නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

අඞ්ගුත්තරනිකායො

The Book of the Numerical Discourses

පඤ්චකනිපාතපාළි

The Book of the Fives

1. පඨමපණ්ණාසකං

1. The First Fifty

1. සෙඛබලවග්ගො

1. The Chapter on the Strengths of a Learner

1. සංඛිත්තසුත්තං

1. The Brief Discourse

1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

1. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus.” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, සෙඛබලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, හිරීබලං, ඔත්තප්පබලං, වීරියබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සෙඛබලානි.

“Bhikkhus, there are these five strengths of a learner. Which five? The strength of faith, the strength of moral shame, the strength of moral dread, the strength of energy, and the strength of wisdom—these, bhikkhus, are the five strengths of a learner.”

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘සද්ධාබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙන, හිරීබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙන, ඔත්තප්පබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙන, වීරියබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙන, පඤ්ඤාබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙනා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. පඨමං.

“Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We shall be endowed with the strength of faith, a strength of a learner; we shall be endowed with the strength of moral shame, a strength of a learner; we shall be endowed with the strength of moral dread, a strength of a learner; we shall be endowed with the strength of energy, a strength of a learner; we shall be endowed with the strength of wisdom, a strength of a learner.’ Thus indeed, bhikkhus, should you train yourselves.” The Blessed One said this. Delighted, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s words. The First.

2. විත්ථතසුත්තං

2. The Detailed Discourse

2. ‘‘පඤ්චිමානි[Pg.2], භික්ඛවෙ, සෙඛබලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, හිරීබලං, ඔත්තප්පබලං, වීරියබලං, පඤ්ඤාබලං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සද්ධාබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සද්ධාබලං.

2. “Bhikkhus, there are these five strengths of a learner. Which five? The strength of faith, the strength of moral shame, the strength of moral dread, the strength of energy, and the strength of wisdom. And what, bhikkhus, is the strength of faith? Here, bhikkhus, a noble disciple has faith; he has faith in the Tathāgata’s enlightenment: ‘Thus the Blessed One is an Arahant, perfectly self-awakened, accomplished in knowledge and conduct, sublime, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Awakened One, the Blessed One.’ This, bhikkhus, is called the strength of faith.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, හිරීබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො හිරිමා හොති, හිරීයති කායදුච්චරිතෙන වචීදුච්චරිතෙන මනොදුච්චරිතෙන, හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, හිරීබලං.

“And what, bhikkhus, is the strength of moral shame? Here, bhikkhus, a noble disciple has moral shame; he is ashamed of misconduct by body, speech, and mind; he is ashamed of the attainment of evil, unwholesome states. This, bhikkhus, is called the strength of moral shame.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔත්තප්පබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඔත්තප්පී හොති, ඔත්තප්පති කායදුච්චරිතෙන වචීදුච්චරිතෙන මනොදුච්චරිතෙන, ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඔත්තප්පබලං.

“And what, bhikkhus, is the strength of moral dread? Here, bhikkhus, a noble disciple has moral dread; he is afraid of misconduct by body, speech, and mind; he is afraid of the attainment of evil, unwholesome states. This, bhikkhus, is called the strength of moral dread.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, වීරියබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වීරියබලං.

“And what, bhikkhus, is the strength of energy? Here, bhikkhus, a noble disciple lives with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the attainment of wholesome states; he is resolute, of steadfast endeavor, not casting off the burden in regard to wholesome states. This, bhikkhus, is called the strength of energy.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාබලං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සෙඛබලානි.

“And what, bhikkhus, is the strength of wisdom? Here, bhikkhus, a noble disciple is wise, endowed with wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads to the complete destruction of suffering. This, bhikkhus, is called the strength of wisdom. These, bhikkhus, are the five strengths of a learner.

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘සද්ධාබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙන, හිරීබලෙන… ඔත්තප්පබලෙන … වීරියබලෙන… පඤ්ඤාබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙනා’ති. එවඤ්හි ඛො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

“Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We shall be endowed with the strength of faith, a strength of a learner; with the strength of moral shame… with the strength of moral dread… with the strength of energy… and with the strength of wisdom, a strength of a learner.’ Thus indeed, bhikkhus, should you train yourselves.” The Second.

3. දුක්ඛසුත්තං

3. The Discourse on Suffering

3. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා [Pg.3] දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති, කුසීතො හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා.

3. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities dwells in suffering in this very life—with vexation, with despair, and with torment—and with the breakup of the body, after death, an unhappy destination is to be expected. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is without faith, is shameless, is without fear of wrongdoing, is lazy, and is unwise. Indeed, bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities dwells in suffering in this very life—with vexation, with despair, and with torment—and with the breakup of the body, after death, an unhappy destination is to be expected.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, හිරීමා හොති, ඔත්තප්පී හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං, කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. තතියං.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities dwells happily in this very life—without vexation, without despair, and without torment—and with the breakup of the body, after death, a happy destination is to be expected. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is faithful, is conscientious, is scrupulous, is energetic, and is wise. Indeed, bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities dwells happily in this very life—without vexation, without despair, and without torment—and with the breakup of the body, after death, a happy destination is to be expected.” The Third.

4. යථාභතසුත්තං

4. The Discourse on 'As If Brought'

4. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති, කුසීතො හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

4. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is placed in hell just as if brought and deposited there. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is without faith, is shameless, is without fear of wrongdoing, is lazy, and is unwise. Indeed, bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is placed in hell just as if brought and deposited there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, හිරීමා හොති, ඔත්තප්පී හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. චතුත්ථං.

“Monks, a monk endowed with five qualities is placed in heaven just as if brought and deposited there. With which five? Here, monks, a monk has faith, has moral shame, has moral dread, is energetic, and is wise. Indeed, monks, a monk endowed with these five qualities is placed in heaven just as if brought and deposited there.” The fourth.

5. සික්ඛාසුත්තං

5. The Discourse on the Training

5. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති, තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ පඤ්ච සහධම්මිකා වාදානුපාතා ගාරය්හා ඨානා ආගච්ඡන්ති. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධාපි නාම තෙ නාහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරීපි නාම තෙ නාහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පම්පි [Pg.4] නාම තෙ නාහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියම්පි නාම තෙ නාහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤාපි නාම තෙ නාහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති, තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ ඉමෙ පඤ්ච සහධම්මිකා වාදානුපාතා ගාරය්හා ඨානා ආගච්ඡන්ති.

5. “Bhikkhus, should any bhikkhu or bhikkhunī renounce the training and revert to the lower life, five well-founded and blameworthy grounds for accusation and reproach come to them in this very life. What five? ‘Indeed, you had no faith in wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had no moral shame regarding wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had no moral dread regarding wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had no energy regarding wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had no wisdom regarding wholesome dhammas.’ Bhikkhus, should any bhikkhu or bhikkhunī renounce the training and revert to the lower life, these five well-founded and blameworthy grounds for accusation and reproach come to them in this very life.”

‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා සහාපි දුක්ඛෙන සහාපි දොමනස්සෙන අස්සුමුඛො රුදමානො පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරති, තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ පඤ්ච සහධම්මිකා පාසංසා ඨානා ආගච්ඡන්ති. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධාපි නාම තෙ අහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරීපි නාම තෙ අහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පම්පි නාම තෙ අහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියම්පි නාම තෙ අහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤාපි නාම තෙ අහොසි කුසලෙසු ධම්මෙසු. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා සහාපි දුක්ඛෙන සහාපි දොමනස්සෙන අස්සුමුඛො රුදමානො පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරති, තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ ඉමෙ පඤ්ච සහධම්මිකා පාසංසා ඨානා ආගච්ඡන්තී’’ති. පඤ්චමං.

“Bhikkhus, should any bhikkhu or bhikkhunī—even with suffering, even with sorrow, with a tearful face and weeping—live the holy life, utterly complete and pure, five well-founded grounds for praise come to them in this very life. What five? ‘Indeed, you had faith in wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had moral shame regarding wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had moral dread regarding wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had energy regarding wholesome dhammas.’ ‘Indeed, you had wisdom regarding wholesome dhammas.’ Bhikkhus, should any bhikkhu or bhikkhunī—even with suffering, even with sorrow, with a tearful face and weeping—live the holy life, utterly complete and pure, these five well-founded grounds for praise come to them in this very life.” The fifth.

6. සමාපත්තිසුත්තං

6. The Discourse on Attainment

6. ‘‘න තාව, භික්ඛවෙ, අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති යාව සද්ධා පච්චුපට්ඨිතා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සද්ධා අන්තරහිතා හොති, අසද්ධියං පරියුට්ඨාය තිට්ඨති; අථ අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති.

6. “Bhikkhus, there is no attainment of the unwholesome for as long as faith is present in wholesome dhammas. But when, bhikkhus, faith has disappeared and faithlessness stands enveloping, then there is attainment of the unwholesome.

‘‘න තාව, භික්ඛවෙ, අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති යාව හිරී පච්චුපට්ඨිතා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, හිරී අන්තරහිතා හොති, අහිරිකං පරියුට්ඨාය තිට්ඨති; අථ අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති.

“Bhikkhus, there is no attainment of the unwholesome for as long as moral shame is present in wholesome dhammas. But when, bhikkhus, moral shame has disappeared and shamelessness stands enveloping, then there is attainment of the unwholesome.

‘‘න තාව, භික්ඛවෙ, අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති යාව ඔත්තප්පං පච්චුපට්ඨිතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඔත්තප්පං අන්තරහිතං හොති, අනොත්තප්පං පරියුට්ඨාය තිට්ඨති; අථ අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති.

“Bhikkhus, there is no attainment of the unwholesome for as long as moral dread is present in wholesome dhammas. But when, bhikkhus, moral dread has disappeared and lack of moral dread stands enveloping, then there is attainment of the unwholesome.

‘‘න [Pg.5] තාව, භික්ඛවෙ, අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති යාව වීරියං පච්චුපට්ඨිතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, වීරියං අන්තරහිතං හොති, කොසජ්ජං පරියුට්ඨාය තිට්ඨති; අථ අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති.

“Bhikkhus, there is no attainment of the unwholesome for as long as energy is present in wholesome dhammas. But when, bhikkhus, energy has disappeared and sloth stands enveloping, then there is attainment of the unwholesome.

‘‘න තාව, භික්ඛවෙ, අකුසලස්ස සමාපත්ති හොති යාව පඤ්ඤා පච්චුපට්ඨිතා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤා අන්තරහිතා හොති, දුප්පඤ්ඤා පරියුට්ඨාය තිට්ඨති; අථ අකුසලස්ස සමාපත්ති හොතී’’ති. ඡට්ඨං.

“Bhikkhus, there is no attainment of the unwholesome for as long as wisdom is present in wholesome dhammas. But when, bhikkhus, wisdom has disappeared and lack of wisdom stands enveloping, then there is attainment of the unwholesome.” The sixth.

7. කාමසුත්තං

7. The Discourse on Sensual Pleasures

7. ‘‘යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, සත්තා කාමෙසු ලළිතා. අසිතබ්‍යාභඞ්ගිං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො ඔහාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, ‘සද්ධාපබ්බජිතො කුලපුත්තො’ති අලං වචනාය. තං කිස්ස හෙතු? ලබ්භා, භික්ඛවෙ, යොබ්බනෙන කාමා තෙ ච ඛො යාදිසා වා තාදිසා වා. යෙ ච, භික්ඛවෙ, හීනා කාමා යෙ ච මජ්ඣිමා කාමා යෙ ච පණීතා කාමා, සබ්බෙ කාමා ‘කාමා’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො ධාතියා පමාදමන්වාය කට්ඨං වා කඨලං වා මුඛෙ ආහරෙය්‍ය. තමෙනං ධාති සීඝං සීඝං මනසි කරෙය්‍ය; සීඝං සීඝං මනසි කරිත්වා සීඝං සීඝං ආහරෙය්‍ය. නො චෙ සක්කුණෙය්‍ය සීඝං සීඝං ආහරිතුං, වාමෙන හත්ථෙන සීසං පරිග්ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන වඞ්කඞ්ගුලිං කරිත්වා සලොහිතම්පි ආහරෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? ‘අත්ථෙසා, භික්ඛවෙ, කුමාරස්ස විහෙසා; නෙසා නත්ථී’ති වදාමි. කරණීයඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, ධාතියා අත්ථකාමාය හිතෙසිනියා අනුකම්පිකාය, අනුකම්පං උපාදාය. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සො කුමාරො වුද්ධො හොති අලංපඤ්ඤො, අනපෙක්ඛා දානි, භික්ඛවෙ, ධාති තස්මිං කුමාරෙ හොති – ‘අත්තගුත්තො දානි කුමාරො නාලං පමාදායා’ති.

7. “For the most part, monks, beings delight in sensual pleasures. A clansman, monks, having abandoned the yoke for carrying a sickle, has gone forth from the household life into homelessness; it is fitting to say of him, ‘This clansman has gone forth out of faith.’ For what reason? Because, monks, sensual pleasures are attainable in youth—of whatever kind they may be. Whether they are inferior sensual pleasures, middling sensual pleasures, or superior sensual pleasures, all are reckoned simply as ‘sensual pleasures.’ Suppose, monks, a young, foolish infant boy, lying on his back, might, due to the nurse’s negligence, put a piece of wood or a potsherd into his mouth. The nurse would quickly pay attention to him; having quickly paid attention, she would quickly remove it. If she could not remove it quickly, she would hold his head with her left hand and, making a hooked finger with her right hand, would remove it even if it drew blood. For what reason? I say, monks, that this is an affliction for the boy; it is not that there is no affliction. And this, monks, should be done by a nurse who desires his welfare, seeks his good, and is compassionate, acting out of compassion. But when, monks, that boy is grown and has sufficient wisdom, the nurse is then unconcerned about that boy, thinking, ‘Now the boy can guard himself; he is not liable to negligence.’”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යාවකීවඤ්ච භික්ඛුනො සද්ධාය අකතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරියා අකතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පෙන අකතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියෙන අකතං හොති [Pg.6] කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤාය අකතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, අනුරක්ඛිතබ්බො තාව මෙ සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හොති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සද්ධාය කතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරියා කතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පෙන කතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියෙන කතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤාය කතං හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, අනපෙක්ඛො දානාහං, භික්ඛවෙ, තස්මිං භික්ඛුස්මිං හොමි – ‘අත්තගුත්තො දානි භික්ඛු නාලං පමාදායා’’’ති. සත්තමං.

“In the same way, monks, for as long as a monk has left undone what should be done with faith in regard to wholesome qualities, has left undone what should be done with moral shame in regard to wholesome qualities, has left undone what should be done with moral dread in regard to wholesome qualities, has left undone what should be done with energy in regard to wholesome qualities, and has left undone what should be done with wisdom in regard to wholesome qualities, for that long, monks, that monk must be protected by me. But when, monks, a monk has done what should be done with faith in regard to wholesome qualities, has done what should be done with moral shame in regard to wholesome qualities, has done what should be done with moral dread in regard to wholesome qualities, has done what should be done with energy in regard to wholesome qualities, and has done what should be done with wisdom in regard to wholesome qualities, then, monks, I am unconcerned about that monk, thinking: ‘Now the monk is self-guarded and not liable to negligence.’” The seventh.

8. චවනසුත්තං

8. The Discourse on Falling Away

8. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අසද්ධො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. අහිරිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. අනොත්තප්පී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. කුසීතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. දුප්පඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ.

8. “Monks, a monk endowed with five qualities falls away and is not established in the good Dhamma. Which five? A faithless monk, monks, falls away and is not established in the good Dhamma. A shameless monk, monks, falls away and is not established in the good Dhamma. A monk without moral dread, monks, falls away and is not established in the good Dhamma. A lazy monk, monks, falls away and is not established in the good Dhamma. A monk without wisdom, monks, falls away and is not established in the good Dhamma. A monk endowed with these five qualities, monks, falls away and is not established in the good Dhamma.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. හිරීමා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ඔත්තප්පී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ආරද්ධවීරියො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. පඤ්ඤවා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ’’ති. අට්ඨමං.

“Monks, a monk endowed with five qualities does not fall away and is established in the good Dhamma. Which five? A faithful monk, monks, does not fall away and is established in the good Dhamma. A monk with moral shame, monks, does not fall away and is established in the good Dhamma. A monk with moral dread, monks, does not fall away and is established in the good Dhamma. An energetic monk, monks, does not fall away and is established in the good Dhamma. A wise monk, monks, does not fall away and is established in the good Dhamma. A monk endowed with these five qualities, monks, does not fall away and is established in the good Dhamma.” The eighth.

9. පඨමඅගාරවසුත්තං

9. The First Discourse on Irreverence

9. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. අහිරිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. අනොත්තප්පී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. කුසීතො[Pg.7], භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. දුප්පඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො චවති, නප්පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ.

9. “Monks, a monk endowed with five qualities, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma. What five? Monks, a faithless monk, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma. Monks, a shameless monk, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma. Monks, a monk without moral dread, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma. Monks, a lazy monk, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma. Monks, an unwise monk, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma. Monks, a monk endowed with these five qualities, being without reverence and deference, falls away and is not established in the good Dhamma.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. හිරිමා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ඔත්තප්පී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ආරද්ධවීරියො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. පඤ්ඤවා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො න චවති, පතිට්ඨාති සද්ධම්මෙ’’ති. නවමං.

“Monks, a monk endowed with five qualities, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma. What five? Monks, a faithful monk, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma. Monks, a monk with moral shame, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma. Monks, a monk with moral dread, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma. Monks, an energetic monk, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma. Monks, a wise monk, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma. Monks, a monk endowed with these five qualities, being with reverence and deference, does not fall away and is established in the good Dhamma.” The ninth.

10. දුතියඅගාරවසුත්තං

10. The Second Discourse on Irreverence

10. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. අහිරිකො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. අනොත්තප්පී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. කුසීතො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. දුප්පඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අභබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං.

10. “Monks, a monk endowed with five qualities, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. What five? Monks, a faithless monk, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, a shameless monk, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, a monk without moral dread, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, a lazy monk, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, an unwise monk, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, a monk endowed with these five qualities, being without reverence and deference, is incapable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො භබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො භබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ [Pg.8] වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. හිරීමා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු…පෙ… ඔත්තප්පී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු…පෙ… ආරද්ධවීරියො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු…පෙ… පඤ්ඤවා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො භබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතුං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො භබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිතු’’න්ති. දසමං.

“Monks, a monk endowed with five qualities, who is reverent and deferential, is capable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. What five? Monks, a faithful monk, who is reverent and deferential, is capable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, a monk with moral shame… Monks, a monk with moral dread… Monks, an energetic monk… Monks, a wise monk, who is reverent and deferential, is capable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. Monks, a monk endowed with these five qualities, who is reverent and deferential, is capable of achieving growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline.” The tenth.

සෙඛබලවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on the Powers of a Trainee.

තස්සුද්දානං –

The summary verse for this:

සංඛිත්තං විත්ථතං දුක්ඛා, භතං සික්ඛාය පඤ්චමං;

සමාපත්ති ච කාමෙසු, චවනා ද්වෙ අගාරවාති.

Brief, Detailed, Suffering, Brought, and Training as the fifth; Attainment, Sensual Pleasures, two on Falling Away, and Irreverence.

2. බලවග්ගො

2. The Chapter on Strengths

1. අනනුස්සුතසුත්තං

1. The Discourse on What Was Unheard Before

11. ‘‘පුබ්බාහං, භික්ඛවෙ, අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු අභිඤ්ඤාවොසානපාරමිප්පත්තො පටිජානාමි. පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, හිරීබලං, ඔත්තප්පබලං, වීරියබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච තථාගතස්ස තථාගතබලානි යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙතී’’ති. පඨමං.

11. “Monks, I profess that formerly, concerning Dhammas unheard before, I attained the far shore, the consummation of direct knowledge. Monks, there are these five strengths of a Tathāgata, endowed with which the Tathāgata claims the foremost position, utters the lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel. What are the five? The strength of faith, the strength of moral shame, the strength of moral dread, the strength of energy, and the strength of wisdom. These, monks, are the five strengths of a Tathāgata, endowed with which the Tathāgata claims the foremost position, utters the lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel.” First.

