະໄມດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ອະຣິຍະສາວົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງກຸສົນ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ການທີ່ຈະກຳນົດປະມານແຫ່ງບຸນບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍວ່າ 'ຫ້ວງບຸນ ຫ້ວງກຸສົນມີປະມານເທົ່ານີ້ ຍ່ອມນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກ ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີວິບາກເປັນສຸກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອສິ່ງທີ່ໜ້າປາຖະໜາ ໜ້າເພິ່ງພໍໃຈ ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ'; ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າ ເປັນກອງບຸນໃຫຍ່ ທີ່ນັບບໍ່ໄດ້ ປະມານບໍ່ໄດ້ ເທົ່ານັ້ນ."

---

‘‘มโหทธึ อปริมิตํ มหาสรํ,พหุเภรวํ รตฺนคณานมาลยํ;

นชฺโช ยถา นรคณสงฺฆเสวิตา,ปุถู สวนฺตี อุปยนฺติ สาครํ.

"ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍ ທີ່ຝູງຊົນອາໄສຢູ່ ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄຫຼໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ ອັນເປັນແຫຼ່ງຮອງຮັບນ້ຳອັນກວ້າງໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ມີສຽງດັງສະໜັ່ນ ໜ້າຢ້ານກົວ ແລະ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສແຫ່ງຣັດຕະນະນາໆ ປະການ ຢ່າງໃດ;

---

‘‘เอวํ นรํ อนฺนทปานวตฺถทํ,เสยฺยานิสชฺชตฺถรณสฺส ทายกํ;

ปุญฺญสฺส ธารา อุปยนฺติ ปณฺฑิตํ,นชฺโช ยถา วาริวหาว สาคร’’นฺติ. ปญฺจมํ;

"ຫ້ວງບຸນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມໄຫຼໄປສູ່ນໍຣະຊົນຜູ້ເປັນບັນດິດ ຜູ້ໃຫ້ເຂົ້າ, ນ້ຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ທີ່ນອນ, ທີ່ນັ່ງ ແລະ ເຄື່ອງລາດ ຢ່າງນັ້ນ ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍ ທີ່ນຳພານ້ຳໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ ຢ່າງນັ້ນ." ສູດທີຫ້າ ຈົບ.

---

๖. สมฺปทาสุตฺตํ

໖. ສັມປະທາສູດ

---

๔๖. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ปญฺจ? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, สุตสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมฺปทา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

໔໖. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັມປະທາ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື ສັດທາສັມປະທາ, ສີລສັມປະທາ, ສຸຕະສັມປະທາ, ຈາຄະສັມປະທາ, ປັນຍາສັມປະທາ - ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ສັມປະທາ ໕ ປະການ." ສູດທີຫົກ ຈົບ.

---

๗. ธนสุตฺตํ

໗. ທະນະສູດ

---

๔๗. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ธนานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาธนํ, สีลธนํ, สุตธนํ, จาคธนํ, ปญฺญาธนํ.

໔໗. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຊັບ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື ສັດທາຊັບ, ສີລຊັບ, ສຸຕະຊັບ, ຈາຄະຊັບ, ປັນຍາຊັບ.

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สทฺธาธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สทฺธาธนํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທາຊັບ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະຣິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ເຊື່ອໝັ້ນໃນພຣະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພຣະຕະຖາຄົດວ່າ 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ... ເປັນພຣະສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕຣັສຮູ້ ເປັນຜູ້ຈຳແນກທັມ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັດທາຊັບ.

---

‘‘กตมญฺจ[Pg.47], ภิกฺขเว, สีลธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลธนํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສີລຊັບ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະຣິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສີລຊັບ.

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สุตธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺโธ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุตธนํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສຸຕະຊັບ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະຣິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນພະຫູສູດ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສຸຕະຊັບ.

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, จาคธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จาคธนํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, จາຄະຊັບ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະຣິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ມີໃຈປາສະຈາກມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ ຄອງເຮືອນຢູ່ ມີການເສຍສະຫຼະອັນປ່ອຍວາງແລ້ວ ມີມືອັນສະອາດ ຍິນດີໃນການສະຫຼະ ຄວນແກ່ການຂໍ ຍິນດີໃນການແຈກຢາຍທານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຈາຄະຊັບ.

---

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญาธนํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาธนํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธนานี’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປັນຍາຊັບ ຄືຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະຣິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣິຍະ ຊຳແຮກກิເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ປັນຍາຊັບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຊັບ ໕ ປະການ."

---

‘‘ยสฺส สทฺธา ตถาคเต, อจลา สุปฺปติฏฺฐิตา;

สีลญฺจ ยสฺส กลฺยาณํ, อริยกนฺตํ ปสํสิตํ.

"ສັດທາຂອງຜູ້ໃດໃນພຣະຕະຖາຄົດ ຕັ້ງໝັ້ນຢ່າງດີ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ; ແລະ ສີລຂອງຜູ້ໃດງົດງາມ ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ແລະ ໄດ້ຮັບການສັນເສີນ;

---

‘‘สงฺเฆ ปสาโท ยสฺสตฺถิ, อุชุภูตญฺจ ทสฺสนํ;

อทลิทฺโทติ ตํ อาหุ, อโมฆํ ตสฺส ชีวิตํ.

"ຄວາມເລື່ອມໃສຂອງຜູ້ໃດໃນພຣະສົງມີຢູ່, ແລະ ຄວາມເຫັນຂອງຜູ້ໃດຊື່ຕົງ; ທ່ານກ່າວເຖິງຜູ້ນັ້ນວ່າ ເປັນຜູ້ບໍ່ຍາກຈົນ, ຊີວິດຂອງຜູ້ນັ້ນບໍ່ຫວ່າງເປົ່າ.

---

‘‘ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. สตฺตมํ;

"ເພາະສະນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຣະນຶກເຖິງຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຄວນປະກອບເນືອງໆ ຊຶ່ງສັດທາ, ສີລ, ຄວາມເລື່ອມໃສ ແລະ ຄວາມເຫັນທັມ." ສູດທີເຈັດ ຈົບ.

---

๘. อลพฺภนียฐานสุตฺตํ

໘. ອະລັບພະນີຍະຖານະສູດ

---

๔๘. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อลพฺภนียานิ ฐานานิ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. กตมานิ ปญฺจ? ‘ชราธมฺมํ มา ชีรี’ติ อลพฺภนียํ ฐานํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. ‘พฺยาธิธมฺมํ มา พฺยาธียี’ติ …เป… ‘มรณธมฺมํ มา มียี’ติ… ‘ขยธมฺมํ มา ขียี’ติ… ‘นสฺสนธมฺมํ มา นสฺสี’ติ อลพฺภนียํ ฐานํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ.

໔໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດການ ໕ ປະການນີ້ ອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຈະໄດ້ສົມປາດຖະໜາ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ‘ຂໍສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ຢ່າໄດ້ແກ່ເລີຍ’ ນີ້ເປັນເຫດການອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຈະໄດ້ສົມປາດຖະໜາ. ‘ຂໍສິ່ງທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ຢ່າໄດ້ເຈັບໄຂ້ເລີຍ’ ...ເປ... ‘ຂໍສິ່ງທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ຢ່າໄດ້ຕາຍເລີຍ’ ... ‘ຂໍສິ່ງທີ່ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ຢ່າໄດ້ສິ້ນໄປເລີຍ’ ... ‘ຂໍສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາ ຢ່າໄດ້ຈິບຫາຍເລີຍ’ ນີ້ເປັນເຫດການອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຈະໄດ້ສົມປາດຖະໜາ.”

---

‘‘อสฺสุตวโต[Pg.48], ภิกฺขเว, ปุถุชฺชนสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ ชราธมฺมํ ชีรติ. อหญฺเจว โข ปน ชราธมฺเม ชิณฺเณ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน วิทฺโธ สวิเสน โสกสลฺเลน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມແກ່ໄປສຳລັບປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປແລ້ວ, ປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ສິ່ງມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ທີ່ມີການມາ, ການໄປ, ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາຂອງສັດທັງປວງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມແກ່ໄປຄືກັນ. ຖ້າຫາກວ່າ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປແລ້ວ, ເຮົາພັດໂສກເສົ້າ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ, ເຮົາກໍຈະກິນເຂົ້າບໍ່ໄດ້, ຮ່າງກາຍກໍຈະຊຸດໂຊມເສຍພັນວັນນະ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກສັດຕູກໍຈະດີໃຈ, ສ່ວນມິດສະຫາຍກໍຈະເສຍໃຈ.’ ປຸຖຸຊົນນັ້ນ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປແລ້ວ, ຍ່ອມໂສກເສົ້າ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນນີ້ເຮົາຮຽກວ່າ ‘ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຖືກລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດສຽບແທງແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດຕົນເອງໃຫ້ເດືອດຮ້ອນເອງ’.”

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อสฺสุตวโต ปุถุชฺชนสฺส พฺยาธิธมฺมํ พฺยาธียติ…เป… มรณธมฺมํ มียติ… ขยธมฺมํ ขียติ… นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. อหญฺเจว โข ปน นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน วิทฺโธ สวิเสน โสกสลฺเลน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມເຈັບໄຂ້... ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມຕາຍ... ສິ່ງທີ່ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມສິ້ນໄປ... ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມຈິບຫາຍໄປ ສຳລັບປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປແລ້ວ, ປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ສິ່ງມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ທີ່ມີການມາ, ການໄປ, ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຂອງສັດທັງປວງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມຈິບຫາຍໄປຄືກັນ. ຖ້າຫາກວ່າ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປແລ້ວ, ເຮົາພັດໂສກເສົ້າ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ, ເຮົາກໍຈະກິນເຂົ້າບໍ່ໄດ້, ຮ່າງກາຍກໍຈະຊຸດໂຊມເສຍພັນວັນນະ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກສັດຕູກໍຈະດີໃຈ, ສ່ວນມິດສະຫາຍກໍຈະເສຍໃຈ.’ ປຸຖຸຊົນນັ້ນ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປແລ້ວ, ຍ່ອມໂສກເສົ້າ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນນີ້ເຮົາຮຽກວ່າ ‘ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຖືກລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດສຽບແທງແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດຕົນເອງໃຫ້ເດືອດຮ້ອນເອງ’.”

---

‘‘สุตวโต จ โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ ชราธมฺมํ ชีรติ. อหญฺเจว โข ปน ชราธมฺเม ชิณฺเณ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ[Pg.49]. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘สุตวา อริยสาวโก อพฺพุหิ สวิสํ โสกสลฺลํ, เยน วิทฺโธ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ. อโสโก วิสลฺโล อริยสาวโก อตฺตานํเยว ปรินิพฺพาเปติ’’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ, ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ສິ່ງມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ທີ່ມີການມາ, ການໄປ, ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາຂອງສັດທັງປວງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມແກ່ໄປຄືກັນ. ຖ້າຫາກວ່າ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປແລ້ວ, ເຮົາພັດໂສກເສົ້າ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ทຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ, ເຮົາກໍຈະກິນເຂົ້າບໍ່ໄດ້, ຮ່າງກາຍກໍຈະຊຸດໂຊມເສຍພັນວັນນະ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກສັດຕູກໍຈະດີໃຈ, ສ່ວນມິດສະຫາຍກໍຈະເສຍໃຈ.’ ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາແກ່ໄປແລ້ວ, ຍ່ອມບໍ່ໂສກເສົ້າ, ບໍ່ລຳບາກ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ບໍ່ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເຮົາຮຽກວ່າ ‘ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດອອກໄດ້ແລ້ວ, ເຊິ່ງເປັນລູກສອນທີ່ສຽບແທງປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃຫ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ຝ່າຍດຽວ. ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ປາສະຈາກຄວາມໂສກ ປາສະຈາກລູກສອນ ຍ່ອມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນເອງ’.”

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สุตวโต อริยสาวกสฺส พฺยาธิธมฺมํ พฺยาธียติ…เป… มรณธมฺมํ มียติ… ขยธมฺมํ ขียติ… นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. อหญฺเจว โข ปน นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว – ‘สุตวา อริยสาวโก อพฺพุหิ สวิสํ โสกสลฺลํ, เยน วิทฺโธ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ. อโสโก วิสลฺโล อริยสาวโก อตฺตานํเยว ปรินิพฺพาเปตี’’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມເຈັບໄຂ້... ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມຕາຍ... ສິ່ງທີ່ມີຄວາມສิ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມສິ້ນໄປ... ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມຈິບຫາຍໄປ ສຳລັບພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປແລ້ວ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ສິ່ງມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ທີ່ມີການມາ, ການໄປ, ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດ, ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຂອງສັດທັງປວງເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມຈິບຫາຍໄປຄືກັນ. ຖ້າຫາກວ່າ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປແລ້ວ, ເຮົາພັດໂສກເສົ້າ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ, ເຮົາກໍຈະກິນເຂົ້າບໍ່ໄດ້, ຮ່າງກາຍກໍຈະຊຸດໂຊມເສຍພັນວັນນະ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກສັດຕູກໍຈະດີໃຈ, ສ່ວນມິດສະຫາຍກໍຈະເສຍໃຈ.’ ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມຈິບຫາຍເປັນທຳມະດາຈິບຫາຍໄປແລ້ວ, ຍ່ອມບໍ່ໂສກເສົ້າ, ບໍ່ລຳບາກ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ບໍ່ທຸບເອິກຮ້ອງຄາງ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເຮົາຮຽກວ່າ ‘ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດອອກໄດ້ແລ້ວ, ເຊິ່ງເປັນລູກສອນທີ່ສຽບແທງປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃຫ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ຝ່າຍດຽວ. ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ປາສະຈາກຄວາມໂສກ ປາສະຈາກລູກສອນ ຍ່ອມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນເອງ’.”

---

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อลพฺภนียานิ ฐานานิ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດການ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຈະໄດ້ສົມປາດຖະໜາ.”

---

‘‘น โสจนาย ปริเทวนาย,อตฺโถธ ลพฺภา อปิ อปฺปโกปิ;

โสจนฺตเมนํ ทุขิตํ วิทิตฺวา,ปจฺจตฺถิกา อตฺตมนา ภวนฺติ.

“ປະໂຫຍດແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມບໍ່ອາດຈະໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮເລີຍ; ພວກສັດຕູຍ່ອມດີໃຈ ເມື່ອຮູ້ວ່າຜູ້ນັ້ນໂສກເສົ້າ ແລະເປັນທຸກຢູ່.”

---

‘‘ยโต จ โข ปณฺฑิโต อาปทาสุ,น เวธตี อตฺถวินิจฺฉยญฺญู;

ปจฺจตฺถิกาสฺส ทุขิตา ภวนฺติ,ทิสฺวา มุขํ อวิการํ ปุราณํ.

“ສ່ວນໃນການໃດ ຜູ້ມີປັນຍາ ຜູ້ສະຫຼາດໃນການວິນິດໄສປະໂຫຍດ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນວິບັດທັງຫຼາຍ; ເມື່ອພວກສັດຕູເຫັນໃບໜ້າອັນບໍ່ປ່ຽນແປງ ຍັງຄົງເປັນປົກກະຕິຄືເກົ່າຂອງເພິ່ນ, ພວກສັດຕູເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍ່ອມເປັນທຸກ.”

---

‘‘ชปฺเปน [Pg.50] มนฺเตน สุภาสิเตน,อนุปฺปทาเนน ปเวณิยา วา;

ยถา ยถา ยตฺถ ลเภถ อตฺถํ,ตถา ตถา ตตฺถ ปรกฺกเมยฺย.

“ບຸກຄົນພຶງພະຍາຍາມໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ດ້ວຍວິທີນັ້ນໆ ໃນບ່ອນນັ້ນໆ ທີ່ຕົນຈະໄດ້ຮັບປະໂຫຍດ ບໍ່ວ່າຈະດ້ວຍການອ້ອນວອນ, ດ້ວຍມົນ, ດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ດີ, ດ້ວຍການໃຫ້ສິນຈ້າງ ຫຼືດ້ວຍປະເພນີກོຕາມ.”

---

‘‘สเจ ปชาเนยฺย อลพฺภเนยฺโย,มยาว อญฺเญน วา เอส อตฺโถ;

อโสจมาโน อธิวาสเยยฺย,กมฺมํ ทฬฺหํ กินฺติ กโรมิ ทานี’’ติ. อฏฺฐมํ;

“ຫາກຮູ້ວ່າ ປະໂຫຍດນັ້ນຕົນເອງ ຫຼືຄົນອື່ນບໍ່ອາດຈະໄດ້ມາແລ້ວ, ກໍບໍ່ຄວນໂສກເສົ້າ, ພຶງອົດກັ້ນໄວ້ ໂດຍພິຈາລະນາວ່າ: ‘ກຳນັ້ນໝັ້ນຄົງແລ້ວ, ບັດນີ້ ເຮົາຈະເຮັດແນວໃດໄດ້’.” (ຈົບສູດທີ ໘)

---

๙. โกสลสุตฺตํ

໙. ໂກສະລະສູດ

---

๔๙. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໔໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າປະເສນທิໂກສົນ ໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ.

---

(เตน โข ปน สมเยน มลฺลิกา เทวี กาลงฺกตา โหติ.) อถ โข อญฺญตโร ปุริโส เยน ราชา ปเสนทิ โกสโล เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส อุปกณฺณเก อาโรเจติ – ‘‘มลฺลิกา เทวี, เทว, กาลงฺกตา’’ติ. เอวํ วุตฺเต ราชา ปเสนทิ โกสโล ทุกฺขี ทุมฺมโน ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิ.

(ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະນາງມັລລິກາເທວີ ໄດ້ທິວົງຄົດແລ້ວ.) ຄັ້ງນັ້ນ ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນກະຊິບທີ່ຂ້າງພຣະກັນ (ຫູ) ຂອງພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນວ່າ: ‘ຂໍເດຊະ, ພຣະນາງມັລລິກາເທວີ ທິວົງຄົດແລ້ວ.’ ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ໄດ້ຊົງເປັນທຸກ, ເສຍພຣະໄທ, ຄໍຕົກ, ກົ້ມພຣະພັກ, ຊົງຊຶມເຊົາ, ບໍ່ມີປະຕິພານ (ຄຳເວົ້າ) ໃດໆ ປະທັບນັ່ງຢູ່.

---

อถ โข ภควา ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ ทุกฺขึ ทุมฺมนํ ปตฺตกฺขนฺธํ อโธมุขํ ปชฺฌายนฺตํ อปฺปฏิภานํ วิทิตฺวา ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ เอตทโวจ – ‘‘ปญฺจิมานิ, มหาราช, อลพฺภนียานิ ฐานานิ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. กตมานิ ปญฺจ? ‘ชราธมฺมํ มา ชีรี’ติ อลพฺภนียํ ฐานํ…เป… น โสจนาย ปริเทวนาย…เป… กมฺมํ ทฬฺหํ กินฺติ กโรมิ ทานี’’ติ. นวมํ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບວ່າ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຊົງເປັນທຸກ, ເສຍພຣະໄທ, ຄໍຕົກ, ກົ້ມພຣະພັກ, ຊົງຊຶມເຊົາ, ບໍ່ມີປະຕິພານໃດໆ ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດກັບພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນວ່າ: “ມະຫາຣາດ, ເຫດການ ໕ ປະການນີ້ ອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຈະໄດ້ສົມປາດຖະໜາ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ‘ຂໍສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ຢ່າໄດ້ແກ່ເລີຍ’ ນີ້ເປັນເຫດການທີ່ບໍ່ສາມາດຈະໄດ້ສົມປາດຖະໜາ...ເປ... ປະໂຫຍດແມ່ນແຕ່ໜ້ອຍດຽວ ຍ່ອມບໍ່ອາດຈະໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ...ເປ... ກຳນັ້ນໝັ້ນຄົງແລ້ວ, ບັດນີ້ ເຮົາຈະເຮັດແນວໃດໄດ້.” (ຈົບສູດທີ ໙)

---

๑๐. นารทสุตฺตํ

໑໐. ນາຣະທະສູດ

---

๕๐. เอกํ สมยํ อายสฺมา นารโท ปาฏลิปุตฺเต วิหรติ กุกฺกุฏาราเม. เตน โข ปน สมเยน มุณฺฑสฺส รญฺโญ ภทฺทา เทวี กาลงฺกตา [Pg.51] โหติ ปิยา มนาปา. โส ภทฺทาย เทวิยา กาลงฺกตาย ปิยาย มนาปาย เนว นฺหายติ น วิลิมฺปติ น ภตฺตํ ภุญฺชติ น กมฺมนฺตํ ปโยเชติ – รตฺตินฺทิวํ ภทฺทาย เทวิยา สรีเร อชฺโฌมุจฺฉิโต. อถ โข มุณฺโฑ ราชา ปิยกํ โกสารกฺขํ อามนฺเตสิ – ‘‘เตน หิ, สมฺม ปิยก, ภทฺทาย เทวิยา สรีรํ อายสาย เตลโทณิยา ปกฺขิปิตฺวา อญฺญิสฺสา อายสาย โทณิยา ปฏิกุชฺชถ, ยถา มยํ ภทฺทาย เทวิยา สรีรํ จิรตรํ ปสฺเสยฺยามา’’ติ. ‘‘เอวํ, เทวา’’ติ โข ปิยโก โกสารกฺโข มุณฺฑสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ภทฺทาย เทวิยา สรีรํ อายสาย เตลโทณิยา ปกฺขิปิตฺวา อญฺญิสฺสา อายสาย โทณิยา ปฏิกุชฺชิ.

໕໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາຣະທະ ອາໄສຢູ່ທີ່ກຸກກຸຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງປາຕະລີບຸດ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະນາງພັດທາເທວີ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍພຣະໄທ ຂອງພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໄດ້ທິວົງຄົດແລ້ວ. ເມື່ອພຣະນາງພັດທາເທວີ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍພຣະໄທ ທິວົງຄົດແລ້ວ, ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ກໍບໍ່ຊົງສົງນ້ຳ, ບໍ່ຊົງໄລ້ທານ້ຳຫອມ, ບໍ່ຊົງສະເຫວີຍພຣະກະຢາຫານ, ບໍ່ຊົງປະກອບພຣະຣາຊະກໍລະນີຍະກິດ — ທັງກາງເວັນ ແລະກາງຄືນ ຊົງເສົ້າໂສກຫຼົງໄຫຼຢູ່ແຕ່ກັບພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໄດ້ຕັດກັບ ປິຍະກະ ຜູ້ເປັນນາຍຄັງຫຼວງວ່າ: “ສະຫາຍປິຍະກະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງອັນເຊີນພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີ ລົງໃນຮາງເຫຼັກທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳມັນ ແລ້ວປິດຄອບດ້ວຍຮາງເຫຼັກອີກຮາງໜຶ່ງ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີ ໄດ້ຍາວນານຍິ່ງຂຶ້ນ.” “ຂໍເດຊະ, ຈະປະຕິບັດຕາມພຣະບັນຊາ” ປິຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ຮັບສະໜອງພຣະບໍຣົມຣາຊະໂອງການຂອງພຣະເຈົ້າມຸນທະແລ້ວ ກໍໄດ້ອັນເຊີນພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີ ລົງໃນຮາງເຫຼັກທີ່ເຕັມດ້ວຍນ້ຳມັນ ແລ້ວປິດຄອບດ້ວຍຮາງເຫຼັກອີກຮາງໜຶ່ງ.

---

อถ โข ปิยกสฺส โกสารกฺขสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อิมสฺส โข มุณฺฑสฺส รญฺโญ ภทฺทา เทวี กาลงฺกตา ปิยา มนาปา. โส ภทฺทาย เทวิยา กาลงฺกตาย ปิยาย มนาปาย เนว นฺหายติ น วิลิมฺปติ น ภตฺตํ ภุญฺชติ น กมฺมนฺตํ ปโยเชติ – รตฺตินฺทิวํ ภทฺทาย เทวิยา สรีเร อชฺโฌมุจฺฉิโต. กํ นุ โข มุณฺโฑ ราชา สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปยิรุปาเสยฺย, ยสฺส ธมฺมํ สุตฺวา โสกสลฺลํ ปชเหยฺยา’’ติ!

ຄັ້ງນັ້ນແລ ປິຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະນາງພັດທາເທວີ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍພຣະໄທ ຂອງພຣະເຈົ້າມຸນທະນີ້ ໄດ້ທິວົງຄົດແລ້ວ. ເມື່ອພຣະນາງພັດທາເທວີ ທິວົງຄົດແລ້ວ, ພຣະອົງກໍບໍ່ຊົງສົງນ້ຳ, ບໍ່ຊົງໄລ້ທານ້ຳຫອມ, ບໍ່ຊົງສະເຫວີຍພຣະກະຢາຫານ, ບໍ່ຊົງປະກອບພຣະຣາຊະກໍລະນີຍະກິດ — ທັງກາງເວັນ ແລະກາງຄືນ ຊົງເສົ້າໂສກຫຼົງໄຫຼຢູ່ແຕ່ກັບພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີ. ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ຄວນຈະສະເດັດເຂົ້າໄປຫາສະມະນະ ຫຼືພຣາມຮູບໃດໜໍ, ທີ່ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳມະຂອງເພິ່ນແລ້ວ ຈະພຶງລະລູກສອນຄືຄວາມໂສກນີ້ໄດ້!”

---

อถ โข ปิยกสฺส โกสารกฺขสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อายสฺมา นารโท ปาฏลิปุตฺเต วิหรติ กุกฺกุฏาราเม. ตํ โข ปนายสฺมนฺตํ นารทํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี พหุสฺสุโต จิตฺตกถี กลฺยาณปฏิภาโน วุทฺโธ เจว อรหา จ’. ยํนูน มุณฺโฑ ราชา อายสฺมนฺตํ นารทํ ปยิรุปาเสยฺย, อปฺเปว นาม มุณฺโฑ ราชา อายสฺมโต นารทสฺส ธมฺมํ สุตฺวา โสกสลฺลํ ปชเหยฺยา’’ติ.

ລຳດັບນັ້ນ ປິຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ອີກວ່າ: “ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາຣະທະນີ້ ອາໄສຢູ່ທີ່ກຸກກຸຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງປາຕະລີບຸດ. ກໍພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາຣະທະນັ້ນ ມີກຽດຕິສັບອັນງາມຟຸ້ງຂະຈອນໄປຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນບັນດິດ, ແຄ້ວຄາດ, ມີປັນຍา, ເປັນພະຫູສູດ, ສະແດງທຳໄດ້ວິຈິດ, ມີປະຕິພານອັນງາມ, ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ແລະເປັນພຣະອໍຣະຫັນ’. ຈະເປັນການດີແທ້ ຫາກພຣະເຈົ້າມຸນທະ ຈະສະເດັດເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາຣະທະ, ບາງທີ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໄດ້ຟັງທຳມະຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາຣະທະແລ້ວ ຈະພຶງລະລູກສອນຄືຄວາມໂສກນີ້ໄດ້.”

---

อถ โข ปิยโก โกสารกฺโข เยน มุณฺโฑ ราชา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มุณฺฑํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ โข, เทว, อายสฺมา นารโท ปาฏลิปุตฺเต วิหรติ กุกฺกุฏาราเม. ตํ โข ปนายสฺมนฺตํ นารทํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี พหุสฺสุโต จิตฺตกถี กลฺยาณปฏิภาโน วุทฺโธ เจว [Pg.52] อรหา จ’. ยทิ ปน เทโว อายสฺมนฺตํ นารทํ ปยิรุปาเสยฺย, อปฺเปว นาม เทโว อายสฺมโต นารทสฺส ธมฺมํ สุตฺวา โสกสลฺลํ ปชเหยฺยา’’ติ. ‘‘เตน หิ, สมฺม ปิยก, อายสฺมนฺตํ นารทํ ปฏิเวเทหิ. กถญฺหิ นาม มาทิโส สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา วิชิเต วสนฺตํ ปุพฺเพ อปฺปฏิสํวิทิโต อุปสงฺกมิตพฺพํ มญฺเญยฺยา’’ติ! ‘‘เอวํ, เทวา’’ติ โข ปิยโก โกสารกฺโข มุณฺฑสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา นารโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นารทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ปิยโก โกสารกฺโข อายสฺมนฺตํ นารทํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ປີຍະກະ ຜູ້ເປັນນາຍຄັງຫຼວງ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າມຸນທະ ເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບບັງຄົມທູນພຣະເຈົ້າມຸນທະດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນສົມມຸດຕິເທບ ພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ນີ້ ອາໄສຢູ່ ທີ່ກຸກກຸຕາຣາມ ເມືອງປາຕະລີບຸດ. ກໍກິດຕິສັບອັນງາມຂອງພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ນັ້ນ ຂະຈອນໄປແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານເປັນບັນດິດ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ, ມີປັນຍາ, ເປັນພຫູສູດ, ມີວາຈາອັນວິຈິດ, ມີປະຕິພານອັນງາມ, ເປັນພຣະເຖຣະຜູ້ໃຫຍ່ ແລະເປັນພຣະອໍຣະຫັນ’. ຫາກພຣະອົງຈະໄດ້ເຂົ້າໄປຮ່ວມສະມາຄົມກັບພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ, ບາງທີພຣະອົງໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ແລ້ວ ຈະເພີງລະລູກສອນຄືຄວາມໂສກເສຍໄດ້.” “ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ປີຍະກະເພື່ອນຮັກ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປແຈ້ງແກ່ພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ກ່ອນເຖີດ. ເພາະວ່າ ຄົນຢ່າງເຮົາ ຈະເພີງສຳຄັນການເຂົ້າໄປຫາສະມະນະ ຫຼືພຣາມ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກກ່າວໃຫ້ຮູ້ກ່ອນ ໄດ້ແນວໃດ!” “ຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ” ປີຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ຮັບສະໜອງພຣະບໍຣົມຣາຊໂອງການຂອງພຣະເຈົ້າມຸນທະແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປຫາພຣະອາຍັສມາ นາຣະທະ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ kh້າງໜຶ່ງແລ້ວ ປີຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘อิมสฺส, ภนฺเต, มุณฺฑสฺส รญฺโญ ภทฺทา เทวี กาลงฺกตา ปิยา มนาปา. โส ภทฺทาย เทวิยา กาลงฺกตาย ปิยาย มนาปาย เนว นฺหายติ น วิลิมฺปติ น ภตฺตํ ภุญฺชติ น กมฺมนฺตํ ปโยเชติ – รตฺตินฺทิวํ ภทฺทาย เทวิยา สรีเร อชฺโฌมุจฺฉิโต. สาธุ, ภนฺเต, อายสฺมา นารโท มุณฺฑสฺส รญฺโญ ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา มุณฺโฑ ราชา อายสฺมโต นารทสฺส ธมฺมํ สุตฺวา โสกสลฺลํ ปชเหยฺยา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ, ปิยก, มุณฺโฑ ราชา กาลํ มญฺญตี’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງພັດທາເທວີ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍພຣະໄທ ຂອງພຣະເຈົ້າມຸນທະນີ້ ໄດ້ທິວົງຄົດແລ້ວ. ພຣະອົງນັ້ນ ເມື່ອພຣະນາງພັດທາເທວີ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍພຣະໄທ ທິວົງຄົດແລ້ວ ກໍບໍ່ສົງນ້ຳ, ບໍ່ລູບໄລ້ຂອງຫອມ, ບໍ່ສະເຫວີຍພຣະກະຍາຫານ, ບໍ່ປະກອບພຣະຣາຊກິດການງານ – ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ຊົງຫຼົງໄຫຼມົວເມົາຢູ່ແຕ່ໃນພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີ. ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ ຂໍພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ຈົ່ງສະແດງທັມແກ່ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໂດຍປະການທີ່ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ແລ້ວ ຈະເພີງລະລູກສອນຄືຄວາມໂສກເສຍໄດ້.” “ປີຍະກະ, ບັດນີ້ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ຊົງກຳນົດເວລາໃດ ກໍຈົ່ງກຳນົດເວລານັ້ນເຖີດ.”

---

อถ โข ปิยโก โกสารกฺโข อุฏฺฐายาสนา อายสฺมนฺตํ นารทํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน มุณฺโฑ ราชา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มุณฺฑํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘‘กตาวกาโส โข, เทว, อายสฺมตา นารเทน. ยสฺสทานิ เทโว กาลํ มญฺญตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, สมฺม ปิยก, ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ โยชาเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, เทวา’’ติ โข ปิยโก โกสารกฺโข มุณฺฑสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ โยชาเปตฺวา มุณฺฑํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘‘ยุตฺตานิ โข เต, เทว, ภทฺรานิ ภทฺรานิ ยานานิ. ยสฺสทานิ เทโว กาลํ มญฺญตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ປີຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ລຸກຈາກອາສະນະ ອະພິວາດພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າມຸນທະ ເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບບັງຄົມທູນພຣະເຈົ້າມຸນທະດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນສົມມຸດຕິເທບ ພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ໄດ້ຊົງປະທານໂອກາດແລ້ວ. ບັດນີ້ ພຣະອົງຊົງກຳນົດເວລາໃດ ກໍຈົ່ງກຳນົດເວລານັ້ນເຖີດ.” “ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ປີຍະກະເພື່ອນຮັກ, ເຈົ້າຈົ່ງຈັດຕຽມຍານພາຫະນະອັນດີໆ ໄວ້ເຖີດ.” “ຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ” ປີຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງ ຮັບສະໜອງພຣະບໍຣົມຣາຊໂອງການຂອງພຣະເຈົ້າມຸນທະແລ້ວ ຈັດຕຽມຍານພາຫະນະອັນດີໆ ໄວ້ແລ້ວ ກາບບັງຄົມທູນພຣະເຈົ້າມຸນທະດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ຍານພາຫະນະອັນດີໆ ຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ. ບັດນີ້ ພຣະອົງຊົງກຳນົດເວລາໃດ ກໍຈົ່ງກຳນົດເວລານັ້ນເຖີດ.”

---

อถ โข มุณฺโฑ ราชา ภทฺรํ ยานํ อภิรุหิตฺวา ภทฺเรหิ ภทฺเรหิ ยาเนหิ เยน กุกฺกุฏาราโม เตน ปายาสิ มหจฺจา ราชานุภาเวน อายสฺมนฺตํ นารทํ ทสฺสนาย. ยาวติกา ยานสฺส ภูมิ ยาเนน คนฺตฺวา, ยานา ปจฺโจโรหิตฺวา ปตฺติโกว อารามํ ปาวิสิ. อถ โข มุณฺโฑ ราชา [Pg.53] เยน อายสฺมา นารโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นารทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข มุณฺฑํ ราชานํ อายสฺมา นารโท เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ຊົງສະເດັດຂຶ້ນຊົງຍານພາຫະນະອັນດີ ແລ້ວສະເດັດອອກໄປດ້ວຍຍານພາຫະນະອັນດີໆ ມຸ່ງໜ້າໄປຍັງກຸກກຸຕາຣາມ ດ້ວຍພຣະຣາຊອານຸພາບອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ. ສະເດັດໄປດ້ວຍຍານພາຫະນະເທົ່າທີ່ພື້ນດິນຈະອຳນວຍໃຫ້ຍານໄປໄດ້, ແລ້ວຊົງສະເດັດລົງຈາກຍານພາຫະນະ ຊົງພຣະດຳເນີນດ້ວຍພຣະບາດເຂົ້າໄປຍັງອາຣາມ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ເຂົ້າໄປຫາພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຈົ້າມຸນທະ ຜູ້ປະທັບນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘ปญฺจิมานิ, มหาราช, อลพฺภนียานิ ฐานานิ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. กตมานิ ปญฺจ? ‘ชราธมฺมํ มา ชีรี’ติ อลพฺภนียํ ฐานํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ. ‘พฺยาธิธมฺมํ มา พฺยาธียี’ติ…เป… ‘มรณธมฺมํ มา มียี’ติ… ‘ขยธมฺมํ มา ขียี’ติ… ‘นสฺสนธมฺมํ มา นสฺสี’ติ อลพฺภนียํ ฐานํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ.

“ມະຫາຣາຊ, ຖານະ ໕ ປະການນີ້ ອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດา, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ເພີງໄດ້. ໕ ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ‘ສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ຂໍຢ່າແກ່ເລີຍ’ ນີ້ເປັນຖານະອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ເພີງໄດ້. ‘ສິ່ງທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທັມມະດາ ຂໍຢ່າເຈັບໄຂ້ເລີຍ’... ‘ສິ່ງທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທັມມະດາ ຂໍຢ່າຕາຍເລີຍ’... ‘ສິ່ງທີ່ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ ຂໍຢ່າສິ້ນໄປເລີຍ’... ‘ສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ຂໍຢ່າພິນາດໄປເລີຍ’ ນີ້ເປັນຖານະອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ເພີງໄດ້.”

---

‘‘อสฺสุตวโต, มหาราช, ปุถุชฺชนสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ ชราธมฺมํ ชีรติ. อหญฺเจว โข ปน ชราธมฺเม ชิณฺเณ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, มหาราช – ‘อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน วิทฺโธ สวิเสน โสกสลฺเลน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ’’’.

“ມະຫາຣາຊ, ເມື່ອປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ ເຂົາກໍບໍ່ພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ການອຸບັດ ສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ກໍຍ່ອມແກ່ໄປທັງນັ້ນ. ຫາກເຮົາເພີງໂສກເສຍ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້, ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ ໃນເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ, ເຖິງແມ່ນອາຫານກໍຈະບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ເຮົາ, ຜິວພັນກໍຈະຊຸດໂຊມລົງໃນກາຍ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກອະມິດກໍຈະດີໃຈ, ພວກມິດກໍຈະເສຍໃຈ’. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ ເຂົາກໍໂສກເສຍ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້, ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ມະຫາຣາຊ, ນີ້ຮຽກວ່າ ‘ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຖືກລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດສຽບແທງແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດຕົນເອງໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ’.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, อสฺสุตวโต ปุถุชฺชนสฺส พฺยาธิธมฺมํ พฺยาธียติ…เป… มรณธมฺมํ มียติ… ขยธมฺมํ ขียติ… นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. อหญฺเจว โข ปน นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, มหาราช – ‘อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน วิทฺโธ สวิเสน โสกสลฺเลน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ’’’.

“ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທັມມະດາ ເຈັບໄຂ້ໄປແລ້ວ... ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທັມມະດາ ຕາຍໄປແລ້ວ... ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ ສິ້ນໄປແລ້ວ... ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປແລ້ວ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປແລ້ວ ເຂົາກໍບໍ່ພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ การຈຸຕິ ການອຸບັດ ສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ກໍຍ່ອມພິນາດໄປທັງນັ້ນ. ຫາກເຮົາເພີງໂສກເສຍ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້, ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ ໃນເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປແລ້ວ, ເຖິງແມ່ນອາຫານກໍຈະບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ເຮົາ, ຜິວພັນກໍຈະຊຸດໂຊມລົງໃນກາຍ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກອະມິດກໍຈະດີໃຈ, ພວກມິດກໍຈະເສຍໃຈ’. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດา ພິນາດໄປແລ້ວ ເຂົາກໍໂສກເສຍ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້, ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ມະຫາຣາຊ, ນີ້ຮຽກວ່າ ‘ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຖືກລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດສຽບແທງແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດຕົນເອງໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ’.”

---

‘‘สุตวโต [Pg.54] จ โข, มหาราช, อริยสาวกสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส ชราธมฺมํ ชีรติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ ชราธมฺมํ ชีรติ. อหญฺเจว โข ปน ชราธมฺเม ชิณฺเณ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส ชราธมฺเม ชิณฺเณ น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, มหาราช – ‘สุตวา อริยสาวโก อพฺพุหิ สวิสํ โสกสลฺลํ, เยน วิทฺโธ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ. อโสโก วิสลฺโล อริยสาวโก อตฺตานํเยว ปรินิพฺพาเปติ’’’.

“ມະຫາຣາຊ, ສ່ວນພຣະອະຣิຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ ພຣະອະຣິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ການອຸບັດ ສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ກໍຍ່ອມແກ່ໄປທັງນັ້ນ. ຫາກເຮົາເພີງໂສກເສຍ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້, ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ ໃນເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ, ເຖິງແມ່ນອາຫານກໍຈະບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ເຮົາ, ຜິວພັນກໍຈະຊຸດໂຊມລົງໃນກາຍ, การງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກອະມິດກໍຈະດີໃຈ, ພວກມິດກໍຈະເສຍໃຈ’. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທັມມະດາ ແກ່ໄປແລ້ວ ພຣະອະຣິຍະສາວົກນັ້ນກໍບໍ່ໂສກເສຍ, ບໍ່ລຳບາກ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້, ບໍ່ຮຳໄຮ, ບໍ່ທຸບເອິກ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ມະຫາຣາຊ, ນີ້ຮຽກວ່າ ‘ພຣະອະຣິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດອອກໄດ້ແລ້ວ, ເຊິ່ງເປັນລູກສອນທີ່ສຽບແທງປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃຫ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ຝ່າຍດຽວ. ພຣະອະຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ມີຄວາມໂສກ ປາສະຈາກລູກສອນ ຍ່ອມດັບສະໜິດໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ’.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหาราช, สุตวโต อริยสาวกสฺส พฺยาธิธมฺมํ พฺยาธียติ…เป… มรณธมฺมํ มียติ… ขยธมฺมํ ขียติ… นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ นสฺสนธมฺมํ นสฺสติ. อหญฺเจว โข ปน นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ โสเจยฺยํ กิลเมยฺยํ ปริเทเวยฺยํ, อุรตฺตาฬึ กนฺเทยฺยํ, สมฺโมหํ อาปชฺเชยฺยํ, ภตฺตมฺปิ เม นจฺฉาเทยฺย, กาเยปิ ทุพฺพณฺณิยํ โอกฺกเมยฺย, กมฺมนฺตาปิ นปฺปวตฺเตยฺยุํ, อมิตฺตาปิ อตฺตมนา อสฺสุ, มิตฺตาปิ ทุมฺมนา อสฺสู’ติ. โส นสฺสนธมฺเม นฏฺเฐ น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, มหาราช – ‘สุตวา อริยสาวโก อพฺพุหิ สวิสํ โสกสลฺลํ, เยน วิทฺโธ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อตฺตานํเยว ปริตาเปติ. อโสโก วิสลฺโล อริยสาวโก อตฺตานํเยว ปรินิพฺพาเปติ ’’’.

“ມະຫາຣາຊ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພຣະອະຣິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທັມມະດາ ເຈັບໄຂ້ໄປແລ້ວ... ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທັມມະດາ ຕາຍໄປແລ້ວ... ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມສิ້ນໄປເປັນທັມມະດາ ສິ້ນໄປແລ້ວ... ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປແລ້ວ. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປແລ້ວ ພຣະອະຣິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ພິນາດໄປ, ທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ການອຸບັດ ສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດາ ກໍຍ່ອມພິນາດໄປທັງນັ້ນ. ຫາກເຮົາເພີງໂສກເສຍ, ລຳບາກ, ຮ້ອງໄຫ້, ຮຳໄຮ, ທຸບເອິກ, ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ ໃນເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດา ພິນາດໄປແລ້ວ, ເຖິງແມ່ນອາຫານກໍຈະບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ເຮົາ, ຜິວພັນກໍຈະຊຸດໂຊມລົງໃນກາຍ, ການງານທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ດຳເນີນໄປ, ພວກອະມິດກໍຈະດີໃຈ, ພວກມິດກໍຈະເສຍໃຈ’. ເມື່ອສິ່ງທີ່ມີຄວາມພິນາດໄປເປັນທັມມະດา ພິນາດໄປແລ້ວ ພຣະອະຣິຍະສາວົກນັ້ນກໍບໍ່ໂສກເສຍ, ບໍ່ລຳບາກ, ບໍ່ຮ້ອງໄຫ້, ບໍ່ຮຳໄຮ, ບໍ່ທຸບເອິກ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງໄຫຼມົວເມົາ. ມະຫາຣາຊ, ນີ້ຮຽກວ່າ ‘ພຣະອະຣິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກອັນມີຢາພິດອອກໄດ້ແລ້ວ, ເຊິ່ງເປັນລູກສອນທີ່ສຽບແທງປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃຫ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ຝ່າຍດຽວ. ພຣະອະຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ມີຄວາມໂສກ ປາສະຈາກລູກສອນ ຍ່ອມດັບສະໜິດໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ’.”

---

‘‘อิมานิ โข, มหาราช, ปญฺจ อลพฺภนียานิ ฐานานิ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ.

“ມະຫາຣາຊ, ຖານະ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ເພີງໄດ້.”

---

‘‘น โสจนาย ปริเทวนาย,อตฺโถธ ลพฺภา อปิ อปฺปโกปิ;

โสจนฺตเมนํ ทุขิตํ วิทิตฺวา,ปจฺจตฺถิกา อตฺตมนา ภวนฺติ.

“ປະໂຫຍດແມ່ນພຽງເລັກນ້ອຍ ໃນໂລກນີ້ ໃຜໆ ກໍບໍ່ເພີງໄດ້ດ້ວຍຄວາມໂສກເສຍ ຫຼືດ້ວຍຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ; ພວກອະມິດ ເມື່ອຮູ້ວ່າຜູ້ນັ້ນໂສກເສຍ ເຖິງຄວາມທຸກຍາກລຳບາກ ຍ່ອມດີໃຈ.

---

‘‘ยโต [Pg.55] จ โข ปณฺฑิโต อาปทาสุ,น เวธตี อตฺถวินิจฺฉยญฺญู;

ปจฺจตฺถิกาสฺส ทุขิตา ภวนฺติ,ทิสฺวา มุขํ อวิการํ ปุราณํ.

ແຕ່ໃນການໃດ ບັນດິດຜູ້ສະຫຼາດໃນການວິນິດໄສປະໂຫຍດ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນເພພັດຕ່າງໆ; ໃນການນັ້ນ ພວກອະມິດຂອງບັນດິດນັ້ນ ຍ່ອມເປັນທຸກ ເພາະໄດ້ເຫັນໃບໜ້າອັນບໍ່ແປປວນ ຍັງຄົງເປັນປົກກະຕິຄືເກົ່າ.

---

‘‘ชปฺเปน มนฺเตน สุภาสิเตน,อนุปฺปทาเนน ปเวณิยา วา;

ยถา ยถา ยตฺถ ลเภถ อตฺถํ,ตถา ตถา ตตฺถ ปรกฺกเมยฺย.

ບັນດິດເພີງໄດ້ປະໂຫຍດດ້ວຍປະການໃດ ດ້ວຍການອ້ອນວອນ, ດ້ວຍມົນ, ດ້ວຍຄຳສຸພາສິດ, ດ້ວຍການໃຫ້ສິນບົນ ຫຼືດ້ວຍປະເພນີອັນສືບໆ ກັນມາ ໃນທີ່ໃດ, ກໍເພີງບາກບັ່ນໃນທີ່ນັ້ນໆ ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ.

---

‘‘สเจ ปชาเนยฺย อลพฺภเนยฺโย,มยาว อญฺเญน วา เอส อตฺโถ;

อโสจมาโน อธิวาสเยยฺย,กมฺมํ ทฬฺหํ กินฺติ กโรมิ ทานี’’ติ.

ຫາກຮູ້ວ່າ ‘ປະໂຫຍດນີ້ ເຮົາ ຫຼືຄົນອື່ນ ບໍ່ເພີງໄດ້ແລ້ວ’ ກໍບໍ່ຄວນໂສກເສຍ ເພີງອົດກັ້ນໄວ້ ໂດຍພິຈາລະນາວ່າ ‘ກັມອັນໝັ້ນຄົງ ເຮົາໄດ້ສ້າງໄວ້ແລ້ວ ບັດນີ້ ເຮົາຈະເຮັດແນວໃດໄດ້’.”

---

เอวํ วุตฺเต มุณฺโฑ ราชา อายสฺมนฺตํ นารทํ เอตทโวจ – ‘‘โก นาโม อยํ, ภนฺเต, ธมฺมปริยาโย’’ติ? ‘‘โสกสลฺลหรโณ นาม อยํ, มหาราช, ธมฺมปริยาโย’’ติ. ‘‘ตคฺฆ, ภนฺเต, โสกสลฺลหรโณ ! อิมญฺหิ เม, ภนฺเต, ธมฺมปริยายํ สุตฺวา โสกสลฺลํ ปหีน’’นฺติ.

ເມື່ອພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໄດ້ກາບບັງຄົມທູນພຣະອາຍັສມາ ນາຣະທະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະທັມມະປະຣິຍາຍນີ້ ມີຊື່ວ່າແນວໃດ?” “ມະຫາຣາຊ, ພຣະທັມມະປະຣິຍາຍນີ້ ມີຊື່ວ່າ ‘ໂສກະສັលລະຫະຣະນະ’ (ທັມມະປະຣິຍາຍເປັນເຄື່ອງຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກ).” “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນເຄື່ອງຖອນລູກສອນຄືຄວາມໂສກແທ້ໆ! ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເພາະວ່າ ເມື່ອຂ້າພະອົງໄດ້ຟັງພຣະທັມມະປະຣິຍາຍນີ້ແລ້ວ ລູກສອນຄືຄວາມໂສກ ກໍຖືກລະໄດ້ແລ້ວ.”

---

อถ โข มุณฺโฑ ราชา ปิยกํ โกสารกฺขํ อามนฺเตสิ – ‘‘เตน หิ, สมฺม ปิยก, ภทฺทาย เทวิยา สรีรํ ฌาเปถ; ถูปญฺจสฺสา กโรถ. อชฺชตคฺเค ทานิ มยํ นฺหายิสฺสาม เจว วิลิมฺปิสฺสาม ภตฺตญฺจ ภุญฺชิสฺสาม กมฺมนฺเต จ ปโยเชสฺสามา’’ติ. ทสมํ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າມຸນທະ ໄດ້ຕຣັດກັບປີຍະກະ ນາຍຄັງຫຼວງວ່າ: “ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ປີຍະກະເພື່ອນຮັກ, ເຈົ້າຈົ່ງຖວາຍພຣະເພີງພຣະສົບຂອງພຣະນາງພັດທາເທວີເຖີດ ແລະຈົ່ງສ້າງສະຖູບ ບັນຈຸພຣະອັດຖິຂອງພຣະນາງໄວ້. ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ເຮົາຈະສົງນ້ຳ, ຈະລູບໄລ້ຂອງຫອມ, ຈະສະເຫວີຍພຣະກະຍາຫານ ແລະຈະປະກອບພຣະຣາຊກິດການງານ.” ຈົບ ສູດທີສິບ.

---

มุณฺฑราชวคฺโค ปญฺจโม.

ຈົບ ມຸນທະຣາຊະວັກ ທີ ໕.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸທທານ) ນັ້ນຄື:

---

อาทิโย สปฺปุริโส อิฏฺฐา, มนาปทายีภิสนฺทํ;

สมฺปทา จ ธนํ ฐานํ, โกสโล นารเทน จาติ.

ອາທິຍະສູດ, ສັບປຸຣິສະສູດ, ອິດຖະສູດ, ມະນາປະທາຍີສູດ, ອະພິສັນທະສູດ, ສັມປະທາສູດ, ທະນະສູດ, ຖານະສູດ, ໂກສະລະສູດ ແລະນາຣະທະສູດ.

---

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ຈົບ ປະຖົມປະណ្ណາດົກ (ໝວດ ໕໐ ສູດທຳອິດ).

---

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

໒. ທຸຕິຍະປະណ្ណາດົກ (ໝວດ ໕໐ ສູດທີສອງ)

---

(๖) ๑. นีวรณวคฺโค

(໖) ໑. ນີວະຣະນະວັກ

---

๑. อาวรณสุตฺตํ

໑. ອາວະຣະນະສູດ

---

๕๑. เอวํ [Pg.56] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

໕໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ”. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ: “ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດພຣະພຸດທະພົດນີ້ວ່າ:

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาวรณา นีวรณา เจตโส อชฺฌารุหา ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณา. กตเม ปญฺจ? กามจฺฉนฺโท, ภิกฺขเว, อาวรโณ นีวรโณ เจตโส อชฺฌารุโห ปญฺญาย ทุพฺพลีกรโณ. พฺยาปาโท, ภิกฺขเว, อาวรโณ นีวรโณ เจตโส อชฺฌารุโห ปญฺญาย ทุพฺพลีกรโณ. ถินมิทฺธํ, ภิกฺขเว, อาวรณํ นีวรณํ เจตโส อชฺฌารุหํ ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณํ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ, ภิกฺขเว, อาวรณํ นีวรณํ เจตโส อชฺฌารุหํ ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณํ. วิจิกิจฺฉา, ภิกฺขเว, อาวรณา นีวรณา เจตโส อชฺฌารุหา ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาวรณา นีวรณา เจตโส อชฺฌารุหา ปญฺญาย ทุพฺพลีกรณา.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມມະເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາມະສັນທະ (ຄວາມພໍໃຈໃນກາມ) ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາບາດ (ຄວາມຄິດປອງຮ້າຍ) ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖີນະມິດທະ (ຄວາມຫົດຫູ່ແລະງ້ວງຊຶມ) ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮຳຄານໃຈ) ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິຈິກິດສາ (ຄວາມລັງເລສົງໄສ) ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄື ທັມມະເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ ໕ ປະການ.

---

‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ อาวรเณ นีวรเณ เจตโส อชฺฌารุเห ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ อปฺปหาย, อพลาย ปญฺญาย ทุพฺพลาย อตฺตตฺถํ วา ญสฺสติ ปรตฺถํ วา ญสฺสติ อุภยตฺถํ วา ญสฺสติ อุตฺตริ วา มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นที ปพฺพเตยฺยา ทูรงฺคมา สีฆโสตา หารหารินี. ตสฺสา ปุริโส อุภโต นงฺคลมุขานิ วิวเรยฺย. เอวญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มชฺเฌ นทิยา โสโต วิกฺขิตฺโต วิสโฏ พฺยาทิณฺโณ เนว ทูรงฺคโม อสฺส น สีฆโสโต น หารหารี. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, โส วต ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ อาวรเณ นีวรเณ เจตโส อชฺฌารุเห ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ อปฺปหาย, อพลาย ปญฺญาย ทุพฺพลาย อตฺตตฺถํ [Pg.57] วา ญสฺสติ ปรตฺถํ วา ญสฺสติ อุภยตฺถํ วา ญสฺสติ อุตฺตริ วา มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกริสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນລະທັມມະເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ ໕ ປະການນີ້ ແລ້ວຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຕົນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຜູ້ນຶ່ນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ ຫຼືຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄຸນວິເສດ ຄືຍານະທັດສະນະອັນປະເສີດອັນຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍິ່ງກວ່າທັມມະຂອງມະນຸດ ດ້ວຍປັນຍາອັນບໍ່ມີກຳລັງ ອັນອ່ອນກຳລັງນັ້ນ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼລົງມາຈາກພູເຂົາ ໄຫຼໄປສູ່ທີ່ໄກ ມີກະແສນ້ຳອັນຊ່ຽວ ພັດເອົາສິ່ງຕ່າງໆ ໄປໄດ້. ບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງ ພັດໄປເປີດທາງນ້ຳທັງສອງຝັ່ງຂອງແມ່ນ້ຳນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ກະແສນ້ຳໃນທ່າມກາງແມ່ນ້ຳນັ້ນ ກໍຈະກະຈັດກະຈາຍ ໄຫຼແຜ່ອອກໄປ ແລະແຍກອອກໄປ ບໍ່ໄຫຼໄປສູ່ທີ່ໄກ ບໍ່ມີກະແສອັນຊ່ຽວ ແລະບໍ່ພັດເອົາສິ່ງຕ່າງໆ ໄປໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນລະທັມມະເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ ໕ ປະການນີ້ ແລ້ວຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຕົນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຜູ້ນຶ່ນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ ຫຼືຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄຸນວິເສດ ຄືຍານະທັດສະນະອັນປະເສີດອັນຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍິ່ງກວ່າທັມມະຂອງມະນຸດ ດ້ວຍປັນຍາອັນບໍ່ມີກຳລັງ ອັນອ່ອນກຳລັງນັ້ນ ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

---

‘‘โส วต, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ อาวรเณ นีวรเณ เจตโส อชฺฌารุเห ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ ปหาย, พลวติยา ปญฺญาย อตฺตตฺถํ วา ญสฺสติ ปรตฺถํ วา ญสฺสติ อุภยตฺถํ วา ญสฺสติ อุตฺตริ วา มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกริสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นที ปพฺพเตยฺยา ทูรงฺคมา สีฆโสตา หารหารินี. ตสฺสา ปุริโส อุภโต นงฺคลมุขานิ ปิทเหยฺย. เอวญฺหิ โส, ภิกฺขเว, มชฺเฌ นทิยา โสโต อวิกฺขิตฺโต อวิสโฏ อพฺยาทิณฺโณ ทูรงฺคโม เจว อสฺส สีฆโสโต จ หารหารี จ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, โส วต ภิกฺขุ อิเม ปญฺจ อาวรเณ นีวรเณ เจตโส อชฺฌารุเห ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ ปหาย, พลวติยา ปญฺญาย อตฺตตฺถํ วา ญสฺสติ ปรตฺถํ วา ญสฺสติ อุภยตฺถํ วา ญสฺสติ อุตฺตริ วา มนุสฺสธมฺมา อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกริสฺสตีติ ฐานเมตํ วิชฺชตี’’ติ. ปฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸນັ້ນ ລະທັມມະເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຕົນ จັກຮູ້ປະໂຫຍດຜູ້ນຶ່ນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ ຫຼືຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄຸນວິເສດ ຄືຍານະທັດສະນະອັນປະເສີດອັນຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍິ່ງກວ່າທັມມະຂອງມະນຸດ ດ້ວຍປັນຍາອັນມີກຳລັງນັ້ນ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼລົງມາຈາກພູເຂົາ ໄຫຼໄປສູ່ທີ່ໄກ ມີກະແສນ້ຳອັນຊ່ຽວ ພັດເອົາສິ່ງຕ່າງໆ ໄປໄດ້. ບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງ ພັດໄປປິດທາງນ້ຳທັງສອງຝັ່ງຂອງແມ່ນ້ຳນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ກະແສນ້ຳໃນທ່າມກາງແມ່ນ້ຳນັ້ນ ກໍຈະບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ໄຫຼແຜ່ອອກໄປ ບໍ່ແຍກອອກໄປ ຍ່ອມໄຫຼໄປສູ່ທີ່ໄກ ມີກະແສອັນຊ່ຽວ ແລະພັດເອົາສິ່ງຕ່າງໆ ໄປໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ຂໍ້ທີ່ພິກຂຸນັ້ນ ລະທັມມະເຄື່ອງກີດກັ້ນ ເຄື່ອງກາງກັ້ນ ເຄື່ອງຄອບງຳຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຕົນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດຜູ້ນຶ່ນ ຈັກຮູ້ປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ ຫຼືຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄຸນວິເສດ ຄືຍານະທັດສະນະອັນປະເສີດອັນຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ຍິ່ງກວ່າທັມມະຂອງມະນຸດ ດ້ວຍປັນຍາອັນມີກຳລັງນັ້ນ ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.” ສູດທີ ໑.

---

๒. อกุสลราสิสุตฺตํ

໒. ອະກຸສະລະຣາສิສູດ

---

๕๒. ‘‘อกุสลราสีติ, ภิกฺขเว, วทมาโน ปญฺจ นีวรเณ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. เกวโล หายํ, ภิกฺขเว, อกุสลราสิ ยทิทํ ปญฺจ นีวรณา. กตเม ปญฺจ? กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ. อกุสลราสีติ, ภิกฺขเว, วทมาโน อิเม ปญฺจ นีวรเณ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. เกวโล หายํ, ภิกฺขเว, อกุสลราสิ ยทิทํ ปญฺจ นีวรณา’’ติ. ทุติยํ.

໕໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວວ່າ ‘ກອງອະກຸສົນ’ ຫາກຈະກ່າວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ກໍຄວນກ່າວເຖິງນີວໍຣະນະ ໕ ປະການນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າກອງອະກຸສົນອັນສิ້ນເຊີງນີ້ ກໍຄືນີວໍຣະນະ ໕ ປະການນີ້ເອງ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະສັນທະນີວໍຣະນະ (ເຄື່ອງກາງກັ້ນຄືຄວາມພໍໃຈໃນກາມ), ພະຍາບາດທະນີວໍຣະນະ (ເຄື່ອງກາງກັ້ນຄືຄວາມພະຍາບາດ), ຖີນະມິດທະນີວໍຣະນະ (ເຄື່ອງກາງກັ້ນຄືຄວາມຫົດຫູ່ແລະງ້ວງຊຶມ), ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະນີວໍຣະນະ (ເຄື່ອງກາງກັ້ນຄືຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮຳຄານໃຈ), ວິຈິກິດສານີວໍຣະນະ (ເຄື່ອງກາງກັ້ນຄືຄວາມລັງເລສົງໄສ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວວ່າ ‘ກອງອະກຸສົນ’ ຫາກຈະກ່າວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ກໍຄວນກ່າວເຖິງນີວໍຣະນະ ໕ ປະການນີ້. ເພາະວ່າກອງອະກຸສົນອັນສິ້ນເຊີງນີ້ ກໍຄືນີວໍຣະນະ ໕ ປະການນີ້ເອງ.” ສູດທີ ໒.

---

๓. ปธานิยงฺคสุตฺตํ

໓. ປະທານິຍັງຄະສູດ

---

๕๓. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ปธานิยงฺคานิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อปฺปาพาโธ โหติ [Pg.58] อปฺปาตงฺโก; สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย; อสโฐ โหติ อมายาวี; ยถาภูตํ อตฺตานํ อาวิกตฺตา สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ; อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปธานิยงฺคานี’’ติ. ตติยํ.

໕໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອົງຄຸນສົມບັດຂອງຜູ້ມີຄວາມພຽນ (ປະທານິຍັງຄະ) ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້: (໑) ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ຍ່ອມເຊື່ອພຣະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພຣະຕຖາຄົດວ່າ: ‘ເພາະເຫດນັ້ນໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູສອນຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ’. (໒) ເປັນຜູ້ມີໂຣກນ້ອຍ ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ນ້ອຍ ປະກອບດ້ວຍໄຟທາດທີ່ຍ່ອຍອາຫານສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ເຢັນໂພດ ບໍ່ຮ້ອນໂພດ ເປັນປານກາງ ຄວນແກ່ການບຳເພັນເພຽນ. (໓) ເປັນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍา ຍ່ອມເປີດເຜີຍຕົນເອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໃນພຣະສາດສະດา ຫຼືໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍ. (໔) ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມເພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. (໕) ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແລກກิເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄື ອົງຄຸນສົມບັດຂອງຜູ້ມີຄວາມພຽນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໓.

---

๔. สมยสุตฺตํ

໔. ສະມະຍະສູດ

---

๕๔. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อสมยา ปธานาย. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชิณฺโณ โหติ ชรายาภิภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อสมโย ปธานาย.

໕໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະໄໝ (ເວລາ) ອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ແກ່ເຖົ້າ ຊຸດໂຊມ ຖືກຄວາມແກ່ຄອບງຳແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໑.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พฺยาธิโต โหติ พฺยาธินาภิภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อสมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ ຖືກຄວາມເຈັບໄຂ້ຄອບງຳແລ້ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໒.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ทุพฺภิกฺขํ โหติ ทุสฺสสฺสํ ทุลฺลภปิณฺฑํ, น สุกรํ อุญฺเฉน ปคฺคเหน ยาเปตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย อสมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສະໄໝທີ່ມີໄພອຶດຢາກ ເຂົ້າກ້າເສຍຫາຍ ບິນທະບາດໄດ້ຍາກ ບໍ່ສະດວກທີ່ຈະຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍການຖືບາດທ່ຽວບິນທະບາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໓.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภยํ โหติ อฏวิสงฺโกโป, จกฺกสมารูฬฺหา ชานปทา ปริยายนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ อสมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສະໄໝທີ່ມີໄພອັນຕະລາຍ ມີໂຈນປ່າກຳເລີບ ປະຊາຊົນຊາວຊົນນະບົດຕ້ອງຂຶ້ນຍານພາຫະນະອົບພະຍົບຫຼົບໜີໄປທົ່ວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໔.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สงฺโฆ ภินฺโน โหติ. สงฺเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, ภินฺเน อญฺญมญฺญํ อกฺโกสา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ ปริภาสา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ ปริกฺเขปา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ ปริจฺจชา จ โหนฺติ. ตตฺถ อปฺปสนฺนา เจว นปฺปสีทนฺติ, ปสนฺนานญฺจ เอกจฺจานํ อญฺญถตฺตํ โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อสมโย ปธานาย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อสมยา ปธานายาติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສະໄໝທີ່ສົງແຕກແຍກກັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສົງແຕກແຍກກັນແລ້ວ ຍ່ອມມີການດ່າທາກັນແລະກັນ, ມີການຂົ່ມຂູ່ກັນແລະກັນ, ມີການປະນາມກັນແລະກັນ, ມີການທອດຖິ້ມກັນແລະກັນ. ໃນເຫດການນັ້ນ ຄົນທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຫຼື້ອມໃສກໍຈະບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ສ່ວນຄົນທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວບາງພວກ ກໍຈະກັບກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ (ເສື່ອມສັດທາ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄື ສະໄໝອັນບໍ່ຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ໕ ປະການ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, สมยา ปธานาย. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทหโร โหติ ยุวา สุสุ กาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม สมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະໄໝ (ເວລາ) ອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ໜຸ່ມແໜ້ນ ເປັນໄວລຸ້ນ ມີຜົມດຳສະໜິດ ປະກອບດ້ວຍຄວາມເປັນໜຸ່ມອັນຈະເລີນ ໃນປະຖົມມະໄວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໑.

---

‘‘ปุน [Pg.59] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปาพาโธ โหติ อปฺปาตงฺโก, สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย สมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີໂຣກນ້ອຍ ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ນ້ອຍ ປະກອບດ້ວຍໄຟທາດທີ່ຍ່ອຍອາຫານສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ເຢັນໂພດ ບໍ່ຮ້ອນໂພດ ເປັນປານກາງ ຄວນແກ່ການບຳເພັນເພຽນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໒.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สุภิกฺขํ โหติ สุสสฺสํ สุลภปิณฺฑํ, สุกรํ อุญฺเฉน ปคฺคเหน ยาเปตุํ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย สมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສະໄໝທີ່ມີອາຫານອຸດົມສົມບູນ ເຂົ້າກ້າດີ ບິນທະບາດໄດ້ງ່າຍ ສະດວກທີ່ຈະຍັງຊີວິດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍການຖືບາດທ່ຽວບິນທະບາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໓.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มนุสฺสา สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ สมโย ปธานาย.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສະໄໝທີ່ມະນຸດທັງຫຼາຍມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ຊື່ນຊົມຍິນດີຕໍ່ກັນ ບໍ່ວິວາດກັນ ເຂົ້າກັນໄດ້ຄືນ້ຳນົມກັບນ້ຳ ເບິ່ງກັນແລະກັນດ້ວຍສາຍຕາອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມຮັກຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໔.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สงฺโฆ สมคฺโค สมฺโมทมาโน อวิวทมาโน เอกุทฺเทโส ผาสุ วิหรติ. สงฺเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, สมคฺเค น เจว อญฺญมญฺญํ อกฺโกสา โหนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ ปริภาสา โหนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ ปริกฺเขปา โหนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ ปริจฺจชา โหนฺติ. ตตฺถ อปฺปสนฺนา เจว ปสีทนฺติ, ปสนฺนานญฺจ ภิยฺโยภาโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม สมโย ปธานาย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมยา ปธานายา’’ติ. จตุตฺถํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສະໄໝທີ່ສົງມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ຊື່ນຊົມຍິນດີຕໍ່ກັນ ບໍ່ວິວາດກັນ ມີອຸເທດ (ພຣະປາຕິໂມກ) ຮ່ວມກັນ ຢູ່ເປັນສຸກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສົງສາມັກຄີກັນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີການດ່າທາກັນແລະກັນ, ບໍ່ມີການຂົ່ມຂູ່ກັນແລະກັນ, ບໍ່ມີການປະນາມກັນແລະກັນ, ບໍ່ມີການທອດຖິ້ມກັນແລະກັນ. ໃນເຫດການນັ້ນ ຄົນທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຫຼື້ອມໃສກໍຈະເຫຼື້ອມໃສ, ສ່ວນຄົນທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ກໍຈະມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືສະໄໝອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ປະການທີ ໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄື ສະໄໝອັນຄວນເພື່ອການບຳເພັນເພຽນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໔.

---

๕. มาตาปุตฺตสุตฺตํ

໕. ມາຕາປຸດຕະສູດ

---

๕๕. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยํ อุโภ มาตาปุตฺตา วสฺสาวาสํ อุปคมึสุ – ภิกฺขุ จ ภิกฺขุนี จ. เต อญฺญมญฺญสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อเหสุํ. มาตาปิ ปุตฺตสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อโหสิ; ปุตฺโตปิ มาตรํ อภิณฺหํ ทสฺสนกาโม อโหสิ. เตสํ อภิณฺหํ ทสฺสนา สํสคฺโค อโหสิ. สํสคฺเค สติ วิสฺสาโส อโหสิ. วิสฺสาเส สติ โอตาโร อโหสิ. เต โอติณฺณจิตฺตา สิกฺขํ อปจฺจกฺขาย ทุพฺพลฺยํ อนาวิกตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวึสุ.

໕໕. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ແມ່ແລະລູກຊາຍສອງຄົນ ເຊິ່ງເປັນພິກຂຸນີແລະພິກຂຸ ໄດ້ເຂົ້າຈຳພັນສາຢູ່ທີ່ກຸງສາວັດຖີ. ເຂົາທັງສອງມີຄວາມປາດຖະໜາທີ່ຈະພົບເຫັນກັນແລະກັນຢູ່ສະເໝີ. ຝ່າຍແມ່ກໍປາດຖະໜາທີ່ຈະເຫັນລູກຊາຍຢູ່ສະເໝີ, ຝ່າຍລູກຊາຍກໍປາດຖະໜາທີ່ຈະເຫັນແມ່ຢູ່ສະເໝີ. ເພາະການພົບເຫັນກັນຢູ່ສະເໝີຂອງເຂົາທັງສອງ ຈຶ່ງເກີດຄວາມສະໜິດສະໜົມກັນ. ເມື່ອມີຄວາມສະໜິດສະໜົມກັນ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັນ. ເມື່ອມີຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັນ ຈຶ່ງເກີດຊ່ອງທາງໃຫ້ຣາຄະ (ຄວາມກຳໜັດ) ເຂົ້າຄອບງຳ. ເຂົາທັງສອງມີຈິດຖືກຣາຄະຄອບງຳແລ້ວ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກຄືນສິກຂາ ບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມອ່ອນແອໃຫ້ປາກົດ ໄດ້ເສບເມຖຸນທັມ.

---

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, สาวตฺถิยํ อุโภ มาตาปุตฺตา [Pg.60] วสฺสาวาสํ อุปคมึสุ – ภิกฺขุ จ ภิกฺขุนี จ, เต อญฺญมญฺญสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อเหสุํ, มาตาปิ ปุตฺตสฺส อภิณฺหํ ทสฺสนกามา อโหสิ, ปุตฺโตปิ มาตรํ อภิณฺหํ ทสฺสนกาโม อโหสิ. เตสํ อภิณฺหํ ทสฺสนา สํสคฺโค อโหสิ, สํสคฺเค สติ วิสฺสาโส อโหสิ, วิสฺสาเส สติ โอตาโร อโหสิ, เต โอติณฺณจิตฺตา สิกฺขํ อปจฺจกฺขาย ทุพฺพลฺยํ อนาวิกตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวึสู’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນະ ທີ່ນີ້ໃນກຸງສາວັດຖີ ແມ່ແລະລູກຊາຍສອງຄົນ ເຊິ່ງເປັນພິກຂຸນີແລະພິກຂຸ ໄດ້ເຂົ້າຈຳພັນສາຢູ່. ເຂົາທັງສອງມີຄວາມປາດຖະໜາທີ່ຈະພົບເຫັນກັນແລະກັນຢູ່ສະເໝີ. ຝ່າຍແມ່ກໍປາດຖະໜາທີ່ຈະເຫັນລູກຊາຍຢູ່ສະເໝີ, ຝ່າຍລູກຊາຍກໍປາດຖະໜາທີ່ຈະເຫັນແມ່ຢູ່ສະເໝີ. ເພາະການພົບເຫັນກັນຢູ່ສະເໝີຂອງເຂົາທັງສອງ ຈຶ່ງເກີດຄວາມສະໜິດສະໜົມກັນ. ເມື່ອມີຄວາມສະໜິດສະໜົມກັນ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັນ. ເມື່ອມີຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັນ ຈຶ່ງເກີດຊ່ອງທາງໃຫ້ຣາຄະເຂົ້າຄອບງຳ. ເຂົາທັງສອງມີຈິດຖືກຣາຄະຄອບງຳແລ້ວ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກຄືນສິກຂາ ບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມອ່ອນແອໃຫ້ປາກົດ ໄດ້ເສບເມຖຸນທັມ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ”.

---

‘‘กึ นุ โส, ภิกฺขเว, โมฆปุริโส มญฺญติ – ‘น มาตา ปุตฺเต สารชฺชติ, ปุตฺโต วา ปน มาตรี’ติ? นาหํ, ภิกฺขเว, อญฺญํ เอกรูปมฺปิ สมนุปสฺสามิ เอวํ รชนียํ เอวํ กมนียํ เอวํ มทนียํ เอวํ พนฺธนียํ เอวํ มุจฺฉนียํ เอวํ อนฺตรายกรํ อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย ยถยิทํ, ภิกฺขเว, อิตฺถิรูปํ. อิตฺถิรูเป, ภิกฺขเว, สตฺตา รตฺตา คิทฺธา คถิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌสนฺนา. เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ อิตฺถิรูปวสานุคา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂມຄະບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມສຳຄັນໝາຍຢ່າງນີ້ຫຼືວ່າ 'ມານດາບໍ່ຍ່ອມກຳໜັດຍິນດີໃນບຸດ, ຫຼືບຸດກໍບໍ່ຍ່ອມກຳໜັດຍິນດີໃນມານດາ'? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນຮູບອື່ນແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວ ທີ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຮັກ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມມົວເມົາ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຜູກມັດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຫຼົງໄຫຼ, ແລະເປັນອຸປະສັກແກ່ການບັນລຸທຳອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ເໝືອນຮູບສະຕີນີ້ເລີຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມກຳໜັດ, ສະຫຍົບ, ຜູກພັນ, ຫຼົງໄຫຼ, ແລະສະຫຍົບສະຫຍອນຢູ່ໃນຮູບສະຕີ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເສົ້າໂສກຕະຫຼອດການລະນານ ເພາະຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງຮູບສະຕີ.

---

‘‘นาหํ, ภิกฺขเว, อญฺญํ เอกสทฺทมฺปิ…เป… เอกคนฺธมฺปิ… เอกรสมฺปิ… เอกโผฏฺฐพฺพมฺปิ สมนุปสฺสามิ เอวํ รชนียํ เอวํ กมนียํ เอวํ มทนียํ เอวํ พนฺธนียํ เอวํ มุจฺฉนียํ เอวํ อนฺตรายกรํ อนุตฺตรสฺส โยคกฺเขมสฺส อธิคมาย ยถยิทํ, ภิกฺขเว, อิตฺถิโผฏฺฐพฺพํ. อิตฺถิโผฏฺฐพฺเพ, ภิกฺขเว, สตฺตา รตฺตา คิทฺธา คถิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌสนฺนา. เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ อิตฺถิโผฏฺฐพฺพวสานุคา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນສຽງອື່ນ... ກິ່ນອື່ນ... ລົດອື່ນ... ສຳຜັດອື່ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທີ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຮັກ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມມົວເມົາ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຜೂກມັດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຫຼົງໄຫຼ, ແລະເປັນອຸປະສັກແກ່ການບັນລຸທຳອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ ເໝືອນສຳຜັດຂອງສະຕີນີ້ເລີຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມກຳໜັດ, ສະຫຍົບ, ຜູກພັນ, ຫຼົງໄຫຼ, ແລະສະຫຍົບສະຫຍອນຢູ່ໃນສຳຜັດຂອງສະຕີ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເສົ້າໂສກຕະຫຼອດການລະນານ ເພາະຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງສຳຜັດຂອງສະຕີ.

---

‘‘อิตฺถี, ภิกฺขเว, คจฺฉนฺตีปิ ปุริสสฺส จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ; ฐิตาปิ…เป… นิสินฺนาปิ… สยานาปิ… หสนฺตีปิ… ภณนฺตีปิ… คายนฺตีปิ… โรทนฺตีปิ… อุคฺฆาติตาปิ … มตาปิ ปุริสสฺส จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ. ยญฺหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สมนฺตปาโส มารสฺสา’ติ มาตุคามํเยว สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สมนฺตปาโส มารสฺสา’’’ติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕີແມ່ນກຳລັງເດີນໄປ ກໍຍ່ອມຄອບງຳຈິດຂອງບຸລຸດຕັ້ງຢູ່, ແມ່ນກຳລັງຢືນຢູ່... ແມ່ນກຳລັງນັ່ງຢູ່... ແມ່ນກຳລັງນອນຢູ່... ແມ່ນກຳລັງຫົວຢູ່... ແມ່ນກຳລັງເວົ້າຢູ່... ແມ່ນກຳລັງຮ້ອງເພງຢູ່... ແມ່ນກຳລັງຮ້ອງໄຫ້ຢູ່... ແມ່ນຮ່າງກາຍທີ່ຂຶ້ນອືດຢູ່... ແມ່ນຕາຍໄປແລ້ວ ກໍຍ່ອມຄອບງຳຈິດຂອງບຸລຸດຕັ້ງຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເມື່ອຈະກ່າວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຄວນກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ 'ເປັນບ້ວງແຮ້ວຮອບດ້ານແຫ່ງມານ', ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອຈະກ່າວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ກໍຄວນກ່າວເຖິງມາຕຸຄາມນັ້ນເອງວ່າ 'ເປັນບ້ວງແຮ້ວຮອບດ້ານແຫ່ງມານ'.

---

‘‘สลฺลเป อสิหตฺเถน, ปิสาเจนาปิ สลฺลเป;

อาสีวิสมฺปิ อาสีเท, เยน ทฏฺโฐ น ชีวติ.

ບຸກຄົນພຶງເຈລະຈາກັບຄົນຜູ້ຖືດาບໃນມື, ພຶງເຈລະຈາແມ່ນແຕ່ກັບຜີປີສາດ, ແລະພຶງເຂົ້າໃກ້ອັກສີພິດທີ່ກັດແລ້ວບໍ່ມີຊີວິດຢູ່ລອດໄດ້,

---

‘‘นตฺเวว เอโก เอกาย, มาตุคาเมน สลฺลเป;

มุฏฺฐสฺสตึ [Pg.61] ตา พนฺธนฺติ, เปกฺขิเตน สิเตน จ.

ແຕ່ບໍ່ຄວນເຈລະຈາກັບມາຕຸຄາມແບບຜູ້ດຽວກັບຜູ້ດຽວເລີຍ. ເພາະມາຕຸຄາມເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມຜູກມັດບຸລຸດຜູ້ມີສະຕິຫຼົງລືມ ດ້ວຍການແນມເບິ່ງ ແລະດ້ວຍການຍິ້ມຫົວ,

---

‘‘อโถปิ ทุนฺนิวตฺเถน, มญฺชุนา ภณิเตน จ;

เนโส ชโน สฺวาสีสโท, อปิ อุคฺฆาติโต มโต.

ອີກປະການໜຶ່ງ ດ້ວຍການນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ແລະດ້ວຍວາຈາອັນອ່ອນຫວານ. ມາຕຸຄາມນີ້ແມ່ນຕາຍໄປແລ້ວແລະຂຶ້ນອືດຢູ່ ກໍບໍ່ແມ່ນຜູ້ທີ່ຄວນເຂົ້າໄປໃກ້ໄດ້ງ່າຍເລີຍ.

---

‘‘ปญฺจ กามคุณา เอเต, อิตฺถิรูปสฺมึ ทิสฺสเร;

รูปา สทฺทา รสา คนฺธา, โผฏฺฐพฺพา จ มโนรมา.

ກາມະຄຸນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຮູບ, ສຽງ, ກິ່ນ, ລົດ, ແລະໂຜດຖັບພະ ອັນເປັນທີ່ພໍໃຈ ຍ່ອມປາກົດຢູ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງສະຕີ.

---

‘‘เตสํ กาโมฆวูฬฺหานํ, กาเม อปริชานตํ;

กาลํ คติ ภวาภวํ, สํสารสฺมึ ปุรกฺขตา.

ສຳລັບສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຫ້ວງນ້ຳຄືກາມພັດພາໄປ ຜູ້ບໍ່ກຳນົດຮູ້ກາມທັງຫຼາຍ, ກາລະ, ຄະຕິ, ແລະພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ໃນສັງສາລະວັດ ຍ່ອມປາກົດຢູ່ເບື້ອງໜ້າ.

---

‘‘เย จ กาเม ปริญฺญาย, จรนฺติ อกุโตภยา;

เต เว ปารงฺคตา โลเก, เย ปตฺตา อาสวกฺขย’’นฺติ. ปญฺจมํ;

ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດກຳນົດຮູ້ກາມທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມທ່ຽວໄປໂດຍບໍ່ມີໄພແຕ່ທີ່ໃດໆ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເຖິງຝັ່ງແລ້ວໃນໂລກ ເພາະບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.

---

๖. อุปชฺฌายสุตฺตํ

໖. ອຸປັດຊາຍະສູດ

---

๕๖. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน สโก อุปชฺฌาโย เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกํ อุปชฺฌายํ เอตทโวจ – ‘‘เอตรหิ เม, ภนฺเต, มธุรกชาโต เจว กาโย, ทิสา จ เม น ปกฺขายนฺติ, ธมฺมา จ มํ นปฺปฏิภนฺติ, ถินมิทฺธญฺจ เม จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อนภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรามิ, อตฺถิ จ เม ธมฺเมสุ วิจิกิจฺฉา’’ติ.

໕໖. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພະອຸປັດຊາຂອງຕົນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພະອຸປັດຊາຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເວລານີ້ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໜັກໜ່ວງ, ທິດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ທຳທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຖີນາມິດທະຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າປະພຶດພົມມະຈັນໂດຍຄວາມບໍ່ຍິນດີ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າຍັງມີຄວາມສົງໄສໃນທຳທັງຫຼາຍ'.

---

อถ โข โส ภิกฺขุ ตํ สทฺธิวิหาริกํ ภิกฺขุํ อาทาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ เอวมาห – ‘เอตรหิ เม, ภนฺเต, มธุรกชาโต เจว กาโย, ทิสา จ มํ น ปกฺขายนฺติ, ธมฺมา จ เม นปฺปฏิภนฺติ, ถินมิทฺธญฺจ เม จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อนภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรามิ, อตฺถิ จ เม ธมฺเมสุ วิจิกิจฺฉา’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະອຸປັດຊາຮູບນັ້ນພາພິກຂຸຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກນັ້ນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພິກຂຸຮູບນີ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເວລານີ້ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໜັກໜ່ວງ, ທິດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ທຳທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຖີນາມິດທະຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າປະພຶດພົມມະຈັນໂດຍຄວາມບໍ່ຍິນດີ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າຍັງມີຄວາມສົງໄສໃນທຳທັງຫຼາຍ"'.

---

‘‘เอวญฺเหตํ, ภิกฺขุ, โหติ อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารสฺส, โภชเน อมตฺตญฺญุโน, ชาคริยํ อนนุยุตฺตสฺส, อวิปสฺสกสฺส กุสลานํ ธมฺมานํ, ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนนุยุตฺตสฺส วิหรโต, ยํ มธุรกชาโต เจว กาโย โหติ, ทิสา จสฺส น [Pg.62] ปกฺขายนฺติ, ธมฺมา จ ตํ นปฺปฏิภนฺติ, ถินมิทฺธญฺจสฺส จิตฺตํ ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อนภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรติ, โหติ จสฺส ธมฺเมสุ วิจิกิจฺฉา. ตสฺมาติห เต, ภิกฺขุ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร ภวิสฺสามิ, โภชเน มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุตฺโต, วิปสฺสโก กุสลานํ ธมฺมานํ, ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนุยุตฺโต วิหริสฺสามี’ติ. เอวญฺหิ เต, ภิกฺขุ, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ.

ພິກຂຸ, ເລື່ອງນີ້ຍ່ອມເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ, ບໍ່ມີປັນຍາເລັງເຫັນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂິຍະທຳທັງຫຼາຍຕະຫຼອດຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຮ່າງກາຍຍ່ອມໜັກໜ່ວງ, ທິດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ປາກົດ, ທຳທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງ, ຖີນາມິດທະຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ປະພຶດພົມມະຈັນໂດຍຄວາມບໍ່ຍິນດີ, ແລະມີຄວາມສົງໄສໃນທຳທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເຈົ້າພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, จັກເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ, ຈັກເປັນຜູ້ເລັງເຫັນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂິຍະທຳທັງຫຼາຍຕະຫຼອດຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີຢູ່'. ພິກຂຸ, ເຈົ້າພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

อถ โข โส ภิกฺขุ ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข โส ภิกฺขุ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร ปน โส ภิกฺขุ อรหตํ อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຮັບໂອວາດນີ້ຈາກພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ພິກຂຸຮູບນັ້ນຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບ, ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ແລະພິກຂຸຮູບນັ້ນກໍໄດ້ເປັນພະອໍຣະຫັນຮູບໜຶ່ງໃນບັນດາພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ.

---

อถ โข โส ภิกฺขุ อรหตฺตํ ปตฺโต เยน สโก อุปชฺฌาโย เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สกํ อุปชฺฌายํ เอตทโวจ – ‘‘เอตรหิ เม, ภนฺเต, น เจว มธุรกชาโต กาโย, ทิสา จ เม ปกฺขายนฺติ, ธมฺมา จ มํ ปฏิภนฺติ, ถินมิทฺธญฺจ เม จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรามิ, นตฺถิ จ เม ธมฺเมสุ วิจิกิจฺฉา’’ติ. อถ โข โส ภิกฺขุ ตํ สทฺธิวิหาริกํ ภิกฺขุํ อาทาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, ภิกฺขุ เอวมาห – ‘เอตรหิ เม, ภนฺเต, น เจว มธุรกชาโต กาโย, ทิสา จ เม ปกฺขายนฺติ, ธมฺมา จ มํ ปฏิภนฺติ, ถินมิทฺธญฺจ เม จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรามิ, นตฺถิ จ เม ธมฺเมสุ วิจิกิจฺฉา’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນບັນລຸຄວາມເປັນພະອໍຣະຫັນແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພະອຸປັດຊາຂອງຕົນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພະອຸປັດຊາຂອງຕົນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເວລານີ້ຮ່າງກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ໜັກໜ່ວງເລີຍ, ທິດທັງຫຼາຍກໍປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ທຳທັງຫຼາຍກໍແຈ່ມແຈ້ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຖີນາມິດທະກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າປະພຶດພົມມະຈັນດ້ວຍຄວາມຍິນດີ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນທຳທັງຫຼາຍເລີຍ'. ຄັ້ງນັ້ນ ພະອຸປັດຊາຮູບນັ້ນພາພິກຂຸຜູ້ເປັນສັດທິວິຫາຣິກນັ້ນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິවາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຄັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພິກຂຸຮູບນີ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເວລານີ້ຮ່າງກາຍຂອງข້າພະເຈົ້າບໍ່ໜັກໜ່ວງເລີຍ, ທິດທັງຫຼາຍກໍປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ທຳທັງຫຼາຍກໍແຈ່ມແຈ້ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ, ຖີນາມິດທະກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າປະພຶດພົມມະຈັນດ້ວຍຄວາມຍິນດີ, ແລະຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນທຳທັງຫຼາຍເລີຍ"'.

---

‘‘เอวญฺเหตํ, ภิกฺขุ, โหติ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารสฺส, โภชเน มตฺตญฺญุโน, ชาคริยํ อนุยุตฺตสฺส, วิปสฺสกสฺส กุสลานํ ธมฺมานํ, ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต, ยํ น เจว มธุรกชาโต กาโย โหติ, ทิสา จสฺส ปกฺขายนฺติ, ธมฺมา จ [Pg.63] ตํ ปฏิภนฺติ, ถินมิทฺธญฺจสฺส จิตฺตํ น ปริยาทาย ติฏฺฐติ, อภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรติ, น จสฺส โหติ ธมฺเมสุ วิจิกิจฺฉา. ตสฺมาติห โว, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา ภวิสฺสาม, โภชเน มตฺตญฺญุโน, ชาคริยํ อนุยุตฺตา, วิปสฺสกา กุสลานํ ธมฺมานํ, ปุพฺพรตฺตาปรรตฺตํ โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ภาวนานุโยคํ อนุยุตฺตา วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

ພິກຂຸ, ເລື່ອງນີ້ຍ່ອມເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ແກ່ຜູ້ທີ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ, ມີປັນຍາເລັງເຫັນกຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂິຍະທຳທັງຫຼາຍຕະຫຼອດຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຮ່າງກາຍຍ່ອມບໍ່ໜັກໜ່ວງ, ທິດທັງຫຼາຍກໍປາກົດ, ທຳທັງຫຼາຍກໍແຈ່ມແຈ້ງ, ຖີນາມິດທະກໍບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ປະພຶດພົມມະຈັນດ້ວຍຄວາມຍິນດີ, ແລະບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນທຳທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກເຮົາຈັກເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຈັກເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ, ຈັກເປັນຜູ້ເລັງເຫັນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ຈັກເປັນຜູ້ປະກອບຄວາມພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂິຍະທຳທັງຫຼາຍຕະຫຼອດຍາມຕົ້ນແລະຍາມປາຍແຫ່ງລາຕີຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.

---

๗. อภิณฺหปจฺจเวกฺขิตพฺพฐานสุตฺตํ

໗. ອະພິນຫະປັດຈະເວກຂິຕະພະຖານະສູດ

---

๕๗. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, ฐานานิ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพานิ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา. กตมานิ ปญฺจ? ‘ชราธมฺโมมฺหิ, ชรํ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา. ‘พฺยาธิธมฺโมมฺหิ, พฺยาธึ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา. ‘มรณธมฺโมมฺหิ, มรณํ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา. ‘สพฺเพหิ เม ปิเยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา. ‘กมฺมสฺสโกมฺหิ, กมฺมทายาโท กมฺมโยนิ กมฺมพนฺธุ กมฺมปฏิสรโณ. ยํ กมฺมํ กริสฺสามิ – กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา – ตสฺส ทายาโท ภวิสฺสามี’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา.

໕໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖານະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ອັນສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ພຶງພິຈາລະນາເນືອງໆ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: 'ເຮົາມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມແກ່ໄປໄດ້' ນີ້ແມ່ນຖານະອັນສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ພຶງພິຈາລະນາເນືອງໆ. 'ເຮົາມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເຈັບໄຂ້ໄປໄດ້' ນີ້ແມ່ນຖານະອັນສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ພຶງພິຈາລະນາເນືອງໆ. 'ເຮົາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມຕາຍໄປໄດ້' ນີ້ແມ່ນຖານະອັນສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ພຶງພິຈາລະນາເນືອງໆ. 'ເຮົາຈັກຕ້ອງມີຄວາມພັດພາກ ຄວາມປ່ຽນແປງ ຈາກຂອງຮັກຂອງພໍໃຈທັງສິ້ນ' ນີ້ແມ່ນຖານະອັນສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ພຶງພິຈາລະນາເນືອງໆ. 'ເຮົາມີກຳເປັນຂອງຕົນ, ມີກຳເປັນທາຍາດ, ມີກຳເປັນກຳເນີດ, ມີກຳເປັນເຜົ່າພັນ, ມີກຳເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ. ເຮົາຈັກເຮັດກຳໃດໄວ້ ດີຫຼືຊົ່ວ ຈັກເປັນຜູ້ຮັບຜົນແຫ່ງກຳນັ້ນ' ນີ້ແມ່ນຖານະອັນສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ພຶງພິຈາລະນາເນືອງໆ.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘ชราธมฺโมมฺหิ, ชรํ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ โยพฺพเน โยพฺพนมโท, เยน มเทน มตฺตา กาเยน ทุจฺจริตํ จรนฺติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรนฺติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรนฺติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต โย โยพฺพเน โยพฺพนมโท โส สพฺพโส วา ปหียติ ตนุ วา ปน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘ชราธมฺโมมฺหิ, ชรํ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດຫຍັງ ສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມແກ່ໄປໄດ້'? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມມົວເມົາໃນໄວມີຢູ່ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ, ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍເມື່ອມົວເມົາດ້ວຍຄວາມມົວເມົານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ, ວະຈີທຸຈະລິດ, ມະໂນທຸຈະລິດ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ ຄວາມມົວເມົາໃນໄວນັ້ນຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ຫຼືວ່າເບົາບາງລົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ສະຕີ, ບຸລຸດ, ຄະລຶຫັດ, ຫຼືບັນພະຊິດ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມແກ່ໄປໄດ້'.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘พฺยาธิธมฺโมมฺหิ, พฺยาธึ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ อาโรคฺเย อาโรคฺยมโท, เยน มเทน มตฺตา กาเยน [Pg.64] ทุจฺจริตํ จรนฺติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรนฺติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรนฺติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต โย อาโรคฺเย อาโรคฺยมโท โส สพฺพโส วา ปหียติ ตนุ วา ปน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘พฺยาธิธมฺโมมฺหิ, พฺยาธึ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພิຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເຈັບໄຂ້ໄປໄດ້'? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມມົວເມົາໃນຄວາມບໍ່ມີໂລກ ມີຢູ່ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ, ເຊິ່ງເມື່ອສັດທັງຫຼາຍມົວເມົາແລ້ວ ຍ່ອມປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ຄວາມມົວເມົາໃນຄວາມບໍ່ມີໂລກນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ຫຼືວ່າເບົາບາງລົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນນີ້ແລ້ວ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເຈັບໄຂ້ໄປໄດ້'.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘มรณธมฺโมมฺหิ, มรณํ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ ชีวิเต ชีวิตมโท, เยน มเทน มตฺตา กาเยน ทุจฺจริตํ จรนฺติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรนฺติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรนฺติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต โย ชีวิเต ชีวิตมโท โส สพฺพโส วา ปหียติ ตนุ วา ปน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘มรณธมฺโมมฺหิ, มรณํ อนตีโต’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມຕາຍໄປໄດ້'? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມມົວເມົາໃນຊີວິດ ມີຢູ່ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ, ເຊິ່ງເມື່ອສັດທັງຫຼາຍມົວເມົາແລ້ວ ຍ່ອມປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ຄວາມມົວເມົາໃນຊີວິດນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ຫຼືວ່າເບົາບາງລົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນນີ້ແລ້ວ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມຕາຍໄປໄດ້'.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘สพฺเพหิ เม ปิเยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ ปิเยสุ มนาเปสุ โย ฉนฺทราโค เยน ราเคน รตฺตา กาเยน ทุจฺจริตํ จรนฺติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรนฺติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรนฺติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต โย ปิเยสุ มนาเปสุ ฉนฺทราโค โส สพฺพโส วา ปหียติ ตนุ วา ปน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘สพฺเพหิ เม ปิเยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາຈະຕ້ອງພັດພາກຈາກຂອງຮັກຂອງພໍໃຈທັງສິ້ນ'? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນຂອງຮັກຂອງພໍໃຈ ມີຢູ່ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ, ເຊິ່ງເມື່ອສັດທັງຫຼາຍກຳໜັດແລ້ວ ຍ່ອມປະພຶດກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນຂອງຮັກຂອງພໍໃຈນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ຫຼືວ່າເບົາບາງລົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນນີ້ແລ້ວ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາຈະຕ້ອງພັດພາກຈາກຂອງຮັກຂອງພໍໃຈທັງສິ້ນ'.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘กมฺมสฺสโกมฺหิ, กมฺมทายาโท กมฺมโยนิ กมฺมพนฺธุ กมฺมปฏิสรโณ, ยํ กมฺมํ กริสฺสามิ – กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา – ตสฺส ทายาโท ภวิสฺสามี’ติ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สตฺตานํ กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต สพฺพโส วา ทุจฺจริตํ ปหียติ ตนุ วา ปน โหติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ‘กมฺมสฺสโกมฺหิ, กมฺมทายาโท กมฺมโยนิ กมฺมพนฺธุ กมฺมปฏิสรโณ, ยํ กมฺมํ กริสฺสามิ – กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา – ตสฺส ทายาโท ภวิสฺสามี’ติ [Pg.65] อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพํ อิตฺถิยา วา ปุริเสน วา คหฏฺเฐน วา ปพฺพชิเตน วา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາມີກຳເປັນຂອງຕົນ, ມີກຳເປັນຜູ້ໃຫ້ຜົນ, ມີກຳເປັນກຳເນີດ, ມີກຳເປັນເຜົ່າພັນ, ມີກຳເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ, ເຮົາເຮັດກຳໃດໄວ້ ດີກໍຕາມ ຊົ່ວກໍຕາມ ເຮົາຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ຮັບຜົນຂອງກຳນັ້ນ'? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາຍທຸຈະລິດ ວະຈີທຸຈະລິດ ມະໂນທຸຈະລິດ ມີຢູ່ແກ່ສັດທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຜູ້ນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ทຸຈະລິດນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ຫຼືວ່າເບົາບາງລົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນນີ້ແລ້ວ ຍິງກໍດີ ຊາຍກໍດີ ຄະລຶຫັດກໍດີ ບັນພະຊິດກໍດີ ຈຶ່ງຄວນພິຈາລະນາເນືອງໆວ່າ 'ເຮົາມີກຳເປັນຂອງຕົນ, ມີກຳເປັນຜູ້ໃຫ້ຜົນ, ມີກຳເປັນກຳເນີດ, ມີກຳເປັນເຜົ່າພັນ, ມີກຳເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ, ເຮົາເຮັດກຳໃດໄວ້ ດີກໍຕາມ ຊົ່ວກໍຕາມ ເຮົາຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ຮັບຜົນຂອງກຳນັ້ນ'.

---

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข อหญฺเญเวโก ชราธมฺโม ชรํ อนตีโต, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพ สตฺตา ชราธมฺมา ชรํ อนตีตา’ติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ สพฺพโส ปหียนฺติ อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມແກ່ໄປໄດ້, ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດຕິ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມແກ່ໄປໄດ້ທັງນັ້ນ'. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມເສບມັກນັ້ນ ຈະເລີນມັກນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ.

---

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข อหญฺเญเวโก พฺยาธิธมฺโม พฺยาธึ อนตีโต, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพ สตฺตา พฺยาธิธมฺมา พฺยาธึ อนตีตา’ติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ สพฺพโส ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເຈັບໄຂ້ໄປໄດ້, ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດຕິ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມເຈັບໄຂ້ໄປໄດ້ທັງນັ້ນ'. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມເສບມັກນັ້ນ ຈະເລີນມັກນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະการທັງປວງ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ.

---

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข อหญฺเญเวโก มรณธมฺโม มรณํ อนตีโต, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพ สตฺตา มรณธมฺมา มรณํ อนตีตา’ติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ สพฺพโส ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມຕາຍໄປໄດ້, ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດຕິ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ ບໍ່ລ່ວງພົ້ນຄວາມຕາຍໄປໄດ້ທັງນັ້ນ'. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມເສບມັກນັ້ນ ຈະເລີນມັກນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ.

---

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข มยฺเหเวกสฺส สพฺเพหิ ปิเยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว, อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพสํ สตฺตานํ ปิเยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วินาภาโว’ติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ สพฺพโส ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ຈະຕ້ອງພັດພາກຈາກຂອງຮັກຂອງພໍໃຈທັງສິ້ນ, ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດຕິ ລ້ວນແຕ່ຕ້ອງພັດພາກຈາກຂອງຮັກຂອງພໍໃຈທັງສິ້ນທັງນັ້ນ'. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມເສບມັກນັ້ນ ຈະເລີນມັກນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ.

---

‘‘ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น [Pg.66] โข อหญฺเญเวโก กมฺมสฺสโก กมฺมทายาโท กมฺมโยนิ กมฺมพนฺธุ กมฺมปฺปฏิสรโณ, ยํ กมฺมํ กริสฺสามิ – กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา – ตสฺส ทายาโท ภวิสฺสามิ; อถ โข ยาวตา สตฺตานํ อาคติ คติ จุติ อุปปตฺติ สพฺเพ สตฺตา กมฺมสฺสกา กมฺมทายาทา กมฺมโยนิ กมฺมพนฺธุ กมฺมปฺปฏิสรณา, ยํ กมฺมํ กริสฺสนฺติ – กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา – ตสฺส ทายาทา ภวิสฺสนฺตี’ติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ สพฺพโส ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺตี’’ติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນແຕ່ເຮົາຜູ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ມີກຳເປັນຂອງຕົນ, ມີກຳເປັນຜູ້ໃຫ້ຜົນ, ມີກຳເປັນກຳເນີດ, ມີກຳເປັນເຜົ່າພັນ, ມີກຳເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ, ເຮົາເຮັດກຳໃດໄວ້ ດີກໍຕາມ ຊົ່ວກໍຕາມ ເຮົາຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ຮັບຜົນຂອງກຳນັ້ນ, ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ທີ່ມີການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ແລະການອຸບັດຕິ ລ້ວນແຕ່ມີກຳເປັນຂອງຕົນ, ມີກຳເປັນຜູ້ໃຫ້ຜົນ, ມີກຳເປັນກຳເນີດ, ມີກຳເປັນເຜົ່າພັນ, ມີກຳເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ, ເຂົາເຈົ້າເຮັດກຳໃດໄວ້ ດີກໍຕາມ ຊົ່ວກໍຕາມ ເຂົາເຈົ້າຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ຮັບຜົນຂອງກຳນັ້ນທັງນັ້ນ'. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນພິຈາລະນາຖານະນັ້ນຢູ່ເນືອງໆ, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມເສບມັກນັ້ນ ຈະເລີນມັກນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອອະລິຍະສາວົກນັ້ນເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ.

---

‘‘พฺยาธิธมฺมา ชราธมฺมา, อโถ มรณธมฺมิโน;

ยถา ธมฺมา ตถา สตฺตา, ชิคุจฺฉนฺติ ปุถุชฺชนา.

ສັດທັງຫຼາຍມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ ແລະມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ, ສັດທັງຫຼາຍເປັນໄປຕາມສະພາວะທຳມະດານັ້ນ ແຕ່ປຸຖຸຊົນທັງຫຼາຍຍ່ອມກຽດຊັງ.

---

‘‘อหญฺเจ ตํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, เอวํ ธมฺเมสุ ปาณิสุ;

น เมตํ ปติรูปสฺส, มม เอวํ วิหาริโน.

ຖ້າເຮົາຈະເພິ່ງກຽດຊັງສະພາວະນັ້ນ ໃນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີສະພາວະຢ່າງນັ້ນ, ການກຽດຊັງນັ້ນກໍບໍ່ສົມຄວນແກ່ເຮົາ ຜູ້ມີຄວາມເປັນຢູ່ຢ່າງນີ້.

---

‘‘โสหํ เอวํ วิหรนฺโต, ญตฺวา ธมฺมํ นิรูปธึ;

อาโรคฺเย โยพฺพนสฺมิญฺจ, ชีวิตสฺมิญฺจ เย มทา.

ເຮົານັ້ນເມື່ອເປັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຮູ້ແຈ້ງທຳອັນປາສະຈາກອຸປະທິ ແລ້ວ ຍ່ອມຄອບງຳຄວາມມົວເມົາທັງຫຼາຍ ຄືຄວາມມົວເມົາໃນຄວາມບໍ່ມີໂລກ ໃນຄວາມເປັນໜຸ່ມສາວ ແລະໃນຊີວິດ.

---

‘‘สพฺเพ มเท อภิโภสฺมิ, เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุ เขมโต ;

ตสฺส เม อหุ อุสฺสาโห, นิพฺพานํ อภิปสฺสโต.

ເຮົາຄອບງຳຄວາມມົວເມົາທັງປວງນັ້ນໄດ້ ເພາະເຫັນການອອກບວດວ່າເປັນທຳອັນກະເສມ, ຄວາມອຸດສາຫະໄດ້ເກີດມີແກ່ເຮົາຜູ້ເຫັນແຈ້ງພຣະນິບພານ.

---

‘‘นาหํ ภพฺโพ เอตรหิ, กามานิ ปฏิเสวิตุํ;

อนิวตฺติ ภวิสฺสามิ, พฺรหฺมจริยปรายโณ’’ติ. สตฺตมํ;

ບັດນີ້ ເຮົາບໍ່ຄວນທີ່ຈະເສບກາມທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະລະ ມີພຣົມມະຈັນເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ.

---

๘. ลิจฺฉวิกุมารกสุตฺตํ

໘. ລິຈຈະວີກຸມາຣະກະສູດ

---

๕๘. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต มหาวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ.