2. කූටසුත්තං

2. The Discourse on the Pinnacle

12. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, සෙඛබලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, හිරීබලං, ඔත්තප්පබලං, වීරියබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සෙඛබලානි. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං සෙඛබලානං එතං අග්ගං එතං සඞ්ගාහිකං එතං සඞ්ඝාතනියං, යදිදං පඤ්ඤාබලං.

12. “Monks, there are these five strengths of a trainee. What are the five? The strength of faith, the strength of moral shame, the strength of moral dread, the strength of energy, and the strength of wisdom. These, monks, are the five strengths of a trainee. Among these five strengths of a trainee, monks, this is the foremost, this is the gatherer, this is the unifier: that is, the strength of wisdom.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.9], භික්ඛවෙ, කූටාගාරස්ස එතං අග්ගං එතං සඞ්ගාහිකං එතං සඞ්ඝාතනියං, යදිදං කූටං. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං සෙඛබලානං එතං අග්ගං එතං සඞ්ගාහිකං එතං සඞ්ඝාතනියං, යදිදං පඤ්ඤාබලං.

“Just as, monks, for a house with a pinnacle, this is the foremost, this is the gatherer, this is the unifier: that is, the pinnacle. Even so, monks, among these five strengths of a trainee, this is the foremost, this is the gatherer, this is the unifier: that is, the strength of wisdom.

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘සද්ධාබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙන, හිරීබලෙන… ඔත්තප්පබලෙන… වීරියබලෙන… පඤ්ඤාබලෙන සමන්නාගතා භවිස්සාම සෙඛබලෙනා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

“Therefore, monks, you should train thus: ‘We will be endowed with the trainee’s strength of faith, the strength of moral shame, the strength of moral dread, the strength of energy, and the trainee’s strength of wisdom.’ Thus indeed, monks, should you train.” Second.

3. සංඛිත්තසුත්තං

3. The Discourse in Brief

13. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානී’’ති. තතියං.

13. “Monks, there are these five strengths. What are the five? The strength of faith, the strength of energy, the strength of mindfulness, the strength of concentration, and the strength of wisdom. These, monks, are the five strengths.” Third.

4. විත්ථතසුත්තං

4. The Discourse in Detail

14. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං.

14. “Monks, there are these five strengths. What are the five? The strength of faith, the strength of energy, the strength of mindfulness, the strength of concentration, and the strength of wisdom.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සද්ධාබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සද්ධාබලං.

“And what, monks, is the strength of faith? Here, monks, a noble disciple has faith; he has faith in the enlightenment of the Tathāgata thus: ‘For this reason, the Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone, the Knower of the world, the unsurpassed leader of persons to be tamed, the Teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’ This, monks, is called the strength of faith.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, වීරියබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වීරියබලං.

“And what, monks, is the strength of energy? Here, monks, a noble disciple dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the acquisition of wholesome states; he is resolute, steadfast in exertion, not relinquishing the task in regard to wholesome states. This, monks, is called the strength of energy.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සතිබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සතිමා හොති පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සතිබලං.

“And what, monks, is the strength of mindfulness? Here, monks, a noble disciple is mindful, endowed with supreme mindfulness and discernment, one who remembers and recollects what was done and said long ago. This, monks, is called the strength of mindfulness.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සමාධිබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං [Pg.10] පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සමාධිබලං.

“And what, monks, is the strength of concentration? Here, monks, a noble disciple, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion. With the stilling of applied and sustained thought, he enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and has rapture and pleasure born of concentration. With the fading away of rapture, he dwells equanimous, and mindful and clearly comprehending, he experiences pleasure with the body; he enters and dwells in the third jhāna, of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, he dwells happily.’ With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous passing away of joy and grief, he enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither painful nor pleasant and includes the purity of mindfulness due to equanimity. This, monks, is called the strength of concentration.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාබලං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාබලං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානී’’ති. චතුත්ථං.

“And what, bhikkhus, is the strength of wisdom? Here, bhikkhus, a noble disciple is wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads to the right destruction of suffering. This, bhikkhus, is called the strength of wisdom. These, bhikkhus, are the five strengths.” Fourth.

5. දට්ඨබ්බසුත්තං

5. The Discourse on What Should Be Seen

15. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, සද්ධාබලං දට්ඨබ්බං? චතූසු සොතාපත්තියඞ්ගෙසු. එත්ථ සද්ධාබලං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, වීරියබලං දට්ඨබ්බං? චතූසු සම්මප්පධානෙසු. එත්ථ වීරියබලං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, සතිබලං දට්ඨබ්බං? චතූසු සතිපට්ඨානෙසු. එත්ථ සතිබලං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, සමාධිබලං දට්ඨබ්බං? චතූසු ඣානෙසු. එත්ථ සමාධිබලං දට්ඨබ්බං. කත්ථ ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාබලං දට්ඨබ්බං? චතූසු අරියසච්චෙසු. එත්ථ පඤ්ඤාබලං දට්ඨබ්බං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානී’’ති. පඤ්චමං.

15. “Bhikkhus, there are these five strengths. What five? The strength of faith, the strength of energy, the strength of mindfulness, the strength of concentration, and the strength of wisdom. And where, bhikkhus, is the strength of faith to be seen? In the four factors of stream-entry. Herein the strength of faith is to be seen. And where, bhikkhus, is the strength of energy to be seen? In the four right strivings. Herein the strength of energy is to be seen. And where, bhikkhus, is the strength of mindfulness to be seen? In the four foundations of mindfulness. Herein the strength of mindfulness is to be seen. And where, bhikkhus, is the strength of concentration to be seen? In the four jhānas. Herein the strength of concentration is to be seen. And where, bhikkhus, is the strength of wisdom to be seen? In the four noble truths. Herein the strength of wisdom is to be seen. These, bhikkhus, are the five strengths.” The fifth.

6. පුනකූටසුත්තං

6. Another Discourse on the Peak

16. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානි. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං බලානං එතං අග්ගං එතං සඞ්ගාහිකං එතං සඞ්ඝාතනියං, යදිදං පඤ්ඤාබලං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කූටාගාරස්ස එතං අග්ගං එතං සඞ්ගාහිකං එතං සඞ්ඝාතනියං, යදිදං කූටං. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං බලානං එතං අග්ගං එතං සඞ්ගාහිකං එතං සඞ්ඝාතනියං, යදිදං පඤ්ඤාබල’’න්ති. ඡට්ඨං.

16. “Bhikkhus, there are these five strengths. What five? The strength of faith, the strength of energy, the strength of mindfulness, the strength of concentration, and the strength of wisdom—these, bhikkhus, are the five strengths. Among these five strengths, bhikkhus, this is the foremost, this is the unifier, this is the binder, that is, the strength of wisdom. Just as, bhikkhus, in a peaked house, the peak is the foremost, the unifier, and the binder; even so, bhikkhus, among these five strengths, this is the foremost, this is the unifier, this is the binder, that is, the strength of wisdom.” The sixth.

7. පඨමහිතසුත්තං

7. The First Discourse on Welfare

17. ‘‘පඤ්චහි[Pg.11], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අත්තහිතාය පටිපන්නො හොති, නො පරහිතාය. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං සීලසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා සමාධිසම්පන්නො හොති, නො පරං සමාධිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, නො පරං පඤ්ඤාසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා විමුත්තිසම්පන්නො හොති, නො පරං විමුත්තිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, නො පරං විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය සමාදපෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අත්තහිතාය පටිපන්නො හොති, නො පරහිතායා’’ති. සත්තමං.

17. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is practicing for his own welfare, not for the welfare of others. With what five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is himself accomplished in virtue, but does not encourage others in the accomplishment of virtue; he is himself accomplished in concentration, but does not encourage others in the accomplishment of concentration; he is himself accomplished in wisdom, but does not encourage others in the accomplishment of wisdom; he is himself accomplished in liberation, but does not encourage others in the accomplishment of liberation; he is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation, but does not encourage others in the accomplishment of the knowledge and vision of liberation. A bhikkhu endowed with these five qualities, bhikkhus, is practicing for his own welfare, not for the welfare of others.” The seventh.

8. දුතියහිතසුත්තං

8. The Second Discourse on Welfare

18. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු පරහිතාය පටිපන්නො හොති, නො අත්තහිතාය. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා න සීලසම්පන්නො හොති, පරං සීලසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න සමාධිසම්පන්නො හොති, පරං සමාධිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පරං පඤ්ඤාසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න විමුත්තිසම්පන්නො හොති, පරං විමුත්තිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, පරං විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය සමාදපෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු පරහිතාය පටිපන්නො හොති, නො අත්තහිතායා’’ති. අට්ඨමං.

18. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is practicing for the welfare of others, not for his own welfare. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not himself accomplished in virtue, but encourages others in the accomplishment of virtue; he is not himself accomplished in concentration, but encourages others in the accomplishment of concentration; he is not himself accomplished in wisdom, but encourages others in the accomplishment of wisdom; he is not himself accomplished in liberation, but encourages others in the accomplishment of liberation; he is not himself accomplished in the knowledge and vision of liberation, but encourages others in the accomplishment of the knowledge and vision of liberation. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is practicing for the welfare of others, not for his own welfare.” The eighth.

9. තතියහිතසුත්තං

9. The Third Discourse on Welfare

19. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නෙව අත්තහිතාය පටිපන්නො හොති, නො පරහිතාය. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා න සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං සීලසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න සමාධිසම්පන්නො හොති, නො පරං සමාධිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, නො පරං පඤ්ඤාසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න විමුත්තිසම්පන්නො හොති, නො පරං විමුත්තිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා න විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, නො පරං විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය සමාදපෙති. ඉමෙහි ඛො[Pg.12], භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නෙව අත්තහිතාය පටිපන්නො හොති, නො පරහිතායා’’ති. නවමං.

19. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities practices neither for his own welfare nor for the welfare of others. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not himself accomplished in virtue, nor does he encourage others in the accomplishment of virtue; he is not himself accomplished in concentration, nor does he encourage others in the accomplishment of concentration; he is not himself accomplished in wisdom, nor does he encourage others in the accomplishment of wisdom; he is not himself accomplished in liberation, nor does he encourage others in the accomplishment of liberation; he is not himself accomplished in the knowledge and vision of liberation, nor does he encourage others in the accomplishment of the knowledge and vision of liberation. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities practices neither for his own welfare nor for the welfare of others.” The ninth.

10. චතුත්ථහිතසුත්තං

10. The Fourth Discourse on Welfare

20. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අත්තහිතාය ච පටිපන්නො හොති පරහිතාය ච. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, පරඤ්ච සීලසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, පරඤ්ච සමාධිසම්පදාය සමාදපෙති, අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පරඤ්ච පඤ්ඤාසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, පරඤ්ච විමුත්තිසම්පදාය සමාදපෙති; අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, පරඤ්ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය සමාදපෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අත්තහිතාය ච පටිපන්නො හොති පරහිතාය චා’’ති. දසමං.

20. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities practices for his own welfare and for the welfare of others. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is himself accomplished in virtue and encourages others in the accomplishment of virtue; he is himself accomplished in concentration and encourages others in the accomplishment of concentration; he is himself accomplished in wisdom and encourages others in the accomplishment of wisdom; he is himself accomplished in liberation and encourages others in the accomplishment of liberation; he is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation and encourages others in the accomplishment of the knowledge and vision of liberation. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities practices for his own welfare and for the welfare of others.” The tenth.

බලවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on Strength.

තස්සුද්දානං –

The summary:

අනනුස්සුතකූටඤ්ච, සංඛිත්තං විත්ථතෙන ච;

දට්ඨබ්බඤ්ච පුන කූටං, චත්තාරොපි හිතෙන චාති.

The Unheard and the Kūṭa; the Concise and the Expanded; To Be Seen, and again the Kūṭa, and the four on Benefit.

3. පඤ්චඞ්ගිකවග්ගො

3. The Chapter on the Five-Factored

1. පඨමඅගාරවසුත්තං

1. The First Discourse on Disrespect

21. ‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අසභාගවුත්තිකො ‘සබ්‍රහ්මචාරීසු ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං අපරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං අපරිපූරෙත්වා සීලානි පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සීලානි අපරිපූරෙත්වා සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සම්මාදිට්ඨිං අපරිපූරෙත්වා සම්මාසමාධිං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

21. Monks, that a monk who is disrespectful, unsubmissive, and of uncongenial conduct towards his fellows in the holy life will fulfill the conduct pertaining to the noble practice—this is not possible. Not having fulfilled the conduct pertaining to the noble practice, that he will fulfill the learner's training—this is not possible. Not having fulfilled the learner's training, that he will fulfill the virtues—this is not possible. Not having fulfilled the virtues, that he will fulfill right view—this is not possible. Not having fulfilled right view, that he will fulfill right concentration—this is not possible.

‘‘සො [Pg.13] වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො සභාගවුත්තිකො ‘සබ්‍රහ්මචාරීසු ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සීලානි පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සීලානි පරිපූරෙත්වා සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සම්මාදිට්ඨිං පරිපූරෙත්වා සම්මාසමාධිං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. පඨමං.

Monks, that a monk who is respectful, submissive, and of congenial conduct towards his fellows in the holy life will fulfill the conduct pertaining to the noble practice—this is possible. Having fulfilled the conduct pertaining to the noble practice, that he will fulfill the learner's training—this is possible. Having fulfilled the learner's training, that he will fulfill the virtues—this is possible. Having fulfilled the virtues, that he will fulfill right view—this is possible. Having fulfilled right view, that he will fulfill right concentration—this is possible. The first.

2. දුතියඅගාරවසුත්තං

2. The Second Discourse on Disrespect

22. ‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අගාරවො අප්පතිස්සො අසභාගවුත්තිකො ‘සබ්‍රහ්මචාරීසු ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං අපරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සෙඛං ධම්මං අපරිපූරෙත්වා සීලක්ඛන්ධං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සීලක්ඛන්ධං අපරිපූරෙත්වා සමාධික්ඛන්ධං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘සමාධික්ඛන්ධං අපරිපූරෙත්වා පඤ්ඤාක්ඛන්ධං පරිපූරෙස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

22. Monks, that a monk who is disrespectful, unsubmissive, and of uncongenial conduct towards his fellows in the holy life will fulfill the conduct pertaining to the noble practice—this is not possible. Not having fulfilled the conduct pertaining to the noble practice, that he will fulfill the learner's training—this is not possible. Not having fulfilled the learner's training, that he will fulfill the aggregate of virtue—this is not possible. Not having fulfilled the aggregate of virtue, that he will fulfill the aggregate of concentration—this is not possible. Not having fulfilled the aggregate of concentration, that he will fulfill the aggregate of wisdom—this is not possible.

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සගාරවො සප්පතිස්සො සභාගවුත්තිකො ‘සබ්‍රහ්මචාරීසු ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘ආභිසමාචාරිකං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. සෙඛං ධම්මං පරිපූරෙත්වා සීලක්ඛන්ධං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සීලක්ඛන්ධං පරිපූරෙත්වා සමාධික්ඛන්ධං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. ‘සමාධික්ඛන්ධං පරිපූරෙත්වා පඤ්ඤාක්ඛන්ධං පරිපූරෙස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. දුතියං.

Monks, that a monk who is respectful, submissive, and of congenial conduct towards his fellows in the holy life will fulfill the conduct pertaining to the noble practice—this is possible. Having fulfilled the conduct pertaining to the noble practice, that he will fulfill the learner's training—this is possible. Having fulfilled the learner's training, that he will fulfill the aggregate of virtue—this is possible. Having fulfilled the aggregate of virtue, that he will fulfill the aggregate of concentration—this is possible. Having fulfilled the aggregate of concentration, that he will fulfill the aggregate of wisdom—this is possible. The second.

3. උපක්කිලෙසසුත්තං

3. The Discourse on Defilements

23. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ජාතරූපස්ස උපක්කිලෙසා, යෙහි උපක්කිලෙසෙහි උපක්කිලිට්ඨං ජාතරූපං න චෙව මුදු හොති න ච කම්මනියං න ච පභස්සරං පභඞ්ගු ච න ච සම්මා උපෙති කම්මාය. කතමෙ පඤ්ච? අයො, ලොහං, තිපු, සීසං, සජ්ඣං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ජාතරූපස්ස උපක්කිලෙසා[Pg.14], යෙහි උපක්කිලෙසෙහි උපක්කිලිට්ඨං ජාතරූපං න චෙව මුදු හොති න ච කම්මනියං න ච පභස්සරං පභඞ්ගු ච න ච සම්මා උපෙති කම්මාය. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ජාතරූපං ඉමෙහි පඤ්චහි උපක්කිලෙසෙහි විමුත්තං හොති, තං හොති ජාතරූපං මුදු ච කම්මනියඤ්ච පභස්සරඤ්ච න ච පභඞ්ගු සම්මා උපෙති කම්මාය. යස්සා යස්සා ච පිළන්ධනවිකතියා ආකඞ්ඛති – යදි මුද්දිකාය යදි කුණ්ඩලාය යදි ගීවෙය්‍යකාය යදි සුවණ්ණමාලාය – තඤ්චස්ස අත්ථං අනුභොති.

23. Bhikkhus, there are these five imperfections of gold, corrupted by which gold is not pliable, workable, or radiant; it is brittle and does not lend itself to being properly worked. What are the five? Iron, copper, tin, lead, and silver. These, bhikkhus, are the five imperfections of gold, corrupted by which gold is not pliable, workable, or radiant; it is brittle and does not lend itself to being properly worked. But when, bhikkhus, gold is freed from these five imperfections, that gold is pliable, workable, and radiant; it is not brittle and lends itself to being properly worked. For whatever kind of ornament one wishes—whether a ring, an earring, a necklace, or a golden garland—it can be used for that purpose.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා, යෙහි උපක්කිලෙසෙහි උපක්කිලිට්ඨං චිත්තං න චෙව මුදු හොති න ච කම්මනියං න ච පභස්සරං පභඞ්ගු ච න ච සම්මා සමාධියති ආසවානං ඛයාය. කතමෙ පඤ්ච? කාමච්ඡන්දො, බ්‍යාපාදො, ථිනමිද්ධං, උද්ධච්චකුක්කුච්චං, විචිකිච්ඡා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා යෙහි උපක්කිලෙසෙහි උපක්කිලිට්ඨං චිත්තං න චෙව මුදු හොති න ච කම්මනියං න ච පභස්සරං පභඞ්ගු ච න ච සම්මා සමාධියති ආසවානං ඛයාය. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, චිත්තං ඉමෙහි පඤ්චහි උපක්කිලෙසෙහි විමුත්තං හොති, තං හොති චිත්තං මුදු ච කම්මනියඤ්ච පභස්සරඤ්ච න ච පභඞ්ගු සම්මා සමාධියති ආසවානං ඛයාය. යස්ස යස්ස ච අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

In the same way, bhikkhus, there are these five imperfections of the mind, corrupted by which the mind is not pliable, workable, or radiant; it is brittle and is not properly concentrated for the destruction of the taints. What are the five? Sensual desire, ill will, sloth and torpor, restlessness and remorse, and doubt. These, bhikkhus, are the five imperfections of the mind, corrupted by which the mind is not pliable, workable, or radiant; it is brittle and is not properly concentrated for the destruction of the taints. But when, bhikkhus, the mind is freed from these five imperfections, that mind is pliable, workable, and radiant; it is not brittle and is properly concentrated for the destruction of the taints. For whichever state realizable by direct knowledge he inclines his mind to realize by direct knowledge, he attains the capability of witnessing it right then and there, whenever the basis exists.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවෙය්‍යං – එකොපි හුත්වා බහුධා අස්සං, බහුධාපි හුත්වා එකො අස්සං; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානො ගච්ඡෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමෙය්‍යං, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසෙය්‍යං පරිමජ්ජෙය්‍යං යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

If he wishes: ‘May I wield the various kinds of psychic power: having been one, may I become many; having been many, may I become one; may I appear and vanish; may I go unhindered through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; may I dive in and out of the earth as if it were water; may I walk on water without breaking the surface as if on earth; may I travel seated cross-legged in the sky like a winged bird; may I touch and stroke with my hand these moon and sun, so mighty and powerful; may I exercise mastery with my body even as far as the Brahmā world,’ he attains the capability of witnessing it in that very matter, when there is the basis of mindfulness.

‘‘සො [Pg.15] සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණෙය්‍යං – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

If he wishes: ‘With the divine ear-element, which is purified and surpasses the human, may I hear both kinds of sounds, divine and human, whether far or near,’ he attains the capability of witnessing it in that very matter, when there is the basis of mindfulness.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානෙය්‍යං – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, සදොසං වා චිත්තං සදොසං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතදොසං වා චිත්තං වීතදොසං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, සමොහං වා චිත්තං සමොහං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතමොහං වා චිත්තං වීතමොහං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, සංඛිත්තං වා චිත්තං සංඛිත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං වික්ඛිත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, මහග්ගතං වා චිත්තං මහග්ගතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අමහග්ගතං වා චිත්තං අමහග්ගතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, සඋත්තරං වා චිත්තං සඋත්තරං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අනුත්තරං වා චිත්තං අනුත්තරං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, සමාහිතං වා චිත්තං සමාහිතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අසමාහිතං වා චිත්තං අසමාහිතං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

If he wishes: ‘May I know the minds of other beings, of other persons, having encompassed them with my own mind. May I know a mind with lust as a mind with lust, and a mind without lust as a mind without lust; a mind with hate as a mind with hate, and a mind without hate as a mind without hate; a mind with delusion as a mind with delusion, and a mind without delusion as a mind without delusion; a constricted mind as a constricted mind, and a distracted mind as a distracted mind; a sublime mind as a sublime mind, and an unsublime mind as an unsublime mind; a surpassed mind as a surpassed mind, and an unsurpassed mind as an unsurpassed mind; a concentrated mind as a concentrated mind, and an unconcentrated mind as an unconcentrated mind; a liberated mind as a liberated mind, and an unliberated mind as an unliberated mind,’ he attains the capability of witnessing it in that very matter, when there is the basis of mindfulness.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍යං, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාරීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නොති, ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

If he wishes: ‘May I recollect my manifold past lives, that is: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births; many eons of contraction, many eons of expansion, many eons of contraction and expansion. There I was with such a name, such a clan, such an appearance, such food, experiencing such pleasure and pain, with such a lifespan. Passing away from there, I was reborn elsewhere. There too I was with such a name, such a clan, such an appearance, such food, experiencing such pleasure and pain, with such a lifespan. Passing away from there, I have been reborn here.’ Thus, may I recollect my manifold past lives with their aspects and details,’ he attains the capability of witnessing it in that very matter, when there is the basis of mindfulness.

‘‘සො [Pg.16] සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සෙය්‍යං චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍යං – ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නාති, ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සෙය්‍යං චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

If he should wish: ‘With the divine eye, which is purified and surpasses the human, may I see beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and in bad destinations. May I know beings who fare according to their kamma: “Indeed, venerable sirs, these beings were endowed with misconduct of body, speech, and mind, were revilers of the noble ones, held wrong view, and undertook actions based on wrong view. They, with the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of downfall, in hell.” Or again: “Indeed, venerable sirs, these beings were endowed with good conduct of body, speech, and mind, were not revilers of the noble ones, held right view, and undertook actions based on right view. They, with the breakup of the body, after death, have been reborn in a good destination, the heavenly world.” Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, may I see beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and in bad destinations. May I know beings who fare according to their kamma,’ he attains the capability of witnessing it in that very matter, when there is the basis of mindfulness.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ’’ති. තතියං.

If he should wish: ‘Through the destruction of the taints, may I, in this very life, realize for myself with direct knowledge, and having attained it, dwell in the taintless liberation of mind and liberation by wisdom,’ he attains the capability of witnessing it in that very matter, when there is the basis of mindfulness.” The Third.

4. දුස්සීලසුත්තං

4. The Discourse on the Immoral

24. ‘‘දුස්සීලස්ස, භික්ඛවෙ, සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, ඵෙග්ගුපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති [Pg.17] නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං.

24. “Bhikkhus, for an unvirtuous person, one whose virtue is corrupted, right concentration has its supporting cause destroyed. When right concentration is absent, for a person whose right concentration is corrupted, the knowledge and vision of things as they are has its supporting cause destroyed. When the knowledge and vision of things as they are is absent, for a person whose knowledge and vision of things as they are is corrupted, disenchantment and dispassion have their supporting cause destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for a person whose disenchantment and dispassion are corrupted, the knowledge and vision of liberation has its supporting cause destroyed. Just as, bhikkhus, a tree is corrupted in its branches and foliage, its outer bark does not reach completion, its bark does not reach completion, its softwood does not reach completion, and its heartwood does not reach completion; even so, bhikkhus, for an unvirtuous person, one whose virtue is corrupted, right concentration has its supporting cause destroyed. When right concentration is absent, for a person whose right concentration is corrupted, the knowledge and vision of things as they are has its supporting cause destroyed. When the knowledge and vision of things as they are is absent, for a person whose knowledge and vision of things as they are is corrupted, disenchantment and dispassion have their supporting cause destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for a person whose disenchantment and dispassion are corrupted, the knowledge and vision of liberation has its supporting cause destroyed.”

‘‘සීලවතො, භික්ඛවෙ, සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, ඵෙග්ගුපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. චතුත්ථං.

“Bhikkhus, for a virtuous person, one endowed with virtue, right concentration is endowed with its supporting cause. When right concentration is present, for a person endowed with right concentration, the knowledge and vision of things as they are is endowed with its supporting cause. When the knowledge and vision of things as they are is present, for a person endowed with the knowledge and vision of things as they are, disenchantment and dispassion are endowed with their supporting cause. When disenchantment and dispassion are present, for a person endowed with disenchantment and dispassion, the knowledge and vision of liberation is endowed with its supporting cause. Just as, bhikkhus, a tree is endowed with branches and foliage, its outer bark reaches completion, its bark reaches completion, its softwood reaches completion, and its heartwood reaches completion; even so, bhikkhus, for a virtuous person, one endowed with virtue, right concentration is endowed with its supporting cause. When right concentration is present, for a person endowed with right concentration, the knowledge and vision of things as they are is endowed with its supporting cause. When the knowledge and vision of things as they are is present, for a person endowed with the knowledge and vision of things as they are, disenchantment and dispassion are endowed with their supporting cause. When disenchantment and dispassion are present, for a person endowed with disenchantment and dispassion, the knowledge and vision of liberation is endowed with its supporting cause.” The Fourth.

5. අනුග්ගහිතසුත්තං

5. The Discourse on Being Supported

25. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි අනුග්ගහිතා සම්මාදිට්ඨි චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච, පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා ච.

25. “Bhikkhus, right view, when supported by five factors, has liberation of mind as its fruit and has liberation of mind as its benefit; it has liberation by wisdom as its fruit and has liberation by wisdom as its benefit.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි සීලානුග්ගහිතා ච හොති, සුතානුග්ගහිතා ච හොති, සාකච්ඡානුග්ගහිතා ච හොති, සමථානුග්ගහිතා ච හොති, විපස්සනානුග්ගහිතා ච හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි අනුග්ගහිතා සම්මාදිට්ඨි චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච, පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා චා’’ති. පඤ්චමං.

“By what five? Here, bhikkhus, right view is supported by virtue, supported by learning, supported by discussion, supported by tranquility, and supported by insight. Bhikkhus, when supported by these five factors, right view has liberation of mind as its fruit and has liberation of mind as its benefit; it has liberation by wisdom as its fruit and has liberation by wisdom as its benefit.” The Fifth.

6. විමුත්තායතනසුත්තං

6. The Discourse on the Grounds for Liberation

26. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, විමුත්තායතනානි යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තං වා චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා [Pg.18] වා ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තං වා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

26. “Bhikkhus, there are these five grounds for liberation wherein, for a bhikkhu dwelling heedful, ardent, and resolute, the unliberated mind becomes liberated, the unexhausted taints go to destruction, and the unattained supreme security from bondage is attained.

‘‘කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සත්ථා ධම්මං දෙසෙති අඤ්ඤතරො වා ගරුට්ඨානියො සබ්‍රහ්මචාරී. යථා යථා, භික්ඛවෙ, තස්ස භික්ඛුනො සත්ථා ධම්මං දෙසෙති, අඤ්ඤතරො වා ගරුට්ඨානියො සබ්‍රහ්මචාරී, තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී ච. තස්ස අත්ථපටිසංවෙදිනො ධම්මපටිසංවෙදිනො පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං විමුත්තායතනං යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තං වා චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා වා ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තං වා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

“What five? Here, bhikkhus, the Teacher or a fellow practitioner in a position of respect teaches the Dhamma to a bhikkhu. As the Teacher or a fellow practitioner in a position of respect teaches the Dhamma to that bhikkhu, he accordingly penetrates the meaning and penetrates the Dhamma in that teaching. For one who penetrates the meaning and penetrates the Dhamma, gladness arises. For one who is gladdened, rapture arises. For one with a rapturous mind, the body becomes tranquil. One with a tranquil body experiences happiness. The mind of one who is happy becomes concentrated. This, bhikkhus, is the first ground for liberation wherein, for a bhikkhu dwelling heedful, ardent, and resolute, the unliberated mind becomes liberated, the unexhausted taints go to destruction, and the unattained supreme security from bondage is attained.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො න හෙව ඛො සත්ථා ධම්මං දෙසෙති, අඤ්ඤතරො වා ගරුට්ඨානියො සබ්‍රහ්මචාරී, අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී ච. තස්ස අත්ථපටිසංවෙදිනො ධම්මපටිසංවෙදිනො පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං විමුත්තායතනං යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තං වා චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා වා ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තං වා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

“Furthermore, bhikkhus, the Teacher does not teach the Dhamma to the bhikkhu, nor does a fellow practitioner in a position of respect. However, he teaches the Dhamma in detail to others as he has heard and learned it. As that bhikkhu teaches the Dhamma in detail to others as he has heard and learned it, he accordingly penetrates the meaning and penetrates the Dhamma in that teaching. For one who penetrates the meaning and penetrates the Dhamma, gladness arises. For one who is gladdened, rapture arises. For one with a rapturous mind, the body becomes tranquil. One with a tranquil body experiences happiness. The mind of one who is happy becomes concentrated. This, bhikkhus, is the second ground for liberation wherein, for a bhikkhu dwelling heedful, ardent, and resolute, the unliberated mind becomes liberated, the unexhausted taints go to destruction, and the unattained supreme security from bondage is attained.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො න හෙව ඛො සත්ථා ධම්මං දෙසෙති, අඤ්ඤතරො වා ගරුට්ඨානියො සබ්‍රහ්මචාරී, නාපි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී ච. තස්ස අත්ථපටිසංවෙදිනො [Pg.19] ධම්මපටිසංවෙදිනො පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං විමුත්තායතනං යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො…පෙ… යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Furthermore, bhikkhus, the Teacher does not teach the Dhamma to the bhikkhu, nor does a fellow practitioner in a position of respect, nor does he teach the Dhamma in detail to others as he has heard and learned it. However, he recites the Dhamma in detail as he has heard and learned it. As that bhikkhu recites the Dhamma in detail as he has heard and learned it, he accordingly penetrates the meaning and penetrates the Dhamma in that teaching. For one who penetrates the meaning and penetrates the Dhamma, gladness arises. For one who is gladdened, rapture arises. For one with a rapturous mind, the body becomes tranquil. One with a tranquil body experiences happiness. The mind of one who is happy becomes concentrated. This, bhikkhus, is the third ground for liberation wherein, for a bhikkhu dwelling heedful and ardent, he attains security from bondage.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො න හෙව ඛො සත්ථා ධම්මං දෙසෙති, අඤ්ඤතරො වා ගරුට්ඨානියො සබ්‍රහ්මචාරී, නාපි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, නාපි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති; අපි ච ඛො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. යථා යථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී ච. තස්ස අත්ථපටිසංවෙදිනො ධම්මපටිසංවෙදිනො පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං විමුත්තායතනං යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තං වා චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා වා ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තං වා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Furthermore, bhikkhus, the Teacher does not teach the Dhamma to the bhikkhu, nor does a fellow practitioner in a position of respect, nor does he teach the Dhamma in detail to others as he has heard and learned it, nor does he recite the Dhamma in detail as he has heard and learned it. However, with his mind he thinks over, reflects upon, and contemplates the Dhamma as he has heard and learned it. As that bhikkhu with his mind thinks over, reflects upon, and contemplates the Dhamma as he has heard and learned it, he accordingly penetrates the meaning and penetrates the Dhamma in that teaching. For one who penetrates the meaning and penetrates the Dhamma, gladness arises. For one who is gladdened, rapture arises. For one with a rapturous mind, the body becomes tranquil. One with a tranquil body experiences happiness. The mind of one who is happy becomes concentrated. This, bhikkhus, is the fourth ground for liberation wherein, for a bhikkhu dwelling heedful, ardent, and resolute, the unliberated mind becomes liberated, the unexhausted taints go to destruction, and the unattained supreme security from bondage is attained.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො න හෙව ඛො සත්ථා ධම්මං දෙසෙති අඤ්ඤතරො වා ගරුට්ඨානියො සබ්‍රහ්මචාරී, නාපි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, නාපි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති, නාපි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති; අපි ච ඛ්වස්ස අඤ්ඤතරං සමාධිනිමිත්තං සුග්ගහිතං හොති සුමනසිකතං සූපධාරිතං සුප්පටිවිද්ධං පඤ්ඤාය. යථා යථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අඤ්ඤතරං සමාධිනිමිත්තං සුග්ගහිතං හොති සුමනසිකතං සූපධාරිතං සුප්පටිවිද්ධං පඤ්ඤාය තථා තථා සො තස්මිං ධම්මෙ අත්ථපටිසංවෙදී ච හොති ධම්මපටිසංවෙදී ච. තස්ස අත්ථපටිසංවෙදිනො ධම්මපටිසංවෙදිනො පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස පීති ජායති. පීතිමනස්ස කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදෙති. සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං විමුත්තායතනං යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තං වා චිත්තං [Pg.20] විමුච්චති, අපරික්ඛීණා වා ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තං වා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාති.

Furthermore, bhikkhus, the Teacher does not teach the Dhamma to a bhikkhu, nor does a fellow practitioner in a position of respect; nor does he teach the Dhamma in detail to others as he has heard and learned it; nor does he recite the Dhamma in detail as he has heard and learned it; nor does he, as he has heard and learned it, with his mind think over, reflect upon, and contemplate the Dhamma. But a certain sign of concentration is well-grasped by him, well-attended to, well-considered, and well-penetrated by wisdom. In whatever way, bhikkhus, a certain sign of concentration is well-grasped by that bhikkhu, well-attended to, well-considered, and well-penetrated by wisdom, in that same way he penetrates the meaning and penetrates the Dhamma in that teaching. For one who penetrates the meaning and penetrates the Dhamma, gladness arises. For one who is gladdened, rapture arises. For one with a rapturous mind, the body becomes tranquil. One with a tranquil body experiences happiness. The mind of one who is happy becomes concentrated. This, bhikkhus, is the fifth ground for liberation, wherein for a bhikkhu dwelling heedful, ardent, and resolute, the unliberated mind becomes liberated, the unexhausted taints go to destruction, and the unattained supreme security from bondage is attained.

‘‘ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච විමුත්තායතනානි යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තං වා චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛීණා වා ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තං වා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති. ඡට්ඨං.

These, bhikkhus, are the five grounds for liberation, wherein for a bhikkhu dwelling heedful, ardent, and resolute, the unliberated mind becomes liberated, the unexhausted taints go to destruction, and the unattained supreme security from bondage is attained. Sixth.

7. සමාධිසුත්තං

7. Discourse on Concentration

27. ‘‘සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ අප්පමාණං නිපකා පතිස්සතා. සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවයතං අප්පමාණං නිපකානං පතිස්සතානං පඤ්ච ඤාණානි පච්චත්තඤ්ඤෙව උප්පජ්ජන්ති. කතමානි පඤ්ච? ‘අයං සමාධි පච්චුප්පන්නසුඛො චෙව ආයතිඤ්ච සුඛවිපාකො’ති පච්චත්තඤ්ඤෙව ඤාණං උප්පජ්ජති, ‘අයං සමාධි අරියො නිරාමිසො’ති පච්චත්තඤ්ඤෙව ඤාණං උප්පජ්ජති, ‘අයං සමාධි අකාපුරිසසෙවිතො’ති පච්චත්තඤ්ඤෙව ඤාණං උප්පජ්ජති, ‘අයං සමාධි සන්තො පණීතො පටිප්පස්සද්ධලද්ධො එකොදිභාවාධිගතො, න සඞ්ඛාරනිග්ගය්හවාරිතගතො’ති පච්චත්තඤ්ඤෙව ඤාණං උප්පජ්ජති, ‘සතො ඛො පනාහං ඉමං සමාපජ්ජාමි සතො වුට්ඨහාමී’ති පච්චත්තඤ්ඤෙව ඤාණං උප්පජ්ජති.

27. Bhikkhus, develop concentration that is immeasurable, being prudent and mindful. For those who develop concentration that is immeasurable, being prudent and mindful, five kinds of knowledge arise for themselves. What are the five? The knowledge arises for oneself: ‘This concentration is pleasant in the present and results in pleasantness in the future.’ The knowledge arises for oneself: ‘This concentration is noble and unworldly.’ The knowledge arises for oneself: ‘This concentration is not practiced by inferior persons.’ The knowledge arises for oneself: ‘This concentration is peaceful, sublime, attained through tranquility, achieved through unification, and is not maintained by forcibly suppressing and restraining formations.’ The knowledge arises for oneself: ‘Mindfully, indeed, I enter this concentration, and mindfully I emerge from it.’

‘‘සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවෙථ අප්පමාණං නිපකා පතිස්සතා. සමාධිං, භික්ඛවෙ, භාවයතං අප්පමාණං නිපකානං පතිස්සතානං ඉමානි පඤ්ච ඤාණානි පච්චත්තඤ්ඤෙව උප්පජ්ජන්තී’’ති. සත්තමං.

Bhikkhus, develop concentration that is immeasurable, being prudent and mindful. For those who develop concentration that is immeasurable, being prudent and mindful, these five kinds of knowledge arise for themselves. Seventh.

8. පඤ්චඞ්ගිකසුත්තං

8. Discourse on the Five-Factored

28. ‘‘අරියස්ස, භික්ඛවෙ, පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස භාවනං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

28. “Bhikkhus, I will teach the development of the noble five-factored right concentration. Listen to that and pay close attention; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමා [Pg.21] ච, භික්ඛවෙ, අරියස්ස පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස භාවනා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දක්ඛො න්හාපකො වා න්හාපකන්තෙවාසී වා කංසථාලෙ න්හානීයචුණ්ණානි ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං සන්නෙය්‍ය. සායං න්හානීයපිණ්ඩි ස්නෙහානුගතා ස්නෙහපරෙතා සන්තරබාහිරා ඵුටා ස්නෙහෙන, න ච පග්ඝරිනී. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. අරියස්ස, භික්ඛවෙ, පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස අයං පඨමා භාවනා.

“And what, monks, is the development of the noble five-factored right concentration? Here, monks, a monk, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna. He drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and happiness born of seclusion; there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of seclusion. Just as, monks, a skilled bath attendant or his apprentice might pour bath powder into a bronze vessel and, sprinkling it again and again with water, knead it into a ball, so that the ball of bath powder is infused with moisture, permeated with moisture, and pervaded with moisture inside and out, yet does not drip. In the same way, monks, a monk drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and happiness born of seclusion; there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of seclusion. This, monks, is the first development of the noble five-factored right concentration.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකරහදො ගම්භීරො උබ්භිදොදකො. තස්ස නෙවස්ස පුරත්ථිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න පච්ඡිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න උත්තරාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, න දක්ඛිණාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං, දෙවො ච කාලෙන කාලං සම්මා ධාරං නානුප්පවෙච්ඡෙය්‍ය. අථ ඛො තම්හාව උදකරහදා සීතා වාරිධාරා උබ්භිජ්ජිත්වා තමෙව උදකරහදං සීතෙන වාරිනා අභිසන්දෙය්‍ය පරිසන්දෙය්‍ය පරිපූරෙය්‍ය පරිප්ඵරෙය්‍ය; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො උදකරහදස්ස සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. අරියස්ස, භික්ඛවෙ, පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස අයං දුතියා භාවනා.