໕໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າປະທັບຢູ່ປ່າມະຫາວັນ ປ່າກູຕາຄານສາລາ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອຊົງທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງເວສາລີແລ້ວ ພາຍຫຼັງພັດຕາກິດ ເສດັດກັບຈາກບິນທະບາດ ເສດັດເຂົ້າໄປຍັງປ່າມະຫາວັນ ແລ້ວປະທັບນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນ ຢູ່ກ້ອງຮົ່ມໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ.

---

เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ลิจฺฉวิกุมารกา สชฺชานิ ธนูนิ อาทาย กุกฺกุรสงฺฆปริวุตา มหาวเน อนุจงฺกมมานา อนุวิจรมานา อทฺทสุ [Pg.67] ภควนฺตํ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสินฺนํ; ทิสฺวาน สชฺชานิ ธนูนิ นิกฺขิปิตฺวา กุกฺกุรสงฺฆํ เอกมนฺตํ อุยฺโยเชตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ตุณฺหีภูตา ตุณฺหีภูตา ปญฺชลิกา ภควนฺตํ ปยิรุปาสนฺติ.

ສະໄໝນັ້ນ ເຈົ້າລິຈຈະວີກຸມານເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຖືທະນູທີ່ກຽມພ້ອມແລ້ວ ມີຝູງໝາຫ້ອມລ້ອມ ພາກັນທ່ຽວໄປທ່ຽວມາໃນປ່າມະຫາວັນ ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງຢູ່ກ້ອງຮົ່ມໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ; ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງວາງທະນູທີ່กຽມພ້ອມນັ້ນໄວ້ ໄລ່ຝູງໝາໃຫ້ໄປຢູ່ສ່ວນໜຶ່ງ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວພາກັນປະນົມມືຢືນເຝົ້າຢູ່ດ້ວຍຄວາມສະຫງົບງຽບ.

---

เตน โข ปน สมเยน มหานาโม ลิจฺฉวิ มหาวเน ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อทฺทส เต ลิจฺฉวิกุมารเก ตุณฺหีภูเต ตุณฺหีภูเต ปญฺชลิเก ภควนฺตํ ปยิรุปาสนฺเต; ทิสฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มหานาโม ลิจฺฉวิ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘ภวิสฺสนฺติ วชฺชี, ภวิสฺสนฺติ วชฺชี’’’ติ!

ສະໄໝນັ້ນ ທ້າວມະຫານາມະລິຈຈະວີ ຍ່າງອອກກຳລັງກາຍໄປມາໃນປ່າມະຫາວັນ ໄດ້ເຫັນເຈົ້າລິຈຈະວີກຸມານເຫຼົ່ານັ້ນ ປະນົມມືຢືນເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່ດ້ວຍຄວາມສະຫງົບງຽບ; ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ສ່ວນໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ສ່ວນໜຶ່ງແລ້ວ ທ້າວມະຫານາມະລິຈຈະວີ ໄດ້ເpe່ງອຸທານວ່າ 'ຊາວວັດຊີຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ! ຊາວວັດຊີຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ!'

---

‘‘กึ ปน ตฺวํ, มหานาม, เอวํ วเทสิ – ‘ภวิสฺสนฺติ วชฺชี, ภวิสฺสนฺติ วชฺชี’’’ติ? ‘‘อิเม, ภนฺเต, ลิจฺฉวิกุมารกา จณฺฑา ผรุสา อปานุภา. ยานิปิ ตานิ กุเลสุ ปเหณกานิ ปหียนฺติ, อุจฺฉูติ วา พทราติ วา ปูวาติ วา โมทกาติ วา สํกุลิกาติ วา, ตานิ วิลุมฺปิตฺวา วิลุมฺปิตฺวา ขาทนฺติ; กุลิตฺถีนมฺปิ กุลกุมารีนมฺปิ ปจฺฉาลิยํ ขิปนฺติ. เต ทานิเม ตุณฺหีภูตา ตุณฺหีภูตา ปญฺชลิกา ภควนฺตํ ปยิรุปาสนฺตี’’ติ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ 'ມະຫານາມະ, ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ຊາວວັດຊີຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຊາວວັດຊີຈະຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ?' ທ້າວມະຫານາມະກາບທູນວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເຈົ້າລິຈຈະວີກຸມານເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ດຸຮ້າຍ ຫຍາບຊ້າ ແລະຂີ້ດື້. ເຄື່ອງບັນນາການໃດໆ ທີ່ເຂົາສົ່ງໄປໃຫ້ໃນຕະກູນທັງຫຼາຍ ເປັນຕົ້ນວ່າ ອ້ອຍ, ໝາກທັນ, ເຂົ້າໜົມ, ເຂົ້າໜົມໂມທະກະ ຫຼືເຂົ້າໜົມແຜ່ນ, ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມຍາດແຍ່ງເອົາໄປກິນ; ທັງຍັງມັກເຕະກົ້ນຂອງສະຕີໃນຕະກູນ ແລະກຸມານີໃນຕະກູນອີກດ້ວຍ. ແຕ່ບັດນີ້ ເຂົາເຈົ້າພາກັນປະນົມມືຢືນເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່ດ້ວຍຄວາມສະຫງົບງຽບ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ'.

---

‘‘ยสฺส กสฺสจิ, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส ปญฺจ ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ – ยทิ วา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส, ยทิ วา รฏฺฐิกสฺส เปตฺตนิกสฺส, ยทิ วา เสนาย เสนาปติกสฺส, ยทิ วา คามคามณิกสฺส, ยทิ วา ปูคคามณิกสฺส, เย วา ปน กุเลสุ ปจฺเจกาธิปจฺจํ กาเรนฺติ, วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

ມະຫານາມະ, ທຳ 5 ປະການນີ້ ມີຢູ່ແກ່ກຸລີບຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບອະພິເສກແລ້ວ, ຜູ້ປົກຄອງແຄວ້ນ, ຜູ້ສືບທອດມໍລະດົກ, ເສນາບໍດີຜູ້ຄຸມກອງທັບ, ນາຍບ້ານ, ນາຍກອງ, ຫຼືຜູ້ປົກຄອງສະເພາະກຸ່ມໃນຕະກູນທັງຫຼາຍ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເລີຍ.

---

‘‘กตเม ปญฺจ? อิธ, มหานาม, กุลปุตฺโต อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ มาตาปิตโร สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ. ตเมนํ มาตาปิตโร สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา กลฺยาเณน มนสา อนุกมฺปนฺติ – ‘จิรํ ชีว, ทีฆมายุํ ปาเลหี’ติ. มาตาปิตานุกมฺปิตสฺส, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ມະຫານາມະ, ໃນໂລກນີ້, ກຸນລະບຸດ ຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ບິດາມານດາ ດ້ວຍໂພຄະຊັບ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນພຽນ ແລະ ອຸດສາຫະ, ທີ່ສະສົມໄວ້ດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຢາດເຫື່ອ, ທີ່ເປັນທຳ, ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ບິດາມານດາ ຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນັ້ນ ຍ່ອມອະນຸເຄາະກຸນລະບຸດນັ້ນ ດ້ວຍນ້ຳໃຈອັນດີງາມວ່າ ‘ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຈົ່ງມີອາຍຸຍືນຍາວ, ຈົ່ງຮັກສາອາຍຸໃຫ້ຍືນນານເຖີດ’. ມະຫານາມະ, ກຸນລະບຸດ ຜູ້ທີ່ບິດາມານດາອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເລີຍ.”

---

‘‘ปุน [Pg.68] จปรํ, มหานาม, กุลปุตฺโต อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ปุตฺตทารทาสกมฺมกรโปริเส สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ. ตเมนํ ปุตฺตทารทาสกมฺมกรโปริสา สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา กลฺยาเณน มนสา อนุกมฺปนฺติ – ‘จิรํ ชีว, ทีฆมายุํ ปาเลหี’ติ. ปุตฺตทารทาสกมฺมกรโปริสานุกมฺปิตสฺส, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ກຸນລະບຸດ ຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ບຸດ, ພັນລະຍາ, ທາດ, ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ ດ້ວຍໂພຄະຊັບ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນພຽນ ແລະ ອຸດສາຫະ, ທີ່ສະສົມໄວ້ດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຢາດເຫື່ອ, ທີ່ເປັນທຳ, ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ບຸດ, ພັນລະຍາ, ທາດ, ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ ຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນັ້ນ ຍ່ອມອະນຸເຄາະກຸນລະບຸດນັ້ນ ດ້ວຍນ້ຳໃຈອັນດີງາມວ່າ ‘ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຈົ່ງມີອາຍຸຍືນຍາວ, ຈົ່ງຮັກສາອາຍຸໃຫ້ຍືນນານເຖີດ’. ມະຫານາມະ, ກຸນລະບຸດ ຜູ້ທີ່ບຸດ, ພັນລະຍາ, ທາດ, ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ ອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເລີຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, กุลปุตฺโต อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ เขตฺตกมฺมนฺตสามนฺตสพฺโยหาเร สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ. ตเมนํ เขตฺตกมฺมนฺตสามนฺตสพฺโยหารา สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา กลฺยาเณน มนสา อนุกมฺปนฺติ – ‘จิรํ ชีว, ทีฆมายุํ ปาเลหี’ติ. เขตฺตกมฺมนฺตสามนฺตสพฺโยหารานุกมฺปิตสฺส, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ກຸນລະບຸດ ຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ເຈົ້າຂອງນາຂ້າງຄຽງ ແລະ ຜູ້ຮ່ວມທຸລະກິດ ດ້ວຍໂພຄະຊັບ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນພຽນ ແລະ ອຸດສາຫະ, ທີ່ສະສົມໄວ້ດ້ວຍgຳລັງແຂນ, ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຢາດເຫື່ອ, ທີ່ເປັນທຳ, ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ເຈົ້າຂອງນາຂ້າງຄຽງ ແລະ ຜູ້ຮ່ວມທຸລະກິດ ຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນັ້ນ ຍ່ອມອະນຸເຄາະກຸນລະບຸດນັ້ນ ດ້ວຍນ້ຳໃຈອັນດີງາມວ່າ ‘ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຈົ່ງມີອາຍຸຍືນຍາວ, ຈົ່ງຮັກສາອາຍຸໃຫ້ຍືນນານເຖີດ’. ມະຫານາມະ, ກຸນລະບຸດ ຜູ້ທີ່ເຈົ້າຂອງນາຂ້າງຄຽງ ແລະ ຜູ້ຮ່ວມທຸລະກິດ ອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ, ບໍ່ມີความເສື່ອມເລີຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, กุลปุตฺโต อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ยาวตา พลิปฏิคฺคาหิกา เทวตา สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ. ตเมนํ พลิปฏิคฺคาหิกา เทวตา สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา กลฺยาเณน มนสา อนุกมฺปนฺติ – ‘จิรํ ชีว, ทีฆมายุํ ปาเลหี’ติ. เทวตานุกมฺปิตสฺส, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ກຸນລະບຸດ ຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ເຫຼົ່າເທວະດາຜູ້ຮັບເຄື່ອງພີກຳ ດ້ວຍໂພຄະຊັບ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນພຽນ ແລະ ອຸດສາຫະ, ທີ່ສະສົມໄວ້ດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຢາດເຫື່ອ, ທີ່ເປັນທຳ, ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ເຫຼົ່າເທວະດາຜູ້ຮັບເຄື່ອງພີກຳ ຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນັ້ນ ຍ່ອມອະນຸເຄາະກຸນລະບຸດນັ້ນ ດ້ວຍນ້ຳໃຈອັນດີງາມວ່າ ‘ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຈົ່ງມີອາຍຸຍືນຍາວ, ຈົ່ງຮັກສາອາຍຸໃຫ້ຍືນນານເຖີດ’. ມະຫານາມະ, ກຸນລະບຸດ ຜູ້ທີ່ເທວະດາອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເລີຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, มหานาม, กุลปุตฺโต อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ สมณพฺราหฺมเณ สกฺกโรติ ครุํ กโรติ มาเนติ ปูเชติ. ตเมนํ สมณพฺราหฺมณา สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา กลฺยาเณน มนสา อนุกมฺปนฺติ – ‘จิรํ ชีว, ทีฆมายุํ ปาเลหี’ติ. สมณพฺราหฺมณานุกมฺปิตสฺส, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานิ.

“ມະຫານາມະ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ກຸນລະບຸດ ຍ່ອມສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ດ້ວຍໂພຄະຊັບ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນພຽນ ແລະ ອຸດສາຫະ, ທີ່ສະສົມໄວ້ດ້ວຍກຳລັງແຂນ, ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຢາດເຫື່ອ, ທີ່ເປັນທຳ, ທີ່ໄດ້ມາໂດຍທຳ. ສະມະນະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນັ້ນ ຍ່ອມອະນຸເຄາະກຸນລະບຸດນັ້ນ ດ້ວຍນ້ຳໃຈອັນດີງາມວ່າ ‘ຂໍໃຫ້ເຈົ້າຈົ່ງມີອາຍຸຍືນຍາວ, ຈົ່ງຮັກສາອາຍຸໃຫ້ຍືນນານເຖີດ’. ມະຫານາມະ, ກຸນລະບຸດ ຜູ້ທີ່ສະມະນະພຣາມອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເລີຍ.”

---

‘‘ยสฺส กสฺสจิ, มหานาม, กุลปุตฺตสฺส อิเม ปญฺจ ธมฺมา สํวิชฺชนฺติ – ยทิ วา รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส, ยทิ วา รฏฺฐิกสฺส เปตฺตนิกสฺส[Pg.69], ยทิ วา เสนาย เสนาปติกสฺส, ยทิ วา คามคามณิกสฺส, ยทิ วา ปูคคามณิกสฺส, เย วา ปน กุเลสุ ปจฺเจกาธิปจฺจํ กาเรนฺติ, วุทฺธิเยว ปาฏิกงฺขา, โน ปริหานี’’ติ.

“ມະຫານາມະ, ໃນກຸນລະບຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ທີ່ມີທຳ ໕ ປະການນີ້ ບໍ່ວ່າຈະເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກ, ຜູ້ປົກຄອງແຄວ້ນຜູ້ໄດ້ຮັບມໍຣະດົກຈາກບິດາ, ເສນາບໍດີຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນກອງທັບ, ນາຍບ້ານ, ຫົວໜ້າຄະນະ, ຫຼື ຜູ້ມີອຳນາດປົກຄອງສະເພາະຕົນໃນຕະກູນທັງຫຼາຍ, ກຸນລະບຸດນັ້ນ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງດຽວ, ບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມເລີຍ.”

---

‘‘มาตาปิตุกิจฺจกโร, ปุตฺตทารหิโต สทา;

อนฺโตชนสฺส อตฺถาย, เย จสฺส อนุชีวิโน.

“ຜູ້ເຮັດກິດຈະວັດແກ່ບິດາມານດາ, ເກື້ອກູນແກ່ບຸດແລະພັນລະຍາຢູ່ສະເໝີ, ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນພາຍໃນເຮືອນ ແລະ ຜູ້ອາໄສຕົນລ້ຽງຊີບ.”

---

‘‘อุภินฺนญฺเจว อตฺถาย, วทญฺญู โหติ สีลวา;

ญาตีนํ ปุพฺพเปตานํ, ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ ชีวตํ.

“ຜູ້ມີສິນ, ຜູ້ໃຈກວ້າງ, ຍ່ອມປະພຶດປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ທັງສອງຝ່າຍ ຄື ແກ່ຍາດທັງຫຼາຍຜູ້ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ແລະ ຍາດທັງຫຼາຍຜູ້ຍັງມີຊີວິດຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ.”

---

‘‘สมณานํ พฺราหฺมณานํ, เทวตานญฺจ ปณฺฑิโต;

วิตฺติสญฺชนโน โหติ, ธมฺเมน ฆรมาวสํ.

“ບັນດິດຜູ້ຄອງເຮືອນໂດຍທຳ ຍ່ອມເຮັດຄວາມຍິນດີໃຫ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ສະມະນະພຣາມ, ເທວະດາທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘โส กริตฺวาน กลฺยาณํ, ปุชฺโช โหติ ปสํสิโย;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

“ຜู້ນັ້ນເຮັດຄວາມດີແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນບູຊາແລະຄວນສັນເສີນ, ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມສັນເສີນຜູ້ນັ້ນໃນໂລກນີ້, ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມເພີດເພີນໃນສະຫວັນ.”

---

๙. ปฐมวุฑฺฒปพฺพชิตสุตฺตํ

໙. “ປະຖົມວຸດທະບັນພະຊິຕະສູດ”

---

๕๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ทุลฺลโภ วุฑฺฒปพฺพชิโต. กตเมหิ ปญฺจหิ? ทุลฺลโภ, ภิกฺขเว, วุฑฺฒปพฺพชิโต นิปุโณ, ทุลฺลโภ อากปฺปสมฺปนฺโน, ทุลฺลโภ พหุสฺสุโต, ทุลฺลโภ ธมฺมกถิโก, ทุลฺลโภ วินยธโร. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ทุลฺลโภ วุฑฺฒปพฺพชิโต’’ติ. นวมํ.

໕໙. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ບວດເມື່ອແກ່ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຫາໄດ້ຍາກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ບວດເມື່ອແກ່ ຜູ້ສະຫຼາດລະອຽດອ່ອນ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາກັບກິລິຍາມາລະຍາດ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ເປັນພະຫູສູດ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ເປັນພຣະທຳມະກະຖຶກ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ຊົງວິນັຍ ຫາໄດ້ຍາກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ບວດເມື່ອແກ່ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຫາໄດ້ຍາກ.”

---

๑๐. ทุติยวุฑฺฒปพฺพชิตสุตฺตํ

໑໐. “ທຸຕິຍະວຸດທະບັນພະຊິຕະສູດ”

---

๖๐. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ทุลฺลโภ วุฑฺฒปพฺพชิโต. กตเมหิ ปญฺจหิ? ทุลฺลโภ, ภิกฺขเว, วุฑฺฒปพฺพชิโต สุวโจ, ทุลฺลโภ สุคฺคหิตคฺคาหี, ทุลฺลโภ ปทกฺขิณคฺคาหี, ทุลฺลโภ ธมฺมกถิโก, ทุลฺลโภ วินยธโร. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ทุลฺลโภ วุฑฺฒปพฺพชิโต’’ติ. ทสมํ.

໖໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ບວດເມື່ອແກ່ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຫາໄດ້ຍາກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ບວດເມື່ອແກ່ ຜູ້ວ່າງ່າຍ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ຮັບເອົາຄຳສອນໄດ້ດີ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ຮັບເອົາຄຳສັ່ງສອນໂດຍເຄົາລົບ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ເປັນພຣະທຳມະກະຖຶກ ຫາໄດ້ຍາກ; ຜູ້ຊົງວິນັຍ ຫາໄດ້ຍາກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ບວດເມື່ອແກ່ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຫາໄດ້ຍາກ.”

---

นีวรณวคฺโค ปฐโม.

“ນີວໍຣະນະວັກ ທີ ໑ ຈົບ.”

---

ตสฺสุทฺทานํ –

“ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:”

---

อาวรณํ ราสิ องฺคานิ, สมยํ มาตุปุตฺติกา;

อุปชฺฌา ฐานา ลิจฺฉวิ, กุมารา อปรา ทุเวติ.

“ອາວໍຣະນະສູດ, ຣາສີສູດ, ອັງຄະສູດ, ສະມະຍະສູດ, ມາຕຸປຸດຕິກະສູດ, ອຸປັດຊາສູດ, ຖານະສູດ, ລິດຈະວີກຸມານສູດ, ແລະ ວຸດທະບັນພະຊິຕະສູດ ອີກ ໖ ສູດ.”

---

(๗) ๒. สญฺญาวคฺโค

(໗) ໒. “ສັນຍາວັກ”

---

๑. ปฐมสญฺญาสุตฺตํ

໑. “ປະຖົມສັນຍາສູດ”

---

๖๑. ‘‘ปญฺจิมา[Pg.70], ภิกฺขเว, สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กตมา ปญฺจ? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาทีนวสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ปฐมํ.

໖໑. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພານ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ. ສັນຍາ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອະສຸພະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ຈົບງາມ), ມໍຣະນະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມຕາຍ), ອາທີນວະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໂທດ), ອາຫາເຣປະຕິກູລະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມເປັນປະຕິກູນໃນອາຫານ), ສັບພະໂລເກອະນະພິຣະຕິສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ເພີດເພີນໃນໂລກທັງປວງ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພານ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ.”

---

๒. ทุติยสญฺญาสุตฺตํ

໒. “ທຸຕິຍະສັນຍາສູດ”

---

๖๒. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กตมา ปญฺจ? อนิจฺจสญฺญา, อนตฺตสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ทุติยํ.

໖໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພານ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ. ສັນຍາ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອະນິດຈະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ), ອະນັດຕາສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ), ມໍຣະນະສັນຍາ (ความກຳນົດໝາຍຄວາມຕາຍ), ອາຫາເຣປະຕິກູລະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມເປັນປະຕິກູນໃນອາຫານ), ສັບພະໂລເກອະນະພິຣະຕິສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ເພີດເພີນໃນໂລກທັງປວງ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານิສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພານ ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ.”

---

๓. ปฐมวฑฺฒิสุตฺตํ

໓. “ປະຖົມວັດທິສູດ”

---

๖๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, วฑฺฒีหิ วฑฺฒมาโน อริยสาวโก อริยาย วฑฺฒิยา วฑฺฒติ, สาราทายี จ โหติ วราทายี จ กายสฺส. กตมาหิ ปญฺจหิ? สทฺธาย วฑฺฒติ, สีเลน วฑฺฒติ, สุเตน วฑฺฒติ, จาเคน วฑฺฒติ, ปญฺญาย วฑฺฒติ – อิมาหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒมาโน อริยสาวโก อริยาย วฑฺฒิยา วฑฺฒติ, สาราทายี จ โหติ วราทายี จ กายสฺสา’’ติ.

໖໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກ ຜູ້ຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ ໕ ປະການ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນອັນປະເສີດ, ແລະ ຍ່ອມຖືເອົາແກ່ນສານ ແລະ ຖືເອົາສິ່ງອັນປະເສີດແຫ່ງຕົນ. ຄວາມຈະເລີນ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສັດທາ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສິນ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສຸຕະ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍຈາຄະ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍປັນຍา. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກ ຜູ້ຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນອັນປະເສີດ, ແລະ ຍ່ອມຖືເອົາແກ່ນສານ ແລະ ຖືເອົາສິ່ງອັນປະເສີດແຫ່ງຕົນ.”

---

‘‘สทฺธาย สีเลน จ โย ปวฑฺฒติ,ปญฺญาย จาเคน สุเตน จูภยํ;

โส ตาทิโส สปฺปุริโส วิจกฺขโณ,อาทียตี สารมิเธว อตฺตโน’’ติ. ตติยํ;

“ຜູ້ໃດຈະເລີນດ້ວຍສັດທາແລະສິນ, ດ້ວຍປັນຍາ ຈາຄະ ແລະສຸຕະ ທັງສອງ, ສັດບຸຣຸດຜູ້ມີປັນຍາພິຈາລະນາເຫັນປານນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາແກ່ນສານແຫ່ງຕົນໃນໂລກນີ້ເອງ.”

---

๔. ทุติยวฑฺฒิสุตฺตํ

໔. “ທຸຕິຍະວັດທິສູດ”

---

๖๔. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.71], ภิกฺขเว, วฑฺฒีหิ วฑฺฒมานา อริยสาวิกา อริยาย วฑฺฒิยา วฑฺฒติ, สาราทายินี จ โหติ วราทายินี จ กายสฺส. กตมาหิ ปญฺจหิ? สทฺธาย วฑฺฒติ, สีเลน วฑฺฒติ, สุเตน วฑฺฒติ, จาเคน วฑฺฒติ, ปญฺญาย วฑฺฒติ – อิมาหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒมานา อริยสาวิกา อริยาย วฑฺฒิยา วฑฺฒติ, สาราทายินี จ โหติ วราทายินี จ กายสฺสา’’ติ.

໖໔. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວິກາ ຜູ້ຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ ໕ ປະການ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນອັນປະເສີດ, ແລະ ຍ່ອມຖືເອົາແກ່ນສານ ແລະ ຖືເອົາສິ່ງອັນປະເສີດແຫ່ງຕົນ. ຄວາມຈະເລີນ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສັດທາ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສິນ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍສຸຕະ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍຈາຄະ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວິກາ ຜູ້ຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍຄວາມຈະເລີນອັນປະເສີດ, ແລະ ຍ່ອມຖືເອົາແກ່ນສານ ແລະ ຖືເອົາສິ່ງອັນປະເສີດແຫ່ງຕົນ.”

---

‘‘สทฺธาย สีเลน จ ยา ปวฑฺฒติ,ปญฺญาย จาเคน สุเตน จูภยํ;

สา ตาทิสี สีลวตี อุปาสิกา,อาทียตี สารมิเธว อตฺตโน’’ติ. จตุตฺถํ;

“ອຸປາສິກາໃດ ຈະເລີນດ້ວຍສັດທາແລະສິນ, ດ້ວຍປັນຍາ ຈາຄະ ແລະສຸຕະ ທັງສອງ, ອຸປາສິກາຜູ້ມີສິນເຫັນປານນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາແກ່ນສານແຫ່ງຕົນໃນໂລກນີ້ເອງ.”

---

๕. สากจฺฉสุตฺตํ

໕. “ສາກັດສາສູດ”

---

๖๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํสากจฺโฉ สพฺรหฺมจารีนํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปทาย กถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, สมาธิสมฺปทาย กถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปทาย กถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติสมฺปทาย กถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทาย กถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํสากจฺโฉ สพฺรหฺมจารีน’’นฺติ. ปญฺจมํ.

໖໕. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການສົນທະນາຂອງເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸ ໑. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ; ໖. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ໓. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ໔. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິ; ໕. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການສົນທະນາຂອງເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.”

---

๖. สาชีวสุตฺตํ

໖. “ສາຊີວະສູດ”

---

๖๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํสาชีโว สพฺรหฺมจารีนํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปทาย กถาย จ กตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, สมาธิสมฺปทาย กถาย จ [Pg.72] กตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปทาย กถาย จ กตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติสมฺปทาย กถาย จ กตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทาย กถาย จ กตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํสาชีโว สพฺรหฺมจารีน’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

໖໖. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຢູ່ຮ່ວມກັນ (ເພື່ອຖາມຕອບບັນຫາ) ຂອງເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸ ໑. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຜູກຂຶ້ນໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ; ໖. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຜູກຂຶ້ນໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ໓. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຜູກຂຶ້ນໃນຖ້ອຍຄຳທີ່g່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ໔. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຜູກຂຶ້ນໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິ; ໕. ຕົນເອງເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ແລະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຜູກຂຶ້ນໃນຖ້ອຍຄຳທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຢູ່ຮ່ວມກັນຂອງເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.”

---

๗. ปฐมอิทฺธิปาทสุตฺตํ

໗. “ປະຖົມອິດທິບາດສູດ”

---

๖๗. ‘‘โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา ปญฺจ ธมฺเม ภาเวติ, ปญฺจ ธมฺเม พหุลีกโรติ, ตสฺส ทฺวินฺนํ ผลานํ อญฺญตรํ ผลํ ปาฏิกงฺขํ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญา, สติ วา อุปาทิเสเส อนาคามิตา.

໖໗. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຣູບໃດຣູບໜຶ່ງ ກໍຕາມ ທີ່ຈະເລີນທຳ ໕ ປະການນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວໃນທຳ ໕ ປະການນີ້, ຜู້ນັ້ນຍ່ອມຫວັງຜົນໄດ້ ໖ ປະການ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ອໍຣະຫັດຕະຜົນໃນປັດຈຸບັນ ຫຼື ເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍຈະເປັນພຣະອະນາຄາມີ.”

---

‘‘กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีริยสมาธิ…เป… จิตฺตสมาธิ… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, อุสฺโสฬฺหิญฺเญว ปญฺจมึ. โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา อิเม ปญฺจ ธมฺเม ภาเวติ, อิเม ปญฺจ ธมฺเม พหุลีกโรติ, ตสฺส ทฺวินฺนํ ผลานํ อญฺญตรํ ผลํ ปาฏิกงฺขํ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญา, สติ วา อุปาทิเสเส อนาคามิตา’’ติ. สตฺตมํ.

"ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ... ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍຈິດຕະສະມາທິ... ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ, ມີຄວາມພາກພຽນອັນແຮງກ້າ ເປັນປະການທີຫ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີກໍຕາມ ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ຈະເລີນທຳ ໕ ປະການນີ້ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງທຳ ໕ ປະການນີ້, ຜົນສອງປະການຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ເປັນສິ່ງທີ່ຫວັງໄດ້ສຳລັບຜົນນັ້ນ ຄື: ພຣະອໍຣະຫັນໃນປັດຈຸບັນ ຫຼື ເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍຈະເປັນພຣະອະນາຄາມີ." ສູດທີເຈັດ.

---

๘. ทุติยอิทฺธิปาทสุตฺตํ

໘. ທຸຕິຍະອິດທິບາດສູດ

---

๖๘. ‘‘ปุพฺเพวาหํ, ภิกฺขเว, สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน ปญฺจ ธมฺเม ภาเวสึ, ปญฺจ ธมฺเม พหุลีกาสึ. กตเม ปญฺจ? ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวสึ, วีริยสมาธิ… จิตฺตสมาธิ… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวสึ, อุสฺโสฬฺหิญฺเญว ปญฺจมึ. โส โข อหํ, ภิกฺขเว, อิเมสํ อุสฺโสฬฺหิปญฺจมานํ ธมฺมานํ ภาวิตตฺตา พหุลีกตตฺตา ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมสึ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณึ สติ สติ อายตเน.

໖໘. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອກ່ອນແຕ່ຕັດສະຮູ້ ເມື່ອເຮົາຍັງເປັນໂພທິສັດ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕັດສະຮູ້ເທື່ອ, ເຮົາໄດ້ຈະເລີນທຳ ໕ ປະການ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງທຳ ໕ ປະການ. ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ເຮົາໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ... ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍຈິດຕະສະມາທິ... ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ, ມີຄວາມພາກພຽນອັນແຮງກ້າ ເປັນປະການທີຫ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະເຮົາໄດ້ຈະເລີນ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ມີຄວາມພາກພຽນອັນແຮງກ້າເປັນປະການທີຫ້າ, ເຮົາຈຶ່ງນ້ອມຈິດໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ ເຊິ່ງທຳໃດໆ ທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ, ເຮົາກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມ."

---

‘‘โส [Pg.73] สเจ อากงฺขึ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณึ สติ สติ อายตเน.

"ຫາກເຮົາປາດຖະໜາວ່າ: 'ຂໍໃຫ້ເຮົາສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ... ຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກ ກໍຂໍໃຫ້ໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄດ້' ດັ່ງນີ້, ເຮົາກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມ."

---

‘‘โส สเจ อากงฺขึ…เป… ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณึ สติ สติ อายตเน’’ติ. อฏฺฐมํ.

"ຫາກເຮົາປາດຖະໜາວ່າ... 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ປັນຍາວิມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ເຖີດ' ດັ່ງນີ້, ເຮົາກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ໃນເມື່ອມີເຫດປັດໄຈພ້ອມ." ສູດທີແປດ.

---

๙. นิพฺพิทาสุตฺตํ

໙. ນິບພິທາສູດ

---

๖๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺติ.

໖໙. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍໂດຍສ່ວນດຽວ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບ, ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອປັນຍາອັນຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພຣະນິບພານ."

---

‘‘กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี, มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

"ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ຈົບງາມໃນກາຍຢູ່, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນອາຫານວ່າເປັນຂອງໜ້າກຽດ, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນໂລກທັງປວງວ່າບໍ່ໜ້າຍິນດີ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງ, ແລະ ມໍຣະນະສັນຍາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍໂດຍສ່ວນດຽວ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບ, ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອປັນຍາອັນຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພຣະນິບພານ." ສູດທີເກົ້າ.

---

๑๐. อาสวกฺขยสุตฺตํ

໑໐. ອາສະວັກຂະຍະສູດ

---

๗๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี, มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทสมํ.

໗໐. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ຈົບງາມໃນກາຍຢູ່, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນອາຫານວ່າເປັນຂອງໜ້າກຽດ, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນໂລກທັງປວງວ່າບໍ່ໜ້າຍິນດີ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງ, ແລະ ມໍຣະນະສັນຍາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ." ສູດທີສິບ.

---

สญฺญาวคฺโค ทุติโย.

ສັນຍາວັກ ທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

---

ทฺเว จ สญฺญา ทฺเว วฑฺฒี จ, สากจฺเฉน จ สาชีวํ;

อิทฺธิปาทา จ ทฺเว วุตฺตา, นิพฺพิทา จาสวกฺขยาติ.

"ສັນຍາສອງສູດ, ວັດທິສອງສູດ, ສາກັດສາສູດ, ສາຊີວະສູດ, ອິດທິບາດສອງສູດ, ນິບພິທາສູດ ແລະ ອາສະວັກຂະຍະສູດ."

---

(๘) ๓. โยธาชีววคฺโค

(໘) ໓. ໂຍທາຊີວະວັກ

---

๑. ปฐมเจโตวิมุตฺติผลสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະເຈໂຕວິມຸດຕິຜະລະສູດ

---

๗๑. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.74], ภิกฺขเว, ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา เจโตวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ เจโตวิมุตฺติผลานิสํสา จ, ปญฺญาวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ ปญฺญาวิมุตฺติผลานิสํสา จ.

໗໑. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ, ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ."

---

‘‘กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี, มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา เจโตวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ เจโตวิมุตฺติผลานิสํสา จ, ปญฺญาวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ ปญฺญาวิมุตฺติผลานิสํสา จ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เจโตวิมุตฺโต จ โหติ ปญฺญาวิมุตฺโต จ โหติ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตปลิโฆ อิติปิ, สํกิณฺณปริโข อิติปิ, อพฺพูฬฺเหสิโก อิติปิ, นิรคฺคโฬ อิติปิ, อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต อิติปิ’’’.

"ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ຈົບງາມໃນກາຍຢູ່, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນອາຫານວ່າເປັນຂອງໜ້າກຽດ, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນໂລກທັງປວງວ່າບໍ່ໜ້າຍິນດີ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງ, ແລະ ມໍຣະນະສັນຍາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ, ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍປັນຍາວິມຸດຕິ, ໃນກາລະນັ້ນ ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ເປັນຜູ້ຖອນລິ່ມປະຕູຂຶ້ນແລ້ວ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄູເມືອງແລ້ວ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ຖອນເສົາລະນຽດແລ້ວ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີກອນປະຕູ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ປົດທຸງລົງແລ້ວ ຜູ້ປົງຫາບລົງແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດ ກໍມີ'."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตปลิโฆ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อวิชฺชา ปหีนา โหติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตปลิโฆ โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ຖອນລິ່ມປະຕູຂຶ້ນແລ້ວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີອະວິຊຊາລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຖອນລິ່ມປະຕູຂຶ້ນແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สํกิณฺณปริโข โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน โปโนภวิโก ชาติสํสาโร ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สํกิณฺณปริโข โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ທຳລາຍຄູເມືອງແລ້ວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີຊາດສັງສານອັນນຳໄປສູ່ພົບໃໝ່ລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ທຳລາຍຄູເມືອງແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อพฺพูฬฺเหสิโก โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ตณฺหา ปหีนา โหติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อพฺพูฬฺเหสิโก โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ຖອນເສົາລະນຽດແລ້ວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີຕັນຫາລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຖອນເສົາລະນຽດແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ[Pg.75], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิรคฺคโฬ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ อุจฺฉินฺนมูลานิ ตาลาวตฺถุกตานิ อนภาวํกตานิ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมานิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิรคฺคโฬ โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີກອນປະຕູແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີໂອຣັມພາຄິຍະສັງໂຍດ ໕ ປະການລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີກອນປະຕູຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสฺมิมาโน ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต โหตี’’ติ. ปฐมํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ປົດທຸງລົງແລ້ວ ຜູ້ປົງຫາບລົງແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີອັດສະມິມານະລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ປົດທຸງລົງແລ້ວ ຜູ້ປົງຫາບລົງແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດຢ່າງນີ້ແລ." ສູດທີໜຶ່ງ.

---

๒. ทุติยเจโตวิมุตฺติผลสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະເຈໂຕວິມຸດຕິຜະລະສູດ

---

๗๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา เจโตวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ เจโตวิมุตฺติผลานิสํสา จ, ปญฺญาวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ ปญฺญาวิมุตฺติผลานิสํสา จ. กตเม ปญฺจ? อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา ภาวิตา พหุลีกตา เจโตวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ เจโตวิมุตฺติผลานิสํสา จ, ปญฺญาวิมุตฺติผลา จ โหนฺติ ปญฺญาวิมุตฺติผลานิสํสา จ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เจโตวิมุตฺโต จ โหติ ปญฺญาวิมุตฺโต จ – อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตปลิโฆ อิติปิ, สํกิณฺณปริโข อิติปิ, อพฺพูฬฺเหสิโก อิติปิ, นิรคฺคโฬ อิติปิ, อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต อิติปิ’’’.

໗໒. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ, ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ. ຫ້າປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື: ອະນິດຈະສັນຍາ, ອະນິດເຈ ທຸກຂະສັນຍາ, ທຸກເຂ ອະນັດຕະສັນຍາ, ປະຫານະສັນຍາ, ວິຣາຄະສັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີເຈໂຕວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ, ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນຜົນ ແລະ ມີປັນຍາວິມຸດຕິເປັນອານິສົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍປັນຍາວິມຸດຕິ, ໃນກາລະນັ້ນ ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ເປັນຜູ້ຖອນລິ່ມປະຕູຂຶ້ນແລ້ວ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ທຳລາຍຄູເມືອງແລ້ວ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ຖອນເສົາລະນຽດແລ້ວ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີກອນປະຕູ ກໍມີ, ເປັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ປົດທຸງລົງແລ້ວ ຜູ້ປົງຫາບລົງແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດ ກໍມີ'."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตปลิโฆ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อวิชฺชา ปหีนา โหติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุกฺขิตฺตปลิโฆ โหติ.

"ດູກ່ອນພິກkhuທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ຖອນລິ່ມປະຕູຂຶ້ນແລ້ວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີອະວິຊຊາລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຖອນລິ່ມປະຕູຂຶ້ນແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สํกิณฺณปริโข โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน โปโนภวิโก ชาติสํสาโร ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สํกิณฺณปริโข โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ທຳລາຍຄູເມືອງແລ້ວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີຊາດສັງສານອັນນຳໄປສູ່ພົບໃໝ່ລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ທຳລາຍຄູເມືອງແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อพฺพูฬฺเหสิโก โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ตณฺหา ปหีนา โหติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา [Pg.76] อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อพฺพูฬฺเหสิโก โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ຖອນເສົາລະນຽດແລ້ວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີຕັນຫາລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຖອນເສົາລະນຽດແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิรคฺคโฬ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ อุจฺฉินฺนมูลานิ ตาลาวตฺถุกตานิ อนภาวํกตานิ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมานิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิรคฺคโฬ โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ບໍ່ມີກອນປະຕູແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີໂອຣັມພາຄິຍະສັງໂຍດ ໕ ປະການລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີກອນປະຕູຢ່າງນີ້ແລ."

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสฺมิมาโน ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต โหตี’’ติ. ทุติยํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເປັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ປົດທຸງລົງແລ້ວ ຜູ້ປົງຫາບລົງແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີອັດສະມິມານະລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ໃຫ້ມີຢູ່ອີກ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ປົດທຸງລົງແລ້ວ ຜູ້ປົງຫາບລົງແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດຢ່າງນີ້ແລ." ສູດທີສອງ.

---

๓. ปฐมธมฺมวิหารีสุตฺตํ

໓. ປະຖົມມະທຳມະວິຫາຣີສູດ

---

๗๓. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘ธมฺมวิหารี, ธมฺมวิหารี’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุ ธมฺมวิหารี โหตี’’ติ?

໗໓. "ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ທີ່ຮຽກກັນວ່າ "ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ, ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ" ນັ້ນ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ ດ້ວຍເຫດພຽງໃດໜໍ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ?'"

---

‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ตาย ธมฺมปริยตฺติยา ทิวสํ อตินาเมติ, ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ ปริยตฺติพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

"ດູກ່ອນພິກຂຸ! ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮຽນທຳ ຄື: ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, อຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທຳ, ເວດັລລະ. ພິກຂຸນັ້ນໃຊ້ເວລາໝົດວັນໄປດ້ວຍການຮຽນພຣະປະຣິຍັດທຳນັ້ນ, ຍ່ອມລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸ! ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ເປັນຜູ້ມາກດ້ວຍການຮຽນ, ບໍ່ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ. โส ตาย ธมฺมปญฺญตฺติยา ทิวสํ อตินาเมติ, ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ ปญฺญตฺติพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸສະແດງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນໂດຍພິດສະດານ. ພິກຂຸນັ້ນໃຊ້ເວລາໝົດໄປທັງວັນດ້ວຍການບັນຍັດທຳນັ້ນ, ລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນຂອງຕົນ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການບັນຍັດ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ. โส เตน สชฺฌาเยน ทิวสํ อตินาเมติ, ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ สชฺฌายพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸທຳການສາທະຍາຍທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍພິດສະດານ. ພິກຂຸນັ້ນໃຊ້ເວລາໝົດໄປທັງວັນດ້ວຍການສາທະຍາຍນັ້ນ, ລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນຂອງຕົນ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການສາທະຍາຍ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘ปุน [Pg.77] จปรํ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ. โส เตหิ ธมฺมวิตกฺเกหิ ทิวสํ อตินาเมติ, ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ วิตกฺกพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸຍ່ອມຕຶກຕອງ ໃຄ່ຄວນດ້ວຍໃຈ ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ. ພິກຂຸນັ້ນໃຊ້ເວລາໝົດໄປທັງວັນດ້ວຍຄວາມຕຶກຕອງໃນທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນຂອງຕົນ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍຄວາມຕຶກຕອງ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ตาย ธมฺมปริยตฺติยา น ทิวสํ อตินาเมติ, นาปิ ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, อนุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. เอวํ โข, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ธมฺมวิหารี โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມຮຽນທຳ ຄື ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທຳ, ເວດັລລະ. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ໃຊ້ເວລາໝົດໄປທັງວັນດ້ວຍການຮຽນທຳນັ້ນ, ທັງບໍ່ລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ຍ່ອມປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນຂອງຕົນ. ຢ່າງນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ.

---

‘‘อิติ โข, ภิกฺขุ, เทสิโต มยา ปริยตฺติพหุโล, เทสิโต ปญฺญตฺติพหุโล, เทสิโต สชฺฌายพหุโล, เทสิโต วิตกฺกพหุโล, เทสิโต ธมฺมวิหารี. ยํ โข, ภิกฺขุ, สตฺถารา กรณียํ สาวกานํ หิเตสินา อนุกมฺปเกน อนุกมฺปํ อุปาทาย, กตํ โว ตํ มยา. เอตานิ, ภิกฺขุ, รุกฺขมูลานิ, เอตานิ สุญฺญาคารานิ. ฌายถ, ภิกฺขุ, มา ปมาทตฺถ, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ. อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนี’’ติ. ตติยํ.

ດັ່ງນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການຮຽນ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການບັນຍັດ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການສາທະຍາຍ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍຄວາມຕຶກຕອງ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ. ກິດໃດທີ່ພະສາສະດາຜູ້ສະແຫວງຫາປະໂຫຍດ ເກື້ອກູນ ດ້ວຍຄວາມເອັນດູ ອາໄສຄວາມເອັນດູ ຈະເພິ່ງທຳແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ, ກິດນັ້ນເຮົາໄດ້ທຳແລ້ວແກ່ພວກເຈົ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ນັ້ນຄືໂຄນໄມ້ທັງຫຼາຍ, ນັ້ນຄືເຮືອນວ່າງທັງຫຼາຍ. ພວກເຈົ້າຈົ່ງເພັ່ງພິນິດເຖີດ, ຢ່າໄດ້ປະໝາດ, ຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈໃນພາຍຫຼັງເລີຍ. ນີ້ຄືຄຳສັ່ງສອນຂອງເຮົາທັງຫຼາຍແກ່ພວກເຈົ້າ. ສູດທີສາມ.

---

๔. ทุติยธมฺมวิหารีสุตฺตํ

໔. ທຸຕິຍະທຳມະວິຫາຣີສູດ

---

๗๔. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘ธมฺมวิหารี ธมฺมวิหารี’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุ ธมฺมวิหารี โหตี’’ติ?

໗໔. ຄັ້ງນັ້ນ, ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພິກຂຸນັ້ນຜູ້ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ «ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ» ນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ?'

---

‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ; อุตฺตริ จสฺส ปญฺญาย อตฺถํ นปฺปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ ปริยตฺติพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມຮຽນທຳ ຄື ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອิຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທຳ, ເວດັລລະ, ແຕ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຳນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການຮຽນ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสติ, อุตฺตริ จสฺส ปญฺญาย อตฺถํ นปฺปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ ปญฺญตฺติพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸສະແດງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນໂດຍພິດສະດານ, ແຕ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຳນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການບັນຍັດ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘ปุน [Pg.78] จปรํ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรติ, อุตฺตริ จสฺส ปญฺญาย อตฺถํ นปฺปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ สชฺฌายพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸທຳການສາທະຍາຍທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍພິດສະດານ, ແຕ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຳນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການສາທະຍາຍ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ มนสานุเปกฺขติ, อุตฺตริ จสฺส ปญฺญาย อตฺถํ นปฺปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขุ – ‘ภิกฺขุ วิตกฺกพหุโล, โน ธมฺมวิหารี’’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸຍ່ອມຕຶກຕອງ ໃຄ່ຄວນດ້ວຍໃຈ ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍໃຈ ເຊິ່ງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ, ແຕ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຳນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປ. ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ 'ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍຄວາມຕຶກຕອງ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ'.

---

‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ; อุตฺตริ จสฺส ปญฺญาย อตฺถํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ ธมฺมวิหารี โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມຮຽນທຳ ຄື ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທຳ, ເວດັລລະ, ແລະຮູ້ແຈ້ງເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຳນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປ. ຢ່າງນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ.

---

‘‘อิติ โข, ภิกฺขุ, เทสิโต มยา ปริยตฺติพหุโล, เทสิโต ปญฺญตฺติพหุโล, เทสิโต สชฺฌายพหุโล, เทสิโต วิตกฺกพหุโล, เทสิโต ธมฺมวิหารี. ยํ โข, ภิกฺขุ, สตฺถารา กรณียํ สาวกานํ หิเตสินา อนุกมฺปเกน อนุกมฺปํ อุปาทาย, กตํ โว ตํ มยา. เอตานิ, ภิกฺขุ, รุกฺขมูลานิ, เอตานิ สุญฺญาคารานิ. ฌายถ ภิกฺขุ, มา ปมาทตฺถ, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ. อยํ โว อมฺหากํ อนุสาสนี’’ติ. จตุตฺถํ.

ດັ່ງນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການຮຽນ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການບັນຍັດ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍການສາທະຍາຍ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ມາກດ້ວຍຄວາມຕຶກຕອງ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ດ້ວຍທຳ ເຮົາໄດ້ສະແດງແລ້ວ. ກິດໃດທີ່ພະສາສະດາຜູ້ສະແຫວງຫາປະໂຫຍດ ເກື້ອກູນ ດ້ວຍຄວາມເອັນດູ ອາໄສຄວາມເອັນດູ ຈະເພິ່ງທຳແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ, ກິດນັ້ນເຮົາໄດ້ທຳແລ້ວແກ່ພວກເຈົ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ນັ້ນຄືໂຄນໄມ້ທັງຫຼາຍ, ນັ້ນຄືເຮືອນວ່າງທັງຫຼາຍ. ພວກເຈົ້າຈົ່ງເພັ່ງພິນິດເຖີດ, ຢ່າໄດ້ປະໝາດ, ຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈໃນພາຍຫຼັງເລີຍ. ນີ້ຄືຄຳສັ່ງສອນຂອງເຮົາທັງຫຼາຍແກ່ພວກເຈົ້າ. ສູດທີສີ່.

---

๕. ปฐมโยธาชีวสุตฺตํ

໕. ປະຖົມມະຍໂຍທາຊີວະສູດ

---

๗๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, โยธาชีวา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ โยธาชีโว รชคฺคญฺเญว ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ น สนฺถมฺภติ น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

໗໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບ ໕ ຈຳພວກນີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບພາຍໃນໂລກນີ້ ບາງຄົນ ເຫັນພຽງແຕ່ຝຸ່ນລະອອງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືນັກຮົບຈຳພວກທີໜຶ່ງ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ; อปิ จ โข ธชคฺคญฺเญว ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, นັກຮົບພາຍໃນໂລກນີ້ ບາງຄົນ ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້, ແຕ່ພໍເຫັນພຽງປາຍທຸງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືນັກຮົບຈຳພວກທີສອງ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ สหติ ธชคฺคํ; อปิ จ โข อุสฺสารณญฺเญว สุตฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น [Pg.79] สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບພາຍໃນໂລກນີ້ ບາງຄົນ ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ປາຍທຸງໄດ້, ແຕ່ພໍໄດ້ຍິນພຽງສຽງກຶກກ້ອງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, นັກຮົບທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືນັກຮົບຈຳພວກທີສາມ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ, สหติ อุสฺสารณํ; อปิ จ โข สมฺปหาเร หญฺญติ พฺยาปชฺชติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບພາຍໃນໂລກນີ້ ບາງຄົນ ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ປາຍທຸງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ສຽງກຶກກ້ອງໄດ້, ແຕ່ພໍຖືກປະທະ ກໍຍ່ອມບາດເຈັບ ແລະເຖິງແກ່ຄວາມພິນາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືນັກຮົບຈຳພວກທີສີ່ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ, สหติ อุสฺสารณํ, สหติ สมฺปหารํ. โส ตํ สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ โยธาชีวา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບພາຍໃນໂລກນີ້ ບາງຄົນ ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ປາຍທຸງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ສຽງກຶກກ້ອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ການປະທະໄດ້. ນັກຮົບນັ້ນຊະນະສະໜາມຮົບນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສະໜາມຮົບ ຍ່ອມຄອບຄອງສະໜາມຮົບນັ້ນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືນັກຮົບຈຳພວກທີຫ້າ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບ ໕ ຈຳພວກນີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจิเม โยธาชีวูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสุ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รชคฺคญฺเญว ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ. สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. กิมสฺส รชคฺคสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุณาติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา กุมารี วา อภิรูปา ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา’ติ. โส ตํ สุตฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ. สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อิทมสฺส รชคฺคสฺมึ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມາຢ່າງນັ້ນແລ ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບ ໕ ຈຳພວກນີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ. ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເຫັນພຽງແຕ່ຝຸ່ນລະອອງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຕໍ່ໄປໄດ້, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ ແລ້වບອກຄືນສິກຂາ ສຶກອອກໄປເພື່ອຄວາມເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ. ຝຸ່ນລະອອງຂອງພິກຂຸນັ້ນຄືຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ຍ່ອມໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ 'ໃນບ້ານ ຫຼື ນິຄົມຊື່ພຸ້ນ ມີສະຕີ ຫຼື ຍິງສາວ ຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງາມເລີດ'. ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຍິນຂ່າວນັ້ນແລ້ວ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຕໍ່ໄປໄດ້, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ ແລ້වບອກຄືນສິກຂາ ສຶກອອກໄປເພື່ອຄວາມເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ. ນີ້ຄືຝຸ່ນລະອອງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว รชคฺคญฺเญว ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບນັ້ນເຫັນພຽງແຕ່ຝຸ່ນລະອອງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບ ໂດຍອຸປະມາໃດ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາຢ່າງນັ້ນແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຈຳພວກທີໜຶ່ງ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สหติ รชคฺคํ; อปิ จ โข ธชคฺคญฺเญว ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ. สิกฺขาทุพฺพลฺยํ [Pg.80] อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. กิมสฺส ธชคฺคสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น เหว โข สุณาติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา กุมารี วา อภิรูปา ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา’ติ; อปิ จ โข สามํ ปสฺสติ อิตฺถึ วา กุมารึ วา อภิรูปํ ทสฺสนียํ ปาสาทิกํ ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตํ. โส ตํ ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ. สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อิทมสฺส ธชคฺคสฺมึ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້, ແຕ່ພໍເຫັນພຽງປາຍທຸງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຕໍ່ໄປໄດ້, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ ແລ້වບອກຄືນສິກຂາ ສຶກອອກໄປເພື່ອຄວາມເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ. ປາຍທຸງຂອງພິກຂຸນັ້ນຄືຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ບໍ່ໄດ້ຍິນຂ່າວເລີຍວ່າ 'ໃນບ້ານ ຫຼື ນິຄົມຊື່ພຸ້ນ ມີສະຕີ ຫຼື ຍິງສາວ ຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງາມເລີດ', ແຕ່ພົບເຫັນດ້ວຍຕົນເອງ ເຊິ່ງສະຕີ ຫຼື ຍິງສາວ ຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງາມເລີດ. ພິກຂຸນັ້ນເຫັນນາງແລ້ວ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຕໍ່ໄປໄດ້, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ ແລ້වບອກຄືນສິກຂາ ສຶກອອກໄປເພື່ອຄວາມເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ. ນີ້ຄືປາຍທຸງຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ; อปิ จ โข ธชคฺคญฺเญว ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັກຮົບນັ້ນອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ແຕ່ພໍເຫັນພຽງປາຍທຸງ ກໍຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດດຳລົງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບ ໂດຍອຸປະມາໃດ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາຢ່າງນັ້ນແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ບາງຄົນກໍມີຢູ່ໃນໂລກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຈຳພວກທີສອງ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ; อปิ จ โข อุสฺสารณญฺเญว สุตฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ. สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. กิมสฺส อุสฺสารณาย? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุํ อรญฺญคตํ วา รุกฺขมูลคตํ วา สุญฺญาคารคตํ วา มาตุคาโม อุปสงฺกมิตฺวา อูหสติ อุลฺลปติ อุชฺชคฺฆติ อุปฺปณฺเฑติ. โส มาตุคาเมน อูหสิยมาโน อุลฺลปิยมาโน อุชฺชคฺฆิยมาโน อุปฺปณฺฑิยมาโน สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ. สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อิทมสฺส อุสฺสารณาย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ຍອດທຸງໄດ້ ແຕ່ທ່ວ່ວ່າ ພໍໄດ້ຍິນສຽງອຶກກະທຶກເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດຕັ້ງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້ ຍ່ອມສະແດງຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເພື່ອເປັນຄົນຕໍ່າຊ້າ. ສຽງອຶກກະທຶກຂອງພິກຂຸນັ້ນຄືຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸຜູ້ໄປສູ່ປ່າກໍດີ ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ມາດຸຄາມເຂົ້າມາຫາ ແລ້ວຍິ້ມແຍ້ມ ເວົ້າຈາ ຫົວຂວັນ ແລະເຍາະເຍີ້ຍ. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອມາດຸຄາມຍິ້ມແຍ້ມ ເວົ້າຈາ ຫົວຂວັນ ແລະເຍາະເຍີ້ຍຢູ່ ຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດຕັ້ງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້ ຍ່ອມສະແດງຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເພື່ອເປັນຄົນຕໍ່າຊ້າ. ນີ້ຄືສຽງອຶກກະທຶກຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ; อปิ จ โข อุสฺสารณญฺเญว สุตฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ, น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ຍອດທຸງໄດ້ ແຕ່ທ່ວ່ວ່າ ພໍໄດ້ຍິນສຽງອຶກກະທຶກເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມທໍ້ຖອຍ ຫົດຫູ່ ບໍ່ອາດຕັ້ງຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນທີສາມ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ, สหติ อุสฺสารณํ; อปิ จ โข สมฺปหาเร หญฺญติ พฺยาปชฺชติ. กิมสฺส สมฺปหารสฺมึ[Pg.81]? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุํ อรญฺญคตํ วา รุกฺขมูลคตํ วา สุญฺญาคารคตํ วา มาตุคาโม อุปสงฺกมิตฺวา อภินิสีทติ อภินิปชฺชติ อชฺโฌตฺถรติ. โส มาตุคาเมน อภินิสีทิยมาโน อภินิปชฺชิยมาโน อชฺโฌตฺถริยมาโน สิกฺขํ อปจฺจกฺขาย ทุพฺพลฺยํ อนาวิกตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวติ. อิทมสฺส สมฺปหารสฺมึ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ຍອດທຸງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ສຽງອຶກກະທຶກໄດ້ ແຕ່ທ່ວ່ວ່າ ຍ່ອມຖືກທຳຮ້າຍແລະເຖິງແກ່ຄວາມພິນາດໃນການປະທະ. ການປະທະຂອງພິກຂຸນັ້ນຄືຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸຜູ້ໄປສູ່ປ່າກໍດີ ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ມາດຸຄາມເຂົ້າມາຫາ ແລ້ວນັ່ງບຽດ ນອນບຽດ ແລະທັບຖົມ. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອມາດຸຄາມນັ່ງບຽດ ນອນບຽດ ແລະທັບຖົມຢູ່ ບໍ່ໄດ້ບອກຄືນສິກຂາ ບໍ່ໄດ້ສະແດງຄວາມອ່ອນແອ ແລ້ວເສບເມຖຸນທັມ. ນີ້ຄືການປະທະຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ, สหติ อุสฺสารณํ, อปิ จ โข สมฺปหาเร หญฺญติ พฺยาปชฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ຍອດທຸງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ສຽງອຶກກະທຶກໄດ້ ແຕ່ທ່ວ່ວ່າ ຍ່ອມຖືກທຳຮ້າຍແລະເຖິງແກ່ຄວາມພິນາດໃນການປະທະ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນທີສີ່ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ, สหติ อุสฺสารณํ, สหติ สมฺปหารํ, โส ตํ สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ. กิมสฺส สงฺคามวิชยสฺมึ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคตํ วา รุกฺขมูลคตํ วา สุญฺญาคารคตํ วา มาตุคาโม อุปสงฺกมิตฺวา อภินิสีทติ อภินิปชฺชติ อชฺโฌตฺถรติ. โส มาตุคาเมน อภินิสีทิยมาโน อภินิปชฺชิยมาโน อชฺโฌตฺถริยมาโน วินิเวเฐตฺวา วินิโมเจตฺวา เยน กามํ ปกฺกมติ. โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ຍອດທຸງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ສຽງອຶກກະທຶກໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ການປະທະໄດ້ ພິກຂຸນັ້ນຊະນະສົງຄາມນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ ຍ່ອມຄອບຄອງຍອດສະໜາມຮົບນັ້ນໄວ້ໄດ້. ໄຊຊະນະໃນສົງຄາມຂອງພິກຂຸນັ້ນຄືຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸຜູ້ໄປສູ່ປ່າກໍດີ ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ມາດຸຄາມເຂົ້າມາຫາ ແລ້ວນັ່ງບຽດ ນອນບຽດ ແລະທັບຖົມຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອມາດຸຄາມນັ່ງບຽດ ນອນບຽດ ແລະທັບຖົມຢູ່ ຍ່ອມດິ້ນລົນປົດປ່ອຍຕົນໃຫ້ຫຼຸດພົ້ນ ແລ້ວຫຼີກໜີໄປສູ່ສະຖານທີ່ທີ່ຕົນປາດຖະໜາ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື ປ່າ, ໂຄນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກຜາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ຫຼື ກອງເຟືອງ.

---

‘‘โส อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ; พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ; ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ; อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ; วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

ພິກຂຸນັ້ນ ຜູ້ໄປສູ່ປ່າກໍດີ ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ຊື່ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ. ເພິ່ນລະຄວາມເພ່ງເລັງ (ອະພິຊຊາ) ໃນໂລກແລ້ວ ມີຈິດປາສະຈາກຄວາມເພ່ງເລັງຢູ່ ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຄວາມເພ່ງເລັງ; ລະຄວາມພະຍາບາດແລ້ວ ມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດຢູ່ ເປັນຜູ້ເກື້ອກູນອະນຸເຄາະແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຄວາມພະຍາບາດ; ລະຖີນາມິດທະແລ້ວ ມີຈິດປາສະຈາກຖີນາມິດທະຢູ່ ເປັນຜູ້ກຳນົດໝາຍແສງສະຫວ່າງ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຖີນາມິດທະ; ລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະແລ້ວ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ມີຈິດສະຫງົບຢູ່ພາຍໃນ ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ; ລະວິຈິກິດສາແລ້ວ ເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນຄວາມລັງເລສົງໄສ ບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຄວາມລັງເລສົງໄສ. ພິກຂຸນັ້ນ ລະນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ອັນເປັນເຄື່ອງເສົ້າໝອງຈິດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນແອແລ້ວ, ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ ຍ່ອມມີອຸເບກຂາ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ ທີ່ພຣະອະລິຍະທັງຫຼາຍສັນເສີນວ່າ 'ຜູ້ມີອຸເບກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ' ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ເພາະລະສຸກແລະລະທຸກໄດ້ ເພາະໂສມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເບກຂາຢູ່.

---

‘‘โส [Pg.82] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อิทมสฺส สงฺคามวิชยสฺมึ.

ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທຸກ', ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເຫດເກີດທຸກ', ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄວາມດັບທຸກ', ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ'; ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ເຫຼົ່ານີ້ອາສະວະ', ຮູ້ຕາມความເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເຫດເກີດອາສະວະ', ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄວາມດັບອາສະວະ', ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບອາສະວະ'. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ຫຼຸດພົ້ນຈາກພວາສະວະ ແລະຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊຊາສະວະ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ນີ້ຄືໄຊຊະນະໃນສົງຄາມຂອງພິກຂຸນັ້ນ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว สหติ รชคฺคํ, สหติ ธชคฺคํ, สหติ อุสฺสารณํ, สหติ สมฺปหารํ, โส ตํ สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ โยธาชีวูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสู’’ติ. ปญฺจมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຝຸ່ນລະອອງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ຍອດທຸງໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ສຽງອຶກກະທຶກໄດ້ ອົດທົນຕໍ່ການປະທະໄດ້ ນັກຮົບນັ້ນຊະນະສົງຄາມນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ ຍ່ອມຄອບຄອງຍອດສະໜາມຮົບນັ້ນໄວ້ໄດ້ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຜູ້ນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນທີຫ້າ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

๖. ทุติยโยธาชีวสุตฺตํ

໖. ທຸຕິຍະຍໂຍທາຊີວະສູດ

---

๗๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, โยธาชีวา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ. โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ. ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร หนนฺติ ปริยาปาเทนฺติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

໗໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບ ໕ ປະການນີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໕ ປະການຄືຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ນັກຮົບບາງຄົນຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງແລະແລ່ງລູກສອນ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງກອງທັບໄວ້ແລ້ວ. ນັກຮົບນັ້ນຍ່ອມອຸດສາຫະພະຍາຍາມໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ. ສັດຕູທັງຫຼາຍຍ່ອມຂ້າ ແລະປິດຊີວິດນັກຮົບຜູ້ອຸດສາຫະພະຍາຍາມຜູ້ນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືນັກຮົບຄົນທີໜຶ່ງ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ. โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ [Pg.83] วายมติ. ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร อุปลิกฺขนฺติ, ตเมนํ อปเนนฺติ; อปเนตฺวา ญาตกานํ เนนฺติ. โส ญาตเกหิ นียมาโน อปฺปตฺวาว ญาตเก อนฺตรามคฺเค กาลํ กโรติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ນັກຮົບບາງຄົນຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງແລະແລ່ງລູກສອນ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງກອງທັບໄວ້ແລ້ວ. ນັກຮົບນັ້ນຍ່ອມອຸດສາຫະພະຍາຍາມໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ. ສັດຕູທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິງ (ຟັນແທງ) ນັກຮົບຜູ້ອຸດສາຫະພະຍາຍາມຜູ້ນັ້ນ, ພວກພ້ອງຍ່ອມນຳນັກຮົບຜູ້ນັ້ນອອກໄປ ແລ້ວນຳໄປຫາພວກຍາດພີ່ນ້ອງ. ເມື່ອນັກຮົບນັ້ນຖືກພວກພ້ອງນຳໄປ ຍັງບໍ່ທັນເຖິງພວກຍາດພີ່ນ້ອງ ກໍໄດ້ເສຍຊີວິດລົງໃນລະຫວ່າງທາງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືນັກຮົບຄົນທີສອງ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ. โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ. ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร อุปลิกฺขนฺติ, ตเมนํ อปเนนฺติ; อปเนตฺวา ญาตกานํ เนนฺติ. ตเมนํ ญาตกา อุปฏฺฐหนฺติ ปริจรนฺติ. โส ญาตเกหิ อุปฏฺฐหิยมาโน ปริจริยมาโน เตเนว อาพาเธน กาลํ กโรติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ນັກຮົບບາງຄົນຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງແລະແລ່ງລູກສອນ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງກອງທັບໄວ້ແລ້ວ. ນັກຮົບນັ້ນຍ່ອມອຸດສາຫະພະຍາຍາມໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ. ສັດຕູທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິງ (ຟັນແທງ) ນັກຮົບຜູ້ອຸດສາຫະພະຍາຍາມຜū້ນັ້ນ, ພວກພ້ອງຍ່ອມນຳນັກຮົບຜູ້ນັ້ນອອກໄປ ແລ້ວນຳໄປຫາພວກຍາດພີ່ນ້ອງ. ພວກຍາດພີ່ນ້ອງຍ່ອມປິ່ນປົວຮັກສາພະຍາບານນັກຮົບຜູ້ນັ້ນ. ນັກຮົບນັ້ນ ເມື່ອພວກຍາດພີ່ນ້ອງປິ່ນປົວຮັກສາພະຍາບານຢູ່ ກໍໄດ້ເສຍຊີວິດລົງດ້ວຍອາການເຈັບປ່ວຍນັ້ນເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືນັກຮົບຄົນທີສາມ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ. โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ. ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร อุปลิกฺขนฺติ, ตเมนํ อปเนนฺติ; อปเนตฺวา ญาตกานํ เนนฺติ. ตเมนํ ญาตกา อุปฏฺฐหนฺติ ปริจรนฺติ. โส ญาตเกหิ อุปฏฺฐหิยมาโน ปริจริยมาโน วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ນັກຮົບບາງຄົນຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງແລະແລ່ງລູກສອນ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງກອງທັບໄວ້ແລ້ວ. ນັກຮົບນັ້ນຍ່ອມອຸດສາຫະພະຍາຍາມໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ. ສັດຕູທັງຫຼາຍຍ່ອມຍິງ (ຟັນແທງ) ນັກຮົບຜູ້ອຸດສາຫະພະຍາຍາມຜູ້ນັ້ນ, ພວກພ້ອງຍ່ອມນຳນັກຮົບຜູ້ນັ້ນອອກໄປ ແລ້ວນຳໄປຫາພວກຍາດພີ່ນ້ອງ. ພວກຍາດພີ່ນ້ອງຍ່ອມປິ່ນປົວຮັກສາພະຍາບານນັກຮົບຜູ້ນັ້ນ. ນັກຮົບນັ້ນ ເມື່ອພວກຍາດພີ່ນ້ອງປິ່ນປົວຮັກສາພະຍາບານຢູ່ ກໍຫາຍດີຈາກອາການເຈັບປ່ວຍນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືນັກຮົບຄົນທີສີ່ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ. โส ตํ สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ โยธาชีโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม โยธาชีโว สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ โยธาชีวา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນໂລກນີ້ ນັກຮົບບາງຄົນຖືດາບandໂລ້ ສະພາຍແລ່ງແລະແລ່ງລູກສອນ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງກອງທັບໄວ້ແລ້ວ. ນັກຮົບນັ້ນຊະນະສົງຄາມນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ ຍ່ອມຄອບຄອງຍອດສະໜາມຮົບນັ້ນໄວ້ໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບບາງຄົນໃນໂລກນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືນັກຮົບຄົນທີຫ້າ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັກຮົບ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจิเม โยธาชีวูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสุ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ [Pg.84] วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสติ อรกฺขิเตเนว กาเยน อรกฺขิตาย วาจาย อรกฺขิเตน จิตฺเตน อนุปฏฺฐิตาย สติยา อสํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส ตตฺถ ปสฺสติ มาตุคามํ ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา. ตสฺส ตํ มาตุคามํ ทิสฺวา ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ อปจฺจกฺขาย ทุพฺพลฺยํ อนาวิกตฺวา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບ ມີປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ ກໍສັນນັ້ນເລີຍ. ໕ ປະເພດ ຄືແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ອາໄສບ້ານ ຫຼື ນິຄົມໃດໜຶ່ງຢູ່. ໃນເວລາເຊົ້າ ພິກຂຸນັ້ນນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານ ຫຼື ນິຄົມນັ້ນ ດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍວາຈາທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍຈິດທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ບໍ່ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດ ໃນບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດນັ້ນແລ້ວ ຄວາມກຳໜັດກໍຍ່ຳຍີຈິດ. ພິກຂຸນັ້ນມີຈິດທີ່ຖືກຄວາມກຳໜັດຍ່ຳຍີແລ້ວ ບໍ່ໄດ້ບອກຄືນສິກຂາ ບໍ່ໄດ້ສະແດງຄວາມອ່ອນແອ ແລ້ວເສບເມຖຸນທຳ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ, โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ, ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร หนนฺติ ปริยาปาเทนฺติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນັກຮົບນັ້ນ ຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງທະນູ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ປະເຊີນໜ້າກັນ, ນັກຮົບນັ້ນພະຍາຍາມ ອອກແຮງໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ, ສັດຕູທັງຫຼາຍກໍທຳຮ້າຍໃຫ້ເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ ແກ່ນັກຮົບນັ້ນຜູ້ພະຍາຍາມ ອອກແຮງຢູ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວບຸກຄົນນີ້ວ່າ ປຽບເໝືອນນັກຮົບນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ກໍມີສະພາບເປັນເຊັ່ນນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບປະເພດທີ ໑ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสติ อรกฺขิเตเนว กาเยน อรกฺขิตาย วาจาย อรกฺขิเตน จิตฺเตน อนุปฏฺฐิตาย สติยา อสํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส ตตฺถ ปสฺสติ มาตุคามํ ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา. ตสฺส ตํ มาตุคามํ ทิสฺวา ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน ปริฑยฺหเตว กาเยน ปริฑยฺหติ เจตสา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูนํ อาโรเจยฺยํ – ราคปริยุฏฺฐิโตมฺหิ, อาวุโส, ราคปเรโต, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ; สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’ติ. โส อารามํ คจฺฉนฺโต อปฺปตฺวาว อารามํ อนฺตรามคฺเค สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸອາໄສບ້ານ ຫຼື ນິຄົມໃດໜຶ່ງຢູ່. ໃນເວລາເຊົ້າ ພິກຂຸນັ້ນນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານ ຫຼື ນິຄົມນັ້ນ ດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍວາຈາທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍຈິດທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ບໍ່ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດ ໃນບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດນັ້ນແລ້ວ ຄວາມກຳໜັດກໍຍ່ຳຍີຈິດ. ພິກຂຸນັ້ນມີຈິດທີ່ຖືກຄວາມກຳໜັດຍ່ຳຍີແລ້ວ ຍ່ອມຮ້ອນຮົນທາງກາຍ ຍ່ອມຮ້ອນຮົນທາງໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນໄປສູ່ອາຮາມ ແລ້ວບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຖືກຄວາມກຳໜັດກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳແລ້ວ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຢູ່ໄດ້ ຜົມຈະຂໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ"'. ພິກຂຸນັ້ນເມື່ອເດີນທາງໄປສູ່ອາຮາມ ຍັງບໍ່ທັນເຖິງອາຮາມເລີຍ ໃນລະຫວ່າງທາງ ກໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ, โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ, ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร อุปลิกฺขนฺติ, ตเมนํ อปเนนฺติ; อปเนตฺวา ญาตกานํ เนนฺติ. โส ญาตเกหิ นียมาโน อปฺปตฺวาว [Pg.85] ญาตเก อนฺตรามคฺเค กาลํ กโรติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນັກຮົບນັ້ນ ຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງທະນູ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ປະເຊີນໜ້າກັນ, ນັກຮົບນັ້ນພະຍາຍາມ ອອກແຮງໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ, ສັດຕູທັງຫຼາຍກໍທຳຮ້າຍໃຫ້ບາດເຈັບ ແກ່ນັກຮົບນັ້ນຜູ້ພະຍາຍາມ ອອກແຮງຢູ່, ພວກພ້ອງກໍນຳຕົວນັກຮົບນັ້ນອອກໄປ ແລ້ວນຳໄປຫາພວກຍາດພີ່ນ້ອງ. ນັກຮົບນັ້ນເມື່ອຖືກພວກພ້ອງນຳຕົວໄປ ຍັງບໍ່ທັນເຖິງພວກຍາດພີ່ນ້ອງເລີຍ ກໍຕາຍເສຍໃນລະຫວ່າງທາງ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວບຸກຄົນນີ້ວ່າ ປຽບເໝືອນນັກຮົບນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ກໍມີສະພາບເປັນເຊັ່ນນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບປະເພດທີ ໒ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสติ อรกฺขิเตเนว กาเยน อรกฺขิตาย วาจาย อรกฺขิเตน จิตฺเตน อนุปฏฺฐิตาย สติยา อสํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส ตตฺถ ปสฺสติ มาตุคามํ ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา. ตสฺส ตํ มาตุคามํ ทิสฺวา ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน ปริฑยฺหเตว กาเยน ปริฑยฺหติ เจตสา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูนํ อาโรเจยฺยํ – ราคปริยุฏฺฐิโตมฺหิ, อาวุโส, ราคปเรโต, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ; สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’ติ. โส อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูนํ อาโรเจติ – ‘ราคปริยุฏฺฐิโตมฺหิ, อาวุโส, ราคปเรโต, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ; สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸອາໄສບ້ານ ຫຼື ນິຄົມໃດໜຶ່ງຢູ່. ໃນເວລາເຊົ້າ ພິກຂຸນັ້ນນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານ ຫຼື ນິຄົມນັ້ນ ດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍວາຈາທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍຈິດທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ບໍ່ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ. ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດ ໃນບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດນັ້ນແລ້ວ ຄວາມກຳໜັດກໍຍ່ຳຍີຈິດ. ພິກຂຸນັ້ນມີຈິດທີ່ຖືກຄວາມກຳໜັດຍ່ຳຍີແລ້ວ ຍ່ອມຮ້ອນຮົນທາງກາຍ ຍ່ອມຮ້ອນຮົນທາງໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນໄປສູ່ອາຮາມ ແລ້ວບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຖືກຄວາມກຳໜັດກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳແລ້ວ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຢູ່ໄດ້ ຜົມຈະຂໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ"'. ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງໄປສູ່ອາຮາມ ແລ້ວບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຖືກຄວາມກຳໜັດກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳແລ້ວ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຢູ່ໄດ້ ຜົມຈະຂໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ'.

---

‘‘ตเมนํ สพฺรหฺมจารี โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ – ‘อปฺปสฺสาทา, อาวุโส, กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. อฏฺฐิกงฺกลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. มํสเปสูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. ติณุกฺกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. องฺคารกาสูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. สุปินกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. ยาจิตกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. รุกฺขผลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. อสิสูนูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. สตฺติสูลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา [Pg.86] พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. สปฺปสิรูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. อภิรมตายสฺมา พฺรหฺมจริเย; มายสฺมา สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตี’’’ติ.

ເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕັກເຕືອນສັ່ງສອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ 'ອາວຸໂສ ກາມທັງຫຼາຍມີຄວາມຍິນດີນ້ອຍ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຮ່າງກະດູກ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຊິ້ນເນື້ອ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຄົບເພີງຫຍ້າ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຂຸມຖ່ານໄຟ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຄວາມຝັນ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຂອງຢືມ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຜົນໄມ້ເທິງຕົ້ນ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນເຂຽງສັບເນື້ອ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຫອກແລະຫລາວ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຫົວງູ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ຂໍທ່ານຈົ່ງຍິນດີໃນພົມມະຈັນເຖີດ ທ່ານຢ່າໄດ້ສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາເລີຍ'.

---

‘‘โส สพฺรหฺมจารีหิ เอวํ โอวทิยมาโน เอวํ อนุสาสิยมาโน เอวมาห – ‘กิญฺจาปิ, อาวุโส, อปฺปสฺสาทา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย; อถ โข เนวาหํ สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ. โส สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ.

ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຖືກເພື່ອນພົມມະຈາລີຕັກເຕືອນສັ່ງສອນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນວ່າກາມທັງຫຼາຍມີຄວາມຍິນດີນ້ອຍ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ ດັ່ງທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວກໍຕາມ ແຕ່ຜົມກໍບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຢູ່ໄດ້ ຜົມຈະຂໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ'. ພິກຂຸນັ້ນກໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ, โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ, ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร อุปลิกฺขนฺติ, ตเมนํ อปเนนฺติ; อปเนตฺวา ญาตกานํ เนนฺติ, ตเมนํ ญาตกา อุปฏฺฐหนฺติ ปริจรนฺติ. โส ญาตเกหิ อุปฏฺฐหิยมาโน ปริจริยมาโน เตเนว อาพาเธน กาลํ กโรติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນັກຮົບນັ້ນ ຖືດາບແລະໂລ້ ສະພາຍແລ່ງທ型ທະນູ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ປະເຊີນໜ້າກັນ, ນັກຮົບນັ້ນພະຍາຍາມ ອອກແຮງໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ, ສັດຕູທັງຫຼາຍກໍທຳຮ້າຍໃຫ້ບາດເຈັບ ແກ່ນັກຮົບນັ້ນຜູ້ພະຍາຍາມ ອອກແຮງຢູ່, ພວກພ້ອງກໍນຳຕົວນັກຮົບນັ້ນອອກໄປ ແລ້ວນຳໄປຫາພວກຍາດພີ່ນ້ອງ, ພວກຍາດພີ່ນ້ອງກໍຄອຍເບິ່ງແຍງຮັກສາພະຍາບານນັກຮົບນັ້ນ. ນັກຮົບນັ້ນເມື່ອຖືກພວກຍາດພີ່ນ້ອງຄອຍເບິ່ງແຍງຮັກສາພະຍາບານຢູ່ ກໍຕາຍເສຍດ້ວຍພະຍາດ (ບາດແຜ) ນັ້ນເອງ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວບຸກຄົນນີ້ວ່າ ປຽບເໝືອນນັກຮົບນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ກໍມີສະພາບເປັນເຊັ່ນນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບປະເພດທີ ໓ ທີ່ມີປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสติ อรกฺขิเตเนว กาเยน อรกฺขิตาย วาจาย อรกฺขิเตน จิตฺเตน อนุปฏฺฐิตาย สติยา อสํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส ตตฺถ ปสฺสติ มาตุคามํ ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา. ตสฺส ตํ มาตุคามํ ทิสฺวา ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน ปริฑยฺหเตว กาเยน ปริฑยฺหติ เจตสา. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูนํ อาโรเจยฺยํ – ราคปริยุฏฺฐิโตมฺหิ, อาวุโส, ราคปเรโต, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ [Pg.87] สนฺธาเรตุํ; สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’ติ. โส อารามํ คนฺตฺวา ภิกฺขูนํ อาโรเจติ – ‘ราคปริยุฏฺฐิโตมฺหิ, อาวุโส, ราคปเรโต, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ; สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸອາໄສບ້ານ ຫຼື ນິຄົມໃດໜຶ່ງຢູ່. ໃນເວລາເຊົ້າ ພິກຂຸນັ້ນນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານ ຫຼື ນິຄົມນັ້ນ ດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍວາຈາທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ດ້ວຍຈິດທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງ ບໍ່ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ສຳລວມອິນシー. ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດ ໃນບ້ານຫຼືນິຄົມນັ້ນ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນມາຕຸຄາມຜູ້ແຕ່ງກາຍບໍ່ຮຽບຮ້ອຍ ຫຼື ນຸ່ງຫົ່ມບໍ່ມິດຊິດນັ້ນແລ້ວ ຄວາມກຳໜັດກໍຍ່ຳຍີຈິດ. ພິກຂຸນັ້ນມີຈິດທີ່ຖືກຄວາມກຳໜັດຍ່ຳຍີແລ້ວ ຍ່ອມຮ້ອນຮົນທາງກາຍ ຍ່ອມຮ້ອນຮົນທາງໃຈ. ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນໄປສູ່ອາຮາມ ແລ້ວບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຖືກຄວາມກຳໜັດກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳແລ້ວ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຢູ່ໄດ້ ຜົມຈະຂໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ"'. ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງໄປສູ່ອາຮາມ ແລ້ວບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຖືກຄວາມກຳໜັດກຸ້ມລຸມແລ້ວ ຖືກຄວາມກຳໜັດຄອບງຳແລ້ວ ບໍ່ສາມາດປະພຶດພົມມະຈັນຢູ່ໄດ້ ຜົມຈະຂໍສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາ'.

---

‘‘ตเมนํ สพฺรหฺมจารี โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ – ‘อปฺปสฺสาทา, อาวุโส, กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. อฏฺฐิกงฺกลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. มํสเปสูปมา กามา วุตฺตา ภควตา…เป… ติณุกฺกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… องฺคารกาสูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… สุปินกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… ยาจิตกูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… รุกฺขผลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… อสิสูนูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… สตฺติสูลูปมา กามา วุตฺตา ภควตา… สปฺปสิรูปมา กามา วุตฺตา ภควตา พหุทุกฺขา พหุปายาสา, อาทีนโว เอตฺถ ภิยฺโย. อภิรมตายสฺมา พฺรหฺมจริเย; มายสฺมา สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตี’’’ติ.

ເພື່ອນພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕັກເຕືອນສັ່ງສອນພິກຂຸນັ້ນວ່າ 'ອາວຸໂສ ກາມທັງຫຼາຍມີຄວາມຍິນດີນ້ອຍ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຮ່າງກະດູກ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຊິ້ນເນື້ອ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນຄົບເພີງຫຍ້າ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນຂຸມຖ່ານໄຟ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນຄວາມຝັນ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນຂອງຢືມ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນຜົນໄມ້ເທິງຕົ້ນ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນເຂຽງສັບເນື້ອ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ປຽບເໝືອນຫອກແລະຫລາວ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ... ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຫົວງູ ດັ່ງນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ມີທຸກຫຼາຍ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຫຼາຍ ໂທດໃນກາມນັ້ນມີຫຼາຍກວ່າ. ຂໍທ່ານຈົ່ງຍິນດີໃນພົມມະຈັນເຖີດ ທ່ານຢ່າໄດ້ສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາເລີຍ'.

---

‘‘โส สพฺรหฺมจารีหิ เอวํ โอวทิยมาโน เอวํ อนุสาสิยมาโน เอวมาห – ‘อุสฺสหิสฺสามิ, อาวุโส, วายมิสฺสามิ, อาวุโส, อภิรมิสฺสามิ, อาวุโส! น ทานาหํ, อาวุโส, สิกฺขาทุพฺพลฺยํ อาวิกตฺวา สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ.

ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອຖືກເພື່ອນພົມມະຈາລີຕັກເຕືອນສັ່ງສອນຢູ່ຢ່າງນີ້ ກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຈະພະຍາຍາມ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຈະອອກແຮງ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຜົມຈະຍິນດີ (ໃນພົມມະຈັນ)! ບັດນີ້ ຜົມຈະບໍ່ສະແດງຄວາມອ່ອນແອແຫ່ງສິກຂາ ບໍ່ບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວສຶກອອກໄປເປັນຄົນທຳມະດາຢ່າງແນ່ນອນ'.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ, โส ตสฺมึ สงฺคาเม อุสฺสหติ วายมติ, ตเมนํ อุสฺสหนฺตํ วายมนฺตํ ปเร อุปลิกฺขนฺติ, ตเมนํ อปเนนฺติ; อปเนตฺวา ญาตกานํ เนนฺติ, ตเมนํ ญาตกา อุปฏฺฐหนฺติ ปริจรนฺติ. โส ญาตเกหิ อุปฏฺฐหิยมาโน ปริจริยมาโน วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນນັ້ນ ຖືດາບແລະໂລ່ ສະພາຍແຫຼ່ງທະນູ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນແລ້ວ, ເຂົາຍ່ອມພະຍາຍາມ ບາກບັ່ນ ໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ. ພວກຂ້າສຶກຍ່ອມທຳຮ້າຍນັກຮົບຜູ້ພະຍາຍາມ ບາກບັ່ນ ຢູ່ນັ້ນ, ແລ້ວພວກເພື່ອນທະຫານຍ່ອມນຳເຂົາອອກໄປ; ນຳອອກໄປແລ້ວ ກໍນຳໄປຫາພວກຍາດຕິພີ່ນ້ອງ, ພວກຍາດຕິພີ່ນ້ອງຍ່ອມພະຍາບານ ຮັກສາເຂົາ. ເມື່ອເຂົາໄດ້ຮັບການພະຍາບານ ຮັກສາຈາກພວກຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ຢູ່, ກໍຫາຍດີຈາກພະຍາດນັ້ນ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາກັບນັກຮົບຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນທີສີ່ ທີ່ມີຢູ່ ປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสติ รกฺขิเตเนว กาเยน รกฺขิตาย วาจาย รกฺขิเตน จิตฺเตน อุปฏฺฐิตาย สติยา สํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส [Pg.88] จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ; จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา … ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ มนินฺทฺริยํ; มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย…เป… โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸອາໄສບ້ານ ຫຼື ນิຄົມໃດໜຶ່ງຢູ່. ໃນເວລາເຊົ້າ, ເພິ່ນນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປສູ່ບ້ານ ຫຼື ນິຄົມນັ້ນເພື່ອບິນທະບາດ ດ້ວຍກາຍທີ່ຄຸ້ມຄອງແລ້ວ ດ້ວຍວາຈາທີ່ຄຸ້ມຄອງແລ້ວ ດ້ວຍຈິດທີ່ຄຸ້ມຄອງແລ້ວ ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ມີອິນຊີສັງວອນແລ້ວ. ເພິ່ນເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະເຫດທີ່ບາບອະກຸສົນທຳ ຄືອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຈະເພິ່ງຄອບງຳເພິ່ນຜູ້ບໍ່ສັງວອນຈັກຂຸນຊີນີ້ຢູ່, ຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອສັງວອນຈັກຂຸນຊີນັ້ນ, ຮັກສາຈັກຂຸນຊີ, ເຖິງຄວາມສັງວອນໃນຈັກຂຸນຊີ. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນ... ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະດ້ວຍກາຍ... ຮູ້ແຈ້ງທຳມາລົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະເຫດທີ່ບາບອະກຸສົນທຳ ຄືອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຈະເພິ່ງຄອບງຳເພິ່ນຜູ້ບໍ່ສັງວອນມະນິນຊີນີ້ຢູ່, ຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອສັງວອນມະນິນຊີນັ້ນ, ຮັກສາມະນິນຊີ, ເຖິງຄວາມສັງວອນໃນມະນິນຊີ. ເພິ່ນກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດແລ້ວ ຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື ປ່າ, ຄົນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກຜາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ຫຼື ກອງເຟືອງ. ເພິ່ນໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ຄົນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ. ເພິ່ນລະອະພິຊຊາໃນໂລກ... ເປ... ລະນີວອນ ໕ ປະການນີ້ ອັນເປັນເຄື່ອງເສົ້າໝອງຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງ, ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ເປ... ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານຢູ່.

---

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาติ’’.

ເມື່ອຈິດເປັນສະມາທິ ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ມີກິເລດພຽງດັງເນີນ ປາສະຈາກອຸປະກິເລດ ອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ ຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ເພິ່ນຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອອາສະວັກຂະຍະຍານ. ເພິ່ນຍ່ອມຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທຸກ'... ເປ... ຮູ້ຊັດວ່າ 'ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'.

---

‘‘เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โยธาชีโว อสิจมฺมํ คเหตฺวา ธนุกลาปํ สนฺนยฺหิตฺวา วิยูฬฺหํ สงฺคามํ โอตรติ, โส ตํ สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม โยธาชีวูปโม ปุคฺคโล สนฺโต สํวิชฺชมาโน ภิกฺขูสุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ โยธาชีวูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสู’’ติ. ฉฏฺฐํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນນັ້ນ ຖືດາບແລະໂລ່ ສະພາຍແຫຼ່ງທະນູ ແລ້ວກ້າວລົງສູ່ສະໜາມຮົບທີ່ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນແລ້ວ, ເຂົາຊະນະສົງຄາມນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສົງຄາມ ຄອບຄອງຍອດສະໜາມຮົບນັ້ນຢູ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ມີອຸປະມາກັບນັກຮົບຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ກໍມີສະພາບຢ່າງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບຄົນທີຫ້າ ທີ່ມີຢູ່ ປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນນັກຮົບ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ມີຢູ່ ປາກົດຢູ່ ໃນໝູ່ພິກຂຸ.

---

๗. ปฐมอนาคตภยสุตฺตํ

໗. ປະຖົມມະອະນາຄົດຕະໄພສູດ

---

๗๗. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อนาคตภยานิ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส [Pg.89] ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

໗໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການນີ້ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີใจເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ เอกโก อรญฺเญ วิหรามิ. เอกกํ โข ปน มํ อรญฺเญ วิหรนฺตํ อหิ วา มํ ฑํเสยฺย, วิจฺฉิโก วา มํ ฑํเสยฺย, สตปที วา มํ ฑํเสยฺย, เตน เม อสฺส กาลงฺกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย; หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ໄພ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຕອນນີ້ ເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າ. ເມື່ອເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າຢ່າງນີ້ ງູກໍດີ, ແມງງອດກໍດີ, ຂີ້ເຂັບກໍດີ ອາດຈະກັດຕອດເຮົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາອາດຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ນັ້ນຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີໜຶ່ງ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ เอกโก อรญฺเญ วิหรามิ. เอกโก โข ปนาหํ อรญฺเญ วิหรนฺโต อุปกฺขลิตฺวา วา ปปเตยฺยํ, ภตฺตํ วา ภุตฺตํ เม พฺยาปชฺเชยฺย, ปิตฺตํ วา เม กุปฺเปยฺย, เสมฺหํ วา เม กุปฺเปยฺย, สตฺถกา วา เม วาตา กุปฺเปยฺยุํ, เตน เม อสฺส กาลงฺกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย; หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຕອນນີ້ ເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າ. ເມື່ອເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າຢ່າງນີ້ ເຮົາອາດຈະສະດຸດລົ້ມລົງກໍດີ, ອາຫານທີ່ເຮົາສັນແລ້ວອາດຈະເປັນພິດແກ່ເຮົາກໍດີ, ດີຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບກໍດີ, ສະເລດຂອງເຮົາອາດຈະກຳເລີບກໍດີ, ລົມສຽດແທງປານສັດຕຣາອາດຈະກຳເລີບກໍດີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາອາດຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ນັ້ນຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສອງ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ เอกโก อรญฺเญ วิหรามิ. เอกโก โข ปนาหํ อรญฺเญ วิหรนฺโต วาเฬหิ สมาคจฺเฉยฺยํ, สีเหน วา พฺยคฺเฆน วา ทีปินา วา อจฺเฉน วา ตรจฺเฉน วา, เต มํ ชีวิตา โวโรเปยฺยุํ, เตน เม อสฺส กาลงฺกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย; หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ [Pg.90] อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຕອນນີ້ ເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າ. ເມື່ອເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າຢ່າງນີ້ ເຮົາອາດຈະພົບກັບສັດຮ້າຍ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ສິງ, ເսືອໂຄ່ງ, ເսືອດາວ, ໝີ, ຫຼື ເສືອໄຟ, ພວກມັນອາດຈະປິດຊີວິດເຮົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາອາດຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ນັ້ນຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສາມ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກิເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ เอกโก อรญฺเญ วิหรามิ. เอกโก โข ปนาหํ อรญฺเญ วิหรนฺโต มาณเวหิ สมาคจฺเฉยฺยํ กตกมฺเมหิ วา อกตกมฺเมหิ วา, เต มํ ชีวิตา โวโรเปยฺยุํ, เตน เม อสฺส กาลงฺกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย; หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຕອນນີ້ ເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າ. ເມື່ອເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າຢ່າງນີ້ ເຮົາອາດຈະພົບກັບພວກໂຈນ ທີ່ທຳການປຸ້ນຈີ້ແລ້ວກໍດີ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນທຳການປຸ້ນຈີ້ກໍດີ, ພວກມັນອາດຈະປິດຊີວິດເຮົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາອາດຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ນັ້ນຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສີ່ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ เอกโก อรญฺเญ วิหรามิ. สนฺติ โข ปนารญฺเญ วาฬา อมนุสฺสา, เต มํ ชีวิตา โวโรเปยฺยุํ, เตน เม อสฺส กาลงฺกิริยา, โส มมสฺส อนฺตราโย; หนฺทาหํ วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຕອນນີ້ ເຮົາຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າ. ໃນປ່ານີ້ມີພວກອະມະນຸດທີ່ດຸຮ້າຍຢູ່, ພວກມັນອາດຈະປິດຊີວິດເຮົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເຮົາອາດຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ, ນັ້ນຈະເປັນອຸປະສັກແກ່ເຮົາ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີຫ້າ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อนาคตภยานิ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว อารญฺญิเกน ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ. สตฺตมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນປ່າພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

๘. ทุติยอนาคตภยสุตฺตํ

໘. ທຸຕິຍະອະນາຄົດຕະໄພສູດ

---

๗๘. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อนาคตภยานิ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ ทหโร ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา[Pg.91]. โหติ โข ปน โส สมโย ยํ อิมํ กายํ ชรา ผุสติ. ชิณฺเณน โข ปน ชราย อภิภูเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, น สุกรานิ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. ปุรา มํ โส ธมฺโม อาคจฺฉติ อนิฏฺโฐ อกนฺโต อมนาโป; หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เยนาหํ ธมฺเมน สมนฺนาคโต ชิณฺณโกปิ ผาสุํ วิหริสฺสามี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

໗໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການນີ້ ເມື່ອພິກຂຸພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ໄພ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຕອນນີ້ ເຮົາຍັງໜຸ່ມແໜ້ນ ເປັນຜູ້ໜຸ່ມ ມີຜົມດຳຂຳ ປະກອບດ້ວຍໄວໜຸ່ມອັນດີງາມ ໃນປະຖົມມະໄວ. ແຕ່ຈະມີສະໄໝໜຶ່ງ ທີ່ຄວາມແກ່ຊະລາຈະມາຖືກຕ້ອງກາຍນີ້. ກໍບຸກຄົນຜູ້ແກ່ຊະລາ ຖືກຄວາມແກ່ຄອບງຳແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍທີ່ຈະມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍທີ່ຈະເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື ປ່າແລະປ່າຊັດ. ທຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ປາດຖະໜາ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນັ້ນ ຈະມາເຖິງເຮົາກ່ອນ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເຊິ່ງເມື່ອເຮົາປະກອບດ້ວຍທຳນັ້ນແລ້ວ ເຖິງຈະແກ່ຊະລາ ກໍຈະຢູ່ເປັນສຸກ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີໜຶ່ງ ເມື່ອພິກຂຸພິຈາລະນາເຫັນຢູ່ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ โข เอตรหิ อปฺปาพาโธ อปฺปาตงฺโก สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย. โหติ โข ปน โส สมโย ยํ อิมํ กายํ พฺยาธิ ผุสติ. พฺยาธิเตน โข ปน พฺยาธินา อภิภูเตน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, น สุกรานิ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. ปุรา มํ โส ธมฺโม อาคจฺฉติ อนิฏฺโฐ อกนฺโต อมนาโป; หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เยนาหํ ธมฺเมน สมนฺนาคโต พฺยาธิโตปิ ผาสุํ วิหริสฺสามี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ໃນເວລານີ້ ເຮົາເປັນຜູ້ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບນ້ອຍ ມີຄວາມທຸກກາຍນ້ອຍ ປະກອບດ້ວຍໄຟທາດທີ່ຍ່ອຍອາຫານສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ເຢັນເກີນໄປ ບໍ່ຮ້ອນເກີນໄປ ເປັນປານກາງ ຄວນແກ່ການບຳເພັນພຽນ ແຕ່ຍ່ອມມີສະໄໝທີ່ຄວາມເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍຈະມາຖືກຕ້ອງກາຍນີ້ ເມື່ອເປັນຜູ້ເຈັບໄຂ້ ຖືກຄວາມເຈັບໄຂ້ບຽດບຽນແລ້ວ ການຈະມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ການຈະເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ປ່າຊັດ ແລະປ່າເລິກ ກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ທຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ປາດຖະໜາ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນັ້ນ ຈະມາເຖິງເຮົາກ່ອນ ຄວນທີ່ເຮົາຈະຮີບປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເມື່ອເຮົາປະກອບດ້ວຍທຳນັ້ນແລ້ວ ເຖິງຈະເຈັບໄຂ້ ກໍຈະຢູ່ເປັນສຸກ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສອງ ເຊິ່ງພິກຂຸເມື່ອເລັງເຫັນແລ້ວ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘เอตรหิ โข สุภิกฺขํ สุสสฺสํ สุลภปิณฺฑํ, สุกรํ อุญฺเฉน ปคฺคเหน ยาเปตุํ. โหติ โข ปน โส สมโย ยํ ทุพฺภิกฺขํ โหติ ทุสฺสสฺสํ ทุลฺลภปิณฺฑํ, น สุกรํ อุญฺเฉน ปคฺคเหน ยาเปตุํ. ทุพฺภิกฺเข โข ปน มนุสฺสา เยน สุภิกฺขํ เตน สงฺกมนฺติ. ตตฺถ สงฺคณิกวิหาโร โหติ อากิณฺณวิหาโร. สงฺคณิกวิหาเร โข ปน สติ อากิณฺณวิหาเร น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ [Pg.92] กาตุํ, น สุกรานิ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. ปุรา มํ โส ธมฺโม อาคจฺฉติ อนิฏฺโฐ อกนฺโต อมนาโป; หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เยนาหํ ธมฺเมน สมนฺนาคโต ทุพฺภิกฺเขปิ ผาสุ วิหริสฺสามี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ໃນເວລານີ້ ອາຫານການກິນອຸດົມສົມບູນ ເຂົ້າກ້າພືດພັນງອກງາມດີ ບິນທະບາດກໍໄດ້ງ່າຍ ສະດວກໃນການລ້ຽງຊີບດ້ວຍການທ່ຽວບິນທະບາດ ແຕ່ຍ່ອມມີສະໄໝທີ່ເກີດຄວາມອຶດຢາກ ເຂົ້າກ້າພືດພັນເສຍຫາຍ ບິນທະບາດກໍໄດ້ຍາກ ບໍ່ສະດວກໃນການລ້ຽງຊີບດ້ວຍການທ່ຽວບິນທະບາດ ໃນຄາວອຶດຢາກນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມອົບພະຍົບໄປສູ່ຖິ່ນທີ່ມີອາຫານອຸດົມສົມບູນ ໃນຖິ່ນນັ້ນຍ່ອມມີການຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນກຸ່ມ ມີການຢູ່ຢ່າງແອອັດ ເມື່ອມີການຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນກຸ່ມ ມີການຢູ່ຢ່າງແອອັດແລ້ວ ການຈະມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ການຈະເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ປ່າຊັດ ແລະປ່າເລິກ ກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ທຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ປາດຖະໜາ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນັ້ນ ຈະມາເຖິງເຮົາກ່ອນ ຄວນທີ່ເຮົາຈະຮີບປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເມື່ອເຮົາປະກອບດ້ວຍທຳນັ້ນແລ້ວ ເຖິງຈະອຶດຢາກ ກໍຈະຢູ່ເປັນສຸກ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສາມ ເຊິ່ງພິກຂຸເມື່ອເລັງເຫັນແລ້ວ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘เอตรหิ โข มนุสฺสา สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ. โหติ โข ปน โส สมโย ยํ ภยํ โหติ อฏวิสงฺโกโป, จกฺกสมารูฬฺหา ชานปทา ปริยายนฺติ. ภเย โข ปน สติ มนุสฺสา เยน เขมํ เตน สงฺกมนฺติ. ตตฺถ สงฺคณิกวิหาโร โหติ อากิณฺณวิหาโร. สงฺคณิกวิหาเร โข ปน สติ อากิณฺณวิหาเร น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, น สุกรานิ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. ปุรา มํ โส ธมฺโม อาคจฺฉติ อนิฏฺโฐ อกนฺโต อมนาโป; หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เยนาหํ ธมฺเมน สมนฺนาคโต ภเยปิ ผาสุํ วิหริสฺสามี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ໃນເວລານີ້ ມະນຸດທັງຫຼາຍມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ຊື່ນຊົມຍິນດີຕໍ່กັນ ບໍ່ວິວາດກັນ ເຂົ້າກັນໄດ້ຄືນ້ຳກັບນ້ຳນົມ ເບິ່ງກັນແລະກັນດ້ວຍສາຍຕາແຫ່ງຄວາມຮັກໃຄ່ ແຕ່ຍ່ອມມີສະໄໝທີ່ມີໄພຄືໂຈນປ່າກຳເລີບ ປະຊາຊົນຊາວຊົນນະບົດຕ້ອງຂຶ້ນຍານພາຫະນະຫຼົບໜີໄປທຸກທິດທາງ ເມື່ອມີໄພນັ້ນ ມະນຸດທັງຫຼາຍຍ່ອມອົບພະຍົບໄປສູ່ຖິ່ນທີ່ມີຄວາມປອດໄພ ໃນຖິ່ນນັ້ນຍ່ອມມີການຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນກຸ່ມ ມີການຢູ່ຢ່າງແອອັດ ເມື່ອມີການຢູ່ຮ່ວມກັນເປັນກຸ່ມ ມີການຢູ່ຢ່າງແອອັດແລ້ວ ການຈະມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ การຈະເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ປ່າຊັດ ແລະປ່າເລິກ ກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ທຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ປາດຖະໜາ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນັ້ນ ຈະມາເຖິງເຮົາກ່ອນ ຄວນທີ່ເຮົາຈະຮີບປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເມື່ອເຮົາປະກອບດ້ວຍທຳນັ້ນແລ້ວ ເຖິງຈະມີໄພ ກໍຈະຢູ່ເປັນສຸກ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສີ່ ເຊິ່ງພິກຂຸເມື່ອເລັງເຫັນແລ້ວ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘เอตรหิ โข สงฺโฆ สมคฺโค สมฺโมทมาโน อวิวทมาโน เอกุทฺเทโส ผาสุ วิหรติ. โหติ โข ปน โส สมโย ยํ สงฺโฆ ภิชฺชติ. สงฺเฆ โข ปน ภินฺเน น สุกรํ พุทฺธานํ สาสนํ มนสิ กาตุํ, น สุกรานิ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. ปุรา มํ โส ธมฺโม อาคจฺฉติ อนิฏฺโฐ อกนฺโต อมนาโป; หนฺทาหํ ปฏิกจฺเจว วีริยํ อารภามิ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เยนาหํ ธมฺเมน สมนฺนาคโต ภินฺเนปิ สงฺเฆ ผาสุํ วิหริสฺสามี’ติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อนาคตภยํ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน [Pg.93] อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ໃນເວລານີ້ ພຣະສົງມີຄວາມສາມັກຄີກັນ ຊື່ນຊົມຍິນດີຕໍ່ກັນ ບໍ່ວິວາດກັນ ມີອຸເທດດຽວກັນ ຢູ່ເປັນສຸກ ແຕ່ຍ່ອມມີສະໄໝທີ່ພຣະສົງແຕກແຍກກັນ ເມື່ອພຣະສົງແຕກແຍກກັນແລ້ວ ການຈະມະນະສິການຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ການຈະເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ປ່າຊັດ ແລະປ່າເລິກ ກໍບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ທຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ປາດຖະໜາ ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນັ້ນ ຈະມາເຖິງເຮົາກ່ອນ ຄວນທີ່ເຮົາຈະຮີບປາລົບຄວາມພຽນໄວ້ກ່ອນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເມື່ອເຮົາປະກອບດ້ວຍທຳນັ້ນແລ້ວ ເຖິງພຣະສົງຈະແຕກແຍກກັນ ກໍຈະຢູ່ເປັນສຸກ' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີຫ້າ ເຊິ່ງພິກຂຸເມື່ອເລັງເຫັນແລ້ວ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อนาคตภยานิ สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ภิกฺขุนา อปฺปมตฺเตน อาตาปินา ปหิตตฺเตน วิหริตุํ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ. อฏฺฐมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການນີ້ ເຊິ່ງພິກຂຸເມື່ອເລັງເຫັນແລ້ວ ກໍຄວນແທ້ທີ່ຈະເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

---

๙. ตติยอนาคตภยสุตฺตํ

໙. ຕະຕິຍະອະນາຄະຕະພະຍະສູດ

---

๗๙. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อนาคตภยานิ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนานิ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสนฺติ. ตานิ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพานิ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ เตสํ ปหานาย วายมิตพฺพํ.

໗໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການນີ້ ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນໃນເວລານີ້ ແຕ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງໄພເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ເພິ່ງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພເຫຼົ່ານັ້ນ.