“Furthermore, monks, a monk, with the stilling of applied and sustained thought… enters and dwells in the second jhāna. He drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and happiness born of concentration; there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of concentration. Just as, monks, there might be a deep lake with water welling up from within, having no inlet for water on the eastern, western, northern, or southern side, and the sky-god would not from time to time send down a proper stream of rain. Then a cool stream of water, having welled up from that very lake, would drench, steep, fill, and pervade that very lake with cool water; there would be no part of the entire lake unpervaded by the cool water. In the same way, monks, a monk drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and happiness born of concentration; there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of concentration. This, monks, is the second development of the noble five-factored right concentration.”

‘‘පුන [Pg.22] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තො නිමුග්ගපොසීනි. තානි යාව චග්ගා යාව ච මූලා සීතෙන වාරිනා අභිසන්නානි පරිසන්නානි පරිපූරානි පරිප්ඵුටානි; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතං උප්පලානං වා පදුමානං වා පුණ්ඩරීකානං වා සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. අරියස්ස, භික්ඛවෙ, පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස අයං තතියා භාවනා.

“Furthermore, monks, a monk, with the fading away of rapture… enters and dwells in the third jhāna. He drenches, steeps, fills, and pervades this very body with happiness devoid of rapture; there is no part of his entire body unpervaded by happiness devoid of rapture. Just as, monks, in a pond of blue, red, or white lotuses, some lotuses are born in the water, grow in the water, have not risen above the water, and are nourished while submerged within. From their tips to their roots, they are drenched, steeped, filled, and pervaded with cool water; there would be no part of all those lotuses that is unpervaded by cool water. In the same way, monks, a monk drenches, steeps, fills, and pervades this very body with happiness devoid of rapture; there is no part of his entire body unpervaded by happiness devoid of rapture. This, monks, is the third development of the noble five-factored right concentration.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා …පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ඔදාතෙන වත්ථෙන සසීසං පාරුපිත්වා නිසින්නො අස්ස; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස ඔදාතෙන වත්ථෙන අප්ඵුටං අස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. අරියස්ස, භික්ඛවෙ, පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස අයං චතුත්ථා භාවනා.

“Furthermore, monks, a monk, with the abandoning of pleasure… enters and dwells in the fourth jhāna. He sits having pervaded this very body with a mind that is utterly pure and bright; there is no part of his entire body unpervaded by a mind that is utterly pure and bright. Just as, monks, a man might sit, having covered himself from head to foot with a white cloth; there would be no part of his entire body untouched by the white cloth. In the same way, monks, a monk sits having pervaded this very body with a mind that is utterly pure and bright; there is no part of his entire body unpervaded by a mind that is utterly pure and bright. This, monks, is the fourth development of the noble five-factored right concentration.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණානිමිත්තං සුග්ගහිතං හොති සුමනසිකතං සූපධාරිතං සුප්පටිවිද්ධං පඤ්ඤාය. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤොව අඤ්ඤං පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය, ඨිතො වා නිසින්නං පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය, නිසින්නො වා නිපන්නං පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණානිමිත්තං සුග්ගහිතං හොති සුමනසිකතං සූපධාරිතං සුප්පටිවිද්ධං පඤ්ඤාය. අරියස්ස, භික්ඛවෙ, පඤ්චඞ්ගිකස්ස සම්මාසමාධිස්ස අයං පඤ්චමා භාවනා. එවං භාවිතෙ ඛො[Pg.23], භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරියෙ පඤ්චඞ්ගිකෙ සම්මාසමාධිම්හි එවං බහුලීකතෙ යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

Furthermore, monks, a monk has well grasped the sign for reviewing, well attended to it, well considered it, and well penetrated it with wisdom. Just as, monks, one person might review another—one standing might review one sitting, or one sitting might review one lying down. In the same way, monks, a monk has well grasped the sign for reviewing, well attended to it, well considered it, and well penetrated it with wisdom. This, monks, is the fifth development of the noble five-factored right concentration. When, monks, a monk has developed and cultivated this noble five-factored right concentration in this way, then for whatever state realizable by direct knowledge he directs his mind for the purpose of realizing it by direct knowledge, he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකමණිකො ආධාරෙ ඨපිතො පූරො උදකස්ස සමතිත්තිකො කාකපෙය්‍යො. තමෙනං බලවා පුරිසො යතො යතො ආවජ්ජෙය්‍ය, ආගච්ඡෙය්‍ය උදක’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං භාවිතෙ අරියෙ පඤ්චඞ්ගිකෙ සම්මාසමාධිම්හි එවං බහුලීකතෙ යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“Just as, monks, a water pot placed on a stand, full of water to the brim, from which a crow could drink—if a strong man were to tilt it in any direction, would the water come out?” “Yes, venerable sir.” “In the same way, monks, when a monk has developed and cultivated the noble five-factored right concentration in this way, then for whatever state realizable by direct knowledge he directs his mind for the purpose of realizing it by direct knowledge, he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සමෙ භූමිභාගෙ පොක්ඛරණී චතුරංසා ආලිබද්ධා පූරා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. තමෙනං බලවා පුරිසො යතො යතො ආලිං මුඤ්චෙය්‍ය, ආගච්ඡෙය්‍ය උදක’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං භාවිතෙ අරියෙ පඤ්චඞ්ගිකෙ සම්මාසමාධිම්හි එවං බහුලීකතෙ යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස…පෙ… සති සති ආයතනෙ.

“Just as, monks, on level ground there might be a square pond, with embankments, full of water to the brim, from which a crow could drink. If a strong man were to break open the embankment on any side, would the water come forth?” “Yes, venerable sir.” “Just so, monks, when a monk has developed and cultivated the noble five-factored right concentration in this way, then for whatever state realizable by direct knowledge… and so on… he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සුභූමියං චතුමහාපථෙ ආජඤ්ඤරථො යුත්තො අස්ස ඨිතො ඔධස්තපතොදො. තමෙනං දක්ඛො යොග්ගාචරියො අස්සදම්මසාරථි අභිරුහිත්වා වාමෙන හත්ථෙන රස්මියො ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන පතොදං ගහෙත්වා යෙනිච්ඡකං යදිච්ඡකං සාරෙය්‍යපි පච්චාසාරෙය්‍යපි. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං භාවිතෙ අරියෙ පඤ්චඞ්ගිකෙ සම්මාසමාධිම්හි එවං බහුලීකතෙ යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“Just as, monks, on level ground at a crossroads, a chariot drawn by thoroughbreds stands harnessed, with the goad placed ready. A skilled horse-trainer, a charioteer of trainable steeds, might mount it, and taking the reins in his left hand and the goad in his right, he could drive it forward and back wherever he wishes, whenever he wishes. In the same way, monks, when a monk has developed and cultivated the noble five-factored right concentration in this way, then for whatever state realizable by direct knowledge he directs his mind for the purpose of realizing it by direct knowledge, he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවෙය්‍යං – එකොපි හුත්වා බහුධා අස්සං…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“If he wishes: ‘May I experience the various kinds of psychic power: having been one, may I become many… and so on… may I exercise mastery with the body even as far as the Brahmā world,’ he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සො [Pg.24] සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණෙය්‍යං – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“If he wishes: ‘With the divine ear element, which is purified and surpasses the human, may I hear both kinds of sounds, the divine and the human, those that are far and near,’ he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සො සචෙ අකඞ්ඛති – ‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානෙය්‍යං – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං චිත්තන්ති පජානෙය්‍යං, සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“If he wishes: ‘May I know the minds of other beings, of other persons, having encompassed them with my own mind. May I know a mind with lust as a mind with lust; a mind without lust as a mind without lust; a mind with hate as a mind with hate; a mind without hate as a mind without hate; a mind with delusion as a mind with delusion; a mind without delusion as a mind without delusion; a contracted mind; a scattered mind; an exalted mind; an unexalted mind; a mind with a superior; an unsurpassed mind; a concentrated mind; an unconcentrated mind; a liberated mind; or an unliberated mind as an unliberated mind,’ he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍යං, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං, ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“If he wishes: ‘May I recollect my manifold past lives, that is, one birth, two births… and so on… thus, with their aspects and details, may I recollect my manifold past lives,’ he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ.

“If he wishes: ‘With the divine eye, which is purified and surpasses the human… and so on… may I know beings as they fare on according to their kamma,’ he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සති ආයතනෙ’’ති. අට්ඨමං.

“If he wishes: ‘Through the destruction of the taints, may I, in this very life, realize for myself with direct knowledge the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, may I dwell therein,’ he attains the capability of being a witness in that very matter, there being a basis for it.” The eighth discourse is finished.

9. චඞ්කමසුත්තං

9. The Discourse on Walking Meditation

29. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, චඞ්කමෙ ආනිසංසා. කතමෙ පඤ්ච? අද්ධානක්ඛමො හොති, පධානක්ඛමො හොති, අප්පාබාධො හොති, අසිතං පීතං ඛායිතං සායිතං සම්මා පරිණාමං ගච්ඡති, චඞ්කමාධිගතො සමාධි චිරට්ඨිතිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච චඞ්කමෙ ආනිසංසා’’ති. නවමං.

29. “Monks, there are these five benefits of walking meditation. What five? One becomes fit for long journeys; one becomes fit for striving; one has little illness; what has been eaten, drunk, chewed, and tasted is properly digested; and the concentration gained through walking meditation is long-lasting. These, monks, are the five benefits of walking meditation.” The ninth discourse is finished.

10. නාගිතසුත්තං

10. The Discourse to Nāgita

30. එවං [Pg.25] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලං නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. අස්සොසුං ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු භො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො ඉච්ඡානඞ්ගලං අනුප්පත්තො; ඉච්ඡානඞ්ගලෙ විහරති ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩෙ. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි, සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවාති. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති. අථ ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය යෙන ඉච්ඡානඞ්ගලවනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකෙ අට්ඨංසු උච්චාසද්දමහාසද්දා.

30. Thus have I heard. At one time the Blessed One was wandering on tour in the Kosalan country with a large Saṅgha of monks when he arrived at Icchānaṅgala, a brahmin village of the Kosalans. There the Blessed One stayed in the Icchānaṅgala woodland grove. The brahmin householders of Icchānaṅgala heard: “The ascetic Gotama, the Sakyan son who went forth from the Sakyan clan, has arrived at Icchānaṅgala and is staying in the Icchānaṅgala woodland grove. A good report about that Master Gotama has spread thus: ‘That Blessed One is an Arahant, a perfectly enlightened one, perfect in knowledge and conduct, the Well-farer, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ Having realized it for himself through direct knowledge, he makes known this world with its gods, its Māras, and its Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, with its gods and humans. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; he proclaims the holy life, utterly complete and pure. It is indeed good to see such Arahants.” Then, when the night had passed, the brahmin householders of Icchānaṅgala, taking an abundance of hard and soft food, went to the Icchānaṅgala woodland grove. Having gone, they stood outside the gatehouse, making a loud and great noise.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නාගිතො භගවතො උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නාගිතං ආමන්තෙසි – ‘‘කෙ පන ඛො, නාගිත, උච්චාසද්දමහාසද්දා, කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘එතෙ, භන්තෙ, ඉච්ඡානඞ්ගලකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය බහිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨිතා භගවන්තඤ්ඤෙව උද්දිස්ස භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති. ‘‘මාහං, නාගිත, යසෙන සමාගමං, මා ච මයා යසො. යො ඛො, නාගිත, නයිමස්ස නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අස්ස අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්සාහං නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී [Pg.26] අකසිරලාභී. සො තං මීළ්හසුඛං මිද්ධසුඛං ලාභසක්කාරසිලොකසුඛං සාදියෙය්‍යා’’ති.

At that time, the Venerable Nāgita was the Blessed One’s attendant. The Blessed One then addressed the Venerable Nāgita: “Nāgita, who are these making a loud and great noise? I imagine they are fishermen quarreling over their haul.” “Venerable Sir, these are the brahmin householders of Icchānaṅgala who, having taken an abundance of hard and soft food, are standing outside the gatehouse for the Blessed One and the Saṅgha of monks.” “Nāgita, may I not be associated with renown, nor may renown be associated with me. One who is not an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of this happiness of renunciation, this happiness of seclusion, this happiness of peace, and this happiness of awakening, might well indulge in that filthy happiness, that drowsy happiness, that happiness of gains, honor, and praise. But as for me, I am an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of this happiness of renunciation, this happiness of seclusion, this happiness of peace, and this happiness of awakening. Why then should I indulge in that filthy happiness, that drowsy happiness, that happiness of gains, honor, and praise?”

‘‘අධිවාසෙතු දානි, භන්තෙ, භගවා, අධිවාසෙතු සුගතො; අධිවාසනකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො. යෙන යෙනෙව දානි භගවා ගමිස්සති තංනින්නාව ගමිස්සන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ යථානින්නං උදකානි පවත්තන්ති; එවමෙවං ඛො, භන්තෙ, යෙන යෙනෙව දානි භගවා ගමිස්සති, තංනින්නාව ගමිස්සන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි, භන්තෙ, භගවතො සීලපඤ්ඤාණ’’න්ති.

“Venerable Sir, let the Blessed One consent now, let the Well-farer consent. Now, Venerable Sir, is the time for the Blessed One’s consent. Wherever the Blessed One goes, the brahmin householders, from the towns and the countryside, will incline towards that very place. Just as, Venerable Sir, when the sky rains with heavy drops, the waters flow according to the slope, even so, Venerable Sir, wherever the Blessed One goes, the brahmin householders, from the towns and the countryside, will incline towards that very place. For what reason? Because, Venerable Sir, such is the Blessed One’s virtue and wisdom.”

‘‘මාහං, නාගිත, යසෙන සමාගමං, මා ච මයා යසො. යො ඛො, නාගිත, නයිමස්ස නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අස්ස අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්සාහං නෙක්ඛම්මසුඛස්ස පවිවෙකසුඛස්ස උපසමසුඛස්ස සම්බොධසුඛස්ස නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. සො තං මීළ්හසුඛං මිද්ධසුඛං ලාභසක්කාරසිලොකසුඛං සාදියෙය්‍ය. අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස ඛො, නාගිත, උච්චාරපස්සාවො – එසො තස්ස නිස්සන්දො. පියානං ඛො, නාගිත, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා – එසො තස්ස නිස්සන්දො. අසුභනිමිත්තානුයොගං අනුයුත්තස්ස ඛො, නාගිත, සුභනිමිත්තෙ පාටිකුල්‍යතා සණ්ඨාති – එසො තස්ස නිස්සන්දො. ඡසු ඛො, නාගිත, ඵස්සායතනෙසු අනිච්චානුපස්සිනො විහරතො ඵස්සෙ පාටිකුල්‍යතා සණ්ඨාති – එසො තස්ස නිස්සන්දො. පඤ්චසු ඛො, නාගිත, උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සිනො විහරතො උපාදානෙ පාටිකුල්‍යතා සණ්ඨාති – එසො තස්ස නිස්සන්දො’’ති. දසමං.

“Nāgita, may I not be associated with renown, nor may renown be associated with me. One who is not an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of this happiness of renunciation, this happiness of seclusion, this happiness of peace, and this happiness of awakening, might well indulge in that filthy happiness, that drowsy happiness, that happiness of gains, honor, and praise. But as for me, I am an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of this happiness of renunciation, this happiness of seclusion, this happiness of peace, and this happiness of awakening. Why then should I indulge in that filthy happiness, that drowsy happiness, that happiness of gains, honor, and praise? Nāgita, of what is eaten, drunk, chewed, and tasted, there is feces and urine—this is its outcome. Nāgita, from the change and alteration of what is dear, there arise sorrow, lamentation, pain, grief, and despair—this is its outcome. Nāgita, for one devoted to the practice of the sign of the unattractive, revulsion towards the sign of the attractive is established—this is its outcome. Nāgita, for one who dwells contemplating impermanence in the six sense bases, revulsion towards contact is established—this is its outcome. Nāgita, for one who dwells contemplating the arising and passing away in the five aggregates of clinging, revulsion towards clinging is established—this is its outcome.” The tenth.

පඤ්චඞ්ගිකවග්ගො තතියො.

The Chapter on the Five-Factored, the Third.

තස්සුද්දානං –

The summary verse:

ද්වෙ අගාරවුපක්කිලෙසා, දුස්සීලානුග්ගහිතෙන ච;

විමුත්තිසමාධිපඤ්චඞ්ගිකා, චඞ්කමං නාගිතෙන චාති.

Two on Disrespect, and Defilements; the Immoral, and the Supported; Liberation, Concentration, the Five-Factored; Walking, and Nāgita.

4. සුමනවග්ගො

4. The Sumanā Chapter

1. සුමනසුත්තං

1. The Sumanā Sutta

31. එකං [Pg.27] සමයං…පෙ… අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සුමනා රාජකුමාරී පඤ්චහි රථසතෙහි පඤ්චහි රාජකුමාරිසතෙහි පරිවුතා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො සුමනා රාජකුමාරී භගවන්තං එතදවොච –

31. At one time…pe… in Anāthapiṇḍika’s monastery. Then Princess Sumanā, surrounded by five hundred chariots and five hundred princesses, approached the Blessed One. Having approached, she paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated thus to one side, Princess Sumanā said this to the Blessed One:

‘‘ඉධස්සු, භන්තෙ, භගවතො ද්වෙ සාවකා සමසද්ධා සමසීලා සමපඤ්ඤා – එකො දායකො, එකො අදායකො. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍යුං. දෙවභූතානං පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො, සියා නානාකරණ’’න්ති?

“Venerable Sir, here there might be two disciples of the Blessed One who are equal in faith, equal in virtue, and equal in wisdom—one a donor, the other a non-donor. When their bodies break up, after death, they would be reborn in a good destination, a heavenly world. But, Venerable Sir, for them who have become devas, would there be any distinction, any difference?”

‘‘සියා, සුමනෙ’’ති භගවා අවොච – ‘‘යො සො, සුමනෙ, දායකො සො අමුං අදායකං දෙවභූතො සමානො පඤ්චහි ඨානෙහි අධිගණ්හාති – දිබ්බෙන ආයුනා, දිබ්බෙන වණ්ණෙන, දිබ්බෙන සුඛෙන, දිබ්බෙන යසෙන, දිබ්බෙන ආධිපතෙය්‍යෙන. යො සො, සුමනෙ, දායකො සො අමුං අදායකං දෙවභූතො සමානො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි අධිගණ්හාති’’.

“There would be, Sumanā,” the Blessed One said. “That disciple who is a donor, Sumanā, having become a deva, surpasses that non-donor in five ways: by divine lifespan, divine beauty, divine happiness, divine glory, and divine sovereignty. That disciple who is a donor, Sumanā, having become a deva, surpasses that non-donor in these five ways.”

‘‘සචෙ පන තෙ, භන්තෙ, තතො චුතා ඉත්ථත්තං ආගච්ඡන්ති, මනුස්සභූතානං පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො, සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘සියා, සුමනෙ’’ති භගවා අවොච – ‘‘යො සො, සුමනෙ, දායකො සො අමුං අදායකං මනුස්සභූතො සමානො පඤ්චහි ඨානෙහි අධිගණ්හාති – මානුසකෙන ආයුනා, මානුසකෙන වණ්ණෙන, මානුසකෙන සුඛෙන, මානුසකෙන යසෙන, මානුසකෙන ආධිපතෙය්‍යෙන. යො සො, සුමනෙ, දායකො සො අමුං අදායකං මනුස්සභූතො සමානො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි අධිගණ්හාති’’.

“But, venerable sir, if, having passed away from there, they come to this human state, would there be any distinction, any difference for them who have become human beings?” “There would be, Sumanā,” the Blessed One said. “That disciple who is a donor, Sumanā, having become a human being, surpasses that non-donor in five ways: by human lifespan, human beauty, human happiness, human glory, and human sovereignty. That disciple who is a donor, Sumanā, having become a human being, surpasses that non-donor in these five ways.”

‘‘සචෙ පන තෙ, භන්තෙ, උභො අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, පබ්බජිතානං පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො, සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘සියා, සුමනෙ’’ති භගවා අවොච – ‘‘යො සො, සුමනෙ, දායකො සො අමුං අදායකං පබ්බජිතො සමානො පඤ්චහි ඨානෙහි අධිගණ්හාති – යාචිතොව බහුලං චීවරං පරිභුඤ්ජති අප්පං අයාචිතො, යාචිතොව බහුලං පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජති [Pg.28] අප්පං අයාචිතො, යාචිතොව බහුලං සෙනාසනං පරිභුඤ්ජති අප්පං අයාචිතො, යාචිතොව බහුලං ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරිභුඤ්ජති අප්පං අයාචිතො. යෙහි ඛො පන සබ්‍රහ්මචාරීහි සද්ධිං විහරති ත්‍යස්ස මනාපෙනෙව බහුලං කායකම්මෙන සමුදාචරන්ති අප්පං අමනාපෙන, මනාපෙනෙව බහුලං වචීකම්මෙන සමුදාචරන්ති අප්පං අමනාපෙන, මනාපෙනෙව බහුලං මනොකම්මෙන සමුදාචරන්ති අප්පං අමනාපෙන, මනාපංයෙව බහුලං උපහාරං උපහරන්ති අප්පං අමනාපං. යො සො, සුමනෙ, දායකො සො අමුං අදායකං පබ්බජිතො සමානො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි අධිගණ්හාතී’’ති.

“But, venerable sir, if both of them go forth from the household life into homelessness, would there be any distinction, any difference for them as renunciants?” “There would be, Sumanā,” the Blessed One said. “That disciple who is a donor, Sumanā, having gone forth, surpasses that non-donor in five ways: being invited, he frequently uses robes, but seldom when uninvited; being invited, he frequently uses almsfood, but seldom when uninvited; being invited, he frequently uses lodging, but seldom when uninvited; being invited, he frequently uses medicines and provisions for the sick, but seldom when uninvited. And the fellow practitioners with whom he lives treat him mostly with agreeable bodily actions, seldom with disagreeable ones; mostly with agreeable verbal actions, seldom with disagreeable ones; mostly with agreeable mental actions, seldom with disagreeable ones; they mostly offer him agreeable gifts, seldom disagreeable ones. That disciple who is a donor, Sumanā, having gone forth, surpasses that non-donor in these five ways.”

‘‘සචෙ පන තෙ, භන්තෙ, උභො අරහත්තං පාපුණන්ති, අරහත්තප්පත්තානං පන නෙසං, භන්තෙ, සියා විසෙසො, සියා නානාකරණ’’න්ති? ‘‘එත්ථ ඛො පනෙසාහං, සුමනෙ, න කිඤ්චි නානාකරණං වදාමි, යදිදං විමුත්තියා විමුත්ති’’න්ති.

“But, venerable sir, if both of them attain Arahantship, would there be any distinction, any difference for them, having attained Arahantship?” “In this matter, Sumanā, I declare no difference whatsoever; that is, between liberation and liberation.”

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවඤ්චිදං, භන්තෙ, අලමෙව දානානි දාතුං අලං පුඤ්ඤානි කාතුං; යත්‍ර හි නාම දෙවභූතස්සාපි උපකාරානි පුඤ්ඤානි, මනුස්සභූතස්සාපි උපකාරානි පුඤ්ඤානි, පබ්බජිතස්සාපි උපකාරානි පුඤ්ඤානී’’ති. ‘‘එවමෙතං, සුමනෙ! අලඤ්හි, සුමනෙ, දානානි දාතුං අලං පුඤ්ඤානි කාතුං! දෙවභූතස්සාපි උපකාරානි පුඤ්ඤානි, මනුස්සභූතස්සාපි උපකාරානි පුඤ්ඤානි, පබ්බජිතස්සාපි උපකාරානි පුඤ්ඤානී’’ති.

“Wonderful, venerable sir! Amazing, venerable sir! It is indeed proper to give gifts, proper to do meritorious deeds; for meritorious deeds are helpful even to one who has become a deva, helpful to one who has become a human being, and helpful to one who has gone forth.” “So it is, Sumanā! It is indeed proper to give gifts, proper to do meritorious deeds! Meritorious deeds are helpful to one who has become a deva, helpful to one who has become a human being, and helpful to one who has gone forth.”

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

The Blessed One said this. Having said this, the Well-Farer, the Teacher, then said further:

‘‘යථාපි චන්දො විමලො, ගච්ඡං ආකාසධාතුයා;

සබ්බෙ තාරාගණෙ ලොකෙ, ආභාය අතිරොචති.

“Just as the spotless moon, moving through the element of space, outshines all the hosts of stars in the world with its radiance;

‘‘තථෙව සීලසම්පන්නො, සද්ධො පුරිසපුග්ගලො;

සබ්බෙ මච්ඡරිනො ලොකෙ, චාගෙන අතිරොචති.

“so too a faithful person accomplished in virtue surpasses all the stingy in the world through generosity.

‘‘යථාපි මෙඝො ථනයං, විජ්ජුමාලී සතක්කකු;

ථලං නින්නඤ්ච පූරෙති, අභිවස්සං වසුන්ධරං.

“Just as a thundering cloud, with garlands of lightning and a hundred peaks, fills the highlands and the lowlands, raining down upon the earth;

‘‘එවං දස්සනසම්පන්නො, සම්මාසම්බුද්ධසාවකො;

මච්ඡරිං අධිගණ්හාති, පඤ්චඨානෙහි පණ්ඩිතො.

“so a wise disciple of the Perfectly Enlightened One, endowed with vision, surpasses the stingy in five ways.

‘‘ආයුනා [Pg.29] යසසා චෙව, වණ්ණෙන ච සුඛෙන ච;

ස වෙ භොගපරිබ්‍යූළ්හො, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති. පඨමං;

“With lifespan and glory, with beauty and happiness, and endowed with wealth, he rejoices in heaven after death.” The first.

2. චුන්දීසුත්තං

2. The Discourse to Cundī

32. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො චුන්දී රාජකුමාරී පඤ්චහි රථසතෙහි පඤ්චහි ච කුමාරිසතෙහි පරිවුතා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො චුන්දී රාජකුමාරී භගවන්තං එතදවොච –

32. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Sanctuary. Then Princess Cundī, attended by five hundred chariots and five hundred maidens, approached the Blessed One. Having approached, she paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, Princess Cundī said this to the Blessed One:

‘‘අම්හාකං, භන්තෙ, භාතා චුන්දො නාම රාජකුමාරො, සො එවමාහ – ‘යදෙව සො හොති ඉත්ථී වා පුරිසො වා බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො, පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිංයෙව උපපජ්ජති, නො දුග්ගති’න්ති. සාහං, භන්තෙ, භගවන්තං පුච්ඡාමි – ‘කථංරූපෙ ඛො, භන්තෙ, සත්ථරි පසන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිංයෙව උපපජ්ජති, නො දුග්ගතිං? කථංරූපෙ ධම්මෙ පසන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිංයෙව උපපජ්ජති, නො දුග්ගතිං? කථංරූපෙ සඞ්ඝෙ පසන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිංයෙව උපපජ්ජති, නො දුග්ගතිං? කථංරූපෙසු සීලෙසු පරිපූරකාරී කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිංයෙව උපපජ්ජති, නො දුග්ගති’’’න්ති?

“Venerable sir, our brother, Prince Cunda, says this: ‘Any woman or man who has gone to the Buddha for refuge, gone to the Dhamma for refuge, gone to the Saṅgha for refuge, abstains from killing living beings, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from intoxicating drinks and drugs that are the basis for heedlessness—with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, not in a bad one.’ I ask the Blessed One: ‘Venerable sir, having confidence in what kind of Teacher is one, with the breakup of the body, after death, reborn in a good destination, not in a bad one? Having confidence in what kind of Dhamma is one, with the breakup of the body, after death, reborn in a good destination, not in a bad one? Having confidence in what kind of Saṅgha is one, with the breakup of the body, after death, reborn in a good destination, not in a bad one? Fulfilling what kind of virtues is one, with the breakup of the body, after death, reborn in a good destination, not in a bad one?’”

‘‘යාවතා, චුන්දි, සත්තා අපදා වා ද්විපදා වා චතුප්පදා වා බහුප්පදා වා රූපිනො වා අරූපිනො වා සඤ්ඤිනො වා අසඤ්ඤිනො වා නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිනො වා, තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. යෙ ඛො, චුන්දි, බුද්ධෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

“Cundī, whatever beings there are—whether footless, two-footed, four-footed, or many-footed; whether with form or formless; whether percipient, non-percipient, or neither-percipient-nor-non-percipient—the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is declared the foremost among them. Cundī, those who have faith in the Buddha have faith in the foremost. And for those who have faith in the foremost, the result is foremost.

‘‘යාවතා, චුන්දි, ධම්මා සඞ්ඛතා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො තෙසං අග්ගමක්ඛායති. යෙ, චුන්දි, අරියෙ අට්ඨඞ්ගිකෙ මග්ගෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා, අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

“Cundī, whatever conditioned phenomena there are, the Noble Eightfold Path is declared the foremost among them. Cundī, those who have faith in the Noble Eightfold Path have faith in the foremost. And for those who have faith in the foremost, the result is foremost.

‘‘යාවතා[Pg.30], චුන්දි, ධම්මා සඞ්ඛතා වා අසඞ්ඛතා වා, විරාගො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං – මදනිම්මදනො පිපාසවිනයො ආලයසමුග්ඝාතො වට්ටුපච්ඡෙදො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. යෙ ඛො, චුන්දි, විරාගෙ ධම්මෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

“Cundī, whatever phenomena there are, conditioned or unconditioned, dispassion is declared the foremost among them—that is, the subduing of intoxication, the removal of thirst, the uprooting of clinging, the cutting off of the round of existence, the destruction of craving, dispassion, cessation, Nibbāna. Cundī, those who have faith in the Dhamma of dispassion have faith in the foremost. And for those who have faith in the foremost, the result is foremost.

‘‘යාවතා, චුන්දි, සඞ්ඝා වා ගණා වා, තථාගතසාවකසඞ්ඝො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං – චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා, එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. යෙ ඛො, චුන්දි, සඞ්ඝෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

“Cundī, whatever communities or groups there are, the Saṅgha of the Tathāgata’s disciples is declared the foremost among them—that is, the four pairs of persons, the eight individuals. This Saṅgha of the Blessed One’s disciples is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. Cundī, those who have faith in the Saṅgha have faith in the foremost. And for those who have faith in the foremost, the result is foremost.

‘‘යාවතා, චුන්දි, සීලානි, අරියකන්තානි සීලානි තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං – අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි. යෙ ඛො, චුන්දි, අරියකන්තෙසු සීලෙසු පරිපූරකාරිනො, අග්ගෙ තෙ පරිපූරකාරිනො. අග්ගෙ ඛො පන පරිපූරකාරීනං අග්ගො විපාකො හොතී’’ති.

“Cundī, whatever virtues there are, the virtues dear to the noble ones are declared the foremost among them—that is, those that are unbroken, untorn, unspotted, unblemished, liberating, praised by the wise, ungrasped, and conducive to concentration. Cundī, those who fulfill the virtues dear to the noble ones fulfill the foremost. And for those who fulfill the foremost, the result is foremost.”

‘‘අග්ගතො වෙ පසන්නානං, අග්ගං ධම්මං විජානතං;

අග්ගෙ බුද්ධෙ පසන්නානං, දක්ඛිණෙය්‍යෙ අනුත්තරෙ.

“For those with faith in the foremost, who know the foremost Dhamma; for those with faith in the foremost Buddha, the unsurpassed recipient of offerings;

‘‘අග්ගෙ ධම්මෙ පසන්නානං, විරාගූපසමෙ සුඛෙ;

අග්ගෙ සඞ්ඝෙ පසන්නානං, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙ අනුත්තරෙ.

for those with faith in the foremost Dhamma—in dispassion, pacification, and bliss; for those with faith in the foremost Saṅgha, the unsurpassed field of merit;

‘‘අග්ගස්මිං දානං දදතං, අග්ගං පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;

අග්ගං ආයු ච වණ්ණො ච, යසො කිත්ති සුඛං බලං.

for those giving a gift to the foremost, foremost merit increases; foremost life and beauty, fame, renown, happiness, and strength.

‘‘අග්ගස්ස දාතා මෙධාවී, අග්ගධම්මසමාහිතො;

දෙවභූතො මනුස්සො වා, අග්ගප්පත්තො පමොදතී’’ති. දුතියං;

The wise giver to the foremost, established in the foremost Dhamma, whether having become a deva or a human being, rejoices, having attained the foremost.” The second.

3. උග්ගහසුත්තං

3. The Discourse to Uggaha

33. එකං සමයං භගවා භද්දියෙ විහරති ජාතියා වනෙ. අථ ඛො උග්ගහො මෙණ්ඩකනත්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උග්ගහො මෙණ්ඩකනත්තා භගවන්තං එතදවොච –

33. On one occasion the Blessed One was dwelling in Bhaddiya, in the Jātiyā Grove. Then Uggaha, the grandson of Meṇḍaka, approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, Uggaha, the grandson of Meṇḍaka, said this to the Blessed One:

‘‘අධිවාසෙතු [Pg.31] මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය අත්තචතුත්ථො භත්ත’’න්ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො උග්ගහො මෙණ්ඩකනත්තා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

“Venerable sir, may the Blessed One, with three others, consent to my meal for tomorrow.” The Blessed One consented through silence. Then Uggaha, the grandson of Meṇḍaka, having understood the Blessed One's consent, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him with his right side toward him, and departed.

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන උග්ගහස්ස මෙණ්ඩකනත්තුනො නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො උග්ගහො මෙණ්ඩකනත්තා භගවන්තං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො උග්ගහො මෙණ්ඩකනත්තා භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උග්ගහො මෙණ්ඩකනත්තා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමා මෙ, භන්තෙ, කුමාරියො පතිකුලානි ගමිස්සන්ති. ඔවදතු තාසං, භන්තෙ, භගවා; අනුසාසතු තාසං, භන්තෙ, භගවා, යං තාසං අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

Then, when the night had passed, in the morning the Blessed One dressed, took his bowl and robe, and went to the residence of Uggaha, the grandson of Meṇḍaka. Having gone there, he sat down on the prepared seat. Then Uggaha, the grandson of Meṇḍaka, with his own hands, served and satisfied the Blessed One with excellent food, both hard and soft. Then, when the Blessed One had finished his meal and withdrawn his hand from the bowl, Uggaha, the grandson of Meṇḍaka, sat down to one side. Sitting to one side, Uggaha, the grandson of Meṇḍaka, said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, these young maidens of mine will be going to their husbands’ families. Venerable sir, may the Blessed One advise them; venerable sir, may the Blessed One instruct them, for what will be for their long-term welfare and happiness.’”

අථ ඛො භගවා තා කුමාරියො එතදවොච – ‘‘තස්මාතිහ, කුමාරියො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යස්ස වො මාතාපිතරො භත්තුනො දස්සන්ති අත්ථකාමා හිතෙසිනො අනුකම්පකා අනුකම්පං උපාදාය, තස්ස භවිස්සාම පුබ්බුට්ඨායිනියො පච්ඡානිපාතිනියො කිංකාරපටිස්සාවිනියො මනාපචාරිනියො පියවාදිනියො’ති. එවඤ්හි වො, කුමාරියො, සික්ඛිතබ්බං.

Then the Blessed One said this to those young maidens: “Therefore, young maidens, you should train thus: ‘To whichever husband our parents give us—desiring our welfare, seeking our benefit, being compassionate, out of compassion—for him we will be those who rise before him and retire after him, who are obedient to his commands, who act agreeably, and who speak endearingly.’ Thus, young maidens, should you train.

‘‘තස්මාතිහ, කුමාරියො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යෙ තෙ භත්තු ගරුනො භවිස්සන්ති මාතාති වා පිතාති වා සමණබ්‍රාහ්මණාති වා, තෙ සක්කරිස්සාම ගරුං කරිස්සාම මානෙස්සාම පූජෙස්සාම අබ්භාගතෙ ච ආසනොදකෙන පටිපූජෙස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, කුමාරියො, සික්ඛිතබ්බං.

“Furthermore, young maidens, you should train thus: ‘Whoever our husband holds in esteem—be it his mother, his father, or ascetics and brahmins—we shall honor them, respect them, esteem them, and venerate them. And when guests arrive, we shall receive them with a seat and water.’ Thus, young maidens, should you train.

‘‘තස්මාතිහ, කුමාරියො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යෙ තෙ භත්තු අබ්භන්තරා කම්මන්තා උණ්ණාති වා කප්පාසාති වා, තත්ථ දක්ඛා භවිස්සාම අනලසා[Pg.32], තත්‍රුපායාය වීමංසාය සමන්නාගතා, අලං කාතුං අලං සංවිධාතු’න්ති. එවඤ්හි වො, කුමාරියො, සික්ඛිතබ්බං.

“Furthermore, young maidens, you should train thus: ‘Whatever are our husband’s indoor occupations, whether with wool or with cotton, in those we shall be skillful and diligent, endowed with discernment into the means for accomplishing them, able to perform the work and to manage it.’ Thus, young maidens, should you train.

‘‘තස්මාතිහ, කුමාරියො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යො සො භත්තු අබ්භන්තරො අන්තොජනො දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා, තෙසං කතඤ්ච කතතො ජානිස්සාම අකතඤ්ච අකතතො ජානිස්සාම, ගිලානකානඤ්ච බලාබලං ජානිස්සාම, ඛාදනීයං භොජනීයඤ්චස්ස පච්චංසෙන සංවිභජිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, කුමාරියො, සික්ඛිතබ්බං.

“Furthermore, young maidens, you should train thus: ‘Whoever are our husband’s indoor people—whether slaves, messengers, or workers—we shall know of their work what has been done as done and what has not been done as not done; we shall know the condition of the sick; and we shall share with each of them the food and drink according to their portion.’ Thus, young maidens, should you train.

‘‘තස්මාතිහ, කුමාරියො, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යං භත්තා ආහරිස්සති ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා, තං ආරක්ඛෙන ගුත්තියා සම්පාදෙස්සාම, තත්ථ ච භවිස්සාම අධුත්තී අථෙනී අසොණ්ඩී අවිනාසිකායො’ති. එවඤ්හි වො, කුමාරියො, සික්ඛිතබ්බං. ඉමෙහි ඛො, කුමාරියො, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මනාපකායිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතී’’ති.

“Therefore, young maidens, you should train in this way: ‘Whatever our husband brings—whether wealth, grain, silver, or gold—we shall make it secure with protection and guardianship, and in that regard we shall not be gamblers, thieves, drunkards, or wasteful.’ Thus, young maidens, should you train. Indeed, young maidens, a woman endowed with these five qualities, with the breakup of the body, after death, is reborn in the company of the gods with delightful forms.”

‘‘යො නං භරති සබ්බදා, නිච්චං ආතාපි උස්සුකො;

සබ්බකාමහරං පොසං, භත්තාරං නාතිමඤ්ඤති.

“She does not look down upon her husband—the provider who brings all she desires—who always supports her, ever ardent and zealous.

‘‘න චාපි සොත්ථි භත්තාරං, ඉස්සාචාරෙන රොසයෙ;

භත්තු ච ගරුනො සබ්බෙ, පටිපූජෙති පණ්ඩිතා.

“A good wife does not provoke her husband with jealous conduct; and being wise, she venerates all who are venerable to her husband.