---

‘‘กตมานิ ปญฺจ? ภวิสฺสนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา อญฺเญ อุปสมฺปาเทสฺสนฺติ. เตปิ น สกฺขิสฺสนฺติ วิเนตุํ อธิสีเล อธิจิตฺเต อธิปญฺญาย. เตปิ ภวิสฺสนฺติ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา อญฺเญ อุปสมฺปาเทสฺสนฺติ. เตปิ น สกฺขิสฺสนฺติ วิเนตุํ อธิสีเล อธิจิตฺเต อธิปญฺญาย. เตปิ ภวิสฺสนฺติ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. อิติ โข, ภิกฺขเว, ธมฺมสนฺโทสา วินยสนฺโทโส; วินยสนฺโทสา ธมฺมสนฺโทโส. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ໄພ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນອະນາຄົດ ຈະມີພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ພວກເຂົາຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ເມື່ອໃຫ້ອຸປະສົມບົດແກ່ຜູ້ອື່ນ ກໍຈະບໍ່ສາມາດແນະນຳສັ່ງສອນຜູ້ອື່ນນັ້ນໃນອະທິສິນ ອະທິຈິດ ແລະອະທິປັນຍາໄດ້ ແມ້ພວກສິດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ພວກເຂົາຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ເມື່ອໃຫ້ອຸປະສົມບົດແກ່ຜູ້ອື່ນອີກ ກໍຈະບໍ່ສາມາດແນະນຳສັ່ງສອນຜູ້ອື່ນນັ້ນໃນອະທິສິນ ອະທິຈິດ ແລະອະທິປັນຍາໄດ້ ແມ້ພວກສິດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ແລ້ວ ເພາະທຳເສື່ອມເສຍ ວິນັຍຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ເພາະວິນັຍເສື່ອມເສຍ ທຳຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີໜຶ່ງ ເຊິ່ງຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນໃນເວລານີ້ ແຕ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ເພິ່ງພະຍາຍາມเพื่อລະໄພນັ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา อญฺเญสํ นิสฺสยํ ทสฺสนฺติ. เตปิ น สกฺขิสฺสนฺติ วิเนตุํ อธิสีเล อธิจิตฺเต อธิปญฺญาย. เตปิ ภวิสฺสนฺติ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา [Pg.94] อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา อญฺเญสํ นิสฺสยํ ทสฺสนฺติ. เตปิ น สกฺขิสฺสนฺติ วิเนตุํ อธิสีเล อธิจิตฺเต อธิปญฺญาย. เตปิ ภวิสฺสนฺติ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. อิติ โข, ภิกฺขเว, ธมฺมสนฺโทสา วินยสนฺโทโส; วินยสนฺโทสา ธมฺมสนฺโทโส. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນອະນາຄົດ ຈະມີພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ພວກເຂົາຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ເມື່ອໃຫ້ນິສັຍແກ່ຜູ້ອື່ນ ກໍຈະບໍ່ສາມາດແນະນຳສັ່ງສອນຜູ້ອື່ນນັ້ນໃນອະທິສິນ ອະທິຈິດ ແລະອະທິປັນຍາໄດ້ ແມ້ພວກສິດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ພວກເຂົາຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ເມື່ອໃຫ້ນິສັຍແກ່ຜູ້ອື່ນອີກ ກໍຈະບໍ່ສາມາດແນະນຳສັ່ງສອນຜູ້ອື່ນນັ້ນໃນອະທິສິນ ອະທິຈິດ ແລະອະທິປັນຍາໄດ້ ແມ້ພວກສິດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ແລ້ວ ເພາະທຳເສື່ອມເສຍ ວິນັຍຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ເພາະວິນັຍເສື່ອມເສຍ ທຳຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສອງ ເຊິ່ງຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນໃນເວລານີ້ ແຕ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ເພິ່ງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา อภิธมฺมกถํ เวทลฺลกถํ กเถนฺตา กณฺหธมฺมํ โอกฺกมมานา น พุชฺฌิสฺสนฺติ. อิติ โข, ภิกฺขเว, ธมฺมสนฺโทสา วินยสนฺโทโส; วินยสนฺโทสา ธมฺมสนฺโทโส. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນອະນາຄົດ ຈະມີພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ພວກເຂົາຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ເມື່ອສະແດງອະພິທັມມະກະຖາ ແລະເວທັລລະກະຖາ ຈະກ້າວລົງສູ່ທຳອັນດຳມຶດ ໂດຍບໍ່ຮູ້ຕົວ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ແລ້ວ ເພາະທຳເສື່ອມເສຍ ວິນັຍຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ເພາະວິນັຍເສື່ອມເສຍ ທຳຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສາມ ເຊິ່ງຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນໃນເວລານີ້ ແຕ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ເພິ່ງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา เย เต สุตฺตนฺตา ตถาคตภาสิตา คมฺภีรา คมฺภีรตฺถา โลกุตฺตรา สุญฺญตาปฺปฏิสํยุตฺตา, เตสุ ภญฺญมาเนสุ น สุสฺสูสิสฺสนฺติ, น โสตํ โอทหิสฺสนฺติ, น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปสฺสนฺติ, น จ เต ธมฺเม อุคฺคเหตพฺพํ ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ. เย ปน เต สุตฺตนฺตา กวิตา กาเวยฺยา จิตฺตกฺขรา จิตฺตพฺยญฺชนา พาหิรกา สาวกภาสิตา, เตสุ ภญฺญมาเนสุ สุสฺสูสิสฺสนฺติ, โสตํ โอทหิสฺสนฺติ, อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปสฺสนฺติ, เต จ ธมฺเม อุคฺคเหตพฺพํ ปริยาปุณิตพฺพํ มญฺญิสฺสนฺติ. อิติ โข, ภิกฺขเว, ธมฺมสนฺโทสา วินยสนฺโทโส; วินยสนฺโทสา ธมฺมสนฺโทโส. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນອະນາຄົດ ຈະມີພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ພວກເຂົາຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສິນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍา ເມື່ອພຣະສູດທັງຫຼາຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຕັດໄວ້ ເປັນພຣະສູດທີ່ເລິກເຊິ່ງ ມີເນື້ອຄວາມອັນເລິກເຊິ່ງ ເປັນໂລກຸດຕະລະ ປະກອບດ້ວຍສູນຍະຕາ ຖືກສະແດງຢູ່ ກໍຈະບໍ່ຕັ້ງໃຈຟັງ ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ແຈ້ງ ແລະບໍ່ຄິດວ່າທຳເຫຼົ່ານັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ຕົນຄວນຮຽນ ຄວນສຶກສາເລົ່າຮຽນ ແຕ່ເມື່ອພຣະສູດທັງຫຼາຍທີ່ກະວີແຕ່ງຂຶ້ນ ເປັນບົດກະວີ ມີອັກສອນອັນວິຈິດ ມີພະຍັນຊະນະອັນວິຈິດ ເປັນເລື່ອງພາຍນອກ ເປັນຄຳກ່າວຂອງສາວົກພາຍນອກ ຖືກສະແດງຢູ່ ພວກເຂົາກັບຕັ້ງໃຈຟັງ ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ຕັ້ງຈິດເພື່ອຮູ້ແຈ້ງ ແລະຄິດວ່າທຳເຫຼົ່ານັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ຕົນຄວນຮຽນ ຄວນສຶກສາເລົ່າຮຽນ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ແລ້ວ ເພາະທຳເສື່ອມເສຍ ວິນັຍຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ເພາະວິນັຍເສື່ອມເສຍ ທຳຈຶ່ງເສື່ອມເສຍ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຄືໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສີ່ ເຊິ່ງຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນໃນເວລານີ້ ແຕ່ຈະເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄົດ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ ແລະເມື່ອຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ເພິ່ງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນ.

---

‘‘ปุน [Pg.95] จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ อภาวิตกายา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา. เต อภาวิตกายา สมานา อภาวิตสีลา อภาวิตจิตฺตา อภาวิตปญฺญา เถรา ภิกฺขู พาหุลิกา ภวิสฺสนฺติ สาถลิกา โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา, น วีริยํ อารภิสฺสนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชิสฺสติ. สาปิ ภวิสฺสติ พาหุลิกา สาถลิกา โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา, น วีริยํ อารภิสฺสติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อิติ โข, ภิกฺขเว, ธมฺมสนฺโทสา วินยสนฺโทโส; วินยสนฺโทสา ธมฺมสนฺโทโส. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ. ‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อนาคตภยานิ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนานิ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสนฺติ. ตานิ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพานิ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ เตสํ ปหานาย วายมิตพฺพ’’นฺติ. นวมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ໃນອະນາຄົດຕະການ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສີນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍາ. ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍບໍ່ໄດ້ອົບຮົມກາຍ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມສີນ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມຈິດ ບໍ່ໄດ້ອົບຮົມປັນຍາ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ມັກມາກ, ປະພຶດຫຍໍ້ຫຍ່ອນ, ເປັນຜູ້ນຳໃນທາງເຊື່ອມຖອຍ, ທອດທຸລະໃນວິເວກ, ຈັກບໍ່ປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ຄົນຮຸ່ນຫຼັງຂອງພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຈັກຖືເອົາແບບຢ່າງຕາມທີ່ໄດ້ເຫັນ. ພວກເຂົາກໍຈັກເປັນຜູ້ມັກມາກ, ປະພຶດຫຍໍ້ຫຍ່ອນ, ເປັນຜູ້ນຳໃນທາງເຊື່ອມຖອຍ, ທອດທຸລະໃນວິເວກ, ຈັກບໍ່ປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະການນີ້ແລ ຄວາມເຊື່ອມເສຍແຫ່ງທຳ ຍ່ອມມີເພາະຄວາມເຊື່ອມເສຍແຫ່ງວິນັຍ, ຄວາມເຊື່ອມເສຍແຫ່ງວິນັຍ ຍ່ອມມີເພາະຄວາມເຊື່ອມເສຍແຫ່ງທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນໄພໃນອະນາຄົດປະການທີຫ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມเพื่อລະໄພນັ້ນເສຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພເຫຼົ່ານັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ. ສູດທີເກົ້າ.

---

๑๐. จตุตฺถอนาคตภยสุตฺตํ

໑໐. ຈະຕຸດຖະອະນາຄົດຕະພະຍະສູດ

---

๘๐. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อนาคตภยานิ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนานิ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสนฺติ. ตานิ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพานิ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ เตสํ ปหานาย วายมิตพฺพํ.

໘໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພເຫຼົ່ານັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ.

---

‘‘กตมานิ ปญฺจ? ภวิสฺสนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ จีวเร กลฺยาณกามา. เต จีวเร กลฺยาณกามา สมานา ริญฺจิสฺสนฺติ ปํสุกูลิกตฺตํ, ริญฺจิสฺสนฺติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานีสุ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปสฺสนฺติ, จีวรเหตุ จ อเนกวิหิตํ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชิสฺสนฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນອະນາຄົດຕະການ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ປາດຖະໜາຈີວອນອັນງາມ. ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍປາດຖະໜາຈີວອນອັນງາມ ຈັກລະຖິ້ມຄວາມເປັນຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນເປັນວັດ, ຈັກລະຖິ້ມເສນາສະນະອັນສະຫງັດທີ່ຢູ່ໃນປ່າ ແລະ ປ່າຊຶດ; ຈັກພາກັນເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ແລະ ລາຊະທານີ, ແລະ ຈັກເຖິງການສະແຫວງຫາອັນບໍ່ສົມຄວນ ບໍ່ເໝາະສົມ ຫຼາຍປະການ ເພາະເຫດແຫ່ງຈີວອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນໄພໃນອະນາຄົດປະການທີໜຶ່ງ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນ in ພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນເສຍ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ ปิณฺฑปาเต กลฺยาณกามา. เต ปิณฺฑปาเต กลฺยาณกามา สมานา ริญฺจิสฺสนฺติ ปิณฺฑปาติกตฺตํ[Pg.96], ริญฺจิสฺสนฺติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานีสุ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปสฺสนฺติ ชิวฺหคฺเคน รสคฺคานิ ปริเยสมานา, ปิณฺฑปาตเหตุ จ อเนกวิหิตํ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชิสฺสนฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນອະນາຄົດຕະການ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ປາດຖະໜາບິນທະບາດອັນປະນີດ. ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍປາດຖະໜາບິນທະບາດອັນປະນີດ ຈັກລະຖິ້ມຄວາມເປັນຜູ້ຖືທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ, ຈັກລະຖິ້ມເສນາສະນະອັນສະຫງັດທີ່ຢູ່ໃນປ່າ ແລະ ປ່າຊຶດ; ຈັກພາກັນເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ແລະ ລາຊະທານີ, ສະແຫວງຫາລົດຊາດອັນເລີດດ້ວຍປາຍລີ້ນ, ແລະ ຈັກເຖິງການສະແຫວງຫາອັນບໍ່ສົມຄວນ ບໍ່ເໝາະສົມ ຫຼາຍປະການ ເພາະເຫດແຫ່ງບິນທະບາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສອງ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນເສຍ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ เสนาสเน กลฺยาณกามา. เต เสนาสเน กลฺยาณกามา สมานา ริญฺจิสฺสนฺติ รุกฺขมูลิกตฺตํ, ริญฺจิสฺสนฺติ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ; คามนิคมราชธานีสุ โอสริตฺวา วาสํ กปฺเปสฺสนฺติ, เสนาสนเหตุ จ อเนกวิหิตํ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชิสฺสนฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນອະນາຄົດຕະການ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ປາດຖະໜາເສນາສະນະອັນງາມ. ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍປາດຖະໜາເສນາສະນະອັນງາມ ຈັກລະຖິ້ມຄວາມເປັນຜູ້ຖືຢູ່ໂຄນໄມ້ເປັນວັດ, ຈັກລະຖິ້ມເສນາສະນະອັນສະຫງັດທີ່ຢູ່ໃນປ່າ ແລະ ປ່າຊຶດ; ຈັກພາກັນເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ, ນິຄົມ ແລະ ລາຊະທານີ, ແລະ ຈັກເຖິງການສະແຫວງຫາອັນບໍ່ສົມຄວນ ບໍ່ເໝາະສົມ ຫຼາຍປະການ ເພາະເຫດແຫ່ງເສນາສະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສາມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນເສຍ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ ภิกฺขุนีสิกฺขมานาสมณุทฺเทเสหิ สํสฏฺฐา วิหริสฺสนฺติ. ภิกฺขุนีสิกฺขมานาสมณุทฺเทเสหิ สํสคฺเค โข ปน, ภิกฺขเว, สติ เอตํ ปาฏิกงฺขํ – ‘อนภิรตา วา พฺรหฺมจริยํ จริสฺสนฺติ, อญฺญตรํ วา สํกิลิฏฺฐํ อาปตฺตึ อาปชฺชิสฺสนฺติ, สิกฺขํ วา ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสนฺติ’. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນອະນາຄົດຕະການ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ຄລຸກຄີກັບພິກຂຸນີ, ສິກຂະມານາ ແລະ ສາມະເນນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍເມື່ອມີການຄລຸກຄີກັບພິກຂຸນີ, ສິກຂະມານາ ແລະ ສາມະເນນແລ້ວ, ສິ່ງນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຫວັງໄດ້ ຄື: ພວກເຂົາຈັກເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີປະພຶດພົມມະຈັນ, ຫຼື ຈັກຕ້ອງອາບັດອັນເສົ້າໝອງບາງປະການ, ຫຼື ຈັກບອກຄືນສິກຂາສຶກອອກໄປເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນໄພໃນອະນາຄົດປະການທີສີ່ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນເສຍ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ ภิกฺขู อนาคตมทฺธานํ อารามิกสมณุทฺเทเสหิ สํสฏฺฐา วิหริสฺสนฺติ. อารามิกสมณุทฺเทเสหิ สํสคฺเค โข ปน, ภิกฺขเว, สติ เอตํ ปาฏิกงฺขํ – ‘อเนกวิหิตํ สนฺนิธิการปริโภคํ อนุยุตฺตา วิหริสฺสนฺติ, โอฬาริกมฺปิ นิมิตฺตํ กริสฺสนฺติ, ปถวิยาปิ หริตคฺเคปิ’. อิทํ, ภิกฺขเว, ปญฺจมํ อนาคตภยํ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนํ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสติ. ตํ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพํ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ ตสฺส ปหานาย วายมิตพฺพํ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນອະນາຄົດຕະການ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈັກເປັນຜູ້ຄລຸກຄີກັບຄົນວັດ ແລະ ສາມະເນນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍເມື່ອມີການຄລຸກຄີກັບຄົນວັດ ແລະ ສາມະເນນແລ້ວ, ສິ່ງນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຫວັງໄດ້ ຄື: ພວກເຂົາຈັກຂະມັກເຂມັ້ນໃນການບໍລິໂພກຂອງທີ່ສະສົມໄວ້ຫຼາຍປະການ, ຈັກເຮັດນິມິດອັນຫຍາບ ແມ່ນແຕ່ໃນແຜ່ນດິນ ແລະ ຂອງຂຽວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນໄພໃນອະນາຄົດປະການທີຫ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພນັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພນັ້ນເສຍ.

---

‘‘อิมานิ [Pg.97] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อนาคตภยานิ เอตรหิ อสมุปฺปนฺนานิ อายตึ สมุปฺปชฺชิสฺสนฺติ. ตานิ โว ปฏิพุชฺฌิตพฺพานิ; ปฏิพุชฺฌิตฺวา จ เตสํ ปหานาย วายมิตพฺพ’’นฺติ. ทสมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໄພໃນອະນາຄົດ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັງເກີດຂຶ້ນ ແຕ່ຈັກບັງເກີດຂຶ້ນໃນພາຍໜ້າ. ພວກເທີທັງຫຼາຍພຶງຮູ້ແຈ້ງໄພເຫຼົ່ານັ້ນ, ຄັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມເພື່ອລະໄພເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ. ສູດທີສິບ.

---

โยธาชีววคฺโค ตติโย.

ໂຍທາຊີວະວັກ ທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

---

ทฺเว เจโตวิมุตฺติผลา, ทฺเว จ ธมฺมวิหาริโน;

โยธาชีวา จ ทฺเว วุตฺตา, จตฺตาโร จ อนาคตาติ.

ສູດວ່າດ້ວຍຜົນແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິມີ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍທຳມະວິຫາຣີມີ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍໂຍທາຊີວະມີ ໒ ສູດ, ແລະ ສູດວ່າດ້ວຍອະນາຄົດຕະໄພມີ ໔ ສູດ.

---

(๙) ๔. เถรวคฺโค

(໙) ໔. ເຖລະວັກ

---

๑. รชนียสุตฺตํ

໑. ຣະຊະນີຍະສູດ

---

๘๑. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? รชนีเย รชฺชติ, ทุสฺสนีเย ทุสฺสติ, โมหนีเย มุยฺหติ, กุปฺปนีเย กุปฺปติ, มทนีเย มชฺชติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

໘໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມກຳໜັດໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໑, ຍ່ອມຂັດເຄືອງໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຂັດເຄືອງ ໑, ຍ່ອມຫຼົງໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຫຼົງ ໑, ຍ່ອມໂກດໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມໂກດ ໑, ຍ່ອມມົວເມົາໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມມົວເມົາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? รชนีเย น รชฺชติ, ทุสฺสนีเย น ทุสฺสติ, โมหนีเย น มุยฺหติ, กุปฺปนีเย น กุปฺปติ, มทนีเย น มชฺชติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ปฐมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ກຳໜັດໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ ໑, ບໍ່ຂັດເຄືອງໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຂັດເຄືອງ ໑, ບໍ່ຫຼົງໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຫຼົງ ໑, ບໍ່ໂກດໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມໂກດ ໑, ບໍ່ມົວເມົາໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມມົວເມົາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີໜຶ່ງ.

---

๒. วีตราคสุตฺตํ

໒. ວີຕະຣາຄະສູດ

---

๘๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ [Pg.98] ปญฺจหิ? อวีตราโค โหติ, อวีตโทโส โหติ, อวีตโมโห โหติ, มกฺขี จ, ปฬาสี จ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

໘໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກລາຄະ ໑, ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກໂທສະ ໑, ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກໂມຫະ ໑, ເປັນຜູ້ລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານ ໑, ເປັນຜູ້ຕີສະເໝີ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? วีตราโค โหติ, วีตโทโส โหติ, วีตโมโห โหติ, อมกฺขี จ, อปฬาสี จ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ทุติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ໑, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂທສະ ໑, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂມຫະ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ຕີສະເໝີ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີສອງ.

---

๓. กุหกสุตฺตํ

໓. ກຸຫະກະສູດ

---

๘๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? กุหโก จ โหติ, ลปโก จ, เนมิตฺติโก จ, นิปฺเปสิโก จ, ลาเภน จ ลาภํ นิชิคีสิตา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

໘໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ ໑, ເປັນຜູ້ເວົ້າປະຈົບ ໑, ເປັນຜູ້ເຮັດນິມິດ ໑, ເປັນຜູ້ບີບບັງຄັບ ໑, ເປັນຜູ້ສະແຫວງຫາລາບດ້ວຍລາບ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น จ กุหโก โหติ, น จ ลปโก, น จ เนมิตฺติโก, น จ นิปฺเปสิโก, น จ ลาเภน ลาภํ นิชิคีสิตา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ตติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ເວົ້າປະຈົບ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດນິມິດ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ບີບບັງຄັບ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ສະແຫວງຫາລາບດ້ວຍລາບ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີສາມ.

---

๔. อสฺสทฺธสุตฺตํ

໔. ອັດສັດທະສູດ

---

๘๔. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ, อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ[Pg.99], กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

໘໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍແກ່ໃຈ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ໑, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ໑, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາມ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สทฺโธ โหติ, หิรีมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. จตุตฺถํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ໑, ເປັນຜູ້ມີຄວາມລະອາຍແກ່ໃຈ ໑, ເປັນຜູ້ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ໑, ເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ໑, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີສີ່.

---

๕. อกฺขมสุตฺตํ

໕. ອັກຂະມະສູດ

---

๘๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อกฺขโม โหติ รูปานํ, อกฺขโม สทฺทานํ, อกฺขโม คนฺธานํ, อกฺขโม รสานํ, อกฺขโม โผฏฺฐพฺพานํ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

໘໕. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ปญฺจมํ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໕.

---

๖. ปฏิสมฺภิทาปตฺตสุตฺตํ

໖. ປະຕິສຳພິທາປັດຕະສູດ

---

๘๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อตฺถปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, ธมฺมปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, ปฏิภานปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, ยานิ ตานิ สพฺรหฺมจารีนํ อุจฺจาวจานิ กึกรณียานิ ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต อลํ กาตุํ [Pg.100] อลํ สํวิธาตุํ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

໘໖. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບັນລຸອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ບັນລຸທຳມະປະຕິສຳພິທາ, ບັນລຸນιລຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ບັນລຸປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ, ແລະ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ບໍ່ກຽດຄ້ານ ໃນກິດຈະການງານນ້ອຍໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດເພື່ອເພື່ອນສະພົມມະຈາລີ, ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາອຸບາຍໃນກິດຈະການງານນັ້ນ, ສາມາດທີ່ຈະເຮັດ ແລະ ສາມາດທີ່ຈະຈັດແຈງໄດ້. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໖.

---

๗. สีลวนฺตสุตฺตํ

໗. ສີລະວັນຕະສູດ

---

๘๗. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ. อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. สตฺตมํ.

໘໗. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ເປັນຜູ້ມີສີລ, ສຳລວມດ້ວຍປາຕິໂມກຂະສັງວອນ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ, ເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂาບົດທັງຫຼາຍ. ໖. ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທຳມີລັກສະນະປານນັ້ນ ອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍແລ້ວ, ຊົງຈຳໄວ້, ຄ່ອງປາກ, ຂຶ້ນໃຈ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ໓. ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ, ມີສຳນຽງອັນໄພເລາະ, ປະກອບດ້ວຍວາຈาຂອງຊາວເມືອງ ອັນສະຫຼະສະຫຼວຍ, ບໍ່ມີໂທດ, ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ. ໔. ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານທັງ ໔ ອັນເປັນໄປໃນຈິດອັນຍິ່ງ, ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ. ໕. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້, ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າຍົກຍ້ອງ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໗.

---

๘. เถรสุตฺตํ

໘. ເຖລະສູດ

---

๘๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนอสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ.

໘໘. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? เถโร โหติ รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต; ญาโต โหติ ยสสฺสี สคหฏฺฐปพฺพชิตานํ พหุชนปริวาโร; ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา [Pg.101] ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา อปฺปฏิวิทฺธา; มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน, โส พหุชนํ สทฺธมฺมา วุฏฺฐาเปตฺวา อสทฺธมฺเม ปติฏฺฐาเปติ. เถโร ภิกฺขุ รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, ญาโต เถโร ภิกฺขุ ยสสฺสี สคหฏฺฐปพฺพชิตานํ พหุชนปริวาโร อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, ลาภี เถโร ภิกฺขุ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, พหุสฺสุโต เถโร ภิกฺขุ สุตธโร สุตสนฺนิจโย อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนอสุขาย พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ.

ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ເປັນພະເຖລະ ຜູ້ຮູ້ລາຕີນານ, ບວດມາເປັນເວລາດົນນານ. ໖. ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ມີຍົດ, ມີບໍລິວານຫຼາຍ ທັງຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ. ໓. ເປັນຜູ້ໄດ້ລາບ ຄື ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ໔. ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທຳມີລັກສະນະປານນັ້ນ ອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍແລ້ວ, ຊົງຈຳໄວ້, ຄ່ອງປາກ, ຂຶ້ນໃຈ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ແທງຕະຫຼອດດີດ້ວຍປັນຍາ. ໕. ເປັນຜູ້ມີມິດສາທິດຖິ, ມີຄວາມເຫັນວິປະລິດ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊັກຈູງຊົນໝູ່ຫຼາຍໃຫ້ອອກຈາກພະສັດທຳ ແລ້ວໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນອະສັດທຳ. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນຜູ້ຮູ້ລາຕີນານ, ບວດມາເປັນເວລາດົນນານ'. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ມີຍົດ, ມີບໍລິວານຫຼາຍ ທັງຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ'. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນຜູ້ໄດ້ລາບ ຄື ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ'. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ'. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມເປັນປະໂຫຍດ, ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? เถโร โหติ รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต; ญาโต โหติ ยสสฺสี สคหฏฺฐปพฺพชิตานํ พหุชนปริวาโร; ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน, โส พหุชนํ อสทฺธมฺมา วุฏฺฐาเปตฺวา สทฺธมฺเม ปติฏฺฐาเปติ. เถโร ภิกฺขุ รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิโต อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, ญาโต เถโร ภิกฺขุ ยสสฺสี สคหฏฺฐปพฺพชิตานํ พหุชนปริวาโร อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, ลาภี เถโร ภิกฺขุ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, พหุสฺสุโต เถโร ภิกฺขุ สุตธโร สุตสนฺนิจโย อิติปิสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย [Pg.102] พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ເປັນພະເຖລະ ຜູ້ຮູ້ລາຕີນານ, ບວດມາເປັນເວລາດົນນານ. ໖. ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ມີຍົດ, ມີບໍລິວານຫຼາຍ ທັງຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ. ໓. ເປັນຜູ້ໄດ້ລາບ ຄື ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ໔. ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທຳມີລັກສະນະປານນັ້ນ ອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍແລ້ວ, ຊົງຈຳໄວ້, ຄ່ອງປາກ, ຂຶ້ນໃຈ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ໕. ເປັນຜູ້ມີສຳມາທິດຖິ, ມີຄວາມເຫັນບໍ່ວິປະລິດ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຊັກຈູງຊົນໝູ່ຫຼາຍໃຫ້ອອກຈາກອະສັດທຳ ແລ້ວໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນພະສັດທຳ. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນຜູ້ຮູ້ລາຕີນານ, ບວດມາເປັນເວລาดົນນານ'. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນຜູ້ມີຊື່ສຽງ, ມີຍົດ, ມີບໍລິວານຫຼາຍ ທັງຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ'. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນຜູ້ໄດ້ລາບ ຄື ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ'. ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງຂອງພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພະເຖລະຮູບນີ້ ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ'. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖລະ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມເປັນປະໂຫຍດ, ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ, ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໘.

---

๙. ปฐมเสขสุตฺตํ

໙. ປະຖົມມະເສຂະສູດ

---

๘๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ น ปจฺจเวกฺขติ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

໘໙. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ทຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອความເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ມັກໃນການງານ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກໃນການເວົ້າຄຸຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກໃນການນອນ, ຄວາມເປັນຜູ້ມັກໃນການຄລຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ແລະ ບໍ່ພິຈາລະນາຈິດຕາມທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ ปจฺจเวกฺขติ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ມັກໃນການງານ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ມັກໃນການເວົ້າຄຸຍ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ມັກໃນການນອນ, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ມັກໃນການຄລຸກຄີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ແລະ ພິຈາລະນາຈິດຕາມທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ສູດທີ ໙.

---

๑๐. ทุติยเสขสุตฺตํ

໑໐. ທຸຕິຍະເສຂະສູດ

---

๙๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ พหุกิจฺโจ โหติ พหุกรณีโย วิยตฺโต กึกรณีเยสุ; ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตติ.

໙໐. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີກິດຈະການງານຫຼາຍ ມີສິ່ງທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດຫຼາຍ ສະຫຼາດໃນກິດຈະການງານນັ້ນໆ, ຍ່ອມລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນສະມະຖະທາງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໑ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ อปฺปมตฺตเกน กมฺเมน ทิวสํ อตินาเมติ; ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตติ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ຍ່ອມປ່ອຍໃຫ້ວັນເວລາຜ່ານໄປດ້ວຍການງານພຽງເລັກນ້ອຍ, ຍ່ອມລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນສະມະຖະທາງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໖ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ สํสฏฺโฐ วิหรติ คหฏฺฐปพฺพชิเตหิ อนนุโลมิเกน คิหิสํสคฺเคน; ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตติ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ຍ່ອມຢູ່ຄລຸກຄີກັບຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ ດ້ວຍການຄລຸກຄີກັບຄະລຶຫັດອັນບໍ່ເໝາະສົມ, ຍ່ອມລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນສະມະຖະທາງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໓ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ อกาเลน คามํ ปวิสติ, อติทิวา ปฏิกฺกมติ; ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตติ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ຍ່ອມເຂົ້າໄປສູ່ບ້ານໃນເວລາອັນບໍ່ສົມຄວນ, ກັບອອກມາໃນເວລາຕາເວັນສູງຫຼາຍ, ຍ່ອມລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນສະມະຖະທາງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໔ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

---

‘‘ปุน [Pg.103] จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ ยายํ กถา อาภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย น นิกามลาภี โหติ น อกิจฺฉลาภี น อกสิรลาภี ; ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, นานุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜา, ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ, ບໍ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວາຈາທີ່ເປັນໄປເພື່ອຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ອັນເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ, ໄດ້ແກ່: ວາຈາປາລົບຄວາມມັກນ້ອຍ, ວາຈາປາລົບຄວາມສັນໂດດ, ວາຈາປາລົບຄວາມສະຫງັດ, ວາຈາປາລົບຄວາມບໍ່ຄລຸກຄີ, ວາຈາປາລົບການປາລົບຄວາມພຽນ, ວາຈາປາລົບສີລ, ວາຈາປາລົບສະමාທິ, ວາຈາປາລົບປັນຍາ, ວາຈາປາລົບວິມຸດ, ວາຈາປາລົບວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ; ຍ່ອມລະເລີຍການຫຼີກເຣັ້ນ, ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນໃນສະມະຖະທາງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໕ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ น พหุกิจฺโจ โหติ น พหุกรณีโย วิยตฺโต กึกรณีเยสุ; น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, อนุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ມີກິດຈະການຫຼາຍ ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວຽກງານຫຼາຍ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນກິດຈະການທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດ, ບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳປະການທີ ໑ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ น อปฺปมตฺตเกน กมฺเมน ทิวสํ อตินาเมติ; น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, อนุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ ບໍ່ປ່ອຍໃຫ້ເວລາວັນລ່ວງເລີຍໄປດ້ວຍການງານພຽງເລັກນ້ອຍ, ບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳປະການທີ ໒ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ อสํสฏฺโฐ วิหรติ คหฏฺฐปพฺพชิเตหิ อนนุโลมิเกน คิหิสํสคฺเคน; น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, อนุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ ບໍ່ຄລຸກຄີກັບຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ ດ້ວຍການຄລຸກຄີກັບຄະລຶຫັດອັນບໍ່ເໝາະສົມ, ບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳປະການທີ ໓ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂะບຸກຄົນ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ น อติกาเลน คามํ ปวิสติ, นาติทิวา ปฏิกฺกมติ; น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, อนุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ ບໍ່ເຂົ້າໄປສູ່ບ້ານແຕ່ເຊົ້າເກີນໄປ ແລະບໍ່ກັບອອກມາໃນເວລາວັນທີ່ກາຍກຳນົດເກີນໄປ, ບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳປະການທີ ໔ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เสโข ภิกฺขุ ยายํ กถา อาภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย [Pg.104] นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; น ริญฺจติ ปฏิสลฺลานํ, อนุยุญฺชติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถํ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา เสขสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ ຍ່ອມໄດ້ຟັງຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວາຈາທີ່ເປັນເຄື່ອງຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ອັນເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຄື: ເለື່ອງຄວາມມັກນ້ອຍ, ເለື່ອງຄວາມສັນໂດດ, ເለື່ອງຄວາມສະຫງົບສົງັດ, ເለື່ອງຄວາມບໍ່ຄລຸກຄີ, ເለື່ອງຄວາມພຽນ, ເለື່ອງສີລ, ເለື່ອງສະມາທິ, ເለື່ອງປັນຍາ, ເለື່ອງວິມຸດ, ເለື່ອງວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ; ບໍ່ລະທິ້ງການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳປະການທີ ໕ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມຖອຍແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນ.” ຈົບສູດທີ ໑໐.

---

เถรวคฺโค จตุตฺโถ.

ຈົບເຖຣະວັກ ທີ ໔.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸທານ):

---

รชนีโย วีตราโค, กุหกาสฺสทฺธอกฺขมา;

ปฏิสมฺภิทา จ สีเลน, เถโร เสขา ปเร ทุเวติ.

ຣະຊະນີຍະສູດ, ວີຕະຣາຄະສູດ, ກຸຫະກະສູດ, ອັດສັດທະສູດ, ອັກຂະມະສູດ, ປະຕິສັມພິທາສູດ, ສີລະສູດ, ເຖຣະສູດ, ແລະ ເສຂະສູດ ອີກ ໒ ສູດ ລວມເປັນ ໑໐ ສູດ.

---

(๑๐) ๕. กกุธวคฺโค

(໑໐) ໕. ກກຸທະວັກ

---

๑. ปฐมสมฺปทาสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະສັມປະທາສູດ

---

๙๑. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ปญฺจ? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, สุตสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมฺปทา’’ติ. ปฐมํ.

໙໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມ (ສັມປະທາ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື: ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ (ສັດທາສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ (ສີລສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸຕະ (ສຸຕະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການເສຍສະຫຼະ (ຈາຄະສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ (ປັນຍາສັມປະທາ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືຄວາມເຖິງພ້ອມ ໕ ປະການ.” ຈົບສູດທີ ໑.

---

๒. ทุติยสมฺปทาสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະສັມປະທາສູດ

---

๙๒. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ปญฺจ? สีลสมฺปทา, สมาธิสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา, วิมุตฺติสมฺปทา, วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมฺปทา’’ติ. ทุติยํ.

໙໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື: ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ (ສີລສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ (ສະມາທິສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ (ປັນຍາສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ (ວິມຸດຕິສັມປະທາ), ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ (ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະສັມປະທາ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືຄວາມເຖິງພ້ອມ ໕ ປະການ.” ຈົບສູດທີ ໒.

---

๓. พฺยากรณสุตฺตํ

໓. ພະຍາກະຣະນະສູດ

---

๙๓. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อญฺญาพฺยากรณานิ. กตมานิ ปญฺจ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา อญฺญํ พฺยากโรติ; ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อญฺญํ พฺยากโรติ; อุมฺมาทา จิตฺตกฺเขปา อญฺญํ พฺยากโรติ; อธิมาเนน อญฺญํ พฺยากโรติ; สมฺมเทว อญฺญํ พฺยากโรติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อญฺญาพฺยากรณานี’’ติ. ตติยํ.

໙໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນ (ອັນຍາພະຍາກອນ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື: ບາງຄົນພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນເພາະຄວາມເຂົາເຂົາແລະຄວາມຫຼົງງົມງວາຍ; ບາງຄົນມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ຖືກຄວາມຢາກຄອບງຳແລ້ວພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນ; ບາງຄົນພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນເພາະຄວາມເປັນບ້າແລະຈິດຟຸ້ງຊ່ານ; ບາງຄົນພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນເພາະຄວາມສຳຄັນຕົນຜິດ (ອະທິມານ); ບາງຄົນພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນໂດຍຊອບແທ້ (ຕາມຄວາມເປັນຈິງ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືການພະຍາກອນພະອໍຣະຫັນ ໕ ປະການ.” ຈົບສູດທີ ໓.

---

๔. ผาสุวิหารสุตฺตํ

໔. ຜາສຸວິຫາຣະສູດ

---

๙๔. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.105], ภิกฺขเว, ผาสุวิหารา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ผาสุวิหารา’’ติ. จตุตฺถํ.

໙໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍ (ຜາສຸວິຫານ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດແຕ່ຄວາມວິເວກຢູ່; ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... (ລະ)... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ ຢູ່; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືທຳເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍ ໕ ປະການ.” ຈົບສູດທີ ໔.

---

๕. อกุปฺปสุตฺตํ

໕. ອະກຸບປະສູດ

---

๙๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, ธมฺมปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, นิรุตฺติปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, ปฏิภานปฏิสมฺภิทาปตฺโต โหติ, ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ ปจฺจเวกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌตี’’ติ. ปญฺจมํ.

໙໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບ (ພະອໍຣະຫັດຕະຜົນ) ໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ. ທຳ ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບັນລຸອັດຖະປະຕິສັມພິທາ, ບັນລຸທັມມະປະຕິສັມພິທາ, ບັນລຸນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທາ, ບັນລຸປະຕິພານະປະຕິສັມພິທາ, ແລະຍ່ອມພิຈາລະນາເບິ່ງຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ.” ຈົບສູດທີ ໕.

---

๖. สุตธรสุตฺตํ

໖. ສຸຕະທະຣະສູດ

---

๙๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อานาปานสฺสตึ อาเสวนฺโต นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปฏฺโฐ โหติ อปฺปกิจฺโจ สุภโร สุสนฺโตโส ชีวิตปริกฺขาเรสุ; อปฺปาหาโร โหติ อโนทริกตฺตํ อนุยุตฺโต; อปฺปมิทฺโธ โหติ ชาคริยํ อนุยุตฺโต; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ ปจฺจเวกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อานาปานสฺสตึ อาเสวนฺโต นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

໙໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ. ທຳ ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: (໑) ເປັນຜູ້ມີການງານໜ້ອຍ ມີກິດຈະການໜ້ອຍ ລ້ຽງງ່າຍ ສັນໂດດໃນບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດ; (໒) ເປັນຜູ້ກິນອາຫານໜ້ອຍ ບໍ່ປະກອບຄວາມເປັນຜູ້ເຫັນແກ່ປາກແກ່ທ້ອງ; (໓) ເປັນຜູ້ມັກຕື່ນ ບໍ່ມັກນອນ ໝັ່ນປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ; (໔) ເປັນພະຫູສູດ ຊົງສຸຕະ ສັ່ງສົມສຸຕະ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍ ຊົງຈຳໄວ້ໄດ້ ຄ່ອງປາກ ຂຶ້ນໃຈ ແລະແທງຕະຫຼອດດີດ້ວຍທິດຖິ; (໕) ຍ່ອມພິຈາລະນາເບິ່ງຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ.” ຈົບສູດທີ ໖.

---

๗. กถาสุตฺตํ

໗. ກະຖາສູດ

---

๙๗. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.106], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อานาปานสฺสตึ ภาเวนฺโต นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปฏฺโฐ โหติ อปฺปกิจฺโจ สุภโร สุสนฺโตโส ชีวิตปริกฺขาเรสุ; อปฺปาหาโร โหติ อโนทริกตฺตํ อนุยุตฺโต; อปฺปมิทฺโธ โหติ ชาคริยํ อนุยุตฺโต; ยายํ กถา อาภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ ปจฺจเวกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อานาปานสฺสตึ ภาเวนฺโต นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌตี’’ติ. สตฺตมํ.

໙໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ. ທຳ ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: (໑) ເປັນຜູ້ມີການງານໜ້ອຍ ມີກິດຈະການໜ້ອຍ ລ້ຽງງ່າຍ ສັນໂດດໃນບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດ; (໒) ເປັນຜູ້ກິນອາຫານໜ້ອຍ ບໍ່ປະກອບຄວາມເປັນຜູ້ເຫັນແກ່ປາກແກ່ທ້ອງ; (໓) ເປັນຜູ້ມັກຕື່ນ ບໍ່ມັກນອນ ໝັ່ນປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ; (໔) ເປັນຜູ້ໄດ້ຟັງຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວາຈາທີ່ເປັນເຄື່ອງຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ອັນເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຄື: ເລື່ອງຄວາມມັກນ້ອຍ... (ລະ)... ເລື່ອງວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ; (໕) ຍ່ອມພິຈາລະນາເບິ່ງຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ.” ຈົບສູດທີ ໗.

---

๘. อารญฺญกสุตฺตํ

໘. ອາຣັນຍະກະສູດ

---

๙๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อานาปานสฺสตึ พหุลีกโรนฺโต นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺปฏฺโฐ โหติ อปฺปกิจฺโจ สุภโร สุสนฺโตโส ชีวิตปริกฺขาเรสุ; อปฺปาหาโร โหติ อโนทริกตฺตํ อนุยุตฺโต; อปฺปมิทฺโธ โหติ ชาคริยํ อนุยุตฺโต; อารญฺญโก โหติ ปนฺตเสนาสโน; ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ ปจฺจเวกฺขติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อานาปานสฺสตึ พหุลีกโรนฺโต นจิรสฺเสว อกุปฺปํ ปฏิวิชฺฌตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

໙໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິໃຫ້ຫຼາຍ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ. ທຳ ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້: (໑) ເປັນຜູ້ມີການງານໜ້ອຍ ມີກິດຈະການໜ້ອຍ ລ້ຽງງ່າຍ ສັນໂດດໃນບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດ; (໒) ເປັນຜູ້ກິນອາຫານໜ້ອຍ ບໍ່ປະກອບຄວາມເປັນຜູ້ເຫັນແກ່ປາກແກ່ທ້ອງ; (໓) ເປັນຜູ້ມັກຕື່ນ ບໍ່ມັກນອນ ໝັ່ນປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ; (໔) ເປັນຜູ້ນອນປ່າ ມີເສນາສະນະອັນສະຫງັດ; (໕) ຍ່ອມພິຈາລະນາເບິ່ງຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິໃຫ້ຫຼາຍ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນບໍ່ກຳເລີບໄດ້ໃນບໍ່ຊ້າ.” ຈົບສູດທີ ໘.

---

๙. สีหสุตฺตํ

໙. ສີຫະສູດ

---

๙๙. ‘‘สีโห, ภิกฺขเว, มิคราชา สายนฺหสมยํ อาสยา นิกฺขมติ; อาสยา นิกฺขมิตฺวา วิชมฺภติ; วิชมฺภิตฺวา สมนฺตา จตุทฺทิสํ อนุวิโลเกติ; สมนฺตา จตุทฺทิสํ อนุวิโลเกตฺวา ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทติ; ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา โคจราย ปกฺกมติ. โส หตฺถิสฺส เจปิ ปหารํ เทติ, สกฺกจฺจญฺเญว ปหารํ เทติ, โน อสกฺกจฺจํ; มหึสสฺส เจปิ ปหารํ เทติ, สกฺกจฺจญฺเญว ปหารํ เทติ, โน อสกฺกจฺจํ; ควสฺส เจปิ ปหารํ เทติ, สกฺกจฺจญฺเญว ปหารํ เทติ, โน อสกฺกจฺจํ; ทีปิสฺส เจปิ [Pg.107] ปหารํ เทติ, สกฺกจฺจญฺเญว ปหารํ เทติ, โน อสกฺกจฺจํ; ขุทฺทกานญฺเจปิ ปาณานํ ปหารํ เทติ อนฺตมโส สสพิฬารานมฺปิ, สกฺกจฺจญฺเญว ปหารํ เทติ, โน อสกฺกจฺจํ. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘มา เม โยคฺคปโถ นสฺสา’ติ.

໙໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ລາຊະສີຜູ້ເປັນພະຍາແຫ່ງເນື້ອ ໃນເວລາແລງ ຍ່ອມອອກຈາກຖ້ຳທີ່ຢູ່; ຄັນອອກຈາກຖ້ຳທີ່ຢູ່ແລ້ວ ຍ່ອມຢຽດກາຍ; ຄັນຢຽດກາຍແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຽວເບິ່ງທິດທັງ ໔ ໂດຍຮອບ; ຄັນຫຼຽວເບິ່ງທິດທັງ ໔ ໂດຍຮອບແລ້ວ ຍ່ອມບັນລືສີຫະນາດ ໓ ເທື່ອ; ຄັນບັນລືສີຫະນາດ ໓ ເທື່ອແລ້ວ ຍ່ອມອອກຫາກິນ. ມັນຈະຕະຄຸບຊ້າງກໍຕາມ ຍ່ອມຕະຄຸບໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຕະຄຸບໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຈະຕະຄຸບຄວາຍກໍຕາມ ຍ່ອມຕະຄຸບໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຕະຄຸບໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຈະຕະຄຸບງົວກໍຕາມ ຍ່ອມຕະຄຸບໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຕະຄຸບໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຈະຕະຄຸບເສືອເຫຼືອງກໍຕາມ ຍ່ອມຕະຄຸບໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຕະຄຸບໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຈະຕະຄຸບສັດນ້ອຍທັງຫຼາຍ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ກະຕ່າຍແລະແມວກໍຕາມ ຍ່ອມຕະຄຸບໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຕະຄຸບໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ 'ຂໍ້ປະຕິບັດອັນສົມຄວນແກ່ກຳລັງຂອງເຮົາ ຢ່າໄດ້ເສື່ອມເສຍໄປເລີຍ'.”

---

‘‘สีโหติ โข, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺเสตํ อธิวจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส. ยํ โข, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปริสาย ธมฺมํ เทเสติ, อิทมสฺส โหติ สีหนาทสฺมึ. ภิกฺขูนญฺเจปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, สกฺกจฺจญฺเญว ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, โน อสกฺกจฺจํ; ภิกฺขุนีนญฺเจปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, สกฺกจฺจญฺเญว ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, โน อสกฺกจฺจํ; อุปาสกานญฺเจปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, สกฺกจฺจญฺเญว ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, โน อสกฺกจฺจํ; อุปาสิกานญฺเจปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, สกฺกจฺจญฺเญว ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, โน อสกฺกจฺจํ; ปุถุชฺชนานญฺเจปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ อนฺตมโส อนฺนภารเนสาทานมฺปิ, สกฺกจฺจญฺเญว ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ, โน อสกฺกจฺจํ. ตํ กิสฺส เหตุ? ธมฺมครุ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ธมฺมคารโว’’ติ. นวมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳວ່າ 'ລາຊະສີ' ນີ້ ເປັນຊື່ເອີ້ນແທນພະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ. ການທີ່ພະຕະຖາຄົດສະແດງທຳແກ່ບໍລິສັດ ນີ້ຄືການບັນລືສີຫະນາດຂອງພະອົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພະຕະຖາຄົດສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະແດງໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສະແດງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຖ້າພະຕະຖາຄົດສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸນີທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະແດງໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສະແດງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຖ້າພະຕະຖາຄົດສະແດງທຳແກ່ອຸປາສົກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະແດງໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສະແດງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຖ້າພະຕະຖາຄົດສະແດງທຳແກ່ອຸປາສິກາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະແດງໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສະແດງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ; ຖ້າພະຕະຖາຄົດສະແດງທຳແກ່ປຸຖຸຊົນທັງຫຼາຍ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ຄົນຮັບໃຊ້ຫາອາຫານແລະນາຍພານກໍຕາມ ຍ່ອມສະແດງໂດຍຄວາມເຄົາລົບເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນສະແດງໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະພະຕະຖາຄົດເປັນຜູ້ໜັກແໜ້ນໃນທຳ ມີຄວາມເຄົາລົບໃນທຳ.” ຈົບສູດທີ ໙.

---

๑๐. กกุธเถรสุตฺตํ

໑໐. ກກຸທະເຖຣະສູດ

---

๑๐๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน กกุโธ นาม โกลิยปุตฺโต อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส อุปฏฺฐาโก อธุนากาลงฺกโต อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน. ตสฺส เอวรูโป อตฺตภาวปฏิลาโภ โหติ – เสยฺยถาปิ นาม ทฺเว วา ตีณิ วา มาคธกานิ คามกฺเขตฺตานิ. โส เตน อตฺตภาวปฏิลาเภน เนว อตฺตานํ โน ปรํ พฺยาพาเธติ.

໑໐໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ, ອຸປັດຖາກຂອງພະມະຫາໂມຄຄັលລານະ ຊື່ວ່າ ກກຸທະ ຜູ້ເປັນບຸດແຫ່ງໂກລິຍະ ຫາກໍເຖິງແກ່ມໍຣະນະພາບ ໄປບັງເກີດໃນພົມມະໂລກຊັ້ນໃດຊັ້ນໜຶ່ງ ອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ. ອັດຕະພາບ (ຮ່າງກາຍ) ຂອງທ້າວກກຸທະນັ້ນໃຫຍ່ໂຕປານນີ້ ຄື: ປຽບເໝືອນເນື້ອທີ່ນາຂອງບ້ານໃນແຄວ້ນມะຄົດ ໒ ຫຼື ໓ ຕຳບົນ. ແຕ່ທ້າວກກຸທະນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ບຽດບຽນຕົນເອງ ແລະບໍ່ໄດ້ບຽດບຽນຜູ້ອື່ນ ດ້ວຍການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເລີຍ.

---

อถ โข กกุโธ เทวปุตฺโต เยนายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข กกุโธ เทวปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ [Pg.108] เอตทโวจ – ‘‘เทวทตฺตสฺส, ภนฺเต, เอวรูปํ อิจฺฉาคตํ อุปฺปชฺชิ – ‘อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามี’ติ. สหจิตฺตุปฺปาทา จ, ภนฺเต, เทวทตฺโต ตสฺสา อิทฺธิยา ปริหีโน’’ติ. อิทมโวจ กกุโธ เทวปุตฺโต. อิทํ วตฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ກກຸທະເທວະບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພະມະຫາໂມກຄັນລານະ ເຖິງບ່ອນຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍອະພິວາດທ່ານພະມະຫາໂມກຄັນລານະ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ກກຸທະເທວະບຸດ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນທ່ານພະມະຫາໂມກຄັນລານະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຮ້າຍເຫັນປານນີ້ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພະເທວະທັດວ່າ 'ເຮົາຈັກປົກຄອງພິກຂຸສົງ'. ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພ້ອມກັບຈິດດວງນີ້ເກີດຂຶ້ນ, ພະເທວະທັດກໍເສື່ອມຈາກລິດນັ້ນທັນທີ." ກກຸທະເທວະບຸດ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ. ຄັ້ນກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ ກໍອະພິວາດທ່ານພະມະຫາໂມກຄັນລານະ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.

---

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ່ານພະມະຫາໂມກຄັນລານະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເຖິງບ່ອນປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ກໍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ທ່ານພະມະຫາໂມກຄັນລານະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘กกุโธ นาม, ภนฺเต, โกลิยปุตฺโต มมํ อุปฏฺฐาโก อธุนากาลงฺกโต อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน โหติ. ตสฺส เอวรูโป อตฺตภาวปฏิลาโภ – เสยฺยถาปิ นาม ทฺเว วา ตีณิ วา มาคธกานิ คามกฺเขตฺตานิ. โส เตน อตฺตภาวปฏิลาเภน เนว อตฺตานํ โน ปรํ พฺยาพาเธติ. อถ โข, ภนฺเต, กกุโธ เทวปุตฺโต เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข, ภนฺเต, กกุโธ เทวปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘เทวทตฺตสฺส, ภนฺเต, เอวรูปํ อิจฺฉาคตํ อุปฺปชฺชิ – อหํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปริหริสฺสามีติ. สหจิตฺตุปฺปาทา จ, ภนฺเต, เทวทตฺโต ตสฺสา อิทฺธิยา ปริหีโน’ติ. อิทมโวจ, ภนฺเต, กกุโธ เทวปุตฺโต. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

"ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກກຸທະ ໂກລິຍະບຸດ ຜູ້ເປັນອຸປະຖາກຂອງຂ້າພະອົງ ຫາກໍເຮັດກາລະ (ເສຍຊີວິດ) ໄປບໍ່ດົນນີ້ ແລະ ໄດ້ໄປບັງເກີດໃນກາຍອັນເປັນມະໂນມາຍ (ພົມມະໂລກ) ຊັ້ນໃດຊັ້ນໜຶ່ງ. ອັດຕະພາບທີ່ລາວໄດ້ຮັບນັ້ນ ມີຂະໜາດໃຫຍ່ປານນີ້ ຄື ປຽບເໝືອນນາສອງຫຼືສາມຕອນໃນແຄວ້ນມະຄົດ. ລາວບໍ່ໄດ້ບີດບຽນຕົນເອງ ຫຼືບີດບຽນຜູ້ອື່ນ ດ້ວຍການໄດ້ອັດຕະພາບນັ້ນເລີຍ. ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄັ້ງນັ້ນແລ ກກຸທະເທວະບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້າພະອົງ ເຖິງບ່ອນຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍອະພິວາດຂ້າພະອົງ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກກຸທະເທວະບຸດ ຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງ ດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຮ້າຍເຫັນປານນີ້ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພະເທວະທັດວ່າ "ເຮົາຈັກປົກຄອງພິກຂຸສົງ". ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພ້ອມກັບຈິດດວງນີ້ເກີດຂຶ້ນ, ພະເທວະທັດກໍເສື່ອມຈາກລິດນັ້ນທັນທີ'. ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກກຸທະເທວະບຸດ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ. ຄັ້ນກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ ກໍອະພິວາດຂ້າພະອົງ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ."

---

‘‘กึ ปน เต, โมคฺคลฺลาน, กกุโธ เทวปุตฺโต เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต – ‘ยํ กิญฺจิ กกุโธ เทวปุตฺโต ภาสติ สพฺพํ ตํ ตเถว โหติ, โน อญฺญถา’’’ติ? ‘‘เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต เม, ภนฺเต, กกุโธ เทวปุตฺโต – ‘ยํ กิญฺจิ กกุโธ เทวปุตฺโต ภาสติ สพฺพํ ตํ ตเถว โหติ, โน อญฺญถา’’’ติ. ‘‘รกฺขสฺเสตํ, โมคฺคลฺลาน, วาจํ! (รกฺขสฺเสตํ, โมคฺคลฺลาน, วาจํ) ! อิทานิ โส โมฆปุริโส อตฺตนาว อตฺตานํ ปาตุกริสฺสติ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ເຈົ້າໄດ້ກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈຂອງເຈົ້າແລ້ວບໍວ່າ 'ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ກກຸທະເທວະບຸດກ່າວ ສິ່ງທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ'?" "ຂ້າແດ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງໄດ້ກຳນົດຮູ້ໃຈດ້ວຍໃຈແລ້ວວ່າ 'ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ກກຸທະເທວະບຸດກ່າວ ສິ່ງທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ'." "ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ເຈົ້າຈົ່ງຮັກສາຄຳເວົ້ານີ້ໄວ້! (ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ເຈົ້າຈົ່ງຮັກສາຄຳເວົ້ານີ້ໄວ້!) ບັດນີ້ ໂມຄະບຸລຸດຜູ້ນັ້ນ ຈັກເຮັດໃຫ້ຕົນເອງປາກົດອອກມາເອງ."

---

‘‘ปญฺจิเม, โมคฺคลฺลาน, สตฺถาโร สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? อิธ, โมคฺคลฺลาน, เอกจฺโจ สตฺถา อปริสุทฺธสีโล สมาโน ‘ปริสุทฺธสีโลมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธํ เม สีลํ ปริโยทาตํ [Pg.109] อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. ตเมนํ สาวกา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ สตฺถา อปริสุทฺธสีโล สมาโน ปริสุทฺธสีโลมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธํ เม สีลํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. มยญฺเจว โข ปน คิหีนํ อาโรเจยฺยาม, นาสฺสสฺส มนาปํ. ยํ โข ปนสฺส อมนาปํ, กถํ นํ มยํ เตน สมุทาจเรยฺยาม – ‘สมฺมนฺนติ โข ปน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน; ยํ ตุโม กริสฺสติ ตุโมว เตน ปญฺญายิสฺสตี’ติ. เอวรูปํ โข, โมคฺคลฺลาน, สตฺถารํ สาวกา สีลโต รกฺขนฺติ; เอวรูโป จ ปน สตฺถา สาวเกหิ สีลโต รกฺขํ ปจฺจาสีสติ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາສະດา ໕ ຈຳພວກນີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໕ ຈຳພວກ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາສະດາບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີສິນບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີສິນບໍລິສຸດ ສິນຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມຮູ້ຈັກສາສະດານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ທ່ານສາສະດານີ້ ເປັນຜູ້ມີສິນບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ "ເຮົາເປັນຜູ້ມີສິນບໍລິສຸດ ສິນຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ". ຖ້າພວກເຮົາຈັກບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ພວກຄະລຶຫັດ ມັນກໍຄົງບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ. ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ ພວກເຮົາຈັກໄປເວົ້າສິ່ງນັ້ນກັບເພິ່ນເຮັດຫຍັງ? ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເພິ່ນກໍຍັງບຳລຸງພວກເຮົາດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ; ສິ່ງໃດທີ່ເພິ່ນເຮັດ ເພິ່ນກໍຈັກປາກົດເພາະກຳນັ້ນເອງ'. ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມປົກປ້ອງສາສະດາເຫັນປານນີ້ໂດຍສິນ; ແລະ ສາສະດາເຫັນປານນີ້ ກໍຍ່ອມຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍສິນຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ."

---

‘‘ปุน จปรํ, โมคฺคลฺลาน, อิเธกจฺโจ สตฺถา อปริสุทฺธาชีโว สมาโน ‘ปริสุทฺธาชีโวมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺโธ เม อาชีโว ปริโยทาโต อสํกิลิฏฺโฐ’ติ. ตเมนํ สาวกา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ สตฺถา อปริสุทฺธาชีโว สมาโน ปริสุทฺธาชีโวมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺโธ เม อาชีโว ปริโยทาโต อสํกิลิฏฺโฐ’ติ. มยญฺเจว โข ปน คิหีนํ อาโรเจยฺยาม, นาสฺสสฺส มนาปํ. ยํ โข ปนสฺส อมนาปํ, กถํ นํ มยํ เตน สมุทาจเรยฺยาม – ‘สมฺมนฺนติ โข ปน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน; ยํ ตุโม กริสฺสติ ตุโมว เตน ปญฺญายิสฺสตี’ติ. เอวรูปํ โข, โมคฺคลฺลาน, สตฺถารํ สาวกา อาชีวโต รกฺขนฺติ; เอวรูโป จ ปน สตฺถา สาวเกหิ อาชีวโต รกฺขํ ปจฺจาสีสติ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສາສະດาບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີການລ້ຽງຊີບບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີການລ້ຽງຊີບບໍລິສຸດ ການລ້ຽງຊີບຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມຮູ້ຈັກສາສະດານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ທ່ານສາສະດານີ້ ເປັນຜູ້ມີການລ້ຽງຊີບບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ "ເຮົາເປັນຜູ້ມີການລ້ຽງຊີບບໍລິສຸດ ການລ້ຽງຊີບຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ". ຖ້າພວກເຮົາຈັກບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ພວກຄະລຶຫັດ ມັນກໍຄົງບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ. ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ ພວກເຮົາຈັກໄປເວົ້າສິ່ງນັ້ນກັບເພິ່ນເຮັດຫຍັງ? ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເພິ່ນກໍຍັງບຳລຸງພວກເຮົາດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ; ສິ່ງໃດທີ່ເພິ່ນເຮັດ ເພິ່ນກໍຈັກປາກົດເພາະກຳນັ້ນເອງ'. ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມປົກປ້ອງສາສະດາເຫັນປານນີ້ໂດຍການລ້ຽງຊີບ; ແລະ ສາສະດາເຫັນປານນີ້ ກໍຍ່ອມຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍການລ້ຽງຊີບຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ."

---

‘‘ปุน จปรํ, โมคฺคลฺลาน, อิเธกจฺโจ สตฺถา อปริสุทฺธธมฺมเทสโน สมาโน ‘ปริสุทฺธธมฺมเทสโนมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธา เม ธมฺมเทสนา ปริโยทาตา อสํกิลิฏฺฐา’ติ. ตเมนํ สาวกา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ สตฺถา อปริสุทฺธธมฺมเทสโน สมาโน ปริสุทฺธธมฺมเทสโนมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธา เม ธมฺมเทสนา ปริโยทาตา อสํกิลิฏฺฐา’ติ. มยญฺเจว โข ปน คิหีนํ อาโรเจยฺยาม, นาสฺสสฺส มนาปํ. ยํ โข ปนสฺส อมนาปํ, กถํ นํ มยํ เตน สมุทาจเรยฺยาม – ‘สมฺมนฺนติ โข ปน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน; ยํ ตุโม กริสฺสติ ตุโมว เตน ปญฺญายิสฺสตี’ติ. เอวรูปํ โข, โมคฺคลฺลาน, สตฺถารํ สาวกา ธมฺมเทสนโต รกฺขนฺติ[Pg.110]; เอวรูโป จ ปน สตฺถา สาวเกหิ ธมฺมเทสนโต รกฺขํ ปจฺจาสีสติ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານะ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສາສະດາບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີການສະແດງທຳບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີການສະແດງທຳບໍລິສຸດ ການສະແດງທຳຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມຮູ້ຈັກສາສະດານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ທ່ານສາສະດານີ້ ເປັນຜູ້ມີການສະແດງທຳບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ "ເຮົາເປັນຜູ້ມີການສະແດງທຳບໍລິສຸດ ການສະແດງທຳຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ". ຖ້າພວກເຮົາຈັກບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ພວກຄະລຶຫັດ ມັນກໍຄົງບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ. ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ ພວກເຮົາຈັກໄປເວົ້າສິ່ງນັ້ນກັບເພິ່ນເຮັດຫຍັງ? ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເພິ່ນກໍຍັງບຳລຸງພວກເຮົາດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ; ສິ່ງໃດທີ່ເພິ່ນເຮັດ ເພິ່ນກໍຈັກປາກົດເພາະກຳນັ້ນເອງ'. ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາວົກທັງຫຼາຍย່ອມປົກປ້ອງສາສະດາເຫັນປານນີ້ໂດຍການສະແດງທຳ; ແລະ ສາສະດາເຫັນປານນີ້ ກໍຍ່ອມຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍການສະແດງທຳຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ."

---

‘‘ปุน จปรํ, โมคฺคลฺลาน, อิเธกจฺโจ สตฺถา อปริสุทฺธเวยฺยากรโณ สมาโน ‘ปริสุทฺธเวยฺยากรโณมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธํ เม เวยฺยากรณํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. ตเมนํ สาวกา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ สตฺถา อปริสุทฺธเวยฺยากรโณ สมาโน ปริสุทฺธเวยฺยากรโณมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธํ เม เวยฺยากรณํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. มยญฺเจว โข ปน คิหีนํ อาโรเจยฺยาม, นาสฺสสฺส มนาปํ. ยํ โข ปนสฺส อมนาปํ, กถํ นํ มยํ เตน สมุทาจเรยฺยาม – ‘สมฺมนฺนติ โข ปน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน; ยํ ตุโม กริสฺสติ ตุโมว เตน ปญฺญายิสฺสตี’ติ. เอวรูปํ โข, โมคฺคลฺลาน, สตฺถารํ สาวกา เวยฺยากรณโต รกฺขนฺติ; เอวรูโป จ ปน สตฺถา สาวเกหิ เวยฺยากรณโต รกฺขํ ปจฺจาสีสติ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສາສະດາບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີການຕອບບັນຫາບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີການຕອບບັນຫາບໍລິສຸດ ການຕອບບັນຫາຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມຮູ້ຈັກສາສະດານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ທ່ານສາສະດານີ້ ເປັນຜູ້ມີການຕອບບັນຫາບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ "ເຮົາເປັນຜູ້ມີການຕອບບັນຫາບໍລິສຸດ ການຕອບບັນຫາຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ". ຖ້າພວກເຮົາຈັກບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ພວກຄະລຶຫັດ ມັນກໍຄົງບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ. ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ ພວກເຮົາຈັກໄປເວົ້າສິ່ງນັ້ນກັບເພິ່ນເຮັດຫຍັງ? ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເພິ່ນກໍຍັງບຳລຸງພວກເຮົາດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ; ສິ່ງໃດທີ່ເພິ່ນເຮັດ ເພິ່ນກໍຈັກປາກົດເພາະກຳນັ້ນເອງ'. ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມປົກປ້ອງສາສະດາເຫັນປານນີ້ໂດຍການຕອບບັນຫາ; ແລະ ສາສະດາເຫັນປານນີ້ ກໍຍ່ອມຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍການຕອບບັນຫາຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ."

---

‘‘ปุน จปรํ, โมคฺคลฺลาน, อิเธกจฺโจ สตฺถา อปริสุทฺธญาณทสฺสโน สมาโน ‘ปริสุทฺธญาณทสฺสโนมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธํ เม ญาณทสฺสนํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. ตเมนํ สาวกา เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ สตฺถา อปริสุทฺธญาณทสฺสโน สมาโน ปริสุทฺธญาณทสฺสโนมฺหี’ติ ปฏิชานาติ ‘ปริสุทฺธํ เม ญาณทสฺสนํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. มยญฺเจว โข ปน คิหีนํ อาโรเจยฺยาม, นาสฺสสฺส มนาปํ. ยํ โข ปนสฺส อมนาปํ, กถํ นํ มยํ เตน สมุทาจเรยฺยาม – ‘สมฺมนฺนติ โข ปน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน; ยํ ตุโม กริสฺสติ ตุโมว เตน ปญฺญายิสฺสตี’ติ. เอวรูปํ โข, โมคฺคลฺลาน, สตฺถารํ สาวกา ญาณทสฺสนโต รกฺขนฺติ; เอวรูโป จ ปน สตฺถา สาวเกหิ ญาณทสฺสนโต รกฺขํ ปจฺจาสีสติ. อิเม โข, โมคฺคลฺลาน, ปญฺจ สตฺถาโร สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສາສະດາບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີຍານທັດສະນະບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີຍານທັດສະນະບໍລິສຸດ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມຮູ້ຈັກສາສະດານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ທ່ານສາສະດານີ້ ເປັນຜູ້ມີຍານທັດສະນະບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ປະຕິຍານວ່າ "ເຮົາເປັນຜູ້ມີຍານທັດສະນະບໍລິສຸດ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ". ຖ້າພວກເຮົາຈັກບອກເລື່ອງນີ້ແກ່ພວກຄະລຶຫັດ ມັນກໍຄົງບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ. ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເພິ່ນ ພວກເຮົາຈັກໄປເວົ້າສິ່ງນັ້ນກັບເພິ່ນເຮັດຫຍັງ? ອີກຢ່າງໜຶ່ງ ເພິ່ນກໍຍັງບຳລຸງພວກເຮົາດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ; ສິ່ງໃດທີ່ເພິ່ນເຮັດ ເພິ່ນກໍຈັກປາກົດເພາະກຳນັ້ນເອງ'. ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາວົກທັງຫຼາຍຍ່ອມປົກປ້ອງສາສະດາເຫັນປານນີ້ໂດຍຍານທັດສະນະ; ແລະ ສາສະດາເຫັນປານນີ້ ກໍຍ່ອມຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍຍານທັດສະນະຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສາສະດາ ໕ ຈຳພວກນີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ."

---

‘‘อหํ โข ปน, โมคฺคลฺลาน, ปริสุทฺธสีโล สมาโน ‘ปริสุทฺธสีโลมฺหี’ติ ปฏิชานามิ ‘ปริสุทฺธํ เม สีลํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. น จ มํ สาวกา สีลโต รกฺขนฺติ, น จาหํ สาวเกหิ สีลโต รกฺขํ ปจฺจาสีสามิ. ปริสุทฺธาชีโว สมาโน ‘ปริสุทฺธาชีโวมฺหี’ติ ปฏิชานามิ ‘ปริสุทฺโธ เม อาชีโว ปริโยทาโต อสํกิลิฏฺโฐ’ติ. น จ มํ สาวกา [Pg.111] อาชีวโต รกฺขนฺติ, น จาหํ สาวเกหิ อาชีวโต รกฺขํ ปจฺจาสีสามิ. ปริสุทฺธธมฺมเทสโน สมาโน ‘ปริสุทฺธธมฺมเทสโนมฺหี’ติ ปฏิชานามิ ‘ปริสุทฺธา เม ธมฺมเทสนา ปริโยทาตา อสํกิลิฏฺฐา’ติ. น จ มํ สาวกา ธมฺมเทสนโต รกฺขนฺติ, น จาหํ สาวเกหิ ธมฺมเทสนโต รกฺขํ ปจฺจาสีสามิ. ปริสุทฺธเวยฺยากรโณ สมาโน ‘ปริสุทฺธเวยฺยากรโณมฺหี’ติ ปฏิชานามิ ‘ปริสุทฺธํ เม เวยฺยากรณํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. น จ มํ สาวกา เวยฺยากรณโต รกฺขนฺติ, น จาหํ สาวเกหิ เวยฺยากรณโต รกฺขํ ปจฺจาสีสามิ. ปริสุทฺธญาณทสฺสโน สมาโน ‘ปริสุทฺธญาณทสฺสโนมฺหี’ติ ปฏิชานามิ ‘ปริสุทฺธํ เม ญาณทสฺสนํ ปริโยทาตํ อสํกิลิฏฺฐ’นฺติ. น จ มํ สาวกา ญาณทสฺสนโต รกฺขนฺติ, น จาหํ สาวเกหิ ญาณทสฺสนโต รกฺขํ ปจฺจาสีสามี’’ติ. ทสมํ.

"ດູກ່ອນໂມກຄັນລານະ, ສ່ວນຕະຖາຄົດ ເປັນຜູ້ມີສິນບໍລິສຸດ ແລະ ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີສິນບໍລິສຸດ ສິນຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍກໍບໍ່ຕ້ອງປົກປ້ອງຕະຖາຄົດໂດຍສິນ, ແລະ ຕະຖາຄົດກໍບໍ່ຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍສິນຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ. ຕະຖາຄົດ ເປັນຜູ້ມີການລ້ຽງຊີບບໍລິສຸດ ແລະ ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີການລ້ຽງຊີບບໍລິສຸດ ການລ້ຽງຊີບຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍກໍບໍ່ຕ້ອງປົກປ້ອງຕະຖາຄົດໂດຍການລ້ຽງຊີບ, ແລະ ຕະຖາຄົດກໍບໍ່ຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍການລ້ຽງຊີບຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ. ຕະຖາຄົດ ເປັນຜູ້ມີການສະແດງທຳບໍລິສຸດ ແລະ ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີການສະແດງທຳບໍລິສຸດ ການສະແດງທຳຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍກໍບໍ່ຕ້ອງປົກປ້ອງຕະຖາຄົດໂດຍການສະແດງທຳ, ແລະ ຕະຖາຄົດກໍບໍ່ຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍການສະແດງທຳຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ. ຕະຖາຄົດ ເປັນຜູ້ມີການຕອບບັນຫາບໍລິສຸດ ແລະ ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີການຕອບບັນຫາບໍລິສຸດ ການຕອບບັນຫາຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍກໍບໍ່ຕ້ອງປົກປ້ອງຕະຖາຄົດໂດຍການຕອບບັນຫາ, ແລະ ຕະຖາຄົດກໍບໍ່ຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍການຕອບບັນຫາຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ. ຕະຖາຄົດ ເປັນຜູ້ມີຍານທັດສະນະບໍລິສຸດ ແລະ ປະຕິຍານວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີຍານທັດສະນະບໍລິສຸດ ຍານທັດສະນະຂອງເຮົາບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ບໍ່ເສົ້າໝອງ'. ສາວົກທັງຫຼາຍກໍບໍ່ຕ້ອງປົກປ້ອງຕະຖາຄົດໂດຍຍານທັດສະນະ, ແລະ ຕະຖາຄົດກໍບໍ່ຫວັງການປົກປ້ອງໂດຍຍານທັດສະນະຈາກສາວົກທັງຫຼາຍ." ສູດທີສິບ ຈົບແລ້ວ.

---

กกุธวคฺโค ปญฺจโม.

ກກຸທະວັກ ທີຫ້າ ຈົບແລ້ວ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

---

ทฺเว สมฺปทา พฺยากรณํ, ผาสุ อกุปฺปปญฺจมํ;

สุตํ กถา อารญฺญโก, สีโห จ กกุโธ ทสาติ.

"ສຳປະທາສອງສູດ, ເວຍຍາກອນສູດ, ຜາສຸວິຫາຣະສູດ, ອະກຸປປະສູດເປັນທີຫ້າ, ສຸຕະສູດ, ກະຖາສູດ, ອາຣັນຍະກະສູດ, ສີຫະສູດ ແລະ ກກຸທະສູດ ລວມເປັນສິບສູດ."

---

ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ທຸຕິຍະປັນນາສົກ (ໝວດຫ້າສິບທີສອງ) ຈົບແລ້ວ.

---

๓. ตติยปณฺณาสกํ

໓. ຕະຕິຍະປັນນາສົກ (ໝວດຫ້າສິບທີສາມ)

---

(๑๑) ๑. ผาสุวิหารวคฺโค

(໑໑) ໑. ຜາສຸວິຫາຣະວັກ

---

๑. สารชฺชสุตฺตํ

໑. ສາຣັດຊະສູດ

---

๑๐๑. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.112], ภิกฺขเว, เสขเวสารชฺชกรณา ธมฺมา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ.

໑໐໑. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳອັນເຮັດໃຫ້ພະເສຂະມີຄວາມແກ້ວຫານ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ໑, ເປັນຜູ້ມີສິນ ໑, ເປັນພະຫູສູດ ໑, ເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ໑, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ໑."

---

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อสฺสทฺธสฺส สารชฺชํ โหติ, สทฺธสฺส ตํ สารชฺชํ น โหติ. ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃດ ທີ່ເກີດມີແກ່ຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ມີສັດທາ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳນີ້ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ພະເສຂະບຸກຄົນເກີດຄວາມແກ້ວຫານ.

---

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีลสฺส สารชฺชํ โหติ, สีลวโต ตํ สารชฺชํ น โหติ. ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃດ ທີ່ເກີດມີແກ່ຜູ້ທຸສີນ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ມີສີນ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳນີ້ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ພະເສຂະບຸກຄົນເກີດຄວາມແກ້ວຫານ.

---

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อปฺปสฺสุตสฺส สารชฺชํ โหติ, พหุสฺสุตสฺส ตํ สารชฺชํ น โหติ. ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃດ ທີ່ເກີດມີແກ່ຜູ້ມີສຸຕະນ້ອຍ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ເປັນພະຫູສູດ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳນີ້ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ພະເສຂະບຸກຄົນເກີດຄວາມແກ້ວຫານ.

---

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, กุสีตสฺส สารชฺชํ โหติ, อารทฺธวีริยสฺส ตํ สารชฺชํ น โหติ. ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃດ ທີ່ເກີດມີແກ່ຜູ້ກຽດຄ້ານ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳນີ້ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ພະເສຂະບຸກຄົນເກີດຄວາມແກ້ວຫານ.

---

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, ทุปฺปญฺญสฺส สารชฺชํ โหติ, ปญฺญวโต ตํ สารชฺชํ น โหติ. ตสฺมายํ ธมฺโม เสขเวสารชฺชกรโณ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เสขเวสารชฺชกรณา ธมฺมา’’ติ. ปฐมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃດ ທີ່ເກີດມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາຊາມ, ຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ມີປັນຍາ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ທຳນີ້ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ພະເສຂະບຸກຄົນເກີດຄວາມແກ້ວຫານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືທຳ ໕ ປະການ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພະເສຂະບຸກຄົນເກີດຄວາມແກ້ວຫານ. ຈົບສູດທີ ໑.

---

๒. อุสฺสงฺกิตสุตฺตํ

໒. ອຸດສັງກິຕະສູດ

---

๑๐๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อุสฺสงฺกิตปริสงฺกิโต โหติ ปาปภิกฺขูติ อปิ อกุปฺปธมฺโมปิ.

໑໐໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຖືກລະແວງສົງໄສ ແລະ ເປັນທີ່ເຄືອບແຄງວ່າ 'ເປັນພິກຂຸຊົ່ວ' ແມ້ວ່າເພິ່ນຈະເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍ່ກຳເລີບກໍຕາມ.

---

กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เวสิยาโคจโร วา โหติ, วิธวาโคจโร วา โหติ, ถุลฺลกุมาริกาโคจโร วา โหติ, ปณฺฑกโคจโร วา โหติ, ภิกฺขุนีโคจโร วา โหติ.

ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີຍິງໂສເພນີເປັນໂຄຈອນ ໑, ມີຍິງໝ້າຍເປັນໂຄຈອນ ໑, ມີຍິງເທົາເປັນໂຄຈອນ ໑, ມີກະເທີຍເປັນໂຄຈອນ ໑, ມີພິກຂຸນີເປັນໂຄຈອນ ໑.

---

‘‘อิเมหิ [Pg.113] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อุสฺสงฺกิตปริสงฺกิโต โหติ ปาปภิกฺขูติ อปิ อกุปฺปธมฺโมปี’’ติ. ทุติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຖືກລະແວງສົງໄສ ແລະ ເປັນທີ່ເຄືອບແຄງວ່າ 'ເປັນພິກຂຸຊົ່ວ' ແມ້ວ່າເພິ່ນຈະເປັນຜູ້ມີທຳອັນບໍ່ກຳເລີບກໍຕາມ. ຈົບສູດທີ ໒.

---

๓. มหาโจรสุตฺตํ

໓. ມະຫາໂຈຣະສູດ

---

๑๐๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร สนฺธิมฺปิ ฉินฺทติ, นิลฺโลปมฺปิ หรติ, เอกาคาริกมฺปิ กโรติ, ปริปนฺเถปิ ติฏฺฐติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต จ โหติ, คหนนิสฺสิโต จ, พลวนิสฺสิโต จ, โภคจาคี จ, เอกจารี จ.

໑໐໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕັດຊ່ອງແດ່, ປຸ້ນສະດົມແດ່, ປຸ້ນເຮືອນຫຼັງດຽວແດ່, ດັກປຸ້ນໃນທາງຫຼວງແດ່. ອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ອາໄສທີ່ອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ ໑, ອາໄສປ່າຮົກຊັຕ ໑, ອາໄສຜູ້ມີກຳລັງ ໑, ເປັນຜູ້ແຈກຈ່າຍຊັບ ໑, ເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປຄົນດຽວ ໑.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร นทีวิทุคฺคํ วา นิสฺสิโต โหติ ปพฺพตวิสมํ วา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ອາໄສທີ່ອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມອາໄສແມ່ນ້ຳທີ່ຂ້າມໄດ້ຍາກ ຫຼື ອາໄສພູເຂົາອັນສູງຊັນຂຸຂະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ອາໄສທີ່ອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร คหนนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร ติณคหนํ วา นิสฺสิโต โหติ รุกฺขคหนํ วา โรธํ วา มหาวนสณฺฑํ วา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร คหนนิสฺสิโต โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ອາໄສປ່າຮົກຊັຕແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມອາໄສປ່າຫຍ້າຮົກ, ປ່າໄມ້ຮົກ, ປ່າໄມ້ເລືອຍພັນກັນໜາແໜ້ນ ຫຼື ປ່າດົງດິບໃຫຍ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ອາໄສປ່າຮົກຊັຕຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร พลวนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร ราชานํ วา ราชมหามตฺตานํ วา นิสฺสิโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิเม เม ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณิสฺสนฺตี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตฺยสฺส ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร พลวนิสฺสิโต โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ອາໄສຜູ້ມີກຳລັງແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າຫາອາໄສພະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດຂອງພະລາຊາ. ມະຫາໂຈນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າໃຜໆ ຈະກ່າວຫາເຮົາດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ພະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດເຫຼົ່ານີ້ ຈະຊ່ວຍແກ້ຕ່າງປົກປ້ອງ ແລະ ກ່າວຊ່ວຍເຫຼືອເຮົາ'. ຖ້າໃຜໆ ກ່າວຫາໂຈນນັ້ນດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ພະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມຊ່ວຍແກ້ຕ່າງປົກປ້ອງ ແລະ ກ່າວຊ່ວຍເຫຼືອໂຈນນັ້ນແທ້ໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ອາໄສຜູ້ມີກຳລັງຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร โภคจาคี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิโต โภเคน ปฏิสนฺถริสฺสามี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตโต โภเคน ปฏิสนฺถรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร โภคจาคี โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ແຈກຈ່າຍຊັບແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ. ມະຫາໂຈນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າໃຜໆ ຈະກ່າວຫາເຮົາດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ເຮົາຈະເອົາໂພຄະຊັບນີ້ໄປທຳການປະນີປະນອມ'. ຖ້າໃຜໆ ກ່າວຫາໂຈນນັ້ນດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ໂຈນນັ້ນກໍຍ່ອມເອົາໂພຄະຊັບນັ້ນໄປທຳການປະນີປະນອມແທ້ໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ແຈກຈ່າຍຊັບຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร เอกจารี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร เอกโกว คหณานิ กตฺตา โหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ‘มา เม [Pg.114] คุยฺหมนฺตา พหิทฺธา สมฺเภทํ อคมํสู’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร เอกจารี โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປຄົນດຽວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມທຳການປຸ້ນສະດົມແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຄິດວ່າ 'ແຜນການອັນເປັນຄວາມລັບຂອງເຮົາ ຢ່າໄດ້ຮົ່ວໄຫຼໄປສູ່ພາຍນອກເລີຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປຄົນດຽວຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหงฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร สนฺธิมฺปิ ฉินฺทติ นิลฺโลปมฺปิ หรติ เอกาคาริกมฺปิ กโรติ ปริปนฺเถปิ ติฏฺฐติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະຫາໂຈນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຕັດຊ່ອງແດ່, ປຸ້ນສະດົມແດ່, ປຸ້ນເຮືອນຫຼັງດຽວແດ່, ດັກປຸ້ນໃນທາງຫຼວງແດ່.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปาปภิกฺขุ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต จ โหติ, คหนนิสฺสิโต จ, พลวนิสฺสิโต จ, โภคจาคี จ, เอกจารี จ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ພິກຂຸຊົ່ວຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍລິຫານຕົນໃຫ້ຖືກຂຸດໂຄ່ນ ແລະ ທຳລາຍຄຸນຄວາມດີ, ເປັນຜູ້ມີໂທດ, ຖືກຜູ້ຮູ້ຕິຕຽນ ແລະ ຍ່ອມປະສົບກັບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນເປັນອັນຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ອາໄສສິ່ງອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ ໑, ອາໄສປ່າຮົກຊັຕ ໑, ອາໄສຜູ້ມີກຳລັງ ໑, ເປັນຜູ້ແຈກຈ່າຍຊັບ ໑, ເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປຄົນດຽວ ໑.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสเมน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, วิสเมน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, วิสเมน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ອາໄສສິ່ງອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວໃນທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ອາໄສສິ່ງອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ คหนนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ คหนนิสฺสิโต โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ອາໄສປ່າຮົກຊັຕແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ ປະກອບດ້ວຍທິດຖິອັນແລ່ນໄປສູ່ສ່ວນສຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ອາໄສປ່າຮົກຊັຕຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ พลวนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ ราชานํ วา ราชมหามตฺตานํ วา นิสฺสิโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิเม เม ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณิสฺสนฺตี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตฺยสฺส ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ พลวนิสฺสิโต โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ອາໄສຜູ້ມີກຳລັງແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວໃນທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າຫາອາໄສພະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດຂອງພະລາຊາ. ພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າໃຜໆ ຈະg່າວຫາເຮົາດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ພະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດເຫຼົ່ານີ້ ຈະຊ່ວຍແກ້ຕ່າງປົກປ້ອງ ແລະ ກ່າວຊ່ວຍເຫຼືອເຮົາ'. ຖ້າໃຜໆ ກ່າວຫາພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ພະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມຊ່ວຍແກ້ຕ່າງປົກປ້ອງ ແລະ ກ່າວຊ່ວຍເຫຼືອພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນແທ້ໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ອາໄສຜູ້ມີກຳລັງຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ โภคจาคี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิโต ลาเภน ปฏิสนฺถริสฺสามี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตโต ลาเภน ปฏิสนฺถรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ โภคจาคี โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ແຈກຈ່າຍຊັບແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າໃຜໆ ຈະກ່າວຫາເຮົາດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ເຮົາຈະເອົາລາບສັກກາລະນີ້ໄປທຳການປະນີປະນອມ'. ຖ້າໃຜໆ ກ່າວຫາພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນດ້ວຍເລື່ອງໃດໜຶ່ງ, ພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນກໍຍ່ອມເອົາລາບສັກກາລະນັ້ນໄປທຳການປະນີປະນອມແທ້ໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ແຈກຈ່າຍຊັບຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘กถญฺจ[Pg.115], ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ เอกจารี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ เอกโกว ปจฺจนฺติเมสุ ชนปเทสุ นิวาสํ กปฺเปติ. โส ตตฺถ กุลานิ อุปสงฺกมนฺโต ลาภํ ลภติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ เอกจารี โหติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປຄົນດຽວແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວໃນທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວໃນຊົນນະບົດຊາຍແດນ. ພິກຂຸຊົ່ວນັ້ນເຂົ້າຫາຕະກູນທັງຫຼາຍໃນທີ່ນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ຮັບລາບສັກກາລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປຄົນດຽວຢ່າງນີ້ແລ.

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปาปภิกฺขุ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. ตติยํ.

ດູກ່ອນພິກkhຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຊົ່ວຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍລິຫານຕົນໃຫ້ຖືກຂຸດໂຄ່ນ ແລະ ທຳລາຍຄຸນຄວາມດີ, ເປັນຜູ້ມີໂທດ, ຖືກຜູ້ຮູ້ຕິຕຽນ ແລະ ຍ່ອມປະສົບກັບສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນບຸນເປັນອັນຫຼາຍ. ຈົບສູດທີ ໓.

---

๔. สมณสุขุมาลสุตฺตํ

໔. ສະມະນະສຸຂຸມາລະສູດ

---

๑๐๔. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ.

໑໐໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນພະສະມະນະຜູ້ລະອຽດອ່ອນໃນໝູ່ພະສະມະນະທັງຫຼາຍ.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ เสนาสนํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต. เยหิ โข ปน สพฺรหฺมจารีหิ สทฺธึ วิหรติ, ตฺยสฺส มนาเปเนว พหุลํ กายกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ วจีกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ มโนกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาปํเยว อุปหารํ อุปหรนฺติ, อปฺปํ อมนาปํ. ยานิ โข ปน ตานิ เวทยิตานิ ปิตฺตสมุฏฺฐานานิ วา เสมฺหสมุฏฺฐานานิ วา วาตสมุฏฺฐานานิ วา สนฺนิปาติกานิ วา อุตุปริณามชานิ วา วิสมปริหารชานิ วา โอปกฺกมิกานิ วา กมฺมวิปากชานิ วา, ตานิสฺส น พหุเทว อุปฺปชฺชนฺติ. อปฺปาพาโธ โหติ, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ.

ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍຈີວອນທີ່ເຂົາປະນາມອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍນ້ອຍ; ຍ່ອມສັນບິນທະບາດທີ່ເຂົາອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມສັນນ້ອຍ; ຍ່ອມໃຊ້ສອຍເສນາສະນະທີ່ເຂົາອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍນ້ອຍ; ຍ່ອມໃຊ້ສອຍຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານທີ່ເຂົາອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍນ້ອຍ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ທີ່ຢູ່ຮ່ວມກັນກັບພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ພິກຂຸນັ້ນດ້ວຍກາຍະກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ດ້ວຍກາຍະກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ; ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ດ້ວຍວະຈີກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ; ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ດ້ວຍມະໂນກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ; ຍ່ອມນ້ອມນຳແຕ່ສິ່ງອັນເປັນທີ່ພໍໃຈມາບູຊາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ສິ່ງອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ. ເວທະນາທັງຫຼາຍ ທີ່ມີດີເປັນສະມຸດຖານແດ່, ມີສະເລດເປັນສະມຸດຖານແດ່, ມີລົມເປັນສະມຸດຖານແດ່, ມີດີ ສະເລດ ລົມ ປະຊຸມກັນເປັນສະມຸດຖານແດ່, ເກີດຈາກການປ່ຽນແປງຂອງອຸຕຸແດ່, ເກີດຈາກການບໍລິຫານຮ່າງກາຍບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີແດ່, ເກີດຈາກການຖືກທຳຮ້າຍແດ່, ເກີດຈາກວິບາກກຳແດ່, ເວທະນາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເກີດແກ່ພິກຂຸນັ້ນເປັນສ່ວນຫຼາຍ. ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ມີອາພາດນ້ອຍ, ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ແລະ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນພະສະມະນະຜູ້ລະອຽດອ່ອນໃນໝູ່ພະສະມະນະທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ยญฺหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สมเณสุ สมณสุขุมาโล’ติ, มเมว ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สมเณสุ สมณสุขุมาโล’ติ[Pg.116]. อหญฺหิ, ภิกฺขเว, ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ เสนาสนํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต. เยหิ โข ปน ภิกฺขูหิ สทฺธึ วิหรามิ, เต มํ มนาเปเนว พหุลํ กายกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ วจีกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ มโนกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาปํเยว อุปหารํ อุปหรนฺติ, อปฺปํ อมนาปํ. ยานิ โข ปน ตานิ เวทยิตานิ – ปิตฺตสมุฏฺฐานานิ วา เสมฺหสมุฏฺฐานานิ วา วาตสมุฏฺฐานานิ วา สนฺนิปาติกานิ วา อุตุปริณามชานิ วา วิสมปริหารชานิ วา โอปกฺกมิกานิ วา กมฺมวิปากชานิ วา – ตานิ เม น พหุเทว อุปฺปชฺชนฺติ. อปฺปาพาโธหมสฺมิ, จตุนฺนํ โข ปนสฺมิ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรามิ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເມື່ອກ່າວໂດຍຊອບ ຈະເພິ່ງກ່າວເຖິງຜູ້ໃດວ່າ 'ເປັນພະສະມະນະຜູ້ລະອຽດອ່ອນໃນໝູ່ພະສະມະນະທັງຫຼາຍ', ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອກ່າວໂດຍຊອບ ກໍເພິ່ງg່າວໝາຍເຖິງຕະຖາຄົດນີ້ແລວ່າ 'ເປັນພະສະມະນະຜູ້ລະອຽດອ່ອນໃນໝູ່ພະສະມະນະທັງຫຼາຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍວ່າຕະຖາຄົດນີ້ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍຈີວອນທີ່ເຂົາປະນາມອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍນ້ອຍ; ຍ່ອມສັນບິນທະບາດທີ່ເຂົາອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມສັນນ້ອຍ; ຍ່ອມໃຊ້ສອຍເສນາສະນະທີ່ເຂົາອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍນ້ອຍ; ຍ່ອມໃຊ້ສອຍຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານທີ່ເຂົາອາຣາດທະນາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ອາຣາດທະນາ ຍ່ອມໃຊ້ສອຍນ້ອຍ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທີ່ຕະຖາຄົດຢູ່ຮ່ວມກັນນັ້ນ ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ຕະຖາຄົດດ້ວຍກາຍະກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ດ້ວຍgາຍະກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ; ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ດ້ວຍວະຈີກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ; ຍ່ອມປະພຶດຕໍ່ດ້ວຍມະໂນກຳອັນເປັນທີ່ພໍໃຈເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ; ຍ່ອມນ້ອມນຳແຕ່ສິ່ງອັນເປັນທີ່ພໍໃຈມາບູຊາເປັນສ່ວນຫຼາຍ, ສິ່ງອັນບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈນ້ອຍ. ເວທະນາທັງຫຼາຍ ທີ່ມີດີເປັນສະມຸດຖານແດ່, ມີສະເລດເປັນສະມຸດຖານແດ່, ມີລົມເປັນສະມຸດຖານແດ່, ມີດີ ສະເລດ ລົມ ປະຊຸມກັນເປັນສະມຸດຖານແດ່, ເກີດຈາກການປ່ຽນແປງຂອງອຸຕຸແດ່, ເກີດຈາກການບໍລິຫານຮ່າງກາຍບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີແດ່, ເກີດຈາກການຖືກທຳຮ້າຍແດ່, ເກີດຈາກວິບາກກຳແດ່, ເວທະນາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເກີດແກ່ຕະຖາຄົດເປັນສ່ວນຫຼາຍ. ຕະຖາຄົດເປັນຜູ້ມີອາພາດນ້ອຍ, ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ, ແລະ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້.

---

‘‘ยญฺหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สมเณสุ สมณสุขุมาโล’ติ, มเมว ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘สมเณสุ สมณสุขุมาโล’’’ติ. จตุตฺถํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດເມື່ອຈະກ່າວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ພຶງກ່າວວ່າ ‘ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມນຸ່ມນວນລະອຽດອ່ອນໃນໝູ່ສະມະນະ’ ຜູ້ນັ້ນເມື່ອຈະກ່າວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ພຶງໝາຍເຖິງຕະຖາຄົດນີ້ເອງວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີຄວາມນຸ່ມນວນລະອຽດອ່ອນໃນໝູ່ສະມະນະ’.” (ສູດທີ 4)

---

๕. ผาสุวิหารสุตฺตํ

໕. ຜາສຸວິຫາຣະສູດ

---

๑๐๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ผาสุวิหารา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน เมตฺตํ กายกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ, เมตฺตํ วจีกมฺมํ…เป… เมตฺตํ มโนกมฺมํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สพฺรหฺมจารีสุ อาวิ เจว รโห จ. ยานิ ตานิ สีลานิ อขณฺฑานิ อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ, ตถารูเปหิ สีเลหิ สีลสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ. ยายํ ทิฏฺฐิ อริยา นิยฺยานิกา นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย, ตถารูปาย ทิฏฺฐิยา ทิฏฺฐิสามญฺญคโต วิหรติ สพฺรหฺมจารีหิ อาวิ เจว รโห จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ผาสุวิหารา’’ติ. ปญฺจมํ.

໑໐໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍ (ຜາສຸວິຫານ) 5 ປະການນີ້ມີຢູ່. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້: 1. ມີກາຍະກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ປະກົດແກ່ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ. 2. ມີວະຈີກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ປະກົດແກ່ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີ ທັງຕໍ່ໜ້າandລັບຫຼັງ. 3. ມີມະໂນກຳປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ປະກົດແກ່ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີ ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ. 4. ເປັນຜູ້ມີສີລທີ່ບໍ່ຂາດ ບໍ່ທະລຸ ບໍ່ດ່າງ ບໍ່ພ້ອຍ ເປັນໄທ ທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນເສີນ ບໍ່ຖືກຕັນຫາແລະທິດຖິລູບຄຳ ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ, ເປັນຜູ້ມີສີລສະເໝີກັນກັບເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ຢູ່ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ. 5. ເປັນຜູ້ມີທິດຖິອັນປະເສີດ ເປັນເຄື່ອງນຳອອກ (ຈາກທຸກ) ນຳຜູ້ປະພຶດຕາມໄປເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ, ເປັນຜູ້ມີທິດຖິສະເໝີກັນກັບເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ ຢູ່ທັງຕໍ່ໜ້າແລະລັບຫຼັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ພິເສດຄືທຳເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍ 5 ປະການ.” (ສູດທີ 5)

---

๖. อานนฺทสุตฺตํ

໖. ອານັນທະສູດ

---

๑๐๖. เอกํ [Pg.117] สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໑໐໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘ยโต โข, อานนฺท, ภิกฺขุ อตฺตนา สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ อธิสีเล สมฺปวตฺตา ; เอตฺตาวตาปิ โข, อานนฺท, ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ຈະຢູ່ສະບາຍ ດ້ວຍເຫດພຽງໃດໜໍ?” “ອານົນ, ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ ແລະບໍ່ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ນັ້ນຜູ້ນີ້ໃນເລື່ອງສີລອັນຍິ່ງ, ອານົນ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ກໍຢູ່ສະບາຍໄດ້.”

---

‘‘สิยา ปน, ภนฺเต, อญฺโญปิ ปริยาโย ยถา ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘สิยา, อานนฺท ! ยโต โข, อานนฺท, ภิกฺขุ อตฺตนา สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ อธิสีเล สมฺปวตฺตา; อตฺตานุเปกฺขี จ โหติ, โน ปรานุเปกฺขี; เอตฺตาวตาปิ โข, อานนฺท, ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະມີປະການອື່ນອີກບໍ່ ທີ່ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ຈະຢູ່ສະບາຍ?” “ມີຢູ່, ອານົນ! ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ນັ້ນຜູ້ນີ້ໃນເລື່ອງສີລອັນຍິ່ງ, ແລະເປັນຜູ້ເພັ່ງພິຈາລະນາຕົນເອງ ບໍ່ເພັ່ງພິຈາລະນາຄົນອື່ນ, ອານົນ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ກໍຢູ່ສະບາຍໄດ້.”

---

‘‘สิยา ปน, ภนฺเต, อญฺโญปิ ปริยาโย ยถา ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘สิยา, อานนฺท! ยโต โข, อานนฺท, ภิกฺขุ อตฺตนา สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ อธิสีเล สมฺปวตฺตา; อตฺตานุเปกฺขี จ โหติ, โน ปรานุเปกฺขี; อปญฺญาโต จ โหติ, เตน จ อปญฺญาตเกน โน ปริตสฺสติ; เอตฺตาวตาปิ โข, อานนฺท, ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະມີປະການອື່ນອີກບໍ່ ທີ່ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ຈະຢູ່ສະບາຍ?” “ມີຢູ່, ອານົນ! ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ນັ້ນຜູ້ນີ້ໃນເລື່ອງສີລອັນຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ເພັ່ງພິຈາລະນາຕົນເອງ ບໍ່ເພັ່ງພິຈາລະນາຄົນອື່ນ, ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ປາກົດ (ບໍ່ມີຊື່ສຽງ) ທັງບໍ່ເດືອດຮ້ອນເພາະຄວາມບໍ່ປາກົດນັ້ນ, ອານົນ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ກໍຢູ່ສະບາຍໄດ້.”

---

‘‘สิยา ปน, ภนฺเต, อญฺโญปิ ปริยาโย ยถา ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘สิยา, อานนฺท! ยโต โข, อานนฺท, ภิกฺขุ อตฺตนา สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ อธิสีเล สมฺปวตฺตา; อตฺตานุเปกฺขี จ โหติ, โน ปรานุเปกฺขี; อปญฺญาโต จ โหติ, เตน จ อปญฺญาตเกน โน ปริตสฺสติ; จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; เอตฺตาวตาปิ โข, อานนฺท, ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະມີປະການອື່ນອີກບໍ່ ທີ່ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ຈະຢູ່ສະບາຍ?” “ມີຢູ່, ອານົນ! ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ນັ້ນຜູ້ນີ້ໃນເລື່ອງສີລອັນຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ເພັ່ງພິຈາລະນາຕົນເອງ ບໍ່ເພັ່ງພິຈາລະນາຄົນອື່ນ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປາກົດ ທັງບໍ່ເດືອດຮ້ອນເພາະຄວາມບໍ່ປາກົດນັ້ນ, ແລະເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍໃນປັດຈຸບັນ, ອານົນ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ກໍຢູ່ສະບາຍໄດ້.”

---

‘‘สิยา [Pg.118] ปน, ภนฺเต, อญฺโญปิ ปริยาโย ยถา ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘สิยา, อานนฺท! ยโต โข, อานนฺท, ภิกฺขุ อตฺตนา สีลสมฺปนฺโน โหติ, โน ปรํ อธิสีเล สมฺปวตฺตา; อตฺตานุเปกฺขี จ โหติ, โน ปรานุเปกฺขี; อปญฺญาโต จ โหติ, เตน จ อปญฺญาตเกน โน ปริตสฺสติ; จตุนฺนญฺจ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานญฺจ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺตาวตาปิ โข, อานนฺท, ภิกฺขุ สงฺเฆ วิหรนฺโต ผาสุํ วิหเรยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈະມີປະການອື່ນອີກບໍ່ ທີ່ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ຈະຢູ່ສະບາຍ?” “ມີຢູ່, ອານົນ! ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ນັ້ນຜູ້ນີ້ໃນເລື່ອງສີລອັນຍິ່ງ, ເປັນຜູ້ເພັ່ງພິຈາລະນາຕົນເອງ ບໍ່ເພັ່ງພິຈາລະນາຄົນອື່ນ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປາກົດ ທັງບໍ່ເດືອດຮ້ອນເພາະຄວາມບໍ່ປາກົດນັ້ນ, ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍໃນປັດຈຸບັນ, ແລະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສ信ໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ, ອານົນ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ພິກຂຸເມື່ອຢູ່ໃນໝູ່ສົງ ກໍຢູ່ສະບາຍໄດ້.”

---

‘‘อิมมฺหา จาหํ, อานนฺท, ผาสุวิหารา อญฺโญ ผาสุวิหาโร อุตฺตริตโร วา ปณีตตโร วา นตฺถีติ วทามี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ແລະອານົນ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບໍ່ມີເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍອື່ນໃດ ທີ່ຈະຍິ່ງໄປກວ່າ ຫຼື ປະເສີດໄປກວ່າ ເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍນີ້.” (ສູດທີ 6)

---

๗. สีลสุตฺตํ

໗. ສີລສູດ

---

๑๐๗. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

໑໐໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ຂອງເຮັດບຸນ ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.”

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ, สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ.

“5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ, ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສະມາທິ, ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍປັນຍາ, ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍວິມຸດ, ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ.”

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ຂອງເຮັດບຸນ ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” (ສູດທີ 7)

---

๘. อเสขสุตฺตํ

໘. ອະເສຂະສູດ

---

๑๐๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

໑໐໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ ຄວນແກ່ຂອງເຮັດບຸນ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.”

---

‘‘กตเมหิ, ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน [Pg.119] ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະມາທິຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິມຸດຕິຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” (ສູດທີ 8)

---

๙. จาตุทฺทิสสุตฺตํ

໙. ຈາຕຸດທິສະສູດ

---

๑๐๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ จาตุทฺทิโส โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ จาตุทฺทิโส โหตี’’ติ. นวมํ.

໑໐໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະ... ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄປໄດ້ໃນທິດທັງສີ່. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້: 1. ເປັນຜູ້ມີສີລ, ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນພຣະປະຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. 2. ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍ ຊົງຈຳໄວ້ໄດ້ ຄ່ອງປາກ ຂຶ້ນໃຈ ແລະແທງຕະຫຼອດດີດ້ວຍທິດຖິ. 3. ເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ ຕາມມີຕາມໄດ້. 4. ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍໃນປັດຈຸບັນ. 5. ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄປໄດ້ໃນທິດທັງສີ່.” (ສູດທີ 9)

---

๑๐. อรญฺญสุตฺตํ

໑໐. ອະຣັນຍະສູດ

---

๑๑๐. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; อารทฺธวีริโย วิหรติ ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ [Pg.120] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุ’’นฺติ. ทสมํ.

໑໑໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມຄວນເພື່ອເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ທີ່ເປັນປ່າແລະດົງ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້: 1. ເປັນຜູ້ມີສີລ... ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. 2. ເປັນພະຫູສູດ... ແທງຕະຫຼອດດີດ້ວຍທິດຖິ. 3. ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ມີກຳລັງ, ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ, ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. 4. ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ 4 ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ສະບາຍໃນປັດຈຸບັນ. 5. ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຄວນເພື່ອເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ທີ່ເປັນປ່າແລະດົງ.” (ສູດທີ 10)

---

ผาสุวิหารวคฺโค ปฐโม.

ຜາສຸວິຫາຣະວັກ ທີ 1 ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ດັ່ງນີ້:

---

สารชฺชํ สงฺกิโต โจโร, สุขุมาลํ ผาสุ ปญฺจมํ;

อานนฺท สีลาเสขา จ, จาตุทฺทิโส อรญฺเญน จาติ.

ສາຣັດຊະສູດ, ສັງກິຕະສູດ, ໂຈຣະສູດ, ສຸຂຸມາລະສູດ, ຜາສຸສູດ ເປັນທີ 5, ອານັນທະສູດ, ສີລສູດ, ອະເສຂະສູດ, จາຕຸດທິສະສູດ, ແລະອະຣັນຍະສູດ.