‘‘උට්ඨාහිකා අනලසා, සඞ්ගහිතපරිජ්ජනා;

භත්තු මනාපං චරති, සම්භතං අනුරක්ඛති.

“Energetic and diligent, with her household well-managed, she acts in a way that is pleasing to her husband and guards the wealth he has acquired.

‘‘යා එවං වත්තතී නාරී, භත්තුඡන්දවසානුගා;

මනාපා නාම තෙ දෙවා, යත්ථ සා උපපජ්ජතී’’ති. තතියං;

“A woman who conducts herself in this way, following her husband’s will, is reborn where there are the gods named ‘the Delightful.’”

4. සීහසෙනාපතිසුත්තං

4. The Discourse to General Sīha

34. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො සීහො සෙනාපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා [Pg.33] භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සීහො සෙනාපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සක්කා නු ඛො, භන්තෙ, භගවා සන්දිට්ඨිකං දානඵලං පඤ්ඤාපෙතු’’න්ති?

34. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood, at the Hall with the Gabled Roof. Then Sīha the general approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, Sīha the general said to the Blessed One: “Is it possible, venerable sir, for the Blessed One to make known a directly visible fruit of giving?”

‘‘සක්කා, සීහා’’ති භගවා අවොච – ‘‘දායකො, සීහ, දානපති බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො. යම්පි, සීහ, දායකො දානපති බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො, ඉදම්පි සන්දිට්ඨිකං දානඵලං.

“It is possible, Sīha,” the Blessed One said. “A giver, Sīha, a master of the gift, is dear and pleasing to many people. That a giver, a master of the gift, is dear and pleasing to many people—this is a directly visible fruit of giving.

‘‘පුන චපරං, සීහ, දායකං දානපතිං සන්තො සප්පුරිසා භජන්ති. යම්පි, සීහ, දායකං දානපතිං සන්තො සප්පුරිසා භජන්ති, ඉදම්පි සන්දිට්ඨිකං දානඵලං.

“Furthermore, Sīha, the serene and good persons associate with a giver, a master of the gift. That the serene and good persons associate with a giver, a master of the gift—this too is a directly visible fruit of giving.

‘‘පුන චපරං, සීහ, දායකස්ස දානපතිනො කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. යම්පි, සීහ, දායකස්ස දානපතිනො කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, ඉදම්පි සන්දිට්ඨිකං දානඵලං.

“Furthermore, Sīha, a good reputation goes forth concerning a giver, a master of the gift. That a good reputation goes forth concerning a giver, a master of the gift—this too is a directly visible fruit of giving.

‘‘පුන චපරං, සීහ, දායකො දානපති යං යදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං යදි ගහපතිපරිසං යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො. යම්පි, සීහ, දායකො දානපති යං යදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං යදි ගහපතිපරිසං යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො, ඉදම්පි සන්දිට්ඨිකං දානඵලං.

“Furthermore, Sīha, whatever assembly a giver, a master of the gift, approaches—whether an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—he approaches confidently and not disconcerted. That a giver, a master of the gift, approaches whatever assembly—whether an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—confidently and not disconcerted, this too is a directly visible fruit of giving.

‘‘පුන චපරං, සීහ, දායකො දානපති කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. යම්පි, සීහ, දායකො දානපති කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, ඉදං සම්පරායිකං දානඵල’’න්ති.

“Furthermore, Sīha, a giver, a master of the gift, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world. That a giver, a master of the gift, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world—this is a fruit of giving pertaining to the future life.”

එවං වුත්තෙ සීහො සෙනාපති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යානිමානි, භන්තෙ, භගවතා චත්තාරි සන්දිට්ඨිකානි දානඵලානි අක්ඛාතානි, නාහං එත්ථ භගවතො සද්ධාය ගච්ඡාමි; අහං පෙතානි ජානාමි. අහං, භන්තෙ, දායකො දානපති බහුනො ජනස්ස පියො මනාපො. අහං, භන්තෙ, දායකො දානපති; මං සන්තො සප්පුරිසා භජන්ති. අහං, භන්තෙ, දායකො දානපති; මය්හං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘සීහො සෙනාපති දායකො කාරකො [Pg.34] සඞ්ඝුපට්ඨාකො’ති. අහං, භන්තෙ, දායකො දානපති යං යදෙව පරිසං උපසඞ්කමාමි – යදි ඛත්තියපරිසං යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං යදි ගහපතිපරිසං යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමාමි අමඞ්කුභූතො. යානිමානි, භන්තෙ, භගවතා චත්තාරි සන්දිට්ඨිකානි දානඵලානි අක්ඛාතානි, නාහං එත්ථ භගවතො සද්ධාය ගච්ඡාමි; අහං පෙතානි ජානාමි. යඤ්ච ඛො මං, භන්තෙ, භගවා එවමාහ – ‘දායකො, සීහ, දානපති කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’ති, එතාහං න ජානාමි; එත්ථ ච පනාහං භගවතො සද්ධාය ගච්ඡාමී’’ති. ‘‘එවමෙතං, සීහ, එවමෙතං, සීහ! දායකො දානපති කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’’ති.

When this was said, General Sīha said this to the Blessed One: “Venerable sir, as to these four directly visible fruits of giving that have been declared by the Blessed One, I do not proceed by faith in the Blessed One regarding them; I myself know these. Venerable sir, I am a giver, a master of the gift, and I am dear and pleasing to many people. Venerable sir, I am a giver, a master of the gift; the serene and good persons associate with me. Venerable sir, I am a giver, a master of the gift; a good report of my fame has gone forth: ‘General Sīha is a giver, a benefactor, a supporter of the Saṅgha.’ Venerable sir, I am a giver, a master of the gift; whatever assembly I approach—whether an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—I approach confidently and not disconcerted. As to these four directly visible fruits of giving that have been declared by the Blessed One, I do not proceed by faith in the Blessed One regarding them; I myself know these. But when the Blessed One says this to me: ‘A giver, Sīha, a master of the gift, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world,’ this I do not know. Regarding this, however, I proceed by faith in the Blessed One.” “So it is, Sīha, so it is! A giver, a master of the gift, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world.”

‘‘දදං පියො හොති භජන්ති නං බහූ,කිත්තිඤ්ච පප්පොති යසො ච වඩ්ඪති ;

අමඞ්කුභූතො පරිසං විගාහති,විසාරදො හොති නරො අමච්ඡරී.

“By giving one becomes dear; many associate with him. He attains fame, and his following increases. Not disconcerted, he enters an assembly; confident is the person without stinginess.

‘‘තස්මා හි දානානි දදන්ති පණ්ඩිතා,විනෙය්‍ය මච්ඡෙරමලං සුඛෙසිනො;

තෙ දීඝරත්තං තිදිවෙ පතිට්ඨිතා,දෙවානං සහබ්‍යගතා රමන්ති තෙ.

“Therefore the wise, seeking happiness, give gifts, having dispelled the stain of stinginess. They for a long time are established in the heaven of the thirty-three; having attained companionship with the devas, they rejoice.

‘‘කතාවකාසා කතකුසලා ඉතො චුතා,සයංපභා අනුවිචරන්ති නන්දනං ;

තෙ තත්ථ නන්දන්ති රමන්ති මොදරෙ,සමප්පිතා කාමගුණෙහි පඤ්චහි;

‘‘කත්වාන වාක්‍යං අසිතස්ස තාදිනො,රමන්ති සග්ගෙ සුගතස්ස සාවකා’’ති. චතුත්ථං;

“Having created the opportunity, having done what is wholesome, they pass from here; self-luminous, they wander about in the Nandana grove. There they delight, rejoice, and are glad, endowed with the five cords of sensual pleasure. Having acted upon the word of the one without attachments, the Suchlike One, the disciples of the Well-Gone rejoice in heaven.”

5. දානානිසංසසුත්තං

5. The Discourse on the Benefits of Giving

35. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, දානෙ ආනිසංසා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො; සන්තො සප්පුරිසා භජන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො [Pg.35] අබ්භුග්ගච්ඡති; ගිහිධම්මා අනපගතො හොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච දානෙ ආනිසංසා’’ති.

35. “Bhikkhus, these are the five benefits of giving. What five? One becomes dear and agreeable to many people; the good and virtuous associate with them; a good report of their fame spreads; they do not deviate from the householder’s virtue; with the breakup of the body, after death, they are reborn in a good destination, a heavenly world. These, bhikkhus, are the five benefits of giving.”

‘‘දදමානො පියො හොති, සතං ධම්මං අනුක්කමං;

සන්තො නං සදා භජන්ති, සඤ්ඤතා බ්‍රහ්මචාරයො.

“A giver who follows the Dhamma of the good becomes dear. The peaceful, the restrained, those who lead the holy life, always associate with him.

‘‘තෙ තස්ස ධම්මං දෙසෙන්ති, සබ්බදුක්ඛාපනූදනං;

යං සො ධම්මං ඉධඤ්ඤාය, පරිනිබ්බාති අනාසවො’’ති. පඤ්චමං;

“They teach him the Dhamma that dispels all suffering. Having understood that Dhamma here, being without cankers, he attains final Nibbāna.” The fifth.

6. කාලදානසුත්තං

6. The Discourse on Timely Giving

36. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, කාලදානානි. කතමානි පඤ්ච? ආගන්තුකස්ස දානං දෙති; ගමිකස්ස දානං දෙති; ගිලානස්ස දානං දෙති; දුබ්භික්ඛෙ දානං දෙති; යානි තානි නවසස්සානි නවඵලානි තානි පඨමං සීලවන්තෙසු පතිට්ඨාපෙති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච කාලදානානී’’ති.

36. “Bhikkhus, these are five timely gifts. What five? One gives a gift to a newcomer; one gives a gift to one setting out on a journey; one gives a gift to a sick person; one gives a gift during a famine; and whatever new grains and new fruits there are, one first establishes them as an offering to the virtuous. These, bhikkhus, are the five timely gifts.”

‘‘කාලෙ දදන්ති සප්පඤ්ඤා, වදඤ්ඤූ වීතමච්ඡරා;

කාලෙන දින්නං අරියෙසු, උජුභූතෙසු තාදිසු.

“The wise, the generous, those free from stinginess, give at the proper time. What is given at the proper time to the noble, the upright, to such as these—

‘‘විප්පසන්නමනා තස්ස, විපුලා හොති දක්ඛිණා;

යෙ තත්ථ අනුමොදන්ති, වෙය්‍යාවච්චං කරොන්ති වා;

න තෙන දක්ඛිණා ඌනා, තෙපි පුඤ්ඤස්ස භාගිනො.

“—with a confident mind, their offering is abundant. Those who there rejoice or perform service—by that the offering is not diminished; they too are partakers of the merit.

‘‘තස්මා දදෙ අප්පටිවානචිත්තො, යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති. ඡට්ඨං;

“Therefore, with a mind that does not hold back, one should give where the gift yields great fruit. Merits are the support for beings in the next world.” The sixth.

9. භොජනසුත්තං

9. The Discourse on Food

37. ‘‘භොජනං, භික්ඛවෙ, දදමානො දායකො පටිග්ගාහකානං පඤ්ච ඨානානි දෙති. කතමානි පඤ්ච? ආයුං දෙති, වණ්ණං දෙති, සුඛං දෙති, බලං දෙති, පටිභානං දෙති. ආයුං ඛො පන දත්වා ආයුස්ස භාගී හොති දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා; වණ්ණං දත්වා වණ්ණස්ස භාගී හොති දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා; සුඛං දත්වා සුඛස්ස භාගී හොති දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස [Pg.36] වා; බලං දත්වා බලස්ස භාගී හොති දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා; පටිභානං දත්වා පටිභානස්ස භාගී හොති දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා. භොජනං, භික්ඛවෙ, දදමානො දායකො පටිග්ගාහකානං ඉමානි පඤ්ච ඨානානි දෙතී’’ති.

37. “Bhikkhus, a donor giving food gives five things to the recipients. What five? One gives life, one gives complexion, one gives happiness, one gives strength, and one gives intelligence. Having given life, one becomes a partaker of life, whether divine or human. Having given complexion, one becomes a partaker of complexion, whether divine or human. Having given happiness, one becomes a partaker of happiness, whether divine or human. Having given strength, one becomes a partaker of strength, whether divine or human. Having given intelligence, one becomes a partaker of intelligence, whether divine or human. Bhikkhus, a donor giving food gives these five things to the recipients.”

‘‘ආයුදො බලදො ධීරො, වණ්ණදො පටිභානදො;

සුඛස්ස දාතා මෙධාවී, සුඛං සො අධිගච්ඡති.

“The steadfast one is a giver of life and strength, a giver of complexion and intelligence. The wise one is a giver of happiness; they attain happiness.

‘‘ආයුං දත්වා බලං වණ්ණං, සුඛඤ්ච පටිභානකං ;

දීඝායු යසවා හොති, යත්ථ යත්ථූපපජ්ජතී’’ති. සත්තමං;

“Having given life, strength, complexion, happiness, and intelligence, one becomes long-lived and renowned wherever one is reborn.” The seventh.

8. සද්ධසුත්තං

8. The Discourse on Faith

38. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, සද්ධෙ කුලපුත්තෙ ආනිසංසා. කතමෙ පඤ්ච? යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ සන්තො සප්පුරිසා තෙ සද්ධඤ්ඤෙව පඨමං අනුකම්පන්තා අනුකම්පන්ති, නො තථා අස්සද්ධං; සද්ධඤ්ඤෙව පඨමං උපසඞ්කමන්තා උපසඞ්කමන්ති, නො තථා අස්සද්ධං; සද්ධඤ්ඤෙව පඨමං පටිග්ගණ්හන්තා පටිග්ගණ්හන්ති, නො තථා අස්සද්ධං; සද්ධඤ්ඤෙව පඨමං ධම්මං දෙසෙන්තා දෙසෙන්ති, නො තථා අස්සද්ධං; සද්ධො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සද්ධෙ කුලපුත්තෙ ආනිසංසා.

38. “Bhikkhus, there are these five benefits for a faithful person of good family. What five? Those good persons who are in the world first show compassion to the faithful, not so to the faithless; they first approach the faithful, not so the faithless; they first accept from the faithful, not so from the faithless; they first teach the Dhamma to the faithful, not so to the faithless; a faithful person, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, in a heavenly world. These, bhikkhus, are the five benefits for a faithful person of good family.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සුභූමියං චතුමහාපථෙ මහානිග්‍රොධො සමන්තා පක්ඛීනං පටිසරණං හොති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සද්ධො කුලපුත්තො බහුනො ජනස්ස පටිසරණං හොති භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකාන’’න්ති.

“Just as, bhikkhus, on level ground at a crossroads, a great banyan tree is a refuge for birds all around, so too, bhikkhus, a faithful person of good family is a refuge for many people—for bhikkhus, bhikkhunīs, laymen, and laywomen.”

‘‘සාඛාපත්තඵලූපෙතො, ඛන්ධිමාව මහාදුමො;

මූලවා ඵලසම්පන්නො, පතිට්ඨා හොති පක්ඛිනං.

“Endowed with branches, leaves, and fruit, possessing a trunk and roots, a great tree, abounding in fruit, becomes a support for birds.

‘‘මනොරමෙ ආයතනෙ, සෙවන්ති නං විහඞ්ගමා;

ඡායං ඡායත්ථිකා යන්ති, ඵලත්ථා ඵලභොජිනො.

“In that delightful abode, birds resort to it; those seeking shade go to the shade, and those seeking fruit eat the fruit.

‘‘තථෙව සීලසම්පන්නං, සද්ධං පුරිසපුග්ගලං;

නිවාතවුත්තිං අත්ථද්ධං, සොරතං සඛිලං මුදුං.

“Just so, a faithful person endowed with virtue; of humble conduct, unassuming, gentle, amiable, and mild—

‘‘වීතරාගා [Pg.37] වීතදොසා, වීතමොහා අනාසවා;

පුඤ්ඤක්ඛෙත්තානි ලොකස්මිං, සෙවන්ති තාදිසං නරං.

“—those free from passion, free from aversion, free from delusion, without cankers, being fields of merit in the world, resort to such a person.

‘‘තෙ තස්ස ධම්මං දෙසෙන්ති, සබ්බදුක්ඛාපනූදනං;

යං සො ධම්මං ඉධඤ්ඤාය, පරිනිබ්බාති අනාසවො’’ති. අට්ඨමං;

“They teach him the Dhamma that removes all suffering; having understood that Dhamma here, being without cankers, he attains final Nibbāna.” The eighth.

9. පුත්තසුත්තං

9. The Discourse on a Son

39. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඨානානි සම්පස්සන්තා මාතාපිතරො පුත්තං ඉච්ඡන්ති කුලෙ ජායමානං. කතමානි පඤ්ච? භතො වා නො භරිස්සති; කිච්චං වා නො කරිස්සති; කුලවංසො චිරං ඨස්සති; දායජ්ජං පටිපජ්ජිස්සති; අථ වා පන පෙතානං කාලඞ්කතානං දක්ඛිණං අනුප්පදස්සතීති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ඨානානි සම්පස්සන්තා මාතාපිතරො පුත්තං ඉච්ඡන්ති කුලෙ ජායමාන’’න්ති.

39. “Bhikkhus, seeing these five reasons, parents wish for a son to be born in their family. What five? ‘Having been supported, he will support us; he will do our work for us; the family lineage will long endure; he will succeed to the inheritance; or else, for us who have passed on and are deceased, he will give a dedicatory offering.’ These, bhikkhus, are the five reasons that parents, seeing them, wish for a son to be born in their family.”

‘‘පඤ්ච ඨානානි සම්පස්සං, පුත්තං ඉච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

භතො වා නො භරිස්සති, කිච්චං වා නො කරිස්සති.

“Seeing five reasons, the wise desire a son: ‘Having been supported, he will support us; and he will do our work for us.

‘‘කුලවංසො චිරං තිට්ඨෙ, දායජ්ජං පටිපජ්ජති;

අථ වා පන පෙතානං, දක්ඛිණං අනුප්පදස්සති.

‘May the family lineage long endure; may he succeed to the inheritance; or else, for the departed, may he give a dedicatory offering.’

‘‘ඨානානෙතානි සම්පස්සං, පුත්තං ඉච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

තස්මා සන්තො සප්පුරිසා, කතඤ්ඤූ කතවෙදිනො.

“Seeing these reasons, the wise desire a son. Therefore, the good and true, being grateful and mindful of what was done for them,

‘‘භරන්ති මාතාපිතරො, පුබ්බෙ කතමනුස්සරං;

කරොන්ති නෙසං කිච්චානි, යථා තං පුබ්බකාරිනං.

“Remembering what was done for them before, they support their parents; they perform for them their duties, as was done for them by their benefactors.

‘‘ඔවාදකාරී භතපොසී, කුලවංසං අහාපයං;

සද්ධො සීලෙන සම්පන්නො, පුත්තො හොති පසංසියො’’ති. නවමං;

“Heeding their advice, supporting those who supported him, not allowing the family lineage to decline, a son endowed with faith and virtue is praiseworthy.” The ninth.

10. මහාසාලපුත්තසුත්තං

10. The Discourse on the Son of a Man of Great Substance

40. ‘‘හිමවන්තං, භික්ඛවෙ, පබ්බතරාජං නිස්සාය මහාසාලා පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪන්ති. කතමාහි පඤ්චහි? සාඛාපත්තපලාසෙන වඩ්ඪන්ති; තචෙන වඩ්ඪන්ති; පපටිකාය වඩ්ඪන්ති; ඵෙග්ගුනා වඩ්ඪන්ති; සාරෙන වඩ්ඪන්ති. හිමවන්තං, භික්ඛවෙ, පබ්බතරාජං නිස්සාය මහාසාලා ඉමාහි පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪන්ති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සද්ධං කුලපුත්තං නිස්සාය අන්තොජනො පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪති. කතමාහි [Pg.38] පඤ්චහි? සද්ධාය වඩ්ඪති; සීලෙන වඩ්ඪති; සුතෙන වඩ්ඪති; චාගෙන වඩ්ඪති; පඤ්ඤාය වඩ්ඪති. සද්ධං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තං නිස්සාය අන්තොජනො ඉමාහි පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪතී’’ති.