---

(๑๒) ๒. อนฺธกวินฺทวคฺโค

(໑໒) ໒. ອັນທະກະວິນທະວັກ

---

๑. กุลูปกสุตฺตํ

໑. ກຸລູປະກະສູດ

---

๑๑๑. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต กุลูปโก ภิกฺขุ กุเลสุ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสนฺถววิสฺสาสี จ โหติ, อนิสฺสรวิกปฺปี จ, วิสฺสฏฺฐุปเสวี จ, อุปกณฺณกชปฺปี จ, อติยาจนโก จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต กุลูปโก ภิกฺขุ กุเลสุ อปฺปิโย จ โหติ อมนาโป จ อครุ จ อภาวนีโย จ.

໑໑໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະບໍ່ເປັນທີ່ຍົກຍ້ອງຂອງຕະກູນທັງຫຼາຍ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: 1. ເປັນຜູ້ມັກຄຸ້ນເຄີຍສະໜິດສະໜົມກັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນມິດສະຫາຍ. 2. ເປັນຜູ້ມັກຈັດແຈງສິ່ງຂອງທີ່ຕົນບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງ. 3. ເປັນຜູ້ມັກຄົບຫາກັບຄົນທີ່ແຕກແຍກກັນ. 4. ເປັນຜູ້ມັກກະຊິບຂ້າງຫູ. 5. ເປັນຜູ້ມັກຂໍເກີນຂອບເຂດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ບໍ່ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະບໍ່ເປັນທີ່ຍົກຍ້ອງຂອງຕະກູນທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต กุลูปโก ภิกฺขุ กุเลสุ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น อสนฺถววิสฺสาสี จ โหติ, น อนิสฺสรวิกปฺปี จ, น วิสฺสฏฺฐุปเสวี จ, น อุปกณฺณกชปฺปี จ, น อติยาจนโก จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต กุลูปโก ภิกฺขุ กุเลสุ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ปฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະ... ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະເປັນທີ່ຍົກຍ້ອງຂອງຕະກູນທັງຫຼາຍ. 5 ປະ... ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: 1. ເປັນຜູ້ບໍ່ມັກຄຸ້ນເຄີຍສະໜິດສະໜົມກັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນມິດສະຫາຍ. 2. ເປັນຜູ້ບໍ່ມັກຈັດແຈງສິ່ງຂອງທີ່ຕົນບໍ່ມີອຳນາດປົກຄອງ. 3. ເປັນຜູ້ບໍ່ມັກຄົບຫາກັບຄົນທີ່ແຕກແຍກກັນ. 4. ເປັນຜູ້ບໍ່ມັກກະຊິບຂ້າງຫູ. 5. ເປັນຜູ້ບໍ່ມັກຂໍເກີນຂອບເຂດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈ ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະເປັນທີ່ຍົກຍ້ອງຂອງຕະກູນທັງຫຼາຍ.” (ສູດທີ 1)

---

๒. ปจฺฉาสมณสุตฺตํ

໒. ປັດສາມະນະສູດ

---

๑๑๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปจฺฉาสมโณ น อาทาตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อติทูเร วา คจฺฉติ อจฺจาสนฺเน วา, น ปตฺตปริยาปนฺนํ [Pg.121] คณฺหติ, อาปตฺติสามนฺตา ภณมานํ น นิวาเรติ, ภณมานสฺส อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปจฺฉาสมโณ น อาทาตพฺโพ.

໑໑໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການ ບໍ່ຄວນນຳໄປເປັນພິກຂຸຜູ້ຕິດຕາມ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: 1. ເດີນຕາມຫຼັງໄກເກີນໄປ ຫຼື ໃກ້ເກີນໄປ. 2. ບໍ່ຊ່ວຍຮັບບາດທີ່ເຕັມດ້ວຍອາຫານ. 3. ບໍ່ຫ້າມປາມພຣະອຸປັດຊາ ຫຼື ອາຈານ ຜູ້ກ່າວຄຳທີ່ໃກ້ຈະຕ້ອງອາບັດ. 4. ມັກເວົ້າສອດແຊກໃນລະຫວ່າງທີ່ພຣະອຸປັດຊາ ຫຼື ອາຈານ ກຳລັງເວົ້າຢູ່. 5. ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊ້າ, ໂງ່ຈ້າ, ເປັນໃບ້ໜວກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການນີ້ແລ ບໍ່ຄວນນຳໄປເປັນພິກຂຸຜູ້ຕິດຕາມ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปจฺฉาสมโณ อาทาตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? นาติทูเร คจฺฉติ น อจฺจาสนฺเน, ปตฺตปริยาปนฺนํ คณฺหติ, อาปตฺติสามนฺตา ภณมานํ นิวาเรติ, ภณมานสฺส น อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตติ, ปญฺญวา โหติ อชโฬ อเนฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปจฺฉาสมโณ อาทาตพฺโพ’’ติ. ทุติยํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນປັດສາມະນະ (ພິກຂຸຜູ້ຕິດຕາມ) ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນນຳໄປດ້ວຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມບໍ່ເດີນໄປໄກເກີນໄປ ທັງບໍ່ໃກ້ເກີນໄປ, ຍ່ອມຮັບບາດທີ່ເຕັມແລ້ວ (ຂອງອາຈານ), ຍ່ອມຫ້າມ (ອາຈານ) ຜູ້ກ່າວໃກ້ຕໍ່ອາບັດ, ເມື່ອ (ອາຈານ) ກ່າວຢູ່ ຍ່ອມບໍ່ກ່າວສອດຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ບໍ່ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ເປັນໃບ້ໜວກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນປັດສາມະນະ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄວນນຳໄປດ້ວຍ.” ສູດທີ ໒.

---

๓. สมฺมาสมาธิสุตฺตํ

໓. ສັມມາສະມາທິສູດ

---

๑๑๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ สมฺมาสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รูปานํ, อกฺขโม สทฺทานํ, อกฺขโม คนฺธานํ, อกฺขโม รสานํ, อกฺขโม โผฏฺฐพฺพานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ สมฺมาสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

໑໑໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ອາດເພື່ອເຂົ້າເຖິງສັມມາສະມາທິແລ້ວຢູ່. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ອາດເພື່ອເຂົ້າເຖິງສັມມາສະມາທິແລ້ວຢູ່.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมฺมาสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ สมฺมาสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. ตติยํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມອາດເພື່ອເຂົ້າເຖິງສັມມາສະມາທິແລ້ວຢູ່. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດຖັບພະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມອາດເພື່ອເຂົ້າເຖິງສັມມາສະມາທິແລ້ວຢູ່.” ສູດທີ ໓.

---

๔. อนฺธกวินฺทสุตฺตํ

໔. ອັນທະກະວິນທະສູດ

---

๑๑๔. เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ วิหรติ อนฺธกวินฺเท. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ –

໑໑໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ອັນທະກະວິນທະ ໃນແຄວ້ນມະຄົດ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘เย เต, อานนฺท, ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ, เต โว, อานนฺท, ภิกฺขู ปญฺจสุ ธมฺเมสุ สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา[Pg.122]. กตเมสุ ปญฺจสุ? ‘เอถ ตุมฺเห, อาวุโส, สีลวา โหถ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุตา วิหรถ อาจารโคจรสมฺปนฺนา อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวิโน, สมาทาย สิกฺขถ สิกฺขาปเทสู’ติ – อิติ ปาติโมกฺขสํวเร สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา.

“ດູກ່ອນອານົນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເປັນຜູ້ບວດໃໝ່ ບວດບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ທຳວິນັຍນີ້, ດູກ່ອນອານົນ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ອັນພວກທ່ານຄວນชັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນທຳ ໕ ປະການ. ໃນທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ‘ມາເຖີດ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສີລ, ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນປາຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດມີປະມານນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍເຖີດ’ ດັ່ງນີ້, ຄວນຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນປາຕິໂມກຂະສັງວອນ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘‘เอถ ตุมฺเห, อาวุโส, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา วิหรถ อารกฺขสติโน นิปกฺกสติโน, สารกฺขิตมานสา สตารกฺเขน เจตสา สมนฺนาคตา’ติ – อิติ อินฺทฺริยสํวเร สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา.

“‘ມາເຖີດ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ມີສະຕິຮັກສາຕົນ, ມີສະຕິອັນຮັກສາໄວ້ດີແລ້ວ, ມີໃຈອັນຄຸ້ມຄອງດີແລ້ວ, ປະກອບດ້ວຍໃຈອັນມີສະຕິເປັນເຄື່ອງຮັກສາຢູ່ເຖີດ’ ດັ່ງນີ້, ຄວນຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນອິນຊີສັງວອນ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘‘เอถ ตุมฺเห, อาวุโส, อปฺปภสฺสา โหถ, ภสฺเส ปริยนฺตการิโน’ติ – อิติ ภสฺสปริยนฺเต สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา.

“‘ມາເຖີດ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີວາຈານ້ອຍ, ເປັນຜູ້ເຮັດກຳນົດຂອບເຂດໃນການເຈລະຈาເຖີດ’ ດັ່ງນີ້, ຄວນຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີກຳນົດຂອບເຂດໃນການເຈລະຈາ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘‘เอถ ตุมฺเห, อาวุโส, อารญฺญิกา โหถ, อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวถา’ติ – อิติ กายวูปกาเส สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา.

“‘ມາເຖີດ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ຢູ່ໃນປ່າ, ຈົ່ງເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ທີ່ເປັນປ່າແລະດົງເຖີດ’ ດັ່ງນີ້, ຄວນຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນກາຍະວິເວກ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘‘เอถ ตุมฺเห, อาวุโส, สมฺมาทิฏฺฐิกา โหถ สมฺมาทสฺสเนน สมนฺนาคตา’ติ – อิติ สมฺมาทสฺสเน สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา. เย เต, อานนฺท, ภิกฺขู นวา อจิรปพฺพชิตา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ, เต โว, อานนฺท, ภิกฺขู อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา’’ติ. จตุตฺถํ.

“‘ມາເຖີດ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສັມມາທິດຖິ, ປະກອບດ້ວຍສັມມາທັດສະນະເຖີດ’ ດັ່ງນີ້, ຄວນຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສັມມາທັດສະນະ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ດູກ່ອນອານົນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເປັນຜູ້ບວດໃໝ່ ບວດບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ທຳວິນັຍນີ້, ດູກ່ອນອານົນ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ອັນພວກທ່ານຄວນຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ໃຫ້ປະດິດສະຖານໄວ້ໃນທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ສູດທີ ໔.

---

๕. มจฺฉรินีสุตฺตํ

໕. ມັດສະຣິນີສູດ

---

๑๑๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อาวาสมจฺฉรินี โหติ, กุลมจฺฉรินี โหติ, ลาภมจฺฉรินี โหติ, วณฺณมจฺฉรินี โหติ, ธมฺมมจฺฉรินี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໑໑໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ອາວາດ ໑, ຕະໜີ່ຕະກູນ ໑, ຕະໜີ່ລາບ ໑, ຕະໜີ່ວັນນະ ໑, ຕະໜີ່ທຳ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น อาวาสมจฺฉรินี โหติ, น กุลมจฺฉรินี โหติ, น ลาภมจฺฉรินี โหติ, น วณฺณมจฺฉรินี โหติ, น ธมฺมมจฺฉรินี โหติ[Pg.123]. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. ปญฺจมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ອາວາດ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ຕະກູນ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ລາບ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ວັນນະ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ທຳ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້.” ສູດທີ ໕.

---

๖. วณฺณนาสุตฺตํ

໖. ວັນນະນາສູດ

---

๑๑๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ, สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໑໑໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມເລື່ອມໃສໃນຖານະທີ່ບໍ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມບໍ່ເລື່ອມໃສໃນຖານະທີ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑, ຍ່ອມທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ, สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມບໍ່ເລື່ອມໃສໃນຖານະທີ່ບໍ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑, ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມເລື່ອມໃສໃນຖານະທີ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑, ບໍ່ທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້.” ສູດທີ ໖.

---

๗. อิสฺสุกินีสุตฺตํ

໗. ອິດສຸກິນີສູດ

---

๑๑๗. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อิสฺสุกินี จ โหติ, มจฺฉรินี จ, สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໑໑໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ອິດສາ ໑, ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ ໑, ຍ່ອມທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ[Pg.124], อนิสฺสุกินี จ โหติ, อมจฺฉรินี จ, สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ອິດສາ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ ໑, ບໍ່ທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກขຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້.” ສູດທີ ໗.

---

๘. มิจฺฉาทิฏฺฐิกสุตฺตํ

໘. ມິດສາທິດຖິສູດ

---

๑๑๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา จ โหติ, มิจฺฉาสงฺกปฺปา จ, สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໑໑໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ມີມິດສາທິດຖິ ໑, ເປັນຜູ້ມີມິດສາສັງກັບປະ ໑, ຍ່ອມທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, สมฺมาทิฏฺฐิกา จ, โหติ, สมฺมาสงฺกปฺปา จ, สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ມີສັມມາທິດຖິ ໑, ເປັນຜູ້ມີສັມມາສັງກັບປະ ໑, ບໍ່ທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້.” ສູດທີ ໘.

---

๙. มิจฺฉาวาจาสุตฺตํ

໙. ມິດສາວາຈາສູດ

---

๑๑๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, มิจฺฉาวาจา จ โหติ, มิจฺฉากมฺมนฺตา จ, สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໑໑໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ມີມິດສາວາຈາ ໑, ເປັນຜູ້ມີມິດສາກຳມັນຕະ ໑, ຍ່ອມທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, สมฺมาวาจา จ โหติ, สมฺมากมฺมนฺตา จ, สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. นวมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ມີສັມມາວາຈາ ໑, ເປັນຜູ້ມີສັມມາກຳມັນຕະ ໑, ບໍ່ທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້.” ສູດທີ ໙.

---

๑๐. มิจฺฉาวายามสุตฺตํ

໑໐. ມິດສາວາຍາມະສູດ

---

๑๒๐. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.125], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, มิจฺฉาวายามา จ โหติ, มิจฺฉาสตินี จ, สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໑໒໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ມີມິດສາວາຍາມະ ໑, ເປັນຜູ້ມີມິດສາສະຕິ ໑, ຍ່ອມທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, สมฺมาวายามา จ โหติ, สมฺมาสตินี จ, สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມປະດິດສະຖານຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິຈາລະນາໃຄ່ຄວນຢ່າງຖີ່ຖ້ວນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນຕິຕຽນ ໑, ພິຈາລະນາໃຄ່ຄວນຢ່າງຖີ່ຖ້ວນແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑, ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນຊອບ ໑, ເປັນຜູ້ມີສະຕິຊອບ ໑, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂອງທີ່ທານດ້ວຍສັດທາຕ້ອງເສຍຫາຍ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະດິດສະຖານຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້”. ສູດທີ ໑໐.

---

อนฺธกวินฺทวคฺโค ทุติโย.

ອັນທະກະວິນທະວັກ ທີ ໒ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

---

กุลูปโก ปจฺฉาสมโณ, สมาธิอนฺธกวินฺทํ;

มจฺฉรี วณฺณนา อิสฺสา, ทิฏฺฐิวาจาย วายมาติ.

ວ່າດ້ວຍພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ, ພິກຂຸຜູ້ຕິດຕາມ, ສະມາທິ, ອັນທະກະວິນທະ, ຄວາມຕະໜີ່, ການສັນເສີນ, ຄວາມອິດສາ, ຄວາມເຫັນ, ວາຈາ, ແລະ ຄວາມພຽນ.

---

(๑๓) ๓. คิลานวคฺโค

(໑໓) ໓. ຄິລານະວັກ

---

๑. คิลานสุตฺตํ

໑. ຄິລານະສູດ

---

๑๒๑. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน คิลานสาลา เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ ทุพฺพลํ คิลานกํ; ทิสฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

໑໒໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄາຣສາລາ ປ່າໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນ ແລ້ວສະເດັດໄປຍັງໂຮງພະຍາບານ (ຄິລານສາລາ). ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພິກຂຸຮູບໜຶ່ງຜູ້ທຸພົນລະພາບ ເຈັບໄຂ້; ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ຈັດຕຽມໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ:

---

‘‘ยํ [Pg.126] กิญฺจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุํ ทุพฺพลํ คิลานกํ ปญฺจ ธมฺมา น วิชหนฺติ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – ‘นจิรสฺเสว อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫາກທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ລະຖິ້ມພິກຂຸຜູ້ທຸພົນລະພາບ ເຈັບໄຂ້ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນເພິ່ງຫວັງສິ່ງນີ້ໄດ້ ຄື: ‘ບໍ່ດົນເລີຍ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຈະໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນປາສະຈາກອາສະວະ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່’.”

---

‘‘กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี, มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. ยํ กิญฺจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุํ ทุพฺพลํ คิลานกํ อิเม ปญฺจ ธมฺมา น วิชหนฺติ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – ‘นจิรสฺเสว อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสตี’’’ติ. ปฐมํ.

“ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ສວຍງາມໃນກາຍຢູ່ ໑, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນອາຫານວ່າເປັນຂອງໜ້າກຽດ ໑, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນໂລກທັງປວງວ່າບໍ່ໜ້າຍິນດີ ໑, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງຢູ່ ໑, ແລະ ມໍຣະນະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນຄວາມຕາຍ) ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນຂອງພິກຂຸນັ້ນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫາກທຳ ໕ ປະການນີ້ ບໍ່ລະຖິ້ມພິກຂຸຜູ້ທຸພົນລະພາບ ເຈັບໄຂ້ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ, ພິກຂຸຮູບນັ້ນເພິ່ງຫວັງສິ່ງນີ້ໄດ້ ຄື: ‘ບໍ່ດົນເລີຍ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ... ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່’.” ສູດທີ ໑.

---

๒. สติสูปฏฺฐิตสุตฺตํ

໒. ສະຕິສູປັດຖິຕະສູດ

---

๑๒๒. ‘‘โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา ปญฺจ ธมฺเม ภาเวติ ปญฺจ ธมฺเม พหุลีกโรติ, ตสฺส ทฺวินฺนํ ผลานํ อญฺญตรํ ผลํ ปาฏิกงฺขํ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญา, สติ วา อุปาทิเสเส อนาคามิตา.

໑໒໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງກໍຕາມ ທີ່ຈະເລີນທຳ ໕ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງທຳ ໕ ປະການ, ຍ່ອມເພິ່ງຫວັງຜົນ ໒ ປະການ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ຄື: ພຣະອໍຣะຫັດໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼື ເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍຈະເປັນພຣະອະນາຄາມີ”.

---

‘‘กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อชฺฌตฺตญฺเญว สติ สูปฏฺฐิตา โหติ ธมฺมานํ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย, อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี. โย หิ โกจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา อิเม ปญฺจ ธมฺเม ภาเวติ อิเม ปญฺจ ธมฺเม พหุลีกโรติ, ตสฺส ทฺวินฺนํ ผลานํ อญฺญตรํ ผลํ ปาฏิกงฺขํ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญา, สติ วา อุปาทิเสเส อนาคามิตา’’ติ. ทุติยํ.

“ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນພາຍໃນ ດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍ ໑, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ສວຍງາມໃນກາຍຢູ່ ໑, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນອາຫານວ່າເປັນຂອງໜ້າກຽດ ໑, ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນໂລກທັງປວງວ່າບໍ່ໜ້າຍິນດີ ໑, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງຢູ່ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງກໍຕາມ ທີ່ຈະເລີນທຳ ໕ ປະການນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງທຳ ໕ ປະການນີ້, ຍ່ອມເພິ່ງຫວັງຜົນ ໒ ປະການ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ຄື: ພຣະອໍຣະຫັດໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼື ເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍຈະເປັນພຣະອະນາຄາມີ”. ສູດທີ ໒.

---

๓. ปฐมอุปฏฺฐากสุตฺตํ

໓. ປະຖົມມະອຸປັດຖາກະສູດ

---

๑๒๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลาโน ทูปฏฺฐาโก โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสปฺปายการี โหติ, สปฺปาเย มตฺตํ น ชานาติ, เภสชฺชํ นปฺปฏิเสวิตา โหติ, อตฺถกามสฺส คิลานุปฏฺฐากสฺส น ยถาภูตํ อาพาธํ อาวิกตฺตา โหติ อภิกฺกมนฺตํ วา อภิกฺกมตีติ ปฏิกฺกมนฺตํ วา ปฏิกฺกมตีติ ฐิตํ วา ฐิโตติ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ [Pg.127] เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อนธิวาสกชาติโก โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลาโน ทูปฏฺฐาโก โหติ.

໑໒໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພະຍາບານໄດ້ຍາກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ໑, ບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ໑, ບໍ່ກິນຢາ ໑, ບໍ່ບອກອາການໄຂ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງແກ່ຜູ້ພະຍາບານທີ່ຫວັງດີ ຄື ເມື່ອອາການກຳເລີບກໍບໍ່ບອກວ່າກຳເລີບ, ເມື່ອອາການທຸເລົາກໍບໍ່ບອກວ່າທຸເລົາ, ຫຼື ເມື່ອອາການຊົງຕົວກໍບໍ່ບອກວ່າຊົງຕົວ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມອົດທົນຕໍ່ທຸກຂະເວທະນາທາງກາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ອັນເປັນທຸກ, ກ້າຫານ, ເຜັດຮ້ອນ, ບໍ່ໜ້າຍິນດີ, ບໍ່ໜ້າພໍໃຈ, ອັນຈະພາກຊີວິດໄປໄດ້ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພະຍາບານໄດ້ຍາກ”.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลาโน สูปฏฺฐาโก โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สปฺปายการี โหติ, สปฺปาเย มตฺตํ ชานาติ, เภสชฺชํ ปฏิเสวิตา โหติ, อตฺถกามสฺส คิลานุปฏฺฐากสฺส ยถาภูตํ อาพาธํ อาวิกตฺตา โหติ อภิกฺกมนฺตํ วา อภิกฺกมตีติ ปฏิกฺกมนฺตํ วา ปฏิกฺกมตีติ ฐิตํ วา ฐิโตติ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสกชาติโก โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลาโน สูปฏฺฐาโก โหตี’’ติ. ตติยํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພະຍາບານໄດ້ງ່າຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມັກເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ໑, ຮູ້ຈັກປະມານໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ໑, ກິນຢາ ໑, ບອກອາການໄຂ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງແກ່ຜູ້ພະຍາບານທີ່หวັງດີ ຄື ເມື່ອອາການກຳເລີບກໍບອກວ່າກຳເລີບ, ເມື່ອອາການທຸເລົາກໍບອກວ່າທຸເລົາ, ຫຼື ເມື່ອອາການຊົງຕົວກໍບອກວ່າຊົງຕົວ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ມີຄວາມອົດທົນຕໍ່ທຸກຂະເວທະນາທາງກາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ອັນເປັນທຸກ, ກ້າຫານ, ເຜັດຮ້ອນ, ບໍ່ໜ້າຍິນດີ, ບໍ່ໜ້າພໍໃຈ, ອັນຈະພາກຊີວິດໄປໄດ້ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ພະຍາບານໄດ້ງ່າຍ”. ສູດທີ ໓.

---

๔. ทุติยอุปฏฺฐากสุตฺตํ

໔. ທຸຕິຍະອຸປັດຖາກະສູດ

---

๑๒๔. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลานุปฏฺฐาโก นาลํ คิลานํ อุปฏฺฐาตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? นปฺปฏิพโล โหติ เภสชฺชํ สํวิธาตุํ; สปฺปายาสปฺปายํ น ชานาติ, อสปฺปายํ อุปนาเมติ, สปฺปายํ อปนาเมติ; อามิสนฺตโร คิลานํ อุปฏฺฐาติ, โน เมตฺตจิตฺโต; เชคุจฺฉี โหติ อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา วนฺตํ วา เขฬํ วา นีหริตุํ; นปฺปฏิพโล โหติ คิลานํ กาเลน กาลํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลานุปฏฺฐาโก นาลํ คิลานํ อุปฏฺฐาตุํ.

໑໒໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ຄວນທີ່ຈະພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ສາມາດປຸງຢາ ໑, ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ຍ່ອມນຳສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດເຂົ້າໄປໃຫ້ ແລະ ກັນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດອອກເສຍ ໑, ພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້ເພາະເຫັນແກ່ອາມິດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດເມດຕາ ໑, ເປັນຜູ້ກຽດຊັງທີ່ຈະນຳອຸດຈະຣະ, ປັດສາວະ, ຮາກ ຫຼື ນ້ຳລາຍ ອອກໄປຖິ້ມ ໑, ແລະ ບໍ່ສາມາດທີ່ຈະຊີ້ແຈງ, ຊັກຊວນ, ປຸກໃຈ, ປອບໂຍນ ຄົນເຈັບໄຂ້ດ້ວຍທຳມະກະຖາຕາມການອັນຄວນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຄວນທີ່ຈະພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້”.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลานุปฏฺฐาโก อลํ คิลานํ อุปฏฺฐาตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปฏิพโล โหติ เภสชฺชํ สํวิธาตุํ; สปฺปายาสปฺปายํ ชานาติ, อสปฺปายํ อปนาเมติ, สปฺปายํ อุปนาเมติ; เมตฺตจิตฺโต คิลานํ อุปฏฺฐาติ, โน อามิสนฺตโร; อเชคุจฺฉี โหติ อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา วนฺตํ วา เขฬํ วา นีหริตุํ; ปฏิพโล โหติ คิลานํ กาเลน กาลํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต คิลานุปฏฺฐาโก อลํ คิลานํ อุปฏฺฐาตุ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຄວນທີ່ຈະພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສາມາດປຸງຢາ ໑, ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແລະບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ຍ່ອມກັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດອອກເສຍ ແລະ ນຳສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດເຂົ້າໄປໃຫ້ ໑, ພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້ດ້ວຍຈິດເມດຕາ ບໍ່ແມ່ນເພາະເຫັນແກ່ອາມິດ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ກຽດຊັງທີ່ຈະນຳອຸດຈະຣະ, ປັດສາວະ, ຮາກ ຫຼື ນ້ຳລາຍ ອອກໄປຖິ້ມ ໑, ແລະ ສາມາດທີ່ຈະຊີ້ແຈງ, ຊັກຊວນ, ປຸກໃຈ, ປອບໂຍນ ຄົນເຈັບໄຂ້ດ້ວຍທຳມະກະຖາຕາມການອັນຄວນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຄວນທີ່ຈະພະຍາບານຄົນເຈັບໄຂ້”. ສູດທີ ໔.

---

๕. ปฐมอนายุสฺสาสุตฺตํ

໕. ປະຖົມມະອະນາຍຸດສະສູດ

---

๑๒๕. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.128], ภิกฺขเว, ธมฺมา อนายุสฺสา. กตเม ปญฺจ? อสปฺปายการี โหติ, สปฺปาเย มตฺตํ น ชานาติ, อปริณตโภชี จ โหติ, อกาลจารี จ โหติ, อพฺรหฺมจารี จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา อนายุสฺสา.

໑໒໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ทຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸສັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ໑, ບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ໑, ມັກກິນອາຫານທີ່ຍ່ອຍຍາກ ໑, ມັກທ່ຽວໄປໃນເວລາອັນບໍ່ຄວນ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ປະພຶດອະພຣົມມະຈັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸສັ້ນ”.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา อายุสฺสา. กตเม ปญฺจ? สปฺปายการี โหติ, สปฺปาเย มตฺตํ ชานาติ, ปริณตโภชี จ โหติ, กาลจารี จ โหติ, พฺรหฺมจารี จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา อายุสฺสา’’ติ. ปญฺจมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸຍືນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມັກເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ໑, ຮູ້ຈັກປະມານໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ໑, ມັກກິນອາຫານທີ່ຍ່ອຍງ່າຍ ໑, ທ່ຽວໄປໃນເວລາອັນຄວນ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸຍືນ”. ສູດທີ ໕.

---

๖. ทุติยอนายุสฺสาสุตฺตํ

໖. ທຸຕິຍະອະນາຍຸດສະສູດ

---

๑๒๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา อนายุสฺสา. กตเม ปญฺจ? อสปฺปายการี โหติ, สปฺปาเย มตฺตํ น ชานาติ, อปริณตโภชี จ โหติ, ทุสฺสีโล จ, ปาปมิตฺโต จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา อนายุสฺสา.

໑໒໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸສັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ໑, ບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ໑, ມັກກິນອາຫານທີ່ຍ່ອຍຍາກ ໑, ເປັນຜູ້ທຸສີລ ໑, ແລະ ມີມິດຊົ່ວ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸສັ້ນ”.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา อายุสฺสา. กตเม ปญฺจ? สปฺปายการี โหติ, สปฺปาเย มตฺตํ ชานาติ, ปริณตโภชี จ โหติ, สีลวา จ, กลฺยาณมิตฺโต จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา อายุสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸຍືນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ມັກເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຕົນເອງ ໑, ຮູ້ຈັກປະມານໃນສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ ໑, ມັກກິນອາຫານທີ່ຍ່ອຍງ່າຍ ໑, ເປັນຜູ້ມີສີລ ໑, ແລະ ມີກັນລະຍານະມິດ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ເປັນເຫດເຮັດໃຫ້ອາຍຸຍືນ”. ສູດທີ ໖.

---

๗. วปกาสสุตฺตํ

໗. ວະປະການະສູດ

---

๑๒๗. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นาลํ สงฺฆมฺหา วปกาสิตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน, อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน, อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, กามสงฺกปฺปพหุโล จ วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นาลํ สงฺฆมฺหา วปกาสิตุํ.

໑໒໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ຄວນທີ່ຈະຫຼີກອອກຈາກໝູ່ຄະນະໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸໃນທຳມະවິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍບິນທະບາດຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍເສນາສະນະຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍຄิລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ມັກຄິດໃນກາມະສັງກົບຢູ່ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຄວນທີ່ຈະຫຼີກອອກຈາກໝູ່ຄະນະໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ”.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ สงฺฆมฺหา วปกาสิตุํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน, สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน, สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน[Pg.129], เนกฺขมฺมสงฺกปฺปพหุโล จ วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ สงฺฆมฺหา วปกาสิตุ’’นฺติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຄວນທີ່ຈະຫຼີກອອກຈາກໝູ່ຄະນະໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸໃນທຳມະවິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ສັນໂດດດ້ວຍບິນທະບາດຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ສັນໂດດດ້ວຍເສນາສະນະຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ສັນໂດດດ້ວຍຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ມັກຄິດໃນເນກຂຳມະສັງກົບຢູ່ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຄວນທີ່ຈະຫຼີກອອກຈາກໝູ່ຄະນະໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ”. ສູດທີ ໗.

---

๘. สมณสุขสุตฺตํ

໘. ສະມະນະສຸຂະສູດ

---

๑๒๘. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, สมณทุกฺขานิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน, อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน, อสนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, อนภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมณทุกฺขานิ.

໑໒໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມທຸກຂອງສະມະນະ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸໃນທຳມະවິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍບິນທະບາດຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍເສນາສະນະຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ບໍ່ສັນໂດດດ້ວຍຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນຢູ່ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມທຸກຂອງສະມະນະ ໕ ປະການ”.

---

‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, สมณสุขานิ. กตมานิ ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน, สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน, สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, อภิรโต จ พฺรหฺมจริยํ จรติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมณสุขานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສຸກຂອງສະມະນະ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸໃນທຳມະවິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍຈີວອນຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ສັນໂດດດ້ວຍບິນທະບາດຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ສັນໂດດດ້ວຍເສນາສະນະຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ສັນໂດດດ້ວຍຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານຕາມມີຕາມໄດ້ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນຢູ່ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມສຸກຂອງສະມະນະ ໕ ປະການ”. ສູດທີ ໘.

---

๙. ปริกุปฺปสุตฺตํ

໙. ປະຣິກຸບປະສູດ

---

๑๒๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาปายิกา เนรยิกา ปริกุปฺปา อเตกิจฺฉา. กตเม ปญฺจ? มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ, ปิตา ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, อรหํ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ อุปฺปาทิตํ โหติ, สงฺโฆ ภินฺโน โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาปายิกา เนรยิกา ปริกุปฺปา อเตกิจฺฉา’’ติ. นวมํ.

໑໒໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນເຫດໃຫ້ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ນຳໄປສູ່ນະລົກ, ມີສະພາວະເສື່ອມເສຍຢ່າງຮຸນແຮງ, ແລະ ບໍ່ສາມາດກູ້ຄືນ (ຮັກສາ) ໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຂ້າພຣະມານດາ ໑, ຂ້າພຣະບິດາ ໑, ຂ້າພຣະອໍຣະຫັນ ໑, ເຮັດໃຫ້ພຣະຕາຖາຄົດຫັ່ງພຣະໂລຫິດດ້ວຍຈິດປະທຸສະຮ້າຍ ໑, ແລະ ທຳລາຍສົງໃຫ້ແຕກແຍກກັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ເປັນເຫດໃຫ້ນຳໄປສູ່ອະບາຍ, ນຳໄປສູ່ນະລົກ, ມີສະພາວະເສື່ອມເສຍຢ່າງຮຸນແຮງ, ແລະ ບໍ່ສາມາດກູ້ຄືນໄດ້”. ສູດທີ ໙.

---

๑๐. พฺยสนสุตฺตํ

໑໐. ພະຍະສະນະສູດ

---

๑๓๐. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, พฺยสนานิ. กตมานิ ปญฺจ? ญาติพฺยสนํ, โภคพฺยสนํ, โรคพฺยสนํ, สีลพฺยสนํ, ทิฏฺฐิพฺยสนํ. น, ภิกฺขเว, สตฺตา ญาติพฺยสนเหตุ วา [Pg.130] โภคพฺยสนเหตุ วา โรคพฺยสนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. สีลพฺยสนเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา ทิฏฺฐิพฺยสนเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ พฺยสนานิ.

໑໓໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຈິບຫາຍ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງຍາດ, ຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງໂພຄະຊັບ, ຄວາມຈິບຫາຍເພາະໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ, ຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງສີລ, ຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງທິດຖິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງຍາດກໍດີ, ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງໂພຄະຊັບກໍດີ, ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມຈິບຫາຍເພາະໂລກໄພໄຂ້ເຈັບກໍດີ ພາຍຫຼັງແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງສີລກໍດີ, ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມຈິບຫາຍແຫ່ງທິດຖິກໍດີ ພາຍຫຼັງແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືຄວາມຈິບຫາຍ ໕ ປະການ.

---

‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ปญฺจ? ญาติสมฺปทา, โภคสมฺปทา, อาโรคฺยสมฺปทา, สีลสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. น, ภิกฺขเว, สตฺตา ญาติสมฺปทาเหตุ วา โภคสมฺปทาเหตุ วา อาโรคฺยสมฺปทาเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. สีลสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สมฺปทา’’ติ. ทสมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຖິງພ້ອມ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍາດ, ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງໂພຄະຊັບ, ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີໂລກ, ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງສີລ, ຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງທິດຖິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຍາດກໍດີ, ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງໂພຄະຊັບກໍດີ, ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີໂລກກໍດີ ພາຍຫຼັງແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງສີລກໍດີ, ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງທິດຖິກໍດີ ພາຍຫຼັງແຕ່ການຕາຍເພາະກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືຄວາມເຖິງພ້ອມ ໕ ປະການ. ສູດທີ ໑໐.

---

คิลานวคฺโค ตติโย.

ຄิລານະວັກ ທີ ໓ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້ -

---

คิลาโน สติสูปฏฺฐิ, ทฺเว อุปฏฺฐากา ทุวายุสา;

วปกาสสมณสุขา, ปริกุปฺปํ พฺยสเนน จาติ.

ຄິລານະສູດ, ສະຕິສູດ, ອຸປັດຖາກະສູດ ໒ ສູດ, ອາຍຸສູດ ໒ ສູດ, ວູປະສະມະສູດ, ສະມະນະສຸຂະສູດ, ປະຣິກຸບປະສູດ ແລະ ພະຍະສະນະສູດ.

---

(๑๔) ๔. ราชวคฺโค

(໑໔) ໔. ຣາຊະວັກ

---

๑. ปฐมจกฺกานุวตฺตนสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະຈັກການຸວັດຕະນະສູດ

---

๑๓๑. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺเมเนว จกฺกํ วตฺเตติ ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

໑໓໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມຊົງຍັງຈັກໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳແທ້; ຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສັດຕູຜູ້ເປັນມະນຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี อตฺถญฺญู จ โหติ, ธมฺมญฺญู จ, มตฺตญฺญู จ, กาลญฺญู จ, ปริสญฺญู จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺเมเนว จกฺกํ ปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ຈັກອັດຖະ, ຮູ້ຈັກທຳ, ຮູ້ຈັກປະມານ, ຮູ້ຈັກການ, ແລະ ຮູ້ຈັກບໍລິສັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊົງຍັງຈັກໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳແທ້; ຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສັດຕູຜູ້ເປັນມະນຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘เอวเมวํ [Pg.131] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເໝືອນກັນນັ້ນແລ ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຊົງຍັງພຣະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳແທ້; ພຣະທຳມະຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อตฺถญฺญู, ธมฺมญฺญู, มตฺตญฺญู, กาลญฺญู, ปริสญฺญู. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ; ตํ โหติ ธมฺมจกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ຈັກອັດຖະ, ຮູ້ຈັກທຳ, ຮູ້ຈັກປະມານ, ຮູ້ຈັກການ, ແລະ ຮູ້ຈັກບໍລິສັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊົງຍັງພຣະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳແທ້; ພຣະທຳມະຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້. ສູດທີ ໑.

---

๒. ทุติยจกฺกานุวตฺตนสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະຈັກການຸວັດຕະນະສູດ

---

๑๓๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต ปิตรา ปวตฺติตํ จกฺกํ ธมฺเมเนว อนุปฺปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

໑໓໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມຊົງໝຸນຈັກທີ່ພຣະຣາຊະບິດาໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວນັ້ນ ໃຫ້ເປັນໄປຕາມໂດຍທຳແທ້; ຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສັດຕູຜູ້ເປັນມະນຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต อตฺถญฺญู จ โหติ, ธมฺมญฺญู จ, มตฺตญฺญู จ, กาลญฺญู จ, ปริสญฺญู จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต ปิตรา ปวตฺติตํ จกฺกํ ธมฺเมเนว อนุปฺปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ຈັກອັດຖະ, ຮູ້ຈັກທຳ, ຮູ້ຈັກປະມານ, ຮູ້ຈັກການ, ແລະ ຮູ້ຈັກບໍລິສັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຣາຊະໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຊົງໝຸນຈັກທີ່ພຣະຣາຊະບິດາໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວນັ້ນ ໃຫ້ເປັນໄປຕາມໂດຍທຳແທ້; ຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສັດຕູຜູ້ເປັນມະນຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ตถาคเตน อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ สมฺมเทว อนุปฺปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมึ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເໝືອນກັນນັ້ນແລ ພຣະສາຣີບຸດ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໝຸນຕາມເຊິ່ງພຣະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງຍັງໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວນັ້ນ ໂດຍຊອບແທ້; ພຣະທຳມະຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สาริปุตฺโต อตฺถญฺญู, ธมฺมญฺญู, มตฺตญฺญู, กาลญฺญู, ปริสญฺญู. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สาริปุตฺโต ตถาคเตน อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ สมฺมเทว อนุปฺปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພຣະສາຣີບຸດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ຈັກອັດຖະ, ຮູ້ຈັກທຳ, ຮູ້ຈັກປະມານ, ຮູ້ຈັກການ, ແລະ ຮູ້ຈັກບໍລິສັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະສາຣີບຸດ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມໝຸນຕາມເຊິ່ງພຣະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມ ທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງຍັງໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວນັ້ນ ໂດຍຊອບແທ້; ພຣະທຳມະຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວ量ດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້. ສູດທີ ໒.

---

๓. ธมฺมราชาสุตฺตํ

໓. ທຳມະຣາຊາສູດ

---

๑๓๓. ‘‘โยปิ [Pg.132] โส, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา, โสปิ น อราชกํ จกฺกํ วตฺเตตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก ปน, ภนฺเต, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ธมฺมิกสฺส ธมฺมรญฺโญ ราชา’’ติ? ‘‘ธมฺโม, ภิกฺขู’’ติ ภควา อโวจ.

໑໓໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາອົງນັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ຊົງຍັງຈັກໃຫ້ເປັນໄປໂດຍປາສະຈາກພຣະຣາຊາ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍໃຜເລົ່າເປັນພຣະຣາຊາຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາອົງນັ້ນ?' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ: 'ດູກ່ອນພິກຂຸ, ທຳນັ້ນແລ'.

---

‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ อนฺโตชนสฺมึ.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາ ຊົງອາໄສທຳເທົ່ານັ້ນ ຊົງສັກກາລະທຳ ຊົງເຄົາລົບທຳ ຊົງນອບນ້ອມທຳ ມີທຳເປັນທຸງ ມີທຳເປັນຍອດ ມີທຳເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ແກ່ຄົນພາຍໃນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ขตฺติเยสุ อนุยนฺเตสุ …เป… พลกายสฺมึ พฺราหฺมณคหปติเกสุ เนคมชานปเทสุ สมณพฺราหฺมเณสุ มิคปกฺขีสุ. ส โข โส, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา อนฺโตชนสฺมึ ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ขตฺติเยสุ อนุยนฺเตสุ พลกายสฺมึ พฺราหฺมณคหปติเกสุ เนคมชานปเทสุ สมณพฺราหฺมเณสุ มิคปกฺขีสุ ธมฺเมเนว จกฺกํ ปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາ ຊົງອາໄສທຳເທົ່ານັ້ນ ຊົງສັກກາລະທຳ ຊົງເຄົາລົບທຳ ຊົງນອບນ້ອມທຳ ມີທຳເປັນທຸງ ມີທຳເປັນຍອດ ມີທຳເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນກຸ່ມກະສັດຜູ້ເປັນບໍລິວານ... ໃນກອງທະຫານ, ໃນພຣາມແລະຄະຫະບໍດີ, ໃນຊາວນິຄົມແລະຊົນນະບົດ, ໃນສະມະນະພຣາມ, ໃນສັດຈະຕຸບາດແລະນົກທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພຣະຣາຊາຜູ້ຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາອົງນັ້ນ ຊົງອາໄສທຳເທົ່ານັ້ນ ຊົງສັກກາລະທຳ ຊົງເຄົາລົບທຳ ຊົງນອບນ້ອມທຳ ມີທຳເປັນທຸງ ມີທຳເປັນຍອດ ມີທຳເປັນໃຫຍ່ ຄັນຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ແກ່ຄົນພາຍໃນແລ້ວ, ຄັນຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນກຸ່ມກະສັດຜູ້ເປັນບໍລິວານ, ໃນກອງທະຫານ, ໃນພຣາມແລະຄະຫະບໍດີ, ໃນຊາວນິຄົມແລະຊົນນະບົດ, ໃນສະມະນະພຣາມ, ໃນສັດຈະຕຸບາດແລະນົກທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຊົງຍັງຈັກໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳແທ້; ຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສັດຕູຜູ້ເປັນມະນຸດຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ภิกฺขูสุ – ‘เอวรูปํ กายกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ กายกมฺมํ น เสวิตพฺพํ; เอวรูปํ วจีกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ วจีกมฺมํ น เสวิตพฺพํ; เอวรูปํ มโนกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ มโนกมฺมํ น เสวิตพฺพํ; เอวรูโป อาชีโว เสวิตพฺโพ, เอวรูโป อาชีโว น เสวิตพฺโพ; เอวรูโป คามนิคโม เสวิตพฺโพ, เอวรูโป คามนิคโม น เสวิตพฺโพ’ติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ເໝືອນກັນນັ້ນແລ ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາ ຊົງອາໄສທຳເທົ່ານັ້ນ ຊົງສັກກາລະທຳ ຊົງເຄົາລົບທຳ ຊົງນອບນ້ອມທຳ ມີທຳເປັນທຸງ ມີທຳເປັນຍອດ ມີທຳເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ກາຍະກຳເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ກາຍະກຳເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ວະຈີກຳເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ວະຈີກຳເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ມະໂນກຳເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ມະໂນກຳເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ອາຊີບເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ອາຊີບເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ບ້ານແລະນິຄົມເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ບ້ານແລະນິຄົມເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ'.

---

‘‘ปุน [Pg.133] จปรํ, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ภิกฺขุนีสุ …เป… อุปาสเกสุ…เป… อุปาสิกาสุ – ‘เอวรูปํ กายกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ กายกมฺมํ น เสวิตพฺพํ; เอวรูปํ วจีกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ วจีกมฺมํ น เสวิตพฺพํ; เอวรูปํ มโนกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ มโนกมฺมํ น เสวิตพฺพํ; เอวรูโป อาชีโว เสวิตพฺโพ, เอวรูโป อาชีโว น เสวิตพฺโพ; เอวรูโป คามนิคโม เสวิตพฺโพ, เอวรูโป คามนิคโม น เสวิตพฺโพ’’’ติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາ ຊົງອາໄສທຳເທົ່ານັ້ນ ຊົງສັກກາລະທຳ ຊົງເຄົາລົບທຳ ຊົງນອບນ້ອມທຳ ມີທຳເປັນທຸງ ມີທຳເປັນຍອດ ມີທຳເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນພິກຂຸນີທັງຫຼາຍ... ໃນອຸປາສົກທັງຫຼາຍ... ໃນອຸປາສິກາທັງຫຼາຍວ່າ: 'ກາຍະກຳເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ກາຍະກຳເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ວະຈີກຳເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ວະຈີກຳເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ມະໂນກຳເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ມະໂນກຳເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ອາຊີບເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ອາຊີບເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ; ບ້ານແລະນິຄົມເຊັ່ນນີ້ ຄວນເສບ, ບ້ານແລະນິຄົມເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ຄວນເສບ'.

---

‘‘ส โข โส, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมญฺเญว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ภิกฺขูสุ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ภิกฺขุนีสุ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา อุปาสเกสุ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา อุปาสิกาสุ ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ; ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸ, ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນທຳມະຣາຊາອົງນັ້ນ ຊົງອາໄສທຳເທົ່ານັ້ນ ຊົງສັກກາລະທຳ ຊົງເຄົາລົບທຳ ຊົງນອບນ້ອມທຳ ມີທຳເປັນທຸງ ມີທຳເປັນຍອດ ມີທຳເປັນໃຫຍ່ ຄັນຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນພິກຂຸທັງຫຼາຍແລ້ວ, ຄັນຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນພິກຂຸນີທັງຫຼາຍ, ຄັນຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ และ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນອຸປາສົກທັງຫຼາຍ, ຄັນຊົງຈັດແຈງການຮັກສາ ປ້ອງກັນ ແລະ ຄຸ້ມຄອງອັນເປັນທຳ ໃນອຸປາສິກາທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຊົງຍັງພຣະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳແທ້; ພຣະທຳມະຈັກນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຈັກທີ່ສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້. ສູດທີ ໓.

---

๔. ยสฺสํทิสํสุตฺตํ

໔. ຍັສສັງທິສັງສູດ

---

๑๓๔. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต ยสฺสํ ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ, สกสฺมึเยว วิชิเต วิหรติ.

໑໓໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ບໍ່ວ່າຈະປະທັບຢູ່ໃນທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມຊື່ວ່າປະທັບຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພຣະອົງເອງແທ້.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร; พลวา โข ปน โหติ จตุรงฺคินิยา เสนาย สมนฺนาคโต อสฺสวาย โอวาทปฏิกราย; ปริณายโก โข ปนสฺส โหติ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ; ตสฺสิเม จตฺตาโร ธมฺมา ยสํ ปริปาเจนฺติ. โส อิมินา ยสปญฺจเมน [Pg.134] ธมฺเมน สมนฺนาคโต ยสฺสํ ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ, สกสฺมึเยว วิชิเต วิหรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, ภิกฺขเว, โหติ วิชิตาวีนํ.

“ອົງຄະ ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນໂລກນີ້, ພຣະຣາຊາຜູ້ເປັນກະສັດໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນພະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸຄົນ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ເປັນຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີຄັງແລະສາງອັນເຕັມປ່ຽມ; ເປັນຜູ້ມີກຳລັງພົນ ປະກອບດ້ວຍກອງທັບມີອົງຄະ ໔ ທີ່ເຊື່ອຟັງແລະປະຕິບັດຕາມໂອວາດ; ພຣະຣາຊກຸມານຜູ້ເປັນປະຣິນາຍົກຂອງພຣະອົງ ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ສະຫຼາດ ຮອບຮູ້ ສາມາດຄິດອ່ານປະໂຫຍດທັງອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ; ທຳ ໔ ປະການນີ້ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຍົດຂອງພຣະອົງຈະເຣີນຮຸ່ງເຮືອງ. ພຣະຣາຊານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ ໂດຍມີຍົດເປັນທີ ໕ ຍ່ອມປະທັບຢູ່ໃນທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມປະທັບຢູ່ໃນແວ່ນແຄວ້ນຂອງພຣະອົງເອງເທົ່ານັ້ນ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະວ່າ ນີ້ເປັນທຳມະດາຂອງພຣະຣາຊາຜູ້ມີໄຊຊະນະ.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยสฺสํ ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ, วิมุตฺตจิตฺโตว วิหรติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ – ราชาว ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต ชาติสมฺปนฺโน; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา – ราชาว ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต อฑฺโฒ มหทฺธโน มหาโภโค ปริปุณฺณโกสโกฏฺฐาคาโร; อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ – ราชาว ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต พลสมฺปนฺโน; ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา – ราชาว ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต ปริณายกสมฺปนฺโน; ตสฺสิเม จตฺตาโร ธมฺมา วิมุตฺตึ ปริปาเจนฺติ. โส อิมินา วิมุตฺติปญฺจเมน ธมฺเมน สมนฺนาคโต ยสฺสํ ยสฺสํ ทิสายํ วิหรติ วิมุตฺตจิตฺโตว วิหรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, ภิกฺขเว, โหติ วิมุตฺตจิตฺตาน’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຢູ່ປະຕິບັດທຳໃນທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມມີຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຢູ່. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສີລ, ສຳຣວມດ້ວຍສີລປາຕિໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ, ສະມາດານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ — ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຊາດຕະກູນ; ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງ, ທັມມະເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທັມມະທີ່ມີສະພາບປານນັ້ນ ອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍ, ຊົງຈຳໄວ້, ຄ່ອງປາກ, ຂຶ້ນໃຈ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ — ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຜູ້ມັ່ງຄັ່ງ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ມີຄັງແລະສາງອັນເຕັມປ່ຽມ; ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ — ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍກຳລັງ; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເຄື່ອງກຳນົດຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣິຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ — ປຽບເໝືອນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍພຣະຣາຊກຸມານຜູ້ເປັນປະຣິນາຍົກ; ທຳ ໔ ປະການນີ້ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ວິມຸດຕິຂອງພິກຂຸນັ້ນແກ່ກ້າ. ພິກຂຸນັ້ນ ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ ໂດຍມີວິມຸດຕິເປັນທີ ໕ ຍ່ອມຢູ່ປະຕິບັດທຳໃນທິດໃດໆ ກໍຍ່ອມມີຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຢູ່. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະວ່າ ນີ້ເປັນທຳມະດາຂອງພຣະຂີນາສົບທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ.” ຈົບສູດທີ ໔.

---

๕. ปฐมปตฺถนาสุตฺตํ

໕. ປະຖົມມະປັດຖະນາສູດ

---

๑๓๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต รชฺชํ ปตฺเถติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อภิรูโป โหติ [Pg.135] ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต; มาตาปิตูนํ ปิโย โหติ มนาโป; เนคมชานปทสฺส ปิโย โหติ มนาโป; ยานิ ตานิ รญฺญํ ขตฺติยานํ มุทฺธาวสิตฺตานํ สิปฺปฏฺฐานานิ หตฺถิสฺมึ วา อสฺสสฺมึ วา รถสฺมึ วา ธนุสฺมึ วา ถรุสฺมึ วา ตตฺถ สิกฺขิโต โหติ อนวโย.

໑໓໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໕ ປະການ ຍ່ອມປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດ. ອົງຄະ ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນໂລກນີ້, ພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ: ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນພະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸຄົນ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ; ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງມານດາແລະບິດາ; ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ; ສິລະປະສາດໃດໆ ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຕົ້ນວ່າ ວິຊາຂີ່ຊ້າງ ວິຊາຂີ່ໝ້າ ວິຊາຂີ່ຣົດມ້າ ວິຊາຍິງທະນູ ຫຼືວິຊາຟັນດາບ, ພຣະຣາຊໂອຣົດນັ້ນໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ຈົນຊ່ຽວຊານ ບໍ່ມີບົກພ່ອງໃນສິລະປະເຫຼົ່ານັ້ນ.”

---

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โขมฺหิ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. กสฺมาหํ รชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต. กสฺมาหํ รชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ มาตาปิตูนํ ปิโย มนาโป. กสฺมาหํ รชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ เนคมชานปทสฺส ปิโย มนาโป. กสฺมาหํ รชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ ยานิ ตานิ รญฺญํ ขตฺติยานํ มุทฺธาวสิตฺตานํ สิปฺปฏฺฐานานิ หตฺถิสฺมึ วา อสฺสสฺมึ วา รถสฺมึ วา ธนุสฺมึ วา ถรุสฺมึ วา, ตตฺถ สิกฺขิโต อนวโย. กสฺมาหํ รชฺชํ น ปตฺเถยฺย’นฺติ! อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต รชฺชํ ปตฺเถติ.

“ພຣະຣາຊໂອຣົດນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນພະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸຄົນ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າຊົມ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດເລົ່າ! ເຮົາເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງມານດາແລະບິດາ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດເລົ່າ! ເຮົາເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງຊາວນິຄົມແລະຊາວຊົນນະບົດ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດເລົ່າ! ສິລະປະສາດໃດໆ ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ເປັນຕົ້ນວ່າ ວິຊາຂີ່ຊ້າງ ວິຊາຂີ່ໝ້າ ວິຊາຂີ່ຣົດມ້າ ວິຊາຍິງທະນູ ຫຼືວິຊາຟັນດາບ, ເຮົາກໍໄດ້ສຶກສາຮຽນຮູ້ຈົນຊ່ຽວຊານ ບໍ່ມີບົກພ່ອງໃນສິລະປະເຫຼົ່ານັ້ນ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດເລົ່າ!' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມປາດຖະໜາຣາຊສົມບັດ.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปตฺเถติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อปฺปาพาโธ โหติ อปฺปาตงฺโก, สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย; อสโฐ โหติ อมายาวี, ยถาภูตํ อตฺตานํ อาวิกตฺตา สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ; อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! 在ທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸ: ເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ຍ່ອມເຊື່ອພຣະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພຣະຕຖາຄົດວ່າ: 'ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ, ເສດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ'; ເປັນຜູ້ມີອາພາດນ້ອຍ ມີໂຣກນ້ອຍ ປະກອບດ້ວຍໄຟທາດທີ່ຍ່ອຍອາຫານສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ເຢັນໂພດ ບໍ່ຮ້ອນໂພດ ເປັນປານກາງ ຄວນແກ່ການບຳເພັນພຽນ; ເປັນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍา ຍ່ອມເປີດເຜີຍຕົນເອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໃນພຣະສາດສະດາ ຫຼືໃນເພື່ອນພຣົມມະຈັນຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍ; ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເຄື່ອງກຳນົດຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣિຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ.”

---

‘‘ตสฺส [Pg.136] เอวํ โหติ – ‘อหํ โขมฺหิ สทฺโธ, สทฺทหามิ ตถาคตสฺส โพธึ – อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ‘กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ อปฺปาพาโธ อปฺปาตงฺโก สมเวปากินิยา คหณิยา สมนฺนาคโต นาติสีตาย นาจฺจุณฺหาย มชฺฌิมาย ปธานกฺขมาย. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ อสโฐ อมายาวี ยถาภูตํ อตฺตานํ อาวิกตฺตา สตฺถริ วา วิญฺญูสุ วา สพฺรหฺมจารีสุ. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ อารทฺธวีริโย วิหรามิ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ ปญฺญวา อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺย’นฺติ! อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปตฺเถตี’’ติ. ปญฺจมํ.

“ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເຊື່ອພຣະປັນຍາຕຣັສຮູ້ຂອງພຣະຕຖາຄົດວ່າ: ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ, ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ... ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີໂຊກ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີອາພາດນ້ອຍ ມີໂຣກນ້ອຍ ປະກອບດ້ວຍໄຟທາດທີ່ຍ່ອຍອາຫານສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ເຢັນໂພດ ບໍ່ຮ້ອນໂພດ ເປັນປານກາງ ຄວນແກ່ການບຳເພັນພຽນ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍา ຍ່ອມເປີດເຜີຍຕົນເອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໃນພຣະສາດສະດา ຫຼືໃນເພື່ອນພຣົມມະຈັນຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເຄື່ອງກຳນົດຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣિຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍເລົ່າ!' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.” ຈົບສູດທີ ໕.

---

๖. ทุติยปตฺถนาสุตฺตํ

໖. ທຸຕິຍະປັດຖະນາສູດ

---

๑๓๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต โอปรชฺชํ ปตฺเถติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน; อภิรูโป โหติ ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต; มาตาปิตูนํ ปิโย โหติ มนาโป, พลกายสฺส ปิโย โหติ มนาโป; ปณฺฑิโต โหติ วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ.

໑໓໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໕ ປະການ ຍ່ອມປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດ. ອົງຄະ ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນໂລກນີ້, ພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ: ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນພະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸຄົນ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ; ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ้าຊົມ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ; ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງມານດາແລະບິດາ; ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງກອງທັບ; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ສະຫຼາດ ຮອບຮູ້ ສາມາດຄິດອ່ານປະໂຫຍດທັງອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ.”

---

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โขมฺหิ อุภโต สุชาโต มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. กสฺมาหํ โอปรชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต. กสฺมาหํ โอปรชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ มาตาปิตูนํ ปิโย [Pg.137] มนาโป. กสฺมาหํ โอปรชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ พลกายสฺส ปิโย มนาโป. กสฺมาหํ โอปรชฺชํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ ปณฺฑิโต วิยตฺโต เมธาวี ปฏิพโล อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺเน อตฺเถ จินฺเตตุํ. กสฺมาหํ โอปรชฺชํ น ปตฺเถยฺย’นฺติ! อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต โอปรชฺชํ ปตฺเถติ.

“ພຣະຣາຊໂອຣົດນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນພະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸຄົນ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ้าຊົມ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດເລົ່າ! ເຮົາເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງມານດາແລະບິດາ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດເລົ່າ! ເຮົາເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງກອງທັບ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດເລົ່າ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ສະຫຼາດ ຮອບຮູ້ ສາມາດຄິດອ່ານປະໂຫຍດທັງອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດເລົ່າ!' ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣະຣາຊໂອຣົດອົງໃຫຍ່ຂອງພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກແລ້ວ ປະກອບດ້ວຍອົງຄະ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມປາດຖະໜາຕຳແໜ່ງອຸປະຣາດ.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปตฺเถติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต โหติ; อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ; ปญฺญวา โหติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸ: ເປັນຜູ້ມີສີລ... ລະ... ສະມາດານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ; ເປັນພະຫູສູດ... ລະ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ; ເປັນຜູ້ມີຈິດສະຖິດໝັ້ນຄົງດີແລ້ວໃນສະຕິປັດຖານ ໔; ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ, ເປັນຜູ້ມີກຳລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາເຄື່ອງກຳນົດຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣິຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ.”

---

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โขมฺหิ สีลวา, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรามิ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขามิ สิกฺขาปเทสุ. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ พหุสฺสุโต สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปา เม ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ จตูสุ สติปฏฺฐาเนสุ สุปฺปติฏฺฐิตจิตฺโต. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ อารทฺธวีริโย วิหรามิ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺยํ! อหํ โขมฺหิ ปญฺญวา อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. กสฺมาหํ อาสวานํ ขยํ น ปตฺเถยฺย’นฺติ! อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาสวานํ ขยํ ปตฺเถตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ມີສິນ, ສໍາລວມແລ້ວດ້ວຍການສັງວອນໃນປາຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ, ເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍມີປະມານນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຄວນປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ! ເຮົາເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈໍາສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສະສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ທໍາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທໍາທັງຫຼາຍມີລັກສະນະປານນັ້ນ ເຮົາໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍແລ້ວ, ຊົງຈໍາໄວ້ແລ້ວ, ຄ່ອງປາກແລ້ວ, ໃສ່ໃຈເພ່ງພິນິດແລ້ວ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຄວນປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີຈິດສະຖິດໝັ້ນດີແລ້ວໃນສະຕິປັດຖານທັງສີ່. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຄວນປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ! ເຮົາເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນຢູ່ ເພື່ອລະອະກຸສົນທໍາທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທໍາທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ມີກໍາລັງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທໍາທັງຫຼາຍ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຄວນປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ! ເຮົາເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊໍາແລກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ເຫດໃດເຮົາຈຶ່ງບໍ່ຄວນປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ!’ ດັ່ງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທໍາ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມປາດຖະໜາຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ.” ສູດທີ ໖.

---

๗. อปฺปํสุปติสุตฺตํ

໗. ອັບປັງສຸປະຕິສູດ

---

๑๓๗. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.138], ภิกฺขเว, อปฺปํ รตฺติยา สุปนฺติ, พหุํ ชคฺคนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิตฺถี, ภิกฺขเว, ปุริสาธิปฺปายา อปฺปํ รตฺติยา สุปติ, พหุํ ชคฺคติ. ปุริโส, ภิกฺขเว, อิตฺถาธิปฺปาโย อปฺปํ รตฺติยา สุปติ, พหุํ ชคฺคติ. โจโร, ภิกฺขเว, อาทานาธิปฺปาโย อปฺปํ รตฺติยา สุปติ, พหุํ ชคฺคติ. ราชา, ภิกฺขเว, ราชกรณีเยสุ ยุตฺโต อปฺปํ รตฺติยา สุปติ, พหุํ ชคฺคติ. ภิกฺขุ, ภิกฺขเว, วิสํโยคาธิปฺปาโย อปฺปํ รตฺติยา สุปติ, พหุํ ชคฺคติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อปฺปํ รตฺติยา สุปนฺติ, พหุํ ชคฺคนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

໑໓໗. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໕ ຈໍາພວກນີ້ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ. ໕ ຈໍາພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍິງທີ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຊາຍ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊາຍທີ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຍິງ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂຈນທີ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນການລັກ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະລາຊາຜູ້ຂະຫຍັນໃນລາຊະກິດ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນວິສັງໂຍກ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນ ໕ ຈໍາພວກນີ້ແລ ຍ່ອມນອນໜ້ອຍໃນເວລາກາງຄືນ, ຕື່ນຢູ່ຫຼາຍ.” ສູດທີ ໗.

---

๘. ภตฺตาทกสุตฺตํ

໘. ພັດຕາທະກະສູດ

---

๑๓๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ภตฺตาทโก จ โหติ โอกาสผรโณ จ ลณฺฑสารโณ จ สลากคฺคาหี จ รญฺโญ นาโคตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ รูปานํ, อกฺขโม สทฺทานํ, อกฺขโม คนฺธานํ, อกฺขโม รสานํ, อกฺขโม โผฏฺฐพฺพานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ภตฺตาทโก จ โอกาสผรโณ จ ลณฺฑสารโณ จ สลากคฺคาหี จ, รญฺโญ นาโคตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

໑໓໘. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ກິນອາຫານ, ຜູ້ກວາດເອົາພື້ນທີ່, ຜູ້ຖ່າຍມູນຊະຊາຍ, ຜູ້ຮັບສະຫຼາກ, ແລະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນພຽງຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາເທົ່ານັ້ນ. ອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ກິນອາຫານ, ຜູ້ກວາດເອົາພື້ນທີ່, ຜູ້ຖ່າຍມູນຊະຊາຍ, ຜູ້ຮັບສະຫຼາກ, ແລະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນພຽງຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາເທົ່ານັ້ນ.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภตฺตาทโก จ โหติ, โอกาสผรโณ จ มญฺจปีฐมทฺทโน จ สลากคฺคาหี จ, ภิกฺขุตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รูปานํ, อกฺขโม สทฺทานํ, อกฺขโม คนฺธานํ, อกฺขโม รสานํ, อกฺขโม โผฏฺฐพฺพานํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภตฺตาทโก จ โหติ โอกาสผรโณ จ มญฺจปีฐมทฺทโน จ สลากคฺคาหี จ, ภิกฺขุตฺเวว สงฺขํ คจฺฉตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍານອງດຽວກັນນັ້ນແລ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທໍາ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ກິນອາຫານ, ຜູ້ກວາດເອົາພື້ນທີ່, ຜູ້ທໍາລາຍຕຽງຕັ່ງ, ຜູ້ຮັບສະຫຼາກ, ແລະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນພຽງພິກຂຸເທົ່ານັ້ນ. ທໍາ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍາມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທໍາ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນພຽງຜູ້ກິນອາຫານ, ຜູ້ກວາດເອົາພື້ນທີ່, ຜູ້ທໍາລາຍຕຽງຕັ່ງ, ຜູ້ຮັບສະຫຼາກ, ແລະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນພຽງພິກຂຸເທົ່ານັ້ນ.” ສູດທີ ໘.

---

๙. อกฺขมสุตฺตํ

໙. ອັກຂະມະສູດ

---

๑๓๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค น ราชารโห โหติ น ราชโภคฺโค, น รญฺโญ องฺคํตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ[Pg.139]. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ รูปานํ, อกฺขโม สทฺทานํ, อกฺขโม คนฺธานํ, อกฺขโม รสานํ, อกฺขโม โผฏฺฐพฺพานํ.

໑໓໙. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມບໍ່ຄວນແກ່ພະລາຊາ, ບໍ່ເປັນຂອງໃຊ້ສອຍຂອງພະລາຊາ, ແລະບໍ່ນັບວ່າເປັນອົງປະກອບຂອງພະລາຊາເລີຍ. ອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ รูปานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิกายํ วา ทิสฺวา อสฺสกายํ วา ทิสฺวา รถกายํ วา ทิสฺวา ปตฺติกายํ วา ทิสฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ รูปานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໄດ້ເຫັນກອງຊ້າງກໍດີ, ເຫັນກອງມ້າກໍດີ, ເຫັນກອງລົດກໍດີ, ເຫັນກອງທະຫານລາບກໍດີ ຍ່ອມຫົດຫູ່ ຍໍ້ທໍ້ ບໍ່ອາດຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ สทฺทานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิสทฺทํ วา สุตฺวา อสฺสสทฺทํ วา สุตฺวา รถสทฺทํ วา สุตฺวา ปตฺติสทฺทํ วา สุตฺวา เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺทํ วา สุตฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ สทฺทานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໄດ້ຍິນສຽງຊ້າງກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງມ້າກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງລົດກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງທະຫານລາບກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງກອງ, ສຽງຕະໂພນ, ສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະກໍດີ ຍ່ອມຫົດຫູ່ ຍໍ້ທໍ້ ບໍ່ອາດຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ คนฺธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต เย เต รญฺโญ นาคา อภิชาตา สงฺคามาวจรา เตสํ มุตฺตกรีสสฺส คนฺธํ ฆายิตฺวา สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ คนฺธานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໄດ້ດົມກິ່ນມູດແລະກູດຂອງຊ້າງຫຼວງທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີກໍາເນີດດີ ຜູ້ເຄີຍຜ່ານເສິກສົງຄາມ ຍ່ອມຫົດຫູ່ ຍໍ້ທໍ້ ບໍ່ອາດຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ รสานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต เอกิสฺสา วา ติโณทกทตฺติยา วิมานิโต ทฺวีหิ วา ตีหิ วา จตูหิ วา ปญฺจหิ วา ติโณทกทตฺตีหิ วิมานิโต สํสีทติ วิสีทติ, น สนฺถมฺภติ น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ รสานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ 在ໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ຫາກຂາດຫຍ້າແລະນໍ້າພຽງຄັ້ງດຽວກໍດີ, ຂາດສອງຄັ້ງ, ສາມຄັ້ງ, ສີ່ຄັ້ງ, ຫຼື ຫ້າຄັ້ງກໍດີ ຍ່ອມຫົດຫູ່ ຍໍ້ທໍ້ ບໍ່ອາດຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต เอเกน วา สรเวเคน วิทฺโธ, ทฺวีหิ วา ตีหิ วา จตูหิ วา ปญฺจหิ วา สรเวเคหิ วิทฺโธ สํสีทติ วิสีทติ, น [Pg.140] สนฺถมฺภติ น สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค อกฺขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ຫາກຖືກລູກສອນຍິງໃສ່ພຽງຄັ້ງດຽວກໍດີ, ຖືກຍິງໃສ່ສອງຄັ້ງ, ສາມຄັ້ງ, ສີ່ຄັ້ງ, ຫຼື ຫ້າຄັ້ງກໍດີ ຍ່ອມຫົດຫູ່ ຍໍ້ທໍ້ ບໍ່ອາດຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ.”

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค น ราชารโห โหติ น ราชโภคฺโค น รญฺโญ องฺคํตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ຄວນແກ່ພະລາຊາ, ບໍ່ເປັນຂອງໃຊ້ສອຍຂອງພະລາຊາ, ແລະບໍ່ນັບວ່າເປັນອົງປະກອບຂອງພະລາຊາເລີຍ.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ น อาหุเนยฺโย โหติ น ปาหุเนยฺโย น ทกฺขิเณยฺโย น อญฺชลิกรณีโย น อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รูปานํ, อกฺขโม สทฺทานํ, อกฺขโม คนฺธานํ, อกฺขโม รสานํ, อกฺขโม โผฏฺฐพฺพานํ.

“Evamevaṃ kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato bhikkhu na āhuneyyo hoti na pāhuneyyo na dakkhiṇeyyo na añjalikaraṇīyo na anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katamehi pañcahi? Idha, bhikkhave, bhikkhu akkhamo hoti rūpānaṃ, akkhamo saddānaṃ, akkhamo gandhānaṃ, akkhamo rasānaṃ, akkhamo phoṭṭhabbānaṃ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รูปานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา รชนีเย รูเป สารชฺชติ, น สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รูปานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍາມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ຍ່ອມກໍາໜັດຍິນດີໃນຮູບອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກໍາໜັດ, ບໍ່ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ຮູບ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ สทฺทานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสเตน สทฺทํ สุตฺวา รชนีเย สทฺเท สารชฺชติ, น สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ สทฺทานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍາມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸ ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູແລ້ວ ຍ່ອມກໍາໜັດຍິນດີໃນສຽງອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກໍາໜັດ, ບໍ່ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ສຽງ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ คนฺธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา รชนีเย คนฺเธ สารชฺชติ, น สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ คนฺธานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍາມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸ ໄດ້ກິ່ນດ້ວຍດັງແລ້ວ ຍ່ອມກໍາໜັດຍິນດີໃນກິ່ນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກໍາໜັດ, ບໍ່ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รสานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา รชนีเย รเส สารชฺชติ, น สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ รสานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍາມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸ ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນແລ້ວ ຍ່ອມກໍາໜັດຍິນດີໃນລົດອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກໍາໜັດ, ບໍ່ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ລົດ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา รชนีเย โผฏฺฐพฺเพ สารชฺชติ, น สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນທໍາມະວິນັຍນີ້ ພິກຂຸ ຖືກຕ້ອງໂຜດທັບພະດ້ວຍກາຍແລ້ວ ຍ່ອມກໍາໜັດຍິນດີໃນໂຜດທັບພະອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກໍາໜັດ, ບໍ່ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ.”

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ น อาหุเนยฺโย โหติ น ปาหุเนยฺโย น ทกฺขิเณยฺโย น อญฺชลิกรณีโย น อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທໍາ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄໍານັບ, ບໍ່ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ, ບໍ່ຄວນແກ່ທັກຂິເນຍຍະທານ, ບໍ່ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ບໍ່ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.”

---

‘‘ปญฺจหิ[Pg.141], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคํตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມຄວນແກ່ພະລາຊາ, ເປັນຂອງໃຊ້ສອຍຂອງພະລາຊາ, ແລະນັບວ່າເປັນອົງປະກອບຂອງພະລາຊາໂດຍແທ້. ອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ รูปานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิกายํ วา ทิสฺวา อสฺสกายํ วา ทิสฺวา รถกายํ วา ทิสฺวา ปตฺติกายํ วา ทิสฺวา น สํสีทติ น วิสีทติ, สนฺถมฺภติ สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ รูปานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໄດ້ເຫັນກອງຊ້າງກໍດີ, ເຫັນກອງມ້າກໍດີ, ເຫັນກອງລົດກໍດີ, ເຫັນກອງທະຫານລາບກໍດີ ຍ່ອມບໍ່ຫົດຫູ່ ບໍ່ຍໍ້ທໍ້ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ແລະສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ สทฺทานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิสทฺทํ วา สุตฺวา อสฺสสทฺทํ วา สุตฺวา รถสทฺทํ วา สุตฺวา ปตฺติสทฺทํ วา สุตฺวา เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺทํ วา สุตฺวา น สํสีทติ น วิสีทติ, สนฺถมฺภติ สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ สทฺทานํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ສຽງແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໄດ້ຍິນສຽງຊ້າງກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງມ້າກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງລົດກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງທະຫານລາບກໍດີ, ໄດ້ຍິນສຽງກອງ, ສຽງຕະໂພນ, ສຽງສັງ, ສຽງບັນເດາະກໍດີ ຍ່ອມບໍ່ຫົດຫູ່ ບໍ່ຍໍ້ທໍ້ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໄດ້ ແລະສາມາດເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ ຊ້າງຫຼວງຂອງພະລາຊາ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ສຽງ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ คนฺธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต เย เต รญฺโญ นาคา อภิชาตา สงฺคามาวจรา เตสํ มุตฺตกรีสสฺส คนฺธํ ฆายิตฺวา น สํสีทติ น วิสีทติ, สนฺถมฺภติ สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ คนฺธานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ (ຄັນທາຣົມ) ໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ໄດ້ດົມກິ່ນມູດແລະຄູດ (ປັດສະວະແລະອຸຈະຣະ) ຂອງເຫຼົ່າພະຍາຊ້າງຕົວປະເສີດ ທີ່ເຄີຍທ່ອງທ່ຽວໃນສະໜາມຮົບ ແລ້ວບໍ່ຫົດຫູ່ ບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ຍັງຄົງຕັ້ງໝັ້ນ ແລະສາມາດກ້າວເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນໄດ້.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ รสานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต เอกิสฺสา วา ติโณทกทตฺติยา วิมานิโต ทฺวีหิ วา ตีหิ วา จตูหิ วา ปญฺจหิ วา ติโณทกทตฺตีหิ วิมานิโต น สํสีทติ น วิสีทติ, สนฺถมฺภติ สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ รสานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ລົດ (ຣະສາຣົມ) ໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນพິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ແມ້ຈະຂາດແຄນຫຍ້າແລະນ້ຳພຽງຄາບດຽວ, ຫຼືສອງຄາບ, ສາມຄາບ, ສີ່ຄາບ, ຫ້າຄາບກໍຕາມ, ກໍບໍ່ຫົດຫູ່ ບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ຍັງຄົງຕັ້ງໝັ້ນ ແລະສາມາດກ້າວເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ລົດໄດ້.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต เอเกน วา สรเวเคน วิทฺโธ, ทฺวีหิ วา ตีหิ วา จตูหิ วา ปญฺจหิ วา สรเวเคหิ วิทฺโธ น สํสีทติ น วิสีทติ, สนฺถมฺภติ สกฺโกติ สงฺคามํ โอตริตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ (ສິ່ງສຳຜັດທາງກາຍ) ໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ແມ້ຈະຖືກຍິງດ້ວຍລູກສອນໜຶ່ງລູກ, ສອງລູກ, ສາມລູກ, ສີ່ລູກ, ຫຼືຫ້າລູກກໍຕາມ, ກໍບໍ່ຫົດຫູ່ ບໍ່ທໍ້ຖອຍ, ຍັງຄົງຕັ້ງໝັ້ນ ແລະສາມາດກ້າວເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະໄດ້.”

---

‘‘อิเมหิ [Pg.142] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคํตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຊ້າງຄວນແກ່ພະຍາມະຫາລາດ, ເປັນຂອງໃຊ້ສອຍຂອງພະຍາມະຫາລາດ, ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພະຍາມະຫາລາດແທ້ໆ.”

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ, ขโม สทฺทานํ, ขโม คนฺธานํ, ขโม รสานํ, ขโม โผฏฺฐพฺพานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ (ອາຫຸເນຍໂຍ), ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ (ພາຫຸເນຍໂຍ), ຄວນແກ່ທັກຂິທານ (ທັກຂิເນຍໂຍ), ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ (ອັນຊະລີກະຣະນີໂຍ), ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບ, ອົດທົນຕໍ່ສຽງ, ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນ, ອົດທົນຕໍ່ລົດ, ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา รชนีเย รูเป น สารชฺชติ, สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รูปานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເມື່ອເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນຮູບອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຮູບໄດ້.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ สทฺทานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสเตน สทฺทํ สุตฺวา รชนีเย สทฺเท น สารชฺชติ, สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ สทฺทานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ສຽງໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນສຽງອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ສຽງໄດ້.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ คนฺธานํ. อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา รชนีเย คนฺเธ น สารชฺชติ, สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ คนฺธานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເມື່ອໄດ້ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນກິ່ນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ກິ່ນໄດ້.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รสานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา รชนีเย รเส น สารชฺชติ, สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ รสานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ລົດໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເມື່ອໄດ້ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນລົດອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ລົດໄດ້.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา รชนีเย โผฏฺฐพฺเพ น สารชฺชติ, สกฺโกติ จิตฺตํ สมาทหิตุํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ โผฏฺฐพฺพานํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, 在ທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເມື່ອໄດ້ຖືກຕ້ອງໂຜດທັບພະດ້ວຍກາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນໂຜດທັບພະອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ສາມາດຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ໂຜດທັບພະໄດ້.”

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. นวมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ, ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ, ຄວນແກ່ທັກຂິທານ, ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີ ໙.

---

๑๐. โสตสุตฺตํ

໑໐. ໂສຕະສູດ

---

๑๔๐. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคํตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ [Pg.143] ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค โสตา จ โหติ, หนฺตา จ, รกฺขิตา จ, ขนฺตา จ, คนฺตา จ.

໑໔໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຊ້າງຄວນແກ່ພະຍາມະຫາລາດ, ເປັນຂອງໃຊ້ສອຍຂອງພະຍາມະຫາລາດ, ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພະຍາມະຫາລາດແທ້ໆ. ອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ຟັງ (ໂສຕາ), ເປັນຜູ້ທຳລາຍ (ຫັນຕາ), ເປັນຜູ້ຮັກສາ (ຮັກຂິຕາ), ເປັນຜູ້ອົດທົນ (ຂັນຕາ), ແລະເປັນຜູ້ໄປ (ຄັນຕາ).”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค โสตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ยเมนํ หตฺถิทมฺมสารถิ การณํ กาเรติ – ยทิ วา กตปุพฺพํ ยทิ วา อกตปุพฺพํ – ตํ อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสโต สุณาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค โสตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ຟັງແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ນາຍຄວນຊ້າງຜູ້ຝຶກຊ້າງ ໃຫ້ພະຍາຊ້າງເຮັດການໃດໆ ກໍຕາມ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນການທີ່ເຄີຍເຮັດມາແລ້ວ ຫຼືບໍ່ເຄີຍເຮັດມາກ່ອນກໍຕາມ—ພະຍາຊ້າງນັ້ນຍ່ອມເອົາໃຈໃສ່ ມົນສິການ (ໃສ່ໃຈ) ນ້ອມນຶກດ້ວຍຈິດທັງປວງ ແລະຕັ້ງໂສຕະ (ງ່ຽງຫູ) ຟັງຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຟັງ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค หนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิมฺปิ หนติ, หตฺถารุหมฺปิ หนติ, อสฺสมฺปิ หนติ, อสฺสารุหมฺปิ หนติ, รถมฺปิ หนติ, รถิกมฺปิ หนติ, ปตฺติกมฺปิ หนติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค หนฺตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ທຳລາຍແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ຍ່ອມຂ້າ (ທຳລາຍ) ແມ້ແຕ່ຊ້າງ, ຂ້າຄວນຊ້າງ, ຂ້າມ້າ, ຂ້າຄົນຂີ່ມ້າ, ທຳລາຍລົດຮົບ, ຂ້າຄົນຂີ່ລົດຮົບ, ແລະຂ້າທະຫານຮາບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ທຳລາຍ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค รกฺขิตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต รกฺขติ ปุริมํ กายํ, รกฺขติ ปจฺฉิมํ กายํ, รกฺขติ ปุริเม ปาเท, รกฺขติ ปจฺฉิเม ปาเท, รกฺขติ สีสํ, รกฺขติ กณฺเณ, รกฺขติ ทนฺเต, รกฺขติ โสณฺฑํ, รกฺขติ วาลธึ, รกฺขติ หตฺถารุหํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค รกฺขิตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ຮັກສາແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ຍ່ອມຮັກສາກາຍສ່ວນໜ້າ, ຮັກສາກາຍສ່ວນຫຼັງ, ຮັກສາຕີນໜ້າ, ຮັກສາຕີນຫຼັງ, ຮັກສາຫົວ, ຮັກສາຫູ, ຮັກສາງາ, ຮັກສາງວງ, ຮັກສາຫາງ, ແລະຮັກສາຄົນຂີ່ຊ້າງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຮັກສາ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต ขโม โหติ สตฺติปฺปหารานํ อสิปฺปหารานํ อุสุปฺปหารานํ ผรสุปฺปหารานํ เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺทานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขนฺตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ອົດທົນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເມື່ອເຂົ້າສູ່ສະໜາມຮົບ ຍ່ອມອົດທົນຕໍ່ການຟັນແທງດ້ວຍຫອກ, ດ້ວຍດາບ, ດ້ວຍລູກສອນ, ດ້ວຍຂວານ, ແລະອົດທົນຕໍ່ສຽງກອງ, ສຽງຕະໂພນ, ສຽງສັງ, ແລະສຽງມະໂຫຣະທຶກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค คนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ยเมนํ หตฺถิทมฺมสารถิ ทิสํ เปเสติ – ยทิ วา คตปุพฺพํ ยทิ วา อคตปุพฺพํ – ตํ ขิปฺปเมว คนฺตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค คนฺตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ເປັນຜູ້ໄປແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້, ນາຍຄວນຊ້າງຜູ້ຝຶກຊ້າງ ສົ່ງພະຍາຊ້າງໄປສູ່ທິດໃດໆ ກໍຕາມ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນທິດທີ່ເຄີຍໄປມາແລ້ວ ຫຼືບໍ່ເຄີຍໄປມາກ່ອນກໍຕາມ—ພະຍາຊ້າງນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ທິດນັ້ນໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ໄປ.”

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคํตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຊ້າງຂອງພະຍາມະຫາລາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຊ້າງຄວນແກ່ພະຍາມະຫາລາດ, ເປັນຂອງໃຊ້ສອຍຂອງພະຍາມະຫາລາດ, ແລະຍ່ອມເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພະຍາມະຫາລາດແທ້ໆ.”

---

‘‘เอวเมวํ [Pg.144] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ, หนฺตา จ, รกฺขิตา จ, ขนฺตา จ, คนฺตา จ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, 在ທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ, ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ, ຄວນແກ່ທັກຂິທານ, ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ຟັງ (ໂສຕາ), ເປັນຜູ້ທຳລາຍ (ຫັນຕາ), ເປັນຜູ້ຮັກສາ (ຮັກຂິຕາ), ເປັນຜູ້ອົດທົນ (ຂັນຕາ), ແລະເປັນຜູ້ໄປ (ຄັນຕາ).”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน อฏฺฐึกตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ຟັງແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ເມື່ອພຣະທຳມະວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງສະແດງແລ້ວ ຖືກສະແດງຢູ່, ພິກຂຸຍ່ອມເອົາໃຈໃສ່ ມົນສິການ (ໃສ່ໃຈ) ນ້ອມນຶກດ້ວຍຈິດທັງປວງ ແລະຕັ້ງໂສຕະ (ງ່ຽງຫູ) ຟັງພຣະທຳນັ້ນຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຟັງ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ หนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ, ปชหติ วิโนเทติ (หนติ) พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ; อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ, ปชหติ วิโนเทติ (หนติ) พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ หนฺตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ທຳລາຍແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບກາມະວິດຕົກທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ທຳລາຍເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ແລະເຮັດບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນອີກ; ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບພະຍາບາດວິດຕົກທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ວິຫິງສາວິດຕົກທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບບາບອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແລະເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ຍ່ອມລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ທຳລາຍເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ແລະເຮັດບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນອີກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ທຳລາຍ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รกฺขิตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ; จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ มนินฺทฺริยํ; มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รกฺขิตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ຮັກສາແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເມື່ອເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະເຫດທີ່ເມື່ອບໍ່ສຳລວມຈັກຂຸນຊີຢູ່, ບາບອະກຸສົນທຳຄືອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຍ່ອມຄອບງຳພິກຂຸນັ້ນໄດ້, ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອປ້ອງກັນຈັກຂຸນຊີນັ້ນ, ຍ່ອມຮັກສາຈັກຂຸນຊີ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມສຳລວມໃນຈັກຂຸນຊີ. ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ເມື່ອໄດ້ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ເມື່ອໄດ້ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນ... ເມື່ອໄດ້ຖືກຕ້ອງໂຜດທັບພະດ້ວຍກາຍ... ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງທຳມາຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຖືເອົານິມິດ ບໍ່ຖືເອົາອະນຸພະຍັນຊະນະ. ເພາະເຫດທີ່ເມື່ອບໍ່ສຳລວມມະນິນຊີຢູ່, ບາບອະກຸສົນທຳຄືອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດ ຍ່ອມຄອບງຳພິກຂຸນັ້ນໄດ້, ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງປະຕິບັດເພື່ອປ້ອງກັນມະນິນຊີນັ້ນ, ຍ່ອມຮັກສາມະນິນຊີ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມສຳລວມໃນມະນິນຊີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຮັກສາ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย ฑํสมกสวาตาตปสรีส ปสมฺผสฺสานํ; ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ [Pg.145] อธิวาสกชาติโก โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขนฺตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ອົດທົນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຄວາມໜາວ, ຄວາມຮ້ອນ, ຄວາມຫິວ, ຄວາມກະຫາຍ, ຕໍ່ການຖືກຕ້ອງແຫ່ງເຫຼືອບ, ຍຸງ, ລົມ, ແດດ, ແລະສັດເລືອຄານທັງຫຼາຍ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ອົດທົນຕໍ່ຄຳເວົ້າທີ່ກ່າວຮ້າຍ ທີ່ມາບໍ່ດີ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິອົດກັ້ນຕໍ່ທຸກຂະເວທະນາທາງກາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ອັນເປັນທຸກຂ໌ຢ່າງແຮງກ້າ, ເຈັບປວດ, ແສບຮ້ອນ, ບໍ່ເປັນທີ່ຍິນດີ, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ແມ້ຈະພາກຊີວິດໄປກົຕາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ອົດທົນ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยา สา ทิสา อคตปุพฺพา อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา, ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพานํ, ตํ ขิปฺปญฺเญว คนฺตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คนฺตา โหติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ໄປແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມໄປສູ່ດິນແດນທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປມາກ່ອນ ໃນຕະຫຼອດໄລຍະທາງອັນຍາວນານ (ແຫ່ງສັງສາຣະວັດ) ນີ້, ນັ້ນຄື ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ, ຄວາມສະຫຼັດຖິ້ມອຸປະທິທັງປວງ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ພຣະນິບພານ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ດິນແດນນັ້ນໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ໄປ.”

---

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.” ຈົບ ສູດທີ ໑໐.

---

ราชวคฺโค จตุตฺโถ.

ຈົບ ຣາຊະວັກ ທີ ໔.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນຄື—

---

จกฺกานุวตฺตนา ราชา, ยสฺสํทิสํ ทฺเว เจว ปตฺถนา;

อปฺปํสุปติ ภตฺตาโท, อกฺขโม จ โสเตน จาติ.

ຈັກກະສູດ, ອະນຸວັດຕະນາສູດ, ຣາຊາສູດ, ຍັດສັງທິສາສູດ, ປັດຖະນາສູດ ໒ ສູດ, ອັບປັງສຸປະຕິສູດ, ພັດຕາທະສູດ, ອັກຂະມະສູດ, ແລະ ໂសຕະສູດ.

---

(๑๕) ๕. ติกณฺฑกีวคฺโค

(໑໕) ໕. ຕິກັນດະກີວັກ

---

๑. อวชานาติสุตฺตํ

໑. ອະວະຊານາຕິສູດ

---

๑๔๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? ทตฺวา อวชานาติ, สํวาเสน อวชานาติ, อาเธยฺยมุโข โหติ, โลโล โหติ, มนฺโท โมมูโห โหติ.

໑໔໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນໃຫ້ແລ້ວດູໝິ່ນ (ດັດຕະວາ ອະວະຊານາຕິ), ບຸກຄົນຢູ່ຮ່ວມກັນແລ້ວດູໝິ່ນ (ສັງວາເສນະ ອະວະຊານາຕິ), ບຸກຄົນຜູ້ເຊື່ອງ່າຍ (ອາເທຍຍະມຸໂຂ), ບຸກຄົນຜູ້ໂລເລ (ໂລໂລ), ແລະບຸກຄົນຜູ້ໂງ່ເຂົາເບົາປັນຍາ (ມັນໂທ ໂມມູໂຫ).”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทตฺวา อวชานาติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคลสฺส เทติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ เทมิ; อยํ ปฏิคฺคณฺหาตี’ติ. ตเมนํ ทตฺวา อวชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทตฺวา อวชานาติ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃຫ້ແລ້ວ ດູໝິ່ນ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້, ບຸກຄົນຍ່ອມໃຫ້ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ ແກ່ບຸກຄົນອື່ນ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ເຮົາເປັນຜູ້ໃຫ້, ຜູ້ນີ້ເປັນຜູ້ຮັບ". ເຂົາໃຫ້ແກ່ຜູ້ນັ້ນແລ້ວ ກໍດູໝິ່ນຜູ້ນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນໃຫ້ແລ້ວ ຍ່ອມດູໝິ່ນ.'

---

‘‘กถญฺจ[Pg.146], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สํวาเสน อวชานาติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สํวสติ ทฺเว วา ตีณิ วา วสฺสานิ. ตเมนํ สํวาเสน อวชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สํวาเสน อวชานาติ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນດູໝິ່ນເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້, ບຸກຄົນຍ່ອມຢູ່ຮ່ວມກັນກັບບຸກຄົນອື່ນ ສອງປີ ຫຼື ສາມປີ. ເຂົາຍ່ອມດູໝິ່ນບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນດູໝິ່ນ ເພາະການຢູ່ຮ່ວມກັນ.'

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาเธยฺยมุโข โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปรสฺส วณฺเณ วา อวณฺเณ วา ภาสิยมาเน ตํ ขิปฺปญฺเญว อธิมุจฺจิตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาเธยฺยมุโข โหติ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ເຊື່ອຄົນງ່າຍ (ມີປາກອັນເຂົາປ້ອນໃຫ້ໄດ້ງ່າຍ) ແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຄົນອື່ນກ່າວສັນເສີນ ຫຼື ກ່າວຕິຕຽນ (ບຸກຄົນອື່ນ) ຢູ່, ເຂົາກໍເຊື່ອຄຳນັ້ນໂດຍພັນທັນ (ຢ່າງຮີບດ່ວນ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຊື່ອຄົນງ່າຍ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โลโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อิตฺตรสทฺโธ โหติ อิตฺตรภตฺตี อิตฺตรเปโม อิตฺตรปฺปสาโท. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โลโล โหติ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ໂລເລ (ກັບກອກ) ແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີສັດທາໜ້ອຍ (ກັບກອກ), ມີຄວາມພັກດີໜ້ອຍ, ມີຄວາມຮັກໜ້ອຍ, ມີຄວາມເລື່ອມໃສໜ້ອຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ໂລເລ.”

---

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มนฺโท โมมูโห โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กุสลากุสเล ธมฺเม น ชานาติ, สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม น ชานาติ, หีนปฺปณีเต ธมฺเม น ชานาติ, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม น ชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มนฺโท โมมูโห โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ເຂົາເຂົາເບົາປັນຍา ແລະ ຫຼົງງົມງວາຍ ແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ຮູ້ທຳອັນເປັນກຸສົນ ແລະ ອະກຸສົນ, ບໍ່ຮູ້ທຳອັນມີໂທດ ແລະ ບໍ່ມີໂທດ, ບໍ່ຮູ້ທຳອันຊົ່ວຊ້າ ແລະ ປະນີດ, ບໍ່ຮູ້ທຳອັນມີສ່ວນປຽບທຽບດ້ວຍທຳດຳ ແລະ ທຳຂາວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຂົາເຂົາເບົາປັນຍາ ແລະ ຫຼົງງົມງວາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.” ຈົບສູດທີ ໑.

---

๒. อารภติสุตฺตํ

໒. ອາຣັບພະຕິສູດ

---

๑๔๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารภติ จ วิปฺปฏิสารี จ โหติ; ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ.

໑໔໒. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໕ ປະເພດໃດແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ລ່ວงລະເມີດ (ສິກຂາບົດ) ແດ່ ແລະ ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈແດ່; ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ.”

---

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารภติ, น วิปฺปฏิสารี โหติ; ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ລ່ວງລະເມີດ (ສິກຂາບົດ) ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ.”

---

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น อารภติ, วิปฺปฏิสารี โหติ; ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ລ່ວງລະເມີດ (ສິກຂາບົດ) ແຕ່ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ.”

---

‘‘อิธ [Pg.147] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น อารภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ; ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ລ່ວງລະເມີດ (ສິກຂາບົດ) ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ.”

---

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น อารภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ; ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ ปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ລ່ວງລະເມີດ (ສິກຂາບົດ) ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທັງຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ.”

---

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล อารภติ จ วิปฺปฏิสารี จ โหติ, ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อายสฺมโต โข อารมฺภชา อาสวา สํวิชฺชนฺติ, วิปฺปฏิสารชา อาสวา ปวฑฺฒนฺติ, สาธุ วตายสฺมา อารมฺภเช อาสเว ปหาย วิปฺปฏิสารเช อาสเว ปฏิวิโนเทตฺวา จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาเวตุ ; เอวมายสฺมา อมุนา ปญฺจเมน ปุคฺคเลน สมสโม ภวิสฺสตี’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນັ້ນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ລ່ວງລະເມີດແດ່ ແລະ ເດືອດຮ້ອນໃຈແດ່, ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ, ບຸກຄົນນັ້ນຄວนໄດ້ຮັບຄຳຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກການລ່ວງລະເມີດຍັງມີຢູ່ແກ່ທ່ານ, ແລະ ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈກໍຍິ່ງຈະເລີນຂຶ້ນ. ເປັນການດີແທ້, ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງລະອາສະວะທີ່ເກີດຈາກการລ່ວງລະເມີດ, ບັນເທົາອາສະວะທີ່ເກີດຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ, ແລ້ວຈະເລີນຈິດ ແລະ ປັນຍາເຖີດ. ເມື່ອເຮັດຢ່າງນີ້, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸກໍຈະເປັນຜູ້ສະເໝີກັນກັບບຸກຄົນປະເພດທີ ໕ ນັ້ນ.’”

---

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล อารภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ, ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อายสฺมโต โข อารมฺภชา อาสวา สํวิชฺชนฺติ, วิปฺปฏิสารชา อาสวา น ปวฑฺฒนฺติ, สาธุ วตายสฺมา อารมฺภเช อาสเว ปหาย จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาเวตุ; เอวมายสฺมา อมุนา ปญฺจเมน ปุคฺคเลน สมสโม ภวิสฺสตี’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນັ້ນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ລ່ວງລະເມີດ ແຕ່ບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ, ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວิມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ, ບຸກຄົນນັ້ນຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກການລ່ວງລະເມີດຍັງມີຢູ່ແກ່ທ່ານ, ແຕ່ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈບໍ່ຈະເລີນຂຶ້ນ. ເປັນການດີແທ້, ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງລະອາສະວะທີ່ເກີດຈາກການລ່ວງລະເມີດ, ແລ້ວຈະເລີນຈິດ ແລະ ປັນຍາເຖີດ. ເມື່ອເຮັດຢ່າງນີ້, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸກໍຈະເປັນຜູ້ສະເໝີກັນກັບບຸກຄົນປະເພດທີ ໕ ນັ້ນ.’”

---

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล น อารภติ วิปฺปฏิสารี โหติ, ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อายสฺมโต โข อารมฺภชา อาสวา น สํวิชฺชนฺติ, วิปฺปฏิสารชา อาสวา ปวฑฺฒนฺติ, สาธุ วตายสฺมา วิปฺปฏิสารเช อาสเว ปฏิวิโนเทตฺวา จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาเวตุ; เอวมายสฺมา อมุนา ปญฺจเมน ปุคฺคเลน สมสโม ภวิสฺสตี’’’ ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນັ້ນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ລ່ວງລະເມີດ ແຕ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ, ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ, ບຸກຄົນນັ້ນຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກການລ່ວງລະເມີດບໍ່ມີແກ່ທ່ານ, ແຕ່ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈຍັງຈະເລີນຂຶ້ນ. ເປັນການດີແທ້, ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງບັນເທົາອາສະວะທີ່ເກີດຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ, ແລ້ວຈະເລີນຈິດ ແລະ ປັນຍาເຖີດ. ເມື່ອເຮັດຢ່າງນີ້, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸກໍຈະເປັນຜູ້ສະເໝີກັນກັບບຸກຄົນປະເພດທີ ໕ ນັ້ນ.’”

---

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล น อารภติ น วิปฺปฏิสารี โหติ, ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ยตฺถสฺส เต อุปฺปนฺนา ปาปกา [Pg.148] อกุสลา ธมฺมา อปริเสสา นิรุชฺฌนฺติ, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อายสฺมโต โข อารมฺภชา อาสวา น สํวิชฺชนฺติ, วิปฺปฏิสารชา อาสวา น ปวฑฺฒนฺติ, สาธุ วตายสฺมา จิตฺตํ ปญฺญญฺจ ภาเวตุ; เอวมายสฺมา อมุนา ปญฺจเมน ปุคฺคเลน สมสโม ภวิสฺสตี’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນັ້ນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ລ່ວງລະເມີດ ແລະ ບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ, ທັງບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນເປັນທີ່ດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ, ບຸກຄົນນັ້ນຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກການລ່ວງລະເມີດບໍ່ມີແກ່ທ່ານ, ແລະ ອາສະວะທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈກໍບໍ່ຈະເລີນຂຶ້ນ. ເປັນການດີແທ້, ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງຈະເລີນຈິດ ແລະ ປັນຍາເຖີດ. ເມື່ອເຮັດຢ່າງນີ້, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸກໍຈະເປັນຜູ້ສະເໝີກັນກັບບຸກຄົນປະເພດທີ ໕ ນັ້ນ.’”

---

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, อิเม จตฺตาโร ปุคฺคลา อมุนา ปญฺจเมน ปุคฺคเลน เอวํ โอวทิยมานา เอวํ อนุสาสิยมานา อนุปุพฺเพน อาสวานํ ขยํ ปาปุณนฺตี’’ติ. ทุติยํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ບຸກຄົນ ໔ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອໄດ້ຮັບການໂອວາດຕັກເຕືອນ ແລະ ສັ່ງສອນຢ່າງນີ້ ຈາກບຸກຄົນປະເພດທີ ໕ ນັ້ນ, ກໍຈະເຖິງຄວາມສິ້ນໄປแห่งອາສະວะທັງຫຼາຍໂດຍລຳດັບ.” ຈົບສູດທີ ໖.

---

๓. สารนฺททสุตฺตํ

໓. ສາຣັນທະທະສູດ

---

๑๔๓. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานํ ลิจฺฉวิสตานํ สารนฺทเท เจติเย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘ปญฺจนฺนํ รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? หตฺถิรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, อสฺสรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, มณิรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, อิตฺถิรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, คหปติรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ ปญฺจนฺนํ รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ.

໑໔໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣะຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າມະຫາວັນ ທີ່ໂຮງກູຕາຄານສາລາ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ (ສະບົງ) ແລ້ວ ຊົງຖືບາດ ແລະ ຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງເວສາລີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ, ເຈົ້າລິຈສວີປະມານ ໕໐໐ ອົງ ໄດ້ມາປະຊຸມພ້ອມພຽງກັນຢູ່ທີ່ສາຣັນທະທະເຈດີ, ແລະ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາກັນຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງນັ້ນວ່າ: “ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະ ໕ ປະການ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂลກ. ໕ ປະການໃດແດ່? ຄື: ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊ້າງແກ້ວ (ຫັດຖິລັດຕະນະ) ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງມ້າແກ້ວ (ອັດສະລັດຕະນະ) ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງມະນີແກ້ວ (ມະນີລັດຕະນະ) ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງນາງແກ້ວ (ອິດຖີລັດຕະນະ) ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄະຫະບໍດີແກ້ວ (ຄະຫະປະຕິລັດຕະນະ) ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ.”

---

อถ โข เต ลิจฺฉวี มคฺเค ปุริสํ ฐเปสุํ – ‘‘ยทา ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ปสฺเสยฺยาสิ ภควนฺตํ, อถ อมฺหากํ อาโรเจยฺยาสี’’ติ. อทฺทสา โข โส ปุริโส ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ; ทิสฺวาน เยน เต ลิจฺฉวี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ลิจฺฉวี เอตทโวจ – ‘‘อยํ โส, ภนฺเต, ภควา คจฺฉติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ; ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญถา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ເຈົ້າລິຈສວີເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຕັ້ງຊາຍຄົນໜຶ່ງໄວ້ທີ່ຫົນທາງ ແລ້ວສັ່ງວ່າ: “ແນ່ຊາຍເອີຍ, ເມື່ອໃດເຈົ້າເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາ, ເມື່ອນັ້ນຈົ່ງບອກແກ່ພວກເຮົາ.” ຊາຍຄົນນັ້ນໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາແຕ່ໄກ; ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາເຈົ້າລິຈສວີເຫຼົ່ານັ້ນ, ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບເຈົ້າລິຈສວີເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: “ທ່ານທັງຫຼາຍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອໍຣະຫັນ ສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ພຣະອົງນັ້ນກຳລັງສະເດັດມາແລ້ວ; ບັດນີ້ ເປັນເວລາອັນສົມຄວນທີ່ທ່ານທັງຫຼາຍຈະເຂົ້າເຝົ້າແລ້ວ.”

---

อถ โข เต ลิจฺฉวี เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข เต ลิจฺฉวี ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນ, ເຈົ້າລິຈສວີເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣะພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ເຈົ້າລິຈສວີເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າວ່າ:

---

‘‘สาธุ, ภนฺเต, เยน สารนฺททํ เจติยํ เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข ภควา เยน [Pg.149] สารนฺททํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา เต ลิจฺฉวี เอตทโวจ – ‘‘กาย นุตฺถ, ลิจฺฉวี, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? ‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘ปญฺจนฺนํ รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? หตฺถิรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, อสฺสรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, มณิรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, อิตฺถิรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, คหปติรตนสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ ปญฺจนฺนํ รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’’นฺติ.

“‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເດັດໄປຍັງສາຣັນທະທະເຈດີ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ພວກຂ້ານ້ອຍດ້ວຍເຖີດ.’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນໂດຍດຸສະນີພາບ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດໄປຍັງສາຣັນທະທະເຈດີ; ຄັ້ນສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ນປະທັບນັ່ງແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມເຈົ້າລິຈສວີເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ລິຈສວີທັງຫຼາຍ, ບັດນີ້ພວກທ່ານນັ່ງປະຊຸມສົნທະນາກັນດ້ວຍເລື່ອງຫຍັງ? ແລະ ເລື່ອງຫຍັງທີ່ພວກທ່ານຍັງເວົ້າຄ້າງກັນຢູ່?’ ເຈົ້າລິຈສວີກາບທູນວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນທີ່ນີ້ ເມື່ອພວກຂ້ານ້ອຍນັ່ງປະຊຸມພ້ອມພຽງກັນ, ໄດ້ເກີດມີການສົნທະນາກັນຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງນັ້ນວ່າ: “ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະ ໕ ປະການ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ໕ ປະການໃດແດ່? ຄື: ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊ້າງແກ້ວ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງມ້າແກ້ວ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງມະນີແກ້ວ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງນางແກ້ວ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄະຫະບໍດີແກ້ວ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ” ດັ່ງນີ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.’”

---

‘‘กามาธิมุตฺตานํ วต, โภ, ลิจฺฉวีนํ กามํเยว อารพฺภ อนฺตรากถา อุทปาทิ. ปญฺจนฺนํ, ลิจฺฉวี, รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทสิตสฺส วิญฺญาตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทสิตสฺส วิญฺญาตา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, กตญฺญู กตเวที ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, ลิจฺฉวี, ปญฺจนฺนํ รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ເປັນເລື່ອງໜ້າອັດສະຈັນແທ້, ພວກເຈົ້າລິຈສວີຜູ້ຍັງນ້ອມໄປໃນກາມ ໄດ້ເກີດມີການສົნທະນາກັນປາຣົບແຕ່ເລື່ອງກາມເທົ່ານັ້ນ! ລິຈສວີທັງຫຼາຍ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະ ໕ ປະການ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ໕ ປະການໃດແດ່? ຄື: (໑) ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງພຣະຕຖາຄົດ ພຣະອໍຣະຫັນ ສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂลກ, (໒) ບຸກຄົນຜູ້ສະແດງທຳມະວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງປະກາດໄວ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, (໓) ບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງທຳມະວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງປະກາດໄວ້ ເມື່ອມີຜູ້ສະແດງຢູ່ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, (໔) ບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງທຳມະວິນັຍທີ່ພຣະຕຖາຄົດຊົງປະກາດໄວ້ ເມື່ອມີຜູ້ສະແດງຢູ່ ແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ, (໕) ບຸກຄົນຜູ້ກະຕັນຍູກະຕະເວທີ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ລິຈສວີທັງຫຼາຍ, ການປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນສິ່ງທີ່ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ.’” ຈົບສູດທີ ໓.

---

๔. ติกณฺฑกีสุตฺตํ

໔. ຕິກັນດະກີສູດ

---

๑๔๔. เอกํ สมยํ ภควา สาเกเต วิหรติ ติกณฺฑกีวเน. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

໑໔໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າຕິກັນດະກີ ໃກ້ເມືອງສາເກດ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ.” ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ວ່າ:

---

‘‘สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อปฺปฏิกูเล ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปฏิกูเล อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ อปฺปฏิกูเล จ ปฏิกูเล [Pg.150] จ ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย. สาธุ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเลน กาลํ ปฏิกูลญฺจ อปฺปฏิกูลญฺจ ตทุภยํ อภินิวชฺเชตฺวา อุเปกฺขโก วิหเรยฺย สโต สมฺปชาโน.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໜ້າກຽດຊັງ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ເປັນຄັ້ງຄາວ. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ ໃນສິ່ງທີ່ໜ້າกຽດຊັງ ເປັນຄັ້ງຄາວ. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໜ້າກຽດຊັງ ທັງໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລະ ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ ເປັນຄັ້ງຄາວ. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ ທັງໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ເປັນຄັ້ງຄາວ. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການດີ ທີ່ພິກຂຸພຶງເວັ້ນເສຍທັງສອງຢ່າງນັ້ນ ແລ້ວວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່ ເປັນຄັ້ງຄາວ.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิกูเล ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย? ‘มา เม รชนีเยสุ ธมฺเมสุ ราโค อุทปาที’ติ – อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิกูเล ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໜ້າກຽດຊັງ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ? ພິກຂຸພຶງມົນສິການວ່າ 'ລາຄະຢ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເລີຍ'. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໜ້າກຽດຊັງ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ปฏิกูเล อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย? ‘มา เม โทสนีเยสุ ธมฺเมสุ โทโส อุทปาที’ติ – อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ปฏิกูเล อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ ໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ? ພິກຂຸພຶງມົນສິການວ່າ 'ໂທສະຢ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງໂທສະເລີຍ'. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ ໃນສິ່ງທີ່ໜ້າกຽດຊັງ.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิกูเล จ ปฏิกูเล จ ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย? ‘มา เม รชนีเยสุ ธมฺเมสุ ราโค อุทปาทิ, มา เม โทสนีเยสุ ธมฺเมสุ โทโส อุทปาที’ติ – อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิกูเล จ ปฏิกูเล จ ปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໜ້າກຽດຊັງ ທັງໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລະ ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ? ພິກຂຸພຶງມົນສິການວ່າ 'ລາຄະຢ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເລີຍ, ໂທສະຢ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງໂທສະເລີຍ'. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໜ້າกຽດຊັງ ທັງໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລະ ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย? ‘มา เม โทสนีเยสุ ธมฺเมสุ โทโส อุทปาทิ, มา เม รชนีเยสุ ธมฺเมสุ ราโค อุทปาที’ติ – อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูเล จ อปฺปฏิกูลสญฺญี วิหเรยฺย.

ดูกະລາພິກขຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ ທັງໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ? ພິກຂຸພຶງມົນສິການວ່າ 'ໂທສະຢ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງໂທສະເລີຍ, ລາຄະຢ່າໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເລີຍ'. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ພຶງຢູ່ໂດຍມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ ທັງໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລະ ສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ.

---

‘‘กิญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ปฏิกูลญฺจ อปฺปฏิกูลญฺจ ตทุภยํ อภินิวชฺเชตฺวา อุเปกฺขโก วิหเรยฺย? ‘สโต สมฺปชาโน มา เม กฺวจนิ กตฺถจิ กิญฺจนํ รชนีเยสุ ธมฺเมสุ ราโค อุทปาทิ, มา เม กฺวจนิ กตฺถจิ กิญฺจนํ โทสนีเยสุ ธมฺเมสุ โทโส อุทปาทิ, มา เม กฺวจนิ กตฺถจิ กิญฺจนํ โมหนีเยสุ ธมฺเมสุ โมโห อุทปาที’ติ – อิทํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อตฺถวสํ ปฏิจฺจ ปฏิกูลญฺจ อปฺปฏิกูลญฺจ ตทุภยํ อภินิวชฺเชตฺวา อุเปกฺขโก วิหเรยฺย สโต สมฺปชาโน’’ติ. จตุตฺถํ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດອັນໃດ ຈຶ່ງພຶງເວັ້ນເສຍທັງສองຢ່າງນັ້ນ ແລ້ວວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່? ພິກຂຸພຶງມົນສິການວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ຢ່າໃຫ້ລາຄະໜ້ອຍໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນອາລົມໃດໆ ໃນທີ່ໃດໆ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດເລີຍ, ຢ່າໃຫ້ໂທສະໜ້ອຍໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນອາລົມໃດໆ ໃນທີ່ໃດໆ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງໂທສະເລີຍ, ຢ່າໃຫ້ໂມຫະໜ້ອຍໜຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ໃນອາລົມໃດໆ ໃນທີ່ໃດໆ ໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງໂມຫະເລີຍ'. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ ພຶງເວັ້ນເສຍທັງສອງຢ່າງນັ້ນ ແລ້ວວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່." ສູດທີ 4.

---

๕. นิรยสุตฺตํ

໕. ນິຣະຍະສູດ

---

๑๔๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี [Pg.151] โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໑໔໕. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຝັງໄວ້ໃນນະຣົກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ ໑, ເປັນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ໑, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ ໑, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ ໑, ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຝັງໄວ້ໃນນະຣົກ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปญฺจมํ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ໑, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ໑, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ໑, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ໑, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ." ສູດທີ 5.

---

๖. มิตฺตสุตฺตํ

໖. ມິດຕະສູດ

---

๑๔๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ มิตฺโต น เสวิตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? กมฺมนฺตํ กาเรติ, อธิกรณํ อาทิยติ, ปาโมกฺเขสุ ภิกฺขูสุ ปฏิวิรุทฺโธ โหติ, ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺโต วิหรติ, นปฺปฏิพโล โหติ กาเลน กาลํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ มิตฺโต น เสวิตพฺโพ.

໑໔໖. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ຄວນຄົບຫາເປັນມິດ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ຊັກຊວນໃນການງານ ໑, ເປັນຜູ້ກໍ່ອະທິករណ៍ ໑, ເປັນຜູ້ຂັດແຍ້ງກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ໑, ເປັນຜູ້ມັກທ່ອງທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໂດຍບໍ່ມີກຳນົດຂອບເຂດ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ສາມາດຈະຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາດານ ອາດຫານ ແກ້ວຫານ ແລະ ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາເປັນຄັ້ງຄາວ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ບໍ່ຄວນຄົບຫາເປັນມິດ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ มิตฺโต เสวิตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น กมฺมนฺตํ กาเรติ, น อธิกรณํ อาทิยติ, น ปาโมกฺเขสุ ภิกฺขูสุ ปฏิวิรุทฺโธ โหติ, น ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺโต วิหรติ, ปฏิพโล โหติ กาเลน กาลํ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ มิตฺโต เสวิตพฺโพ’’ติ. ฉฏฺฐํ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນຄົບຫາເປັນມິດ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບໍ່ເປັນຜູ້ຊັກຊວນໃນການງານ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ກໍ່ອະທິករណ៍ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ຂັດແຍ້ງກັບພິກຂຸຜູ້ເປັນໃຫຍ່ ໑, ບໍ່ເປັນຜູ້ມັກທ່ອງທ່ຽວໄປໃນທີ່ຕ່າງໆ ໂດຍບໍ່ມີກຳນົດຂອບເຂດ ໑, ເປັນຜູ້ສາມາດຈະຊີ້ແຈງ ໃຫ້ສະມາດານ ອາດຫານ ແກ້ວຫານ ແລະ ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາເປັນຄັ້ງຄາວ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຄວນຄົບຫາເປັນມິດ." ສູດທີ 6.

---

๗. อสปฺปุริสทานสุตฺตํ

໗. ອະສັບປຸຣິສະທານະສູດ

---

๑๔๗. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริสทานานิ. กตมานิ ปญฺจ? อสกฺกจฺจํ เทติ, อจิตฺตีกตฺวา เทติ, อสหตฺถา เทติ, อปวิทฺธํ เทติ, อนาคมนทิฏฺฐิโก เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อสปฺปุริสทานานิ.

໑໔໗. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ทານຂອງອະສັດບຸລຸດ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃຫ້ໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ ໑, ໃຫ້ໂດຍບໍ່ນອບນ້ອມ ໑, ບໍ່ໃຫ້ດ້ວຍມືຂອງຕົນ ໑, ໃຫ້ຂອງທີ່ເຫຼືອເດນ ໑, ໃຫ້ໂດຍບໍ່ມີຄວາມເຫັນວ່າຈະມີຜົນມາເຖິງ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານຂອງອະສັດບຸລຸດ ໕ ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘ปญฺจิมานิ[Pg.152], ภิกฺขเว, สปฺปุริสทานานิ. กตมานิ ปญฺจ? สกฺกจฺจํ เทติ, จิตฺตีกตฺวา เทติ, สหตฺถา เทติ, อนปวิทฺธํ เทติ, อาคมนทิฏฺฐิโก เทติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สปฺปุริสทานานี’’ติ. สตฺตมํ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານຂອງສັດບຸລຸດ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃຫ້ໂດຍເຄົາລົບ ໑, ໃຫ້ໂດຍນອບນ້ອມ ໑, ໃຫ້ດ້ວຍມືຂອງຕົນ ໑, ບໍ່ໃຫ້ຂອງທີ່ເຫຼືອເດນ ໑, ໃຫ້ໂດຍມີຄວາມເຫັນວ່າຈະມີຜົນມາເຖິງ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານຂອງສັດບຸລຸດ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ 7.

---

๘. สปฺปุริสทานสุตฺตํ

໘. ສັບປຸຣິສະທານະສູດ

---

๑๔๘. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, สปฺปุริสทานานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาย ทานํ เทติ, สกฺกจฺจํ ทานํ เทติ, กาเลน ทานํ เทติ, อนุคฺคหิตจิตฺโต ทานํ เทติ, อตฺตานญฺจ ปรญฺจ อนุปหจฺจ ทานํ เทติ.

໑໔໘. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານຂອງສັດບຸລຸດ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃຫ້ທານດ້ວຍສັດທາ ໑, ໃຫ້ທານໂດຍເຄົາລົບ ໑, ໃຫ້ທານຕາມການ ໑, ໃຫ້ທານດ້ວຍຈິດບໍ່ຕິດຂ້ອງ ໑, ໃຫ້ທານໂດຍບໍ່ກະທົບຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນ ໑.

---

‘‘สทฺธาย โข ปน, ภิกฺขเว, ทานํ ทตฺวา ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อฑฺโฒ จ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค, อภิรูโป จ โหติ ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານດ້ວຍສັດທາແລ້ວ, ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີຮູບງາມ ໜ້າເບິ່ງ ໜ້າຊົມ ປະກອບດ້ວຍຜິວພັນອັນງົດງາມຢ່າງຍິ່ງ.

---

‘‘สกฺกจฺจํ โข ปน, ภิกฺขเว, ทานํ ทตฺวา ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อฑฺโฒ จ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค. เยปิสฺส เต โหนฺติ ปุตฺตาติ วา ทาราติ วา ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ สุสฺสูสนฺติ โสตํ โอทหนฺติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານໂດຍເຄົາລົບແລ້ວ, ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ, ແລະ ບຸກຄົນໃດໆ ທີ່ເປັນບຸດ ພັນລະຍາ ຄົນໃຊ້ ຄົນສົ່ງຂ່າວ ຫຼື ຄົນງານຂອງຜູ້ນັ້ນ, ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມເຊື່ອຟັງ ງ່ຽງຫູຟັງ ແລະ ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທົ່ວເຖິງ.

---

‘‘กาเลน โข ปน, ภิกฺขเว, ทานํ ทตฺวา ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อฑฺโฒ จ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค; กาลาคตา จสฺส อตฺถา ปจุรา โหนฺติ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານຕາມການແລ້ວ, ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ, ແລະ ຜົນປະໂຫຍດອັນຄວນໄດ້ຕາມກາລາຍ່ອມຫຼັ່ງໄຫຼມາສູ່ຜູ້ນັ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

---

‘‘อนุคฺคหิตจิตฺโต โข ปน, ภิกฺขเว, ทานํ ทตฺวา ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อฑฺโฒ จ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค; อุฬาเรสุ จ ปญฺจสุ กามคุเณสุ โภคาย จิตฺตํ นมติ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານດ້ວຍຈິດບໍ່ຕິດຂ້ອງແລ້ວ, ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ, ແລະ ຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກກາມະຄຸນ ໕ ປະການອັນປະນີດ.

---

‘‘อตฺตานญฺจ ปรญฺจ อนุปหจฺจ โข ปน, ภิกฺขเว, ทานํ ทตฺวา ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อฑฺโฒ จ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค; น จสฺส กุโตจิ โภคานํ อุปฆาโต อาคจฺฉติ อคฺคิโต วา อุทกโต วา ราชโต วา โจรโต วา อปฺปิยโต วา ทายาทโต วา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สปฺปุริสทานานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານໂດຍບໍ່ກະທົບຕົນເອງແລະຜູ້ອື່ນແລ້ວ, ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ, ແລະ ຄວາມເສຍຫາຍແຫ່ງໂພຄະຊັບຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມາຈາກທີ່ໃດໆ ເລີຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໄຟ, ນ້ຳ, ພະລາຊາ, ໂຈນ, ຫຼື ທາຍາດຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທານຂອງສັດບຸລຸດ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ 8.

---

๙. ปฐมสมยวิมุตฺตสุตฺตํ

໙. ປະຖົມມະສະມະຍະວິມຸດຕະສູດ

---

๑๔๙. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.153], ภิกฺขเว, ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, สงฺคณิการามตา, ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ น ปจฺจเวกฺขติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

໑໔໙. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າຄຸຍ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ໑, ບໍ່ພິຈາລະນາຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕາມທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, น สงฺคณิการามตา, ยถาวิมุตฺตํ จิตฺตํ ปจฺจเวกฺขติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. นวมํ.

ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ ໑, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າຄຸຍ ໑, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ ໑, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ໑, ພິຈາລະນາຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕາມທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ." ສູດທີ 9.

---

๑๐. ทุติยสมยวิมุตฺตสุตฺตํ

໑໐. ທຸຕິຍະສະມະຍະວິມຸດຕະສູດ

---

๑๕๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? กมฺมารามตา, ภสฺสารามตา, นิทฺทารามตา, อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตา, โภชเน อมตฺตญฺญุตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน ปริหานาย สํวตฺตนฺติ.

໑໕໐. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າຄຸຍ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ສຳລວມທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? น กมฺมารามตา, น ภสฺสารามตา, น นิทฺทารามตา, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารตา, โภชเน มตฺตญฺญุตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สมยวิมุตฺตสฺส ภิกฺขุโน อปริหานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทสมํ.

ดูกະລາພิกຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ ໑, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການເວົ້າຄຸຍ ໑, ຄວາມບໍ່ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ສຳລວມທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໑, ຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນເປັນຄັ້ງຄາວ." ສູດທີ 10.

---

ติกณฺฑกีวคฺโค ปญฺจโม.

ຕິກັນຕະກີວັກ ທີ ໕ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ອຸດທານປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື -

---

ทตฺวา อวชานาติ อารภติ จ, สารนฺทท ติกณฺฑ นิรเยน จ;

มิตฺโต อสปฺปุริสสปฺปุริเสน, สมยวิมุตฺตํ อปเร ทฺเวติ.

ວ່າດ້ວຍການໃຫ້ແລ້ວໝິ່ນປະໝາດ ໑, ວ່າດ້ວຍການລ່ວງລະເມີດອາບັດ ໑, ວ່າດ້ວຍສາຣັນທະທະ ໑, ວ່າດ້ວຍຕິກັນຕະກີ ໑, ວ່າດ້ວຍນະຣົກ ໑, ວ່າດ້ວຍມິດ ໑, ວ່າດ້ວຍອະສັດບຸລຸດທານ ໑, ວ່າດ້ວຍສັດບຸລຸດທານ ໑, ແລະ ວ່າດ້ວຍສະມະຍະວິມຸດອີກ ໒ ສູດ.

---

ตติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ຕະຕິຍະປັນນາສົກ ຈົບແລ້ວ.

---

๔. จตุตฺถปณฺณาสกํ

໔. ຈະຕຸດຖะປັນນາສົກ

---

(๑๖) ๑. สทฺธมฺมวคฺโค

(໑໖) ໑. ສັດທັມມະວັກ

---

๑. ปฐมสมฺมตฺตนิยามสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະສັມມັດຕະນິຍາມະສູດ

---

๑๕๑. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.154], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? กถํ ปริโภติ, กถิกํ ปริโภติ, อตฺตานํ ปริโภติ, วิกฺขิตฺตจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ, อเนกคฺคจิตฺโต อโยนิโส จ มนสิ กโรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

໑໕໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຟັງພຣະສັດທຳ ກໍບໍ່ສາມາດທີ່ຈະກ້າວເຂົ້າສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ (ສັມມັດຕະນິຍາມ) ໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໝິ່ນປະໝາດທຳມະກະຖາ ໑, ໝິ່ນປະໝາດຜູ້ສະແດງທຳ ໑, ໝິ່ນປະໝາດຕົນເອງ ໑, ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານຟັງທຳ ໑, ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນແລະມົນສິການໂດຍບໍ່ແຍບຄາຍ ໑. ดูกະລາພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບด้วยທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຟັງພຣະສັດທຳ ກໍບໍ່ສາມາດທີ່ຈະກ້າວເຂົ້າສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น กถํ ปริโภติ, น กถิกํ ปริโภติ, น อตฺตานํ ปริโภติ, อวิกฺขิตฺตจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ, เอกคฺคจิตฺโต โยนิโส จ มนสิ กโรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ปฐมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ດູໝິ່ນພຣະທຳ, ບໍ່ດູໝິ່ນຜູ້ສະແດງທຳ, ບໍ່ດູໝິ່ນຕົນເອງ, ມີຈິດບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຟັງທຳ, ມີຈິດມີອາລົມດຽວ ແລະມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໑.

---

๒. ทุติยสมฺมตฺตนิยามสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະສຳມັດຕະນιຍາມະສູດ

---

๑๕๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? กถํ ปริโภติ, กถิกํ ปริโภติ, อตฺตานํ ปริโภติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอฬมูโค, อนญฺญาเต อญฺญาตมานี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

໑໕໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເຖິງວ່າຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ດູໝິ່ນພຣະທຳ, ດູໝິ່ນຜູ້ສະແດງທຳ, ດູໝິ່ນຕົນເອງ, ເປັນຄົນມີປັນຍາຊາມ ເປັນຄົນໂງ່ເຂົາ ເປັນຄົນໃບ້ໜວກ, ແລະມີຄວາມສຳຄັນຕົນວ່າຮູ້ໃນສິ່ງທີ່ຕົນບໍ່ຮູ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເຖິງວ່າຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น กถํ ปริโภติ, น กถิกํ ปริโภติ, น อตฺตานํ ปริโภติ, ปญฺญวา โหติ [Pg.155] อชโฬ อเนฬมูโค, น อนญฺญาเต อญฺญาตมานี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ทุติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ດູໝິ່ນພຣະທຳ, ບໍ່ດູໝິ່ນຜູ້ສະແດງທຳ, ບໍ່ດູໝິ່ນຕົນເອງ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ບໍ່ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ໃບ້ໜວກ, ແລະບໍ່ມີຄວາມສຳຄັນຕົນວ່າຮູ້ໃນສິ່ງທີ່ຕົນບໍ່ຮູ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໒.

---

๓. ตติยสมฺมตฺตนิยามสุตฺตํ

໓. ຕະຕິຍະສຳມັດຕະນιຍາມะສູດ

---

๑๕๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? มกฺขี ธมฺมํ สุณาติ มกฺขปริยุฏฺฐิโต, อุปารมฺภจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ รนฺธคเวสี, ธมฺมเทสเก อาหตจิตฺโต โหติ ขีลชาโต, ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอฬมูโค, อนญฺญาเต อญฺญาตมานี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโตปิ สทฺธมฺมํ อภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

໑໕໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເຖິງວ່າຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານຟັງທຳ ຖືກຄວາມລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານຄອບງຳ, ມີຈິດເພັ່ງໂທດຟັງທຳ ຄອຍຊອກຫາຊ່ອງຫວ່າງ (ຈັບຜິດ), ມີຈິດກະທົບກະທັ່ງ ມີຈິດເປັນດັ່ງຕະປູ (ມີກິເລດເຄື່ອງຕຶງໃຈ) ໃນຜູ້ສະແດງທຳ, ເປັນຄົນມີປັນຍາຊາມ ເປັນຄົນໂງ່ເຂົາ ເປັນຄົນໃບ້ໜວກ, ແລະມີຄວາມສຳຄັນຕົນວ່າຮູ້ໃນສິ່ງທີ່ຕົນບໍ່ຮູ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເຖິງວ່າຟັງພຣະສັດທຳຢູ່ ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อมกฺขี ธมฺมํ สุณาติ น มกฺขปริยุฏฺฐิโต, อนุปารมฺภจิตฺโต ธมฺมํ สุณาติ น รนฺธคเวสี, ธมฺมเทสเก อนาหตจิตฺโต โหติ อขีลชาโต, ปญฺญวา โหติ อชโฬ อเนฬมูโค, น อนญฺญาเต อญฺญาตมานี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สุณนฺโต สทฺธมฺมํ ภพฺโพ นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺต’’นฺติ. ตติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານຟັງທຳ ບໍ່ຖືກຄວາມລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານຄອບງຳ, ມີຈິດບໍ່ເພັ່ງໂທດຟັງທຳ ບໍ່ຄອຍຊອກຫາຊ່ອງຫວ່າງ (ຈັບຜິດ), ມີຈິດບໍ່ກະທົບກະທັ່ງ ບໍ່ມີຈິດເປັນດັ່ງຕະປູ (ບໍ່ມີກິເລດເຄື່ອງຕຶງໃຈ) ໃນຜູ້ສະແດງທຳ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ບໍ່ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ໃບ້ໜວກ, ແລະບໍ່ມີຄວາມສຳຄັນຕົນວ່າຮູ້ໃນສິ່ງທີ່ຕົນບໍ່ຮູ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ເມື່ອຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງ ຄືສະພາວະທີ່ແນ່ນອນໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໓.

---

๔. ปฐมสทฺธมฺมสมฺโมสสุตฺตํ

໔. ປະຖົມມະສັດທຳມະສຳໂມສະສູດ

---

๑๕๔. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู น สกฺกจฺจํ ธมฺมํ สุณนฺติ, น สกฺกจฺจํ ธมฺมํ ปริยาปุณนฺติ, น สกฺกจฺจํ ธมฺมํ ธาเรนฺติ, น สกฺกจฺจํ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขนฺติ, น สกฺกจฺจํ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ.

໑໕໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ຟັງທຳໂດຍເຄົາຣົບ, ບໍ່ຮຽນທຳໂດຍເຄົາຣົບ, ບໍ່ຊົງຈຳທຳໂດຍເຄົາຣົບ, ບໍ່ພິຈາຣະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທີ່ຊົງຈຳໄວ້ໂດຍເຄົາຣົບ, ບໍ່ຮູ້ອັດຖະຮູ້ທຳແລ້ວ ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳໂດຍເຄົາຣົບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สกฺกจฺจํ ธมฺมํ สุณนฺติ, สกฺกจฺจํ [Pg.156] ธมฺมํ ปริยาปุณนฺติ, สกฺกจฺจํ ธมฺมํ ธาเรนฺติ, สกฺกจฺจํ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขนฺติ, สกฺกจฺจํ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. จตุตฺถํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອความບໍ່ຟັ່ນ-ເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຟັງທຳໂດຍເຄົາຣົບ, ຮຽນທຳໂດຍເຄົາຣົບ, ຊົງຈຳທຳໂດຍເຄົາຣົບ, ພິຈາຣະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທຳທີ່ຊົງຈຳໄວ້ໂດຍເຄົາຣົບ, ຮູ້ອັດຖະຮູ້ທຳແລ້ວ ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳໂດຍເຄົາຣົບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນ-ເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ສູດທີ ໔.

---

๕. ทุติยสทฺธมฺมสมฺโมสสุตฺตํ

໕. ທຸຕິຍະສັດທຳມະສຳໂມສະສູດ

---

๑๕๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ธมฺมํ น ปริยาปุณนฺติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

໑໕໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ຮຽນທຳ ຄື: ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທຳ, ເວດັລລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໑ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ น วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະແດງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໒ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ น วิตฺถาเรน ปรํ วาเจนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບໍ່ບອກສອນທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໓ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ น วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບໍ່ທຳການສາທະຍາຍທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໔ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ น เจตสา อนุวิตกฺเกนฺติ อนุวิจาเรนฺติ มนสานุเปกฺขนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບໍ່ຕຣຶກຕອງ ບໍ່ໄຕ່ຕອງທຳດ້ວຍໃຈ ບໍ່ເພັ່ງພິຈາຣະນາດ້ວຍໃຈ ຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໕ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ธมฺมํ ปริยาปุณนฺติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮຽນທຳ ຄື: ສູດ, ເຄຍຍະ, ເວຍຍາກະຣະນະ, ຄາຖາ, ອຸທານ, ອິຕິວຸດຕະກະ, ຊາດົກ, ອັບພູຕະທຳ, ເວດັລລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໑ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນ-ເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน [Pg.157] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปเรสํ เทเสนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະແດງທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໒ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນ-ເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน ปรํ วาเจนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບອກສອນທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໓ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ วิตฺถาเรน สชฺฌายํ กโรนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍ່ອມທຳການສາທະຍາຍທຳຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາໂດຍລະອຽດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໔ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ยถาสุตํ ยถาปริยตฺตํ ธมฺมํ เจตสา อนุวิตกฺเกนฺติ อนุวิจาเรนฺติ มนสานุเปกฺขนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ปญฺจมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຕຣຶກຕອງ ຍ່ອມໄຕ່ຕອງທຳດ້ວຍໃຈ ຍ່ອມເພັ່ງພິຈາຣະນາດ້ວຍໃຈ ຕາມທີ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາ ຕາມທີ່ໄດ້ຮຽນມາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໕ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ຟັ່ນ-ເຟືອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ສູດທີ ໕.

---

๖. ตติยสทฺธมฺมสมฺโมสสุตฺตํ

໖. ຕະຕິຍະສັດທຳມະສຳໂມສະສູດ

---

๑๕๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ทุคฺคหิตํ สุตฺตนฺตํ ปริยาปุณนฺติ ทุนฺนิกฺขิตฺเตหิ ปทพฺยญฺชเนหิ. ทุนฺนิกฺขิตฺตสฺส, ภิกฺขเว, ปทพฺยญฺชนสฺส อตฺโถปิ ทุนฺนโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

໑໕໖. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮຽນສູດທີ່ຮຽນມາບໍ່ດີ ດ້ວຍບົດແລະພະຍັນຊະນະທີ່ຕັ້ງໄວ້ບໍ່ດີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບົດແລະພະຍັນຊະນະຕັ້ງໄວ້ບໍ່ດີ ແມ້ອັດຖະກໍຍ່ອມເຂົ້າໃຈຍາກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໑ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ทุพฺพจา โหนฺติ, โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา, อกฺขมา อปฺปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนึ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ເວົ້າຍາກ ປະກອບດ້ວຍທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນຜູ້ເວົ້າຍາກ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມອົດທົນ ບໍ່ຮັບເອົາຄຳສັ່ງສອນໂດຍເຄົາຣົບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໒ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เย เต ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา, เต น สกฺกจฺจํ สุตฺตนฺตํ ปรํ วาเจนฺติ; เตสํ อจฺจเยน ฉินฺนมูลโก สุตฺตนฺโต โหติ อปฺปฏิสรโณ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເປັນພະຫູສູດ ມີຄຳພີອ້າງອີງ ເປັນຜູ້ຊົງທຳ ຊົງວິນັຍ ຊົງມາຕິກາ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ບອກສອນພຣະສູດແກ່ຊົນເຫຼົ່າອື່ນໂດຍເຄົາຣົບ; ເມື່ອພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນລ່ວງລັບໄປ ພຣະສູດຍ່ອມມີຮາກຂາດ ບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງອາໄສ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໓ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เถรา ภิกฺขู พาหุลิกา โหนฺติ สาถลิกา โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา, น วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา [Pg.158] อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. สาปิ โหติ พาหุลิกา สาถลิกา โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖຣະທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ມັກມາກ ປະພຶດຍໍ້ຍ່ອນ ເປັນຜູ້ນຳໃນທາງເຊື່ອມຖອຍ ທອດທຸຣະໃນວິເວກ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ໝູ່ຊົນຮຸ່ນຫຼັງຂອງພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາເປັນແບບຢ່າງ. ໝູ່ຊົນຮຸ່ນຫຼັງນັ້ນ ກໍກາຍເປັນຜູ້ມັກມາກ ປະພຶດຍໍ້ຍ່ອນ ເປັນຜູ້ນຳໃນທາງເຊື່ອມຖອຍ ທອດທຸຣະໃນວິເວກ, ບໍ່ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເປັນທຳປະການທີ ໔ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ເພື່ອຄວາມອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สงฺโฆ ภินฺโน โหติ. สงฺเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, ภินฺเน อญฺญมญฺญํ อกฺโกสา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ ปริภาสา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ ปริกฺเขปา จ โหนฺติ, อญฺญมญฺญํ ปริจฺจชนา จ โหนฺติ. ตตฺถ อปฺปสนฺนา เจว นปฺปสีทนฺติ, ปสนฺนานญฺจ เอกจฺจานํ อญฺญถตฺตํ โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອສົງແຕກແຍກກັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສົງແຕກແຍກກັນແລ້ວ, ຍ່ອມມີການດ່າທໍກັນແລະກັນ, ມີການຂູ່ຕະຄອກກັນແລະກັນ, ມີການກ່າວຮ້າຍປ້າຍສີກັນແລະກັນ, ມີການທອດຖິ້ມກันແລະກັນ. ໃນເຫດການນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ເລື່ອມໃສກໍຍ່ອມບໍ່ເລື່ອມໃສ, ສ່ວນຜູ້ທີ່ເລື່ອມໃສແລ້ວບາງຄົນກໍກັບກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ (ເສື່ອມຄວາມເລື່ອມໃສ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳປະການທີ ໕ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ແລະ ຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຟັ່ນເຟືອນ ແລະ ຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງພຣະສັດທຳ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สุคฺคหิตํ สุตฺตนฺตํ ปริยาปุณนฺติ สุนิกฺขิตฺเตหิ ปทพฺยญฺชเนหิ. สุนิกฺขิตฺตสฺส, ภิกฺขเว, ปทพฺยญฺชนสฺส อตฺโถปิ สุนโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນພຣະສາສນານີ້ ຍ່ອມຮຽນເອົາພຣະສູດທີ່ຮຽນມາດີແລ້ວ ດ້ວຍບົດແລະພະຍັນຊະນະທີ່ຈັດວາງໄວ້ດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບົດແລະພະຍັນຊະນະຈັດວາງໄວ້ດີແລ້ວ, ແມ່ນແຕ່ອັດຖະ (ເນື້ອຄວາມ) ກໍຍ່ອມເຂົ້າໃຈໄດ້ງ່າຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໑ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สุวจา โหนฺติ โสวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา, ขมา ปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนึ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ເວົ້າງ່າຍ ປະກອບດ້ວຍທຳທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນຜູ້ເວົ້າງ່າຍ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມອົດທົນ, ຮັບເອົາຄຳສັ່ງສອນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໒ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອความຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອັນຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เย เต ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา, เต สกฺกจฺจํ สุตฺตนฺตํ ปรํ วาเจนฺติ; เตสํ อจฺจเยน น ฉินฺนมูลโก สุตฺตนฺโต โหติ สปฺปฏิสรโณ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ເປັນພະຫູສູດ, ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີ, ເປັນຜູ້ຊົງທຳ, ຊົງວິນັຍ, ຊົງມາຕິກາ, ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມບອກສອນພຣະສູດແກ່ຜູ້ອື່ນໂດຍຄວາມເຄົາລົບ; ເມື່ອພວກເພິ່ນລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ພຣະສູດກໍບໍ່ຂາດສູນ, ຍັງມີທີ່ເພິ່ງອາໄສຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໓ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອันຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เถรา ภิกฺขู น พาหุลิกา โหนฺติ น สาถลิกา, โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา; วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา [Pg.159] อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. สาปิ โหติ น พาหุลิกา น สาถลิกา, โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຖຣະທັງຫຼາຍ ບໍ່ເປັນຜູ້ມັກມາກ, ບໍ່ເປັນຜູ້ປະພຶດຫຍໍ້ຍ່ອນ, ວາງທຸຣະໃນການທໍ້ຖອຍ, ເປັນຜູ້ນຳໃນການຫຼີກເຣັ້ນ; ຍ່ອມປາຣົບຄວາມພຽນເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ, ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ໝູ່ຊົນຮຸ່ນຫຼັງຂອງພິກຂຸເຖຣະເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມດຳເນີນຕາມແບບຢ່າງ. ໝູ່ຊົນຮຸ່ນຫຼັງນັ້ນ ກໍຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ມັກມາກ, ບໍ່ປະພຶດຫຍໍ້ຍ່ອນ, ວາງທຸຣະໃນການທໍ້ຖອຍ, ເປັນຜູ້ນຳໃນການຫຼີກເຣັ້ນ, ປາຣົບຄວາມພຽນເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ, ເພື່ອເຖິງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໔ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອันຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สงฺโฆ สมคฺโค สมฺโมทมาโน อวิวทมาโน เอกุทฺเทโส ผาสุํ วิหรติ. สงฺเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, สมคฺเค น เจว อญฺญมญฺญํ อกฺโกสา โหนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ ปริภาสา โหนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ ปริกฺเขปา โหนฺติ, น จ อญฺญมญฺญํ ปริจฺจชนา โหนฺติ. ตตฺถ อปฺปสนฺนา เจว ปสีทนฺติ, ปสนฺนานญฺจ ภิยฺโยภาโว โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສົງເປັນຜູ້ພ້ອມພຽງກັນ, ຊື່ນຊົມຍິນດີຕໍ່ກັນ, ບໍ່ວິວາດກັນ, ມີອຸເທດດຽວກັນ, ຢູ່ເປັນສຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະສົງພ້ອມພຽງກັນແລ້ວ, ການດ່າວ່າກັນແລະກັນກໍບໍ່ມີ, ການຮຸກຮານກັນແລະກັນກໍບໍ່ມີ, ການປັດເຂັ່ຽກັນແລະກັນກໍບໍ່ມີ, ການສະຫຼະຖິ້ມກັນແລະກັນກໍບໍ່ມີ. ໃນພຣະສົງທີ່ພ້ອມພຽງກັນນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຫຼື້ອມໃສກໍຍ່ອມເຫຼື້ອມໃສ, ແລະຜູ້ທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວກໍຍ່ອມເຫຼື້ອມໃສຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນທຳປະການທີ ໕ ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອันຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມเป็นໄປເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ເພື່ອຄວາມບໍ່ອันຕະຣະທານແຫ່ງພຣະສັດທຳ. ຈົບສູດທີ ໖.

---

๗. ทุกฺกถาสุตฺตํ

໗. ທຸກກຖາສູດ

---

๑๕๗. ‘‘ปญฺจนฺนํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลานํ กถา ทุกฺกถา ปุคฺคเล ปุคฺคลํ อุปนิธาย. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? อสฺสทฺธสฺส, ภิกฺขเว, สทฺธากถา ทุกฺกถา; ทุสฺสีลสฺส สีลกถา ทุกฺกถา; อปฺปสฺสุตสฺส พาหุสจฺจกถา ทุกฺกถา; มจฺฉริสฺส จาคกถา ทุกฺกถา; ทุปฺปญฺญสฺส ปญฺญากถา ทุกฺกถา.

໑໕໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອປຽບທຽບກັນລະຫວ່າງບຸກຄົນຕໍ່ບຸກຄົນ, ຖ້ອຍຄຳຂອງບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນີ້ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີ. ໕ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄື: ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທາ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ບໍ່ມີສັດທา; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ທຸສີລ; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສຸດຕະນ້ອຍ; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ຕະໜີ່; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, อสฺสทฺธสฺส สทฺธากถา ทุกฺกถา? อสฺสทฺโธ, ภิกฺขเว, สทฺธากถาย กจฺฉมานาย อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทํ อตฺตนิ น สมนุปสฺสติ, น จ ลภติ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา อสฺสทฺธสฺส สทฺธากถา ทุกฺกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา, ຜູ້ບໍ່ມີສັດທາຍ່ອມຂັດເຄືອງ, ຮ້າຍເຄືອງ, ຄຽດແຄ້ນ, ດື້ດຶງ, ແລະສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທານັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີສັດທານັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีลสฺส สีลกถา ทุกฺกถา? ทุสฺสีโล, ภิกฺขเว, สีลกถาย กจฺฉมานาย อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส[Pg.160], ภิกฺขเว, สีลสมฺปทํ อตฺตนิ น สมนุปสฺสติ น จ ลภติ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา ทุสฺสีลสฺส สีลกถา ทุกฺกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ທຸສີລ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ, ຜູ້ທຸສີລຍ່ອມຂັດເຄືອງ, ຮ້າຍເຄືອງ, ຄຽດແຄ້ນ, ດື້ດຶງ, ແລະສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລນັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະความປາໂມດທີ່ມີສີລນັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ທຸສີລ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, อปฺปสฺสุตสฺส พาหุสจฺจกถา ทุกฺกถา? อปฺปสฺสุโต, ภิกฺขเว, พาหุสจฺจกถาย กจฺฉมานาย อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, สุตสมฺปทํ อตฺตนิ น สมนุปสฺสติ, น จ ลภติ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา อปฺปสฺสุตสฺส พาหุสจฺจกถา ทุกฺกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສຸດຕະນ້ອຍ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ຜູ້ມີສຸດຕະນ້ອຍຍ່ອມຂັດເຄືອງ, ຮ້າຍເຄືອງ, ຄຽດແຄ້ນ, ດື້ດຶງ, ແລະສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸດຕະນັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີສຸດຕະນັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສຸດຕະນ້ອຍ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, มจฺฉริสฺส จาคกถา ทุกฺกถา? มจฺฉรี, ภิกฺขเว, จาคกถาย กจฺฉมานาย อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทํ อตฺตนิ น สมนุปสฺสติ น จ ลภติ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา มจฺฉริสฺส จาคกถา ทุกฺกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ຕະໜີ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ, ຜູ້ຕະໜີ່ຍ່ອມຂັດເຄືອງ, ຮ້າຍເຄືອງ, ຄຽດແຄ້ນ, ດື້ດຶງ, ແລະສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກນັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີການບໍລິຈາກນັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ຕະໜີ່.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ทุปฺปญฺญสฺส ปญฺญากถา ทุกฺกถา? ทุปฺปญฺโญ, ภิกฺขเว, ปญฺญากถาย กจฺฉมานาย อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทํ อตฺตนิ น สมนุปสฺสติ, น จ ลภติ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา ทุปฺปญฺญสฺส ปญฺญากถา ทุกฺกถา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ ปุคฺคลานํ กถา ทุกฺกถา ปุคฺคเล ปุคฺคลํ อุปนิธาย.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา, ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍຍ່ອມຂັດເຄືອງ, ຮ້າຍເຄືອງ, ຄຽດແຄ້ນ, ດື້ດຶງ, ແລະສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍານັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີປັນຍານັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີສຳລັບຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອປຽບທຽບກັນລະຫວ່າງບຸກຄົນຕໍ່ບຸກຄົນ, ຖ້ອຍຄຳຂອງບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ດີ.

---

‘‘ปญฺจนฺนํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลานํ กถา สุกถา ปุคฺคเล ปุคฺคลํ อุปนิธาย. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? สทฺธสฺส, ภิกฺขเว, สทฺธากถา สุกถา; สีลวโต สีลกถา สุกถา; พหุสฺสุตสฺส พาหุสจฺจกถา สุกถา; จาควโต จาคกถา สุกถา; ปญฺญวโต ปญฺญากถา สุกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອປຽບທຽບກັນລະຫວ່າງບຸກຄົນຕໍ່ບຸກຄົນ, ຖ້ອຍຄຳຂອງບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນີ້ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີ. ໕ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄື: ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສັດທา; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສີລ; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ເປັນພະຫູສູດ; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີການບໍລິຈາກ; ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍາ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີປັນຍາ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, สทฺธสฺส สทฺธากถา สุกถา? สทฺโธ, ภิกฺขเว, สทฺธากถาย กจฺฉมานาย นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น ปติตฺถียติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, สทฺธาสมฺปทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสติ ลภติ จ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา สทฺธสฺส สทฺธากถา สุกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສັດທາ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา, ຜູ້ມີສັດທາຍ່ອມບໍ່ຂັດເຄືອງ, ບໍ່ຮ້າຍເຄືອງ, ບໍ່ຄຽດແຄ້ນ, ບໍ່ດື້ດຶງ, ແລະບໍ່ສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທານັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີສັດທານັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສັດທา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສັດທາ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, สีลวโต สีลกถา สุกถา? สีลวา, ภิกฺขเว, สีลกถาย กจฺฉมานาย นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น [Pg.161] ปติตฺถียติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, ลภติ จ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา สีลวโต สีลกถา สุกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສີລ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ, ຜູ້ມີສີລຍ່ອມບໍ່ຂັດເຄືອງ, ບໍ່ຮ້າຍເຄືອງ, ບໍ່ຄຽດແຄ້ນ, ບໍ່ດື້ດຶງ, ແລະບໍ່ສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລນັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີສີລນັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງສີລ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີສີລ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, พหุสฺสุตสฺส พาหุสจฺจกถา สุกถา? พหุสฺสุโต, ภิกฺขเว, พาหุสจฺจกถาย กจฺฉมานาย นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น ปติตฺถียติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, สุตสมฺปทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, ลภติ จ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา พหุสฺสุตสฺส พาหุสจฺจกถา สุกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ເປັນພະຫູສູດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ, ຜູ້ເປັນພະຫູສູດຍ່ອມບໍ່ຂັດເຄືອງ, ບໍ່ຮ້າຍເຄືອງ, ບໍ່ຄຽດແຄ້ນ, ບໍ່ດື້ດຶງ, ແລະບໍ່ສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸດຕະນັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີສຸດຕະນັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງຄວາມເປັນພະຫູສູດ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ເປັນພະຫູສູດ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, จาควโต จาคกถา สุกถา? จาควา, ภิกฺขเว, จาคกถาย กจฺฉมานาย นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น ปติตฺถียติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, จาคสมฺปทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, ลภติ จ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา จาควโต จาคกถา สุกถา.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີການບໍລິຈາກ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ, ຜູ້ມີການບໍລິຈາກຍ່ອມບໍ່ຂັດເຄືອງ, ບໍ່ຮ້າຍເຄືອງ, ບໍ່ຄຽດແຄ້ນ, ບໍ່ດື້ດຶງ, ແລະບໍ່ສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍການບໍລິຈາກນັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີການບໍລິຈາກນັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງການບໍລິຈາກ ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີການບໍລິຈາກ.

---

‘‘กสฺมา จ, ภิกฺขเว, ปญฺญวโต ปญฺญากถา สุกถา? ปญฺญวา, ภิกฺขเว, ปญฺญากถาย กจฺฉมานาย นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น ปติตฺถียติ น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตญฺหิ โส, ภิกฺขเว, ปญฺญาสมฺปทํ อตฺตนิ สมนุปสฺสติ ลภติ จ ตโตนิทานํ ปีติปาโมชฺชํ. ตสฺมา ปญฺญวโต ปญฺญากถา สุกถา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ ปุคฺคลานํ กถา สุกถา ปุคฺคเล ปุคฺคลํ อุปนิธายา’’ติ. สตฺตมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີປັນຍາ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ເມື່ອມີການເວົ້າເຖິງຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา, ຜູ້ມີປັນຍາຍ່ອມບໍ່ຂັດເຄືອງ, ບໍ່ຮ້າຍເຄືອງ, ບໍ່ຄຽດແຄ້ນ, ບໍ່ດື້ດຶງ, ແລະບໍ່ສະແດງຄວາມໂກດ, ຄວາມໂທໂσ, ແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈໃຫ້ປາກົດ. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຫັນຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍານັ້ນໃນຕົນ, ແລະຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດທີ່ມີປັນຍານັ້ນເປັນເຫດ. ເພາະສະນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳເລື່ອງປັນຍา ຈຶ່ງເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີສຳລັບຜູ້ມີປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອປຽບທຽບກັນລະຫວ່າງບຸກຄົນຕໍ່ບຸກຄົນ, ຖ້ອຍຄຳຂອງບຸກຄົນ ໕ ປະເພດນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຖ້ອຍຄຳທີ່ດີ. ຈົບສູດທີ ໗.

---

๘. สารชฺชสุตฺตํ

໘. ສາຣັຊຊສູດ

---

๑๕๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สารชฺชํ โอกฺกนฺโต โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, อปฺปสฺสุโต โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ สารชฺชํ โอกฺกนฺโต โหติ.

໑໕໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະດຸ້ງຢ້ານ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທา, ເປັນຜູ້ທຸສີລ, ເປັນຜູ້ມີສຸດຕະນ້ອຍ, ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະດຸ້ງຢ້ານ.

---

‘‘ปญฺจหิ[Pg.162], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วิสารโท โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ วิสารโท โหตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄສ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣะທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ, ເປັນຜູ້ມີສີລ, ເປັນພຫູສູດ, ເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ, ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າ.” ສູດທີ ໘ ຈົບ.

---

๙. อุทายีสุตฺตํ

໙. ອຸດາຍີສູດ

---

๑๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อุทายี มหติยา คิหิปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสนฺโต นิสินฺโน โหติ. อทฺทสา โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ อุทายึ มหติยา คิหิปริสาย ปริวุตํ ธมฺมํ เทเสนฺตํ นิสินฺนํ. ทิสฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, อุทายี มหติยา คิหิปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสตี’’ติ.

໑໕໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະອຸດາຍີຜູ້ມີອາຍຸ ແວດລ້ອມດ້ວຍຄະລຶຫັດບໍລິສັດໝູ່ໃຫຍ່ ນັ່ງສະແດງທັມຢູ່. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເຫັນພຣະອຸດາຍີຜູ້ມີອາຍຸ ແວດລ້ອມດ້ວຍຄະລຶຫັດບໍລິສັດໝູ່ໃຫຍ່ ນັ່ງສະແດງທັມຢູ່. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະອຸດາຍີ ແວດລ້ອມດ້ວຍຄະລຶຫັດບໍລິສັດໝູ່ໃຫຍ່ ສະແດງທັມຢູ່ ຂ້ານ້ອຍ”.

---

‘‘น โข, อานนฺท, สุกรํ ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุํ. ปเรสํ, อานนฺท, ธมฺมํ เทเสนฺเตน ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ. กตเม ปญฺจ? ‘อนุปุพฺพึ กถํ กเถสฺสามี’ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ; ‘ปริยายทสฺสาวี กถํ กเถสฺสามี’ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ; ‘อนุทฺทยตํ ปฏิจฺจ กถํ กเถสฺสามี’ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ; ‘น อามิสนฺตโร กถํ กเถสฺสามี’ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ; ‘อตฺตานญฺจ ปรญฺจ อนุปหจฺจ กถํ กเถสฺสามี’ติ ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ. น โข, อานนฺท, สุกรํ ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุํ. ปเรสํ, อานนฺท, ธมฺมํ เทเสนฺเตน อิเม ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ปเรสํ ธมฺโม เทเสตพฺโพ’’ติ. นวมํ.

“ດູກອນອານົນ, ການສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນບໍ່ແມ່ນຂອງງ່າຍເລີຍ. ຜູ້ຈະສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນ ພຶງຕັ້ງທັມ ໕ ປະການໄວ້ໃນຕົນ ແລ້ວຈຶ່ງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ພຶງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮົາຈັກສະແດງທັມໄປຕາມລຳດັບ’ ໑, ພຶງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮົາຈັກສະແດງທັມຊີ້ແຈງເຖິງເຫດຜົນ’ ໑, ພຶງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮົາຈັກສະແດງທັມໂດຍອາໄສຄວາມເອັນດູ’ ໑, ພຶງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ບໍ່ມີອາມິດໃນໃຈສະແດງທັມ’ ໑, ພຶງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ເຮົາຈັກສະແດງທັມໂດຍບໍ່ກະທົບຕົນເອງແລະບຸກຄົນອື່ນ’ ໑. ດູກອນອານົນ, ການສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນບໍ່ແມ່ນຂອງງ່າຍເລີຍ. ຜູ້ຈະສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນ ພຶງຕັ້ງທັມ ໕ ປະການນີ້ໄວ້ໃນຕົນ ແລ້ວຈຶ່ງສະແດງທັມແກ່ບຸກຄົນອື່ນ.” ສູດທີ ໙ ຈົບ.

---

๑๐. ทุปฺปฏิวิโนทยสุตฺตํ

໑໐. ທຸປປະຕິວິໂນທະຍະສູດ

---

๑๖๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อุปฺปนฺนา ทุปฺปฏิวิโนทยา. กตเม ปญฺจ? อุปฺปนฺโน ราโค ทุปฺปฏิวิโนทโย, อุปฺปนฺโน โทโส ทุปฺปฏิวิโนทโย, อุปฺปนฺโน โมโห [Pg.163] ทุปฺปฏิวิโนทโย, อุปฺปนฺนํ ปฏิภานํ ทุปฺปฏิวิโนทยํ, อุปฺปนฺนํ คมิกจิตฺตํ ทุปฺปฏิวิโนทยํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อุปฺปนฺนา ทุปฺปฏิวิโนทยา’’ติ. ทสมํ.

໑໖໐. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມ ໕ ປະການນີ້ ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ຣາຄະເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ ໑, ໂທສະເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ ໑, ໂມຫະເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ ໑, ປະຕິພານ (ຄວາມຢາກເວົ້າ) ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ ໑, ຄວາມຄິດຢາກຈະເດີນທາງ ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ລະໄດ້ຍາກ.” ສູດທີ ໑໐ ຈົບ.

---

สทฺธมฺมวคฺโค ปฐโม.

ສັດທັມມະວັກ ທີ ໑ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ອຸດທານ (ຫົວຂໍ້) ປະຈຳວັກນັ້ນ:

---

ตโย สมฺมตฺตนิยามา, ตโย สทฺธมฺมสมฺโมสา;

ทุกฺกถา เจว สารชฺชํ, อุทายิทุพฺพิโนทยาติ.

ສັມມັດຕະນິຍາມ ໓ ສູດ, ສັດທັມມະສັມໂມສະ ໓ ສູດ, ທຸກກະຖາສູດ, ສາຣັດຊະສູດ, ອຸດາຍີສູດ ແລະ ທຸບປະຕິວິໂນທະຍະສູດ.

---

(๑๗) ๒. อาฆาตวคฺโค

(໑໗) ໒. ອາຄາຕະວັກ

---

๑. ปฐมอาฆาตปฏิวินยสุตฺตํ

໑. ປະຖົມອາຄາຕະປະຕິວິນະຍะສູດ

---

๑๖๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาฆาตปฏิวินยา ยตฺถ ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน อาฆาโต สพฺพโส ปฏิวิเนตพฺโพ. กตเม ปญฺจ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปุคฺคเล อาฆาโต ชาเยถ, เมตฺตา ตสฺมึ ปุคฺคเล ภาเวตพฺพา; เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปุคฺคเล อาฆาโต ชาเยถ, กรุณา ตสฺมึ ปุคฺคเล ภาเวตพฺพา; เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปุคฺคเล อาฆาโต ชาเยถ, อุเปกฺขา ตสฺมึ ปุคฺคเล ภาเวตพฺพา; เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปุคฺคเล อาฆาโต ชาเยถ, อสติอมนสิกาโร ตสฺมึ ปุคฺคเล อาปชฺชิตพฺโพ; เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปุคฺคเล อาฆาโต ชาเยถ, กมฺมสฺสกตา ตสฺมึ ปุคฺคเล อธิฏฺฐาตพฺพา – ‘กมฺมสฺสโก อยมายสฺมา กมฺมทายาโท กมฺมโยนิ กมฺมพนฺธุ กมฺมปฺปฏิสรโณ, ยํ กมฺมํ กริสฺสติ กลฺยาณํ วา ปาปกํ วา ตสฺส ทายาโท ภวิสฺสตี’ติ; เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาฆาตปฏิวินยา, ยตฺถ ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน อาฆาโต สพฺพโส ปฏิวิเนตพฺโพ’’ติ. ปฐมํ.

໑໖໑. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມເປັນເຄື່ອງລະງັບຄວາມອາຄາດ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ພິກຂຸພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນບຸກຄົນໂດຍປະການທັງປວງ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ໑. ພຶງຈະເລີນເມດຕາໃນບຸກຄົນທີ່ຕົນເກີດຄວາມອາຄາດ, ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ໖. ພຶງຈະເລີນກະລຸນາໃນບຸກຄົນທີ່ຕົນເກີດຄວາມອາຄາດ, ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະการດັ່ງນີ້. ໓. ພຶງຈະເລີນອຸເບກຂາໃນບຸກຄົນທີ່ຕົນເກີດຄວາມອາຄາດ, ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ໔. ພຶງເຖິງຄວາມບໍ່ໃສ່ໃຈ ບໍ່ມົນສິການໃນບຸກຄົນທີ່ຕົນເກີດຄວາມອາຄາດ, ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ໕. ພຶງຕັ້ງຄວາມມີກັມເປັນຂອງຕົນໃນບຸກຄົນທີ່ຕົນເກີດຄວາມອາຄາດວ່າ ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ມີກັມເປັນຂອງຕົນ, มีກັມເປັນທາຍາດ, ມີກັມເປັນກຳເນີດ, ມີກັມເປັນເຜົ່າພັນ, ມີກັມເປັນທີ່ພຶ່ງອາໄສ, ຈັກເຮັດກັມໃດ ດີກໍຕາມ ຊົ່ວກໍຕາມ ຈັກເປັນຜູ້ຮັບຜົນຂອງກັມນັ້ນ’, ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທັມເປັນເຄື່ອງລະງັບຄວາມອາຄາດ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ພິກຂຸພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນບຸກຄົນໂດຍປະການທັງປວງ.” ສູດທີ ໑ ຈົບ.

---

๒. ทุติยอาฆาตปฏิวินยสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະອາຄາຕະປະຕິວິນະຍະສູດ

---

๑๖๒. ตตฺร [Pg.164] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

໑໖໒. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ”. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບຄຳພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: “ອາວຸໂສ”. ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘ปญฺจิเม, อาวุโส, อาฆาตปฏิวินยา ยตฺถ ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน อาฆาโต สพฺพโส ปฏิวิเนตพฺโพ. กตเม ปญฺจ? อิธาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร โหติ ปริสุทฺธวจีสมาจาโร; เอวรูเปปิ, อาวุโส, ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อปริสุทฺธวจีสมาจาโร โหติ ปริสุทฺธกายสมาจาโร; เอวรูเปปิ, อาวุโส, ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร โหติ อปริสุทฺธวจีสมาจาโร, ลภติ จ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ; เอวรูเปปิ, อาวุโส, ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร โหติ อปริสุทฺธวจีสมาจาโร, น จ ลภติ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ; เอวรูเปปิ, อาวุโส, ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. อิธ ปนาวุโส, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร, ลภติ จ กาเลน วา กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ; เอวรูเปปิ, อาวุโส, ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທັມເປັນເຄື່ອງລະງັບຄວາມອາຄາດ ໕ ປະການນີ້ ທີ່ພິກຂຸພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃນບຸກຄົນໂດຍປະການທັງປວງ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ໑. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີກາຍะສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ມີວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ແດ່. ໖. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍລິສຸດ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ແດ່. ໓. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ໄດ້ຊ່ອງທາງແຫ່ງໃຈ ໄດ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຕາມກາລະເວລາ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຶງລະງັບความອາຄາດໃນບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ແດ່. ໔. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແລະບໍ່ໄດ້ຊ່ອງທາງແຫ່ງໃຈ ບໍ່ໄດ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຕາມກາລະເວລາ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ແດ່. ໕. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີກາຍະສະມາຈານບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຊ່ອງທາງແຫ່ງໃຈ ໄດ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຕາມກາລະເວລາ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນີ້ແດ່.”

---

‘‘ตตฺราวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร, กถํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ? เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปํสุกูลิโก รถิยาย นนฺตกํ ทิสฺวา วาเมน ปาเทน นิคฺคณฺหิตฺวา ทกฺขิเณน ปาเทน ปตฺถริตฺวา, โย ตตฺถ สาโร ตํ ปริปาเตตฺวา อาทาย ปกฺกเมยฺย; เอวเมวํ ขฺวาวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร, ยาสฺส อปริสุทฺธกายสมาจารตา น สาสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา, ยา [Pg.165] จ ขฺวาสฺส ปริสุทฺธวจีสมาจารตา สาสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา. เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ໃນບຸກຄົນ ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ບຸກຄົນທີ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ມີວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດນັ້ນ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໄດ້ແນວໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນພິກຂຸຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນ ເຫັນຜ້າເສດເກົ່າທີ່ຫົນທາງ ຈຶ່ງເອົາຕີນຊ້າຍຢຽບໄວ້ ເອົາຕີນຂວາຄີ່ອອກ ສ່ວນໃດທີ່ຍັງດີ ກໍຈີກເອົາສ່ວນນັ້ນແລ້ວຫຼີກໄປ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາເໝືອນກັນ ບຸກຄົນທີ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ມີວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດນັ້ນ ສ່ວນໃດທີ່ເປັນກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດຂອງລາວ ກໍບໍ່ພຶງມົນສິການໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນໃດທີ່ເປັນວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດຂອງລາວ ກໍພຶງມົນສິການໃນສະໄໝນັ້ນ. ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘ตตฺราวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธกายสมาจาโร, กถํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ? เสยฺยถาปิ, อาวุโส, โปกฺขรณี เสวาลปณกปริโยนทฺธา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ฆมฺมาภิตตฺโต ฆมฺมปเรโต กิลนฺโต ตสิโต ปิปาสิโต. โส ตํ โปกฺขรณึ โอคาเหตฺวา อุโภหิ หตฺเถหิ อิติจิติ จ เสวาลปณกํ อปวิยูหิตฺวา อญฺชลินา ปิวิตฺวา ปกฺกเมยฺย. เอวเมวํ โข, อาวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธวจีสมาจาโร ปริสุทฺธกายสมาจาโร, ยาสฺส อปริสุทฺธวจีสมาจารตา น สาสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา, ยา จ ขฺวาสฺส ปริสุทฺธกายสมาจารตา สาสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา. เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ໃນບຸກຄົນ ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ບຸກຄົນທີ່ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍລິສຸດນັ້ນ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໄດ້ແນວໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນສະນ້ຳທີ່ຖືກແໜແລະສາຫຼ່າຍປົກຄຸມໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງເດີນທາງມາ ຖືກຄວາມຮ້ອນແຜດເผົາ ອິດເມື່ອຍ ຫິວນ້ຳ ຢາກດື່ມນ້ຳ. ລາວຈຶ່ງລົງໄປໃນສະນ້ຳນັ້ນ ແລ້ວເອົາມືທັງສອງກວາດແໜແລະສາຫຼ່າຍອອກໄປຂ້າງນີ້ຂ້າງນັ້ນ ແລ້ວວັກນ້ຳດ້ວຍມືດື່ມ ແລ້ວຫຼີກໄປ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາເໝືອນກັນ ບຸກຄົນທີ່ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍລິສຸດນັ້ນ ສ່ວນໃດທີ່ເປັນວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດຂອງລາວ ກໍບໍ່ພຶງມົນສິການໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນໃດທີ່ເປັນກາຍະສະມາຈານບໍລິສຸດຂອງລາວ ກໍພຶງມົນສິການໃນສະໄໝນັ້ນ. ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘ตตฺราวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร อปริสุทฺธวจีสมาจาโร ลภติ จ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, กถํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ? เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปริตฺตํ โคปเท อุทกํ. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ฆมฺมาภิตตฺโต ฆมฺมปเรโต กิลนฺโต ตสิโต ปิปาสิโต. ตสฺส เอวมสฺส – ‘อิทํ โข ปริตฺตํ โคปเท อุทกํ. สจาหํ อญฺชลินา วา ปิวิสฺสามิ ภาชเนน วา โขเภสฺสามิปิ ตํ โลเฬสฺสามิปิ ตํ อเปยฺยมฺปิ ตํ กริสฺสามิ. ยํนูนาหํ จตุกฺกุณฺฑิโก นิปติตฺวา โคปีตกํ ปิวิตฺวา ปกฺกเมยฺย’นฺติ. โส จตุกฺกุณฺฑิโก นิปติตฺวา โคปีตกํ ปิวิตฺวา ปกฺกเมยฺย. เอวเมวํ โข, อาวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร อปริสุทฺธวจีสมาจาโร ลภติ จ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, ยาสฺส อปริสุทฺธกายสมาจารตา น สาสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา; ยาปิสฺส อปริสุทฺธวจีสมาจารตา น สาปิสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา. ยญฺจ โข โส ลภติ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, ตเมวสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพํ. เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ໃນບຸກຄົນ ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ບຸກຄົນທີ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ໄດ້ຊ່ອງທາງແຫ່ງໃຈ ໄດ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຕາມກາລະເວລານັ້ນ ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໄດ້ແນວໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນນ້ຳພຽງເລັກນ້ອຍໃນຮອຍຕີນງົວ. ຄັ້ງນັ້ນ ມີບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງເດີນທາງມາ ຖືກຄວາມຮ້ອນແຜດເຜົາ ອິດເມື່ອຍ ຫິວນ້ຳ ຢາກດື່ມນ້ຳ. ລາວມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນ້ຳໃນຮອຍຕີນງົວນີ້ມີໜ້ອຍໜຶ່ງ, ຖ້າເຮົາຈັກວັກດື່ມດ້ວຍມື ຫຼື ດ້ວຍພາຊະນະ ນ້ຳກໍຈັກຂຸ່ນ ຈັກແຫຼກ ຈັກເຮັດໃຫ້ດື່ມບໍ່ໄດ້, ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນກົ້ມລົງຄານສີ່ຂາ ດື່ມນ້ຳແບບງົວດື່ມ ແລ້ວຫຼີກໄປ’. ລາວຈຶ່ງກົ້ມລົງຄານສີ່ຂາ ດື່ມນ້ຳແບບງົວດື່ມ ແລ້ວຫຼີກໄປ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ກໍອຸປະມາເໝືອນກັນ ບຸກຄົນທີ່ມີກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແຕ່ໄດ້ຊ່ອງທາງແຫ່ງໃຈ ໄດ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຕາມກາລະເວລານັ້ນ ສ່ວນໃດທີ່ເປັນກາຍະສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດຂອງລາວ ກໍບໍ່ພຶງມົນສິການໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນໃດທີ່ເປັນວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດຂອງລາວ ກໍບໍ່ພຶງມົນສິການໃນສະໄໝນັ້ນ, ສ່ວນໃດທີ່ລາວໄດ້ຊ່ອງທາງແຫ່ງໃຈ ໄດ້ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງໃຈຕາມກາລະເວລາ ກໍພຶງມົນສິການແຕ່ສ່ວນນັ້ນໃນສະໄໝນັ້ນ. ພຶງລະງັບຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.”

---

‘‘ตตฺราวุโส[Pg.166], ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร อปริสุทฺธวจีสมาจาโร น จ ลภติ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, กถํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ? เสยฺยถาปิ, อาวุโส, ปุริโส อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. ตสฺส ปุรโตปิสฺส ทูเร คาโม ปจฺฉโตปิสฺส ทูเร คาโม. โส น ลเภยฺย สปฺปายานิ โภชนานิ, น ลเภยฺย สปฺปายานิ เภสชฺชานิ, น ลเภยฺย ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ, น ลเภยฺย คามนฺตนายกํ. ตเมนํ อญฺญตโร ปุริโส ปสฺเสยฺย อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน. โส ตสฺมึ ปุริเส การุญฺญํเยว อุปฏฺฐาเปยฺย, อนุทฺทยํเยว อุปฏฺฐาเปยฺย, อนุกมฺปํเยว อุปฏฺฐาเปยฺย – ‘อโห วตายํ ปุริโส ลเภยฺย สปฺปายานิ โภชนานิ, ลเภยฺย สปฺปายานิ เภสชฺชานิ, ลเภยฺย ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ, ลเภยฺย คามนฺตนายกํ! ตํ กิสฺส เหตุ? มายํ ปุริโส อิเธว อนยพฺยสนํ อาปชฺชี’ติ ! เอวเมวํ โข, อาวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล อปริสุทฺธกายสมาจาโร อปริสุทฺธวจีสมาจาโร น จ ลภติ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, เอวรูเปปิ, อาวุโส, ปุคฺคเล การุญฺญํเยว อุปฏฺฐาเปตพฺพํ อนุทฺทยาเยว อุปฏฺฐาเปตพฺพา อนุกมฺปาเยว อุปฏฺฐาเปตพฺพา – ‘อโห วต อยมายสฺมา กายทุจฺจริตํ ปหาย กายสุจริตํ ภาเวยฺย, วจีทุจฺจริตํ ปหาย วจีสุจริตํ ภาเวยฺย, มโนทุจฺจริตํ ปหาย มโนสุจริตํ ภาเวยฺย! ตํ กิสฺส เหตุ? มายํ อายสฺมา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชี’ติ ! เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ມີກາຍສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແລະບໍ່ໄດ້ຮັບໂອກາດແຫ່ງຈິດ ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດເປັນຄັ້ງຄາວ, ຈະເພີງກຳຈັດຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເຈັບປ່ວຍ ເປັນທຸກ ມີອາການໄຂ້ໜັກ ເດີນທາງໄກ. ບ້ານຂ້າງໜ້າຂອງເຂົາກໍຢູ່ໄກ ບ້ານຂ้างຫຼັງກໍຢູ່ໄກ. ເຂົາບໍ່ໄດ້ຮັບອາຫານທີ່ເໝາະສົມ, ບໍ່ໄດ້ຮັບຢາທີ່ເໝາະສົມ, ບໍ່ໄດ້ຮັບຜູ້ອຸປະຖຳທີ່ເໝາະສົມ, ບໍ່ໄດ້ຮັບຜູ້ນຳທາງໄປສູ່ບ້ານ. ບຸລຸດຄົນອື່ນຜູ້ເດີນທາງໄກມາພົບເຂົາເຂົ້າ. ບຸລຸດນັ້ນເພີງຕັ້ງຄວາມກະລຸນາ ຄວາມເອັນດູ ແລະຄວາມສົງສານໃນບຸລຸດຜູ້ປ່ວຍນັ້ນວ່າ: ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ບຸລຸດຜູ້ນີ້ໄດ້ຮັບອາຫານທີ່ເໝາະສົມ, ໄດ້ຮັບຢາທີ່ເໝາະສົມ, ໄດ້ຮັບຜູ້ອຸປະຖຳທີ່ເໝາະສົມ, ໄດ້ຮັບຜູ້ນຳທາງໄປສູ່ບ້ານເຖີດ! ເພາະເຫດໃດ? ເພື່ອວ່າບຸລຸດຜູ້ນີ້ຈະບໍ່ເຖິງຄວາມພິນາດຈિບຫາຍໃນທີ່ນີ້ເອງ!’ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ບຸກຄົນໃດທີ່ມີກາຍສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍ່ບໍລິສຸດ ແລະບໍ່ໄດ້ຮັບໂອກາດແຫ່ງຈິດ ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດເປັນຄັ້ງຄາວ, ໃນບຸກຄົນເຫັນປານນີ້, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເພີງຕັ້ງຄວາມກະລຸນາ ຄວາມເອັນດູ ແລະຄວາມສົງສານໄວ້ວ່າ: ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ນີ້ ລະກາຍທຸຈະລິດແລ້ວຈະເລີນກາຍສຸຈະລິດ, ລະວະຈີທຸຈະລິດແລ້ວຈະເລີນວະຈີສຸຈະລິດ, ລະມະໂນທຸຈະລິດແລ້ວຈະເລີນມະໂນສຸຈະລິດເຖີດ! ເພາະເຫດໃດ? ເພື່ອວ່າທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຈະບໍ່ເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ!’ ເພີງກຳຈັດຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການສະນີ.”

---

‘‘ตตฺราวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ลภติ จ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, กถํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ? เสยฺยถาปิ, อาวุโส, โปกฺขรณี อจฺโฉทกา สาโตทกา สีโตทกา เสตกา สุปติตฺถา รมณียา นานารุกฺเขหิ สญฺฉนฺนา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ฆมฺมาภิตตฺโต ฆมฺมปเรโต กิลนฺโต ตสิโต ปิปาสิโต[Pg.167]. โส ตํ โปกฺขรณึ โอคาเหตฺวา นฺหาตฺวา จ ปิวิตฺวา จ ปจฺจุตฺตริตฺวา ตตฺเถว รุกฺขจฺฉายาย นิสีเทยฺย วา นิปชฺเชยฺย วา.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ມີກາຍສະມາຈານບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຮັບໂອກາດແຫ່ງຈິດ ໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດເປັນຄັ້ງຄາວ, ຈະເພີງກຳຈັດຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ມີນ້ຳໃສສະອາດ ມີນ້ຳຫວານ ມີນ້ຳເຢັນ มีນ້ຳຂາວສະອາດ ມີທ່າຂຶ້ນລົງອັນດີ ໜ້າລື່ນລົມ ປົກຄຸມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ. ຄັ້ງນັ້ນ, ມີບຸລຸດຜູ້ໜຶ່ງຖືກຄວາມຮ້ອນແຜດເຜົາ ຖືກຄວາມຮ້ອນຄອບງຳ ເໜື່ອຍລ້າ ຫິວນ້ຳ ຢາກດື່ມນ້ຳ ເດີນທາງມາ. ເຂົາລົງໄປສູ່ສະໂບກຂະຣະນີນັ້ນ ອາບ ແລະດື່ມແລ້ວ ຂຶ້ນມາ ນັ່ງ ຫຼືນອນໃນຮົ່ມໄມ້ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງ.”

---

เอวเมวํ โข, อาวุโส, ยฺวายํ ปุคฺคโล ปริสุทฺธกายสมาจาโร ปริสุทฺธวจีสมาจาโร ลภติ จ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, ยาปิสฺส ปริสุทฺธกายสมาจารตา สาปิสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา; ยาปิสฺส ปริสุทฺธวจีสมาจารตา สาปิสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพา; ยมฺปิ ลภติ กาเลน กาลํ เจตโส วิวรํ เจตโส ปสาทํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย มนสิ กาตพฺพํ. เอวํ ตสฺมึ ปุคฺคเล อาฆาโต ปฏิวิเนตพฺโพ. สมนฺตปาสาทิกํ, อาวุโส, ปุคฺคลํ อาคมฺม จิตฺตํ ปสีทติ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ບຸກຄົນໃດທີ່ມີກາຍສະມາຈານບໍລິສຸດ ມີວະຈີສະມາຈານບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຮັບໂອກາດແຫ່ງຈິດ ໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດເປັນຄັ້ງຄາວ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເພີງມົນສິການເຖິງກາຍສະມາຈານອັນບໍລິສຸດຂອງເຂົາ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ເພີງມົນສິການເຖິງວະຈີສະມາຈານອັນບໍລິສຸດຂອງເຂົາ; ແລະໃນສະໄໝນັ້ນ ເພີງມົນສິການເຖິງໂອກາດແຫ່ງຈິດ ຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດ ທີ່ເຂົາໄດ້ຮັບເປັນຄັ້ງຄາວນັ້ນ. ເພີງກຳຈັດຄວາມອາຄາດໃນບຸກຄົນນັ້ນດ້ວຍປະການສະນີ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຈິດຍ່ອມເຫຼື້ອມໃສເພາະອາໄສບຸກຄົນຜູ້ໜ້າເຫຼື້ອມໃສໂດຍຮອບ.”

---

‘‘อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ อาฆาตปฏิวินยา, ยตฺถ ภิกฺขุโน อุปฺปนฺโน อาฆาโต สพฺพโส ปฏิวิเนตพฺโพ’’ติ. ทุติยํ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຄືທຳເປັນເຄື່ອງກຳຈັດຄວາມອາຄາດ ໕ ປະການ, ທີ່ພິກຂຸເພີງໃຊ້ກຳຈັດຄວາມອາຄາດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປໂດຍປະການທັງປວງ.” ສູດທີ ໒ ຈົບ.

---

๓. สากจฺฉสุตฺตํ

໓. ສາກັດສາສູດ

---

๑๖๓. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

໑໖໓. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ.” ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳທ່ານພະສາຣີບຸດວ່າ: “ອາວຸໂສ.” ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

---

‘‘ปญฺจหาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ สากจฺโฉ สพฺรหฺมจารีนํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, สมาธิสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ สากจฺโฉ สพฺรหฺมจารีน’’นฺติ. ตติยํ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຄວນເພື່ອສົນທະນາກັບເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຄວນເພື່ອສົນທະນາກັບເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.” ສູດທີ ໓ ຈົບ.

---

๔. สาชีวสุตฺตํ

໔. ສາຊີວະສູດ

---

๑๖๔. ตตฺร [Pg.168] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ‘‘ปญฺจหิ, อาวุโส, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํสาชีโว สพฺรหฺมจารีนํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ อตฺตนา จ สีลสมฺปนฺโน โหติ, สีลสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ สมาธิสมฺปนฺโน โหติ, สมาธิสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปญฺญาสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ; อตฺตนา จ วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปนฺโน โหติ, วิมุตฺติญาณทสฺสนสมฺปทากถาย จ อาคตํ ปญฺหํ พฺยากตฺตา โหติ. อิเมหิ โข, อาวุโส, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํสาชีโว สพฺรหฺมจารีน’’นฺติ. จตุตฺถํ.

໑໖໔. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາ... “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຄວນເພື່ອຢູ່ຮ່ວມກັນກັບເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດ; ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເປັນຜູ້ແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ຖາມມາໃນກຖາທີ່ກ່ຽວກັບຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຄວນເພື່ອຢູ່ຮ່ວມກັນກັບເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.” ສູດທີ ໔ ຈົບ.

---

๕. ปญฺหปุจฺฉาสุตฺตํ

໕. ປັນຫາປຸດສາສູດ

---

๑๖๕. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, สพฺโพ โส ปญฺจหิ ฐาเนหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน. กตเมหิ ปญฺจหิ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, ปริภวํ ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, อญฺญาตุกาโม ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, อถ วา ปเนวํจิตฺโต ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ – ‘สเจ เม ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมฺมเทว พฺยากริสฺสติ อิจฺเจตํ กุสลํ, โน เจ เม ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมฺมเทว พฺยากริสฺสติ อหมสฺส สมฺมเทว พฺยากริสฺสามี’ติ. โย หิ โกจิ, อาวุโส, ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ, สพฺโพ โส อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน. อหํ โข ปนาวุโส, เอวํจิตฺโต ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉามิ – ‘สเจ เม ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมฺมเทว พฺยากริสฺสติ อิจฺเจตํ กุสลํ, โน เจ เม ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมฺมเทว พฺยากริสฺสติ, อหมสฺส สมฺมเทว พฺยากริสฺสามี’’ติ. ปญฺจมํ.

໑໖໕. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາ... “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງທີ່ຖາມບັນຫາກັບຜู້ນັ້ນ ຍ່ອມຖາມດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການ ຫຼືດ້ວຍເຫດໃດເຫດໜຶ່ງໃນ ໕ ປະການນີ້. ເຫດ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຖາມບັນຫາເພາະຄວາມໂງ່ເຂົາ ຄວາມຫຼົງໄຫຼ ໑; ຖາມບັນຫາເພາະເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ຖືກຄວາມຢາກຄອບງຳ ໑; ຖາມບັນຫາເພາະຕ້ອງການຂົ່ມຂູ່ ໑; ຖາມບັນຫາເພາະໃຄ່ຢາກຮູ້ ໑; ຫຼືຖາມບັນຫາເພາະມີຈິດຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຖ້າເຂົາຖືກເຮົາຖາມບັນຫາແລ້ວ ແກ້ໄຂໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ນັ້ນກໍເປັນການດີ, ແຕ່ຖ້າເຂົາຖືກເຮົາຖາມບັນຫາແລ້ວ ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເຮົາເອງຈະແກ້ໄຂໃຫ້ເຂົາຢ່າງຖືກຕ້ອງ’ ໑. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງທີ່ຖາມບັນຫາກັບຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມຖາມດ້ວຍເຫດ ໕ ປະການນີ້ ຫຼືດ້ວຍເຫດໃດເຫດໜຶ່ງໃນ ໕ ປະການນີ້ແລ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ສ່ວນເຮົານັ້ນ ຍ່ອມຖາມບັນຫາກັບຜູ້ນັ້ນດ້ວຍຈິດຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຖ້າເຂົາຖືກເຮົາຖາມບັນຫາແລ້ວ ແກ້ໄຂໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ນັ້ນກໍເປັນການດີ, ແຕ່ຖ້າເຂົາຖືກເຮົາຖາມບັນຫາແລ້ວ ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເຮົາເອງຈະແກ້ໄຂໃຫ້ເຂົາຢ່າງຖືກຕ້ອງ’.” ສູດທີ ໕ ຈົບ.

---

๖. นิโรธสุตฺตํ

໖. ນິໂຣທະສູດ

---

๑๖๖. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน สมาธิสมฺปนฺโน ปญฺญาสมฺปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ [Pg.169] สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐานํ. โน เจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญํ อาราเธยฺย, อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

໑໖໖. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາ... “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ຈະເພີງເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້. ຖ້າເຂົາບໍ່ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນປັດຈຸບັນນີ້, ເຂົາກໍຈະກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກະລີງກາຣາຫານ ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນກາຍທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈໃດໜຶ່ງ ແລ້ວເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

---

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อนวกาโส ยํ โส ภิกฺขุ อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – นตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ເມື່ອທ່ານພະສາຣີບຸດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ທ່ານພະອຸທາຍີໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພະສາຣີບຸດວ່າ: “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່พິກຂຸນັ້ນຈະກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກະລີງກາຣາຫານ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນກາຍທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈໃດໜຶ່ງ ແລ້ວເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີໄດ້.”

---

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน สมาธิสมฺปนฺโน ปญฺญาสมฺปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐานํ. โน เจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญํ อาราเธยฺย, อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີ ໒... ແມ່ນຄັ້ງທີ ໓ ທ່ານພະສາຣີບຸດກໍໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ຈະເພີງເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້. ຖ້າເຂົາບໍ່ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນປັດຈຸບັນນີ້, ເຂົາກໍຈະກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກະລີງກາຣາຫານ ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນກາຍທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈໃດໜຶ່ງ ແລ້ວເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

---

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อนวกาโส ยํ โส ภิกฺขุ อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – นตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີ ໓ ທ່ານພະອຸທາຍີກໍໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພະສາຣີບຸດວ່າ: “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ພິກຂຸນັ້ນຈະກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກະລີງກາຣາຫານ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນກາຍທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈໃດໜຶ່ງ ແລ້ວເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີໄດ້.”

---

อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยาวตติยกมฺปิ โข เม อายสฺมา อุทายี ปฏิกฺโกสติ, น จ เม โกจิ ภิกฺขุ อนุโมทติ. ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน สมาธิสมฺปนฺโน ปญฺญาสมฺปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐานํ. โน เจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญํ [Pg.170] อาราเธยฺย, อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານພະອຸທາຍີຄັດຄ້ານເຮົາເຖິງ ໓ ຄັ້ງ, ແລະບໍ່ມີພິກຂຸແມ່ນແຕ່ຮູບດຽວທີ່ເຫັນດີນຳເຮົາເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖີດ.’ ລຳດັ້ນນັ້ນ, ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ ຈະເພີງເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້. ຖ້າເຂົາບໍ່ບັນລຸພະອໍຣະຫັນໃນປັດຈຸບັນນີ້, ເຂົາກໍຈະກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກະລີງກາຣາຫານ ແລ້ວ ໄປບັງເກີດໃນກາຍທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈໃດໜຶ່ງ ແລ້ວເຂົ້າ ແລະອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິດຕະນິໂຣດໄດ້—ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້.”

---

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อนวกาโส ยํ โส ภิกฺขุ อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – นตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ເມື່ອທ່ານກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ, ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງພວກເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກວະລິງກາຣາຫານ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນກາຍອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະກາຍ) ໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງ ແລ້ວຈະເຂົ້າກໍດີ ອອກກໍດີ ເຊິ່ງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນບໍ່ມີ."

---

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน สมาธิสมฺปนฺโน ปญฺญาสมฺปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐานํ. โน เจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญํ อาราเธยฺย, อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ... ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດກໍໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວກ່າວວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ສົມບູນດ້ວຍສະມາທິ ສົມບູນດ້ວຍປັນຍາ ຈະເຂົ້າກໍດີ ອອກກໍດີ ເຊິ່ງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ມີຢູ່. ຫາກນາງບໍ່ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໃນປັດຈຸບັນຊາດນີ້, ນາງກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງພວກເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກວະລິງກາຣາຫານ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນກາຍອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະກາຍ) ໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງ ແລ້ວຈະເຂົ້າກໍດີ ອອກກໍດີ ເຊິ່ງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ມີຢູ່."

---

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อนวกาโส ยํ โส ภิกฺขุ อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – นตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີກໍໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະ, ບໍ່ແມ່ນໂອກາດ ທີ່ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງພວກເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກວະລິງກາຣາຫານ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນກາຍອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະກາຍ) ໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງ ແລ້ວຈະເຂົ້າກໍດີ ອອກກໍດີ ເຊິ່ງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ, ຖານະເຊັ່ນນັ້ນບໍ່ມີ."

---

อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ภควโตปิ โข เม สมฺมุขา อายสฺมา อุทายี ยาวตติยกํ ปฏิกฺโกสติ, น จ เม โกจิ ภิกฺขุ อนุโมทติ. ยํนูนาหํ ตุณฺหี อสฺส’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ตุณฺหี อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: "ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງເຮົາເຖິງສາມຄັ້ງ ຕໍ່ໜ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ແລະ ບໍ່ມີພິກຂຸຮູບໃດເລີຍທີ່ເຫັນດີນຳເຮົາ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນມິດຢູ່ດີກວ່າ." ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດກໍໄດ້ມິດຢູ່.

---

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ อามนฺเตสิ – ‘‘กํ ปน ตฺวํ, อุทายิ, มโนมยํ กายํ ปจฺเจสี’’ติ? ‘‘เย เต, ภนฺเต, เทวา อรูปิโน สญฺญามยา’’ติ. ‘‘กึ นุ โข ตุยฺหํ, อุทายิ, พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส ภณิเตน! ตฺวมฺปิ นาม ภณิตพฺพํ มญฺญสี’’ติ! อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อตฺถิ นาม, อานนฺท, เถรํ ภิกฺขุํ วิเหสิยมานํ อชฺฌุเปกฺขิสฺสถ[Pg.171]. น หิ นาม, อานนฺท, การุญฺญมฺปิ ภวิสฺสติ เถรมฺหิ ภิกฺขุมฺหิ วิเหสิยมานมฺหี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຖາມພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີວ່າ: "ອຸທາຍີ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈກາຍອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະກາຍ) ວ່າເປັນແນວໃດ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ມີຮູບ (ອະຣູປີ) ຜູ້ສຳເລັດດ້ວຍສັນຍາ (ສັນຍາມະຍະ) ມີຢູ່, ຂ້າພຣະອົງເຂົ້າໃຈເທວະດາພວກນັ້ນ." "ອຸທາຍີ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍຄຳເວົ້າຂອງເຈົ້າ ຜູ້ເປັນຄົນເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ! ເຈົ້າເອງກໍຍັງສຳຄັນຕົນວ່າຄວນເວົ້າ!" ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: "อານົນ, ພວກເຈົ້າຈະປ່ອຍປະລະເລີຍໃຫ້ພຣະເຖຣະຖືກບຽດບຽນຢູ່ໄດ້ແນວໃດ. ອານົນ, ຄວາມເອັນດູໃນພຣະເຖຣະຜູ້ຖືກບຽດບຽນຢູ່ ຈະບໍ່ມີແກ່ພວກເຈົ້າເລີຍບໍ."

---

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน สมาธิสมฺปนฺโน ปญฺญาสมฺปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐานํ. โน เจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญํ อาราเธยฺย, อติกฺกมฺเมว กพฬีการาหารภกฺขานํ เทวานํ สหพฺยตํ อญฺญตรํ มโนมยํ กายํ อุปปนฺโน สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปชฺเชยฺยาปิ วุฏฺฐเหยฺยาปิ – อตฺเถตํ ฐาน’’นฺติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ສົມບູນດ້ວຍສະມາທິ ສົມບູນດ້ວຍປັນຍາ ຈະເຂົ້າກໍດີ ອອກກໍດີ ເຊິ່ງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ມີຢູ່. ຫາກນາງບໍ່ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນໃນປັດຈຸບັນຊາດນີ້, ນາງກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນເພື່ອນຂອງພວກເທວະດາຜູ້ບໍລິໂພກກວະລິງກາຣາຫານ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນກາຍອັນສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍະກາຍ) ໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງ ແລ້ວຈະເຂົ້າກໍດີ ອອກກໍດີ ເຊິ່ງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ, ຖານະເຊັ່ນນີ້ມີຢູ່." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສຸຄົດຕຣັດຄຳນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະ ເສດັດເຂົ້າສູ່ພຣະວິຫານ.

---

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต เยนายสฺมา อุปวาโณ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาวุโส อุปวาณ, อญฺเญ เถเร ภิกฺขู วิเหเสนฺติ. มยํ เตน น มุจฺจาม. อนจฺฉริยํ โข, ปเนตํ อาวุโส อุปวาณ, ยํ ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เอตเทว อารพฺภ อุทาหเรยฺย ยถา อายสฺมนฺตํเยเวตฺถ อุปวาณํ ปฏิภาเสยฺย. อิทาเนว อมฺหากํ สารชฺชํ โอกฺกนฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน อุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸປະວານະ ເຖິງທີ່ຢູ່, ແລ້ວກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸປະວານະດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສອຸປະວານະ, ພິກຂຸຮູບອື່ນໆ ບຽດບຽນພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໃນທຳວິນັຍນີ້, ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ພົ້ນຈາກຄວາມຜິດນັ້ນ. ອາວຸໂສອຸປະວານະ, ບໍ່ເປັນໜ້າອັດສະຈັນເລີຍ ຫາກໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ຈະຊົງປາຣົບເລື່ອງການບຽດບຽນພຣະເຖຣະນີ້ຂຶ້ນມາຕຣັດ, ຂໍໃຫ້ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸປະວານະນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ຕອບແກ້ໄຂໃນເລື່ອງນີ້. ໃນເວລານີ້ ຄວາມສະດຸ້ງຢ້ານໄດ້ຄອບງຳພວກຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ." ຄັ້ງນັ້ນ, ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນ ແລ້ວເສດັດໄປຍັງໂຮງອຸປັດຖາກ, ເມື່ອເສດັດໄປເຖິງແລ້ວ ກໍປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸປະວານະດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘กตีหิ นุ โข, อุปวาณ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ? ‘‘ปญฺจหิ, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภนฺเต, เถโร ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภนฺเต, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ [Pg.172] สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ.

"ອຸປະວານະ, ພຣະເຖຣະຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳຈັກປະການ ໜໍ້ ຈຶ່ງເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ທີ່ເຄົາຣົບ ແລະທີ່ຍົກຍ້ອງສັນເສີນຂອງເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ພຣະເຖຣະຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ທີ່ເຄົາຣົບ ແລະທີ່ຍົກຍ້ອງສັນເສີນຂອງເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້: (໑) ເປັນຜູ້ມີສີລ... ສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ; (໒) ເປັນພະຫູສູດ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ; (໓) ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ມີສຳນຽງອັນໄພເລາະ ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ທີ່ສະອາດ ບໍ່ມີໂທດ ສື່ຄວາມໝາຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ; (໔) ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ; (໕) ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຂົ້າເຖິງຢູ່. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ພຣະເຖຣະຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ທີ່ເຄົາຣົບ ແລະທີ່ຍົກຍ້ອງສັນເສີນຂອງເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ."

---

‘‘สาธุ สาธุ, อุปวาณ! อิเมหิ โข, อุปวาณ, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เถโร ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. อิเม เจ, อุปวาณ, ปญฺจ ธมฺมา เถรสฺส ภิกฺขุโน น สํวิชฺเชยฺยุํ, ตํ สพฺรหฺมจารี น สกฺกเรยฺยุํ น ครุํ กเรยฺยุํ น มาเนยฺยุํ น ปูเชยฺยุํ ขณฺฑิจฺเจน ปาลิจฺเจน วลิตฺตจตาย. ยสฺมา จ โข, อุปวาณ, อิเม ปญฺจ ธมฺมา เถรสฺส ภิกฺขุโน สํวิชฺชนฺติ, ตสฺมา ตํ สพฺรหฺมจารี สกฺกโรนฺติ ครุํ กโรนฺติ มาเนนฺติ ปูเชนฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

"ສາທຸ ສາທຸ, ອຸປະວານະ! ພຣະເຖຣະຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ທີ່ເຄົາຣົບ ແລະທີ່ຍົກຍ້ອງສັນເສີນຂອງເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ອຸປະວານະ, ຫາກທຳ ໕ ປະການນີ້ບໍ່ມີແກ່ພຣະເຖຣະ, ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍກໍຄົງຈະບໍ່ສັກກາຣະ ບໍ່ເຄົາຣົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊາພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນ ພຽງເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີແຂ້ວຫັກ ຜົມຫງອກ ໜັງຫ່ຽວຢ້ຽນເລີຍ. ອຸປະວານະ, ແຕ່ເພາະທຳ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່ແກ່ພຣະເຖຣະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍຈຶ່ງສັກກາຣະ ເຄົາຣົບ ນັບຖື ບູຊາພຣະເຖຣະຮູບນັ້ນ." ຈົບສູດທີ ໖.

---

๗. โจทนาสุตฺตํ

໗. ໂຈທະນາສູດ

---

๑๖๗. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘โจทเกน, อาวุโส, ภิกฺขุนา ปรํ โจเทตุกาเมน ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ปโร โจเทตพฺโพ’’.

໑໖໗. "ໃນທີ່ນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວກ່າວວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນໂຈທົກ ປາດຖະໜາຈະໂຈດ (ຕັກເຕືອນ) ຜູ້ອື່ນ ຄວນຕັ້ງທຳ ໕ ປະການໄວ້ໃນຕົນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໂຈດຜູ້ອື່ນ."

---

‘‘กตเม ปญฺจ? กาเลน วกฺขามิ, โน อกาเลน; ภูเตน วกฺขามิ, โน อภูเตน; สณฺเหน วกฺขามิ, โน ผรุเสน; อตฺถสํหิเตน วกฺขามิ, โน อนตฺถสํหิเตน; เมตฺตจิตฺโต วกฺขามิ, โน โทสนฺตโร. โจทเกน, อาวุโส, ภิกฺขุนา ปรํ โจเทตุกาเมน อิเม ปญฺจ ธมฺเม อชฺฌตฺตํ อุปฏฺฐาเปตฺวา ปโร โจเทตพฺโพ.

"ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: (໑) ເຮົາຈັກກ່າວໃນການອັນຄວນ ບໍ່ກ່າວໃນການອັນບໍ່ຄວນ; (໒) ເຮົາຈັກກ່າວຄຳຈິງ ບໍ່ກ່າວຄຳບໍ່ຈິງ; (໓) ເຮົາຈັກກ່າວຄຳອ່ອນຫວານ ບໍ່ກ່າວຄຳຫຍາບຄາຍ; (໔) ເຮົາຈັກກ່າວຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ກ່າວຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ; (໕) ເຮົາຈັກກ່າວດ້ວຍຈິດເມດຕາ ບໍ່ກ່າວດ້ວຍຈິດໂທສະ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນໂຈທົກ ປາດຖະໜາຈະໂຈດຜູ້ອື່ນ ຄວນຕັ້ງທຳ ໕ ປະການນີ້ໄວ້ໃນຕົນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງໂຈດຜູ້ອື່ນ."

---

‘‘อิธาหํ, อาวุโส, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ ปสฺสามิ อกาเลน โจทิยมานํ โน กาเลน กุปิตํ, อภูเตน โจทิยมานํ โน ภูเตน กุปิตํ, ผรุเสน โจทิยมานํ โน สณฺเหน กุปิตํ, อนตฺถสํหิเตน โจทิยมานํ โน อตฺถสํหิเตน กุปิตํ, โทสนฺตเรน โจทิยมานํ โน เมตฺตจิตฺเตน กุปิตํ.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, 在ໂລກນີ້ ເຮົາເຫັນບຸກຄົນບາງຄົນ ຖືກໂຈດໃນການອັນບໍ່ຄວນ ບໍ່ແມ່ນໃນການອັນຄວນ ກໍໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳຈິງ ກໍໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳຫຍາບຄາຍ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານ ກໍໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ກໍໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຈິດໂທສະ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດເມດຕາ ກໍໂກດເຄືອງ."

---

‘‘อธมฺมจุทิตสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน ปญฺจหากาเรหิ อวิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ – ‘อกาเลนายสฺมา จุทิโต โน กาเลน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย; อภูเตนายสฺมา จุทิโต โน ภูเตน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย; ผรุเสนายสฺมา จุทิโต โน สณฺเหน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย[Pg.173]; อนตฺถสํหิเตนายสฺมา จุทิโต โน อตฺถสํหิเตน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย; โทสนฺตเรนายสฺมา จุทิโต โน เมตฺตจิตฺเตน, อลํ เต อวิปฺปฏิสารายา’ติ. อธมฺมจุทิตสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ อวิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ຖືກໂຈດໂດຍບໍ່ເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ (ອະວິປະຕິສານ) ໂດຍອາການ ໕ ປະການວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດໃນການອັນບໍ່ຄວນ ບໍ່ແມ່ນໃນການອັນຄວນ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳຈິງ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳຫຍາບຄາຍ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຈິດໂທສະ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດເມດຕາ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ.' ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ຖືກໂຈດໂດຍບໍ່ເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ ດ້ວຍອາການ ໕ ປະການນີ້."

---

‘‘อธมฺมโจทกสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน ปญฺจหากาเรหิ วิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ – ‘อกาเลน เต, อาวุโส, โจทิโต โน กาเลน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; อภูเตน เต, อาวุโส, โจทิโต โน ภูเตน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; ผรุเสน เต, อาวุโส, โจทิโต โน สณฺเหน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; อนตฺถสํหิเตน เต, อาวุโส, โจทิโต โน อตฺถสํหิเตน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; โทสนฺตเรน เต, อาวุโส, โจทิโต โน เมตฺตจิตฺเตน, อลํ เต วิปฺปฏิสารายา’ติ. อธมฺมโจทกสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ วิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยถา น อญฺโญปิ ภิกฺขุ อภูเตน โจเทตพฺพํ มญฺเญยฺยาติ.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ໂຈດໂດຍບໍ່ເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນໃຫ້ເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ (ວິປະຕິສານ) ໂດຍອາການ ໕ ປະການວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນໃນການອັນບໍ່ຄວນ ບໍ່ແມ່ນໃນການອັນຄວນ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳຈິງ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນใจ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຄຳຫຍາບຄາຍ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຈິດໂທສະ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດເມດຕາ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ.' ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ໂຈດໂດຍບໍ່ເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນໃຫ້ເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ດ້ວຍອາການ ໕ ປະການນີ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພື່ອວ່າພິກຂຸຮູບອື່ນຈະໄດ້ບໍ່ສຳຄັນຕົນວ່າຄວນໂຈດດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ."

---

‘‘อิธ ปนาหํ, อาวุโส, เอกจฺจํ ปุคฺคลํ ปสฺสามิ กาเลน โจทิยมานํ โน อกาเลน กุปิตํ, ภูเตน โจทิยมานํ โน อภูเตน กุปิตํ, สณฺเหน โจทิยมานํ โน ผรุเสน กุปิตํ, อตฺถสํหิเตน โจทิยมานํ โน อนตฺถสํหิเตน กุปิตํ, เมตฺตจิตฺเตน โจทิยมานํ โน โทสนฺตเรน กุปิตํ.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ແຕ່ໃນໂລກນີ້ ເຮົາເຫັນບຸກຄົນບາງຄົນ ຖືກໂຈດໃນການອັນຄວນ ບໍ່ແມ່ນໃນການອັນບໍ່ຄວນ ກໍຍັງໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳຈິງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ກໍຍັງໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳຫຍາບຄາຍ ກໍຍັງໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ກໍຍັງໂກດເຄືອງ; ຖືກໂຈດດ້ວຍຈິດເມດຕາ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດໂທສະ ກໍຍັງໂກດເຄືອງ."

---

‘‘ธมฺมจุทิตสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน ปญฺจหากาเรหิ วิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ – ‘กาเลนายสฺมา จุทิโต โน อกาเลน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; ภูเตนายสฺมา จุทิโต โน อภูเตน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; สณฺเหนายสฺมา จุทิโต โน ผรุเสน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; อตฺถสํหิเตนายสฺมา จุทิโต โน อนตฺถสํหิเตน, อลํ เต วิปฺปฏิสาราย; เมตฺตจิตฺเตนายสฺมา จุทิโต โน โทสนฺตเรน, อลํ เต วิปฺปฏิสารายา’ติ. ธมฺมจุทิตสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ วิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ຖືກໂຈດໂດຍເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນໃຫ້ເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ (ວິປະຕິສານ) ໂດຍອາການ ໕ ປະການວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດໃນການອັນຄວນ ບໍ່ແມ່ນໃນການອັນບໍ່ຄວນ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳຈິງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳຫຍາບຄາຍ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ; ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຖືກໂຈດດ້ວຍຈິດເມດຕາ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດໂທສະ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະເດືອດຮ້ອນໃຈ.' ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ຖືກໂຈດໂດຍເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຕັກເຕືອນໃຫ້ເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ດ້ວຍອາການ ໕ ປະການນີ້."

---

‘‘ธมฺมโจทกสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน ปญฺจหากาเรหิ อวิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ – ‘กาเลน เต, อาวุโส, โจทิโต โน อกาเลน, อลํ [Pg.174] เต อวิปฺปฏิสาราย; ภูเตน เต, อาวุโส, โจทิโต โน อภูเตน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย; สณฺเหน เต, อาวุโส, โจทิโต โน ผรุเสน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย; อตฺถสํหิเตน เต, อาวุโส, โจทิโต โน อนตฺถสํหิเตน, อลํ เต อวิปฺปฏิสาราย; เมตฺตจิตฺเตน เต, อาวุโส, โจทิโต โน โทสนฺตเรน, อลํ เต อวิปฺปฏิสารายา’ติ. ธมฺมโจทกสฺส, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิเมหิ ปญฺจหากาเรหิ อวิปฺปฏิสาโร อุปทหาตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? ยถา อญฺโญปิ ภิกฺขุ ภูเตน โจทิตพฺพํ มญฺเญยฺยาติ.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ໂຈດໂດຍເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ (ອະວິປະຕິສານ) ໂດຍອາການ ໕ ປະການວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍການອັນຄວນ ບໍ່ແມ່ນໃນການອັນບໍ່ຄວນ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຄຳຈິງ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳຫຍາບຄາຍ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຄຳປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄຳບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ; ອາວຸໂສ, ທ່ານໂຈດເພິ່ນດ້ວຍຈິດເມດຕາ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຈິດໂທສະ, ຂໍ້ນີ້ພໍແລ້ວທີ່ທ່ານຈະບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ.' ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ໂຈດໂດຍເປັນທຳ ຄວນໄດ້ຮັບການຊ່ວຍເຫຼືອໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ ດ້ວຍອາການ ໕ ປະການນີ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພື່ອວ່າພິກຂຸຮູບອື່ນຈະໄດ້ສຳຄັນຕົນວ່າຄວນໂຈດດ້ວຍຄຳຈິງ."

---

‘‘จุทิเตน, อาวุโส, ปุคฺคเลน ทฺวีสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาตพฺพํ – สจฺเจ จ, อกุปฺเป จ. มํ เจปิ, อาวุโส, ปเร โจเทยฺยุํ กาเลน วา อกาเลน วา ภูเตน วา อภูเตน วา สณฺเหน วา ผรุเสน วา อตฺถสํหิเตน วา อนตฺถสํหิเตน วา เมตฺตจิตฺตา วา โทสนฺตรา วา, อหมฺปิ ทฺวีสุเยว ธมฺเมสุ ปติฏฺฐเหยฺยํ – สจฺเจ จ, อกุปฺเป จ. สเจ ชาเนยฺยํ – ‘อตฺเถโส มยิ ธมฺโม’ติ, ‘อตฺถี’ติ นํ วเทยฺยํ – ‘สํวิชฺชเตโส มยิ ธมฺโม’ติ. สเจ ชาเนยฺยํ – ‘นตฺเถโส มยิ ธมฺโม’ติ, ‘นตฺถี’ติ นํ วเทยฺยํ – ‘เนโส ธมฺโม มยิ สํวิชฺชตี’ติ.

ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຖືກໂຈດ ຄວນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທຳ ໒ ປະການ ຄື: ຄວາມຈິງ ແລະ ຄວາມບໍ່ໂກດ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຖ້າຄົນອື່ນຈະໂຈດຂ້າພະເຈົ້າ ບໍ່ວ່າຈະຖືກກາລະຫຼືບໍ່ຖືກກາລະ, ດ້ວຍເລື່ອງຈິງຫຼືເລື່ອງບໍ່ຈິງ, ດ້ວຍຄຳອ່ອນຫວານຫຼືຄຳຫຍາບຄາຍ, ດ້ວຍເລື່ອງທີ່ມີປະໂຫຍດຫຼືບໍ່ມີປະໂຫຍດ, ດ້ວຍຈິດເມດຕາຫຼືດ້ວຍຈິດປະທຸສະຮ້າຍກໍຕາມ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທຳ ໒ ປະການນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຄື: ຄວາມຈິງ ແລະ ຄວາມບໍ່ໂກດ. ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າ 'ທຳນີ້ມີຢູ່ໃນຂ້າພະເຈົ້າ', ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະບອກເຂົາວ່າ 'ມີຢູ່, ທຳນີ້ປາກົດມີຢູ່ໃນຂ້າພະເຈົ້າ'. ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ວ່າ 'ທຳນີ້ບໍ່ມີຢູ່ໃນຂ້າພະເຈົ້າ', ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະບອກເຂົາວ່າ 'ບໍ່ມີ, ທຳນີ້ບໍ່ປາກົດມີຢູ່ໃນຂ້າພະເຈົ້າ'.

---

‘‘เอวมฺปิ โข เต, สาริปุตฺต, วุจฺจมานา อถ จ ปนิเธกจฺเจ โมฆปุริสา น ปทกฺขิณํ คณฺหนฺตี’’ติ.

ສາຣີບຸດ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ກໍຕາມ, ແຕ່ໂມຄະບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ກໍຍັງບໍ່ຍອມຮັບເອົາໂດຍຄວາມເຄົາລົບ.