40. “Bhikkhus, relying on Himavanta, the king of mountains, great sāla trees grow by five kinds of growth. What five? They grow by branches, leaves, and foliage; by bark; by outer bark; by sapwood; by heartwood. Bhikkhus, relying on Himavanta, the king of mountains, great sāla trees grow by these five kinds of growth. In the same way, Bhikkhus, relying on a faithful clansman, the people within grow by five kinds of growth. What five? They grow by faith; by virtue; by learning; by generosity; by wisdom. Bhikkhus, relying on a faithful clansman, the people within grow by these five kinds of growth.”

‘‘යථා හි පබ්බතො සෙලො, අරඤ්ඤස්මිං බ්‍රහාවනෙ;

තං රුක්ඛා උපනිස්සාය, වඩ්ඪන්තෙ තෙ වනප්පතී.

“Just as in a great forest, a wilderness, relying on a rocky mountain, the trees, those lords of the forest, grow.”

‘‘තථෙව සීලසම්පන්නං, සද්ධං කුලපුත්තං ඉමං ;

උපනිස්සාය වඩ්ඪන්ති, පුත්තදාරා ච බන්ධවා;

අමච්චා ඤාතිසඞ්ඝා ච, යෙ චස්ස අනුජීවිනො.

“Just so, relying on this virtuous and faithful clansman, his children, wife, and relatives prosper, as do his companions, kinsmen, and those who depend on him for their livelihood.”

‘‘ත්‍යස්ස සීලවතො සීලං, චාගං සුචරිතානි ච;

පස්සමානානුකුබ්බන්ති, යෙ භවන්ති විචක්ඛණා.

“Those who are discerning, seeing his virtue, generosity, and good conduct, emulate him.”

‘‘ඉමං ධම්මං චරිත්වාන, මග්ගං සුගතිගාමිනං;

නන්දිනො දෙවලොකස්මිං, මොදන්ති කාමකාමිනො’’ති. දසමං;

“Having practiced this Dhamma, the path leading to a good destination, the joyful ones who desire pleasures rejoice in the heavenly world.” Tenth.

සුමනවග්ගො චතුත්ථො.

The Sumanā Chapter: The Fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

සුමනා චුන්දී උග්ගහො, සීහො දානානිසංසකො;

කාලභොජනසද්ධා ච, පුත්තසාලෙහි තෙ දසාති.

Sumanā, Cundī, Uggaha, Sīha, the Benefits of Giving, Timely Giving, Giving Food, the Faithful, and the Clansman and the Sāla Tree—these are the ten.

5. මුණ්ඩරාජවග්ගො

5. The Muṇḍarāja Chapter

1. ආදියසුත්තං

1. The Discourse on the Uses of Wealth

41. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමෙ, ගහපති, භොගානං ආදියා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං [Pg.39] පරිහරති; මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති; පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති. අයං පඨමො භොගානං ආදියො.

41. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then the householder Anāthapiṇḍika approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. To the householder Anāthapiṇḍika sitting to one side, the Blessed One said this: “Householder, there are these five uses of wealth. What five? Here, householder, a noble disciple—with wealth acquired by energetic effort, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, rightful and righteously gained—makes himself happy and pleased, and properly maintains his happiness; he makes his mother and father happy and pleased, and properly maintains their happiness; he makes his children, wife, slaves, servants, and workers happy and pleased, and properly maintains their happiness. This is the first use of wealth.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, අරියසාවකො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති. අයං දුතියො භොගානං ආදියො.

“Furthermore, householder, a noble disciple—with wealth acquired by energetic effort, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, rightful and righteously gained—makes his friends and associates happy and pleased, and properly maintains their happiness. This is the second use of wealth.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, අරියසාවකො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි යා තා හොන්ති ආපදා – අග්ගිතො වා උදකතො වා රාජතො වා චොරතො වා අප්පියතො වා දායාදතො – තථාරූපාසු ආපදාසු භොගෙහි පරියොධාය වත්තති, සොත්ථිං අත්තානං කරොති. අයං තතියො භොගානං ආදියො.

“Furthermore, householder, a noble disciple—with wealth acquired by energetic effort, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, rightful and righteously gained—uses that wealth to ward off whatever misfortunes may arise from fire, water, kings, thieves, or unloved heirs, thereby making himself secure. This is the third use of wealth.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, අරියසාවකො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි පඤ්චබලිං කත්තා හොති. ඤාතිබලිං, අතිථිබලිං, පුබ්බපෙතබලිං, රාජබලිං, දෙවතාබලිං – අයං චතුත්ථො භොගානං ආදියො.

“Furthermore, householder, a noble disciple—with wealth acquired by energetic effort, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, rightful and righteously gained—becomes a maker of the five offerings: offerings to relatives, offerings to guests, offerings to the departed, offerings to the king, and offerings to the deities. This is the fourth use of wealth.

‘‘පුන චපරං, ගහපති, අරියසාවකො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා මදප්පමාදා පටිවිරතා ඛන්තිසොරච්චෙ නිවිට්ඨා එකමත්තානං දමෙන්ති එකමත්තානං සමෙන්ති එකමත්තානං පරිනිබ්බාපෙන්ති, තථාරූපෙසු සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. අයං පඤ්චමො භොගානං ආදියො. ඉමෙ ඛො, ගහපති, පඤ්ච භොගානං ආදියා.

“Furthermore, householder, a noble disciple—with wealth acquired by energetic effort, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, rightful and righteously gained—establishes a lofty offering for those ascetics and brahmins who abstain from intoxication and negligence, are established in patience and gentleness, and who are each taming himself, each calming himself, each bringing himself to final Nibbāna. Such an offering is heavenly, results in happiness, and is conducive to heaven. This is the fifth use of wealth. These, householder, are the five uses of wealth.

‘‘තස්ස චෙ, ගහපති, අරියසාවකස්ස ඉමෙ පඤ්ච භොගානං ආදියෙ ආදියතො භොගා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, තස්ස එවං හොති – ‘යෙ වත භොගානං ආදියා තෙ චාහං ආදියාමි භොගා ච මෙ පරික්ඛයං ගච්ඡන්තී’ති. ඉතිස්ස හොති අවිප්පටිසාරො. තස්ස චෙ, ගහපති, අරියසාවකස්ස ඉමෙ පඤ්ච භොගානං ආදියෙ ආදියතො භොගා අභිවඩ්ඪන්ති[Pg.40], තස්ස එවං හොති – ‘යෙ වත භොගානං ආදියා තෙ චාහං ආදියාමි භොගා ච මෙ අභිවඩ්ඪන්තී’ති. ඉතිස්ස හොති උභයෙනෙව අවිප්පටිසාරො’’ති.

“If, householder, while a noble disciple is putting his wealth to these five uses, that wealth declines, he thinks: ‘Indeed, I am putting my wealth to its proper uses, and my wealth is declining.’ Thus he has no remorse. If, householder, while a noble disciple is putting his wealth to these five uses, that wealth increases, he thinks: ‘Indeed, I am putting my wealth to its proper uses, and my wealth is increasing.’ Thus, in either case, he has no remorse.”

‘‘භුත්තා භොගා භතා භච්චා, විතිණ්ණා ආපදාසු මෙ;

උද්ධග්ගා දක්ඛිණා දින්නා, අථො පඤ්චබලීකතා;

උපට්ඨිතා සීලවන්තො, සඤ්ඤතා බ්‍රහ්මචාරයො.

“My wealth has been enjoyed, my dependents supported, and I have overcome misfortunes. A lofty offering has been given by me, and the five offerings have also been made. The virtuous, restrained, and celibate ones have been attended to by me.”

‘‘යදත්ථං භොගං ඉච්ඡෙය්‍ය, පණ්ඩිතො ඝරමාවසං;

සො මෙ අත්ථො අනුප්පත්තො, කතං අනනුතාපියං.

“For whatever purpose a wise person dwelling at home might wish for wealth, that purpose has been attained by me. I have done what brings no regret.”

‘‘එතං අනුස්සරං මච්චො, අරියධම්මෙ ඨිතො නරො;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති. පඨමං;

“Remembering this, a mortal, a person established in the Noble Dhamma, is praised right here in this world, and after death, rejoices in heaven.” First.

2. සප්පුරිසසුත්තං

2. The Discourse on the Good Person

42. ‘‘සප්පුරිසො, භික්ඛවෙ, කුලෙ ජායමානො බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; මාතාපිතූනං අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; පුත්තදාරස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; දාසකම්මකරපොරිසස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; මිත්තාමච්චානං අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; සමණබ්‍රාහ්මණානං අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති.

42. Bhikkhus, when a good person is born into a family, it is for the welfare, benefit, and happiness of many people; for the welfare, benefit, and happiness of their mother and father; for the welfare, benefit, and happiness of their children and wife; for the welfare, benefit, and happiness of their servants and workers; for the welfare, benefit, and happiness of their friends and associates; for the welfare, benefit, and happiness of ascetics and brahmins.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාමෙඝො සබ්බසස්සානි සම්පාදෙන්තො බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො කුලෙ ජායමානො බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; මාතාපිතූනං අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; පුත්තදාරස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; දාසකම්මකරපොරිසස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; මිත්තාමච්චානං අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොති; සමණබ්‍රාහ්මණානං අත්ථාය හිතාය සුඛාය හොතී’’ති.

Just as, bhikkhus, a great rain cloud, bringing all crops to fruition, is for the welfare, benefit, and happiness of many people; so too, bhikkhus, when a good person is born into a family, it is for the welfare, benefit, and happiness of many people; for the welfare, benefit, and happiness of their mother and father; for the welfare, benefit, and happiness of their children and wife; for the welfare, benefit, and happiness of their servants and workers; for the welfare, benefit, and happiness of their friends and associates; and for the welfare, benefit, and happiness of ascetics and brahmins.

‘‘හිතො බහුන්නං පටිපජ්ජ භොගෙ, තං දෙවතා රක්ඛති ධම්මගුත්තං;

බහුස්සුතං සීලවතූපපන්නං, ධම්මෙ ඨිතං න විජහති කිත්ති.

He who, for the welfare of many, manages his wealth—him the deities protect, guarded by the Dhamma. One who is learned, endowed with virtue, and established in the Dhamma—fame does not forsake him.

‘‘ධම්මට්ඨං [Pg.41] සීලසම්පන්නං, සච්චවාදිං හිරීමනං;

නෙක්ඛං ජම්බොනදස්සෙව, කො තං නින්දිතුමරහති;

දෙවාපි නං පසංසන්ති, බ්‍රහ්මුනාපි පසංසිතො’’ති. දුතියං;

One established in the Dhamma, accomplished in virtue, truthful, conscientious, like refined Jambūnada gold—who is fit to blame him? Even the devas praise him; by Brahmā, too, he is praised.

3. ඉට්ඨසුත්තං

3. The Discourse on the Desirable

43. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

43. Then the householder Anāthapiṇḍika approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One then said this to the householder Anāthapiṇḍika, who was sitting to one side:

‘‘පඤ්චිමෙ, ගහපති, ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? ආයු, ගහපති, ඉට්ඨො කන්තො මනාපො දුල්ලභො ලොකස්මිං; වණ්ණො ඉට්ඨො කන්තො මනාපො දුල්ලභො ලොකස්මිං; සුඛං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං දුල්ලභං ලොකස්මිං; යසො ඉට්ඨො කන්තො මනාපො දුල්ලභො ලොකස්මිං; සග්ගා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං. ඉමෙ ඛො, ගහපති, පඤ්ච ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං.

Householder, these five things are desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world. What five? Long life, householder, is desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world; beauty is desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world; happiness is desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world; fame is desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world; and the heavens are desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world. These, householder, are the five things that are desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world.

‘‘ඉමෙසං ඛො, ගහපති, පඤ්චන්නං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං දුල්ලභානං ලොකස්මිං න ආයාචනහෙතු වා පත්ථනාහෙතු වා පටිලාභං වදාමි. ඉමෙසං ඛො, ගහපති, පඤ්චන්නං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං දුල්ලභානං ලොකස්මිං ආයාචනහෙතු වා පත්ථනාහෙතු වා පටිලාභො අභවිස්ස, කො ඉධ කෙන හායෙථ?

Householder, I do not say that the obtaining of these five things—desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world—is due to verbal request or mental longing. If, householder, the obtaining of these five things—desirable, pleasing, agreeable, and hard to obtain in the world—were due to verbal request or mental longing, who here would be lacking in anything?

‘‘න ඛො, ගහපති, අරහති අරියසාවකො ආයුකාමො ආයුං ආයාචිතුං වා අභිනන්දිතුං වා ආයුස්ස වාපි හෙතු. ආයුකාමෙන, ගහපති, අරියසාවකෙන ආයුසංවත්තනිකා පටිපදා පටිපජ්ජිතබ්බා. ආයුසංවත්තනිකා හිස්ස පටිපදා පටිපන්නා ආයුපටිලාභාය සංවත්තති. සො ලාභී හොති ආයුස්ස දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා.

Householder, it is not fitting for a noble disciple who desires long life to request long life or to delight in it. There is a cause for long life. A noble disciple desiring long life should undertake the practice that conduces to long life. For when he has undertaken this practice that conduces to long life, it leads to the acquisition of long life. He becomes a recipient of long life, whether divine or human.

‘‘න ඛො, ගහපති, අරහති අරියසාවකො වණ්ණකාමො වණ්ණං ආයාචිතුං වා අභිනන්දිතුං වා වණ්ණස්ස වාපි හෙතු. වණ්ණකාමෙන, ගහපති, අරියසාවකෙන වණ්ණසංවත්තනිකා පටිපදා පටිපජ්ජිතබ්බා. වණ්ණසංවත්තනිකා හිස්ස පටිපදා පටිපන්නා වණ්ණපටිලාභාය සංවත්තති. සො ලාභී හොති වණ්ණස්ස දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා.

Householder, it is not fitting for a noble disciple who desires beauty to request beauty or to delight in it. There is a cause for beauty. A noble disciple desiring beauty should undertake the practice that conduces to beauty. For when he has undertaken this practice that conduces to beauty, it leads to the acquisition of beauty. He becomes a recipient of beauty, whether divine or human.

‘‘න [Pg.42] ඛො, ගහපති, අරහති අරියසාවකො සුඛකාමො සුඛං ආයාචිතුං වා අභිනන්දිතුං වා සුඛස්ස වාපි හෙතු. සුඛකාමෙන, ගහපති, අරියසාවකෙන සුඛසංවත්තනිකා පටිපදා පටිපජ්ජිතබ්බා. සුඛසංවත්තනිකා හිස්ස පටිපදා පටිපන්නා සුඛපටිලාභාය සංවත්තති. සො ලාභී හොති සුඛස්ස දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා.

Householder, it is not fitting for a noble disciple who desires happiness to request happiness or to delight in it. There is a cause for happiness. A noble disciple desiring happiness should undertake the practice that conduces to happiness. For when he has undertaken this practice that conduces to happiness, it leads to the acquisition of happiness. He becomes a recipient of happiness, whether divine or human.

‘‘න ඛො, ගහපති, අරහති අරියසාවකො යසකාමො යසං ආයාචිතුං වා අභිනන්දිතුං වා යසස්ස වාපි හෙතු. යසකාමෙන, ගහපති, අරියසාවකෙන යසසංවත්තනිකා පටිපදා පටිපජ්ජිතබ්බා. යසසංවත්තනිකා හිස්ස පටිපදා පටිපන්නා යසපටිලාභාය සංවත්තති. සො ලාභී හොති යසස්ස දිබ්බස්ස වා මානුසස්ස වා.

Householder, it is not fitting for a noble disciple who desires fame to request fame or to delight in it. There is a cause for fame. A noble disciple desiring fame should undertake the practice that conduces to fame. For when he has undertaken this practice that conduces to fame, it leads to the acquisition of fame. He becomes a recipient of fame, whether divine or human.

‘‘න ඛො, ගහපති, අරහති අරියසාවකො සග්ගකාමො සග්ගං ආයාචිතුං වා අභිනන්දිතුං වා සග්ගානං වාපි හෙතු. සග්ගකාමෙන, ගහපති, අරියසාවකෙන සග්ගසංවත්තනිකා පටිපදා පටිපජ්ජිතබ්බා. සග්ගසංවත්තනිකා හිස්ස පටිපදා පටිපන්නා සග්ගපටිලාභාය සංවත්තති. සො ලාභී හොති සග්ගාන’’න්ති.

Householder, it is not fitting for a noble disciple who desires the heavens to request the heavens or to delight in them. There is a cause for the heavens. A noble disciple desiring the heavens should undertake the practice that conduces to the heavens. For when he has undertaken this practice that conduces to the heavens, it leads to the acquisition of the heavens. He becomes a recipient of the heavens.

‘‘ආයුං වණ්ණං යසං කිත්තිං, සග්ගං උච්චාකුලීනතං;

රතියො පත්ථයානෙන, උළාරා අපරාපරා.

For one who aspires to long life, beauty, fame, renown, heaven, high birth, and sublime, successive joys,

‘‘අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා;

‘‘අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිගණ්හාති පණ්ඩිතො.

the wise praise diligence in meritorious deeds. The diligent wise one attains both benefits:

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති. තතියං;

the benefit in this very life and the benefit that pertains to the future life. Because he comprehends the benefit, the steadfast person is called 'wise'.

4. මනාපදායීසුත්තං

4. The Discourse on the Giver of What Is Pleasing

44. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන උග්ගස්ස ගහපතිනො වෙසාලිකස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා [Pg.43] එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො භගවන්තං එතදවොච –

44. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood, in the Hall with the Peaked Roof. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and went to the residence of Ugga the householder of Vesālī. Having gone there, he sat down on the prepared seat. Then Ugga the householder of Vesālī approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, Ugga the householder of Vesālī said this to the Blessed One:

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මනාපදායී ලභතෙ මනාප’න්ති. මනාපං මෙ, භන්තෙ, සාලපුප්ඵකං ඛාදනීයං; තං මෙ භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය.

“Venerable sir, I have heard this in the Blessed One’s presence, I have received it in his presence: ‘The giver of what is pleasing obtains what is pleasing.’ Venerable sir, this confection like a sāla flower is pleasing to me; may the Blessed One accept it out of compassion for me.” The Blessed One accepted it out of compassion.

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මනාපදායී ලභතෙ මනාප’න්ති. මනාපං මෙ, භන්තෙ, සම්පන්නකොලකං සූකරමංසං ; තං මෙ භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය.

“Venerable sir, I have heard this in the Blessed One’s presence, I have received it in his presence: ‘The giver of what is pleasing obtains what is pleasing.’ Venerable sir, this pork prepared with jujubes is pleasing to me; may the Blessed One accept it out of compassion for me.” The Blessed One accepted it out of compassion.

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මනාපදායී ලභතෙ මනාප’න්ති. මනාපං මෙ, භන්තෙ, නිබ්බත්තතෙලකං නාලියසාකං; තං මෙ භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය.

“Venerable sir, I have heard this in the Blessed One’s presence, I have received it in his presence: ‘The giver of what is pleasing obtains what is pleasing.’ Venerable sir, this fried nāliya green, cooked until the oil separates, is pleasing to me; may the Blessed One accept it out of compassion for me.” The Blessed One accepted it out of compassion.

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මනාපදායී ලභතෙ මනාප’න්ති. මනාපො මෙ, භන්තෙ, සාලීනං ඔදනො විචිතකාළකො අනෙකසූපො අනෙකබ්‍යඤ්ජනො; තං මෙ භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය.

“Venerable sir, I have heard this in the Blessed One’s presence, I have received it in his presence: ‘The giver of what is pleasing obtains what is pleasing.’ Venerable sir, this rice from sāli grains, with dark grains removed, with many soups and many curries, is pleasing to me; may the Blessed One accept it out of compassion for me.” The Blessed One accepted it out of compassion.

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මනාපදායී ලභතෙ මනාප’න්ති. මනාපානි මෙ, භන්තෙ, කාසිකානි වත්ථානි; තානි මෙ භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය.