---

‘‘เย เต, ภนฺเต, ปุคฺคลา อสฺสทฺธา ชีวิกตฺถา น สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา สฐา มายาวิโน เกตพิโน อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารา โภชเน อมตฺตญฺญุโน ชาคริยํ อนนุยุตฺตา สามญฺเญ อนเปกฺขวนฺโต สิกฺขาย น ติพฺพคารวา พาหุลิกา สาถลิกา โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา กุสีตา หีนวีริยา มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชานา อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา ทุปฺปญฺญา เอฬมูคา, เต มยา เอวํ วุจฺจมานา น ปทกฺขิณํ คณฺหนฺติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ບໍ່ມີສັດທາ ບວດຈາກເຮືອນຍອດເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອສະແຫວງຫາລ້ຽງຊີບ ບໍ່ແມ່ນບວດດ້ວຍສັດທາ ເປັນຜູ້ໂອ້ອວດ ມີມາຍາ ເຈົ້າເລ່ ຟຸ້ງຊ່ານ ຖືຕົວ ເຢີ້ຍຫຍິ່ງ ກະລິ້ງກະລ້າງ ປາກຮ້າຍ ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນເພື່ອຕື່ນຢູ່ສະເໝີ ບໍ່ມີຄວາມຫວັງໃນຄວາມເປັນສະມະນະ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າໃນສິກຂາ ເປັນຜູ້ມັກມາກ ປະພຶດຫຍໍ້ຫຍ່ອນ ເປັນຜູ້ນຳໃນທາງເສື່ອມ ລະຖິ້ມທຸລະໃນວິເວກ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຫຍໍ້ທໍ້ໃນຄວາມພຽນ ຫຼົງລືມສະຕິ ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ ບໍ່ມີຈິດສະມາທິ ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ມີປັນຍາ ເປັນຄົນໃບ້ບ້າ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຂ້ານ້ອຍກ່າວຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຮັບຟັງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.”

---

‘‘เย ปน เต, ภนฺเต, กุลปุตฺตา สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา อสฐา อมายาวิโน อเกตพิโน อนุทฺธตา อนุนฺนฬา อจปลา อมุขรา อวิกิณฺณวาจา อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา โภชเน มตฺตญฺญุโน ชาคริยํ [Pg.175] อนุยุตฺตา สามญฺเญ อเปกฺขวนฺโต สิกฺขาย ติพฺพคารวา น พาหุลิกา น สาถลิกา โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา อารทฺธวีริยา ปหิตตฺตา อุปฏฺฐิตสฺสติโน สมฺปชานา สมาหิตา เอกคฺคจิตฺตา ปญฺญวนฺโต อเนฬมูคา, เต มยา เอวํ วุจฺจมานา ปทกฺขิณํ คณฺหนฺตีติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສ່ວນກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ມີສັດທາ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເປັນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ບໍ່ເຈົ້າເລ່ ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ຖືຕົວ ບໍ່ກະລິ້ງກະລ້າງ ບໍ່ປາກຮ້າຍ ບໍ່ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ປະກອບຄວາມພຽນເພື່ອຕື່ນຢູ່ສະເໝີ ມີຄວາມຫວັງໃນຄວາມເປັນສະມະນະ ມີຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າໃນສິກຂາ ບໍ່ເປັນຜູ້ມັກມາກ ບໍ່ປະພຶດຫຍໍ້ຫຍ່ອນ ລະຖິ້ມທຸລະໃນທາງເສື່ອມ ເປັນຜູ້ນຳໃນວິເວກ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີຈິດສົ່ງໄປສູ່ພຣະນິພານ ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີຈິດສະມາທິ ມີຈິດແນ່ວແນ່ ມີປັນຍາ ບໍ່ເປັນຄົນໃບ້ບ້າ, ກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຂ້ານ້ອຍກ່າວຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຮັບຟັງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.”

---

‘‘เย เต, สาริปุตฺต, ปุคฺคลา อสฺสทฺธา ชีวิกตฺถา น สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา สฐา มายาวิโน เกตพิโน อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารา โภชเน อมตฺตญฺญุโน ชาคริยํ อนนุยุตฺตา สามญฺเญ อนเปกฺขวนฺโต สิกฺขาย น ติพฺพคารวา พาหุลิกา สาถลิกา โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา กุสีตา หีนวีริยา มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชานา อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา ทุปฺปญฺญา เอฬมูคา, ติฏฺฐนฺตุ เต.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ບໍ່ມີສັດທາ ບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເພື່ອສະແຫວງຫາລ້ຽງຊີບ ບໍ່ແມ່ນບວດດ້ວຍສັດທາ ເປັນຜູ້ໂອ້ອວດ ມີມາຍາ ເຈົ້າເລ່ ຟຸ້ງຊ່ານ ຖືຕົວ ເຢີ້ຍຫຍິ່ງ ກະລິ້ງກະລ້າງ ປາກຮ້າຍ ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ບໍ່ປະກອບຄວາມພຽນເພື່ອຕື່ນຢູ່ສະເໝີ ບໍ່ມີຄວາມຫວັງໃນຄວາມເປັນສະມະນະ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າໃນສິກຂາ ເປັນຜູ້ມັກມາກ ປະພຶດຫຍໍ້ຫຍ່ອນ ເປັນຜູ້ນຳໃນທາງເສື່ອມ ລະຖິ້ມທຸລະໃນວິເວກ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຫຍໍ້ທໍ້ໃນຄວາມພຽນ ຫຼົງລືມສະຕິ ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ ບໍ່ມີຈິດສະມາທິ ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ມີປັນຍາ ເປັນຄົນໃບ້ບ້າ, ຍົກເວັ້ນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນໄວ້ກ່ອນເຖີດ.”

---

‘‘เย ปน, เต สาริปุตฺต, กุลปุตฺตา สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา อสฐา อมายาวิโน อเกตพิโน อนุทฺธตา อนุนฺนฬา อจปลา อมุขรา อวิกิณฺณวาจา อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา โภชเน มตฺตญฺญุโน ชาคริยํ อนุยุตฺตา สามญฺเญ อเปกฺขวนฺโต สิกฺขาย ติพฺพคารวา น พาหุลิกา น สาถลิกา โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา อารทฺธวีริยา ปหิตตฺตา อุปฏฺฐิตสฺสติโน สมฺปชานา สมาหิตา เอกคฺคจิตฺตา ปญฺญวนฺโต อเนฬมูคา, เต ตฺวํ, สาริปุตฺต, วเทยฺยาสิ. โอวท, สาริปุตฺต, สพฺรหฺมจารี; อนุสาส, สาริปุตฺต, สพฺรหฺมจารี – ‘อสทฺธมฺมา วุฏฺฐาเปตฺวา สทฺธมฺเม ปติฏฺฐาเปสฺสามิ สพฺรหฺมจารี’ติ. เอวญฺหิ เต, สาริปุตฺต, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ ສ່ວນກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ທີ່ມີສັດທາ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ເປັນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ບໍ່ເຈົ້າເລ່ ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ຖືຕົວ ບໍ່ກະລິ້ງກະລ້າງ ບໍ່ປາກຮ້າຍ ບໍ່ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ປະກອບຄວາມພຽນເພື່ອຕື່ນຢູ່ສະເໝີ ມີຄວາມຫວັງໃນຄວາມເປັນສະມະນະ ມີຄວາມເຄົາລົບຢ່າງແຮງກ້າໃນສິກຂາ ບໍ່ເປັນຜູ້ມັກມາກ ບໍ່ປະພຶດຫຍໍ້ຫຍ່ອນ ລະຖິ້ມທຸລະໃນທາງເສື່ອມ ເປັນຜູ້ນຳໃນວິເວກ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີຈິດສົ່ງໄປສູ່ພຣະນິພານ ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີຈິດສະມາທິ ມີຈິດແນ່ວແນ່ ມີປັນຍາ ບໍ່ເປັນຄົນໃບ້ບ້າ, ເຈົ້າຈົ່ງກ່າວສັ່ງສອນກຸນລະບຸດເຫຼົ່ານັ້ນເຖີດ ສາຣີບຸດ. ຈົ່ງໂອວາດເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ ສາຣີບຸດ ຈົ່ງພ່ຳສອນເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ ສາຣີບຸດ ໂດຍຄິດວ່າ ‘ເຮົາຈັກຖອນເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍອອກຈາກອະສັດທຳ ແລ້ວໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສັດທຳ’. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ ເຈົ້າເພິ່ງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ.” (ສູດທີ 7 ຈົບ)

---

๘. สีลสุตฺตํ

໘. ສີລະສູດ

---

๑๖๘. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ทุสฺสีลสฺส, อาวุโส, สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, รุกฺโข สาขาปลาสวิปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ [Pg.176] …เป… เผคฺคุปิ… สาโรปิ น ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ อสติ สมฺมาสมาธิวิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน อสติ ยถาภูตญาณทสฺสนวิปนฺนสฺส หตูปนิโส โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค อสติ นิพฺพิทาวิราควิปนฺนสฺส หตูปนิสํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ.

໑໖໘. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວກ່າວວ່າ “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ສຳລັບຜູ້ທຸສີລ ຜູ້ມີສີລວິບັດ ສຳມາສະມາທິຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອສຳມາສະມາທິບໍ່ມີ ສຳລັບຜູ້ມີສຳມາສະມາທິວິບັດ ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງບໍ່ມີ ສຳລັບຜູ້ມີຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງວິບັດ ນິບພິທາແລະວິຣາຄະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອນິບພິທາແລະວິຣາຄະບໍ່ມີ ສຳລັບຜູ້ມີນິບພິທາແລະວິຣາຄະວິບັດ ວິມຸດຕິຍານທັດສະນະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີກິ່ງແລະໃບເສຍຫາຍແລ້ວ, ສະເກັດໄມ້ຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ເປືອກ... ກະພີ້... ແກ່ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ອຸປະມາສະແດງນີ້ສັນໃດ; ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນຄືກັນ, ສຳລັບຜູ້ທຸສີລ ຜູ້ມີສີລວິບັດ ສຳມາສະມາທິຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອສຳມາສະມາທິບໍ່ມີ ສຳລັບຜູ້ມີສຳມາສະມາທິວິບັດ ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງບໍ່ມີ ສຳລັບຜູ້ມີຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງວິບັດ ນິບພິທາແລະວິຣາຄະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ; ເມື່ອນິບພິທາແລະວິຣາຄະບໍ່ມີ ສຳລັບຜູ້ມີນິບພິທາແລະວິຣາຄະວິບັດ ວິມຸດຕິຍານທັດສະນະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນຖືກທຳລາຍແລ້ວ.”

---

‘‘สีลวโต, อาวุโส, สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสนํ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, รุกฺโข, สาขาปลาสสมฺปนฺโน. ตสฺส ปปฏิกาปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ, ตโจปิ…เป… เผคฺคุปิ… สาโรปิ ปาริปูรึ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, อาวุโส, สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ สมฺมาสมาธิ; สมฺมาสมาธิมฺหิ สติ สมฺมาสมาธิสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ ยถาภูตญาณทสฺสนํ; ยถาภูตญาณทสฺสเน สติ ยถาภูตญาณทสฺสนสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺโน โหติ นิพฺพิทาวิราโค; นิพฺพิทาวิราเค สติ นิพฺพิทาวิราคสมฺปนฺนสฺส อุปนิสสมฺปนฺนํ โหติ วิมุตฺติญาณทสฺสน’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ສຳລັບຜູ້ມີສີລ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ສຳມາສະມາທິຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ; ເມື່ອສຳມາສະມາທິມີຢູ່ ສຳລັບຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສຳມາສະມາທິ ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ; ເມື່ອຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງມີຢູ່ ສຳລັບຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ນິບພິທາandວິຣາຄະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ; ເມື່ອນິບພິທາແລະວິຣາຄະມີຢູ່ ສຳລັບຜູ້ສົມບູນດ້ວຍນິບພິທາແລະວິຣາຄະ ວິມຸດຕິຍານທັດສະນະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີກິ່ງແລະໃບສົມບູນແລ້ວ, ສະເກັດໄມ້ຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ເປືອກ... ກະພີ້... ແກ່ນ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນ, ອຸປະມາສະແດງນີ້ສັນໃດ; ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນຄືກັນ, ສຳລັບຜູ້ມີສີລ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີລ ສຳມາສະມາທິຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ; ເມື່ອສຳມາສະມາທິມີຢູ່ ສຳລັບຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສຳມາສະມາທິ ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ; ເມື່ອຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງມີຢູ່ ສຳລັບຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ນິບພິທາແລະວິຣາຄະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ; ເມື່ອນິບພິທາແລະວິຣາຄະມີຢູ່ ສຳລັບຜູ້ສົມບູນດ້ວຍນິບພິທາແລະວິຣາຄະ ວິມຸດຕິຍານທັດສະນະຍ່ອມມີເຫດໃກ້ອັນສົມບູນ.” (ສູດທີ 8 ຈົບ)

---

๙. ขิปฺปนิสนฺติสุตฺตํ

໙. ຂິບປະນિສັນຕິສູດ

---

๑๖๙. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ –

໑໖໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະສາຣີບຸດເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນໄປແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດວ່າ -

---

‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ, กุสเลสุ ธมฺเมสุ สุคฺคหิตคฺคาหี จ, พหุญฺจ คณฺหาติ, คหิตญฺจสฺส นปฺปมุสฺสตี’’ติ? ‘‘อายสฺมา โข อานนฺโท พหุสฺสุโต. ปฏิภาตุ อายสฺมนฺตํเยว อานนฺท’’นฺติ. ‘‘เตนหาวุโส สาริปุตฺต, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ [Pg.177] กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຮຽນຮູ້ໄດ້ດີ, ຮຽນຮູ້ໄດ້ຫຼາຍ ແລະສິ່ງທີ່ຮຽນຮູ້ແລ້ວຍ່ອມບໍ່ຫຼົງລືມ?” “ທ່ານພຣະອານົນເປັນພະຫູສູດ. ຂໍເນື້ອຄວາມນີ້ຈົ່ງແຈ່ມແຈ້ງແກ່ທ່ານພຣະອານົນເອງເຖີດ.” “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈັກກ່າວ.” ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ຮັບຄຳທ່ານພຣະອານົນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ.” ທ່ານພຣະອານົນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ -

---

‘‘อิธาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ อตฺถกุสโล จ โหติ, ธมฺมกุสโล จ, พฺยญฺชนกุสโล จ, นิรุตฺติกุสโล จ, ปุพฺพาปรกุสโล จ. เอตฺตาวตา โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ภิกฺขุ ขิปฺปนิสนฺติ จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สุคฺคหิตคฺคาหี จ, พหุญฺจ คณฺหาติ, คหิตญฺจสฺส นปฺปมุสฺสตี’’ติ. ‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส! อพฺภุตํ, อาวุโส!! ยาว สุภาสิตํ จิทํ อายสฺมตา อานนฺเทน. อิเมหิ จ มยํ ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ธาเรม – ‘อายสฺมา อานนฺโท อตฺถกุสโล ธมฺมกุสโล พฺยญฺชนกุสโล นิรุตฺติกุสโล ปุพฺพาปรกุสโล’’’ติ. นวมํ.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອັດຖະ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນທຳ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນພະຍັນຊະນະ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນນິຣຸດຕິ, ແລະເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍ. ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດແລ ພິກຂຸຈຶ່ງເປັນຜູ້ຮູ້ໄດ້ໄວໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ຮຽນຮູ້ໄດ້ດີ, ຮຽນຮູ້ໄດ້ຫຼາຍ ແລະສິ່ງທີ່ຮຽນຮູ້ແລ້ວຍ່ອມບໍ່ຫຼົງລືມ.” “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ອາວຸໂສ! ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແທ້ ອາວຸໂສ! ຂໍ້ຄວາມນີ້ທ່ານພຣະອານົນກ່າວໄວ້ດີແທ້ໆ. ພວກຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຈົດຈຳທ່ານພຣະອານົນວ່າ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ‘ທ່ານພຣະອານົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອັດຖະ ສະຫຼາດໃນທຳ ສະຫຼາດໃນພະຍັນຊະນະ ສະຫຼາດໃນนິຣຸດຕິ ແລະສະຫຼາດໃນເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍ’.” (ສູດທີ 9 ຈົບ)

---

๑๐. ภทฺทชิสุตฺตํ

໑໐. ພັດທະຊິສູດ

---

๑๗๐. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา ภทฺทชิ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ภทฺทชึ อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส ภทฺทชิ, ทสฺสนานํ อคฺคํ, กึ สวนานํ อคฺคํ, กึ สุขานํ อคฺคํ, กึ สญฺญานํ อคฺคํ, กึ ภวานํ อคฺค’’นฺติ?

໑໗໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ທ່ານພຣະອານົນອາໄສຢູ່ ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ່ານພຣະພັດທະຊິໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະອານົນເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບທ່ານພຣະອານົນ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນໄປແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບທ່ານພຣະພັດທະຊິວ່າ “ອາວຸໂສພັດທະຊິ ການເຫັນອັນໃດໜໍເປັນເລີດທີ່ສຸດ, ການຟັງອັນໃດເປັນເລີດທີ່ສຸດ, ສຸກອັນໃດເປັນເລີດທີ່ສຸດ, ສັນຍາອັນໃດເປັນເລີດທີ່ສຸດ, ພົບອັນໃດເປັນເລີດທີ່ສຸດ?”

---

‘‘อตฺถาวุโส, พฺรหฺมา อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุทโส วสวตฺตี, โย ตํ พฺรหฺมานํ ปสฺสติ, อิทํ ทสฺสนานํ อคฺคํ. อตฺถาวุโส, อาภสฺสรา นาม เทวา สุเขน อภิสนฺนา ปริสนฺนา. เต กทาจิ กรหจิ อุทานํ อุทาเนนฺติ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’นฺติ! โย ตํ สทฺทํ สุณาติ, อิทํ สวนานํ อคฺคํ. อตฺถาวุโส, สุภกิณฺหา นาม เทวา. เต สนฺตํเยว ตุสิตา สุขํ ปฏิเวเทนฺติ, อิทํ สุขานํ อคฺคํ. อตฺถาวุโส, อากิญฺจญฺญายตนูปคา เทวา, อิทํ สญฺญานํ อคฺคํ. อตฺถาวุโส, เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคา เทวา, อิทํ ภวานํ อคฺค’’นฺติ. ‘‘สเมติ โข อิทํ อายสฺมโต ภทฺทชิสฺส, ยทิทํ พหุนา ชเนนา’’ติ?

“ອາວຸໂສ ມີພຣົມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ເຫັນທຸກສິ່ງໂດຍແທ້ຈິງ ມີອຳນາດສິດຂາດ, ຜູ້ໃດເຫັນພຣົມນັ້ນ ການເຫັນນີ້ເປັນເລີດກວ່າການເຫັນທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສ ມີເທວະດາທັງຫຼາຍຊື່ວ່າ ອາພັດສະຣະ ຜູ້ຊຸ່ມຊື່ນ ເຕັມປ່ຽມດ້ວຍຄວາມສຸກ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນບາງຄັ້ງບາງຄາວ ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານວ່າ ‘ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!’. ຜູ້ໃດໄດ້ຍິນສຽງນັ້ນ ການຟັງນີ້ເປັນເລີດກວ່າການຟັງທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສ ມີເທວະດາທັງຫຼາຍຊື່ວ່າ ສຸພະກິຣຫະ. ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກອັນສະຫງົບລະງັບດ້ວຍຄວາມຍິນດີ, ສຸກນີ້ເປັນເລີດກວ່າສຸກທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສ ມີເທວະດາທັງຫຼາຍຜູ້ເຂົ້າເຖິງອາກິຍຈັນຍາຍະຕະນະ, ສັນຍານີ້ເປັນເລີດກວ່າສັນຍາທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສ ມີເທວະດາທັງຫຼາຍຜູ້ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ, ພົບນີ້ເປັນເລີດກວ່າພົບທັງຫຼາຍ.” “ຄຳຕອບຂອງທ່ານພຣະພັດທະຊິນີ້ ຍ່ອມສອດຄ່ອງກັບຄວາມເຫັນຂອງມະຫາຊົນສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ແມ່ນບໍ?”

---

‘‘อายสฺมา [Pg.178] โข, อานนฺโท, พหุสฺสุโต. ปฏิภาตุ อายสฺมนฺตํเยว อานนฺท’’นฺติ. ‘‘เตนหาวุโส ภทฺทชิ, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา ภทฺทชิ อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

“ທ່ານພຣະອານົນເປັນພະຫູສູດ. ຂໍເນື້ອຄວາມນີ້ຈົ່ງແຈ່ມແຈ້ງແກ່ທ່ານພຣະອານົນເອງເຖີດ.” “ອາວຸໂສພັດທະຊິ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈັກກ່າວ.” ທ່ານພຣະພັດທະຊິໄດ້ຮັບຄຳທ່ານພຣະອານົນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ.” ທ່ານພຣະອານົນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ -

---

‘‘ยถา ปสฺสโต โข, อาวุโส, อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ ทสฺสนานํ อคฺคํ. ยถา สุณโต อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ สวนานํ อคฺคํ. ยถา สุขิตสฺส อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ สุขานํ อคฺคํ. ยถา สญฺญิสฺส อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ สญฺญานํ อคฺคํ. ยถา ภูตสฺส อนนฺตรา อาสวานํ ขโย โหติ, อิทํ ภวานํ อคฺค’’นฺติ. ทสมํ.

"ອາວຸໂສ, ເມື່ອບຸກຄົນເຫັນຢູ່ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີໃນລຳດັບ, ການເຫັນນີ້ເປັນເລີດກວ່າການເຫັນທັງຫຼາຍ. ເມື່ອບຸກຄົນຟັງຢູ່ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີໃນລຳດັບ, ການຟັງນີ້ເປັນເລີດກວ່າການຟັງທັງຫຼາຍ. ເມື່ອບຸກຄົນມີຄວາມສຸກຢູ່ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີໃນລຳດັບ, ຄວາມສຸກນີ້ເປັນເລີດກວ່າຄວາມສຸກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອບຸກຄົນມີສັນຍາຢູ່ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີໃນລຳດັບ, ສັນຍານີ້ເປັນເລີດກວ່າສັນຍາທັງຫຼາຍ. ເມື່ອບຸກຄົນດຳລົງຢູ່ໃນພົບ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີໃນລຳດັບ, ພົບນີ້ເປັນເລີດກວ່າພົບທັງຫຼາຍ." ສູດທີສິບ.

---

อาฆาตวคฺโค ทุติโย.

ຈົບ ອາຄາຕະວັກ ທີສອງ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

---

ทฺเว อาฆาตวินยา, สากจฺฉา สาชีวโต ปญฺหํ;

ปุจฺฉา นิโรโธ โจทนา, สีลํ นิสนฺติ ภทฺทชีติ.

ອາຄາຕະວິນະຍະສູດ ສອງສູດ, ສາກັດສາສູດ, ສາຊີວະສູດ, ປັນຫາສູດ, ປຸດສາສູດ, นິໂຣທະສູດ, ໂຈທະນາສູດ, ສີລະສູດ, ນິສັນຕິສູດ ແລະ ພັດທະຊິສູດ.

---

(๑๘) ๓. อุปาสกวคฺโค

(໑໘) ໓. ອຸປາສັກກະວັກ

---

๑. สารชฺชสุตฺตํ

໑. ສາຣັດຊະສູດ

---

๑๗๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

໑໗໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ." ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ວ່າ:

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก สารชฺชํ โอกฺกนฺโต โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก สารชฺชํ โอกฺกนฺโต โหติ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ອຸປາສົກໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວ."

---

‘‘ปญฺจหิ[Pg.179], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก วิสารโท โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก วิสารโท โหตี’’ติ. ปฐมํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວຫານ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ອຸປາສົກໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວຫານ." ສູດທີໜຶ່ງ.

---

๒. วิสารทสุตฺตํ

໒. ວິສາຣະທະສູດ

---

๑๗๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก อวิสารโท อคารํ อชฺฌาวสติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก อวิสารโท อคารํ อชฺฌาวสติ.

໑໗໒. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ແກ້ວຫານຄອງເຮືອນຢູ່. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ອຸປາສົກໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ... ລະ... ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ແກ້ວຫານຄອງເຮືອນຢູ່."

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก วิสารโท อคารํ อชฺฌาวสติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก วิสารโท อคารํ อชฺฌาวสตี’’ติ. ทุติยํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວຫານຄອງເຮືອນຢູ່. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ອຸປາສົກໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ລະ... ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວຫານຄອງເຮືອນຢູ່." ສູດທີສອງ.

---

๓. นิรยสุตฺตํ

໓. ນິຣະຍະສູດ

---

๑๗๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໑໗໓. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມຖືກປະດິດສະຖານໄວ້ໃນນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ອຸປາສົກໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ... ລະ... ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຖືກປະດິດສະຖານໄວ້ໃນນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້."

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ตติยํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມຖືກປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ອຸປາສົກໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ລະ... ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຖືກປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປວາງໄວ້." ສູດທີສາມ.

---

๔. เวรสุตฺตํ

໔. ເວຣະສູດ

---

๑๗๔. อถ [Pg.180] โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

໑໗໔. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ ກັບອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ:

---

‘‘ปญฺจ, คหปติ, ภยานิ เวรานิ อปฺปหาย ‘ทุสฺสีโล’ อิติ วุจฺจติ, นิรยญฺจ อุปปชฺชติ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาตํ, อทินฺนาทานํ, กาเมสุมิจฺฉาจารํ, มุสาวาทํ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, คหปติ, ปญฺจ ภยานิ เวรานิ อปฺปหาย ‘ทุสฺสีโล’ อิติ วุจฺจติ, นิรยญฺจ อุปปชฺชติ.

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ລະໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ທຸສີລ' ແລະຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ. ໄພແລະເວນ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ການຂ້າສັດ, ການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ການເວົ້າຕົວະ, ການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນຄะຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ລະໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ທຸສີລ' ແລະຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ."

---

‘‘ปญฺจ, คหปติ, ภยานิ เวรานิ ปหาย ‘สีลวา’ อิติ วุจฺจติ, สุคติญฺจ อุปปชฺชติ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาตํ, อทินฺนาทานํ, กาเมสุมิจฺฉาจารํ, มุสาวาทํ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, คหปติ, ปญฺจ ภยานิ เวรานิ ปหาย ‘สีลวา’ อิติ วุจฺจติ, สุคติญฺจ อุปปชฺชติ.

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ລະໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ມີສີລ' ແລະຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິ. ໄພແລະເວນ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ການຂ້າສັດ, การຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ການເວົ້າຕົວະ, ການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ລະໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ມີສີລ' ແລະຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິ."

---

‘‘ยํ, คหปติ, ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกํ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกํ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปาณาติปาตา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ.

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ຂ້າສັດ ຍ່ອມກໍ່ໄພແລະເວນທັງໃນປັດຈຸບັນ ແລະໃນສຳປະຣາຍະພົບ ເພາະປັດໄຈຄືການຂ້າສັດນັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະເຫວີຍທຸກໂທມະນັດທາງໃຈ; ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ຍ່ອມບໍ່ກໍ່ໄພແລະເວນທັງໃນປັດຈຸບັນ ແລະໃນສຳປະຣາຍະພົບ, ທັງບໍ່ສະເຫວີຍທຸກໂທມະນັດທາງໃຈ. ໄພແລະເວນນັ້ນ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປດ້ວຍປະການລະນີ ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ."

---

‘‘ยํ, คหปติ, อทินฺนาทายี…เป….

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້... ລະ..."

---

‘‘ยํ, คหปติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี…เป….

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ... ລະ..."

---

‘‘ยํ, คหปติ, มุสาวาที…เป….

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ເວົ້າຕົວະ... ລະ..."

---

‘‘ยํ, คหปติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกํ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกํ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหตี’’ติ.

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ບຸກຄົນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ຍ່ອມກໍ່ໄພແລະເວນທັງໃນປັດຈຸບັນ ແລະໃນສຳປະຣາຍະພົບ ເພາະປັດໄຈຄືການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດນັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະເຫວີຍທຸກໂທມະນັດທາງໃຈ; ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ຍ່ອມບໍ່ກໍ່ໄພແລະເວນທັງໃນປັດຈຸບັນ ແລະໃນສຳປະຣາຍະພົບ, ທັງບໍ່ສະເຫວີຍທຸກໂທມະນັດທາງໃຈ. ໄພແລະເວນນັ້ນ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປດ້ວຍປະການລະນີ ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ."

---

‘‘โย [Pg.181] ปาณมติปาเตติ, มุสาวาทญฺจ ภาสติ;

โลเก อทินฺนํ อาทิยติ, ปรทารญฺจ คจฺฉติ;

สุราเมรยปานญฺจ, โย นโร อนุยุญฺชติ.

"ນໍຣະຜູ້ໃດໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຂ້າສັດ, ເວົ້າຕົວະ, ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ປະພຶດຜິດໃນພັນລະຍາຂອງຄົນອື່ນ, ແລະເສບເນືອງໆ ເຊິ່ງການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລ."

---

‘‘อปฺปหาย ปญฺจ เวรานิ, ทุสฺสีโล อิติ วุจฺจติ;

กายสฺส เภทา ทุปฺปญฺโญ, นิรยํ โสปปชฺชติ.

"ເພາະບໍ່ລະເວັ້ນເວນ ໕ ປະການນີ້ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ທຸສີລ', ຄົນມີປັນຍາຊົ່ວຜູ້ນັ້ນ ເມື່ອທຳລາຍກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ."

---

‘‘โย ปาณํ นาติปาเตติ, มุสาวาทํ น ภาสติ;

โลเก อทินฺนํ นาทิยติ, ปรทารํ น คจฺฉติ;

สุราเมรยปานญฺจ, โย นโร นานุยุญฺชติ.

"ສ່ວນນໍຣະຜູ້ໃດໃນໂລກນີ້ ບໍ່ຂ້າສັດ, ບໍ່ເວົ້າຕົວະ, ບໍ່ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ບໍ່ປະພຶດຜິດໃນພັນລະຍາຂອງຄົນອື່ນ, ແລະບໍ່ເສບເນືອງໆ ເຊິ່ງການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມໄລ."

---

‘‘ปหาย ปญฺจ เวรานิ, สีลวา อิติ วุจฺจติ;

กายสฺส เภทา สปฺปญฺโญ, สุคตึ โสปปชฺชตี’’ติ. จตุตฺถํ;

"ເພາະລະເວັ້ນເວນ ໕ ປະການນີ້ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ມີສີລ', ຄົນມີປັນຍາຜູ້ນັ້ນ ເມື່ອທຳລາຍກາຍຕາຍໄປ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິ." ສູດທີສີ່.

---

๕. จณฺฑาลสุตฺตํ

໕. ຈັນທາລະສູດ

---

๑๗๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก อุปาสกจณฺฑาโล จ โหติ อุปาสกมลญฺจ อุปาสกปติกุฏฺโฐ จ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อสฺสทฺโธ โหติ; ทุสฺสีโล โหติ; โกตูหลมงฺคลิโก โหติ, มงฺคลํ ปจฺเจติ โน กมฺมํ; อิโต จ พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ; ตตฺถ จ ปุพฺพการํ กโรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก อุปาสกจณฺฑาโล จ โหติ อุปาสกมลญฺจ อุปาสกปติกุฏฺโฐ จ.

໑໗໕. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນອຸປາສົກຈັນທາລະ, ເປັນອຸປາສົກມົນທິນ ແລະເປັນອຸປາສົກຜູ້ຕ່ຳຊ້າ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ; ເປັນຜູ້ທຸສີລ; ເປັນຜູ້ເຊື່ອຖືມຸງຄຸນຕື່ນຂ່າວ, ເຊື່ອຖືມຸງຄຸນ ແຕ່ບໍ່ເຊື່ອຖືກັມ; ສະແຫວງຫາເຂດບຸນພາຍນອກພຣະສາສະໜານີ້; ແລະທຳບຸນໃນພາຍນອກພຣະສາສະໜານັ້ນກ່ອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນອຸປາສົກຈັນທາລະ, ເປັນອຸປາສົກມົນທິນ ແລະເປັນອຸປາສົກຜູ້ຕ່ຳຊ້າ."

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก อุปาสกรตนญฺจ โหติ อุปาสกปทุมญฺจ อุปาสกปุณฺฑรีกญฺจ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สทฺโธ โหติ; สีลวา โหติ; อโกตูหลมงฺคลิโก โหติ, กมฺมํ ปจฺเจติ โน มงฺคลํ; น อิโต พหิทฺธา ทกฺขิเณยฺยํ คเวสติ; อิธ จ ปุพฺพการํ กโรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อุปาสโก อุปาสกรตนญฺจ โหติ อุปาสกปทุมญฺจ อุปาสกปุณฺฑรีกญฺจา’’ติ. ปญฺจมํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນອຸປາສົກຣັດຕະນະ, ເປັນອຸປາສົກປະທຸມ ແລະເປັນອຸປາສົກປຸນທະຣິກະ. ທັມ ໕ ປະການເປັນໄນແດ່? ຄື ເປັນຜູ້ມີສັດທາ; ເປັນຜູ້ມີສີລ; ເປັນຜູ້ບໍ່ເຊື່ອຖືມຸງຄຸນຕື່ນຂ່າວ, ເຊື່ອຖືກັມ ແຕ່ບໍ່ເຊື່ອຖືມຸງຄຸນ; ບໍ່ສະແຫວງຫາເຂດບຸນພາຍນອກພຣະສາສະໜານີ້; ແລະທຳບຸນໃນພຣະສາສະໜານີ້ກ່ອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນອຸປາສົກຣັດຕະນະ, ເປັນອຸປາສົກປະທຸມ ແລະເປັນອຸປາສົກປຸນທະຣິກະ." ສູດທີຫ້າ.

---

๖. ปีติสุตฺตํ

໖. ປີຕິສູດ

---

๑๗๖. อถ [Pg.182] โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ ปญฺจมตฺเตหิ อุปาสกสเตหิ ปริวุโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

໑໗໖. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ມີອຸປາສົກປະມານ ໕໐໐ ຄົນແວດລ້ອມແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ ກັບອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ:

---

‘‘ตุมฺเห โข, คหปติ, ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. น โข, คหปติ, ตาวตเกเนว ตุฏฺฐิ กรณียา – ‘มยํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรนา’ติ. ตสฺมาติห, คหปติ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กินฺติ มยํ กาเลน กาลํ ปวิเวกํ ปีตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยามา’ติ! เอวญฺหิ โว, คหปติ, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ.

"ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານແລ້ວ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານບໍ່ຄວນທຳຄວາມຍິນດີພຽງແຕ່ເທົ່ານີ້ວ່າ 'ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງດ້ວຍຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານແລ້ວ.' ເພາະເຫດນັ້ນແລ ຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະເຂົ້າເຖິງປີຕິອັນເກີດຈາກຄວາມວິເວກຕາມກາລະເວລາ ແລ້ວຢູ່ເປັນສຸກ.' ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ."

---

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ‘ตุมฺเห โข, คหปติ, ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. น โข, คหปติ, ตาวตเกเนว ตุฏฺฐิ กรณียา – มยํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิตา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรนาติ. ตสฺมาติห, คหปติ, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – กินฺติ มยํ กาเลน กาลํ ปวิเวกํ ปีตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยามาติ! เอวญฺหิ โว, คหปติ, สิกฺขิตพฺพ’นฺติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย อริยสาวโก ปวิเวกํ ปีตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺจสฺส ฐานานิ ตสฺมึ สมเย น โหนฺติ. ยมฺปิสฺส กามูปสํหิตํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส กามูปสํหิตํ สุขํ โสมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส อกุสลูปสํหิตํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส อกุสลูปสํหิตํ สุขํ โสมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส กุสลูปสํหิตํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยสฺมึ, ภนฺเต, สมเย อริยสาวโก ปวิเวกํ ปีตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อิมานิสฺส ปญฺจ ฐานานิ ตสฺมึ สมเย น โหนฺตี’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້! ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແທ້! ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຄຳນີ້ໄວ້ດີແທ້ໆວ່າ: ‘ຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງດ້ວຍຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານແລ້ວ. ຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານບໍ່ຄວນພໍໃຈພຽງແຕ່ເທົ່ານັ້ນວ່າ “ພວກ ເຮົາໄດ້ບຳລຸງພຣະພິກຂຸສົງດ້ວຍຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານແລ້ວ”. ຄະຫະບໍດີ ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກທ່ານຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ “ເຮັດແນວໃດ ພວກ ເຮົາຈຶ່ງຈະເຂົ້າເຖິງປີຕິອັນເກີດຈາກຄວາມວິເວກ ແລ້ວຢູ່ສະບາຍຕາມກາລະເວລາ”. ຄະຫະບໍດີ ພວກທ່ານຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ້ວ’. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກເຂົ້າເຖິງປີຕິອັນເກີດຈາກຄວາມວິເວກ ແລ້ວຢູ່ສະບາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຫດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄື ໃນສະໄໝນັ້ນ ຄວາມທຸກແລະຄວາມໂທມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍກາມ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍກາມ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມທຸກແລະຄວາມໂທມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມທຸກແລະຄວາມໂທມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍກຸສົນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກເຂົ້າເຖິງປີຕິອັນເກີດຈາກຄວາມວິເວກ ແລ້ວຢູ່ສະບາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຫດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ.”

---

‘‘สาธุ [Pg.183] สาธุ, สาริปุตฺต! ยสฺมึ, สาริปุตฺต, สมเย อริยสาวโก ปวิเวกํ ปีตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺจสฺส ฐานานิ ตสฺมึ สมเย น โหนฺติ. ยมฺปิสฺส กามูปสํหิตํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส กามูปสํหิตํ สุขํ โสมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส อกุสลูปสํหิตํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส อกุสลูปสํหิตํ สุขํ โสมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยมฺปิสฺส กุสลูปสํหิตํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ, ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ. ยสฺมึ, สาริปุตฺต, สมเย อริยสาวโก ปวิเวกํ ปีตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อิมานิสฺส ปญฺจ ฐานานิ ตสฺมึ สมเย น โหนฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ດີແລ້ວ ດີແລ້ວ, ສາຣີບຸດ! ສາຣີບຸດ ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກເຂົ້າເຖິງປີຕິອັນເກີດຈາກຄວາມວິເວກ ແລ້ວຢູ່ສະບາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຫດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄື ໃນສະໄໝນັ້ນ ຄວາມທຸກແລະຄວາມໂທມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍກາມ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍກາມ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມທຸກແລະຄວາມໂທມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມທຸກແລະຄວາມໂທມະນັດອັນປະກອບດ້ວຍກຸສົນ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ສາຣີບຸດ ໃນສະໄໝໃດ ອະລິຍະສາວົກເຂົ້າເຖິງປີຕິອັນເກີດຈາກຄວາມວິເວກ ແລ້ວຢູ່ສະບາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຫດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ.” ຈົບສູດທີ ໖.

---

๗. วณิชฺชาสุตฺตํ

໗. ວານິດຊາສູດ

---

๑๗๗. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, วณิชฺชา อุปาสเกน อกรณียา. กตมา ปญฺจ? สตฺถวณิชฺชา, สตฺตวณิชฺชา, มํสวณิชฺชา, มชฺชวณิชฺชา, วิสวณิชฺชา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ วณิชฺชา อุปาสเกน อกรณียา’’ติ. สตฺตมํ.

໑໗໗. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການຄ້າຂາຍ ໕ ປະການນີ້ ອຸປາສົກບໍ່ຄວນເຮັດ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ການຄ້າຂາຍອາວຸດ, ການຄ້າຂາຍມະນຸດ, ການຄ້າຂາຍເນື້ອສັດ, ການຄ້າຂາຍນ້ຳເມົາ, ການຄ້າຂາຍຢາພິດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການຄ້າຂາຍ ໕ ປະການນີ້ແລ ອຸປາສົກບໍ່ຄວນເຮັດ.” ຈົບສູດທີ ໗.

---

๘. ราชาสุตฺตํ

໘. ຣາຊາສູດ

---

๑๗๘. ‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘อยํ ปุริโส ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา ปาณาติปาตา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘อยํ ปุริโส ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา ปาณาติปาตา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’ติ. อปิ จ, ขฺวสฺส ตเถว ปาปกมฺมํ ปเวเทนฺติ – ‘อยํ ปุริโส อิตฺถึ วา ปุริสํ วา ชีวิตา โวโรเปสีติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา ปาณาติปาตเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ [Pg.184] วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺติ. อปิ นุ ตุมฺเหหิ เอวรูปํ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐญฺจ โน, ภนฺเต, สุตญฺจ สุยฺยิสฺสติ จา’’ติ.

໑໗໘. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈະເຫັນເຖິງເລື່ອງນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນບໍ່ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຕະຖາຄົດກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນເລີຍວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດນັ້ນ’. ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າກາບທູນຟ້ອງຮ້ອງກຳຊົ່ວຂອງຊາຍຄົນນັ້ນຕໍ່ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ໄດ້ປົງຊີວິດຍິງຫຼືຊາຍ’. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການຂ້າສັດນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ບໍ່?” “ເຄີຍເຫັນແລະເຄີຍໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແລະຈະໄດ້ຍິນຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າອີກ.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘อยํ ปุริโส อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา อทินฺนาทานา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘อยํ ปุริโส อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา อทินฺนาทานา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’ติ. อปิ จ ขฺวสฺส ตเถว ปาปกมฺมํ ปเวเทนฺติ – ‘อยํ ปุริโส คามา วา อรญฺญา วา อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยีติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา อทินฺนาทานเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺติ. อปิ นุ ตุมฺเหหิ เอวรูปํ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐญฺจ โน, ภนฺเต, สุตญฺจ สุยฺยิสฺสติ จา’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈະເຫັນເຖິງເລື່ອງນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນບໍ່ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຕະຖາຄົດກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນເລີຍວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ນັ້ນ’. ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າກາບທູນຟ້ອງຮ້ອງກຳຊົ່ວຂອງຊາຍຄົນນັ້ນຕໍ່ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ໄດ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຈາກບ້ານຫຼືຈາກປ່າ ດ້ວຍອາການແຫ່ງຂະໂມຍ’. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣะຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ບໍ່?” “ເຄີຍເຫັນແລະເຄີຍໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແລະຈະໄດ້ຍິນຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າອີກ.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘อยํ ปุริโส กาเมสุมิจฺฉาจารํ ปหาย กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘อยํ ปุริโส กาเมสุมิจฺฉาจารํ ปหาย กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’ติ. อปิ จ ขฺวสฺส ตเถว ปาปกมฺมํ ปเวเทนฺติ – ‘อยํ ปุริโส ปริตฺถีสุ ปรกุมารีสุ จาริตฺตํ อาปชฺชีติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา กาเมสุมิจฺฉาจารเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺติ. อปิ นุ ตุมฺเหหิ เอวรูปํ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐญฺจ โน, ภนฺเต, สุตญฺจ สุยฺยิสฺสติ จา’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈະເຫັນເຖິງເລື່ອງນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນບໍ່ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຕະຖາຄົດກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນເລີຍວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, จອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມນັ້ນ’. ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າກາບທູນຟ້ອງຮ້ອງກຳຊົ່ວຂອງຊາຍຄົນນັ້ນຕໍ່ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ໄດ້ປະພຶດລ່ວງເກີນໃນຍິງຂອງຄົນອື່ນ ຫຼືຍິງສາວຂອງຄົນອື່ນ’. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການປະພຶດຜິດໃນກາມນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ບໍ່?” “ເຄີຍເຫັນແລະເຄີຍໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແລະຈະໄດ້ຍິນຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າອີກ.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘อยํ ปุริโส มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา [Pg.185] มุสาวาทา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘อยํ ปุริโส มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา มุสาวาทา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’ติ. อปิ จ ขฺวสฺส ตเถว ปาปกมฺมํ ปเวเทนฺติ – ‘อยํ ปุริโส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา มุสาวาเทน อตฺถํ ปภญฺชีติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา มุสาวาทเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺติ. อปิ นุ ตุมฺเหหิ เอวรูปํ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐญฺจ โน, ภนฺเต, สุตญฺจ สุยฺยิสฺสติ จา’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈະເຫັນເຖິງເລື່ອງນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນບໍ່ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຕະຖາຄົດກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນເລີຍວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວะ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະນັ້ນ’. ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າກາບທູນຟ້ອງຮ້ອງກຳຊົ່ວຂອງຊາຍຄົນນັ້ນຕໍ່ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ໄດ້ທຳລາຍຜົນປະໂຫຍດຂອງຄະຫະບໍດີຫຼືລູກຊາຍຂອງຄະຫະບໍດີດ້ວຍການເວົ້າຕົວະ’. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການເວົ້າຕົວະນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ບໍ່?” “ເຄີຍເຫັນແລະເຄີຍໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແລະຈະໄດ້ຍິນຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າອີກ.”

---

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตุมฺเหหิ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา – ‘อยํ ปุริโส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘สาธุ, ภิกฺขเว! มยาปิ โข เอตํ, ภิกฺขเว, เนว ทิฏฺฐํ น สุตํ – ‘อยํ ปุริโส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโตติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺตี’ติ. อปิ จ ขฺวสฺส ตเถว ปาปกมฺมํ ปเวเทนฺติ – ‘อยํ ปุริโส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ อนุยุตฺโต อิตฺถึ วา ปุริสํ วา ชีวิตา โวโรเปสิ ; อยํ ปุริโส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ อนุยุตฺโต คามา วา อรญฺญา วา อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทิยิ ; อยํ ปุริโส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ อนุยุตฺโต ปริตฺถีสุ ปรกุมารีสุ จาริตฺตํ อาปชฺชิ ; อยํ ปุริโส สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ อนุยุตฺโต คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา มุสาวาเทน อตฺถํ ปภญฺชีติ. ตเมนํ ราชาโน คเหตฺวา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานเหตุ หนนฺติ วา พนฺธนฺติ วา ปพฺพาเชนฺติ วา ยถาปจฺจยํ วา กโรนฺติ. อปิ นุ ตุมฺเหหิ เอวรูปํ ทิฏฺฐํ วา สุตํ วา’’’ติ? ‘‘ทิฏฺฐญฺจ โน, ภนฺเต, สุตญฺจ สุยฺยิสฺสติ จา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈະເຫັນເຖິງເລື່ອງນັ້ນເປັນແນວໃດ? ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນບໍ່ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດນັ້ນ’?” “ບໍ່ເຄີຍເຫັນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ດີແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຕະຖາຄົດກໍບໍ່ເຄີຍເຫັນ ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງນັ້ນເລີຍວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ລະເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດແລ້ວ. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດນັ້ນ’. ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າກາບທູນຟ້ອງຮ້ອງກຳຊົ່ວຂອງຊາຍຄົນນັ້ນຕໍ່ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຊາຍຄົນນີ້ມົວເມົາໃນການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ແລ້ວໄດ້ປົງຊີວິດຍິງຫຼືຊາຍ; ຊາຍຄົນນີ້ມົວເມົາໃນການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ແລ້ວໄດ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຈາກບ້ານຫຼືຈາກປ່າ ດ້ວຍອາການແຫ່ງຂະໂມຍ; ຊາຍຄົນນີ້ມົວເມົາໃນການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ແລ້ວໄດ້ປະພຶດລ່ວງເກີນໃນຍິງຂອງຄົນອື່ນ ຫຼືຍິງສາວຂອງຄົນອື່ນ; ຊາຍຄົນນີ້ມົວເມົາໃນການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ແລ້ວໄດ້ທຳລາຍຜົນປະໂຫຍດຂອງຄະຫະບໍດີຫຼືລູກຊາຍຂອງຄະຫະບໍດີດ້ວຍການເວົ້າຕົວະ’. ພຣະລາຊາທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈັບຊາຍຄົນນັ້ນແລ້ວ ສັ່ງໃຫ້ປະຫານຊີວິດກໍມີ, ຈອງຈຳໄວ້ກໍມີ, ເນລະເທດອອກຈາກແວ່ນແຄວ້ນກໍມີ, ຫຼືເຮັດຕາມພຣະຣາຊອັດທະຍາໄສກໍມີ ເພາະເຫດແຫ່ງການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານເຄີຍເຫັນຫຼືເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນີ້ບໍ່?” “ເຄີຍເຫັນແລະເຄີຍໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແລະຈະໄດ້ຍິນຕໍ່ໄປໃນພາຍໜ້າອີກ.” ຈົບສູດທີ ໘.

---

๙. คิหิสุตฺตํ

໙. ຄິຫິສູດ

---

๑๗๙. อถ [Pg.186] โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ ปญฺจมตฺเตหิ อุปาสกสเตหิ ปริวุโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ยํ กญฺจิ, สาริปุตฺต, ชาเนยฺยาถ คิหึ โอทาตวสนํ ปญฺจสุ สิกฺขาปเทสุ สํวุตกมฺมนฺตํ จตุนฺนํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภึ อกิจฺฉลาภึ อกสิรลาภึ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต, โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ.

໑໗໙. ຄັ້ງນັ້ນແລ ອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ແວດລ້ອມດ້ວຍອຸປາສົກປະມານຫ້າຮ້ອຍຄົນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ກໍຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພຣະສາຣີບຸດວ່າ: “ສາຣີບຸດ, ພວກເທີພຶງຮູ້ຈັກຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ຜູ້ມີການງານສຳລວມດີແລ້ວໃນສິກຂາບົດຫ້າປະການ, ຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນສີ່ປະການ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ, ຄະລຶຫັດຜູ້ນັ້ນ ເມື່ອຫວັງຢູ່ ພຶງພະຍາກອນຕົນດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ສິ້ນນະຣົກແລ້ວ ສິ້ນກຳເນີດເດຍຣັດສານແລ້ວ ສິ້ນເປດວິໄສແລ້ວ ສິ້ນອະບາຍ ທຸຄະຕິ ແລະ ວິນິບາດແລ້ວ, ເຮົາເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີພຣະໂພທິຍານເປັນເບື້ອງໜ້າ’ ດັ່ງນີ້.”

---

‘‘กตเมสุ ปญฺจสุ สิกฺขาปเทสุ สํวุตกมฺมนฺโต โหติ? อิธ, สาริปุตฺต, อริยสาวโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมสุ ปญฺจสุ สิกฺขาปเทสุ สํวุตกมฺมนฺโต โหติ.

“ການງານທີ່ສຳລວມດີແລ້ວໃນສິກຂາບົດຫ้าປະການນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ສາຣີບຸດ, ອະລິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ການງານຍ່ອມຊື່ວ່າສຳລວມດີແລ້ວໃນສິກຂາບົດຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້.”

---

‘‘กตเมสํ จตุนฺนํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี? อิธ, สาริปุตฺต, อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ, สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยมสฺส ปฐโม อาภิเจตสิโก ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร อธิคโต โหติ อวิสุทฺธสฺส จิตฺตสฺส วิสุทฺธิยา อปริโยทาตสฺส จิตฺตสฺส ปริโยทปนาย.

“ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນສີ່ປະການ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ເປັນແນວໃດ? ສາຣີບຸດ, ອະລິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າ: ‘ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັດຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ເສດັດໄປດີແລ້ວ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ເປັນສໍຣະຖີຝຶກບຸຣຸດທີ່ຄວນຝຶກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຕື່ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີໂຊກ’ ດັ່ງນີ້. ນີ້ເປັນວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນປະການທີໜຶ່ງ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ທີ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິສຸດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຜຸດຜ່ອງ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อริยสาวโก ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. อยมสฺส ทุติโย อาภิเจตสิโก ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร อธิคโต โหติ อวิสุทฺธสฺส จิตฺตสฺส วิสุทฺธิยา อปริโยทาตสฺส จิตฺตสฺส ปริโยทปนาย.

“ສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທັມວ່າ: ‘ພຣະທັມອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດດີແລ້ວ ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ສຶກສາແລະປະຕິບັດພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ເປັນສິ່ງທີ່ປະຕິບັດໄດ້ແລະໃຫ້ຜົນໄດ້ບໍ່ຈຳກັດການ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນກ່າວກັບຜູ້ອື່ນວ່າ ທ່ານຈົ່ງມາເບິ່ງເຖີດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົວ ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ຮູ້ກໍຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ’ ດັ່ງນີ້. ນີ້ເປັນວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນປະການທີສອງ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ທີ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິສຸດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຜຸດຜ່ອງ.”

---

‘‘ปุน [Pg.187] จปรํ, สาริปุตฺต, อริยสาวโก สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. อยมสฺส ตติโย อาภิเจตสิโก ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร อธิคโต โหติ อวิสุทฺธสฺส จิตฺตสฺส วิสุทฺธิยา อปริโยทาตสฺส จิตฺตสฺส ปริโยทปนาย.

“ສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງວ່າ: ‘ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດກົງແລ້ວ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຮູ້ທັມເປັນເຄື່ອງອອກຈາກທຸກແລ້ວ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດສົມຄວນແລ້ວ ໄດ້ແກ່ຄູ່ແຫ່ງບຸຣຸດສີ່ຄູ່ ນັບລຽງຕົວບຸຣຸດໄດ້ແປດບຸຣຸດ ນີ້ຄືພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິເນຍທານ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ’ ດັ່ງນີ້. ນີ້ເປັນວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນປະການທີສາມ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ທີ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິສຸດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຜຸດຜ່ອງ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อริยสาวโก อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ. อยมสฺส จตุตฺโถ อาภิเจตสิโก ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร อธิคโต โหติ อวิสุทฺธสฺส จิตฺตสฺส วิสุทฺธิยา อปริโยทาตสฺส จิตฺตสฺส ปริโยทปนาย. อิเมสํ จตุนฺนํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

“ສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລທີ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າຮັກໃຄ່ ອັນບໍ່ຂາດ ບໍ່ທະລຸ ບໍ່ດ່າງ ບໍ່ພ້ອຍ ເປັນໄທ ຜູ້ຮູ້ສັນເສີນ ບໍ່ຖືກຕັນຫາແລະທິດຖິລູບຄຳ ເປັນໄປเพื่อສະມາທິ. ນີ້ເປັນວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນປະການທີສີ່ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ ທີ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິສຸດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດທີ່ຍັງບໍ່ຜຸດຜ່ອງ. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ.”

---

‘‘ยํ กญฺจิ, สาริปุตฺต, ชาเนยฺยาถ คิหึ โอทาตวสนํ – อิเมสุ ปญฺจสุ สิกฺขาปเทสุ สํวุตกมฺมนฺตํ, อิเมสญฺจ จตุนฺนํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภึ อกิจฺฉลาภึ อกสิรลาภึ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต, โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ.

“ສາຣີບຸດ, ພວກເທີພຶງຮູ້ຈັກຄະລຶຫັດຜູ້ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ ຜູ້ມີການງານສຳລວມດີແລ້ວໃນສິກຂາບົດຫ້າປະການນີ້ ແລະ ຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງວິຫານທັມເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ, ຄະລຶຫັດຜູ້ນັ້ນ ເມື່ອຫວັງຢູ່ ພຶງພະຍາກອນຕົນດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ສິ້ນນະຣົກແລ້ວ ສິ້ນກຳເນີດເດຍຣັດສານແລ້ວ ສິ້ນເປດວິໄສແລ້ວ ສິ້ນອະບາຍ ທຸຄະຕິ ແລະ ວິນິບາດແລ້ວ, ເຮົາເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີພຣະໂພທິຍານເປັນເບື້ອງໜ້າ’ ດັ່ງນີ້.”

---

‘‘นิรเยสุ ภยํ ทิสฺวา, ปาปานิ ปริวชฺชเย;

อริยธมฺมํ สมาทาย, ปณฺฑิโต ปริวชฺชเย.

“ບັນດິດເຫັນໄພໃນນະຣົກທັງຫຼາຍແລ້ວ ພຶງງົດເວັ້ນບາບທັງຫຼາຍ; ພຶງສະມາທານອະລິຍະທັມແລ້ວງົດເວັ້ນ (ຈາກບາບ).”

---

‘‘น หึเส ปาณภูตานิ, วิชฺชมาเน ปรกฺกเม;

มุสา จ น ภเณ ชานํ, อทินฺนํ น ปรามเส.

“ເມື່ອຄວາມພະຍາຍາມມີຢູ່ ບໍ່ພຶງບຽດບຽນສັດທີ່ມີຊີວິດທັງຫຼາຍ; ແລະ ຮູ້ຢູ່ກໍບໍ່ພຶງເວົ້າຕົວະ, ບໍ່ພຶງຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້.”

---

‘‘เสหิ ทาเรหิ สนฺตุฏฺโฐ, ปรทารญฺจ อารเม ;

เมรยํ วารุณึ ชนฺตุ, น ปิเว จิตฺตโมหนึ.

“ພຶງຍິນດີດ້ວຍພັນລະຍາຂອງຕົນ ແລະ ພຶງງົດເວັ້ນຈາກພັນລະຍາຂອງຜູ້ນັ້ນ; ສັດບໍ່ພຶງດື່ມເມຣັຍແລະສຸຣາອັນເຮັດໃຫ້ຈິດມົວເມົາ.”

---

‘‘อนุสฺสเรยฺย [Pg.188] สมฺพุทฺธํ, ธมฺมญฺจานุวิตกฺกเย;

อพฺยาปชฺชํ หิตํ จิตฺตํ, เทวโลกาย ภาวเย.

“ພຶງລະນຶກເຖິງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ແລະ ພຶງຕຣຶກຕອງເຖິງພຣະທັມ; ພຶງຈະເລີນຈິດອັນເກື້ອກູນ ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດ ເພື່ອເຂົ້າເຖິງເທວະໂລກ.”

---

‘‘อุปฏฺฐิเต เทยฺยธมฺเม, ปุญฺญตฺถสฺส ชิคีสโต ;

สนฺเตสุ ปฐมํ ทินฺนา, วิปุลา โหติ ทกฺขิณา.

“ເມື່ອໄທຍະທັມປາກົດຢູ່, ສຳລັບຜູ້ຕ້ອງການບຸນ ຜູ້ສະແຫວງຫາ (ກຸສົນ), ທານທີ່ຖວາຍໃນທ່ານຜູ້ສະຫງົບກ່ອນ ຍ່ອມມີຜົນໄພບູນ.”

---

‘‘สนฺโต หเว ปวกฺขามิ, สาริปุตฺต สุโณหิ เม;

อิติ กณฺหาสุ เสตาสุ, โรหิณีสุ หรีสุ วา.

“ສາຣີບຸດ, ເຮົາຈະກ່າວເຖິງທ່ານຜູ້ສະຫງົບແທ້ໆ ເທີຈົ່ງຟັງເຮົາ; ໃນບັນດາຝູງງົວທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນງົວດຳ ງົວຂາວ ງົວແດງ ງົວເຫຼືອງ”

---

‘‘กมฺมาสาสุ สรูปาสุ, โคสุ ปาเรวตาสุ วา;

ยาสุ กาสุจิ เอตาสุ, ทนฺโต ชายติ ปุงฺคโว.

“ງົວລາຍ ງົວສີດຽວກັນ ຫຼື ງົວສີເທົາກໍຕາມ; 在ບັນດາງົວເຫຼົ່ານັ້ນ ງົວຜູ້ຕົວໃດທີ່ຝຶກດີແລ້ວ”

---

‘‘โธรยฺโห พลสมฺปนฺโน, กลฺยาณชวนิกฺกโม;

ตเมว ภาเร ยุญฺชนฺติ, นาสฺส วณฺณํ ปริกฺขเร.

“ເປັນງົວຕ່າງ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍກຳລັງ ມີຝີຕີນດີ ຍ່ອມໃຊ້ງົວຕົວນັ້ນແລ້ວໃນການແບກຫາບ, ເຂົາເຈົ້າບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຖິງສີຂອງມັນເລີຍ.”

---

‘‘เอวเมวํ มนุสฺเสสุ, ยสฺมึ กิสฺมิญฺจิ ชาติเย;

ขตฺติเย พฺราหฺมเณ เวสฺเส, สุทฺเท จณฺฑาลปุกฺกุเส.

“ໃນໝູ່ມະນຸດກໍເໝືອນກັນ, ໃນກຳເນີດໃດກໍຕາມ; ບໍ່ວ່າຈະເປັນກະສັດ ພຣາມ ແພດ ສູດ ຈັນທານ ຫຼື ຄົນເທຂີ້ເຫຍື້ອ”

---

‘‘ยาสุ กาสุจิ เอตาสุ, ทนฺโต ชายติ สุพฺพโต;

ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน, สจฺจวาที หิรีมโน.

“ໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຄົນໃດທີ່ຝຶກດີແລ້ວ ມີວັດປະຕິບັດດີ ຕັ້ງຢູ່ໃນທັມ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລ ເວົ້າຄຳຈິງ ມີໃຈປະກອບດ້ວຍຫິຣິ”

---

‘‘ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี;

ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต, กตกิจฺโจ อนาสโว.

“ລະຊາດແລະມໍຣະນະໄດ້ແລ້ວ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ມີປົງຫາບລົງແລ້ວ ປາສະຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດ ເຮັດກິດສຳເລັດແລ້ວ ບໍ່ມີອາສະວະ”

---

‘‘ปารคู สพฺพธมฺมานํ, อนุปาทาย นิพฺพุโต;

ตสฺมิญฺจ วิรเช เขตฺเต, วิปุลา โหติ ทกฺขิณา.

“ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງທັມທັງປວງ ດັບສະໜິດແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ; ທັກຂິເນຍທານທີ່ຖວາຍໃນທ່ານຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນປາສະຈາກທຸລີ ຍ່ອມມີຜົນໄພບູນ.”

---

‘‘พาลา จ อวิชานนฺตา, ทุมฺเมธา อสฺสุตาวิโน;

พหิทฺธา ททนฺติ ทานานิ, น หิ สนฺเต อุปาสเร.

“ສ່ວນຄົນພານທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ມີປັນຍາ ບໍ່ໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງ; ຍ່ອມໃຫ້ທານໃນພາຍນອກ ບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານຜູ້ສະຫງົບ.”

---

‘‘เย จ สนฺเต อุปาสนฺติ, สปฺปญฺเญ ธีรสมฺมเต;

สทฺธา จ เนสํ สุคเต, มูลชาตา ปติฏฺฐิตา.

“ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດ ເຂົ້າໄປຫາທ່ານຜູ້ສະຫງົບ ຜູ້ມີປັນຍາ ທີ່ບັນດິດສົມມຸດວ່າເປັນນັກປຣາດ; ຄວາມເລື່ອມໃສຂອງຊົນເຫຼົ່ານັ້ນໃນພຣະສຸຄົດ ຍ່ອມມີຮາກຢັ່ງລົງໝັ້ນຄົງແລ້ວ.”

---

‘‘เทวโลกญฺจ เต ยนฺติ, กุเล วา อิธ ชายเร;

อนุปุพฺเพน นิพฺพานํ, อธิคจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา’’ติ. นวมํ;

“ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ເທວະໂລກ ຫຼື ເກີດໃນຕະກູນສູງໃນໂລກນີ້; ບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມບັນລຸພຣະນິບພານໂດຍລຳດັບ ດັ່ງນີ້.” ຈົບ ສູດທີເກົ້າ.

---

๑๐. คเวสีสุตฺตํ

໑໐. ຄະເວສີສູດ

---

๑๘๐. เอกํ [Pg.189] สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. อทฺทสา โข ภควา อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน อญฺญตรสฺมึ ปเทเส มหนฺตํ สาลวนํ; ทิสฺวาน มคฺคา โอกฺกมฺม เยน ตํ สาลวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ สาลวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ ปเทเส สิตํ ปาตฺวากาสิ.

໑໘໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເສດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອເສດັດໄປຕາມທາງໄກ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນປ່າໄມ້ຮັງໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ນະ ທີ່ແຫ່ງໜຶ່ງ; ຄັ້ນທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ກໍຫຼີກອອກຈາກທາງ ເສດັດເຂົ້າໄປຫາປ່າໄມ້ຮັງນັ້ນ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍເສດັດເຂົ້າໄປໃນປ່າໄມ້ຮັງນັ້ນ ແລ້ວຊົງຍິ້ມແຍ້ມ ນະ ທີ່ແຫ່ງໜຶ່ງ.

---

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย? น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย ภควโต สิตสฺส ปาตุกมฺมาย? น อการเณน ตถาคตา สิตํ ปาตุกโรนฺตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: “ເຫດໃດໜໍ ປັດໄຈໃດໜໍ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຍິ້ມແຍ້ມ? ພຣະຕຖາຄົດທັງຫຼາຍ ຈະບໍ່ຊົງຍິ້ມແຍ້ມໂດຍບໍ່ມີເຫດ” ດັ່ງນີ້. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເຫດໃດໜໍ ປັດໄຈໃດໜໍ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຍິ້ມແຍ້ມ? ພຣະຕຖາຄົດທັງຫຼາຍ ຈະບໍ່ຊົງຍິ້ມແຍ້ມໂດຍບໍ່ມີເຫດ” ດັ່ງນີ້.

---

‘‘ภูตปุพฺพํ, อานนฺท, อิมสฺมึ ปเทเส นครํ อโหสิ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ พหุชนํ อากิณฺณมนุสฺสํ. ตํ โข ปนานนฺท, นครํ กสฺสโป ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ อุปนิสฺสาย วิหาสิ. กสฺสปสฺส โข ปนานนฺท, ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส คเวสี นาม อุปาสโก อโหสิ สีเลสุ อปริปูรการี. คเวสินา โข, อานนฺท, อุปาสเกน ปญฺจมตฺตานิ อุปาสกสตานิ ปฏิเทสิตานิ สมาทปิตานิ อเหสุํ สีเลสุ อปริปูรการิโน. อถ โข, อานนฺท, คเวสิสฺส อุปาสกสฺส เอตทโหสิ – ‘อหํ โข อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา, อหญฺจมฺหิ สีเลสุ อปริปูรการี, อิมานิ จ ปญฺจ อุปาสกสตานิ สีเลสุ อปริปูรการิโน. อิจฺเจตํ สมสมํ, นตฺถิ กิญฺจิ อติเรกํ; หนฺทาหํ อติเรกายา’’’ติ.

“ອານົນ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ, ນະ ທີ່ແຫ່ງນີ້ ໄດ້ມີພຣະນະຄອນອັນຮັ່ງມີແລະຮຸ່ງເຮືອງ ມີຄົນຫຼາຍ ມີມະນຸດຄັບຄັ່ງ. ອານົນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັດຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງ-ເອງ ໄດ້ຊົງອາໄສພຣະນະຄອນນັ້ນປະທັບຢູ່. ອານົນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັດຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ ໄດ້ມີອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ຄະເວສີ ຜູ້ຍັງບໍ່ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນ. ອານົນ, ອຸປາສົກຄະເວສີ ໄດ້ຊັກຊວນແລະໃຫ້ອຸປາສົກປະມານຫ້າຮ້ອຍຄົນ ຜູ້ຍັງບໍ່ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນ ສະມາທານ. ອານົນ, ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸປາສົກຄະເວສີ ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍ ເປັນຫົວໜ້າ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້, ແຕ່ຕົວເຮົາເອງກໍຍັງບໍ່ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນ ແລະ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍຍັງບໍ່ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນ. ເຫດການນີ້ສະເໝີກັນ ບໍ່ມີອັນໃດຍິ່ງກວ່າກັນ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປະຕິບັດເພື່ອຄວາມຍິ່ງກວ່າ’ ດັ່ງນີ້.”

---

‘‘อถ โข, อานนฺท, คเวสี อุปาสโก เยน ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เอตทโวจ – ‘อชฺชตคฺเค มํ อายสฺมนฺโต สีเลสุ ปริปูรการึ ธาเรถา’ติ! อถ โข, อานนฺท, เตสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ เอตทโหสิ – ‘อยฺโย โข คเวสี อมฺหากํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา. อยฺโย หิ นาม คเวสี [Pg.190] สีเลสุ ปริปูรการี ภวิสฺสติ. กิมงฺคํ ปน มย’นฺติ ! อถ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เยน คเวสี อุปาสโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา คเวสึ อุปาสกํ เอตทโวจุํ – ‘อชฺชตคฺเค อยฺโย คเวสี อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ สีเลสุ ปริปูรการิโน ธาเรตู’ติ. อถ โข, อานนฺท, คเวสิสฺส อุปาสกสฺส เอตทโหสิ – ‘อหํ โข อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา, อหญฺจมฺหิ สีเลสุ ปริปูรการี, อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ สีเลสุ ปริปูรการิโน. อิจฺเจตํ สมสมํ, นตฺถิ กิญฺจิ อติเรกํ; หนฺทาหํ อติเรกายา’’’ติ!

“ອານົນ, ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸປາສົກຄະເວສີ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍໄດ້g່າວກັບອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: ‘ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂໍຈົ່ງຈຳເຮົາໄວ້ວ່າ ເປັນຜູ້ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນເຖີດ.’ ອານົນ, ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: ‘ທ່ານຄະເວສີ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍ ເປັນຫົວໜ້າ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນພວກເຮົາ. ທ່ານຄະເວສີຍັງຈະເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນໄດ້, ແລ້ວເປັນຫຍັງພວກເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນເລົ່າ?’ ອານົນ, ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອຸປາສົກຄະເວສີ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍໄດ້ກ່າວກັບອຸປາສົກຄະເວສີວ່າ: ‘ທ່ານຄະເວສີ, ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂໍທ່ານຄະເວສີຈົ່ງຈຳອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ວ່າ ເປັນຜູ້ເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນເຖີດ.’ ອານົນ, ຄັ້ງນັ້ນແລ ອຸປາສົກຄະເວສີ ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິອີກວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍ ເປັນຫົວໜ້າ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້, ບັດນີ້ ຕົວເຮົາເອງກໍເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ ແລະ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍເຮັດສີລໃຫ້ບໍລິບູນແລ້ວ. ເຫດການນີ້ສະເໝີກັນ ບໍ່ມີອັນໃດຍິ່ງກວ່າກັນ; ເອົາເຖີດ, ເຮົາຈະປະຕິບັດເພື່ອຄວາມຍິ່ງກວ່າ’ ດັ່ງນີ້.”

---

‘‘อถ โข, อานนฺท, คเวสี อุปาสโก เยน ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เอตทโวจ – ‘อชฺชตคฺเค มํ อายสฺมนฺโต พฺรหฺมจารึ ธาเรถ อาราจาริ วิรตํ เมถุนา คามธมฺมา’ติ. อถ โข, อานนฺท, เตสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ เอตทโหสิ – ‘อยฺโย โข คเวสี อมฺหากํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา. อยฺโย หิ นาม คเวสี พฺรหฺมจารี ภวิสฺสติ อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. กิมงฺคํ ปน มย’นฺติ! อถ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เยน คเวสี อุปาสโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา คเวสึ อุปาสกํ เอตทโวจุํ – ‘อชฺชตคฺเค อยฺโย คเวสี อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ พฺรหฺมจาริโน ธาเรตุ อาราจาริโน วิรตา เมถุนา คามธมฺมา’ติ. อถ โข, อานนฺท, คเวสิสฺส อุปาสกสฺส เอตทโหสิ – ‘อหํ โข อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา. อหญฺจมฺหิ สีเลสุ ปริปูรการี. อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ สีเลสุ ปริปูรการิโน. อหญฺจมฺหิ พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ พฺรหฺมจาริโน อาราจาริโน วิรตา เมถุนา คามธมฺมา. อิจฺเจตํ สมสมํ, นตฺถิ กิญฺจิ อติเรกํ; หนฺทาหํ อติเรกายา’’’ติ.

ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ກະເວສີອຸປາສົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ! ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂໍຈົ່ງຈຳຈົດຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ.' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານກະເວສີ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການຫຼາຍ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນຂອງພວກເຮົາ. ຂະໜາດທ່ານກະເວສີ ຍັງຈະປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ, ແລ້ວເປັນຫຍັງພວກເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ເຮັດແນວນັ້ນແດ່ເລົ່າ!' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາກະເວສີອຸປາສົກເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບກະເວສີອຸປາສົກວ່າ: 'ທ່ານກະເວສີ! ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂໍທ່ານກະເວສີ ຈົ່ງຈຳຈົດອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ວ່າ ເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ.' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ກະເວສີອຸປາສົກ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີອຸປະການຫຼາຍ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນຂອງອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້. ແລະເຮົາກໍເປັນຜູ້ບຳເພັນສິນໃຫ້ບໍລິບູນ, ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນຜູ້ບຳເພັນສິນໃຫ້ບໍລິບູນ. ເຮົາເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ, ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ທຸກຢ່າງກໍສະເໝີກັນ ບໍ່ມີຫຍັງຍິ່ງໄປກວ່າກັນ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນປະຕິບັດເພື່ອຄວາມຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່າອີກ.'

---

‘‘อถ โข, อานนฺท, คเวสี อุปาสโก เยน ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เอตทโวจ – ‘อชฺชตคฺเค มํ อายสฺมนฺโต เอกภตฺติกํ ธาเรถ รตฺตูปรตํ วิรตํ [Pg.191] วิกาลโภชนา’ติ. อถ โข, อานนฺท, เตสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ เอตทโหสิ – ‘อยฺโย โข คเวสี พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา. อยฺโย หิ นาม คเวสี เอกภตฺติโก ภวิสฺสติ รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. กิมงฺคํ ปน มย’นฺติ! อถ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เยน คเวสี อุปาสโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา คเวสึ อุปาสกํ เอตทโวจุํ – ‘อชฺชตคฺเค อยฺโย คเวสี อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เอกภตฺติเก ธาเรตุ รตฺตูปรเต วิรเต วิกาลโภชนา’ติ. อถ โข, อานนฺท, คเวสิสฺส อุปาสกสฺส เอตทโหสิ – ‘อหํ โข อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา. อหญฺจมฺหิ สีเลสุ ปริปูรการี. อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ สีเลสุ ปริปูรการิโน. อหญฺจมฺหิ พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ พฺรหฺมจาริโน อาราจาริโน วิรตา เมถุนา คามธมฺมา. อหญฺจมฺหิ เอกภตฺติโก รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. อิมานิปิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา. อิจฺเจตํ สมสมํ, นตฺถิ กิญฺจิ อติเรกํ; หนฺทาหํ อติเรกายา’’’ติ.

ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ກະເວສີອຸປາສົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ! ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂໍຈົ່ງຈຳຈົດຂ້ານ້ອຍໄວ້ວ່າ ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານພຽງຄາບດຽວ ເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຕອນกາງຄືນ ເວັ້ນຂາດຈາກການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ.' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານກະເວສີ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການຫຼາຍ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນຂອງພວກເຮົາ. ຂະໜາດທ່ານກະເວສີ ຍັງຈະບໍລິໂພກອາຫານພຽງຄາບດຽວ ເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຕອນກາງຄືນ ເວັ້ນຂາດຈາກການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ, ແລ້ວເປັນຫຍັງພວກເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ເຮັດແນວນັ້ນແດ່ເລົ່າ!' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາກະເວສີອຸປາສົກເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບກະເວສີອຸປາສົກວ່າ: 'ທ່ານກະເວສີ! ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂໍທ່ານກະເວສີ ຈົ່ງຈຳຈົດອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ວ່າ ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານພຽງຄາບດຽວ ເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຕອນກາງຄືນ ເວັ້ນຂາດຈາກການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ.' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ກະເວສີອຸປາສົກ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີອຸປະການຫຼາຍ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນຂອງອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້. ແລະເຮົາກໍເປັນຜູ້ບຳເພັນສິນໃຫ້ບໍລິບູນ, ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນຜູ້ບຳເພັນສິນໃຫ້ບໍລິບູນ. ເຮົາເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ, ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ປະພຶດຫ່າງໄກ ເວັ້ນຂາດຈາກເມຖຸນ ເຊິ່ງເປັນທຳຂອງຊາວບ້ານ. ເຮົາເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານພຽງຄາບດຽວ ເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຕອນກາງຄືນ ເວັ້ນຂາດຈາກການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ, ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານີ້ ກໍເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານພຽງຄາບດຽວ ເວັ້ນຈາກການບໍລິໂພກໃນຕອນກາງຄືນ ເວັ້ນຂາດຈາກການບໍລິໂພກອາຫານໃນເວລາວິການ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ທຸກຢ່າງກໍສະເໝີກັນ ບໍ່ມີຫຍັງຍິ່ງໄປກວ່າກັນ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຄວນປະຕິບັດເພື່ອຄວາມຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່າອີກ.'

---

‘‘อถ โข, อานนฺท, คเวสี อุปาสโก เยน กสฺสโป ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา กสฺสปํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ เอตทโวจ – ‘ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’นฺติ. อลตฺถ โข, อานนฺท, คเวสี อุปาสโก กสฺสปสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนานนฺท, คเวสี ภิกฺขุ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนานนฺท, คเวสี ภิกฺขุ อรหตํ อโหสิ.

ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ກະເວສີອຸປາສົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັសຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັសຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຂ້າພຣະອົງພຶງໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ພຶງໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂ້າ.' ອານົນ! ກະເວສີອຸປາສົກ ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັសຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງ-ເອງແລ້ວ. ອານົນ! ເມື່ອພຣະກະເວສີອຸປະສົມບົດແລ້ວບໍ່ດົນ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສิ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.' ແລະອານົນ! ພຣະກະເວສີ ກໍໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ.

---

‘‘อถ โข, อานนฺท, เตส ปญฺจนฺนํ อุปาสกสตานํ เอตทโหสิ – ‘อยฺโย โข คเวสี อมฺหากํ พหูปกาโร ปุพฺพงฺคโม สมาทเปตา. อยฺโย หิ นาม คเวสี เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา [Pg.192] อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิสฺสติ. กิมงฺคํ ปน มย’นฺติ! อถ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ เยน กสฺสโป ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา กสฺสปํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ เอตทโวจุํ – ‘ลเภยฺยาม มยํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยาม อุปสมฺปท’นฺติ. อลภึสุ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ อุปาสกสตานิ กสฺสปสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลภึสุ อุปสมฺปทํ.

ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານກະເວສີ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການຫຼາຍ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນຂອງພວກເຮົາ. ຂະໜາດທ່ານກະເວສີ ຍັງປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດ, ແລ້ວເປັນຫຍັງພວກເຮົາຈຶ່ງຈະບໍ່ເຮັດແນວນັ້ນແດ່ເລົ່າ!' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພວກຂ້າພຣະອົງພຶງໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ພຶງໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຂ້າ.' ອານົນ! ອຸປາສົກຫ້າຮ້ອຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບການບັນພະຊາ ໄດ້ຮັບການອຸປະສົມບົດ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັດສະປະ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັសຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງແລ້ວ.

---

‘‘อถ โข, อานนฺท, คเวสิสฺส ภิกฺขุโน เอตทโหสิ – ‘อหํ โข อิมสฺส อนุตฺตรสฺส วิมุตฺติสุขสฺส นิกามลาภี โหมิ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อโห วติมานิปิ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ อิมสฺส อนุตฺตรสฺส วิมุตฺติสุขสฺส นิกามลาภิโน อสฺสุ อกิจฺฉลาภิโน อกสิรลาภิโน’ติ. อถ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ วูปกฏฺฐา อปฺปมตฺตา อาตาปิโน ปหิตตฺตา วิหรนฺตา นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรึสุ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ อพฺภญฺญึสุ’’.

ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະກະເວສີ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບສຸຂະອັນເກີດຈາກວິມຸດຕິ ອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ. ໂອ້! ເຮັດແນວໃດໜໍ ພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບເຫຼົ່ານີ້ ພຶງໄດ້ຮັບສຸຂະອັນເກີດຈາກວິມຸດຕິ ອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກຄືກັນ.' ອານົນ! ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກຈາກເຮືອນ ບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ພວກທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.'

---

‘‘อิติ โข, อานนฺท, ตานิ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ คเวสีปมุขานิ อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตํ วายมมานา อนุตฺตรํ วิมุตฺตึ สจฺฉากํสุ. ตสฺมาติห, อานนฺท, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อุตฺตรุตฺตริ ปณีตปณีตํ วายมมานา อนุตฺตรํ วิมุตฺตึ สจฺฉิกริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, อานนฺท, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทสมํ.

ອານົນ! ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ພຣະພິກຂຸຫ້າຮ້ອຍຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ ມີພຣະກະເວສີເປັນປະທານ ພະຍາຍາມຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປ ຢ່າງປະນີດແລ້ວປະນີດອີກ ຈຶ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງວິມຸດຕິອັນຍອດຢ້ຽມ. ອານົນ! ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກເຮົາຈະພະຍາຍາມຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປ ຢ່າງປະນີດແລ້ວປະນີດອີກ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງວິມຸດຕິອັນຍອດຢ້ຽມ.' ອານົນ! ພວກທ່ານທັງຫຼາຍພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແລ. (ສູດທີສິບ ຈົບແລ້ວ)

---

อุปาสกวคฺโค ตติโย.

ອຸປາສົກວັກ ທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ):

---

สารชฺชํ วิสารโท นิรยํ, เวรํ จณฺฑาลปญฺจมํ;

ปีติ วณิชฺชา ราชาโน, คิหี เจว คเวสินาติ.

ວ່າດ້ວຍ ສາຣັດຊະສູດ, ວິສາຣະທະສູດ, ນิຣະຍະສູດ, ເວຣະສູດ, ຈັນທາລະສູດ ເປັນທີຫ້າ; ປີຕິສູດ, ວະນິດຊາສູດ, ຣາຊາສູດ, ຄິຫິສູດ ແລະ ກະເວສີສູດ.

---

(๑๙) ๔. อรญฺญวคฺโค

(໑໙) ໔. ອາຣັນຍະວັກ

---

๑. อารญฺญิกสุตฺตํ

໑. ...ອາຣັນຍິກະສູດ

---

๑๘๑. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.193], ภิกฺขเว, อารญฺญิกา. กตเม ปญฺจ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา อารญฺญิโก โหติ, ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต อารญฺญิโก โหติ, อุมฺมาทา จิตฺตกฺเขปา อารญฺญิโก โหติ, วณฺณิตํ พุทฺเธหิ พุทฺธสาวเกหีติ อารญฺญิโก โหติ, อปฺปิจฺฉตํเยว นิสฺสาย สนฺตุฏฺฐึเยว นิสฺสาย สลฺเลขํเยว นิสฺสาย ปวิเวกํเยว นิสฺสาย อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย อารญฺญิโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อารญฺญิกา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ อารญฺญิกานํ ยฺวายํ อารญฺญิโก อปฺปิจฺฉตํเยว นิสฺสาย สนฺตุฏฺฐึเยว นิสฺสาย สลฺเลขํเยว นิสฺสาย ปวิเวกํเยว นิสฺสาย อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย อารญฺญิโก โหติ, อยํ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อารญฺญิกานํ อคฺโค จ เสฏฺโฐ จ โมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จ.

໑໘໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າ (ອາຣັນຍິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບາງຮູບເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະຄວາມຂາດເຂີນປັນຍາ ເພາະຄວາມໂງ່ຈ້າ; ບາງຮູບເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ເພາະຖືກຄວາມຢາກຄອບງຳ; ບາງຮູບເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະເປັນບ້າ ເພາະຈິດຟຸ້ງຊ່ານ; ບາງຮູບເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະຄິດວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລະ ພຣະສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ໄດ້ສັນເສີນໄວ້'; ບາງຮູບເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະອາໄສຄວາມມັກນ້ອຍ ອາໄສຄວາມສັນໂດດ ອາໄສຄວາມຂັດເກົາ ອາໄສຄວາມສະຫງົບວິເວກ ອາໄສຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຕ້ອງການໃນສິ່ງນີ້ (ປະໂຫຍດແຫ່ງການປະຕິບັດນີ້). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຫຼົ່ານີ້ຄືພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຫ້າປະເພດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນບັນດາພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະອາໄສຄວາມມັກນ້ອຍ ອາໄສຄວາມສັນໂດດ ອາໄສຄວາມຂັດເກົາ ອາໄສຄວາມສະຫງົບວິເວກ ອາໄສຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຕ້ອງການໃນສິ່ງນີ້, ພິກຂຸຮູບນີ້ ຈັດວ່າເປັນຜູ້ເລີດ ເປັນຜູ້ປະເສີດ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ທີ່ສຸດໃນບັນດາພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້.

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ควา ขีรํ, ขีรมฺหา ทธิ, ทธิมฺหา นวนีตํ, นวนีตมฺหา สปฺปิ, สปฺปิมฺหา สปฺปิมณฺโฑ, สปฺปิมณฺโฑ ตตฺถ อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อารญฺญิกานํ ยฺวายํ อารญฺญิโก อปฺปิจฺฉตํเยว นิสฺสาย สนฺตุฏฺฐึเยว นิสฺสาย สลฺเลขํเยว นิสฺสาย ปวิเวกํเยว นิสฺสาย อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย อารญฺญิโก โหติ, อยํ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อารญฺญิกานํ อคฺโค จ เสฏฺโฐ จ โมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จา’’ติ. ปฐมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມເກີດຈາກແມ່ໂຄ, ສົ້ມນົມເກີດຈາກນ້ຳນົມ, ເນີຍຂຸ້ນເກີດຈາກສົ້ມນົມ, ເນີຍໃສເກີດຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍເກີດຈາກເນີຍໃສ, ໃນບັນດາສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ຫົວນ້ຳມັນເນີຍ ຈັດວ່າເລີດທີ່ສຸດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ, ໃນບັນດາພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ພິກຂຸຮູບໃດທີ່ເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າ ເພາະອາໄສຄວາມມັກນ້ອຍ ອາໄສຄວາມສັນໂດດ ອາໄສຄວາມຂັດເກົາ ອາໄສຄວາມສະຫງົບວິເວກ ອາໄສຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຕ້ອງການໃນສິ່ງນີ້, ພິກຂຸຮູບນີ້ ຈັດວ່າເປັນຜູ້ເລີດ ເປັນຜູ້ປະເສີດ ເປັນຜູ້ນຳ ເປັນຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ທີ່ສຸດໃນບັນດາພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້. (ສູດທີໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ)

---

๒. จีวรสุตฺตํ

໒. ...ຈີວະຣະສູດ

---

๑๘๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ปํสุกูลิกา. กตเม ปญฺจ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ปํสุกูลิโก โหติ…เป… อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย ปํสุกูลิโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปํสุกูลิกา’’ติ. ทุติยํ.

໑໘໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນ (ປັງສຸກູລິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບາງຮູບຖືຜ້າບັງສະກຸນ ເພາະຄວາມຂາດເຂີນປັນຍາ ເພາະຄວາມໂງ່ຈ້າ... (ລະ)... ບາງຮູບຖືຜ້າບັງສະກຸນ ເພາະອາໄສຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຕ້ອງການໃນສິ່ງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຫຼົ່ານີ້ຄືພິກຂຸຜູ້ຖືຜ້າບັງສະກຸນຫ້າປະເພດ. (ສູດທີສອງ ຈົບແລ້ວ)

---

๓. รุกฺขมูลิกสุตฺตํ

໓. ...ຣຸກຂະມູລິກະສູດ

---

๑๘๓. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, รุกฺขมูลิกา. กตเม ปญฺจ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา รุกฺขมูลิโก โหติ…เป… อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย รุกฺขมูลิโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ รุกฺขมูลิกา’’ติ. ตติยํ.

໑໘໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໂຄນໄມ້ (ຣຸກຂະມູລິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບາງຮູບຢູ່ໂຄນໄມ້ ເພາະຄວາມຂາດເຂີນປັນຍາ ເພາະຄວາມໂງ່ຈ້າ... (ລະ)... ບາງຮູບຢູ່ໂຄນໄມ້ ເພາະອາໄສຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຕ້ອງການໃນສິ່ງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຫຼົ່ານີ້ຄືພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໂຄນໄມ້ຫ້າປະເພດ. (ສູດທີສາມ ຈົບແລ້ວ)

---

๔. โสสานิกสุตฺตํ

໔. ...ໂសສານິກະສູດ

---

๑๘๔. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.194], ภิกฺขเว, โสสานิกา. กตเม ปญฺจ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา โสสานิโก โหติ…เป… อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย โสสานิโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ โสสานิกา’’ติ. จตุตฺถํ.

໑໘໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຊ້າ (ໂສສານິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບາງຮູບຢູ່ປ່າຊ້າ ເພາະຄວາມຂາດເຂີນປັນຍາ ເພາະຄວາມໂງ່ຈ້າ... (ລະ)... ບາງຮູບຢູ່ປ່າຊ້າ ເພາະອາໄສຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຕ້ອງການໃນສິ່ງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຫຼົ່ານີ້ຄືພິກຂຸຜູ້ຢູ່ປ່າຊ້າຫ້າປະເພດ. (ສູດທີສີ່ ຈົບແລ້ວ)

---

๕. อพฺโภกาสิกสุตฺตํ

໕. ...ອັບໂພກາສິກະສູດ

---

๑๘๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อพฺโภกาสิกา…เป…. ปญฺจมํ.

໑໘໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ໃນທີ່ແຈ້ງ (ອັບໂພກາສິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້... (ລະ)... (ສູດທີຫ້າ ຈົບແລ້ວ)

---

๖. เนสชฺชิกสุตฺตํ

໖. ...ເນສັດຊິກະສູດ

---

๑๘๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เนสชฺชิกา…เป…. ฉฏฺฐํ.

໑໘໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຖືການນັ່ງເປັນວັດ (ເນສັດຊິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້... (ລະ)... (ສູດທີຫົກ ຈົບແລ້ວ)

---

๗. ยถาสนฺถติกสุตฺตํ

໗. ...ຍະຖາສັນຖະຕິກະສູດ

---

๑๘๗. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ยถาสนฺถติกา…เป…. สตฺตมํ.

໑໘໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຖືການຢູ່ໃນເສນາສະນະຕາມທີ່ເຂົາຈັດໃຫ້ (ຍະຖາສັນຖະຕິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້... (ລະ)... (ສູດທີເຈັດ ຈົບແລ້ວ)

---

๘. เอกาสนิกสุตฺตํ

໘. ...ເອກາສະນິກະສູດ

---

๑๘๘. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เอกาสนิกา…เป…. อฏฺฐมํ.

໑໘໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຖືການສັນອາສານດຽວເປັນວັດ (ເອກາສະນິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້... (ລະ)... (ສູດທີແປດ ຈົບແລ້ວ)

---

๙. ขลุปจฺฉาภตฺติกสุตฺตํ

໙. ...ຂະລຸປັດສາມັດຕິກະສູດ

---

๑๘๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ขลุปจฺฉาภตฺติกา…เป…. นวมํ.

໑໘໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຖືການຫ້າມພັດຕາຫານທີ່ນຳມາຖວາຍພາຍຫຼັງ (ຂະລຸປັດສາມັດຕິກະ) ມີຫ້າປະເພດເຫຼົ່ານີ້... (ລະ)... (ສູດທີເກົ້າ ຈົບແລ້ວ)

---

๑๐. ปตฺตปิณฺฑิกสุตฺตํ

໑໐. ...ປັດຕະປິນທິກະສູດ

---

๑๙๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ปตฺตปิณฺฑิกา. กตเม ปญฺจ? มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ, ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ, อุมฺมาทา จิตฺตกฺเขปา ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ, ‘วณฺณิตํ พุทฺเธหิ พุทฺธสาวเกหี’ติ ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ, อปฺปิจฺฉตํเยว นิสฺสาย สนฺตุฏฺฐึเยว นิสฺสาย สลฺเลขํเยว นิสฺสาย ปวิเวกํเยว นิสฺสาย อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปตฺตปิณฺฑิกา. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ ปตฺตปิณฺฑิกานํ ยฺวายํ ปตฺตปิณฺฑิโก อปฺปิจฺฉตํเยว นิสฺสาย สนฺตุฏฺฐึเยว นิสฺสาย สลฺเลขํเยว [Pg.195] นิสฺสาย ปวิเวกํเยว นิสฺสาย อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ, อยํ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ ปตฺตปิณฺฑิกานํ อคฺโค จ เสฏฺโฐ จ โมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จ.

໑໙໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ຖືທຸດົງສັນໃນບາດ (ປັດຕະປິທິກະ) ໕ ຈຳພວກນີ້ມີຢູ່. ໕ ຈຳພວກໃດແດ່? ຄື: ໑. ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ເພາະຄວາມຂາດປັນຍາ ເພາະຄວາມຫຼົງງົມງວາຍ. ໒. ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ເພາະຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ເພາະຖືກຄວາມຢາກຄອບງຳ. ໓. ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ເພາະຄວາມເປັນບ້າ ເພາະຈິດຟຸ້ງຊ່ານ. ໔. ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ແລະ ພຣະສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ໄດ້ຊົງສັນເສີນໄວ້'. ໕. ພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ເພາະອາໄສຄວາມມັກນ້ອຍເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມສັນໂດດເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມຂັດເກົາກິເລດເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມສະຫງົບງຽບເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມເປັນປະໂຫຍດແຫ່ງຂໍ້ປະຕິບັດນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ພິກຂຸຜູ້ຖືທຸດົງສັນໃນບາດ ໕ ຈຳພວກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາພິກຂຸຜູ້ຖືທຸດົງສັນໃນບາດ ໕ ຈຳພວກນີ້, ພິກຂຸໃດທີ່ເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ເພາະອາໄສຄວາມມັກນ້ອຍເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມສັນໂດດເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມຂັດເກົາກິເລດເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມສະຫງົບງຽບເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມເປັນປະໂຫຍດແຫ່ງຂໍ້ປະຕິບັດນີ້ເທົ່ານັ້ນ, ພິກຂຸນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ເປັນຜູ້ປະເສີດ ເປັນປະທານ ເປັນຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າພິກຂຸຜູ້ຖືທຸດົງສັນໃນບາດ ໕ ຈຳພວກເຫຼົ່ານັ້ນ.”

---

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ควา ขีรํ, ขีรมฺหา ทธิ, ทธิมฺหา นวนีตํ, นวนีตมฺหา สปฺปิ, สปฺปิมฺหา สปฺปิมณฺโฑ, สปฺปิมณฺโฑ ตตฺถ อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเมสํ ปญฺจนฺนํ ปตฺตปิณฺฑิกานํ ยฺวายํ ปตฺตปิณฺฑิโก อปฺปิจฺฉตํเยว นิสฺสาย สนฺตุฏฺฐึเยว นิสฺสาย สลฺเลขํเยว นิสฺสาย ปวิเวกํเยว นิสฺสาย อิทมตฺถิตํเยว นิสฺสาย ปตฺตปิณฺฑิโก โหติ, อยํ อิเมสํ ปญฺจนฺนํ ปตฺตปิณฺฑิกานํ อคฺโค จ เสฏฺโฐ จ โมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จา’’ติ. ทสมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມສົດຈາກແມ່ງົວ, ນ້ຳນົມສົ້ມຈາກນ້ຳນົມສົດ, ເນີຍໃສຈາກນ້ຳນົມສົ້ມ, ເນີຍຂຸ້ນຈາກເນີຍໃສ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍນັ້ນ ຍ່ອມປາກົດວ່າເປັນຍອດຂອງລົດຊາດເຫຼົ່ານັ້ນ; ອຸປະມານີ້ສັນໃດ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ໃນບັນດາພິກຂຸຜູ້ຖືທຸດົງສັນໃນບາດ ໕ ຈຳພວກນີ້, ພິກຂຸໃດທີ່ເປັນຜູ້ສັນໃນບາດ ເພາະອາໄສຄວາມມັກນ້ອຍເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມສັນໂດດເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມຂັດເກົາກິເລດເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມສະຫງົບງຽບເທົ່ານັ້ນ ເພາະອາໄສຄວາມເປັນປະໂຫຍດແຫ່ງຂໍ້ປະຕິບັດນີ້ເທົ່ານັ້ນ, ພິກຂຸນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ເປັນຜູ້ປະເສີດ ເປັນປະທານ ເປັນຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າພິກຂຸຜູ້ຖືທຸດົງສັນໃນບາດ ໕ ຈຳພວກເຫຼົ່ານັ້ນ.” ຈົບ ສູດທີສິບ.

---

อรญฺญวคฺโค จตุตฺโถ.

ອະຣັນຍະວັກ ທີ ໔ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

---

อรญฺญํ จีวรํ รุกฺข, สุสานํ อพฺโภกาสิกํ;

เนสชฺชํ สนฺถตํ เอกาสนิกํ, ขลุปจฺฉาปิณฺฑิเกน จาติ.

ວ່າດ້ວຍທຸດົງຄະຄື: ຢູ່ປ່າ (ອະຣັນຍະ), ຊົງຈີວອນປານສຸກູນ (ຈີວະຣະ), ຢູ່ໂຄນໄມ້ (ຣຸກຂະ), ຢູ່ປ່າຊ້າ (ສຸສານະ), ຢູ່ກາງແຈ້ງ (ອັບໂພກາສິກະ), ນັ່ງບໍ່ນອນ (ເນສັດຊິກະ), ປູລາດເສນາສະນະ (ສັນຖະຕະ), ສັນອາສະນະດຽວ (ເອກາສນິກະ), ຫ້າມພັດຕາຫານທີ່ຖວາຍພາຍຫຼັງ (ຂະລຸປັດສາກະ) ແລະ ສັນໃນບາດ (ປັດຕະປິທິກະ).

---

(๒๐) ๕. พฺราหฺมณวคฺโค

(໒໐) ໕. ພຣາມມະນະວັກ

---

๑. โสณสุตฺตํ

໑. ໂສນະສູດ

---

๑๙๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, โปราณา พฺราหฺมณธมฺมา เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสนฺติ, โน พฺราหฺมเณสุ. กตเม ปญฺจ? ปุพฺเพ สุทํ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณึเยว คจฺฉนฺติ, โน อพฺราหฺมณึ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณิมฺปิ คจฺฉนฺติ, อพฺราหฺมณิมฺปิ คจฺฉนฺติ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, สุนขา สุนขึเยว คจฺฉนฺติ, โน อสุนขึ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม โปราโณ พฺราหฺมณธมฺโม เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสติ, โน พฺราหฺมเณสุ.

໑໙໑. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳຂອງພຣາມບູຮານ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ. ໕ ປະການໃດແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການກ່ອນ ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມສົມສູ່ກັບນາງພຣາມມີເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ສົມສູ່ກັບຍິງທີ່ບໍ່ແມ່ນນາງພຣາມມີ. ແຕ່ໃນບັດນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມສົມສູ່ກັບນາງພຣາມມີແດ່ ກັບຍິງທີ່ບໍ່ແມ່ນນາງພຣາມມີແດ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້ ຍ່ອມສົມສູ່ກັບໝາຕົວແມ່ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ສົມສູ່ກັບສັດຕົວແມ່ອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນໝາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳຂອງພຣາມບູຮານປະການທີ ໑ ທີ່ປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘ปุพฺเพ สุทํ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณึ อุตุนึเยว คจฺฉนฺติ, โน อนุตุนึ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณึ อุตุนิมฺปิ คจฺฉนฺติ, อนุตุนิมฺปิ คจฺฉนฺติ[Pg.196]. เอตรหิ, ภิกฺขเว, สุนขา สุนขึ อุตุนึเยว คจฺฉนฺติ, โน อนุตุนึ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย โปราโณ พฺราหฺมณธมฺโม เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสติ, โน พฺราหฺมเณสุ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການກ່ອນ ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມສົມສູ່ກັບນາງພຣາມມີສະເພາະໃນເວລາທີ່ມີລະດູເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ສົມສູ່ໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີລະດູ. ແຕ່ໃນບັດນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມສົມສູ່ກັບນາງພຣາມມີທັງໃນເວລາທີ່ມີລະດູ ແລະ ບໍ່ມີລະດູ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້ ຍ່ອມສົມສູ່ກັບໝາຕົວແມ່ສະເພາະໃນເວລາທີ່ມີລະດູເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ສົມສູ່ໃນເວລາທີ່ບໍ່ມີລະດູ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳຂອງພຣາມບູຮານປະການທີ ໒ ທີ່ປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘ปุพฺเพ สุทํ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณึ เนว กิณนฺติ โน วิกฺกิณนฺติ, สมฺปิเยเนว สํวาสํ สํพนฺธาย สํปวตฺเตนฺติ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณึ กิณนฺติปิ วิกฺกิณนฺติปิ, สมฺปิเยนปิ สํวาสํ สํพนฺธาย สํปวตฺเตนฺติ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, สุนขา สุนขึ เนว กิณนฺติ โน วิกฺกิณนฺติ, สมฺปิเยเนว สํวาสํ สํพนฺธาย สํปวตฺเตนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย โปราโณ พฺราหฺมณธมฺโม เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสติ, โน พฺราหฺมเณสุ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການກ່ອນ ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ຊື້ ບໍ່ຂາຍນາງພຣາມມີ, ຍ່ອມຢູ່ຮ່ວມກັນເພື່ອສືບຕະກູນດ້ວຍຄວາມຮັກແພງກັນເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ໃນບັດນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມຊື້ແດ່ ຂາຍແດ່ນາງພຣາມມີ, ແລະ ຍ່ອມຢູ່ຮ່ວມກັນເພື່ອສືບຕະກູນທັງດ້ວຍຄວາມຮັກແພງ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມຮັກແພງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຊື້ ບໍ່ຂາຍໝາຕົວແມ່, ຍ່ອມຢູ່ຮ່ວມກັນເພື່ອສືບຕະກູນດ້ວຍຄວາມຮັກແພງກັນເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳຂອງພຣາມບູຮານປະການທີ ໓ ທີ່ປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘ปุพฺเพ สุทํ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา น สนฺนิธึ กโรนฺติ ธนสฺสปิ ธญฺญสฺสปิ รชตสฺสปิ ชาตรูปสฺสปิ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา สนฺนิธึ กโรนฺติ ธนสฺสปิ ธญฺญสฺสปิ รชตสฺสปิ ชาตรูปสฺสปิ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, สุนขา น สนฺนิธึ กโรนฺติ ธนสฺสปิ ธญฺญสฺสปิ รชตสฺสปิ ชาตรูปสฺสปิ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ โปราโณ พฺราหฺมณธมฺโม เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสติ, โน พฺราหฺมเณสุ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການກ່ອນ ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ທຳການສະສົມຊັບ, ເຂົ້າເປືອກ, ເງິນ ຫຼື ຄຳ. ແຕ່ໃນບັດນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມທຳການສະສົມຊັບ, ເຂົ້າເປືອກ, ເງິນ ແລະ ຄຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້ ຍ່ອມບໍ່ທຳການສະສົມຊັບ, ເຂົ້າເປືອກ, ເງິນ ຫຼື ຄຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳຂອງພຣາມບູຮານປະການທີ ໔ ທີ່ປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘ปุพฺเพ สุทํ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา สายํ สายมาสาย ปาโต ปาตราสาย ภิกฺขํ ปริเยสนฺติ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา อวเสสํ อาทาย ปกฺกมนฺติ. เอตรหิ, ภิกฺขเว, สุนขา สายํ สายมาสาย ปาโต ปาตราสาย ภิกฺขํ ปริเยสนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม โปราโณ พฺราหฺมณธมฺโม เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสติ, โน พฺราหฺมเณสุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ โปราณา พฺราหฺมณธมฺมา เอตรหิ สุนเขสุ สนฺทิสฺสนฺติ, โน พฺราหฺมเณสู’’ติ. ปฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການກ່ອນ ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມສະແຫວງຫາອາຫານໃນເວລາແລງເພື່ອອາຫານແລງ, ໃນເວລາເຊົ້າເພື່ອອາຫານເຊົ້າ. ແຕ່ໃນບັດນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິໂພກຈົນເຕັມທ້ອງຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລ້ວຖືເອົາອາຫານທີ່ເຫຼືອຫຼໍານັ້ນຫຼີກໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້ ຍ່ອມສະແຫວງຫາອາຫານໃນເວລາແລງເພື່ອອາຫານແລງ, ໃນເວລາເຊົ້າເພື່ອອາຫານເຊົ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືທຳຂອງພຣາມບູຮານປະການທີ ໕ ທີ່ປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳຂອງພຣາມບູຮານ ໕ ປະການນີ້ແລ ທີ່ປາກົດໃນໝາທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້, ແຕ່ບໍ່ປາກົດໃນພຣາມທັງຫຼາຍ.” ຈົບ ສູດທີໜຶ່ງ.

---

๒. โทณพฺราหฺมณสุตฺตํ

໒. ໂດນະພຣາມມະນະສູດ

---

๑๙๒. อถ โข โทโณ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โทโณ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໑໙໒. ຄັ້ງນັ້ນແລ, ໂດນະພຣາມໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນໄດ້ຜ່ານການສົນທະນາອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັນໂດນະພຣາມນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘สุตํ [Pg.197] เมตํ, โภ โคตม – ‘น สมโณ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตตี’ติ. ตยิทํ, โภ โคตม, ตเถว. น หิ ภวํ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุฑฺเฒ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตติ. ตยิทํ, โภ โคตม, น สมฺปนฺนเมวา’’ติ. ‘‘ตฺวมฺปิ โน, โทณ, พฺราหฺมโณ ปฏิชานาสี’’ติ? ‘‘ยญฺหิ ตํ, โภ โคตม, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย – ‘พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ, ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย’ติ, มเมว ตํ, โภ โคตม, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย. อหญฺหิ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ, ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາວ່າ: 'ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຍ່ອມບໍ່ອະພິວາດ ບໍ່ລຸກຕ້ອນຮັບ ຫຼື ບໍ່ເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ ຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍຜູ້ແກ່ຊະລາ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຜູ້ມີອາຍຸຫຼາຍ ຜູ້ຜ່ານໄວມາຕາມລຳດັບ ຜູ້ເຖິງໄວສຸດທ້າຍແລ້ວ'. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເລື່ອງນັ້ນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້. ເພາະພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຍ່ອມບໍ່ອະພິວາດ ບໍ່ລຸກຕ້ອນຮັບ ຫຼື ບໍ່ເຊື້ອເຊີນດ້ວຍອາສະນະ ຕໍ່ພຣາມທັງຫຼາຍຜູ້ແກ່ຊະລາ ຜູ້ເຖົ້າແກ່ ຜູ້ມີອາຍຸຫຼາຍ ຜູ້ຜ່ານໄວມາຕາມລຳດັບ ຜູ້ເຖິງໄວສຸດທ້າຍແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ການກະທຳນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ສົມຄວນເລີຍ.” “ໂດນະ, ທ່ານກໍຍອມຮັບວ່າຕົນເອງເປັນພຣາມຄືກັນບໍ່ແມ່ນບໍ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ຫາກບຸກຄົນໃດໜຶ່ງຈະກ່າວເຖິງຜູ້ໃດໂດຍຊອບວ່າ: 'ເປັນພຣາມຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດ, ເປັນຜູ້ຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະເວດທັງສາມ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະ ຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະ ຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ', ບຸກຄົນນັ້ນເມື່ອກ່າວໂດຍຊອບ ກໍຍ່ອມໝາຍເຖິງຂ້າພະເຈົ້າເທົ່ານັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເພາະວ່າຂ້າພະເຈົ້າເປັນພຣາມຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດ, ເປັນຜູ້ຮຽນມົນ, ຊົງຈຳມົນ, ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພຣະເວດທັງສາມ ພ້ອມທັງຄຳພີນິຄັນທຸ, ຄຳພີເກຕຸພະ, ຄຳພີອັກຂະຣະປະເພທະ ແລະ ຄຳພີອິຕິຫາສະເປັນທີ ໕, ເປັນຜູ້ເຂົ້າໃຈຕົວບົດ, ເປັນໄວຍາກອນ, ເປັນຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີໂລກາຍະຕະ ແລະ ຄຳພີມະຫາປຸຣິສະລັກສະນະ.”

---

‘‘เย โข, เต โทณ, พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร, เยสมิทํ เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมิหิตํ ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ สชฺฌายิตมนุสชฺฌายนฺติ วาจิตมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก, วามโก, วามเทโว, เวสฺสามิตฺโต, ยมทคฺคิ, องฺคีรโส, ภารทฺวาโช, วาเสฏฺโฐ, กสฺสโป, ภคุ; ตฺยาสฺสุ’เม ปญฺจ พฺราหฺมเณ ปญฺญาเปนฺติ – พฺรหฺมสมํ, เทวสมํ, มริยาทํ, สมฺภินฺนมริยาทํ, พฺราหฺมณจณฺฑาลํเยว ปญฺจมํ. เตสํ ตฺวํ โทณ, กตโม’’ติ?

“ໂດນະ, ພຣະຣືສີທັງຫຼາຍໃນອະດີດ ຜູ້ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ຜູ້ບອກສອນມົນ ຂອງພຣາມທັງຫຼາຍ, ເຊິ່ງໃນບັດນີ້ ພຣາມທັງຫຼາຍຍ່ອມຂັບຮ້ອງຕາມ ຍ່ອມກ່າວຕາມ ເຊິ່ງບົດມົນບູຮານນີ້ ທີ່ພຣະຣືສີເຫຼົ່ານັ້ນຂັບຮ້ອງໄວ້, ບອກສອນໄວ້, ຮວບຮວມໄວ້, ຍ່ອມກ່າວຕາມຂໍ້ຄວາມທີ່ກ່າວໄວ້, ຍ່ອມສາທະຍາຍຕາມຂໍ້ຄວາມທີ່ສາທະຍາຍໄວ້, ຍ່ອມສອນຕາມຂໍ້ຄວາມທີ່ສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະຣືສີ, ວາມະກະຣືສີ, ວາມະເທວະຣືສີ, ເວສສາມິດຕະຣືສີ, ຍະມະທັກຄິຣືສີ, ອັງຄີຣະສະຣືສີ, ພາຣະທວາຊະຣືສີ, ວາເສດຖະຣືສີ, ກັດສະປະຣືສີ, ພະຄຸຣືສີ; ພຣະຣືສີເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບັນຍັດພຣາມ ໕ ຈຳພວກນີ້ ຄື: ພຣາມສະເໝີດ້ວຍພຣົມ (ພຣົມມະສະມະ), ພຣາມສະເໝີດ້ວຍເທວະດາ (ເທວະສະມະ), ພຣາມຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດ (ມະຣິຍາດະ), ພຣາມຜູ້ທຳລາຍຂອບເຂດ (ສຳພິນນະມະຣິຍາດະ) ແລະ ພຣາມຈັນທານ (ພຣາມມະນະຈັນທານ) ເປັນທີ ໕. ໂດນະ, ໃນບັນດາພຣາມ ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ທ່ານເປັນຈຳພວກໃດ?”

---

‘‘น โข มยํ, โภ โคตม, ปญฺจ พฺราหฺมเณ ชานาม, อถ โข มยํ พฺราหฺมณาตฺเวว ชานาม. สาธุ เม ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา อหํ อิเม ปญฺจ พฺราหฺมเณ ชาเนยฺย’’นฺติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุโณหิ, สาธุกํ [Pg.198] มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ โภ’’ติ โข โทโณ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ຈັກພຣາມ ໕ ຈຳພວກນັ້ນດອກ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ພຽງແຕ່ຄຳວ່າ 'ພຣາມ' ເທົ່ານັ້ນ. ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຈົ່ງຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍປະການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະພຶງຮູ້ຈັກພຣາມ ໕ ຈຳພວກນີ້ດ້ວຍເຖີດ.” “ພຣາມ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ.” ໂດນະພຣາມໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ:

---

‘‘กถญฺจ, โทณ, พฺราหฺมโณ พฺรหฺมสโม โหติ? อิธ, โทณ, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. โส อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จรติ มนฺเต อธียมาโน. อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จริตฺวา มนฺเต อธียิตฺวา อาจริยสฺส อาจริยธนํ ปริเยสติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน.

“ໂດນະ, ພຣາມເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍພຣົມ ຍ່ອມເປັນແນວໃດ? ໂດນະ, ພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີທັງສອງຝ່າຍ ຄືທັງຝ່າຍມານດາ ແລະ ຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນທະອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດ ໗ ຊົ່ວອາຍຸປູ່ຍ່າຕາຍາຍ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໄດ້ດ້ວຍເລື່ອງຊາດກຳເນີດ. ພຣາມນັ້ນຍ່ອມປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາ (ໂກມາຣະພຣົມມະຈັນ) ຕະຫຼອດ ໔໘ ປີ ເພື່ອสຶກສາຮຽນຮູ້ພຣະເວດ. ຄັນປະພຶດໂກມາຣະພຣົມມະຈັນຕະຫຼອດ ໔໘ ປີ ແລະ ສຶກສາຮຽນຮູ້ພຣະເວດແລ້ວ ຍ່ອມສະແຫວງຫາຊັບເພື່ອເປັນຄ່າບູຊາຄູ (ອາຈາຣິຍະທະນະ) ໃຫ້ແກ່ອາຈານ ໂດຍທາງທຳເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ສະແຫວງຫາໂດຍທາງອະທຳ.

---

‘‘ตตฺถ จ, โทณ, โก ธมฺโม? เนว กสิยา น วณิชฺชาย น โครกฺเขน น อิสฺสตฺเถน น ราชโปริเสน น สิปฺปญฺญตเรน, เกวลํ ภิกฺขาจริยาย กปาลํ อนติมญฺญมาโน. โส อาจริยสฺส อาจริยธนํ นิยฺยาเทตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณา…เป… มุทิตา… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส อิเม จตฺตาโร พฺรหฺมวิหาเร ภาเวตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ พฺรหฺมโลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, โทณ, พฺราหฺมโณ พฺรหฺมสโม โหติ.

“ໂດນະ, ໃນການສະແຫວງຫານັ້ນ ທາງທຳແມ່ນຫຍັງ? ຄື ບໍ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການເຮັດໄຮ່ເຮັດນາ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຄ້າຂາຍ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການລ້ຽງງົວ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການເປັນທະຫານທະນູ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຮັບລາຊະການ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິລະປະວິຊາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການທ່ຽວພິກຂາຈານ (ຂໍທານ) ຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ດູໝິ່ນບາດ (ກະປາລະ). ພຣາມນັ້ນມອບຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານແລ້ວ ປົງຜົມ ແລະ ໜວດ, ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ, ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມມີຈິດປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີ ໑, ທິດທີ ໒, ທິດທີ ໓, ທິດທີ ໔ ກໍສັນນັ້ນ; ແຜ່ໄປທັງເບື້ອງເທິງ, ເບື້ອງລຸ່ມ, ເບື້ອງຂວາງ, ທົ່ວທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ, ແກ່ສັດທັງປວງສະເໝີກັນ, ຍ່ອມມີຈິດປະກອບດ້ວຍເມດຕາອັນໄພບູນ, ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່, ຫາປະມານບໍ່ໄດ້, ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຕະຫຼອດໂລກທັງປວງຢູ່. ມີຈິດປະກອບດ້ວຍກະລຸນາ... ມີຈິດປະກອບດ້ວຍມຸທິຕາ... ມີຈິດປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີ ໑, ທິດທີ ໒, ທິດທີ ໓, ທິດທີ ໔ ກໍສັນນັ້ນ; ແຜ່ໄປທັງເບື້ອງເທິງ, ເບື້ອງລຸ່ມ, ເບື້ອງຂວາງ, ທົ່ວທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ, ແກ່ສັດທັງປວງສະເໝີກັນ, ຍ່ອມມີຈິດປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາອັນໄພບູນ, ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່, ຫາປະມານບໍ່ໄດ້, ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຕະຫຼອດໂລກທັງປວງຢູ່. ພຣາມນັ້ນຈະເລີນພຣົມມະວິຫານ ໔ ປະການນີ້ແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິພຣົມມະໂລກ. ໂດນະ, ຢ່າງນີ້ແລ ພຣາມຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍພຣົມ.”

---

‘‘กถญฺจ, โทณ, พฺราหฺมโณ เทวสโม โหติ? อิธ, โทณ, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน[Pg.199]. โส อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จรติ มนฺเต อธียมาโน. อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จริตฺวา มนฺเต อธียิตฺวา อาจริยสฺส อาจริยธนํ ปริเยสติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน. ตตฺถ จ, โทณ, โก ธมฺโม? เนว กสิยา น วณิชฺชาย น โครกฺเขน น อิสฺสตฺเถน น ราชโปริเสน น สิปฺปญฺญตเรน, เกวลํ ภิกฺขาจริยาย กปาลํ อนติมญฺญมาโน. โส อาจริยสฺส อาจริยธนํ นิยฺยาเทตฺวา ทารํ ปริเยสติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍເທວະແນວໃດ? ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ພຣາມນັ້ນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີ ພ້ອມທັງຮຽນມົນ. ຄັນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີແລະຮຽນມົນແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາຊັບເພື່ອເປັນຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານໂດຍທັມເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍອະທັມ. ດູກ່ອນໂດນະ, ທັມໃນການສະແຫວງຫາຊັບນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື ບໍ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການເຮັດນາ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຄ້າຂາຍ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການລ້ຽງງົວ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຍິງທະນູ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຮັບລາຊະການ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິລະປະວິຊາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການທ່ຽວພິກຂາຈານຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ດູໝິ່ນບາດ. ພຣາມນັ້ນມອບຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາພັນລະຍາໂດຍທັມເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍອະທັມ.”

---

‘‘ตตฺถ จ, โทณ, โก ธมฺโม? เนว กเยน น วิกฺกเยน, พฺราหฺมณึเยว อุทกูปสฺสฏฺฐํ. โส พฺราหฺมณึเยว คจฺฉติ, น ขตฺติยึ น เวสฺสึ น สุทฺทึ น จณฺฑาลึ น เนสาทึ น เวนึ น รถการึ น ปุกฺกุสึ คจฺฉติ, น คพฺภินึ คจฺฉติ, น ปายมานํ คจฺฉติ, น อนุตุนึ คจฺฉติ. กสฺมา จ, โทณ, พฺราหฺมโณ น คพฺภินึ คจฺฉติ? สเจ, โทณ, พฺราหฺมโณ คพฺภินึ คจฺฉติ, อติมีฬฺหโช นาม โส โหติ มาณวโก วา มาณวิกา วา. ตสฺมา, โทณ, พฺราหฺมโณ น คพฺภินึ คจฺฉติ. กสฺมา จ, โทณ, พฺราหฺมโณ น ปายมานํ คจฺฉติ? สเจ, โทณ, พฺราหฺมโณ ปายมานํ คจฺฉติ, อสุจิปฏิปีฬิโต นาม โส โหติ มาณวโก วา มาณวิกา วา. ตสฺมา, โทณ, พฺราหฺมโณ น ปายมานํ คจฺฉติ. ตสฺส สา โหติ พฺราหฺมณี เนว กามตฺถา น ทวตฺถา น รตตฺถา, ปชตฺถาว พฺราหฺมณสฺส พฺราหฺมณี โหติ. โส เมถุนํ อุปฺปาเทตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิเม จตฺตาโร ฌาเน ภาเวตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, โทณ, พฺราหฺมโณ เทวสโม โหติ.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ທັມໃນການສະແຫວງຫາພັນລະຍານັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື ບໍ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການຊື້ຫຼືການຂາຍ, ແຕ່ສະແຫວງຫາສະເພາະນາງພຣາມມະນີຜູ້ທີ່ເຂົາຫຼັ່ງນ້ຳຍົກໃຫ້ເທົ່ານັ້ນ. ພຣາມນັ້ນຮ່ວມປະເວນີກັບນາງພຣາມມະນີເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີກະສັດ, ສະຕີເວດ, ສະຕີສູດ, ສະຕີຈັນທານ, ສະຕີນາຍພານ, ສະຕິຊ່າງສານ, ສະຕິຊ່າງລົດ, ຫຼືສະຕີຄົນປັດກວາດຂີ້ເຫຍື້ອ. ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ, ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ, ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ບໍ່ມີລະດູ. ດູກ່ອນໂດນະ, ເປັນຫຍັງພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ? ດູກ່ອນໂດນະ, ຖ້າພຣາມຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ, ກຸມານ ຫຼືກຸມານີໃນຄັນນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າເກີດໃນກອງຄູດອັນເປິເປື້ອນຢ່າງຍິ່ງ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ. ດູກ່ອນໂດນະ, ເປັນຫຍັງພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ? ດູກ່ອນໂດນະ, ຖ້າພຣາມຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ, ກຸມານ ຫຼືກຸມານີທີ່ດູດນົມນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າຖືກບີບຄັ້ນດ້ວຍສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ. ນາງພຣາມມະນີນັ້ນມີຢູ່ແກ່ພຣາມນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມຕ້ອງການໃນກາມ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມສະໜຸກສະໜານ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມເພີດເພີນ, ແຕ່ມີໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການມີບຸດເທົ່ານັ້ນ. ພຣາມນັ້ນຄັນເຮັດໃຫ້ເກີດບຸດແລ້ວ ກໍປົງຜົມແລະໜວດ ຄອງຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ເມື່ອບວດແລ້ວຢ່າງນີ້, ເຂົາສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸຕະຊານຢູ່. ພຣາມນັ້ນຈະເລີນຊານທັງສີ່ນີ້ແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍເທວະຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

---

‘‘กถญฺจ, โทณ, พฺราหฺมโณ มริยาโท โหติ? อิธ, โทณ, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. โส อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จรติ มนฺเต อธียมาโน. อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จริตฺวา มนฺเต อธียิตฺวา อาจริยสฺส อาจริยธนํ ปริเยสติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน[Pg.200]. ตตฺถ จ, โทณ, โก ธมฺโม? เนว กสิยา น วณิชฺชาย น โครกฺเขน น อิสฺสตฺเถน น ราชโปริเสน น สิปฺปญฺญตเรน, เกวลํ ภิกฺขาจริยาย กปาลํ อนติมญฺญมาโน. โส อาจริยสฺส อาจริยธนํ นิยฺยาเทตฺวา ทารํ ปริเยสติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ພຣາມນັ້ນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີ ພ້ອມທັງຮຽນມົນ. ຄັນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີແລະຮຽນມົນແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາຊັບเพื่อເປັນຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານໂດຍທັມເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍອະທັມ. ດູກ່ອນໂດນະ, ທັມໃນການສະແຫວງຫາຊັບນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື ບໍ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການເຮັດນາ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຄ້າຂາຍ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການລ້ຽງງົວ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຍິງທະນູ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຮັບລາຊະການ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິລະປະວິຊາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການທ່ຽວພິກຂາຈານຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ດູໝິ່ນບາດ. ພຣາມນັ້ນມອບຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາພັນລະຍາໂດຍທັມເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍອະທັມ.”

---

‘‘ตตฺถ จ, โทณ, โก ธมฺโม? เนว กเยน น วิกฺกเยน, พฺราหฺมณึเยว อุทกูปสฺสฏฺฐํ. โส พฺราหฺมณึเยว คจฺฉติ, น ขตฺติยึ น เวสฺสึ น สุทฺทึ น จณฺฑาลึ น เนสาทึ น เวนึ น รถการึ น ปุกฺกุสึ คจฺฉติ, น คพฺภินึ คจฺฉติ, น ปายมานํ คจฺฉติ, น อนุตุนึ คจฺฉติ. กสฺมา จ, โทณ, พฺราหฺมโณ น คพฺภินึ คจฺฉติ? สเจ, โทณ, พฺราหฺมโณ คพฺภินึ คจฺฉติ, อติมีฬฺหโช นาม โส โหติ มาณวโก วา มาณวิกา วา. ตสฺมา, โทณ, พฺราหฺมโณ น คพฺภินึ คจฺฉติ. กสฺมา จ, โทณ, พฺราหฺมโณ น ปายมานํ คจฺฉติ? สเจ, โทณ, พฺราหฺมโณ ปายมานํ คจฺฉติ, อสุจิปฏิปีฬิโต นาม โส โหติ มาณวโก วา มาณวิกา วา. ตสฺมา, โทณ, พฺราหฺมโณ น ปายมานํ คจฺฉติ. ตสฺส สา โหติ พฺราหฺมณี เนว กามตฺถา น ทวตฺถา น รตตฺถา, ปชตฺถาว พฺราหฺมณสฺส พฺราหฺมณี โหติ. โส เมถุนํ อุปฺปาเทตฺวา ตเมว ปุตฺตสฺสาทํ นิกามยมาโน กุฏุมฺพํ อชฺฌาวสติ, น อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ. ยาว โปราณานํ พฺราหฺมณานํ มริยาโท ตตฺถ ติฏฺฐติ, ตํ น วีติกฺกมติ. ‘ยาว โปราณานํ พฺราหฺมณานํ มริยาโท ตตฺถ พฺราหฺมโณ ฐิโต ตํ น วีติกฺกมตี’ติ, โข, โทณ, ตสฺมา พฺราหฺมโณ มริยาโทติ วุจฺจติ. เอวํ โข, โทณ, พฺราหฺมโณ มริยาโท โหติ.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ທັມໃນການສະແຫວງຫາພັນລະຍານັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື ບໍ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການຊື້ຫຼືການຂາຍ, ແຕ່ສະແຫວງຫາສະເພາະນາງພຣາມມະນີຜູ້ທີ່ເຂົາຫຼັ່ງນ້ຳຍົກໃຫ້ເທົ່ານັ້ນ. ພຣາມນັ້ນຮ່ວມປະເວນີກັບນາງພຣາມມະນີເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີກະສັດ, ສະຕີເວດ, ສະຕີສູດ, ສະຕີຈັນທານ, ສະຕີນາຍພານ, ສະຕິຊ່າງສານ, ສະຕິຊ່າງລົດ, ຫຼືສະຕີຄົນປັດກວາດຂີ້ເຫຍື້ອ. ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ, ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ, ບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ບໍ່ມີລະດູ. ດູກ່ອນໂດນະ, ເປັນຫຍັງພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ? ດູກ່ອນໂດນະ, ຖ້າພຣາມຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ, ກຸມານ ຫຼືກຸມານີໃນຄັນນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າເກີດໃນກອງຄູດອັນເປິເປື້ອນຢ່າງຍິ່ງ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນ. ດູກ່ອນໂດນະ, ເປັນຫຍັງພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ? ດູກ່ອນໂດນະ, ຖ້າພຣາມຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ, ກຸມານ ຫຼືກຸມານີທີ່ດູດນົມນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າຖືກບີບຄັ້ນດ້ວຍສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຈຶ່ງບໍ່ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກ. นາງພຣາມມະນີນັ້ນມີຢູ່ແກ່ພຣາມນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມຕ້ອງການໃນກາມ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມສະໜຸກສະໜານ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມເພີດເພີນ, ແຕ່ມີໄວ້ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການມີບຸດເທົ່ານັ້ນ. ພຣາມນັ້ນຄັນເຮັດໃຫ້ເກີດບຸດແລ້ວ ກໍປາດຖະໜາແຕ່ຄວາມຍິນດີໃນບຸດນັ້ນ ຄຸ້ມຄອງຊັບສົມບັດຢູ່, ບໍ່ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນບັນພະຊິດຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ. ພຣາມນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງພຣາມບູຮານທັງຫຼາຍເທົ່າໃດ ກໍບໍ່ລ່ວງລະເມີດຂອບເຂດນັ້ນ. ດູກ່ອນໂດນະ, ເພາະເຫດທີ່ພຣາມຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງພຣາມບູຮານທັງຫຼາຍ ບໍ່ລ່ວງລະເມີດຂອບເຂດນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣາມນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດ'. ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

---

‘‘กถญฺจ, โทณ, พฺราหฺมโณ สมฺภินฺนมริยาโท โหติ? อิธ, โทณ, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. โส อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จรติ มนฺเต อธียมาโน. อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จริตฺวา มนฺเต อธียิตฺวา อาจริยสฺส อาจริยธนํ ปริเยสติ ธมฺเมเนว, โน อธมฺเมน.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຜູ້ທຳລາຍຂອບເຂດເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ພຣາມນັ້ນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີ ພ້ອມທັງຮຽນມົນ. ຄັນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີແລະຮຽນມົນແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາຊັບເພື່ອເປັນຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານໂດຍທັມເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນໂດຍອະທັມ.”

---

‘‘ตตฺถ จ, โทณ, โก ธมฺโม? เนว กสิยา น วณิชฺชาย น โครกฺเขน น อิสฺสตฺเถน น ราชโปริเสน น สิปฺปญฺญตเรน, เกวลํ ภิกฺขาจริยาย กปาลํ อนติมญฺญมาโน. โส อาจริยสฺส อาจริยธนํ นิยฺยาเทตฺวา ทารํ [Pg.201] ปริเยสติ ธมฺเมนปิ อธมฺเมนปิ กเยนปิ วิกฺกเยนปิ พฺราหฺมณิมฺปิ อุทกูปสฺสฏฺฐํ. โส พฺราหฺมณิมฺปิ คจฺฉติ ขตฺติยิมฺปิ คจฺฉติ เวสฺสิมฺปิ คจฺฉติ สุทฺทิมฺปิ คจฺฉติ จณฺฑาลิมฺปิ คจฺฉติ เนสาทิมฺปิ คจฺฉติ เวนิมฺปิ คจฺฉติ รถการิมฺปิ คจฺฉติ ปุกฺกุสิมฺปิ คจฺฉติ คพฺภินิมฺปิ คจฺฉติ ปายมานมฺปิ คจฺฉติ อุตุนิมฺปิ คจฺฉติ อนุตุนิมฺปิ คจฺฉติ. ตสฺส สา โหติ พฺราหฺมณี กามตฺถาปิ ทวตฺถาปิ รตตฺถาปิ ปชตฺถาปิ พฺราหฺมณสฺส พฺราหฺมณี โหติ. ยาว โปราณานํ พฺราหฺมณานํ มริยาโท ตตฺถ น ติฏฺฐติ, ตํ วีติกฺกมติ. ‘ยาว โปราณานํ พฺราหฺมณานํ มริยาโท ตตฺถ พฺราหฺมโณ น ฐิโต ตํ วีติกฺกมตี’ติ โข, โทณ, ตสฺมา พฺราหฺมโณ สมฺภินฺนมริยาโทติ วุจฺจติ. เอวํ โข, โทณ, พฺราหฺมโณ สมฺภินฺนมริยาโท โหติ.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ທັມໃນການສະແຫວງຫາຊັບນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື ບໍ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການເຮັດນາ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຄ້າຂາຍ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການລ້ຽງງົວ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຍິງທະນູ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການຮັບລາຊະການ, ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍສິລະປະວິຊາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ແຕ່ສະແຫວງຫາດ້ວຍການທ່ຽວພິກຂາຈານຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ດູໝິ່ນບາດ. ພຣາມນັ້ນມອບຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາພັນລະຍາ ທັງໂດຍທັມແລະໂດຍອະທັມ, ທັງດ້ວຍການຊື້ແລະການຂາຍ, ແລະສະແຫວງຫານາງພຣາມມະນີຜູ້ທີ່ເຂົາຫຼັ່ງນ້ຳຍົກໃຫ້ກໍມີ. ພຣາມນັ້ນຮ່ວມປະເວນີກັບນາງພຣາມມະນີກໍມີ, ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີກະສັດກໍມີ, ສະຕີເວດກໍມີ, ສະຕີສູດກໍມີ, ສະຕີຈັນທານກໍມີ, ສະຕີນາຍພານກໍມີ, ສະຕິຊ່າງສານກໍມີ, ສະຕິຊ່າງລົດກໍມີ, ສະຕີຄົນປັດກວາດຂີ້ເຫຍື້ອກໍມີ, ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນກໍມີ, ສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກກໍມີ, ສະຕີຜູ້ມີລະດູກໍມີ, ສະຕີຜູ້ບໍ່ມີລະດູກໍມີ. ນາງພຣາມມະນີນັ້ນມີຢູ່ແກ່ພຣາມນັ້ນ ທັງເພື່ອຄວາມຕ້ອງການໃນກາມ, ທັງເພື່ອຄວາມສະໜຸກສະໜານ, ທັງເພື່ອຄວາມເພີດເພີນ, ແລະທັງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການມີບຸດ. ພຣາມນັ້ນບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງພຣາມບູຮານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມລ່ວງລະເມີດຂອບເຂດນັ້ນ. ດູກ່ອນໂດນະ, ເພາະເຫດທີ່ພຣາມບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງພຣາມບູຮານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລ່ວງລະເມີດຂອບເຂດນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣາມນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ຜູ້ທຳລາຍຂອບເຂດ'. ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມເປັນຜູ້ທຳລາຍຂອບເຂດຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

---

‘‘กถญฺจ, โทณ, พฺราหฺมโณ พฺราหฺมณจณฺฑาโล โหติ? อิธ, โทณ, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ – มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก, ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน. โส อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จรติ มนฺเต อธียมาโน. อฏฺฐจตฺตาลีสวสฺสานิ โกมารพฺรหฺมจริยํ จริตฺวา มนฺเต อธียิตฺวา อาจริยสฺส อาจริยธนํ ปริเยสติ ธมฺเมนปิ อธมฺเมนปิ กสิยาปิ วณิชฺชายปิ โครกฺเขนปิ อิสฺสตฺเถนปิ ราชโปริเสนปิ สิปฺปญฺญตเรนปิ, เกวลมฺปิ ภิกฺขาจริยาย, กปาลํ อนติมญฺญมาโน.

“ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມຜູ້ເປັນດັ່ງຈັນທານໃນໝູ່ພຣາມເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີກຳເນີດດີແລ້ວທັງສອງຝ່າຍ ຄື ທັງຝ່າຍມານດາແລະຝ່າຍບິດາ, ມີຄັນອັນບໍລິສຸດສະອາດ ຕະຫຼອດເຈັດຊົ່ວບັນພະບຸລຸດ, ບໍ່ມີໃຜຄັດຄ້ານ ບໍ່ມີໃຜຕິຕຽນໂດຍອ້າງເຖິງຊາດກຳເນີດ. ພຣາມນັ້ນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີ ພ້ອມທັງຮຽນມົນ. ຄັນປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນໄວເຍົາຕະຫຼອດສີ່ສິບແປດປີແລະຮຽນມົນແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາຊັບເພື່ອເປັນຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານ ທັງໂດຍທັມແລະໂດຍອະທັມ, ທັງດ້ວຍການເຮັດນາ, ການຄ້າຂາຍ, ການລ້ຽງງົວ, ການຍິງທະນູ, ການຮັບລາຊະການ, ສິລະປະວິຊາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງກໍມີ, ແລະສະແຫວງຫາດ້ວຍການທ່ຽວພິກຂາຈານຢ່າງດຽວ ໂດຍບໍ່ດູໝິ່ນບາດກໍມີ.”

---

‘‘โส อาจริยสฺส อาจริยธนํ นิยฺยาเทตฺวา ทารํ ปริเยสติ ธมฺเมนปิ อธมฺเมนปิ กเยนปิ วิกฺกเยนปิ พฺราหฺมณิมฺปิ อุทกูปสฺสฏฺฐํ. โส พฺราหฺมณิมฺปิ คจฺฉติ ขตฺติยิมฺปิ คจฺฉติ เวสฺสิมฺปิ คจฺฉติ สุทฺทิมฺปิ คจฺฉติ จณฺฑาลิมฺปิ คจฺฉติ เนสาทิมฺปิ คจฺฉติ เวนิมฺปิ คจฺฉติ รถการิมฺปิ คจฺฉติ ปุกฺกุสิมฺปิ คจฺฉติ คพฺภินิมฺปิ คจฺฉติ ปายมานมฺปิ คจฺฉติ อุตุนิมฺปิ คจฺฉติ อนุตุนิมฺปิ คจฺฉติ. ตสฺส สา โหติ พฺราหฺมณี กามตฺถาปิ ทวตฺถาปิ รตตฺถาปิ ปชตฺถาปิ พฺราหฺมณสฺส พฺราหฺมณี โหติ. โส สพฺพกมฺเมหิ ชีวิกํ กปฺเปติ. ตเมนํ พฺราหฺมณา เอวมาหํสุ – ‘กสฺมา ภวํ พฺราหฺมโณ ปฏิชานมาโน สพฺพกมฺเมหิ ชีวิกํ กปฺเปตี’ติ? โส เอวมาห – ‘เสยฺยถาปิ, โภ, อคฺคิ สุจิมฺปิ ฑหติ อสุจิมฺปิ ฑหติ, น จ เตน อคฺคิ อุปลิปฺปติ ; เอวเมวํ โข, โภ, สพฺพกมฺเมหิ เจปิ พฺราหฺมโณ ชีวิกํ กปฺเปติ, น จ เตน พฺราหฺมโณ อุปลิปฺปติ’. ‘สพฺพกมฺเมหิ ชีวิกํ กปฺเปตี’ติ โข, โทณ[Pg.202], ตสฺมา พฺราหฺมโณ พฺราหฺมณจณฺฑาโลติ วุจฺจติ. เอวํ โข, โทณ, พฺราหฺมโณ พฺราหฺมณจณฺฑาโล โหติ.

“ພຣາມນັ້ນມອບຄ່າບູຊາຄູໃຫ້ແກ່ອາຈານແລ້ວ ກໍສະແຫວງຫາພັນລະຍາ ທັງໂດຍທັມແລະໂດຍອະທັມ, ທັງດ້ວຍການຊື້ແລະການຂາຍ, ແລະສະແຫວງຫານາງພຣາມມະນີຜູ້ທີ່ເຂົາຫຼັ່ງນ້ຳຍົກໃຫ້ກໍມີ. ພຣາມນັ້ນຮ່ວມປະເວນີກັບນາງພຣາມມະນີກໍມີ, ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີກະສັດກໍມີ, ສະຕີເວດກໍມີ, ສະຕີສູດກໍມີ, ສະຕີຈັນທານກໍມີ, ສະຕີນາຍພານກໍມີ, ສະຕິຊ່າງສານກໍມີ, ສະຕິຊ່າງລົດກໍມີ, ສະຕີຄົນປັດກວາດຂີ້ເຫຍື້ອກໍມີ, ຮ່ວມປະເວນີກັບສະຕີມີຄັນກໍມີ, ສະຕີຜູ້ກຳລັງໃຫ້ນົມລູກກໍມີ, ສະຕີຜູ້ມີລະດູກໍມີ, ສະຕີຜູ້ບໍ່ມີລະດູກໍມີ. ນາງພຣາມມະນີນັ້ນມີຢູ່ແກ່ພຣາມນັ້ນ ທັງເພື່ອຄວາມຕ້ອງການໃນກາມ, ທັງເພື່ອຄວາມສະໜຸກສະໜານ, ທັງເພື່ອຄວາມເພີດເພີນ, ແລະທັງເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການມີບຸດ. ພຣາມນັ້ນລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານທັງປວງ. ພວກພຣາມອື່ນໆ ຈຶ່ງກ່າວກັບພຣາມນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຫດໃດທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນພຣາມ ຈຶ່ງລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານທັງປວງ?' ພຣາມນັ້ນຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໄຟ ຍ່ອມເຜົາໄໝ້ທັງສິ່ງທີ່ສະອາດແລະສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ ແຕ່ໄຟນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເປິເປື້ອນດ້ວຍສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ; ທ່ານທັງຫຼາຍ, ສັນໃດກໍດີ, ເຖິງແມ່ນວ່າພຣາມຈະລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານທັງປວງ, ພຣາມນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ເpoluteດ້ວຍການງານນັ້ນ ສັນນັ້ນ'. ດູກ່ອນໂດນະ, ເພາະເຫດທີ່ພຣາມລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍການງານທັງປວງ, ເພາະສະນັ້ນ ພຣາມນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ພຣາມຈັນທານ'. ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣາມເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍຈັນທານຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”

---

‘‘เย โข เต, โทณ, พฺราหฺมณานํ ปุพฺพกา อิสโย มนฺตานํ กตฺตาโร มนฺตานํ ปวตฺตาโร เยสมิทํ เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณํ มนฺตปทํ คีตํ ปวุตฺตํ สมีหิตํ ตทนุคายนฺติ ตทนุภาสนฺติ ภาสิตมนุภาสนฺติ สชฺฌายิตมนุสชฺฌายนฺติ วาจิมนุวาเจนฺติ, เสยฺยถิทํ – อฏฺฐโก, วามโก, วามเทโว, เวสฺสามิตฺโต, ยมทคฺคิ, องฺคีรโส, ภารทฺวาโช, วาเสฏฺโฐ, กสฺสโป, ภคุ; ตฺยาสฺสุเม ปญฺจ พฺราหฺมเณ ปญฺญาเปนฺติ – พฺรหฺมสมํ, เทวสมํ, มริยาทํ, สมฺภินฺนมริยาทํ, พฺราหฺมณจณฺฑาลํเยว ปญฺจมํ. เตสํ ตฺวํ, โทณ, กตโม’’ติ?

“ດູກ່ອນໂດນະ, ພຣະຣືສີທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນບັນພະບຸລຸດຂອງພວກພຣາມ ເປັນຜູ້ແຕ່ງມົນ ເປັນຜູ້ບອກມົນ, ເຊິ່ງໃນປັດຈຸບັນນີ້ ພວກພຣາມຍັງຂັບຮ້ອງ ບອກເລົ່າ ແລະຮວບຮວມບົດມົນອັນເປັນຂອງເກົ່ານັ້ນ, ຂັບຮ້ອງຕາມທີ່ຂັບຮ້ອງໄວ້, ກ່າວຕາມທີ່ກ່າວໄວ້, ກ່າວຊ້ຳຕາມທີ່ກ່າວໄວ້, ສາທະຍາຍຕາມທີ່ສາທະຍາຍໄວ້, ບອກສອນຕາມທີ່ບອກສອນໄວ້, ຄື: ອັດຖະກະຣືສີ, ວາມະກະຣືສີ, ວາມະເທວະຣືສີ, ເວສສາມິດຕະຣືສີ, ຍະມະທັກຄິຣືສີ, ອັງຄີຣະສະຣືສີ, ພາຣະທວາຊະຣືສີ, ວາເສດຖະຣືສີ, ກັດສະປະຣືສີ, ພະຄຸຣືສີ. ພຣະຣືສີເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ບັນຍັດພຣາມ ໕ ຈຳພວກນີ້ໄວ້ ຄື: ພຣາມຜູ້ສະເໝີດ້ວຍພຣົມ, ພຣາມຜູ້ສະເໝີດ້ວຍເທວະ, ພຣາມຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນခອບເຂດ, ພຣາມຜູ້ທຳລາຍຂອບເຂດ, ແລະພຣາມຈັນທານເປັນຈຳພວກທີ ໕. ດູກ່ອນໂດນະ, ໃນພຣາມ ໕ ຈຳພວກນັ້ນ ທ່ານເປັນຈຳພວກໃດ?”

---

‘‘เอวํ สนฺเต มยํ, โภ โคตม, พฺราหฺมณจณฺฑาลมฺปิ น ปูเรม. อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทุติยํ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນແຕ່ພຣາມຈັນທານກໍຍັງເປັນໃຫ້ບໍລິບູນບໍ່ໄດ້. ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ...ຯລຯ... ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນຈົ່ງຈຳຈົດຂ້າພະເຈົ້າວ່າເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕຣເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.”

---

๓. สงฺคารวสุตฺตํ

໓. “ສັງຄາຣະວະສູດ”

---

๑๙๓. อถ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน กทาจิ ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา? โก ปน, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน กทาจิ ทีฆรตฺตํ อสชฺฌายกตาปิ มนฺตา ปฏิภนฺติ, ปเคว สชฺฌายกตา’’ติ?

໑໙໓. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣາມຊື່ວ່າ ສັງຄາຣະວະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ. ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນໄດ້ຜ່ານການສົນທະນາປາໄສ ພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣາມຊື່ວ່າ ສັງຄາຣະວະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງ ມົນທັງຫຼາຍ ທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ? ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ກໍອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ໄດ້ສາທະຍາຍແລ້ວ?'

---

‘‘ยสฺมึ, พฺราหฺมณ, สมเย กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต สํสฏฺโฐ ลาขาย วา หลิทฺทิยา วา นีลิยา วา มญฺชิฏฺฐาย วา. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ นปฺปชาเนยฺย [Pg.203] น ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ. ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳ ເຊິ່ງເຈືອປົນດ້ວຍຄັ່ງກໍດີ, ຂີ້ໝິ້ນກໍດີ, ຄາມກໍດີ, ນ້ຳຝາງກໍດີ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍບໍ່ພຶງຮູ້ ບໍ່ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ พฺยาปาทปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต อคฺคินา สนฺตตฺโต อุกฺกุธิโต อุสฺสทกชาโต. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ นปฺปชาเนยฺย น ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ พฺยาปาทปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກພະຍາບາດຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກພະຍາບາດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; 在ສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ. ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ຮ້ອນດ້ວຍໄຟ ຟົດເດືອດເປັນຟອງ ມີອາຍຮ້ອນຂຶ້ນ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍບໍ່ພຶງຮູ້ ບໍ່ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກພະຍາບາດຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກພະຍາບາດທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ ถินมิทฺธปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ ถินมิทฺธสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต เสวาลปณกปริโยนทฺโธ. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ นปฺปชาเนยฺย น ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ ถินมิทฺธปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ ถินมิทฺธสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ [Pg.204] สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກຖີນມິດທະຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຖີນມິດທະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄยເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ. ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍແໜແລະສາຫຼ່າຍ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍບໍ່ພຶງຮູ້ ບໍ່ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກຖີນມິດທະຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຖີນມິດທະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต วาเตริโต จลิโต ภนฺโต อูมิชาโต. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ นปฺปชาเนยฺย น ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ. ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ຖືກລົມພັດ ຫວັ່ນໄຫວ ກະເພື່ອນ ເປັນລະລອກຄື້ນ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍບໍ່ພຶງຮູ້ ບໍ່ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ.”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต อาวิโล ลุฬิโต กลลีภูโต อนฺธกาเร นิกฺขิตฺโต. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ นปฺปชาเนยฺย น ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ นปฺปชานาติ น ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา.

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກວິຈິກິດສາຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິຈິກິດສາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ. ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ຂຸ່ນມົວ ເປັນຕົມ ຕັ້ງໄວ້ໃນບ່ອນມືດ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍບໍ່ພຶງຮູ້ ບໍ່ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດຖືກວິຈິກິດສາຄອບງຳ ແລະຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິຈິກິດສາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍ.”

---

‘‘ยสฺมิญฺจ [Pg.205] โข, พฺราหฺมณ, สมเย น กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ น กามราคปเรเตน, อุปฺปนฺนสฺส จ กามราคสฺส นิสฺสรณํ ยถาภูตํ ปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ อสชฺฌายกตาปิ มนฺตา ปฏิภนฺติ, ปเคว สชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต อสํสฏฺโฐ ลาขาย วา หลิทฺทิยา วา นีลิยา วา มญฺชิฏฺฐาย วา. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ ปชาเนยฺย ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป….

“ດູກ່ອນພຣາມ, ສ່ວນໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳ ແລະບໍ່ຮຸມຮ້ອນຢູ່, ແລະຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມະຣາຄະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ນອກ, ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມົນທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງມົນທີ່ໄດ້ສາທະຍາຍແລ້ວ. ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳ ເຊິ່ງບໍ່ເຈືອປົນດ້ວຍຄັ່ງກໍດີ, ຂີ້ໝິ້ນກໍດີ, ຄາມກໍດີ, ນ້ຳຝາງກໍດີ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍພຶງຮູ້ ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກກາມະຣາຄະຄອບງຳ... ຯລຯ...”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป… เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต อคฺคินา อสนฺตตฺโต อนุกฺกุธิโต อนุสฺสทกชาโต. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ ปชาเนยฺย ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น พฺยาปาทปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป….

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກພະຍາບາດຄອບງຳ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ບໍ່ຮ້ອນດ້ວຍໄຟ ບໍ່ຟົດເດືອດ ບໍ່ມີອາຍຮ້ອນຂຶ້ນ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍພຶງຮູ້ ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກພະຍາບາດຄອບງຳ... ຯລຯ...”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป… เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต น เสวาลปณกปริโยนทฺโธ. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ ปชาเนยฺย ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น ถินมิทฺธปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป….

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກຖີນມິດທະຄອບງຳ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ບໍ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍແໜແລະສາຫຼ່າຍ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍພຶງຮູ້ ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກຖີນມິດທະຄອບງຳ... ຯລຯ...”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ…เป… เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต น วาเตริโต น จลิโต น ภนฺโต น อูมิชาโต. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ ปชาเนยฺย ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ …เป….

“ດູກ່ອນພຣາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະຄອບງຳ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພຣາມ, ປຽບເໝືອນຂັນນ້ຳທີ່ບໍ່ຖືກລົມພັດ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ກະເພື່ອນ ບໍ່ເປັນລະລອກຄື້ນ. ໃນຂັນນ້ຳນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸ ເມື່ອຊ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ກໍພຶງຮູ້ ພຶງເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພຣາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ຖືກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະຄອບງຳ... ຯລຯ...”

---

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ น วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ ปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ อสชฺฌายกตาปิ [Pg.206] มนฺตา ปฏิภนฺติ, ปเคว สชฺฌายกตา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุทปตฺโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน อนาวิโล อาโลเก นิกฺขิตฺโต. ตตฺถ จกฺขุมา ปุริโส สกํ มุขนิมิตฺตํ ปจฺจเวกฺขมาโน ยถาภูตํ ปชาเนยฺย ปสฺเสยฺย. เอวเมวํ โข, พฺราหฺมณ, ยสฺมึ สมเย น วิจิกิจฺฉาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา วิหรติ น วิจิกิจฺฉาปเรเตน, อุปฺปนฺนาย จ วิจิกิจฺฉาย นิสฺสรณํ ยถาภูตํ ปชานาติ, อตฺตตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ปรตฺถมฺปิ…เป… อุภยตฺถมฺปิ ตสฺมึ สมเย ยถาภูตํ ปชานาติ ปสฺสติ, ทีฆรตฺตํ อสชฺฌายกตาปิ มนฺตา ปฏิภนฺติ, ปเคว สชฺฌายกตา.

ດູກ່ອນພາມ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນບໍ່ມີຈິດຖືກຄອບງຳແລະກົດຂີ່ດ້ວຍຄວາມລັງເລສົງໄສ (ວິຈິກິດສາ) ບໍ່ມີຈິດຖືກຄວາມລັງເລສົງໄສພັດພາກໄປ, ແລະຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມລັງເລສົງໄສທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງປະໂຫຍດຂອງຜູ້ນື່ນ, ຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ແມ່ນແຕ່ມົນທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງປະກົດແຈ່ມແຈ້ງແກ່ເຂົາ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງມົນທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາແລ້ວ. ດູກ່ອນພາມ, ປຽບເໝືອນພາຊະນະໃສ່ນ້ຳທີ່ໃສ ສະອາດ ບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຖືກຕັ້ງໄວ້ໃນບ່ອນແຈ້ງ. ໃນພາຊະນະນັ້ນ, ບຸລຸດຜູ້ມີສາຍຕາດີ ເມື່ອເພັ່ງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນ ຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນສະໄໝໃດ ບຸກຄົນບໍ່ມີຈິດຖືກຄອບງຳແລະກົດຂີ່ດ້ວຍຄວາມລັງເລສົງໄສ ບໍ່ມີຈິດຖືກຄວາມລັງເລສົງໄສພັດພາກໄປ, ແລະຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງເຖິງອຸບາຍເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມລັງເລສົງໄສທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງປະໂຫຍດຕົນ, ຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງປະໂຫຍດຂອງຜູ້ນື່ນ... ຍ່ອມຮູ້ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊິ່ງປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ. ແມ່ນແຕ່ມົນທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງປະກົດແຈ່ມແຈ້ງແກ່ເຂົາ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງມົນທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາແລ້ວ.

---

‘‘อยํ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน กทาจิ ทีฆรตฺตํ สชฺฌายกตาปิ มนฺตา นปฺปฏิภนฺติ, ปเคว อสชฺฌายกตา. อยํ ปน, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน กทาจิ ทีฆรตฺตํ อสชฺฌายกตาปิ มนฺตา ปฏิภนฺติ, ปเคว สชฺฌายกตา’’ติ.

ດູກ່ອນພາມ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງ ແມ່ນແຕ່ມົນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງບໍ່ປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງມົນທີ່ບໍ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍ. ດູກ່ອນພາມ, ແຕ່ສ່ວນນີ້ເປັນເຫດ ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງ ແມ່ນແຕ່ມົນທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍມາເປັນເວລາດົນນານ ກໍຍັງປະກົດແຈ່ມແຈ້ງ, ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງມົນທີ່ໄດ້ທຳການສາທະຍາຍແລ້ວ.

---

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ตติยํ.

ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານພະໂຄດົມ... ຂໍທ່ານພະໂຄດົມຈົ່ງຈຳຈົດຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ. ສູດທີສາມ ຈົບ.

---

๔. การณปาลีสุตฺตํ

໔. ກາຣະນະປາລີສູດ

---

๑๙๔. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน การณปาลี พฺราหฺมโณ ลิจฺฉวีนํ กมฺมนฺตํ กาเรติ. อทฺทสา โข การณปาลี พฺราหฺมโณ ปิงฺคิยานึ พฺราหฺมณํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ; ทิสฺวา ปิงฺคิยานึ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ –

໑໙໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າວັນໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ປ່າກູຕາຄາຣະສາລາ (ໂຮງຍອດ) ໃກ້ເມືອງເວသာລີ. ສະໄໝນັ້ນ, ກາຣະນະປາລີພາມກຳລັງຄວບຄຸມການງານຂອງເຈົ້າລິສສະວີທັງຫຼາຍຢູ່. ກາຣະນະປາລີພາມໄດ້ເຫັນປິງກິຍານີພາມຍ່າງມາແຕ່ໄກ; ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບປິງກິຍານີພາມດັ່ງນີ້:

---

‘‘หนฺท, กุโต นุ ภวํ ปิงฺคิยานี อาคจฺฉติ ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘อิโตหํ, โภ, อาคจฺฉามิ สมณสฺส โคตมสฺส สนฺติกา’’ติ. ‘‘ตํ กึ มญฺญติ ภวํ, ปิงฺคิยานี, สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ? ปณฺฑิโต มญฺเญ’’ติ? ‘‘โก จาหํ, โภ, โก จ สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ ชานิสฺสามิ! โสปิ นูนสฺส ตาทิโสว โย สมณสฺส โคตมสฺส ปญฺญาเวยฺยตฺติยํ ชาเนยฺยา’’ติ! ‘‘อุฬาราย ขลุ ภวํ, ปิงฺคิยานี, สมณํ โคตมํ ปสํสาย ปสํสตี’’ติ. ‘‘โก จาหํ, โภ, โก จ สมณํ [Pg.207] โคตมํ ปสํสิสฺสามิ! ปสตฺถปฺปสตฺโถว โส ภวํ โคตโม เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ‘‘กึ ปน ภวํ, ปิงฺคิยานี, อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน สมเณ โคตเม เอวํ อภิปฺปสนฺโน’’ติ?

"ທ່ານປິງກິຍານີ, ທ່ານມາແຕ່ໃສໃນເວລາກາງເວັນແແສກໆ (ທ່ຽງວັນ) ນີ້?" "ທ່ານພາມ, ຂ້າພະເຈົ້າມາຈາກສຳນັກຂອງພະສະມະນະໂຄດົມນີ້ແລ." "ທ່ານປິງກິຍານີ, ທ່ານຄິດແນວໃດກ່ຽວກັບຄວາມສະຫຼາດໃນປັນຍາຂອງພະສະມະນະໂຄດົມ? ທ່ານຄິດວ່າເພິ່ນເປັນບັນດິດ (ຜູ້ມີປັນຍາ) ບໍ່?" "ທ່ານພາມ, ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນໃຜ ແລະຈະໄປຮູ້ຄວາມສະຫຼາດໃນປັນຍາຂອງພະສະມະນະໂຄດົມໄດ້ແນວໃດ! ຜູ້ທີ່ຈະຮູ້ຄວາມສະຫຼາດໃນປັນຍາຂອງພະສະມະນະໂຄດົມໄດ້ ກໍຄົງຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ທີ່ເໝືອນກັບເພິ່ນເທົ່ານັ້ນ!" "ທ່ານປິງກິຍານີ, ທ່ານສັນເສີນພະສະມະນະໂຄດົມດ້ວຍຄຳສັນເສີນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ໆ." "ທ່ານພາມ, ຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນໃຜ ແລະຈະໄປສັນເສີນພະສະມະນະໂຄດົມໄດ້ແນວໃດ! ພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການສັນເສີນຈາກຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນທັງຫຼາຍ ແລະເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ." "ທ່ານປิงກິຍານີ, ທ່ານເຫັນອຳນາດປະໂຫຍດ (ຄຸນປະໂຫຍດອັນໃດ) ຈຶ່ງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນພະສະມະນະໂຄດົມເຖິງພຽງນີ້?"

---

‘‘เสยฺยถาปิ, โภ, ปุริโส อคฺครสปริติตฺโต น อญฺเญสํ หีนานํ รสานํ ปิเหติ; เอวเมวํ โข, โภ, ยโต ยโต ตสฺส โภโต โคตมสฺส ธมฺมํ สุณาติ – ยทิ สุตฺตโส, ยทิ เคยฺยโส, ยทิ เวยฺยากรณโส, ยทิ อพฺภุตธมฺมโส – ตโต ตโต น อญฺเญสํ ปุถุสมณพฺราหฺมณปฺปวาทานํ ปิเหติ.

"ທ່ານພາມ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍລົດຊາດອັນເລີດ ຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາລົດຊາດອື່ນໆ ທີ່ດ້ອຍກວ່າ; ທ່ານພາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອໃດທີ່ບຸກຄົນໄດ້ຟັງທຳຂອງພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນສ່ວນສູດ, ສ່ວນຄາຖາ, ສ່ວນໄວຍາກອນ, ຫຼືສ່ວນອັດພູຕະທຳ—ເມື່ອນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມບໍ່ປາດຖະໜາໃນລັດທິຄຳສອນຂອງສະມະນະພາມທັງຫຼາຍອື່ນໆ ເລີຍ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ, โภ, ปุริโส ชิฆจฺฉาทุพฺพลฺยปเรโต มธุปิณฺฑิกํ อธิคจฺเฉยฺย. โส ยโต ยโต สาเยถ, ลภเตว สาทุรสํ อเสจนกํ; เอวเมวํ โข, โภ, ยโต ยโต ตสฺส โภโต โคตมสฺส ธมฺมํ สุณาติ – ยทิ สุตฺตโส, ยทิ เคยฺยโส, ยทิ เวยฺยากรณโส, ยทิ อพฺภุตธมฺมโส – ตโต ตโต ลภเตว อตฺตมนตํ, ลภติ เจตโส ปสาทํ.

"ທ່ານພາມ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ຖືກຄວາມຫິວໂຫຍແລະຄວາມອ່ອນເພຍຄອບງຳ ໄດ້ຮັບກ້ອນເຂົ້າໜົມປະສົມນ້ຳເຜິ້ງ. ເຂົາຊິມກ້ອນເຂົ້າໜົມນັ້ນຈາກບ່ອນໃດໆ ກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບລົດຊາດອັນຫວານຊື່ນ ປາສະຈາກສິ່ງອື່ນເຈືອປົນ; ທ່ານພາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອໃດທີ່ບຸກຄົນໄດ້ຟັງທຳຂອງພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນສ່ວນສູດ, ສ່ວນຄາຖາ, ສ່ວນໄວຍາກອນ, ຫຼືສ່ວນອັດພູຕະທຳ—ເມື່ອນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ, โภ, ปุริโส จนฺทนฆฏิกํ อธิคจฺเฉยฺย – หริจนฺทนสฺส วา โลหิตจนฺทนสฺส วา. โส ยโต ยโต ฆาเยถ – ยทิ มูลโต, ยทิ มชฺฌโต, ยทิ อคฺคโต – อธิคจฺฉเตว สุรภิคนฺธํ อเสจนกํ; เอวเมวํ โข, โภ, ยโต ยโต ตสฺส โภโต โคตมสฺส ธมฺมํ สุณาติ – ยทิ สุตฺตโส, ยทิ เคยฺยโส, ยทิ เวยฺยากรณโส, ยทิ อพฺภุตธมฺมโส – ตโต ตโต อธิคจฺฉติ ปาโมชฺชํ อธิคจฺฉติ โสมนสฺสํ.

"ທ່ານພາມ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ໄດ້ຮັບທ່ອນໄມ້ຈັນ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນໄມ້ຈັນເຫຼືອງ ຫຼືໄມ້ຈັນແດງ. ເຂົາດົມທ່ອນໄມ້ຈັນນັ້ນຈາກບ່ອນໃດໆ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນທາງກົກ, ທາງກາງ, ຫຼືທາງປາຍ—ກໍຍ່ອມໄດ້ຮັບກິ່ນຫອມອັນບໍລິສຸດ ປາສະຈາກກິ່ນອື່ນເຈືອປົນ; ທ່ານພາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອໃດທີ່ບຸກຄົນໄດ້ຟັງທຳຂອງພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນສ່ວນສູດ, ສ່ວນຄາຖາ, ສ່ວນໄວຍາກອນ, ຫຼືສ່ວນອັດພູຕະທຳ—ເມື່ອນັ້ນ ເຂົາຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປິຕິປາໂມດ ແລະໄດ້ຮັບຄວາມໂສມະນັດຍິນດີ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ, โภ, ปุริโส อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. ตสฺส กุสโล ภิสกฺโก ฐานโส อาพาธํ นีหเรยฺย; เอวเมวํ โข, โภ, ยโต ยโต ตสฺส โภโต โคตมสฺส ธมฺมํ สุณาติ – ยทิ สุตฺตโส, ยทิ เคยฺยโส, ยทิ เวยฺยากรณโส, ยทิ อพฺภุตธมฺมโส – ตโต ตโต โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ.

""ທ່ານພາມ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທໍລະມານ ເປັນພະຍາດຮ້າຍແຮງ. ແພດຜູ້ສະຫຼາດສາມາດປິ່ນປົວພະຍາດນັ້ນໃຫ້ຫາຍຂາດໄດ້ໃນທັນທີ; ທ່ານພາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອໃດທີ່ບຸກຄົນໄດ້ຟັງທຳຂອງພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນສ່ວນສູດ, ສ່ວນຄາຖາ, ສ່ວນໄວຍາກອນ, ຫຼືສ່ວນອັດພູຕະທຳ—ເມື່ອນັ້ນ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດໃຈ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈທັງຫຼາຍຂອງເຂົາ ຍ່ອມດັບສູນໄປ."

---

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.208], โภ, โปกฺขรณี อจฺโฉทกา สาโตทกา สีโตทกา เสตกา สุปติตฺถา รมณียา. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย ฆมฺมาภิตตฺโต ฆมฺมปเรโต กิลนฺโต ตสิโต ปิปาสิโต. โส ตํ โปกฺขรณึ โอคาเหตฺวา นฺหาตฺวา จ ปิวิตฺวา จ สพฺพทรถกิลมถปริฬาหํ ปฏิปฺปสฺสมฺเภยฺย. เอวเมวํ โข, โภ, ยโต ยโต ตสฺส โภโต โคตมสฺส ธมฺมํ สุณาติ – ยทิ สุตฺตโส, ยทิ เคยฺยโส, ยทิ เวยฺยากรณโส, ยทิ อพฺภุตธมฺมโส – ตโต ตโต สพฺพทรถกิลมถปริฬาหา ปฏิปฺปสฺสมฺภนฺตี’’ติ.

"ທ່ານພາມ, ປຽບເໝືອນສະໂບກຂະຣະນີ ທີ່ມີນ້ຳໃສ ສະອາດ ມີລົດຊາດຫວານຊື່ນ ເຢັນສະບາຍ ມີສີຂາວບໍລິສຸດ ມີທ່າຂຶ້ນລົງອັນຮາບພຽງ ງົດງາມໜ້າລື່ນລົມ. ຕໍ່ມາ ມີບຸລຸດຜູ້ໜຶ່ງຖືກຄວາມຮ້ອນແຜດເຜົາ ຖືກຄວາມຮ້ອນຄອບງຳ ເໜື່ອຍລ້າ ຫິວນ້ຳ ຍ່າງມາຮອດ. ເຂົາລົງໄປໃນສະນ້ຳນັ້ນ ໄດ້ອາບແລະດື່ມນ້ຳແລ້ວ ຍ່ອມລະງັບຄວາມກະວົນກະວາຍ ຄວາມເໜື່ອຍລ້າ ແລະຄວາມຮ້ອນຮົນທັງປວງໄດ້. ທ່ານພາມ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອໃດທີ່ບຸກຄົນໄດ້ຟັງທຳຂອງພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນສ່ວນສູດ, ສ່ວນຄາຖາ, ສ່ວນໄວຍາກອນ, ຫຼືສ່ວນອັດພູຕະທຳ—ເມື່ອນັ້ນ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ຄວາມເໜື່ອຍລ້າ ແລະຄວາມຮ້ອນຮົນທັງປວງຂອງເຂົາ ຍ່ອມລະງັບໄປ."

---

เอวํ วุตฺเต การณปาลี พฺราหฺมโณ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ทกฺขิณํ ชาณุมณฺฑลํ ปถวิยํ นิหนฺตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ติกฺขตฺตุํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ເມື່ອປິງກິຍານີພາມກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ກາຣະນະປາລີພາມໄດ້ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຜ້າສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ຄຸເຂົ່າເບື້ອງຂວາລົງກັບພື້ນດິນ ປະນົມມືໄປທາງທິດທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ແລ້ວເປັ່ງອຸທານຂຶ້ນສາມເທື່ອວ່າ:

---

‘‘นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส;

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส;

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา’’ติ.

"ນະໂມ ຕັດສະ ພະຄະວະໂຕ ອະຣະຫະໂຕ ສັມມາສັມພຸດທັດສະ; ນະໂມ ຕັດສະ ພະຄະວະໂຕ ອະຣະຫະໂຕ ສັມມາສັມພຸດທັດສະ; ນະໂມ ຕັດສະ ພະຄະວະໂຕ ອະຣະຫະໂຕ ສັມມາສັມພຸດທັດສະ."

---

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ ปิงฺคิยานิ, อภิกฺกนฺตํ, โภ ปิงฺคิยานิ! เสยฺยถาปิ, โภ ปิงฺคิยานิ, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ โภตา ปิงฺคิยานินา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, โภ ปิงฺคิยานิ, ตํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ ปิงฺคิยานี ธาเรตุ, อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. จตุตฺถํ.

"ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານປິງກິຍານີ! ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງນັກ, ທ່ານປິງກິຍານີ! ປຽບເໝືອນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼືຍົກໄຕ້ໄຟສ່ອງສະຫວ່າງໃນບ່ອນມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄົນຜູ້ມີສາຍຕາດີ ຈະໄດ້ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ'; ທ່ານປິງກິຍານີໄດ້ປະກາດທຳໂດຍອະເນກປະການ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ. ທ່ານປิงກິຍານີ, ຂ້າພະເຈົ້ານີ້ ຂໍເຖິງພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນນັ້ນ ພ້ອມທັງພະທຳ ແລະພະສົງເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍທ່ານປິງກິຍານີຈົ່ງຈຳຈົດຂ້າພະເຈົ້າໄວ້ວ່າເປັນອຸປາສົກຜູ້ເຖິງພະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ." ສູດທີສີ່ ຈົບ.

---

๕. ปิงฺคิยานีสุตฺตํ

໕. ປິງກິຍານີສູດ

---

๑๙๕. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ ลิจฺฉวิสตานิ ภควนฺตํ ปยิรุปาสนฺติ. อปฺเปกจฺเจ ลิจฺฉวี นีลา โหนฺติ นีลวณฺณา นีลวตฺถา นีลาลงฺการา, อปฺเปกจฺเจ ลิจฺฉวี ปีตา โหนฺติ ปีตวณฺณา ปีตวตฺถา ปีตาลงฺการา, อปฺเปกจฺเจ ลิจฺฉวี โลหิตกา โหนฺติ โลหิตกวณฺณา โลหิตกวตฺถา โลหิตกาลงฺการา, อปฺเปกจฺเจ ลิจฺฉวี โอทาตา [Pg.209] โหนฺติ โอทาตวณฺณา โอทาตวตฺถา โอทาตาลงฺการา. ตฺยสฺสุทํ ภควา อติโรจติ วณฺเณน เจว ยสสา จ.

໑໙໕. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າວັນໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ປ່າກູຕາຄາຣະສາລາ (ໂຮງຍອດ) ໃກ້ເມືອງເວသာລີ. ສະໄໝນັ້ນ, ເຈົ້າລິສສະວີປະມານຫ້າຮ້ອຍພະອົງກຳລັງເຂົ້າເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຢູ່. ເຈົ້າລິສສະວີບາງພວກມີສີຂຽວ ມີວັນນະສີຂຽວ ຊົງສະຫຼອງພະອົງສີຂຽວ ແລະມີເຄື່ອງປະດັບສີຂຽວ; ເຈົ້າລິສສະວີບາງພວກມີສີເຫຼືອງ ມີວັນນະສີເຫຼືອງ ຊົງສະຫຼອງພະອົງສີເຫຼືອງ ແລະມີເຄື່ອງປະດັບສີເຫຼືອງ; ເຈົ້າລິສສະວີບາງພວກມີສີແດງ ມີວັນນະສີແດງ ຊົງສະຫຼອງພະອົງສີແດງ ແລະມີເຄື່ອງປະດັບສີແດງ; ເຈົ້າລິສສະວີບາງພວກມີສີຂາວ ມີວັນນະສີຂາວ ຊົງສະຫຼອງພະອົງສີຂາວ ແລະມີເຄື່ອງປະດັບສີຂາວ. ສ່ວນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງໄສຍິ່ງກວ່າເຈົ້າລິສສະວີທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍພະວັນນະແລະພະຍົດ.

---

อถ โข ปิงฺคิยานี พฺราหฺมโณ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, ภควา, ปฏิภาติ มํ, สุคตา’’ติ. ‘‘ปฏิภาตุ ตํ ปิงฺคิยานี’’ติ ภควา อโวจ. อถ โข ปิงฺคิยานี พฺราหฺมโณ ภควโต สมฺมุขา สารุปฺปาย คาถาย อภิตฺถวิ –

ຄັ້ງນັ້ນ, ປິງກິຍານີພາມໄດ້ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຜ້າສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງທິດທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ແລ້ວກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້: "ຂ້າແຕ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ເນື້ອຄວາມປະກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ! ຂ້າແຕ່ພະສຸຄົດ, ເນື້ອຄວາມປະກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ!" ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: "ດູກ່ອນປິງກິຍານີ, ເນື້ອຄວາມນັ້ນຈົ່ງປະກົດແກ່ທ່ານເຖີດ." ຄັ້ງນັ້ນ, ປิงກິຍານີພາມໄດ້ສັນເສີນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕໍ່ພະພັກ ດ້ວຍຄາຖາອັນສົມຄວນວ່າ:

---

‘‘ปทฺมํ ยถา โกกนทํ สุคนฺธํ,ปาโต สิยา ผุลฺลมวีตคนฺธํ;

องฺคีรสํ ปสฺส วิโรจมานํ,ตปนฺตมาทิจฺจมิวนฺตลิกฺเข’’ติ.

"ຂໍຈົ່ງເບິ່ງພະອັງຄີຣົດຜູ້ຊົງຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງໄສ ປຽບເໝືອນດອກບົວແດງອັນມີກິ່ນຫອມ ທີ່ເບັ່ງບານໃນຍາມເຊົ້າ ແລະຍັງບໍ່ສິ້ນກິ່ນຫອມ, ແລະປຽບເໝືອນດວງອາທິດທີ່ສ່ອງແສງສະຫວ່າງແຜດເຜົາຄວາມມືດມົນຢູ່ເທິງທ້ອງຟ້າ."

---

อถ โข เต ลิจฺฉวี ปญฺจหิ อุตฺตราสงฺคสเตหิ ปิงฺคิยานึ พฺราหฺมณํ อจฺฉาเทสุํ. อถ โข ปิงฺคิยานี พฺราหฺมโณ เตหิ ปญฺจหิ อุตฺตราสงฺคสเตหิ ภควนฺตํ อจฺฉาเทสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ເຈົ້າລິສສະວີທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຖວາຍຜ້າຫົ່ມຫ້າຮ້ອຍຜືນແກ່ປິງກິຍານີພາມ. ຈາກນັ້ນ, ປິງກິຍານີພາມກໍໄດ້ນ້ອມຖວາຍຜ້າຫົ່ມຫ້າຮ້ອຍຜືນນັ້ນບູຊາແດ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

---

อถ โข ภควา เต ลิจฺฉวี เอตทโวจ – ‘‘ปญฺจนฺนํ, ลิจฺฉวี, รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทสิตสฺส วิญฺญาตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทสิตสฺส วิญฺญาตา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตญฺญู กตเวที ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, ลิจฺฉวี, ปญฺจนฺนํ รตนานํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບເຈົ້າລິສສະວີທັງຫຼາຍດັ່ງນີ້: "ດູກ່ອນລິສສະວີທັງຫຼາຍ, ການບັງເກີດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະຫ້າປະການນີ້ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ຫ້າປະການຄືແນວໃດ? ຄື: (໑) ການບັງເກີດຂຶ້ນແຫ່ງພະຕຖາຄົດອະຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. (໒) ບຸກຄົນຜູ້ສະແດງທຳມະວິນັຍທີ່ພະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. (໓) ເມື່ອທຳມະວິນັຍທີ່ພະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວຖືກສະແດງຢູ່, ບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໃນທຳມະວິນັຍນັ້ນ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. (໔) ເມື່ອທຳມະວິນັຍທີ່ພະຕຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວຖືກສະແດງຢູ່, ບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. (໕) ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມກະຕັນຍູກະຕະເວທີ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ. ດູກ່ອນລິສສະວີທັງຫຼາຍ, ການບັງເກີດຂຶ້ນແຫ່ງລັດຕະນະຫ້າປະການນີ້ແລ ຫາໄດ້ຍາກໃນໂລກ." ສູດທີຫ້າ ຈົບ.

---

๖. มหาสุปินสุตฺตํ

໖. ມະຫາສຸປິນະສູດ

---

๑๙๖. ‘‘ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต ปญฺจ มหาสุปินา ปาตุรเหสุํ. กตเม ปญฺจ? ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต [Pg.210] อยํ มหาปถวี มหาสยนํ อโหสิ, หิมวา ปพฺพตราชา พิพฺโพหนํ อโหสิ, ปุรตฺถิเม สมุทฺเท วาโม หตฺโถ โอหิโต อโหสิ, ปจฺฉิเม สมุทฺเท ทกฺขิโณ หตฺโถ โอหิโต อโหสิ, ทกฺขิเณ สมุทฺเท อุโภ ปาทา โอหิตา อเหสุํ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อยํ ปฐโม มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

໑໙໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ມະຫາສຸບິນ ໕ ປະການ ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ມະຫາປະຖະພີນີ້ໄດ້ເປັນທີ່ນອນອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ຂຸນເຂົາຫิມະພານໄດ້ເປັນໝອນ, ພຣະຫັດຊ້າຍວາງລົງໃນມະຫາສະໝຸດທິດຕາເວັນອອກ, ພຣະຫັດຂວາວາງລົງໃນມະຫາສະໝຸດທິດຕາເວັນຕົກ, ແລະພຣະບາດທັງສອງວາງລົງໃນມະຫາສະໝຸດທິດໃຕ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต ติริยา นาม ติณชาติ นาภิยา อุคฺคนฺตฺวา นภํ อาหจฺจ ฐิตา อโหสิ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อยํ ทุติโย มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ຫຍ້າຊະນິດໜຶ່ງທີ່ຊື່ວ່າ ຕິຣິຍະ ໄດ້ງອກຂຶ້ນຈາກພຣະນາພີ ແລ້ວສູງຂຶ້ນໄປຈົນຈົດທ້ອງຟ້າ ຕັ້ງຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີສອງ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เสตา กิมี กณฺหสีสา ปาเทหิ อุสฺสกฺกิตฺวา ( ) ยาว ชาณุมณฺฑลา ปฏิจฺฉาเทสุํ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อยํ ตติโย มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ຕົວໜອນສີຂາວຫົວສີດຳທັງຫຼາຍ ໄດ້ໄຕ່ຂຶ້ນມາແຕ່ພຣະບາດ ແລ້ວປົກຄຸມຈົນຮອດພຣະຊານຸມົນທົນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີສາມ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต จตฺตาโร สกุณา นานาวณฺณา จตูหิ ทิสาหิ อาคนฺตฺวา ปาทมูเล นิปติตฺวา สพฺพเสตา สมฺปชฺชึสุ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อยํ จตุตฺโถ มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣะອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ນົກ ໔ ໂຕ ທີ່ມີສີສັນຕ່າງໆ ກັນ ໄດ້ບິນມາຈາກທິດທັງສີ່ ແລ້ວມາໝອບລົງທີ່ໃກ້ພຣະບາດ ແລ້ວກາຍເປັນສີຂາວລ້ວນທັງໝົດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີສີ່ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน มหโต มีฬฺหปพฺพตสฺส อุปรูปริ จงฺกมติ อลิปฺปมาโน มีฬฺเหน. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อยํ ปญฺจโม มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ໄດ້ສະເດັດຈົງກົມໄປມາຢູ່ເທິງຍອດພູຄູດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ໂດຍບໍ່ມີຄູດເປິເປື້ອນພຣະວໍຣະກາຍເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີຫ້າ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ.

---

‘‘ยมฺปิ[Pg.211], ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อยํ มหาปถวี มหาสยนํ อโหสิ, หิมวา ปพฺพตราชา พิพฺโพหนํ อโหสิ, ปุรตฺถิเม สมุทฺเท วาโม หตฺโถ โอหิโต อโหสิ, ปจฺฉิเม สมุทฺเท ทกฺขิโณ หตฺโถ โอหิโต อโหสิ, ทกฺขิเณ สมุทฺเท อุโภ ปาทา โอหิตา อเหสุํ; ตถาคเตน, ภิกฺขเว, อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อนุตฺตรา สมฺมาสมฺโพธิ อภิสมฺพุทฺธา. ตสฺสา อภิสมฺโพธาย อยํ ปฐโม มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ມະຫາປະຖະພີນີ້ໄດ້ເປັນທີ່ນອນອັນຍິ່ງໃຫຍ່, ຂຸນເຂົາຫິມະພານໄດ້ເປັນໝອນ, ພຣະຫັດຊ້າຍວາງລົງໃນມະຫາສະໝຸດທິດຕາເວັນອອກ, ພຣະຫັດຂວາວາງລົງໃນມະຫາສະໝຸດທິດຕາເວັນຕົກ, ແລະພຣະບາດທັງສອງວາງລົງໃນມະຫາສະໝຸດທິດໃຕ້ ແກ່ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້ ນັ້ນ; ກໍເພື່ອເປັນນິມິດວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຈະໄດ້ຕຣັສຣູ້ອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ. ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນບຸພພະນິມິດແຫ່ງການຕຣັສຣູ້ນັ້ນ.

---

‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต ติริยา นาม ติณชาติ นาภิยา อุคฺคนฺตฺวา นภํ อาหจฺจ ฐิตา อโหสิ; ตถาคเตน, ภิกฺขเว, อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิโต. ตสฺส อภิสมฺโพธาย อยํ ทุติโย มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ຫຍ້າຊະນິດໜຶ່ງທີ່ຊື່ວ່າ ຕິຣິຍະ ໄດ້ງອກຂຶ້ນຈາກພຣະນາພີ ແລ້ວສູງຂຶ້ນໄປຈົນຈົດທ້ອງຟ້າ ຕັ້ງຢູ່ ແກ່ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້ ນັ້ນ; ກໍເພື່ອເປັນນິມິດວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຈະໄດ້ຕຣັສຣູ້ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ແລ້ວປະກາດໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ຕະຫຼອດຮອດເທວະດາ ແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ. ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີສອງ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນບຸພພະນິມິດແຫ່ງການຕຣັສຣູ້ນັ້ນ.

---

‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เสตา กิมี กณฺหสีสา ปาเทหิ อุสฺสกฺกิตฺวา ยาว ชาณุมณฺฑลา ปฏิจฺฉาเทสุํ; พหู, ภิกฺขเว, คิหี โอทาตวสนา ตถาคตํ ปาณุเปตา สรณํ คตา. ตสฺส อภิสมฺโพธาย อยํ ตติโย มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ຕົວໜອນສີຂາວຫົວສີດຳທັງຫຼາຍ ໄດ້ໄຕ່ຂຶ້ນມາແຕ່ພຣະບາດ ແລ້ວປົກຄຸມຈົນຮອດພຣະຊານຸມົນທົນ ແກ່ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້ ນັ້ນ; ກໍເພື່ອເປັນນິມິດວ່າ ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ ຜູ້ສຸ່ມຫົ່ມຜ້າຂາວ ຈະເຖິງພຣະຕະຖາຄົດເປັນສະຣະນະຕະຫຼອດຊີວິດ. ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີສາມ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນບຸພພະນິມິດແຫ່ງການຕຣັສຣູ້ນັ້ນ.

---

‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต จตฺตาโร สกุณา นานาวณฺณา จตูหิ ทิสาหิ อาคนฺตฺวา ปาทมูเล นิปติตฺวา สพฺพเสตา สมฺปชฺชึสุ; จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, วณฺณา ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา อนุตฺตรํ วิมุตฺตึ สจฺฉิกโรนฺติ. ตสฺส อภิสมฺโพธาย อยํ จตุตฺโถ มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ນົກ ໔ ໂຕ ທີ່ມີສີສັນຕ່າງໆ ກັນ ໄດ້ບິນມາຈາກທິດທັງສີ່ ແລ້ວມາໝອບລົງທີ່ໃກ້ພຣະບາດ ແລ້ວກາຍເປັນສີຂາວລ້ວນທັງໝົດ ແກ່ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້ ນັ້ນ; ກໍເພື່ອເປັນນິມິດວ່າ ວັນນະທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື ກະສັດ, ພຣາມ, ເພດ, ແລະສູດ ຈະອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕະຖາຄົດປະກາດໄວ້ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນຸດຕະຣະວິມຸດຕິ. ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີສີ່ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນບຸພພະນິມິດແຫ່ງການຕຣັສຣູ້ນັ້ນ.

---

‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺโธ โพธิสตฺโตว สมาโน มหโต มีฬฺหปพฺพตสฺส อุปรูปริ จงฺกมติ [Pg.212] อลิปฺปมาโน มีฬฺเหน; ลาภี, ภิกฺขเว, ตถาคโต จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, ตํ ตถาคโต อคถิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ. ตสฺส อภิสมฺโพธาย อยํ ปญฺจโม มหาสุปิโน ปาตุรโหสิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້ ໄດ້ສະເດັດຈົງກົມໄປມາຢູ່ເທິງຍອດພູຄູດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ໂດຍບໍ່ມີຄູດເປິເປື້ອນພຣະວໍຣະກາຍເລີຍ ນັ້ນ; ກໍເພື່ອເປັນນິມິດວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ຈະເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ ແລ້ວພຣະຕະຖາຄົດ ຈະບໍລິໂພກປັດໄຈເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍບໍ່ຕິດພັນ, ບໍ່ມົວເມົາ, ບໍ່ສະຫຍົບ, ແຕ່ເຫັນໂທດ ແລະມີປັນຍາຮູ້ທາງສະຫຼັດອອກ. ນີ້ແມ່ນມະຫາສຸບິນປະການທີຫ້າ ທີ່ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ເພື່ອເປັນບຸພພະນິມິດແຫ່ງການຕຣັສຣູ້ນັ້ນ.

---

‘‘ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต อิเม ปญฺจ มหาสุปินา ปาตุรเหสุ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກ່ອນການຕຣັສຣູ້ ໃນເວລາທີ່ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດ ຜູ້ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຣູ້, ມະຫາສຸບິນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແລ້ວດ້ວຍປະການສະນີ.

---

๗. วสฺสสุตฺตํ

໗. ວັສສະສູດ

---

๑๙๗. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, วสฺสสฺส อนฺตรายา, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมติ. กตเม ปญฺจ? อุปริ, ภิกฺขเว, อากาเส เตโชธาตุ ปกุปฺปติ. เตน อุปฺปนฺนา เมฆา ปฏิวิคจฺฉนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม วสฺสสฺส อนฺตราโย, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมติ.

໑໙໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອັນຕະລາຍແກ່ຝົນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທິງທ້ອງຟ້າເບື້ອງບົນ ເຕໂຊທາດກຳເລີບ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ເມກທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນແລ້ວຈຶ່ງກະຈັດກະຈາຍໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນອັນຕະລາຍແກ່ຝົນປະການທີໜຶ່ງ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อุปริ อากาเส วาโยธาตุ ปกุปฺปติ. เตน อุปฺปนฺนา เมฆา ปฏิวิคจฺฉนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย วสฺสสฺส อนฺตราโย, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເທິງທ້ອງຟ້າເບື້ອງບົນ ວາໂยທາດກຳເລີບ. ເພາະເຫດນັ້ນ, ເມກທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນແລ້ວຈຶ່ງກະຈັດກະຈາຍໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນອັນຕະລາຍແກ່ຝົນປະການທີສອງ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ราหุ อสุรินฺโท ปาณินา อุทกํ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา มหาสมุทฺเท ฉฑฺเฑติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย วสฺสสฺส อนฺตราโย, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພະຍາອະສູນຣາຫູ ໄດ້ເອົາມືຮອງຮັບເອົານ້ຳຝົນ ແລ້ວຖິ້ມລົງໃນມະຫາສະໝຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນອັນຕະລາຍແກ່ຝົນປະການທີສາມ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, วสฺสวลาหกา เทวา ปมตฺตา โหนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ วสฺสสฺส อนฺตราโย, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພວກວັສສະວະລາຫົກເທວະດາປະໝາດມົວເມົາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນອັນຕະລາຍແກ່ຝົນປະການທີສີ່ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มนุสฺสา อธมฺมิกา โหนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม วสฺสสฺส อนฺตราโย, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ วสฺสสฺส อนฺตรายา, ยํ เนมิตฺตา น ชานนฺติ, ยตฺถ เนมิตฺตานํ จกฺขุ น กมตี’’ติ. สตฺตมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ມະນຸດທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ບໍ່ມີທັມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແມ່ນອັນຕະລາຍແກ່ຝົນປະການທີຫ້າ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວແມ່ນອັນຕະລາຍແກ່ຝົນ ໕ ປະການ ທີ່ພວກໝໍເດົາບໍ່ຮູ້, ທີ່ດວງຕາຂອງພວກໝໍເດົາບໍ່ສາມາດຢັ່ງຮູ້ໄດ້.

---

๘. วาจาสุตฺตํ

໘. ວາຈາສູດ

---

๑๙๘. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.213], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตา วาจา สุภาสิตา โหติ, โน ทุพฺภาสิตา, อนวชฺชา จ อนนุวชฺชา จ วิญฺญูนํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? กาเลน จ ภาสิตา โหติ, สจฺจา จ ภาสิตา โหติ, สณฺหา จ ภาสิตา โหติ, อตฺถสํหิตา จ ภาสิตา โหติ, เมตฺตจิตฺเตน จ ภาสิตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตา วาจา สุภาสิตา โหติ, โน ทุพฺภาสิตา, อนวชฺชา จ อนนุวชฺชา จ วิญฺญูน’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

໑໙໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວາຈາທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນວາຈາທີ່ກ່າວດີແລ້ວ, ບໍ່ແມ່ນກ່າວບໍ່ດີ, ເປັນວາຈາທີ່ບໍ່ມີໂທດ ແລະວິນຍູຊົນບໍ່ຕິຕຽນໄດ້. ອົງ ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກ່າວຖືກກາລະເທສະ ໑, ກ່າວຄຳຈິງ ໑, ກ່າວຄຳອ່ອນຫວານ ໑, ກ່າວຄຳທີ່ມີປະໂຫຍດ ໑, ແລະກ່າວດ້ວຍຈິດເມດຕາ ໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວາຈາທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນວາຈາທີ່ກ່າວດີແລ້ວ, ບໍ່ແມ່ນກ່າວບໍ່ດີ, ເປັນວາຈາທີ່ບໍ່ມີໂທດ ແລະວິນຍູຊົນບໍ່ຕິຕຽນໄດ້.

---

๙. กุลสุตฺตํ

໙. ກຸລະສູດ

---

๑๙๙. ‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สีลวนฺโต ปพฺพชิตา กุลํ อุปสงฺกมนฺติ, ตตฺถ มนุสฺสา ปญฺจหิ ฐาเนหิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย สีลวนฺเต ปพฺพชิเต กุลํ อุปสงฺกมนฺเต มนุสฺสา ทิสฺวา จิตฺตานิ ปสาเทนฺติ, สคฺคสํวตฺตนิกํ, ภิกฺขเว, ตํ กุลํ ตสฺมึ สมเย ปฏิปทํ ปฏิปนฺนํ โหติ.

໑໙໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນໃດ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໃນຕະກູນນັ້ນ ຍ່ອມປະສົບບຸນເປັນອັນມາກ ໂດຍສະຖານະ ໕ ປະການ. ໕ ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໄດ້ເຫັນແລ້ວ ເຮັດຈິດໃຈໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ.

---

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย สีลวนฺเต ปพฺพชิเต กุลํ อุปสงฺกมนฺเต มนุสฺสา ปจฺจุฏฺเฐนฺติ อภิวาเทนฺติ อาสนํ เทนฺติ, อุจฺจากุลีนสํวตฺตนิกํ, ภิกฺขเว, ตํ กุลํ ตสฺมึ สมเย ปฏิปทํ ปฏิปนฺนํ โหติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍພາກັນລຸກຕ້ອນຮັບ, ກາບໄຫວ້, ແລະຖວາຍອາສະນະ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ເປັນໄປເພື່ອການເກີດໃນຕະກູນສູງ.

---

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย สีลวนฺเต ปพฺพชิเต กุลํ อุปสงฺกมนฺเต มนุสฺสา มจฺเฉรมลํ ปฏิวิเนนฺติ, มเหสกฺขสํวตฺตนิกํ, ภิกฺขเว, ตํ กุลํ ตสฺมึ สมเย ปฏิปทํ ปฏิปนฺนํ โหติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍພາກັນກຳຈັດມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີສັກດາໃຫຍ່.

---

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย สีลวนฺเต ปพฺพชิเต กุลํ อุปสงฺกมนฺเต มนุสฺสา ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชนฺติ, มหาโภคสํวตฺตนิกํ, ภิกฺขเว, ตํ กุลํ ตสฺมึ สมเย ปฏิปทํ ปฏิปนฺนํ โหติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍພາກັນແບ່ງປັນຕາມກຳລັງຄວາມສາມາດ ແລະກຳລັງຊັບ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີໂພຄະຊັບອັນຍິ່ງໃຫຍ່.

---

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย สีลวนฺเต ปพฺพชิเต กุลํ อุปสงฺกมนฺเต มนุสฺสา ปริปุจฺฉนฺติ ปริปญฺหนฺติ ธมฺมํ สุณนฺติ, มหาปญฺญาสํวตฺตนิกํ, ภิกฺขเว, ตํ กุลํ ตสฺมึ สมเย ปฏิปทํ ปฏิปนฺนํ โหติ. ยํ, ภิกฺขเว, สีลวนฺโต ปพฺพชิตา กุลํ อุปสงฺกมนฺติ, ตตฺถ มนุสฺสา อิเมหิ ปญฺจหิ ฐาเนหิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺตี’’ติ. นวมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, 在ສະໄໝໃດ ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນ, ມະນຸດທັງຫຼາຍພາກັນໄຕ່ຖາມ, ສອບຖາມ, ແລະຟັງທັມ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີປັນຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບັນພະຊິດຜູ້ມີສີລເຂົ້າໄປຫາຕະກູນໃດ, ມະນຸດທັງຫຼາຍໃນຕະກູນນັ້ນ ຍ່ອມປະສົບບຸນເປັນອັນມາກ ໂດຍສະຖານະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວດ້ວຍປະການສະນີ.

---

๑๐. นิสฺสารณียสุตฺตํ

໑໐. ນິສສາຣະນີຍະສູດ

---

๒๐๐. ‘‘ปญฺจิมา[Pg.214], ภิกฺขเว, นิสฺสารณียา ธาตุโย. กตมา ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กามํ มนสิกโรโต กาเมสุ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. เนกฺขมฺมํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ สุวิสํยุตฺตํ กาเมหิ; เย จ กามปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวทิยติ. อิทมกฺขาตํ กามานํ นิสฺสรณํ.

໒໐໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ (ນິສສະຣະນີຍະທາດ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້, ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການເຖິງກາມ, ຈິດຂອງລາວຍ່ອມບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ຕັ້ງຢູ່, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນກາມທັງຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອລາວມົນສິການເຖິງເນກຂຳມະ (ການອອກຈາກກາມ), ຈິດຂອງລາວຍ່ອມແລ່ນໄປ, ເຫຼື້ອມໃສ, ຕັ້ງຢູ່, ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ. ຈິດຂອງລາວນັ້ນຊື່ວ່າດຳເນີນໄປດີແລ້ວ, ອົບຮົມດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ປາສະຈາກກາມທັງຫຼາຍດີແລ້ວ; ອາສະວະ, ຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະກາມເປັນປັດໄຈ, ລາວເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ, ລາວຈຶ່ງບໍ່ສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ. ນີ້ກ່າວວ່າເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน พฺยาปาทํ มนสิกโรโต พฺยาปาเท จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อพฺยาปาทํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อพฺยาปาเท จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ สุวิสํยุตฺตํ พฺยาปาเทน; เย จ พฺยาปาทปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวทิยติ. อิทมกฺขาตํ พฺยาปาทสฺส นิสฺสรณํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການເຖິງພະຍາບາດ, จິດຂອງລາວຍ່ອມບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ຕັ້ງຢູ່, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນພະຍາບາດ. ແຕ່ເມື່ອລາວມົນສິການເຖິງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ (ອະພະຍາບາດ), ຈິດຂອງລາວຍ່ອມແລ່ນໄປ, ເຫຼື້ອມໃສ, ຕັ້ງຢູ່, ຫຼຸດພົ້ນໃນອະພະຍາບາດ. ຈິດຂອງລາວນັ້ນຊື່ວ່າດຳເນີນໄປດີແລ້ວ, ອົບຮົມດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ປາສະຈາກພະຍາບາດດີແລ້ວ; ອາສະວະ, ຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະພະຍາບາດເປັນປັດໄຈ, ລາວເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ, ລາວຈຶ່ງບໍ່ສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ. ນີ້ກ່າວວ່າເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກພະຍາບາດ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน วิเหสํ มนสิกโรโต วิเหสาย จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อวิเหสํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อวิเหสาย จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ สุวิสํยุตฺตํ วิเหสาย; เย จ วิเหสาปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวทิยติ. อิทมกฺขาตํ วิเหสาย นิสฺสรณํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການເຖິງຄວາມບຽດບຽນ (ວິຫິງສາ), ຈິດຂອງລາວຍ່ອມບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ຕັ້ງຢູ່, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນວິຫິງສາ. ແຕ່ເມື່ອລາວມົນສິການເຖິງຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ (ອະວິຫິງສາ), ຈິດຂອງລາວຍ່ອມແລ່ນໄປ, ເຫຼື້ອມໃສ, ຕັ້ງຢູ່, ຫຼຸດພົ້ນໃນອະວິຫິງສາ. ຈິດຂອງລາວນັ້ນຊື່ວ່າດຳເນີນໄປດີແລ້ວ, ອົບຮົມດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ປາສະຈາກວິຫິງສາດີແລ້ວ; ອາສະວະ, ຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະວິຫິງສາເປັນປັດໄຈ, ລາວເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ, ລາວຈຶ່ງບໍ່ສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ. ນີ້ກ່າວວ່າເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິຫິງສາ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน รูปํ มนสิกโรโต รูเป จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. อรูปํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต อรูเป จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ สุวิสํยุตฺตํ รูเปหิ; เย จ รูปปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวทิยติ. อิทมกฺขาตํ รูปานํ นิสฺสรณํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການເຖິງຮູບ, ຈິດຂອງລາວຍ່ອມບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ຕັ້ງຢູ່, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນຮູບ. ແຕ່ເມື່ອລາວມົນສິການເຖິງອະຮູບ, ຈິດຂອງລາວຍ່ອມແລ່ນໄປ, ເຫຼື້ອມໃສ, ຕັ້ງຢູ່, ຫຼຸດພົ້ນໃນອະຮູບ. ຈິດຂອງລາວນັ້ນຊື່ວ່າດຳເນີນໄປດີແລ້ວ, ອົບຮົມດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ປາສະຈາກຮູບທັງຫຼາຍດີແລ້ວ; ອາສະວະ, ຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະຮູບເປັນປັດໄຈ, ລາວເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ, ລາວຈຶ່ງບໍ່ສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ. ນີ້ກ່າວວ່າເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບທັງຫຼາຍ.

---

‘‘ปุน [Pg.215] จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สกฺกายํ มนสิกโรโต สกฺกาเย จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ. สกฺกายนิโรธํ โข ปนสฺส มนสิกโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ. ตสฺส ตํ จิตฺตํ สุคตํ สุภาวิตํ สุวุฏฺฐิตํ สุวิมุตฺตํ สุวิสํยุตฺตํ สกฺกาเยน; เย จ สกฺกายปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มุตฺโต โส เตหิ, น โส ตํ เวทนํ เวทิยติ. อิทมกฺขาตํ สกฺกายสฺส นิสฺสรณํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການເຖິງສັກກາຍະ, ຈິດຂອງລາວຍ່ອມບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ຕັ້ງຢູ່, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນສັກກາຍະ. ແຕ່ເມື່ອລາວມົນສິການເຖິງສັກກາຍະນິໂຣດ (ຄວາມດັບສັກກາຍະ), ຈິດຂອງລາວຍ່ອມແລ່ນໄປ, ເຫຼື້ອມໃສ, ຕັ້ງຢູ່, ຫຼຸດພົ້ນໃນສັກກາຍະນິໂຣດ. ຈິດຂອງລາວນັ້ນຊື່ວ່າດຳເນີນໄປດີແລ້ວ, ອົບຮົມດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ປາສະຈາກສັກກາຍະດີແລ້ວ; ອາສະວະ, ຄວາມຄັບແຄ້ນ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຮົນໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະສັກກາຍະເປັນປັດໄຈ, ລາວເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ, ລາວຈຶ່ງບໍ່ສະເຫວີຍເວທະນານັ້ນ. ນີ້ກ່າວວ່າເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກສັກກາຍະ.

---

‘‘ตสฺส กามนนฺทีปิ นานุเสติ, พฺยาปาทนนฺทีปิ นานุเสติ, วิเหสานนฺทีปิ นานุเสติ, รูปนนฺทีปิ นานุเสติ, สกฺกายนนฺทีปิ นานุเสติ (โส) กามนนฺทิยาปิ อนนุสยา, พฺยาปาทนนฺทิยาปิ อนนุสยา, วิเหสานนฺทิยาปิ อนนุสยา, รูปนนฺทิยาปิ อนนุสยา, สกฺกายนนฺทิยาปิ อนนุสยา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิรนุสโย, อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺส. อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ นิสฺสารณียา ธาตุโย’’ติ. ทสมํ.

ຄວາມເພີດເພີນໃນກາມ (ກາມະນັນທິ) ຍ່ອມບໍ່ນອນເນື່ອງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ຄວາມເພີດເພີນໃນພະຍາບາດ (ພະຍາບາດທະນັນທິ) ຍ່ອມບໍ່ນອນເນື່ອງ, ຄວາມເພີດເພີນໃນຄວາມບຽດບຽນ (ວິຫິງສານັນທິ) ຍ່ອມບໍ່ນອນເນື່ອງ, ຄວາມເພີດເພີນໃນຮູບ (ຮູບະນັນທິ) ຍ່ອມບໍ່ນອນເນື່ອງ, ຄວາມເພີດເພີນໃນສັກກາຍະ (ສັກກາຍະນັນທິ) ຍ່ອມບໍ່ນອນເນື່ອງ. ເພາະບໍ່ມີຄວາມນອນເນື່ອງແຫ່ງຄວາມເພີດເພີນໃນກາມ, ເພາະບໍ່ມີຄວາມນອນເນື່ອງແຫ່ງຄວາມເພີດເພີນໃນພະຍາບາດ, ເພາະບໍ່ມີຄວາມນອນເນື່ອງແຫ່ງຄວາມເພີດເພີນໃນຄວາມບຽດບຽນ, ເພາະບໍ່ມີຄວາມນອນເນື່ອງແຫ່ງຄວາມເພີດເພີນໃນຮູບ, ເພາະບໍ່ມີຄວາມນອນເນື່ອງແຫ່ງຄວາມເພີດເພີນໃນສັກກາຍະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ເຮົາກ່າວວ່າ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີອະນຸໄສ, ຕັດຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ, ຖອນສັງໂຍດໄດ້ແລ້ວ, ເພາະຮູ້ທົ່ວເຖິງມານะໂດຍຊອບ ຈຶ່ງເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ທາດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ໕ ປະການ.

---

พฺราหฺมณวคฺโค ปญฺจโม.

ພຣາມມະນະວັກ ທີ ໕ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ນັ້ນຄື:

---

โสโณ โทโณ สงฺคารโว, การณปาลี จ ปิงฺคิยานี;

สุปินา จ วสฺสา วาจา, กุลํ นิสฺสารณีเยน จาติ.

ໂສນະສູດ, ໂທນະສູດ, ສັງຄາຣະວະສູດ, ກາຣະນະປາລີສູດ, ປິງຄິຍານີສູດ, ສຸປິນະສູດ, ວັດສະສູດ, ວາຈາສູດ, ກຸລະສູດ ແລະ ນิສສະຣະນີຍະສູດ.

---

จตุตฺถํปณฺณาสกํ สมตฺโต.

ຈະຕຸດຖະປັນນາດົກ (ໝວດຫ້າສິບທີ ໔) ຈົບບໍລິບູນ.

---

๕. ปญฺจมปณฺณาสกํ

໕. ປັນຈະມະປັນນາດົກ (ໝວດຫ້າສິບທີ ໕)

---

(๒๑) ๑. กิมิลวคฺโค

(໒໑) ໑. ກິມິລະວັກ

---

๑. กิมิลสุตฺตํ

໑. ກິມິລະສູດ

---

๒๐๑. เอกํ [Pg.216] สมยํ ภควา กิมิลายํ วิหรติ เวฬุวเน. อถ โข อายสฺมา กิมิโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา กิมิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, ธมฺเม อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สงฺเฆ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, สิกฺขาย อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา, อญฺญมญฺญํ อคารวา วิหรนฺติ อปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม น จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ.

໒໐໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄຜ່ (ເວລຸວັນ) ໃກ້ເມືອງກິມິລະ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະກິມິລະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khángໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະກິມິລະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດແລ ເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະສັດທຳບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ?' 'ກິມິລະ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພວກພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະศาสດາ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະທຳ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະສົງ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນສິກຂາ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ ບໍ່ມີຄວາມຢຳເກງໃນກັນແລະກັນ. ກິມິລະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະສັດທຳບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ.'

---

‘‘โก ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ? ‘‘อิธ, กิมิล, ตถาคเต ปรินิพฺพุเต ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย สตฺถริ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, ธมฺเม สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สงฺเฆ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, สิกฺขาย สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา, อญฺญมญฺญํ สคารวา วิหรนฺติ สปฺปติสฺสา. อยํ โข, กิมิล, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน ตถาคเต ปรินิพฺพุเต สทฺธมฺโม จิรฏฺฐิติโก โหตี’’ติ. ปฐมํ.

'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍອັນໃດແລ ເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະສັດທຳຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ?' 'ກິມິລະ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ ພວກພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຄົາຣົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະศาสດາ, ມີຄວາມເຄົາຣົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະທຳ, ມີຄວາມເຄົາຣົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນພຣະສົງ, ມີຄວາມເຄົາຣົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນສິກຂາ, ມີຄວາມເຄົາຣົບ ມີຄວາມຢຳເກງໃນກັນແລະກັນ. ກິມິລະ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ພຣະສັດທຳຕັ້ງຢູ່ໄດ້ດົນນານ ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ.'

---

๒. ธมฺมสฺสวนสุตฺตํ

໒. ທັມມັດສະວະນະສູດ

---

๒๐๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ธมฺมสฺสวเน. กตเม ปญฺจ? อสฺสุตํ สุณาติ, สุตํ ปริโยทาเปติ, กงฺขํ วิตรติ, ทิฏฺฐึ อุชุํ กโรติ, จิตฺตมสฺส ปสีทติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ธมฺมสฺสวเน’’ติ. ทุติยํ.

໒໐໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນການຟັງທຳ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມໄດ້ຟັງສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຟັງ, ຍ່ອມເຮັດສິ່ງທີ່ເຄີຍຟັງແລ້ວໃຫ້ຜຸດຜ່ອງ, ຍ່ອມບັນເທົາຄວາມສົງໄສເສຍໄດ້, ຍ່ອມເຮັດຄວາມເຫັນໃຫ້ກົງ, ຈິດຂອງລາວຍ່ອມເຫຼື້ອມໃສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນການຟັງທຳ ໕ ປະການ.

---

๓. อสฺสาชานียสุตฺตํ

໓. ອັດສາຊານີຍະສູດ

---

๒๐๓. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.217], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

໒໐໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າອາຊານີຍະຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ, ເປັນເຄື່ອງຊົມໃຊ້ຂອງພຣະຣາຊາ, ເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາ.

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อชฺชเวน, ชเวน, มทฺทเวน, ขนฺติยา, โสรจฺเจน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. ‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส.

ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມຊື່ກົງ (ອັດຊະວະ), ຄວາມວ່ອງໄວ (ຊະວະ), ຄວາມອ່ອນໂຍນ (ມັດທະວະ), ຄວາມອົດທົນ (ຂันຕິ) ແລະ ຄວາມສະຫງົບສ່ຽມ (ໂສຣັດຈະ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າອາຊານີຍະຕົວຈະເລີນຂອງພຣະຣາຊາ ທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນມ້າຄວນແກ່ພຣະຣາຊາ, ເປັນເຄື່ອງຊົມໃຊ້ຂອງພຣະຣາຊາ, ເຖິງການນັບວ່າເປັນອົງຄະຂອງພຣະຣາຊາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ (ອາຫຸເນຍໂຍ), ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ (ປາຫຸເນຍໂຍ), ຄວນແກ່ທັກຂິເນຍທານ (ທັກຂິເນຍໂຍ), ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ (ອັນຊະລີກະຣະນີໂຍ), ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ (ອະນຸດຕະຣັງ ປຸນຍັກເຂດຕັງ ໂລກັດສະ).

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? อชฺชเวน, ชเวน, มทฺทเวน, ขนฺติยา, โสรจฺเจน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ตติยํ.

ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄວາມຊື່ກົງ, ຄວາມວ່ອງໄວ, ຄວາມອ່ອນໂຍນ, ຄວາມອົດທົນ ແລະ ຄວາມສະຫງົບສ່ຽມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ, ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ, ຄວນແກ່ທັກຂິເນຍທານ, ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອໜາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ.

---

๔. พลสุตฺตํ

໔. ພະລະສູດ

---

๒๐๔. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ ปญฺจ? สทฺธาพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ พลานี’’ติ. จตุตฺถํ.

໒໐໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ (ກຳລັງ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທາພະລະ, ຫິຣິພະລະ, ໂອຕຕັບປະພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ ແລະ ປັນຍາພະລະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ພະລະ ໕ ປະການ.

---

๕. เจโตขิลสุตฺตํ

໕. ເຈໂຕຂີລະສູດ

---

๒๐๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจโตขิลา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจโตขิโล.

໒໐໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກິເລດເຄື່ອງຕຶງຈິດ (ເຈໂຕຂີລະ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸຍ່ອມສົງໄສ, ເຄືອບແຄງ, ບໍ່ປັກໃຈເຊື່ອ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະศาสດາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ສົງໄສ, ເຄືອບແຄງ, ບໍ່ປັກໃຈເຊື່ອ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະศาสດາ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ (ອາຕັບປະ), ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ (ອະນຸໂຍຄະ), ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່ກັນ (ສາຕັດຈະ), ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ (ປະທານະ). ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່ກັນ, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ເປັນກິເລດເຄື່ອງຕຶງຈິດປະການທີໜຶ່ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺเม กงฺขติ…เป… สงฺเฆ กงฺขติ…เป… สิกฺขาย กงฺขติ…เป… สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ [Pg.218] อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจโตขิโล. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจโตขิลา’’ติ. ปญฺจมํ.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມສົງໄສ... ໃນພຣະທຳ... ໃນພຣະສົງ... ໃນສິກຂາ... ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມໂກດເຄືອງ, ບໍ່ພໍໃຈ, ມີຈິດຖືກກະທົບກະທັ່ງ, ມີຈິດແຂງກະດ້າງໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ໂກດເຄືອງ, ບໍ່ພໍໃຈ, ມີຈິດຖືກກະທົບກະທັ່ງ, ມີຈິດແຂງກະດ້າງໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່ກັນ, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່ກັນ, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ເປັນກິເລດເຄື່ອງຕຶງຈິດປະການທີຫ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ກິເລດເຄື່ອງຕຶງຈິດ ໕ ປະການ.

---

๖. วินิพนฺธสุตฺตํ

໖. ວິນິພັນທະສູດ

---

๒๐๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจตโสวินิพนฺโธ.

໒໐໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ (ເຈໂຕວິນິພັນທະ) ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ພິກຂຸເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກະຫາຍ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຕັນຫາໃນກາມທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດທີ່ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກະຫາຍ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຕັນຫາໃນກາມທັງຫຼາຍ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່ກັນ, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່ກັນ, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ເປັນເຄື່ອງຜູກພັນຈິດປະການທີໜຶ່ງ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย อวีตราโค โหติ…เป… รูเป อวีตราโค โหติ…เป… ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรติ…เป… อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจตโสวินิพนฺโธ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາຍ... ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ... ບໍລິໂພກອາຫານຈົນເຕັມທ້ອງຕາມຄວາມຕ້ອງການແລ້ວ ປະກອບຕົນຢູ່ສະເໝີໃນຄວາມສຸກໃນການນອນ ຄວາມສຸກໃນການເອນກາຍ ຄວາມສຸກໃນການຫຼັບ... ປະພຶດພົມມະຈັນໂດຍຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອໄປເກີດໃນເທວະນິກາຍ ໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງວ່າ 'ດ້ວຍສິນນີ້ ດ້ວຍວັດນີ້ ດ້ວຍຕະບະນີ້ ຫຼືດ້ວຍພົມມະຈັນນີ້ ເຮົາຈັກໄດ້ເປັນເທວະດາ ຫຼືເທບພະບຸດຕົນໃດຕົນໜຶ່ງ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ປະພຶດພົມມະຈັນໂດຍຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາເພື່ອໄປເກີດໃນເທວະນິກາຍໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງວ່າ 'ດ້ວຍສິນນີ້ ດ້ວຍວັດນີ້ ດ້ວຍຕະບະນີ້ ຫຼືດ້ວຍພົມມະຈັນນີ້ ເຮົາຈັກໄດ້ເປັນເທວະດາ ຫຼືເທບພະບຸດຕົນໃດຕົນໜຶ່ງ' ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ ເພື່ອຄວາມພຽນຕິດຕໍ່ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸຮູບໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ ເພື່ອຄວາມພຽນຕິດຕໍ່ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ນີ້ເປັນເຄື່ອງຜູກພັນຈິດປະການທີຫ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ຫົກ.

---

๗. ยาคุสุตฺตํ

໗. "ຍາຄຸສູດ"

---

๒๐๗. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ยาคุยา. กตเม ปญฺจ? ขุทฺทํ ปฏิหนติ, ปิปาสํ ปฏิวิเนติ, วาตํ อนุโลเมติ, วตฺถึ โสเธติ, อามาวเสสํ [Pg.219] ปาเจติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ยาคุยา’’ติ. สตฺตมํ.

໒໐໗. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງເຂົ້າຕົ້ມ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມກຳຈັດຄວາມຫິວ ໑ ຍ່ອມບັນເຕົາຄວາມກະຫາຍ ໑ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ລົມເດີນສະດວກ ໑ ຍ່ອມຊຳລະລ້າງກະເພາະປັດສະວະ ໑ ຍ່ອມຊ່ວຍຍ່ອຍອາຫານທີ່ຍັງເຫຼືອຄ້າງຢູ່ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງເຂົ້າຕົ້ມ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ເຈັດ.

---

๘. ทนฺตกฏฺฐสุตฺตํ

໘. "ທັນຕະກັດຖະສູດ"

---

๒๐๘. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา ทนฺตกฏฺฐสฺส อขาทเน. กตเม ปญฺจ? อจกฺขุสฺสํ, มุขํ ทุคฺคนฺธํ โหติ, รสหรณิโย น วิสุชฺฌนฺติ, ปิตฺตํ เสมฺหํ ภตฺตํ ปริโยนนฺธติ, ภตฺตมสฺส นจฺฉาเทติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ทนฺตกฏฺฐสฺส อขาทเน.

໒໐໘. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດໃນການບໍ່ຄ້ຽວໄມ້ສີຟັນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ສາຍຕາ ໑ ປາກມີກິ່ນເໝັນ ໑ ເສັ້ນປະສາດຮັບລົດບໍ່ສະອາດ ໑ ດີແລະສະເຫຼດຫຸ້ມຫໍ່ອາຫານ ໑ ບໍ່ຈະເລີນອາຫານ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດໃນການບໍ່ຄ້ຽວໄມ້ສີຟັນ ໕ ປະການນີ້ແລ."

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ทนฺตกฏฺฐสฺส ขาทเน. กตเม ปญฺจ? จกฺขุสฺสํ, มุขํ น ทุคฺคนฺธํ โหติ, รสหรณิโย วิสุชฺฌนฺติ, ปิตฺตํ เสมฺหํ ภตฺตํ น ปริโยนนฺธติ, ภตฺตมสฺส ฉาเทติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ทนฺตกฏฺฐสฺส ขาทเน’’ติ. อฏฺฐมํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງໃນການຄ້ຽວໄມ້ສີຟັນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ເປັນປະໂຫຍດແກ່ສາຍຕາ ໑ ປາກບໍ່ມີກິ່ນເໝັນ ໑ ເສັ້ນປະສາດຮັບລົດສະອາດດີ ໑ ດີແລະສະເຫຼດບໍ່ຫຸ້ມຫໍ່ອາຫານ ໑ ຈະເລີນອາຫານ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງໃນການຄ້ຽວໄມ້ສີຟັນ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ແປດ.

---

๙. คีตสฺสรสุตฺตํ

໙. "ຄີຕັດສະຣະສູດ"

---

๒๐๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อายตเกน คีตสฺสเรน ธมฺมํ ภณนฺตสฺส. กตเม ปญฺจ? อตฺตนาปิ ตสฺมึ สเร สารชฺชติ, ปเรปิ ตสฺมึ สเร สารชฺชนฺติ, คหปติกาปิ อุชฺฌายนฺติ – ‘ยเถว มยํ คายาม, เอวเมวํ โข สมณา สกฺยปุตฺติยา คายนฺตี’ติ, สรกุตฺติมฺปิ นิกามยมานสฺส สมาธิสฺส ภงฺโค โหติ, ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อายตเกน คีตสฺสเรน ธมฺมํ ภณนฺตสฺสา’’ติ. นวมํ.

໒໐໙. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ສະແດງທຳດ້ວຍສຽງຂັບຮ້ອງອັນຍາວຢຽດ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຕົນເອງກໍກຳໜັດຍິນດີໃນສຽງນັ້ນ ໑ ຄົນອື່ນກໍກຳໜັດຍິນດີໃນສຽງນັ້ນ ໑ ຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍກໍຕິຕຽນວ່າ 'ພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສັກກະຍະບຸດ ຮ້ອງເພງເໝືອນກັບພວກ ເຮົາຮ້ອງເລີຍ' ໑ ເມື່ອພິກຂຸມຸ່ງຫວັງການແຕ່ງສຽງ ສະມາທິຍ່ອມເສື່ອມເສຍ ໑ ປະຊາຊົນລຸ້ນຫຼັງຍ່ອມຖືເອົາເປັນແບບຢ່າງ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ສະແດງທຳດ້ວຍສຽງຂັບຮ້ອງອັນຍາວຢຽດ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ເກົ້າ.

---

๑๐. มุฏฺฐสฺสติสุตฺตํ

໑໐. "ມຸດຖັດສະຕິສູດ"

---

๒๑๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา มุฏฺฐสฺสติสฺส อสมฺปชานสฺส นิทฺทํ โอกฺกมยโต. กตเม ปญฺจ? ทุกฺขํ สุปติ, ทุกฺขํ ปฏิพุชฺฌติ, ปาปกํ สุปินํ ปสฺสติ, เทวตา น รกฺขนฺติ, อสุจิ มุจฺจติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา มุฏฺฐสฺสติสฺส อสมฺปชานสฺส นิทฺทํ โอกฺกมยโต.

໒໑໐. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດຂອງຜູ້ມີສະຕິຫຼົງລືມ ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ ແລ້ວນອນຫຼັບໄປ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ນອນເປັນທຸກ ໑ ຕື່ນເປັນທຸກ ໑ ຝັນຮ້າຍ ໑ ເທວະດາບໍ່ຄຸ້ມຄອງ ໑ ອະສຸຈິເຄື່ອນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດຂອງຜູ້ມີສະຕິຫຼົງລືມ ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ ແລ້ວນອນຫຼັບໄປ ໕ ປະການນີ້ແລ."

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา อุปฏฺฐิตสฺสติสฺส สมฺปชานสฺส นิทฺทํ โอกฺกมยโต. กตเม ปญฺจ? สุขํ สุปติ, สุขํ ปฏิพุชฺฌติ, น ปาปกํ สุปินํ ปสฺสติ[Pg.220], เทวตา รกฺขนฺติ, อสุจิ น มุจฺจติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา อุปฏฺฐิตสฺสติสฺส สมฺปชานสฺส นิทฺทํ โอกฺกมยโต’’ติ. ทสมํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລ້ວນອນຫຼັບໄປ ໕ ປະປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ນອນເປັນສຸກ ໑ ຕື່ນເປັນສຸກ ໑ ບໍ່ຝັນຮ້າຍ ໑ ເທວະດາຄຸ້ມຄອງ ໑ ອະສຸຈິບໍ່ເຄື່ອນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງຂອງຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ມີສຳປະຊັນຍະ ແລ້ວນອນຫຼັບໄປ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ສິບ.

---

กิมิลวคฺโค ปฐโม.

"ກິມິລະວັກ ທີໜຶ່ງ ຈົບ."

---

ตสฺสุทฺทานํ –

"ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:"

---

กิมิโล ธมฺมสฺสวนํ, อาชานีโย พลํ ขิลํ;

วินิพนฺธํ ยาคุ กฏฺฐํ, คีตํ มุฏฺฐสฺสตินา จาติ.

"ວ່າດ້ວຍ ກິມິລະສູດ, ທຳມັດສະວະນະສູດ, ອາຊານີຍະສູດ, ພະລະສູດ, ເຈໂຕຂີລະສູດ, ເຈໂຕວິນິພັນທະສູດ, ຍາຄຸສູດ, ທັນຕະກັດຖະສູດ, ຄີຕັດສະຣະສູດ ແລະ ມຸດຖັດສະຕິສູດ."

---

(๒๒) ๒. อกฺโกสกวคฺโค

(໒໒) ໒. "ອັກໂກສະກະວັກ"

---

๑. อกฺโกสกสุตฺตํ

໑. "ອັກໂກສະກະສູດ"

---

๒๑๑. ‘‘โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺโกสกปริภาสโก อริยูปวาที สพฺรหฺมจารีนํ, ตสฺส ปญฺจ อาทีนวา ปาฏิกงฺขา. กตเม ปญฺจ? ปาราชิโก วา โหติ ฉินฺนปริปนฺโถ, อญฺญตรํ วา สํกิลิฏฺฐํ อาปตฺตึ อาปชฺชติ, พาฬฺหํ วา โรคาตงฺกํ ผุสติ, สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺโกสกปริภาสโก อริยูปวาที สพฺรหฺมจารีนํ, ตสฺส อิเม ปญฺจ อาทีนวา ปาฏิกงฺขา’’ติ. ปฐมํ.

໒໑໑. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຮູບໃດເປັນຜູ້ມັກດ່າ ມັກບໍລິພາສ ມັກກ່າວຮ້າຍພະອະລິຍະເຈົ້າ ຕໍ່ເພື່ອນພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ ໂທດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສâmລັບພິກຂຸນັ້ນ. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມຕ້ອງອາບັດປາຣາຊິກ ອັນເປັນການຕັດຫົນທາງ ໑ ຍ່ອມຕ້ອງອາບັດທີ່ເສົ້າໝອງບາງຢ່າງ ໑ ຍ່ອມເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍຢ່າງຮ້າຍແຮງ ໑ ຍ່ອມຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຮູບໃດເປັນຜູ້ມັກດ່າ ມັກບໍລິພາສ ມັກກ່າວຮ້າຍພະອະລິຍະເຈົ້າ ຕໍ່ເພື່ອນພົມມະຈັນທັງຫຼາຍ ໂທດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຳລັບພິກຂຸນັ້ນແລ." ສູດທີ ໜຶ່ງ.

---

๒. ภณฺฑนการกสุตฺตํ

໒. "ພັນທະນະກາຣະກະສູດ"

---

๒๑๒. ‘‘โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ภณฺฑนการโก กลหการโก วิวาทการโก ภสฺสการโก สงฺเฆ อธิกรณการโก, ตสฺส ปญฺจ อาทีนวา ปาฏิกงฺขา. กตเม ปญฺจ? อนธิคตํ นาธิคจฺฉติ, อธิคตา ปริหายติ, ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ภณฺฑนการโก กลหการโก วิวาทการโก ภสฺสการโก สงฺเฆ อธิกรณการโก, ตสฺส อิเม ปญฺจ อาทีนวา ปาฏิกงฺขา’’ติ. ทุติยํ.

໒໑໒. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຮູບໃດເປັນຜູ້ກໍ່ການທະເລາະ ວິວາດ ຂັດແຍ້ງ ມັກເວົ້າຫຼາຍ ແລະກໍ່ອະທິກອນໃນສົງ ໂທດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຳລັບພິກຂຸນັ້ນ. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມບໍ່ບັນລຸຄຸນວິເສດທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ໑ ຄຸນວິເສດທີ່ບັນລຸແລ້ວຍ່ອມເສື່ອມເສຍ ໑ ຊື່ສຽງອັນຊົ່ວຮ້າຍຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໑ ຍ່ອມຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຮູບໃດເປັນຜູ້ກໍ່ການທະເລາະ ວິວາດ ຂັດແຍ້ງ ມັກເວົ້າຫຼາຍ ແລະກໍ່ອະທິກອນໃນສົງ ໂທດ ໕ ປະການນີ້ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຳລັບພິກຂຸນັ້ນແລ." ສູດທີ ສອງ.

---

๓. สีลสุตฺตํ

໓. "ສີລະສູດ"

---

๒๑๓. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.221], ภิกฺขเว, อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ปมาทาธิกรณํ มหตึ โภคชานึ นิคจฺฉติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

໒໑໓. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄົນທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເສື່ອມເສຍໂພຄະຊັບຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ເພາະຄວາມປະມາດເປັນເຫດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີໜຶ່ງ ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກິຕິສັບອັນຊົ່ວຮ້າຍຂອງຄົນທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີສອງ ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ – อวิสารโท อุปสงฺกมติ มงฺกุภูโต. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄົນທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ ກະສັດບໍລິສັດ ພາມບໍລິສັດ ຄະຫະບໍດີບໍລິສັດ ຫຼືສະມະນະບໍລິສັດ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງບໍ່ອົງອາດ ແລະເກີ້ເຂີນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີສາມ ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄົນທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ຍ່ອມຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີສີ່ ແຫ່ງความວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄົນທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີຫ້າ ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຄົນທຸສິນ ໕ ປະການນີ້ແລ."

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทาย. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อปฺปมาทาธิกรณํ มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อธิคจฺฉติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບກອງໂພຄະຊັບຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ເພາະຄວາມບໍ່ປະມາດເປັນເຫດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີໜຶ່ງ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກິຕິສັບອັນງາມຂອງຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີສອງ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สีลวา สีลสมฺปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ – วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต. อยํ ภิกฺขเว, ตติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ ກະສັດບໍລິສັດ ພາມບໍລິສັດ ຄະຫະບໍດີບໍລິສັດ ຫຼືສະມະນະບໍລິສັດ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງອົງອາດ ແລະບໍ່ເກີ້ເຂີນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີສາມ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ."

---

‘‘ปุน [Pg.222] จปรํ, ภิกฺขเว, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ຍ່ອມບໍ່ຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີສີ່ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ."

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สีลวา สีลสมฺปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทายา’’ติ. ตติยํ.

"ອີກປະການໜຶ່ງ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີຫ້າ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ສາມ.

---

๔. พหุภาณิสุตฺตํ

໔. "ພະຫຸພານິສູດ"

---

๒๑๔. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา พหุภาณิสฺมึ ปุคฺคเล. กตเม ปญฺจ? มุสา ภณติ, ปิสุณํ ภณติ, ผรุสํ ภณติ, สมฺผปฺปลาปํ ภณติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา พหุภาณิสฺมึ ปุคฺคเล.

໒໑໔. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດຂອງຄົນເວົ້າຫຼາຍ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມເວົ້າຕົວະ ໑ ຍ່ອມເວົ້າສອດສຽດ ໑ ຍ່ອມເວົ້າຄຳຫຍາບ ໑ ຍ່ອມເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດຂອງຄົນເວົ້າຫຼາຍ ໕ ປະການນີ້ແລ."

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา มนฺตภาณิสฺมึ ปุคฺคเล. กตเม ปญฺจ? น มุสา ภณติ, น ปิสุณํ ภณติ, น ผรุสํ ภณติ, น สมฺผปฺปลาปํ ภณติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา มนฺตภาณิสฺมึ ปุคฺคเล’’ติ. จตุตฺถํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງຂອງຜູ້ເວົ້າດ້ວຍປັນຍາ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມບໍ່ເວົ້າຕົວະ ໑ ຍ່ອມບໍ່ເວົ້າສອດສຽດ ໑ ຍ່ອມບໍ່ເວົ້າຄຳຫຍາບ ໑ ຍ່ອມບໍ່ເວົ້າເພີ້ເຈີ້ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງຂອງຜູ້ເວົ້າດ້ວຍປັນຍາ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ສີ່.

---

๕. ปฐมอกฺขนฺติสุตฺตํ

໕. "ປະຖະມະອັກຂັນຕິສູດ"

---

๒๑๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อกฺขนฺติยา. กตเม ปญฺจ? พหุโน ชนสฺส อปฺปิโย โหติ อมนาโป, เวรพหุโล จ โหติ, วชฺชพหุโล จ, สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อกฺขนฺติยา.

໒໑໕. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມບໍ່ອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີເວນຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂທດຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມບໍ່ອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ແລ."

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ขนฺติยา. กตเม ปญฺจ? พหุโน ชนสฺส ปิโย โหติ มนาโป, น เวรพหุโล โหติ, น วชฺชพหุโล, อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ขนฺติยา’’ติ. ปญฺจมํ.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງຄວາມອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມບໍ່ເປັນຜູ້ມີເວນຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມບໍ່ເປັນຜູ້ມີໂທດຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມບໍ່ຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອານິສົງແຫ່ງຄວາມອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ແລ." ສູດທີ ຫ້າ.

---

๖. ทุติยอกฺขนฺติสุตฺตํ

໖. "ທຸຕິຍະອັກຂັນຕິສູດ"

---

๒๑๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อกฺขนฺติยา. กตเม ปญฺจ? พหุโน ชนสฺส อปฺปิโย โหติ อมนาโป, ลุทฺโท จ โหติ, วิปฺปฏิสารี จ, สมฺมูฬฺโห [Pg.223] กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อกฺขนฺติยา.

໒໑໖. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມບໍ່ອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນຫຼາຍ ໑ ຍ່ອມເປັນຄົນດຸຮ້າຍ ໑ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈ ໑ ຍ່ອມຫຼົງລືມສະຕິເຮັດກາລະ ໑ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມບໍ່ອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ແລ."

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ขนฺติยา. กตเม ปญฺจ? พหุโน ชนสฺส ปิโย โหติ มนาโป, อลุทฺโท จ โหติ, อวิปฺปฏิสารี จ, อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ขนฺติยา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງແຫ່ງຄວາມອົດທົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນທີ່ຮັກ ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຄົນເປັນອັນມາກ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ດຸຮ້າຍ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼົງໄຫຼເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໑, ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງແຫ່ງຄວາມອົດທົນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໖.

---

๗. ปฐมอปาสาทิกสุตฺตํ

໗. ປະຖົມມະອະປາສາດິກະສູດ

---

๒๑๗. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อปาสาทิเก. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ อุปวทติ, อนุวิจฺจ วิญฺญู ครหนฺติ, ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อปาสาทิเก.

໒໑໗. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ແມ່ນແຕ່ຕົນເອງກໍຕิຕຽນຕົນເອງ ໑, ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມຕິຕຽນ ໑, ກິດຕິສັບອັນຊົ່ວຮ້າຍຍ່ອມຟຸ້ງຂຶ້ນໄປ ໑, ເປັນຜູ້ຫຼົງໄຫຼເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໑, ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ปาสาทิเก. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ น อุปวทติ, อนุวิจฺจ วิญฺญู ปสํสนฺติ, กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ, อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ, กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ปาสาทิเก’’ติ. สตฺตมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນບຸກຄົນຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ແມ່ນແຕ່ຕົນເອງກໍບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງ ໑, ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມສັນເສີນ ໑, ກິດຕິສັບອັນງາມຍ່ອມຟຸ້ງຂຶ້ນໄປ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼົງໄຫຼເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໑, ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍขັນຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນບຸກຄົນຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໗.

---

๘. ทุติยอปาสาทิกสุตฺตํ

໘. ທຸຕິຍະອະປາສາດິກະສູດ

---

๒๑๘. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อปาสาทิเก. กตเม ปญฺจ? อปฺปสนฺนา นปฺปสีทนฺติ, ปสนฺนานญฺจ เอกจฺจานํ อญฺญถตฺตํ โหติ, สตฺถุสาสนํ อกตํ โหติ, ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, จิตฺตมสฺส นปฺปสีทติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อปาสาทิเก.

໒໑໘. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄົນທີ່ຍັງບໍ່ເລື່ອມໃສກໍບໍ່ເລື່ອມໃສ ໑, ຄົນທີ່ເລື່ອມໃສແລ້ວບາງພວກກໍກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ (ຄວາມເລື່ອມໃສເສື່ອມໄປ) ໑, ຄຳສັ່ງສອນຂອງພະศาสດາຊື່ວ່າບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຕາມ ໑, ປະຊາຊົນຮຸ່ນຫຼັງຍ່ອມຖືເອົາເປັນແບບຢ່າງ ໑, ຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຜ່ອງໃສ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา ปาสาทิเก. กตเม ปญฺจ? อปฺปสนฺนา ปสีทนฺติ, ปสนฺนานญฺจ ภิยฺโยภาโว โหติ, สตฺถุสาสนํ กตํ โหติ, ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, จิตฺตมสฺส ปสีทติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา ปาสาทิเก’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນບຸກຄົນຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຄົນທີ່ຍັງບໍ່ເລື່ອມໃສກໍເລື່ອມໃສ ໑, ຄົນທີ່ເລື່ອມໃສແລ້ວຍ່ອມມີຄວາມເລື່ອມໃສຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປ ໑, ຄຳສັ່ງສອນຂອງພະศาสດາຊື່ວ່າໄດ້ປະຕິບັດຕາມ ໑, ປະຊາຊົນຮຸ່ນຫຼັງຍ່ອມຖືເອົາເປັນແບບຢ່າງ ໑, ຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຜ່ອງໃສ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນບຸກຄົນຜູ້ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໘.

---

๙. อคฺคิสุตฺตํ

໙. ອັກຄິສູດ

---

๒๑๙. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.224], ภิกฺขเว, อาทีนวา อคฺคิสฺมึ. กตเม ปญฺจ? อจกฺขุสฺโส, ทุพฺพณฺณกรโณ, ทุพฺพลกรโณ, สงฺคณิกาปวฑฺฒโน, ติรจฺฉานกถาปวตฺตนิโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อคฺคิสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

໒໑໙. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນການຜີງໄຟ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບໍ່ດີຕໍ່ສາຍຕາ ໑, ເຮັດໃຫ້ຜິວພັນເສຍ ໑, ເຮັດໃຫ້ກຳລັງອ່ອນເພຍ ໑, ເຮັດໃຫ້ຍິນດີໃນການຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ ໑, ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຕິລັດສານະກະຖາ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນການຜີງໄຟ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໙.

---

๑๐. มธุราสุตฺตํ

໑໐. ມະທຸຣາສູດ

---

๒๒๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา มธุรายํ. กตเม ปญฺจ? วิสมา, พหุรชา, จณฺฑสุนขา, วาฬยกฺขา, ทุลฺลภปิณฺฑา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา มธุราย’’นฺติ. ทสมํ.

໒໒໐. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນເມືອງມະທຸຣາ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພື້ນດິນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ ໑, ມີຝຸ່ນລະອອງຫຼາຍ ໑, ມີໝູດຸຮ້າຍ ໑, ມີຍັກຮ້າຍ ໑, ບິນທະບາດໄດ້ຍາກ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນເມືອງມະທຸຣາ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໑໐.

---

อกฺโกสกวคฺโค ทุติโย.

ອັກໂກສະກະວັກ ທີ ໒ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

---

อกฺโกสภณฺฑนสีลํ, พหุภาณี ทฺเว อขนฺติโย;

อปาสาทิกา ทฺเว วุตฺตา, อคฺคิสฺมึ มธุเรน จาติ.

ວ່າດ້ວຍການດ່າ ໑, ການຜິດຖຽງ ໑, ສີລ ໑, ຜູ້ເວົ້າຫຼາຍ ໑, ອະຂັນຕິ ໒ ສູດ, ອະປາສາດິກะ ໒ ສູດ, ໄຟ ໑, ແລະ ເມືອງມະທຸຣາ ໑.

---

(๒๓) ๓. ทีฆจาริกวคฺโค

(໒໓) ໓. ທີຄະຈາຣິກະວັກ

---

๑. ปฐมทีฆจาริกสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະທີຄະຈາຣິກະສູດ

---

๒๒๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต. กตเม ปญฺจ? อสฺสุตํ น สุณาติ, สุตํ น ปริโยทาเปติ, สุเตเนกจฺเจน อวิสารโท โหติ, คาฬฺหํ โรคาตงฺกํ ผุสติ, น จ มิตฺตวา โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต.

໒໒໑. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ປະກອບເນືອງໆ ໃນການຈາລິກໄປທາງໄກ ບໍ່ມີກຳນົດເວລາ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຟັງສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຟັງ ໑, ສິ່ງທີ່ເຄີຍຟັງແລ້ວກໍບໍ່ເຮັດໃຫ້ຈະແຈ້ງ ໑, ບໍ່ມີຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວກ້າໃນທຳບາງປະການທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ໑, ຍ່ອມຖືກໂລກໄພໄຂ້ເຈັບບຽດບຽນຢ່າງຮຸນແຮງ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີມິດສະຫາຍ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ປະກອບເນືອງໆ ໃນການຈາລິກໄປທາງໄກ ບໍ່ມີກຳນົດເວລາ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สมวตฺถจาเร. กตเม ปญฺจ? อสฺสุตํ สุณาติ, สุตํ ปริโยทาเปติ, สุเตเนกจฺเจน วิสารโท โหติ, น คาฬฺหํ โรคาตงฺกํ ผุสติ, มิตฺตวา จ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สมวตฺถจาเร’’ติ. ปฐมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນການຈາລິກທີ່ມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມໄດ້ຟັງສິ່ງທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຟັງ ໑, ສິ່ງທີ່ເຄີຍຟັງແລ້ວກໍເຮັດໃຫ້ຈະແຈ້ງ ໑, ມີຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວກ້າໃນທຳບາງປະການທີ່ໄດ້ຟັງແລ້ວ ໑, ບໍ່ຖືກໂລກໄພໄຂ້ເຈັບບຽດບຽນຢ່າງຮຸນແຮງ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ມີມິດສະຫາຍ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນການຈາລິກທີ່ມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໑.

---

๒. ทุติยทีฆจาริกสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະທີຄະຈາຣິກະສູດ

---

๒๒๒. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.225], ภิกฺขเว, อาทีนวา ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต. กตเม ปญฺจ? อนธิคตํ นาธิคจฺฉติ, อธิคตา ปริหายติ, อธิคเตเนกจฺเจน อวิสารโท โหติ, คาฬฺหํ โรคาตงฺกํ ผุสติ, น จ มิตฺตวา โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ทีฆจาริกํ อนวตฺถจาริกํ อนุยุตฺตสฺส วิหรโต.

໒໒໒. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ປະກອບເນືອງໆ ໃນການຈາລິກໄປທາງໄກ ບໍ່ມີກຳນົດເວລາ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ທຳທີ່ຍັງບໍ່ບັນລຸກໍບໍ່ບັນລຸ ໑, ທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວກໍເສື່ອມຖອຍ ໑, ບໍ່ມີຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວກ້າໃນທຳບາງປະການທີ່ບັນລຸແລ້ວ ໑, ຍ່ອມຖືກໂລກໄພໄຂ້ເຈັບບຽດບຽນຢ່າງຮຸນແຮງ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີມິດສະຫາຍ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ປະກອບເນືອງໆ ໃນການຈາລິກໄປທາງໄກ ບໍ່ມີກຳນົດເວລາ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สมวตฺถจาเร. กตเม ปญฺจ? อนธิคตํ อธิคจฺฉติ, อธิคตา น ปริหายติ, อธิคเตเนกจฺเจน วิสารโท โหติ, น คาฬฺหํ โรคาตงฺกํ ผุสติ, มิตฺตวา จ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สมวตฺถจาเร’’ติ. ทุติยํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນການຈາລິກທີ່ມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ທຳທີ່ຍັງບໍ່ບັນລຸກໍບັນລຸ ໑, ທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວກໍບໍ່ເສື່ອມຖອຍ ໑, ມີຄວາມແຄ້ວຄາດແກ້ວກ້າໃນທຳບາງປະການທີ່ບັນລຸແລ້ວ ໑, ບໍ່ຖືກໂລກໄພໄຂ້ເຈັບບຽດບຽນຢ່າງຮຸນແຮງ ໑, ແລະ ເປັນຜູ້ມີມິດສະຫາຍ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນການຈາລິກທີ່ມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໒.

---

๓. อตินิวาสสุตฺตํ

໓. ອະຕິນິວາສະສູດ

---

๒๒๓. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อตินิวาเส. กตเม ปญฺจ? พหุภณฺโฑ โหติ พหุภณฺฑสนฺนิจโย, พหุเภสชฺโช โหติ พหุเภสชฺชสนฺนิจโย, พหุกิจฺโจ โหติ พหุกรณีโย พฺยตฺโต กึกรณีเยสุ, สํสฏฺโฐ วิหรติ คหฏฺฐปพฺพชิเตหิ อนนุโลมิเกน คิหิสํสคฺเคน, ตมฺหา จ อาวาสา ปกฺกมนฺโต สาเปกฺโข ปกฺกมติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อตินิวาเส.

໒໒໓. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນການຢູ່ປະຈຳດົນເກີນໄປ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ມີບໍລິຂານຫຼາຍ ແລະ ສະສົມບໍລິຂານຫຼາຍ ໑, ເປັນຜູ້ມີຢາຮັກສາໂລກຫຼາຍ ແລະ ສະສົມຢາຮັກສາໂລກຫຼາຍ ໑, ເປັນຜູ້ມີກິດຫຼາຍ ມີວຽກງານຫຼາຍ ແລະ ສະຫຼາດໃນກິດຈະການຕ່າງໆ ໑, ຄລຸກຄລີກັບຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ ດ້ວຍການຄລຸກຄລີກັບຄະລຶຫັດອັນບໍ່ເໝາະສົມແກ່ສະມະນະ ໑, ແລະ ເມື່ອຫຼີກໄປຈາກອາວາດນັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຫ່ວງໃຍຫຼີກໄປ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນການຢູ່ປະຈຳດົນເກີນໄປ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สมวตฺถวาเส. กตเม ปญฺจ? น พหุภณฺโฑ โหติ น พหุภณฺฑสนฺนิจโย, น พหุเภสชฺโช โหติ น พหุเภสชฺชสนฺนิจโย, น พหุกิจฺโจ โหติ น พหุกรณีโย น พฺยตฺโต กึกรณีเยสุ, อสํสฏฺโฐ วิหรติ คหฏฺฐปพฺพชิเตหิ อนนุโลมิเกน คิหิสํสคฺเคน, ตมฺหา จ อาวาสา ปกฺกมนฺโต อนเปกฺโข ปกฺกมติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สมวตฺถวาเส’’ติ. ตติยํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນການຢູ່ປະຈຳມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ມີບໍລິຂານຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ສະສົມບໍລິຂານຫຼາຍ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຢາຮັກສາໂລກຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ສະສົມຢາຮັກສາໂລກຫຼາຍ ໑, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີກິດຫຼາຍ ບໍ່ມີວຽກງານຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນກິດຈະການຕ່າງໆ ໑, ບໍ່ຄລຸກຄລີກັບຄະລຶຫັດແລະບັນພະຊິດ ດ້ວຍການຄລຸກຄລີກັບຄະລຶຫັດອັນບໍ່ເໝາະສົມແກ່ສະມະນະ ໑, ແລະ ເມື່ອຫຼີກໄປຈາກອາວາດນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍຫຼີກໄປ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນການຢູ່ປະຈຳມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໓.

---

๔. มจฺฉรีสุตฺตํ

໔. ມັດສະຣີສູດ

---

๒๒๔. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อตินิวาเส. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉรี โหติ, กุลมจฺฉรี โหติ, ลาภมจฺฉรี โหติ, วณฺณมจฺฉรี โหติ, ธมฺมมจฺฉรี โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อตินิวาเส.

໒໒໔. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນການຢູ່ປະຈຳດົນເກີນໄປ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ອາວາດ ໑, ຕະໜີ່ຕະກູນ ໑, ຕະໜີ່ລາບ ໑, ຕະໜີ່ວັນນະ ໑, ຕະໜີ່ທຳ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນການຢູ່ປະຈຳດົນເກີນໄປ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม[Pg.226], ภิกฺขเว, อานิสํสา สมวตฺถวาเส. กตเม ปญฺจ? น อาวาสมจฺฉรี โหติ, น กุลมจฺฉรี โหติ, น ลาภมจฺฉรี โหติ, น วณฺณมจฺฉรี โหติ, น ธมฺมมจฺฉรี โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สมวตฺถวาเส’’ติ. จตุตฺถํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນການຢູ່ປະຈຳມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ອາວາດ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ຕະກູນ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ລາບ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ວັນນະ ໑, ບໍ່ຕະໜີ່ທຳ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນການຢູ່ປະຈຳມີກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໔.

---

๕. ปฐมกุลูปกสุตฺตํ

໕. ປະຖົມມະກຸລູປະກະສູດ

---

๒๒๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา กุลูปเก. กตเม ปญฺจ? อนามนฺตจาเร อาปชฺชติ, รโห นิสชฺชาย อาปชฺชติ, ปฏิจฺฉนฺเน อาสเน อาปชฺชติ, มาตุคามสฺส อุตฺตริ ฉปฺปญฺจวาจาหิ ธมฺมํ เทเสนฺโต อาปชฺชติ, กามสงฺกปฺปพหุโล วิหรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา กุลูปเก’’ติ. ปญฺจมํ.

໒໒໕. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມຕ້ອງອາບັດເພาະທ່ຽວໄປໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກລາພິກຂຸທີ່ມີຢູ່ ໑, ຍ່ອມຕ້ອງອາບັດເພາະນັ່ງໃນທີ່ລັບຫູ ໑, ຍ່ອມຕ້ອງອາບັດເພາະນັ່ງໃນທີ່ກຳບັງ ໑, ຍ່ອມຕ້ອງອາບັດເພາະສະແດງທຳແກ່ມາຕຸຄາມເກີນກວ່າ ໕-໖ ຄຳ ໑, ເປັນຜູ້ມັກຢູ່ດ້ວຍຄວາມດຳຣິໃນກາມເປັນອັນມາກ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໕.

---

๖. ทุติยกุลูปกสุตฺตํ

໖. ທຸຕິຍະກຸລູປະກະສູດ

---

๒๒๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา กุลูปกสฺส ภิกฺขุโน อติเวลํ กุเลสุ สํสฏฺฐสฺส วิหรโต. กตเม ปญฺจ? มาตุคามสฺส อภิณฺหทสฺสนํ, ทสฺสเน สติ สํสคฺโค, สํสคฺเค สติ วิสฺสาโส, วิสฺสาเส สติ โอตาโร, โอติณฺณจิตฺตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – ‘อนภิรโต วา พฺรหฺมจริยํ จริสฺสติ อญฺญตรํ วา สํกิลิฏฺฐํ อาปตฺตึ อาปชฺชิสฺสติ สิกฺขํ วา ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสติ’. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา กุลูปกสฺส ภิกฺขุโน อติเวลํ กุเลสุ สํสฏฺฐสฺส วิหรโต’’ติ. ฉฏฺฐํ.

໒໒໖. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ຜູ້ຄລຸກຄລີກັບຕະກູນເກີນຂອບເຂດ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ການເຫັນມາຕຸຄາມເນືອງໆ ໑, ເມື່ອເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມມີການຄລຸກຄລີ ໑, ເມື່ອມີການຄລຸກຄລີ ຍ່ອມມີຄວາມສະໜິດສະໜົມ ໑, ເມື່ອມີຄວາມສະໜິດສະໜົມ ຍ່ອມມີຊ່ອງທາງໃຫ້ລາຄະຄອບງຳ ໑, ເມື່ອຈິດຖືກລາຄະຄອບງຳແລ້ວ ສິ່ງນີ້ແລເປັນອັນຫວັງໄດ້ ຄື: ຜູ້ນັ້ນຈະປະພຶດພົມມະຈັນດ້ວຍຄວາມບໍ່ຍິນດີ ໑, ຫຼື ຈະຕ້ອງອາບັດເສົ້າໝອງບາງປະການ ໑, ຫຼື ຈະບອກຄືນສິກຂາສຶກອອກໄປເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດຂອງພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າຫາຕະກູນ ຜູ້ຄລຸກຄລີກັບຕະກູນເກີນຂອບເຂດ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໖.

---

๗. โภคสุตฺตํ

໗. ໂພຄະສູດ

---

๒๒๗. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา โภเคสุ. กตเม ปญฺจ? อคฺคิสาธารณา โภคา, อุทกสาธารณา โภคา, ราชสาธารณา โภคา, โจรสาธารณา โภคา, อปฺปิเยหิ ทายาเทหิ สาธารณา โภคา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา โภเคสุ.

໒໒໗. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໂພຄະຊັບຍ່ອມທົ່ວໄປກັບໄຟ ໑, ໂພຄະຊັບຍ່ອມທົ່ວໄປກັບນ້ຳ ໑, ໂພຄະຊັບຍ່ອມທົ່ວໄປກັບພະລາຊາ ໑, ໂພຄະຊັບຍ່ອມທົ່ວໄປກັບໂຈນ ໑, ໂພຄະຊັບຍ່ອມທົ່ວໄປກັບທາຍາດຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา โภเคสุ. กตเม ปญฺจ? โภเค นิสฺสาย อตฺตานํ สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ, มาตาปิตโร สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ, ปุตฺตทารทาสกมฺมกรโปริเส สุเขติ [Pg.227] ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ, มิตฺตามจฺเจ สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ, สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา โภเคสู’’ติ. สตฺตมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ບຸກຄົນອາໄສໂພຄະຊັບແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດຕົນເອງໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳ ແລະ ບໍລິຫານຄວາມສຸກໂດຍຊອບ ໑, ຍ່ອມເຮັດມານດາບິດາໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳ ແລະ ບໍລິຫານຄວາມສຸກໂດຍຊອບ ໑, ຍ່ອມເຮັດບຸດ ພັນລະຍາ ທາດ ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳ ແລະ ບໍລິຫານຄວາມສຸກໂດຍຊອບ ໑, ຍ່ອມເຮັດມິດອຳມາດໃຫ້ມີຄວາມສຸກ ໃຫ້ອີ່ມໜຳ ແລະ ບໍລິຫານຄວາມສຸກໂດຍຊອບ ໑, ຍ່ອມປະດິດສະຖານທັກຂິຍາທານອັນມີຜົນເລີດໃນສະມະນະແລະພາມທັງຫຼາຍ ອັນເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ມີສຸກເປັນວິບາກ ເປັນໄປເພື່ອເກີດໃນສະຫວັນ ໑. ດູกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນໂພຄະຊັບທັງຫຼາຍ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໗.

---

๘. อุสฺสูรภตฺตสุตฺตํ

໘. ອຸດສູຣະພັດຕະສູດ

---

๒๒๘. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา อุสฺสูรภตฺเต กุเล. กตเม ปญฺจ? เย เต อติถี ปาหุนา, เต น กาเลน ปฏิปูเชนฺติ; ยา ตา พลิปฏิคฺคาหิกา เทวตา, ตา น กาเลน ปฏิปูเชนฺติ; เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา, เต น กาเลน ปฏิปูเชนฺติ; ทาสกมฺมกรโปริสา วิมุขา กมฺมํ กโรนฺติ; ตาวตกํเยว อสมเยน ภุตฺตํ อโนชวนฺตํ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา อุสฺสูรภตฺเต กุเล.

໒໒໘. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນຕະກູນທີ່ຫຸງຫາອາຫານໃນເວລາສາຍ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ແຂກຜູ້ມາຢ້ຽມຢາມ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໑, ເຫຼົ່າເທວະດາຜູ້ຮັບພະລີກຳ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການບູຊາຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໑, ເຫຼົ່າສະມະນະພາມຜູ້ສັນຫົນດຽວ ງົດສັນໃນເວລາກາງຄືນ ເວັ້ນຈາກການສັນໃນເວລາວິການ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການບູຊາຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໑, ພວກທາດ ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ ຍ່ອມເຮັດວຽກດ້ວຍໃບໜ້າບູດບຶ້ງ ໑, ແລະ ອາຫານທີ່ບໍລິໂພກໃນເວລາອັນບໍ່ສົມຄວນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີໂອຊາ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນຕະກູນທີ່ຫຸງຫາອາຫານໃນເວລາສາຍ ໕ ປະການ.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สมยภตฺเต กุเล. กตเม ปญฺจ? เย เต อติถี ปาหุนา, เต กาเลน ปฏิปูเชนฺติ; ยา ตา พลิปฏิคฺคาหิกา เทวตา, ตา กาเลน ปฏิปูเชนฺติ; เย เต สมณพฺราหฺมณา เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา, เต กาเลน ปฏิปูเชนฺติ; ทาสกมฺมกรโปริสา อวิมุขา กมฺมํ กโรนฺติ; ตาวตกํเยว สมเยน ภุตฺตํ โอชวนฺตํ โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สมยภตฺเต กุเล’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອານິສົງໃນຕະກູນທີ່ຫຸງຫາອາຫານຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ແຂກຜູ້ມາຢ້ຽມຢາມ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໑, ເຫຼົ່າເທວະດາຜູ້ຮັບພະລີກຳ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການບູຊາຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໑, ເຫຼົ່າສະມະນະພາມຜູ້ສັນຫົນດຽວ ງົດສັນໃນເວລາກາງຄືນ ເວັ້ນຈາກການສັນໃນເວລາວິການ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການບູຊາຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໑, ພວກທາດ ຄົນງານ ແລະ ຜູ້ຮັບໃຊ້ ຍ່ອມເຮັດວຽກດ້ວຍໃບໜ້າເບີກບານ ໑, ແລະ ອາຫານທີ່ບໍລິໂພກຕາມເວລາອັນສົມຄວນນັ້ນ ຍ່ອມມີໂອຊາ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອານິສົງໃນຕະກູນທີ່ຫຸງຫາອາຫານຕາມເວລາອັນສົມຄວນ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໘.

---

๙. ปฐมกณฺหสปฺปสุตฺตํ

໙. ປະຖົມມະກັນຫະສັບປະສູດ

---

๒๒๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา กณฺหสปฺเป. กตเม ปญฺจ? อสุจิ, ทุคฺคนฺโธ, สภีรุ, สปฺปฏิภโย, มิตฺตทุพฺภี – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา กณฺหสปฺเป. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจิเม อาทีนวา มาตุคาเม. กตเม ปญฺจ? อสุจิ, ทุคฺคนฺโธ, สภีรุ, สปฺปฏิภโย, มิตฺตทุพฺภี – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา มาตุคาเม’’ติ. นวมํ.

໒໒໙. “ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດໃນງູເຫົ່າ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນສັດບໍ່ສະອາດ ໑, ມີກິ່ນເໝັນ ໑, ມັກນອນຫຼັບຫຼາຍ ໑, ເປັນທີ່ໜ້າຢ້ານກົວ ໑, ມັກປະທຸດສະຮ້າຍມິດ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນງູເຫົ່າ ໕ ປະການ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ໂທດໃນມາຕຸຄາມ ໕ ປະການນີ້ກໍມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ສະອາດ ໑, ມີກິ່ນເໝັນ ໑, ມັກນອນຫຼັບຫຼາຍ ໑, ເປັນທີ່ໜ້າຢ້ານກົວ ໑, ມັກປະທຸດສະຮ້າຍມິດ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ໂທດໃນມາຕຸຄາມ ໕ ປະການ.” ສູດທີ ໙.

---

๑๐. ทุติยกณฺหสปฺปสุตฺตํ

໑໐. ທຸຕິຍະກັນຫະສັບປະສູດ

---

๒๓๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา กณฺหสปฺเป. กตเม ปญฺจ? โกธโน, อุปนาหี, โฆรวิโส, ทุชฺชิวฺโห, มิตฺตทุพฺภี – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา กณฺหสปฺเป.

໒໓໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທດ ໕ ປະການນີ້ ມີຢູ່ໃນງູເຫົ່າ. ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນສັດມັກໂກດ ໑, ຜູກເວນໄວ້ ໑, ມີພິດຮ້າຍແຮງ ໑, ມີລີ້ນສອງແສກ ໑, ປະທຸສະຮ້າຍມິດ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືໂທດ ໕ ປະການໃນງູເຫົ່າ.”

---

‘‘เอวเมวํ [Pg.228] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจิเม อาทีนวา มาตุคาเม. กตเม ปญฺจ? โกธโน, อุปนาหี, โฆรวิโส, ทุชฺชิวฺโห, มิตฺตทุพฺภี. ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, มาตุคามสฺส โฆรวิสตา – เยภุยฺเยน, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ติพฺพราโค. ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, มาตุคามสฺส ทุชฺชิวฺหตา – เยภุยฺเยน, ภิกฺขเว, มาตุคาโม ปิสุณวาโจ. ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, มาตุคามสฺส มิตฺตทุพฺภิตา – เยภุยฺเยน, ภิกฺขเว, มาตุคาโม อติจารินี. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา มาตุคาเม’’ติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ, ໂທດ ໕ ປະການນີ້ ມີຢູ່ໃນມາຕຸຄາມ. ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ມັກໂກດ ໑, ຜູກເວນໄວ້ ໑, ມີພິດຮ້າຍແຮງ ໑, ມີລີ້ນສອງແສກ ໑, ປະທຸສະຮ້າຍມິດ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂທດ ໕ ປະການນັ້ນ, ຄວາມມີພິດຮ້າຍແຮງຂອງມາຕຸຄາມ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ມາຕຸຄາມເປັນຜູ້ມີລາຄະກ້າ; ນີ້ຄືຄວາມມີພິດຮ້າຍແຮງຂອງມາຕຸຄາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂທດ ໕ ປະການນັ້ນ, ຄວາມມີລີ້ນສອງແສກຂອງມາຕຸຄາມ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ມາຕຸຄາມເປັນຜູ້ເວົ້າສອດສຽດ; ນີ້ຄືຄວາມມີລີ້ນສອງແສກຂອງມາຕຸຄາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂທດ ໕ ປະການນັ້ນ, ຄວາມປະທຸສະຮ້າຍມິດຂອງມາຕຸຄາມ ເປັນໄນໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ມາຕຸຄາມເປັນຜູ້ປະພຶດນອກໃຈສາມີ; ນີ້ຄືຄວາມປະທຸສະຮ້າຍມິດຂອງມາຕຸຄາມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືໂທດ ໕ ປະການໃນມາຕຸຄາມ.” ຈົບ ສູດທີ ໑໐.

---

ทีฆจาริกวคฺโค ตติโย.

ຈົບ ທີຄະຈາຣິກະວັກ ທີ ໓.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນີ້ ຄື:

---

ทฺเว ทีฆจาริกา วุตฺตา, อตินิวาสมจฺฉรี;

ทฺเว จ กุลูปกา โภคา, ภตฺตํ สปฺปาปเร ทุเวติ.

ພະຜູ້ມີພະພາກຕັດສູດວ່າດ້ວຍການຈາຣິກໄປຕະຫຼອດກາລນານ ໖ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍການຢູ່ປະຈຳເກີນໄປ, ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມຕະໜີ່, ສູດວ່າດ້ວຍພິກຂຸຜູ້ເຂົ້າໄປສູ່ຕະກູນ ໖ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍໂພຄະ, ສູດວ່າດ້ວຍອາຫານ (ທີ່ຫຸງຕົ້ມໃນເວລາສາຍ), ແລະ ສູດວ່າດ້ວຍງູເຫົ່າ (ມາຕຸຄາມ) ອີກ ໖ ສູດ.

---

(๒๔) ๔. อาวาสิกวคฺโค

(໒໔) ໔. ອາວາສິກະວັກ

---

๑. อาวาสิกสุตฺตํ

໑. ອາວາສິກະສູດ

---

๒๓๑. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ อภาวนีโย โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น อากปฺปสมฺปนฺโน โหติ น วตฺตสมฺปนฺโน; น พหุสฺสุโต โหติ น สุตธโร; น ปฏิสลฺเลขิตา โหติ น ปฏิสลฺลานาราโม; น กลฺยาณวาโจ โหติ น กลฺยาณวากฺกรโณ; ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ อภาวนีโย โหติ.

໒໓໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເລື່ອມໃສ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ບໍ່ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາກັບກິລິຍາ ແລະ ບໍ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວັດປະຕິບັດ ໑; ບໍ່ເປັນພະຫູສູດ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳ ໑; ບໍ່ເປັນຜູ້ຂັດເກົາກິເລດ ແລະ ບໍ່ຍິນດີໃນການຫຼີກຫຼີ້ນ (ການຢູ່ຜູ້ດຽວ) ໑; ບໍ່ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ແລະ ບໍ່ມີການກ່າວວາຈาອັນໄພເລາະ ໑; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາຊາຍ, ໂງ່ເຂົາ, ເປັນຄົນໃບ້ບ້າ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເລື່ອມໃສ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ภาวนีโย โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อากปฺปสมฺปนฺโน โหติ วตฺตสมฺปนฺโน; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร; ปฏิสลฺเลขิตา โหติ ปฏิสลฺลานาราโม; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ; ปญฺญวา โหติ อชโฬ [Pg.229] อเนฬมูโค. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ภาวนีโย โหตี’’ติ. ปฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເລື່ອມໃສ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາກັບກິລິຍາ ແລະ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວັດປະຕິບັດ ໑; ເປັນພະຫູສູດ ແລະ ເປັນຜູ້ຊົງຈຳທຳ ໑; ເປັນຜູ້ຂັດເກົາກິເລດ ແລະ ຍິນດີໃນການຫຼີກຫຼີ້ນ (ການຢູ່ຜູ້ດຽວ) ໑; ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ ແລະ ມີການກ່າວວາຈາອັນໄພເລາະ ໑; ເປັນຜູ້ມີປັນຍາ, ບໍ່ໂງ່ເຂົາ, ບໍ່ເປັນຄົນໃບ້ບ້າ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເລື່ອມໃສ.” ຈົບ ສູດທີ ໑.

---

๒. ปิยสุตฺตํ

໒. ປິຍະສູດ

---

๒๓๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ.

໒໓໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.”

---

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ? สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี; อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีนํ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จา’’ติ. ทุติยํ.

“ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ມີສິນ, ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນພຣະປະຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍມີປະມານນ້ອຍ, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ໑; ເປັນພະຫູສູດ, ຊົງຈຳສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ສັ່ງສົມສິ່ງທີ່ໄດ້ສະດັບ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດທີ່ມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ, ປະກາດພົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ, ທຳມີລັກສະນະປານນັ້ນ ອັນພິກຂຸນັ້ນໄດ້ສະດັບມາຫຼາຍ, ຊົງຈຳໄວ້ໄດ້, ຄ່ອງປາກ, ຂຶ້ນໃຈ, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ ໑; ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ, ມີການກ່າວວາຈາອັນໄພເລາະ, ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ອັນສະຫຼະສະຫຼວຍ, ບໍ່ມີໂທດ, ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ ໑; ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ, ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ໑; ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະ ປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ພໍໃຈ, ເປັນທີ່ເຄົາລົບ ແລະ ເປັນທີ່ໜ້າເລື່ອມໃສ ຂອງເພື່ອນສະພົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.” ຈົບ ສູດທີ ໖.

---

๓. โสภนสุตฺตํ

໓. ໂສພະນະສູດ

---

๒๓๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ อาวาสํ โสเภติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา; ปฏิพโล โหติ อุปสงฺกมนฺเต ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตุํ สมาทเปตุํ สมุตฺเตเชตุํ สมฺปหํเสตุํ; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ อาวาสํ โสเภตี’’ติ. ตติยํ.

໒໓໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ວັດຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ມີສິນ... ລະ... ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ໑; ເປັນພະຫູສູດ... ລະ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ ໑; ເປັນຜູ້ມີວາຈາໄພເລາະ, ມີການກ່າວວາຈາອັນໄພເລາະ, ປະກອບດ້ວຍວາຈາຂອງຊາວເມືອງ ອັນສະຫຼະສະຫຼວຍ, ບໍ່ມີໂທດ, ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ ໑; ເປັນຜູ້ສາມາດເພື່ອຈະຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ແກ້ວຫານ, ແລະ ເຮັດໃຫ້ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາ ແກ່ຜູ້ທີ່ເຂົ້າມາຫາ ໑; ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ, ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ວັດຮຸ່ງເຮືອງງົດງາມ.” ຈົບ ສູດທີ ໓.

---

๔. พหูปการสุตฺตํ

໔. ພະຫູປະການະສູດ

---

๒๓๔. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.230], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ อาวาสสฺส พหูปกาโร โหติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ; พหุสฺสุโต โหติ…เป… ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา; ขณฺฑผุลฺลํ ปฏิสงฺขโรติ; มหา โข ปน ภิกฺขุสงฺโฆ อภิกฺกนฺโต นานาเวรชฺชกา ภิกฺขู คิหีนํ อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจติ – ‘มหา โข, อาวุโส, ภิกฺขุสงฺโฆ อภิกฺกนฺโต นานาเวรชฺชกา ภิกฺขู, กโรถ ปุญฺญานิ, สมโย ปุญฺญานิ กาตุ’นฺติ; จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ อาวาสสฺส พหูปกาโร โหตี’’ติ. จตุตฺถํ.

໒໓໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ວັດ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ເປັນຜູ້ມີສິນ... ລະ... ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ໑; ເປັນພະຫູສູດ... ລະ... ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍທິດຖິ ໑; ເປັນຜູ້ປະຕິສັງຂອນສິ່ງທີ່ຊຳລຸດຊຸດໂຊມ ແລະ ແຕກຫັກ ໑; ເມື່ອມີພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ເຊິ່ງເປັນພິກຂຸມາຈາກຕ່າງຖິ່ນຕ່າງແດນເດີນທາງມາຮອດ, ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາພວກຄະລຶຫັດແລ້ວບອກວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ບັດນີ້ ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ເຊິ່ງເປັນພິກຂຸມາຈາກຕ່າງຖິ່ນຕ່າງແດນເດີນທາງມາຮອດແລ້ວ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເຮັດບຸນທັງຫຼາຍເຖີດ, ເປັນເວລາອັນຄວນທີ່ຈະເຮັດບຸນແລ້ວ' ໑; ເປັນຜູ້ໄດ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ, ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ເຊິ່ງຊານ ໔ ອັນມີໃນຈິດອັນຍິ່ງ, ເປັນເຄື່ອງຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ວັດ.” ຈົບ ສູດທີ ໔.

---

๕. อนุกมฺปสุตฺตํ

໕. ອະນຸກຳປະສູດ

---

๒๓๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ คิหีนํ อนุกมฺปติ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อธิสีเล สมาทเปติ; ธมฺมทสฺสเน นิเวเสติ; คิลานเก อุปสงฺกมิตฺวา สตึ อุปฺปาเทติ – ‘อรหคฺคตํ อายสฺมนฺโต สตึ อุปฏฺฐาเปถา’ติ; มหา โข ปน ภิกฺขุสงฺโฆ อภิกฺกนฺโต นานาเวรชฺชกา ภิกฺขู คิหีนํ อุปสงฺกมิตฺวา อาโรเจติ – ‘มหา โข, อาวุโส, ภิกฺขุสงฺโฆ อภิกฺกนฺโต นานาเวรชฺชกา ภิกฺขู, กโรถ ปุญฺญานิ, สมโย ปุญฺญานิ กาตุ’นฺติ; ยํ โข ปนสฺส โภชนํ เทนฺติ ลูขํ วา ปณีตํ วา ตํ อตฺตนา ปริภุญฺชติ, สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ คิหีนํ อนุกมฺปตี’’ติ. ปญฺจมํ.

໒໓໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມອະນຸເຄາະພວກຄະລຶຫັດ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານໃນອະທິສິນ ໑; ໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະທັດສະນະ ໑; ເມື່ອຄະລຶຫັດເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາແລ້ວໃຫ້ເກີດສະຕິວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຕັ້ງສະຕິໄວ້ໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ອັນຄວນແກ່ການບູຊາຢ່າງຍິ່ງເຖີດ' ໑; ເມື່ອມີພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ເຊິ່ງເປັນພິກຂຸມາຈາກຕ່າງຖິ່ນຕ່າງແດນເດີນທາງມາຮອດ, ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາພວກຄະລຶຫັດແລ້ວບອກວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍ, ບັດນີ້ ພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ເຊິ່ງເປັນພິກຂຸມາຈາກຕ່າງຖິ່ນຕ່າງແດນເດີນທາງມາຮອດແລ້ວ, ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເຮັດບຸນທັງຫຼາຍເຖີດ, ເປັນເວລາອັນຄວນທີ່ຈະເຮັດບຸນແລ້ວ' ໑; ອີກປະການໜຶ່ງ, ອາຫານໃດທີ່ພວກເຂົາຖວາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂອງເສົ້າໝອງ ຫຼື ປະນີດ, ຍ່ອມຂົບສັນອາຫານນັ້ນດ້ວຍຕົນເອງ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາເສຍຫາຍ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມອະນຸເຄາະພວກຄະລຶຫັດ.” ຈົບ ສູດທີ ໕.

---

๖. ปฐมอวณฺณารหสุตฺตํ

໖. ປະຖະມະອະວັນນາຣະຫະສູດ

---

๒๓๖. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ; อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ; อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ; อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา [Pg.231] ปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ; สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໒໓໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະລົກ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມເລື່ອມໃສໃນສະຖານທີ່ທີ່ບໍ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑; ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມບໍ່ເລື່ອມໃສໃນສະຖານທີ່ທີ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑; ເຮັດໃຫ້ຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາເສຍຫາຍ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະລົກ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ; อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ; อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ; อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ; สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມບໍ່ເລື່ອມໃສໃນສະຖານທີ່ທີ່ບໍ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑; ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ສະແດງຄວາມເລື່ອມໃສໃນສະຖານທີ່ທີ່ຄວນເລື່ອມໃສ ໑; ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາເສຍຫາຍ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ.” ຈົບ ສູດທີ ໖.

---

๗. ทุติยอวณฺณารหสุตฺตํ

໗. ທຸຕິຍະອະວັນນາຣະຫະສູດ

---

๒๓๗. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ; อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ; อาวาสมจฺฉรี โหติ อาวาสปลิเคธี; กุลมจฺฉรี โหติ กุลปลิเคธี; สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໒໓໗. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະລົກ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ອາວາດ ແລະ ຕິດພັນໃນອາວາດ ໑; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ຕະກູນ ແລະ ຕິດພັນໃນຕະກູນ ໑; ເຮັດໃຫ້ຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາເສຍຫາຍ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະລົກ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ; อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ; น อาวาสมจฺฉรี โหติ น อาวาสปลิเคธี; น กุลมจฺฉรี โหติ น กุลปลิเคธี; สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ໃຄ່ຄວນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ບໍ່ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ອາວາດ ແລະ ບໍ່ຕິດພັນໃນອາວາດ ໑; ບໍ່ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ຕະກູນ ແລະ ບໍ່ຕິດພັນໃນຕະກູນ ໑; ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາເສຍຫາຍ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມໄປເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ.” ຈົບ ສູດທີ ໗.

---

๘. ตติยอวณฺณารหสุตฺตํ

໘. ຕະຕິຍະອະວັນນາຣະຫະສູດ

---

๒๓๘. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา [Pg.232] อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ; อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ; อาวาสมจฺฉรี โหติ; กุลมจฺฉรี โหติ; ลาภมจฺฉรี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໒໓໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະລົກ. ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື: ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວສັນເສີນຜູ້ທີ່ບໍ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ບໍ່ໃຄ່ຄວນ ບໍ່ພິຈາລະນາແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນສັນເສີນ ໑; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ອາວາດ ໑; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ຕະກູນ ໑; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ລາບ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມຕົກນະລົກ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະລົກ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ; อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ; น อาวาสมจฺฉรี โหติ; น กุลมจฺฉรี โหติ; น ลาภมจฺฉรี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. อฏฺฐมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໃຄ່ຄວນໄຕ່ຕອງແລ້ວ ກ່າວຕິຕຽນຜູ້ທີ່ຄວນຕິຕຽນ; ໃຄ່ຄວນໄຕ່ຕອງແລ້ວ ກ່າວສันລະເສີນຜູ້ທີ່ຄວນສັນລະເສີນ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ຕະກູນ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ລາບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ສູດທີ ໘.

---

๙. ปฐมมจฺฉริยสุตฺตํ

໙. ປະຖົມມັດສະຣິຍะສູດ

---

๒๓๙. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อาวาสมจฺฉรี โหติ; กุลมจฺฉรี โหติ; ลาภมจฺฉรี โหติ; วณฺณมจฺฉรี โหติ; สทฺธาเทยฺยํ วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໒໓໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ຕະກູນ; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ລາບ; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ວັນນະ (ຄຳສັນລະເສີນ ຫຼື ກຽດຕິຄຸນ); ທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น อาวาสมจฺฉรี โหติ; น กุลมจฺฉรี โหติ; น ลาภมจฺฉรี โหติ; น วณฺณมจฺฉรี โหติ; สทฺธาเทยฺยํ น วินิปาเตติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. นวมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ຕະກູນ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ລາບ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ວັນນະ (ຄຳສันລະເສີນ ຫຼື ກຽດຕິຄຸນ); ບໍ່ທຳລາຍຂອງທີ່ເຂົາຖວາຍດ້ວຍສັດທา. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ສູດທີ ໙.

---

๑๐. ทุติยมจฺฉริยสุตฺตํ

໑໐. ທຸຕິຍະມັດສະຣິຍະສູດ

---

๒๔๐. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? อาวาสมจฺฉรี โหติ; กุลมจฺฉรี โหติ; ลาภมจฺฉรี โหติ; วณฺณมจฺฉรี โหติ; ธมฺมมจฺฉรี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໒໔໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ຕະກູນ; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ລາບ; ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ວັນນະ (ຄຳສັນລະເສີນ ຫຼື ກຽດຕິຄຸນ); ເປັນຜູ້ຕະໜີ່ທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນນະຣົກ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ.

---

‘‘ปญฺจหิ[Pg.233], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น อาวาสมจฺฉรี โหติ; น กุลมจฺฉรี โหติ; น ลาภมจฺฉรี โหติ; น วณฺณมจฺฉรี โหติ; น ธมฺมมจฺฉรี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาวาสิโก ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ทสมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ຕະກູນ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ລາບ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ວັນນະ (ຄຳສັນລະເສີນ ຫຼື ກຽດຕິຄຸນ); ເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນຜູ້ດຳລົງຢູ່ໃນສະຫວັນ ເໝືອນຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ສັນນັ້ນ. ສູດທີ ໑໐.

---

อาวาสิกวคฺโค จตุตฺโถ.

ອາວາສິກະວັກ ທີ ໔.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ອຸດທານ (ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ) ຂອງວັກນັ້ນ:

---

อาวาสิโก ปิโย จ โสภโน,พหูปกาโร อนุกมฺปโก จ;

ตโย อวณฺณารหา เจว,มจฺฉริยา ทุเวปิ จาติ.

ວ່າດ້ວຍ ພິກຂຸເຈົ້າອາວາດ, ພິກຂຸເປັນທີ່ຮັກ, ພິກຂຸຜູ້ເຮັດໃຫ້ງົດງາມ, ພິກຂຸຜູ້ມີອຸປະການະຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ອະນຸເຄາະ, ສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ຄວນຕິຕຽນ ໓ ສູດ, ແລະ ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມຕະໜີ່ ໒ ສູດ.

---

(๒๕) ๕. ทุจฺจริตวคฺโค

(໒໕) ໕. ທຸຈະຣິດຕະວັກ

---

๑. ปฐมทุจฺจริตสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา ทุจฺจริเต. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ อุปวทติ; อนุวิจฺจ วิญฺญู ครหนฺติ; ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ; สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ; กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ทุจฺจริเต.

໒໔໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນການປະພຶດທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ແມ່ນແຕ່ຕົນເອງກໍຕິຕຽນຕົນເອງ ໒. ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມຕິຕຽນ ໓. ກຽດຕິຄຸນອັນຊົ່ວຊ້າຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໔. ເປັນຜູ້ຫຼົງໄຫຼເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໕. ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາะກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖิงອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະຣົກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນການປະພຶດທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สุจริเต. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ น อุปวทติ; อนุวิจฺจ วิญฺญู ปสํสนฺติ; กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ; อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ; กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สุจริเต’’ติ. ปฐมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອານິສົງໃນການປະພຶດສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ຕົນເອງກໍບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງ ໒. ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມສັນລະເສີນ ໓. ກຽດຕິຄຸນອັນດີງາມຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໔. ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼົງໄຫຼເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໕. ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອານິສົງໃນການປະພຶດສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້ແລ. ສູດທີ ໑.

---

๒. ปฐมกายทุจฺจริตสุตฺตํ

໒. ປະຖົມມະກາຍະທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา กายทุจฺจริเต…เป… อานิสํสา กายสุจริเต…เป…. ทุติยํ.

໒໔໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນກາຍະທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ອານິສົງໃນກາຍະສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ສູດທີ ໒.

---

๓. ปฐมวจีทุจฺจริตสุตฺตํ

໓. ປະຖົມມະວະຈີທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๓. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.234], ภิกฺขเว, อาทีนวา วจีทุจฺจริเต…เป… อานิสํสา วจีสุจริเต…เป…. ตติยํ.

໒໔໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນວະຈີທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ອານິສົງໃນວະຈີສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ສູດທີ ໓.

---

๔. ปฐมมโนทุจฺจริตสุตฺตํ

໔. ປະຖົມມະມະໂນທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๔. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา มโนทุจฺจริเต…เป… อานิสํสา มโนสุจริเต. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ น อุปวทติ; อนุวิจฺจ วิญฺญู ปสํสนฺติ; กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ; อสมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ; กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา มโนสุจริเต’’ติ. จตุตฺถํ.

໒໔໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນມະໂນທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ອານິສົງໃນມະໂນສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ຕົນເອງກໍບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງ ໒. ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມສັນລະເສີນ ໓. ກຽດຕິຄຸນອັນດີງາມຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໔. ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼົງໄຫຼເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໕. ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອານິສົງໃນມະໂນສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້ແລ. ສູດທີ ໔.

---

๕. ทุติยทุจฺจริตสุตฺตํ

໕. ທຸຕິຍະທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา ทุจฺจริเต. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ อุปวทติ; อนุวิจฺจ วิญฺญู ครหนฺติ; ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ; สทฺธมฺมา วุฏฺฐาติ; อสทฺธมฺเม ปติฏฺฐาติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ทุจฺจริเต.

໒໔໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນການປະພຶດທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ແມ່ນແຕ່ຕົນເອງກໍຕິຕຽນຕົນເອງ ໒. ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມຕິຕຽນ ໓. ກຽດຕິຄຸນອັນຊົ່ວຊ້າຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໔. ເສື່ອມຖອຍຈາກพຣະສັດທຳ ໕. ຕັ້ງຢູ່ໃນອະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນການປະພຶດທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อานิสํสา สุจริเต. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ น อุปวทติ; อนุวิจฺจ วิญฺญู ปสํสนฺติ; กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ; อสทฺธมฺมา วุฏฺฐาติ; สทฺธมฺเม ปติฏฺฐาติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา สุจริเต’’ติ. ปญฺจมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອານິສົງໃນການປະພຶດສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ຕົນເອງກໍບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງ ໒. ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມສັນລະເສີນ ໓. ກຽດຕິຄຸນອັນດີງາມຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໔. ອອກຈາກອະສັດທຳ ໕. ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອານິສົງໃນການປະພຶດສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການນີ້ແລ. ສູດທີ ໕.

---

๖. ทุติยกายทุจฺจริตสุตฺตํ

໖. ທຸຕິຍະກາຍະທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา กายทุจฺจริเต…เป… อานิสํสา กายสุจริเต…เป…. ฉฏฺฐํ.

໒໔໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນກາຍະທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ອານິສົງໃນກາຍະສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ສູດທີ ໖.

---

๗. ทุติยวจีทุจฺจริตสุตฺตํ

໗. ທຸຕິຍະວະຈີທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๗. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา วจีทุจฺจริเต…เป… อานิสํสา วจีสุจริเต…เป…. สตฺตมํ.

໒໔໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນວະຈີທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ອານິສົງໃນວະຈີສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ສູດທີ ໗.

---

๘. ทุติยมโนทุจฺจริตสุตฺตํ

໘. ທຸຕິຍະມະໂນທຸຈະຣິດຕະສູດ

---

๒๔๘. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.235], ภิกฺขเว, อาทีนวา มโนทุจฺจริเต…เป… อานิสํสา มโนสุจริเต. กตเม ปญฺจ? อตฺตาปิ อตฺตานํ น อุปวทติ; อนุวิจฺจ วิญฺญู ปสํสนฺติ; กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ; อสทฺธมฺมา วุฏฺฐาติ; สทฺธมฺเม ปติฏฺฐาติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อานิสํสา มโนสุจริเต’’ติ. อฏฺฐมํ.

໒໔໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນມະໂນທຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການ... (ລະ)... ອານິສົງໃນມະໂນສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໑. ຕົນເອງກໍບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງ ໒. ຜູ້ຮູ້ໃຄ່ຄວນແລ້ວຍ່ອມສันລະເສີນ ໓. ກຽດຕິຄຸນອັນດີງາມຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ໔. ອອກຈາກອະສັດທຳ ໕. ຕັ້ງຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອານິສົງໃນມະໂນສຸຈະຣິດມີ ໕ ປະປະການນີ້ແລ. ສູດທີ ໘.

---

๙. สิวถิกสุตฺตํ

໙. ສີວະຖິກາສູດ

---

๒๔๙. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา สิวถิกาย. กตเม ปญฺจ? อสุจิ, ทุคฺคนฺธา, สปฺปฏิภยา, วาฬานํ อมนุสฺสานํ อาวาโส, พหุโน ชนสฺส อาโรทนา – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา สิวถิกาย.

໒໔໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນປ່າຊ້າມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນທີ່ບໍ່ສະອາດ, ມີກິ່ນເໝັນ, ມີໄພຮອບດ້ານ, ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງອະມະນຸດຜູ້ດຸຮ້າຍ, ເປັນບ່ອນຮ້ອງໄຫ້ຂອງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນປ່າຊ້າມີ ໕ ປະການນີ້ແລ.

---

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจิเม อาทีนวา สิวถิกูปเม ปุคฺคเล. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อสุจินา กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ; อสุจินา วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ; อสุจินา มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. อิทมสฺส อสุจิตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, สิวถิกา อสุจิ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັນນັ້ນຄືກັນແລ ໂທດໃນບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນປ່າຊ້າມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍะກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ສະອາດ. ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ນີ້ຄືຄວາມບໍ່ສະອາດຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປ່າຊ້ານັ້ນບໍ່ສະອາດສັນໃດ, ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ກໍປຽບເໝືອນປ່າຊ້ານັ້ນສັນນັ້ນ.

---

‘‘ตสฺส อสุจินา กายกมฺเมน สมนฺนาคตสฺส, อสุจินา วจีกมฺเมน สมนฺนาคตสฺส, อสุจินา มโนกมฺเมน สมนฺนาคตสฺส ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อิทมสฺส ทุคฺคนฺธตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, สิวถิกา ทุคฺคนฺธา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳອันບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ກຽດຕິຄຸນອັນຊົ່ວຊ້າຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ. ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ນີ້ຄືກິ່ນເໝັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປ່າຊ້ານັ້ນມີກິ່ນເໝັນສັນໃດ, ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ກໍປຽບເໝືອນປ່າຊ້ານັ້ນສັນນັ້ນ.

---

‘‘ตเมนํ อสุจินา กายกมฺเมน สมนฺนาคตํ, อสุจินา วจีกมฺเมน สมนฺนาคตํ, อสุจินา มโนกมฺเมน สมนฺนาคตํ เปสลา สพฺรหฺมจารี อารกา ปริวชฺชนฺติ. อิทมสฺส สปฺปฏิภยสฺมึ วทามิ. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, สิวถิกา สปฺปฏิภยา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ເພື່ອນພຣົມມະຈາລີຜູ້ມີສີລເປັນທີ່ຮັກ ຍ່ອມຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ສະອາດນັ້ນເສຍແຕ່ໄກ. ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ນີ້ຄືຄວາມມີໄພຮອບດ້ານຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປ່າຊ້ານັ້ນມີໄພຮອບດ້ານສັນໃດ, ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ກໍປຽບເໝືອນປ່າຊ້ານັ້ນສັນນັ້ນ.

---

‘‘โส อสุจินา กายกมฺเมน สมนฺนาคโต, อสุจินา วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต, อสุจินา มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต สภาเคหิ ปุคฺคเลหิ สทฺธึ สํวสติ. อิทมสฺส วาฬาวาสสฺมึ วทามิ. เสยฺยถาปิ สา[Pg.236], ภิกฺขเว, สิวถิกา วาฬานํ อมนุสฺสานํ อาวาโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ບຸກຄົນນັ້ນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ສະອາດ ຍ່ອມຢູ່ຮ່ວມກັບບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບສະເໝີກັນ. ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ນີ້ຄືການເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງອະມະນຸດຜູ້ດຸຮ້າຍຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປ່າຊ້ານັ້ນເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງອະມະນຸດຜູ້ດຸຮ້າຍສັນໃດ, ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ກໍປຽບເໝືອນປ່າຊ້ານັ້ນສັນນັ້ນ.

---

‘‘ตเมนํ อสุจินา กายกมฺเมน สมนฺนาคตํ, อสุจินา วจีกมฺเมน สมนฺนาคตํ, อสุจินา มโนกมฺเมน สมนฺนาคตํ เปสลา สพฺรหฺมจารี ทิสฺวา ขียธมฺมํ อาปชฺชนฺติ – ‘อโห วต โน ทุกฺขํ เย มยํ เอวรูเปหิ ปุคฺคเลหิ สทฺธึ สํวสามา’ติ! อิทมสฺส อาโรทนาย วทามิ. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, สิวถิกา พหุโน ชนสฺส อาโรทนา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา สิวถิกูปเม ปุคฺคเล’’ติ. นวมํ.

ເພື່ອນພຣົມມະຈາລີຜູ້ມີສີລເປັນທີ່ຮັກ ເຫັນບຸກຄົນນັ້ນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກຳອັນບໍ່ສະອາດ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກຳອັນບໍ່ສະອາດແລ້ວ ຍ່ອມພາກັນຕິຕຽນວ່າ: 'ໂອ້! ເປັນຄວາມທຸກຂອງພວກເຮົາແທ້ໆ ທີ່ຕ້ອງມາຢູ່ຮ່ວມກັບບຸກຄົນເຊັ່ນນີ້!'. ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ນີ້ຄືການຮ້ອງໄຫ້ຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປ່າຊ້ານັ້ນເປັນບ່ອນຮ້ອງໄຫ້ຂອງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍສັນໃດ, ຕຖາຄົດກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ກໍປຽບເໝືອນປ່າຊ້ານັ້ນສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດ ໕ ປະການໃນບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນປ່າຊ້າມີເຫຼົ່ານີ້ແລ. ສູດທີ ໙.

---

๑๐. ปุคฺคลปฺปสาทสุตฺตํ

໑໐. ປຸກຄະລະປະສາດະສູດ

---

๒๕๐. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อาทีนวา ปุคฺคลปฺปสาเท. กตเม ปญฺจ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปุคฺคเล ปุคฺคโล อภิปฺปสนฺโน โหติ, โส ตถารูปํ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ยถารูปาย อาปตฺติยา สงฺโฆ อุกฺขิปติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล ปิโย มนาโป โส สงฺเฆน อุกฺขิตฺโต’ติ. ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล โหติ. ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล สมาโน อญฺเญ ภิกฺขู น ภชติ. อญฺเญ ภิกฺขู อภชนฺโต สทฺธมฺมํ น สุณาติ. สทฺธมฺมํ อสุณนฺโต สทฺธมฺมา ปริหายติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม อาทีนโว ปุคฺคลปฺปสาเท.

໒໕໐. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂທດໃນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນບຸກຄົນມີ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນນັ້ນຕ້ອງອາບັດເຊັ່ນນັ້ນ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ສົງຍົກເສຍ. ບຸກຄົນຜູ້ເຫຼື້ອມໃສນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບຸກຄົນໃດທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງພວກເຮົາ, ບຸກຄົນນັ້ນຖືກສົງຍົກເສຍແລ້ວ'. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມບໍ່ເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຫຼາຍໃນພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ເມື່ອມີຄວາມບໍ່ເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຫຼາຍໃນພິກຂຸທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າຫາພິກຂຸອື່ນໆ. ເມື່ອບໍ່ເຂົ້າຫາພິກຂຸອື່ນໆ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະສັດທຳ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເສື່ອມຖອຍຈາກພຣະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືໂທດປະການທີ ໑ ໃນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນບຸກຄົນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปุคฺคเล ปุคฺคโล อภิปฺปสนฺโน โหติ, โส ตถารูปํ อาปตฺตึ อาปนฺโน โหติ ยถารูปาย อาปตฺติยา สงฺโฆ อนฺเต นิสีทาเปติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล ปิโย มนาโป โส สงฺเฆน อนฺเต นิสีทาปิโต’ติ. ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล โหติ. ภิกฺขูสุ อปฺปสาทพหุโล สมาโน อญฺเญ ภิกฺขู น ภชติ. อญฺเญ ภิกฺขู อภชนฺโต สทฺธมฺมํ น สุณาติ. สทฺธมฺมํ อสุณนฺโต สทฺธมฺมา ปริหายติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย อาทีนโว ปุคฺคลปฺปสาเท.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນນັ້ນຕ້ອງອາບັດເຊັ່ນນັ້ນ ເຊິ່ງເປັນເຫດໃຫ້ສົງໃຫ້ຮຽນນັ່ງຢູ່ທ້າຍສຸດ. ບຸກຄົນຜູ້ເຫຼື້ອມໃສນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ບຸກຄົນໃດທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງພວກເຮົາ, ບຸກຄົນນັ້ນຖືກສົງໃຫ້ຮຽນນັ່ງຢູ່ທ້າຍສຸດແລ້ວ'. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມບໍ່ເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຫຼາຍໃນພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ເມື່ອມີຄວາມບໍ່ເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຫຼາຍໃນພິກຂຸທັງຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າຫາພິກຂຸອື່ນໆ. ເມື່ອບໍ່ເຂົ້າຫາພິກຂຸອື່ນໆ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະສັດທຳ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເສື່ອມຖອຍຈາກພຣະສັດທຳ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືໂທດປະການທີ ໒ ໃນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນບຸກຄົນ.

---

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปุคฺคเล ปุคฺคโล อภิปฺปสนฺโน โหติ, โส ทิสาปกฺกนฺโต โหติ…เป… โส วิพฺภนฺโต โหติ…เป… โส [Pg.237] กาลงฺกโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล ปิโย มนาโป โส กาลงฺกโต’ติ. อญฺเญ ภิกฺขู น ภชติ. อญฺเญ ภิกฺขู อภชนฺโต สทฺธมฺมํ น สุณาติ. สทฺธมฺมํ อสุณนฺโต สทฺธมฺมา ปริหายติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปญฺจโม อาทีนโว ปุคฺคลปฺปสาเท. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ อาทีนวา ปุคฺคลปฺปสาเท’’ติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງຍິ່ງໃນບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນນັ້ນຫຼີກໄປສູ່ທິດອື່ນເສຍ... ບຸກຄົນນັ້ນສຶກລາເພດໄປ... ບຸກຄົນນັ້ນເຖິງແກ່ກຳ (ຕາຍ) ເສຍ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບຸກຄົນໃດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ພໍໃຈຂອງເຮົາ, ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ເຖິງແກ່ກຳເສຍແລ້ວ'. ເຂົາຍ່ອມບໍ່ຄົບຫາພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນ. ເມື່ອບໍ່ຄົບຫາພິກຂຸທັງຫຼາຍອື່ນ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະສັດທຳ. ເມື່ອບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະສັດທຳ ຍ່ອມເສື່ອມຈາກພຣະສັດທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີຫ້າ ໃນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນບຸກຄົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂທດ ໕ ປະການນີ້ແລ ໃນຄວາມເຫຼື້ອມໃສໃນບຸກຄົນ.” ສູດທີສິບ.

---

ทุจฺจริตวคฺโค ปญฺจโม.

ທຸຈະຣິດຕະວັກ ທີ ໕ ຈົບ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ (ອຸທານ) ຂອງວັກນັ້ນຄື:

---

ทุจฺจริตํ กายทุจฺจริตํ, วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ;

จตูหิ ปเร ทฺเว สิวถิกา, ปุคฺคลปฺปสาเทน จาติ.

ວ່າດ້ວຍທຸຈະຣິດ, ກາຍະທຸຈະຣິດ, ວະຈີທຸຈະຣິດ, ມະໂນທຸຈະຣິດ, ອີກ ໔ ສູດຖັດໄປ, ສີວະຖິກາສູດ ໒ ສູດ, ແລະ ປຸກຄະລະປະສາທະສູດ.

---

ปญฺจมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ປັນຈະມະປັນນາດົກ (ໝວດຫ້າສິບທີ ໕) ຈົບແລ້ວ.

---

(๒๖) ๖. อุปสมฺปทาวคฺโค

(໒໖) ໖. ອຸປະສຳປະທາວັກ

---

๑. อุปสมฺปาเทตพฺพสุตฺตํ

໑. ອຸປະສຳປາເທດັບພະສູດ

---

๒๕๑. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.238], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา อุปสมฺปาเทตพฺพํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อเสเขน สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อเสเขน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อเสเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา อุปสมฺปาเทตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

໒໕໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນໃຫ້ອຸປະສົມບົດ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລັກຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ; ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະມາທິກຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ; ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ; ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິມຸດຕິຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ; ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຄວນໃຫ້ອຸປະສົມບົດ.” ສູດທີໜຶ່ງ.

---

๒. นิสฺสยสุตฺตํ

໒. ນິດໄສຍະສູດ

---

๒๕๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา นิสฺสโย ทาตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ…เป… อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ…เป… นิสฺสโย ทาตพฺโพ’’ติ. ทุติยํ.

໒໕໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນໃຫ້ນິດໄສ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລັກຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ... ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຄວນໃຫ້ນິດໄສ.” ສູດທີສອງ.

---

๓. สามเณรสุตฺตํ

໓. ສາມະເນຣະສູດ

---

๒๕๓. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อเสเขน สมาธิกฺขนฺเธน… อเสเขน ปญฺญากฺขนฺเธน… อเสเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน… อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ’’ติ. ตติยํ.

໒໕໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະປະການ ຄວນໃຫ້ສາມະເນນອຸປະຖາກ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລັກຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ; ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະມາທິກຂັນ... ປັນຍາຂັນ... ວິມຸດຕິຂັນ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນຂອງພຣະອະເສຂະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຄວນໃຫ້ສາມະເນນອຸປະຖາກ.” ສູດທີສາມ.

---

๔. ปญฺจมจฺฉริยสุตฺตํ

໔. ປັນຈະມັດສະຣິຍະສູດ

---

๒๕๔. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, มจฺฉริยานิ. กตมานิ ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ มจฺฉริยานิ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ มจฺฉริยานํ เอตํ ปฏิกุฏฺฐํ, ยทิทํ ธมฺมมจฺฉริย’’นฺติ. จตุตฺถํ.

໒໕໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມຕະໜີ່ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມຕະໜີ່ທຳ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືຄວາມຕະໜີ່ ໕ ປະການ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາຄວາມຕະໜີ່ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມຕະໜີ່ທຳນີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງທີ່ສຸດ.” ສູດທີສີ່.

---

๕. มจฺฉริยปฺปหานสุตฺตํ

໕. ມັດສະຣິຍະປະຫານະສູດ

---

๒๕๕. ‘‘ปญฺจนฺนํ[Pg.239], ภิกฺขเว, มจฺฉริยานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? อาวาสมจฺฉริยสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ; กุลมจฺฉริยสฺส…เป… ลาภมจฺฉริยสฺส… วณฺณมจฺฉริยสฺส… ธมฺมมจฺฉริยสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ มจฺฉริยานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ. ปญฺจมํ.

໒໕໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອລະ ເພື່ອຕັດຂາດຄວາມຕະໜີ່ ໕ ປະການ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ປະພຶດພຣົມມະຈັນເພື່ອລະ ເພື່ອຕັດຂາດຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ; ປະພຶດພຣົມມະຈັນເພື່ອລະ ເພື່ອຕັດຂາດຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ... ຄວາມຕະໜີ່ລາບ... ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ... ຄວາມຕະໜີ່ທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອລະ ເພື່ອຕັດຂາດຄວາມຕະໜີ່ ໕ ປະການນີ້ແລ.” ສູດທີຫ້າ.

---

๖. ปฐมฌานสุตฺตํ

໖. ປະຖະມະຊານະສູດ

---

๒๕๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

໒໕໖. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມຕະໜີ່ທຳ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມຕະໜີ່ທຳ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້.” ສູດທີຫົກ.

---

๗-๑๓. ทุติยฌานสุตฺตาทิสตฺตกํ

໗-໑໓. ທຸຕິຍະຊານະສູດເປັນຕົ້ນ ໗ ສູດ

---

๒๕๗-๒๖๓. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ…เป… อภพฺโพ ตติยํ ฌานํ… อภพฺโพ จตุตฺถํ ฌานํ… อภพฺโพ โสตาปตฺติผลํ… อภพฺโพ สกทาคามิผลํ… อภพฺโพ อนาคามิผลํ… อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

໒໕໗-໒໖໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ... ບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂសຕາປັດຕິຜົນ... ສະກະທາກາມິຜົນ... ອະນາກາມິຜົນ... ບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມຕະໜີ່ທຳ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ…เป… ภพฺโพ ตติยํ ฌานํ… ภพฺโพ จตุตฺถํ ฌานํ… ภพฺโพ โสตาปตฺติผลํ… ภพฺโพ สกทาคามิผลํ… ภพฺโพ อนาคามิผลํ… ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. เตรสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ... ຈຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສຕາປັດຕິຜົນ... ສະກະທາກາມິຜົນ... ອະນາກາມິຜົນ... ຈຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມຕະໜີ່ທຳ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້.” ສູດທີສິບສາມ.

---

๑๔. อปรปฐมฌานสุตฺตํ

໑໔. ອະປະຣະປະຖະມະຊານະສູດ

---

๒๖๔. ‘‘ปญฺจิเม[Pg.240], ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

໒໖໔. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມເປັນຄົນອະກະຕັນຍູອະກະຕະເວທີ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุ’’นฺติ. จุทฺทสมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມເປັນຄົນອະກະຕັນຍູອະກະຕະເວທີ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານແລ້ວຢູ່ໄດ້.” ສູດທີສິບສີ່.

---

๑๕-๒๑. อปรทุติยฌานสุตฺตาทิสตฺตกํ

໑໕-໒໑. ອະປະຣະທຸຕິຍະຊານະສູດເປັນຕົ້ນ ໗ ສູດ

---

๒๖๕-๒๗๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ… โสตาปตฺติผลํ… สกทาคามิผลํ… อนาคามิผลํ… อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

໒໖໕-໒໗໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ... ບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສຕາປັດຕິຜົນ... ສະກະທາກາມິຜົນ... ອະນາກາມິຜົນ... ບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມເປັນຄົນອະກະຕັນຍູອະກະຕະເວທີ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນບໍ່ລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້.”

---

‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ… โสตาปตฺติผลํ… สกทาคามิผลํ… อนาคามิผลํ… อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. เอกวีสติมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ... ຈຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສຕາປັດຕິຜົນ... ສະກະທາກາມິຜົນ... ອະນາກາມິຜົນ... ຈຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມຕະໜີ່ອາວາດ, ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ, ຄວາມຕະໜີ່ລາບ, ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ, ຄວາມເປັນຄົນອະກະຕັນຍູອະກະຕະເວທີ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນລະທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງອາດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນໄດ້.” ສູດທີຊາວເອັດ.

---

อุปสมฺปทาวคฺโค ฉฏฺโฐ.

ອຸປະສຳປະທາວັກ ທີຫົກ ຈົບ.

---

๑. สมฺมุติเปยฺยาลํ

໑. ສົມມຸດຕິເປຍຍານ

---

๑. ภตฺตุทฺเทสกสุตฺตํ

໑. ພັດຕຸດເທສະກະສູດ

---

๒๗๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, โทสาคตึ คจฺฉติ, โมหาคตึ [Pg.241] คจฺฉติ, ภยาคตึ คจฺฉติ, อุทฺทิฏฺฐานุทฺทิฏฺฐํ น ชานาติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ.

໒໗໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັດຕຸດເທສະກະ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ລຳອຽງເພາະຮັກ, ລຳອຽງເພາະຊັງ, ລຳອຽງເພາະຫຼົງ, ລຳອຽງເພາະຢ້ານ, ແລະ ບໍ່ຮູ້ຈັກພັດທີ່ແຈກແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັດຕຸດເທສະກະ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ, อุทฺทิฏฺฐานุทฺทิฏฺฐํ ชานาติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก สมฺมนฺนิตพฺโพติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັດຕຸດເທສະກະ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບໍ່ລຳອຽງເພາະຮັກ, ບໍ່ລຳອຽງເພາະຊັງ, ບໍ່ລຳອຽງເພາະຫຼົງ, ບໍ່ລຳອຽງເພາະຢ້ານ, ແລະ ຮູ້ຈັກພັດທີ່ແຈກແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັດຕຸດເທສະກະ.”

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก สมฺมโต น เปเสตพฺโพ…เป… สมฺมโต เปเสตพฺโพ… พาโล เวทิตพฺโพ… ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ… ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ… อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ… ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย… ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ, อุทฺทิฏฺฐานุทฺทิฏฺฐํ ชานาติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ເຖິງວ່າໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັດຕຸດເທສະກະແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນໃຊ້ໃຫ້ໄປ... ໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິແລ້ວຄວນໃຊ້ໃຫ້ໄປ... ພຶງຊາບວ່າເປັນຄົນພານ... ພຶງຊາບວ່າເປັນບັນດິດ... ຍ່ອມບໍລິຫານຕົນໃຫ້ຖືກຂຸດ ຖືກທຳລາຍ... ຍ່ອມບໍລິຫານຕົນບໍ່ໃຫ້ຖືກຂຸດ ບໍ່ໃຫ້ຖືກທຳລາຍ... ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຝັງໄວ້ໃນນະຣົກ... ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ທຳ ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບໍ່ລຳອຽງເພາະຮັກ, ບໍ່ລຳອຽງເພາະຊັງ, ບໍ່ລຳອຽງເພາະຫຼົງ, ບໍ່ລຳອຽງເພາະຢ້ານ, ແລະ ຮູ້ຈັກພັດທີ່ແຈກແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຜູ້ເປັນພັດຕຸດເທສະກະ ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ.” ສູດທີໜຶ່ງ.

---

๒-๑๔. เสนาสนปญฺญาปกสุตฺตาทิเตรสกํ

໒-໑໔. ເສນາສະນະປັນຍາປະກະສູດເປັນຕົ້ນ ໑໓ ສູດ

---

๒๗๓-๒๘๕. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เสนาสนปญฺญาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ น ชานาติ…เป… เสนาสนปญฺญาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ ชานาติ…เป….

໒໗໓-໒໘໕. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນເສນາສະນະປັນຍາປະກະ... ບໍ່ຮູ້ຈັກເສນາສະນະທີ່ຈັດແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຈັດ... ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນເສນາສະນະປັນຍາປະກະ... ຮູ້ຈັກເສນາສະນະທີ່ຈັດແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຈັດ...”

---

เสนาสนคาหาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ น ชานาติ…เป… เสนาสนคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ ชานาติ…เป….

“ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນເສນາສະນະຄາຫາປະກະ... ບໍ່ຮູ້ຈັກເສນາສະນະທີ່ຖືເອົາແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖືເອົາ... ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນເສນາສະນະຄາຫາປະກະ... ຮູ້ຈັກເສນາສະນະທີ່ຖືເອົາແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖືເອົາ...”

---

ภณฺฑาคาริโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คุตฺตาคุตฺตํ น ชานาติ… ภณฺฑาคาริโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คุตฺตาคุตฺตํ ชานาติ…เป….

“ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັນດາຄາຣິກະ... ບໍ່ຮູ້ຈັກຂອງທີ່ເກັບຮັກສາໄວ້ດີ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັກສາດີ... ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນພັນດາຄາຣິກະ... ຮູ້ຈັກຂອງທີ່ເກັບຮັກສາໄວ້ດີ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັກສາດີ...”

---

จีวรปฏิคฺคาหโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ น ชานาติ… จีวรปฏิคฺคาหโก สมฺมนฺนิตพฺโพ …เป… คหิตาคหิตํ ชานาติ…เป….

“ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນຈີວະຣະປະຕິຄາຫະກະ... ບໍ່ຮູ້ຈັກຈີວອນທີ່ຮັບແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບ... ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະປະການ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດຕິໃຫ້ເປັນຈີວະຣະປະຕິຄາຫະກະ... ຮູ້ຈັກຈີວອນທີ່ຮັບແລ້ວ ຫຼື ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບ...”

---

จีวรภาชโก [Pg.242] น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ภาชิตาภาชิตํ น ชานาติ… จีวรภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ภาชิตาภาชิตํ ชานาติ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຈີວອນ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກຈີວອນທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຈີວອນ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມຮູ້ຈັກຈີວອນທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ...

---

ยาคุภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ยาคุภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຂ້າວຍາຄູ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຂ້າວຍາຄູ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ...

---

ผลภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ผลภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍໝາກໄມ້ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍໝາກໄມ້ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ...

---

ขชฺชกภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ภาชิตาภาชิตํ น ชานาติ… ขชฺชกภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… ภาชิตาภาชิตํ ชานาติ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຂອງຂົບຄ້ຽວ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກຂອງຂົບຄ້ຽວທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຂອງຂົບຄ້ຽວ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມຮູ້ຈັກຂອງຂົບຄ້ຽວທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ...

---

อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… วิสฺสชฺชิตาวิสฺสชฺชิตํ น ชานาติ… อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… วิสฺสชฺชิตาวิสฺสชฺชิตํ ชานาติ….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຂອງເລັກນ້ອຍ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກຂອງເລັກນ້ອຍທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຂອງເລັກນ້ອຍ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມຮູ້ຈັກຂອງເລັກນ້ອຍທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ.

---

สาฏิยคฺคาหาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ น ชานาติ … สาฏิยคฺคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ ชานาติ….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຜ້າອາບນ້ຳຝົນ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກຜ້າອາບນ້ຳຝົນທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍຜ້າອາບນ້ຳຝົນ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມຮູ້ຈັກຜ້າອາບນ້ຳຝົນທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ.

---

ปตฺตคฺคาหาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ น ชานาติ… ปตฺตคฺคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… คหิตาคหิตํ ชานาติ….

ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍບາດ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກບາດທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ... ພິກຂຸຜູ້ແຈກຢາຍບາດ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ຍ່ອມຮູ້ຈັກບາດທີ່ແຈກແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ແຈກ.

---

อารามิกเปสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… อารามิกเปสโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ໃຊ້ສິດຍະວັດ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ພິກຂຸຜູ້ໃຊ້ສິດຍະວັດ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ...

---

สามเณรเปสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป… สามเณรเปสโก สมฺมนฺนิตพฺโพ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ໃຊ້ສາມະເນນ ບໍ່ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ... ພິກຂຸຜູ້ໃຊ້ສາມະເນນ ຄວນໄດ້ຮັບສົມມຸດ...

---

สมฺมโต น เปเสตพฺโพ…เป… สมฺมโต เปเสตพฺโพ…เป….

ພິກຂຸຜູ້ໄດ້ຮັບສົມມຸດແລ້ວ ບໍ່ຄວນຖືກໃຊ້... ພິກຂຸຜູ້ໄດ້ຮັບສົມມຸດແລ້ວ ຄວນຖືກໃຊ້...

---

สามเณรเปสโก พาโล เวทิตพฺโพ…เป… ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ… ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ… อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ… ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย… ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ, เปสิตาเปสิตํ ชานาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สามเณรเปสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. จุทฺทสมํ.

ພິກຂຸຜູ້ໃຊ້ສາມະເນນ ຄວນຮູ້ວ່າເປັນຄົນພານ... ຄວນຮູ້ວ່າເປັນບັນດິດ... ຍ່ອມບໍລິຫານຕົນໃຫ້ຖືກຂຸດຂຽນທຳລາຍ... ຍ່ອມບໍລິຫານຕົນບໍ່ໃຫ້ຖືກຂຸດຂຽນທຳລາຍ... ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ... ເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ບໍ່ເຖິງອະຄະຕິເພາະຄວາມຮັກ, ບໍ່ເຖິງອະຄະຕິເພາະຄວາມຊັງ, ບໍ່ເຖິງອະຄະຕິເພາະຄວາມຫຼົງ, ບໍ່ເຖິງອະຄະຕິເພາະຄວາມຢ້ານ, ຍ່ອມຮູ້ຈັກສາມະເນນທີ່ຖືກໃຊ້ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ໃຊ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ໃຊ້ສາມະເນນ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ສູດທີ ໑໔.

---

สมฺมุติเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈົບ ສົມມຸດຕິເປຍຍານ.

---

๒. สิกฺขาปทเปยฺยาลํ

໒. ສິກຂາບົດເປຍຍານ

---

๑. ภิกฺขุสุตฺตํ

໑. ພິກຂຸສູດ

---

๒๘๖. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.243], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, อพฺรหฺมจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

໒໘໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ປະພຶດອະພົມມະຈັນ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปฐมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດອະພົມມະຈັນ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ສູດທີ ໑.

---

๒-๗. ภิกฺขุนีสุตฺตาทิฉกฺกํ

໒-໗. ພິກຂຸນີສູດ ເປັນຕົ້ນ ໖ ສູດ

---

๒๘๗-๒๙๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี…เป… สิกฺขมานา… สามเณโร… สามเณรี… อุปาสโก… อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตินี โหติ, อทินฺนาทายินี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารินี โหติ, มุสาวาทินี โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายินี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

໒໘໗-໒໙໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ... ສິກຂະມານາ... ສາມະເນນ... ສາມະເນລີ... ອຸປາສົກ... ອຸປາສິກາ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສິກາຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ.

---

‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรตา โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค’’ติ. สตฺตมํ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສິກາຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປາສິກາຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ. ສູດທີ ໗.

---

๘. อาชีวกสุตฺตํ

໘. ອາຊີວົກສູດ

---

๒๙๓. ‘‘ปญฺจหิ[Pg.244], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาชีวโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, อพฺรหฺมจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาชีวโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย’’ติ. อฏฺฐมํ.

໒໙໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາຊີວົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເປັນຜູ້ປະພຶດອະພົມມະຈັນ, ເປັນຜູ້ເວົ້າຕົວະ, ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາຊີວົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ. ສູດທີ ໘.

---

๙-๑๗. นิคณฺฐสุตฺตาทินวกํ

໙-໑໗. ນິຄັນຖະສູດ ເປັນຕົ້ນ ໙ ສູດ

---

๒๙๔-๓๐๒. ‘‘ปญฺจหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต นิคณฺโฐ…เป… มุณฺฑสาวโก… ชฏิลโก… ปริพฺพาชโก… มาคณฺฑิโก… เตทณฺฑิโก… อารุทฺธโก… โคตมโก… เทวธมฺมิโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เทวธมฺมิโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย’’ติ. สตฺตรสมํ.

໒໙໔-໓໐໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນິຄັນຖະ... ມຸນທະສາວົກ... ຊະຕິລະກະ... ປະຣິພາຊົກ... ມາຄັນທິກะ... ເຕທັນທິກະ... ອາຣຸດທະກະ... ໂຄຕະມະກະ... ເທວະທັມມິກະ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ. ດ້ວຍທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ເປັນຜູ້ຂ້າສັດ, ເປັນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້... ເປັນຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເທວະທັມມິກະຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນເໝືອນຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໃນນະຮົກ. ສູດທີ ໑໗.

---

สิกฺขาปทเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈົບ ສິກຂາບົດເປຍຍານ.

---

๓. ราคเปยฺยาลํ

໓. ຣາຄະເປຍຍານ

---

๓๐๓. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาทีนวสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໓໐໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ອະສຸພະສັນຍາ, ມະຣະນະສັນຍາ, ອາທີນວະສັນຍາ, ອາຫາເຣປະຕິກູລະສັນຍາ, ສັບພະໂລເກອະນະພິຣະຕະສັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

๓๐๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? อนิจฺจสญฺญา, อนตฺตสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໓໐໔. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ອະນິດຈະສັນຍາ, ອະນັດຕະສັນຍາ, ມະຣະນະສັນຍາ, ອາຫາເຣປະຕິກູລະສັນຍາ, ສັບພະໂລເກອະນະພິຣະຕະສັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

๓๐๕. ‘‘ราคสฺส[Pg.245], ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໓໐໕. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ອະນິດຈະສັນຍາ, ອະນິດຈະທຸກຂະສັນຍາ, ทຸກຂະອະນັດຕະສັນຍາ, ປະຫານະສັນຍາ, ວິຣາຄະສັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

๓๐๖. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໓໐໖. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ສັດທິນຊີ, ວິຣິຍິນຊີ, ສະຕິນຊີ, ສະມາທິນຊີ, ປັນຍິນຊີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

๓๐๗. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໓໐໗. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ. ທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

๓๐๘-๑๑๕๑. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. โทสสฺส… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส … มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

໓໐໘-໑໑໕໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳນັດ... ເພື່ອຄວາມດັບ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນເຊິ່ງລາຄະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ. ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ... ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳນັດ... ເພື່ອຄວາມດັບ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນເຊິ່ງໂທສະ... ໂມຫະ... ໂກທະ... ອຸປະນາຫະ... ມັກຂະ... ປະລາດສະ... ອິດສາ... ມັດຊະຣິຍະ... ມາຍາ... ສາເຖຍຍະ... ຖັມພະ... ສາຣັມພະ... ມານະ... ອະຕິມານະ... ມະທະ... ປະມາດະ ທຳ ໕ ປະການອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

‘‘กตเม ปญฺจ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ – ปมาทสฺส, ภิกฺขเว, ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

ທຳ ໕ ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນເຊິ່ງຄວາມປະມາດ ທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ ອັນບຸກຄົນຄວນຈະເລີນ.

---

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

ຈົບ ຣາຄະເປຍຍານ.

---

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳສູດນັ້ນຄື -

---

อภิญฺญาย ปริญฺญาย ปริกฺขยาย,ปหานาย ขยาย วเยน จ;

วิราคนิโรธา จาคญฺจ,ปฏินิสฺสคฺโค อิเม ทสาติ.

ສູດວ່າດ້ວຍອະພິນຍາ, ປະຣິນຍາ, ປະຣິກຂະຍະ, ປະຫານະ, ຂະຍະ, ວະຍະ, ວິຣາຄະ, ນິໂຣທະ, ຈາຄະ, ແລະ ປະຕິນິສສັກຄະ ເຫຼົ່ານີ້ລວມເປັນ ໑0 ສູດ.

---

ปญฺจกนิปาโต นิฏฺฐิโต.

ຈົບ ປັນຈະກະນິບາດ.

---

ตตฺริทํ วคฺคุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກໃນນິບາດນັ້ນຄື -

---

เสขพลํ [Pg.246] พลญฺเจว, ปญฺจงฺคิกญฺจ สุมนํ;

มุณฺฑนีวรณญฺจ สญฺญญฺจ, โยธาชีวญฺจ อฏฺฐมํ;

เถรํ กกุธผาสุญฺจ, อนฺธกวินฺททฺวาทสํ;

คิลานราชติกณฺฑํ, สทฺธมฺมาฆาตุปาสกํ;

อรญฺญพฺราหฺมณญฺเจว, กิมิลกฺโกสกํ ตถา;

ทีฆาจาราวาสิกญฺจ, ทุจฺจริตูปสมฺปทนฺติ.

ເສຂະພະລະວັກ, ພະລະວັກ, ປັນຈັງຄິກະວັກ, ສຸມະນະວັກ, ມຸນທະວັກ, นີວະຣະນະວັກ, ສັນຍາວັກ, ໂຍທາຊີວະວັກ ເປັນທີ ໘, ເຖຣະວັກ, ກະກຸທະວັກ, ຜາສຸວິຫາຣະວັກ, ອັນທະກະວິນທະວັກ ເປັນທີ ໑໒, ຄິລານະວັກ, ຣາຊະວັກ, ຕິກັນຕະກະວັກ, ສັດທັມມະວັກ, ອາຄາຕະວັກ, ອຸປາສະກະວັກ, ອະຣັນຍະວັກ, ພຣາມະນະວັກ, ກິມິລະວັກ, ອັກໂກສະກະວັກ, ທີຄະຈາຣິກະວັກ, ອາວາສິກະວັກ, ທຸດຈະຣິຕະວັກ, ແລະ ອຸປະສຳປະທາວັກ ລວມເປັນ ໒໖ ວັກ.

---

ปญฺจกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

ຈົບ ປັນຈະກະນິບາດປາລີ.