“Venerable sir, I have heard this in the Blessed One’s presence, I have received it in his presence: ‘The giver of what is pleasing obtains what is pleasing.’ Venerable sir, these Kāsī cloths are pleasing to me; may the Blessed One accept them out of compassion for me.” The Blessed One accepted them out of compassion.

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මනාපදායී ලභතෙ මනාප’න්ති. මනාපො මෙ, භන්තෙ, පල්ලඞ්කො ගොනකත්ථතො පටලිකත්ථතො කදලිමිගපවරපච්චත්ථරණො සඋත්තරච්ඡදො උභතොලොහිතකූපධානො. අපි ච, භන්තෙ, මයම්පෙතං ජානාම – ‘නෙතං භගවතො කප්පතී’ති. ඉදං මෙ, භන්තෙ, චන්දනඵලකං අග්ඝති අධිකසතසහස්සං; තං මෙ භගවා [Pg.44] පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය. අථ ඛො භගවා උග්ගං ගහපතිං වෙසාලිකං ඉමිනා අනුමොදනීයෙන අනුමොදි –

“Venerable sir, I have heard this in the Blessed One’s presence, I have received it in his presence: ‘The giver of what is pleasing obtains what is pleasing.’ Venerable sir, this couch with a long-fleeced cover, a cover with a floral pattern, and a choice spread of kadali-antelope hide, with a canopy above and red cushions at both ends, is pleasing to me. Moreover, venerable sir, we know this: ‘This is not allowable for the Blessed One.’ Venerable sir, this sandalwood plank of mine is worth more than a hundred thousand; may the Blessed One accept it out of compassion for me.” The Blessed One accepted it out of compassion. Then the Blessed One expressed his appreciation to Ugga the householder of Vesālī with these verses:

‘‘මනාපදායී ලභතෙ මනාපං,යො උජ්ජුභූතෙසු දදාති ඡන්දසා;

අච්ඡාදනං සයනමන්නපානං,නානාප්පකාරානි ච පච්චයානි.

“The giver of what is pleasing obtains what is pleasing, one who with noble will gives to the upright clothing, bedding, food and drink, and requisites of various kinds.

‘‘චත්තඤ්ච මුත්තඤ්ච අනුග්ගහීතං,ඛෙත්තූපමෙ අරහන්තෙ විදිත්වා;

සො දුච්චජං සප්පුරිසො චජිත්වා,මනාපදායී ලභතෙ මනාප’’න්ති.

Knowing the Arahants are like a field, that good person gives up what is hard to give, a gift that is relinquished, released, and ungrasped. As a giver of what is pleasing, they obtain what is pleasing.”

අථ ඛො භගවා උග්ගං ගහපතිං වෙසාලිකං ඉමිනා අනුමොදනීයෙන අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

Then the Blessed One, having expressed his appreciation to Ugga the householder of Vesālī with these verses, rose from his seat and departed.

අථ ඛො උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො අපරෙන සමයෙන කාලමකාසි. කාලඞ්කතො ච උග්ගො ගහපති වෙසාලිකො අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපජ්ජි. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො උග්ගො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො උග්ගං දෙවපුත්තං භගවා එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, උග්ග, යථාධිප්පායො’’ති? ‘‘තග්ඝ මෙ, භගවා, යථාධිප්පායො’’ති. අථ ඛො භගවා උග්ගං දෙවපුත්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

Then, at a later time, Ugga the householder of Vesālī passed away. After passing away, Ugga the householder of Vesālī was reborn in a certain mind-made body. At that time, the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then Ugga the devaputta, in the late hours of the night, with his surpassing beauty, illuminating the entire Jeta’s Grove, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and stood to one side. The Blessed One said this to Ugga the devaputta who was standing to one side: “I hope, Ugga, that it is in accordance with your wish?” “Indeed, Blessed One, it is in accordance with my wish.” Then the Blessed One addressed Ugga the devaputta with verses:

‘‘මනාපදායී ලභතෙ මනාපං,අග්ගස්ස දාතා ලභතෙ පුනග්ගං;

වරස්ස දාතා වරලාභි හොති,සෙට්ඨං දදො සෙට්ඨමුපෙති ඨානං.

“The giver of what is pleasing obtains what is pleasing; a giver of the best obtains the best again; a giver of the excellent becomes a recipient of the excellent; a giver of the superior attains a superior place.

‘‘යො [Pg.45] අග්ගදායී වරදායී, සෙට්ඨදායී ච යො නරො;

දීඝායු යසවා හොති, යත්ථ යත්ථූපපජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං;

That person who is a giver of the best, a giver of the excellent, and a giver of the superior, wherever they are reborn, becomes long-lived and renowned.”

5. පුඤ්ඤාභිසන්දසුත්තං

5. Discourse on the Streams of Merit

45. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤාභිසන්දා කුසලාභිසන්දා සුඛස්සාහාරා සොවග්ගිකා සුඛවිපාකා සග්ගසංවත්තනිකා ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති.

45. “Bhikkhus, these five are streams of merit, streams of the wholesome, bringers of happiness, heavenly, ripening in happiness, leading to heaven—that conduce to what is wished for, desired, agreeable, for welfare, and for happiness.

‘‘කතමෙ පඤ්ච? යස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චීවරං පරිභුඤ්ජමානො අප්පමාණං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති, අප්පමාණො තස්ස පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති.

“What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu, using a certain donor’s robe, dwells having attained immeasurable concentration of mind. For that donor, there is an immeasurable stream of merit, a stream of the wholesome, a bringer of happiness, heavenly, ripening in happiness, leading to heaven—that conduces to what is wished for, desired, agreeable, for welfare, and for happiness.

‘‘යස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජමානො…පෙ… යස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහාරං පරිභුඤ්ජමානො…පෙ… යස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මඤ්චපීඨං පරිභුඤ්ජමානො…පෙ….

“A bhikkhu, using a certain donor’s almsfood… a bhikkhu, using a certain donor’s dwelling… a bhikkhu, using a certain donor’s bed and seat…

‘‘යස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරිභුඤ්ජමානො අප්පමාණං චෙතොසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරති, අප්පමාණො තස්ස පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පුඤ්ඤාභිසන්දා කුසලාභිසන්දා සුඛස්සාහාරා සොවග්ගිකා සුඛවිපාකා සග්ගසංවත්තනිකා ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති.

Bhikkhus, when a bhikkhu, using the requisite of medicine as a support for the sick, dwells having attained immeasurable concentration of mind, for the donor there is an immeasurable stream of merit, a stream of the wholesome, a bringer of happiness, conducive to a good destination, ripening in happiness, leading to heaven—that conduces to what is wished for, desired, agreeable, for welfare, and for happiness. These, bhikkhus, are the five streams of merit, streams of the wholesome, bringers of happiness, conducive to a good destination, ripening in happiness, leading to heaven—that conduce to what is wished for, desired, agreeable, for welfare, and for happiness.

‘‘ඉමෙහි ච පන, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි පුඤ්ඤාභිසන්දෙහි කුසලාභිසන්දෙහි සමන්නාගතස්ස අරියසාවකස්ස න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

Bhikkhus, for a noble disciple endowed with these five streams of merit, these streams of the wholesome, it is not easy to grasp the measure of the merit, thinking: ‘A stream of merit of such a measure, a stream of the wholesome, a bringer of happiness, conducive to a good destination, ripening in happiness, leading to heaven, conduces to what is wished for, desired, agreeable, for welfare, and for happiness.’ Rather, it is reckoned only as an incalculable, immeasurable, great mass of merit.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ න සුකරං උදකස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකානි උදකාළ්හකානීති වා [Pg.46] එත්තකානි උදකාළ්හකසතානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසහස්සානීති වා එත්තකානි උදකාළ්හකසතසහස්සානීති වා; අථ ඛො අසඞ්ඛෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාඋදකක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති’. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙහි පඤ්චහි පුඤ්ඤාභිසන්දෙහි කුසලාභිසන්දෙහි සමන්නාගතස්ස අරියසාවකස්ස න සුකරං පුඤ්ඤස්ස පමාණං ගහෙතුං – ‘එත්තකො පුඤ්ඤාභිසන්දො කුසලාභිසන්දො සුඛස්සාහාරො සොවග්ගිකො සුඛවිපාකො සග්ගසංවත්තනිකො ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තතී’ති. අථ ඛො අසඞ්ඛෙය්‍යො අප්පමෙය්‍යො මහාපුඤ්ඤක්ඛන්ධොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති.

Just as, bhikkhus, in the great ocean it is not easy to grasp the measure of the water, thinking: ‘There are this many measures of water,’ or ‘this many hundreds of measures of water,’ or ‘this many thousands of measures of water,’ or ‘this many hundreds of thousands of measures of water.’ Rather, it is reckoned only as an incalculable, immeasurable, great mass of water. In the same way, bhikkhus, for a noble disciple endowed with these five streams of merit, these streams of the wholesome, it is not easy to grasp the measure of the merit, thinking: ‘A stream of merit of such a measure, a stream of the wholesome, a bringer of happiness, conducive to a good destination, ripening in happiness, leading to heaven, conduces to what is wished for, desired, agreeable, for welfare, and for happiness.’ Rather, it is reckoned only as an incalculable, immeasurable, great mass of merit.

‘‘මහොදධිං අපරිමිතං මහාසරං,බහුභෙරවං රත්නගණානමාලයං;

නජ්ජො යථා නරගණසඞ්ඝසෙවිතා,පුථූ සවන්තී උපයන්ති සාගරං.

The great ocean, immeasurable and mighty-sounding, full of many terrors, an abode for heaps of gems; just as rivers, frequented by hosts of people, flowing abundantly, approach the ocean.

‘‘එවං නරං අන්නදපානවත්ථදං,සෙය්‍යානිසජ්ජත්ථරණස්ස දායකං;

පුඤ්ඤස්ස ධාරා උපයන්ති පණ්ඩිතං,නජ්ජො යථා වාරිවහාව සාගර’’න්ති. පඤ්චමං;

Thus, to the wise person who gives food, drink, and clothing, and provides beds, seats, and coverings, the streams of merit flow, just as rivers carrying water approach the ocean.

6. සම්පදාසුත්තං

6. The Discourse on Accomplishments

46. ‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා පඤ්ච? සද්ධාසම්පදා, සීලසම්පදා, සුතසම්පදා, චාගසම්පදා, පඤ්ඤාසම්පදා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සම්පදා’’ති. ඡට්ඨං.

46. Bhikkhus, there are these five accomplishments. What five? The accomplishment of faith, the accomplishment of virtue, the accomplishment of learning, the accomplishment of generosity, and the accomplishment of wisdom. These, bhikkhus, are the five accomplishments.

7. ධනසුත්තං

7. The Discourse on Wealth

47. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ධනානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාධනං, සීලධනං, සුතධනං, චාගධනං, පඤ්ඤාධනං.

47. Bhikkhus, there are these five kinds of wealth. What five? The wealth of faith, the wealth of virtue, the wealth of learning, the wealth of generosity, and the wealth of wisdom.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සද්ධාධනං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සද්ධාධනං.

And what, bhikkhus, is the wealth of faith? Here, bhikkhus, a noble disciple has faith; he has faith in the Tathāgata’s enlightenment thus: ‘For this reason, the Blessed One is... a teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ This, bhikkhus, is called the wealth of faith.

‘‘කතමඤ්ච[Pg.47], භික්ඛවෙ, සීලධනං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සීලධනං.

And what, bhikkhus, is the wealth of virtue? Here, bhikkhus, a noble disciple abstains from the destruction of life… abstains from liquor, wine, and intoxicants, which are a basis for heedlessness. This, bhikkhus, is called the wealth of virtue.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සුතධනං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුතධනං.

And what, bhikkhus, is the wealth of learning? Here, bhikkhus, a noble disciple is one of great learning… and has penetrated it well with vision. This, bhikkhus, is called the wealth of learning.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, චාගධනං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසති මුත්තචාගො පයතපාණි වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, චාගධනං.

And what, bhikkhus, is the wealth of generosity? Here, bhikkhus, a noble disciple dwells at home with a mind devoid of the stain of miserliness, is freely generous, open-handed, delights in relinquishment, is amenable to requests, and delights in giving and sharing. This, bhikkhus, is called the wealth of generosity.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාධනං? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාධනං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධනානී’’ති.

And what, bhikkhus, is the wealth of wisdom? Here, bhikkhus, a noble disciple is wise, endowed with wisdom that leads to arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads to the complete destruction of suffering. This, bhikkhus, is called the wealth of wisdom. These, bhikkhus, are the five kinds of wealth.

‘‘යස්ස සද්ධා තථාගතෙ, අචලා සුප්පතිට්ඨිතා;

සීලඤ්ච යස්ස කල්‍යාණං, අරියකන්තං පසංසිතං.

One whose faith in the Tathāgata is unshakeable and well-established; and whose virtue is good, beloved by the noble ones, and praised;

‘‘සඞ්ඝෙ පසාදො යස්සත්ථි, උජුභූතඤ්ච දස්සනං;

අදලිද්දොති තං ආහු, අමොඝං තස්ස ජීවිතං.

who has confidence in the Saṅgha, and whose vision is upright—they say that person is not poor, their life is not in vain.

‘‘තස්මා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච, පසාදං ධම්මදස්සනං;

අනුයුඤ්ජෙථ මෙධාවී, සරං බුද්ධාන සාසන’’න්ති. සත්තමං;

Therefore, a wise person, remembering the teaching of the Buddhas, should be devoted to faith, virtue, confidence, and the vision of the Dhamma.

8. අලබ්භනීයඨානසුත්තං

8. The Discourse on Unobtainable Things

48. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. කතමානි පඤ්ච? ‘ජරාධම්මං මා ජීරී’ති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. ‘බ්‍යාධිධම්මං මා බ්‍යාධීයී’ති …පෙ… ‘මරණධම්මං මා මීයී’ති… ‘ඛයධම්මං මා ඛීයී’ති… ‘නස්සනධම්මං මා නස්සී’ති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.

48. Bhikkhus, these five things are unobtainable by a recluse or a brahmin or a deity or Māra or a Brahmā or by anyone in the world. What five? ‘May that which is subject to aging not age!’—this is an unobtainable thing for a recluse or a brahmin or a deity or Māra or a Brahmā or by anyone in the world. ‘May that which is subject to illness not fall ill!’… ‘May that which is subject to death not die!’… ‘May that which is subject to decay not decay!’… ‘May that which is subject to destruction not be destroyed!’—this is an unobtainable thing for a recluse or a brahmin or a deity or Māra or a Brahmā or by anyone in the world.

‘‘අස්සුතවතො[Pg.48], භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස ජරාධම්මං ජීරති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානංයෙව පරිතාපෙති’’’.

Bhikkhus, for an uninstructed ordinary person, that which is subject to aging, ages. When that which is subject to aging has aged, he does not reflect thus: ‘It is not only for me alone that what is subject to aging, ages. Rather, for as many beings as there are—with their coming, going, passing away, and rebirth—for all these beings, that which is subject to aging, ages. If I, when that which is subject to aging has aged, were to sorrow, become weary, and lament, beating my breast and wailing, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be displeased.’ When that which is subject to aging has aged, he sorrows, becomes weary, and laments; beating his breast, he wails and falls into confusion. This, bhikkhus, is called an uninstructed ordinary person who, pierced by the poisoned arrow of sorrow, torments himself.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස බ්‍යාධිධම්මං බ්‍යාධීයති…පෙ… මරණධම්මං මීයති… ඛයධම්මං ඛීයති… නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානංයෙව පරිතාපෙති’’’.

Furthermore, bhikkhus, for an uninstructed ordinary person, that which is subject to illness, falls ill… that which is subject to death, dies… that which is subject to decay, decays… that which is subject to destruction, is destroyed. When that which is subject to destruction has been destroyed, he does not reflect thus: ‘It is not only for me alone that what is subject to destruction, is destroyed. Rather, for as many beings as there are—with their coming, going, passing away, and rebirth—for all these beings, that which is subject to destruction, is destroyed. If I, when that which is subject to destruction has been destroyed, were to sorrow, become weary, and lament, beating my breast and wailing, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be displeased.’ When that which is subject to destruction has been destroyed, he sorrows, becomes weary, and laments; beating his breast, he wails and falls into confusion. This, bhikkhus, is called an uninstructed ordinary person who, pierced by the poisoned arrow of sorrow, torments himself.

‘‘සුතවතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස ජරාධම්මං ජීරති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති[Pg.49]. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘සුතවා අරියසාවකො අබ්බුහි සවිසං සොකසල්ලං, යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානංයෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානංයෙව පරිනිබ්බාපෙති’’’.

But, bhikkhus, for a learned noble disciple, that which is subject to aging, ages. When that which is subject to aging has aged, he reflects thus: ‘It is not only for me alone that what is subject to aging, ages. Rather, for as many beings as there are—with their coming, going, passing away, and rebirth—for all these beings, that which is subject to aging, ages. If I, when that which is subject to aging has aged, were to sorrow, become weary, and lament, beating my breast and wailing, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be displeased.’ When that which is subject to aging has aged, he does not sorrow, does not become weary, does not lament; he does not beat his breast and wail, nor does he fall into confusion. This, bhikkhus, is called a learned noble disciple who has extracted the poisoned arrow of sorrow, by which the uninstructed ordinary person is pierced and torments himself. Without sorrow, free from the arrow, the noble disciple makes himself utterly cool.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස බ්‍යාධිධම්මං බ්‍යාධීයති…පෙ… මරණධම්මං මීයති… ඛයධම්මං ඛීයති… නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘සුතවා අරියසාවකො අබ්බුහි සවිසං සොකසල්ලං, යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානංයෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානංයෙව පරිනිබ්බාපෙතී’’’ති.

Furthermore, bhikkhus, for a learned noble disciple, that which is subject to illness, falls ill… that which is subject to death, dies… that which is subject to decay, decays… that which is subject to destruction, is destroyed. When that which is subject to destruction has been destroyed, he reflects thus: ‘It is not only for me alone that what is subject to destruction, is destroyed. Rather, for as many beings as there are—with their coming, going, passing away, and rebirth—for all these beings, that which is subject to destruction, is destroyed. If I, when that which is subject to destruction has been destroyed, were to sorrow, become weary, and lament, beating my breast and wailing, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be displeased.’ When that which is subject to destruction has been destroyed, he does not sorrow, does not become weary, does not lament; he does not beat his breast and wail, nor does he fall into confusion. This, bhikkhus, is called a learned noble disciple who has extracted the poisoned arrow of sorrow, by which the uninstructed ordinary person is pierced and torments himself. Without sorrow, free from the arrow, the noble disciple makes himself utterly cool.

‘‘ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති.

These, bhikkhus, are the five things that cannot be obtained in the world by a recluse or a brahmin or a deity or Māra or a Brahmā or by anyone.

‘‘න සොචනාය පරිදෙවනාය,අත්ථොධ ලබ්භා අපි අප්පකොපි;

සොචන්තමෙනං දුඛිතං විදිත්වා,පච්චත්ථිකා අත්තමනා භවන්ති.

Not by sorrowing or by lamenting is any benefit obtained here, not even a little. Knowing that person to be sorrowing and afflicted, the enemies become glad.

‘‘යතො ච ඛො පණ්ඩිතො ආපදාසු,න වෙධතී අත්ථවිනිච්ඡයඤ්ඤූ;

පච්චත්ථිකාස්ස දුඛිතා භවන්ති,දිස්වා මුඛං අවිකාරං පුරාණං.

But when the wise person, skilled in judgment, does not tremble in calamities, his enemies become afflicted, seeing his face unchanged, as it was before.

‘‘ජප්පෙන [Pg.50] මන්තෙන සුභාසිතෙන,අනුප්පදානෙන පවෙණියා වා;

යථා යථා යත්ථ ලභෙථ අත්ථං,තථා තථා තත්ථ පරක්කමෙය්‍ය.

By supplication, by mantras, by well-spoken words, by giving gifts, or by showing one's lineage; in whatever manner and in whatever place one might obtain the benefit, in that very manner and in that very place one should strive.

‘‘සචෙ පජානෙය්‍ය අලබ්භනෙය්‍යො,මයාව අඤ්ඤෙන වා එස අත්ථො;

අසොචමානො අධිවාසයෙය්‍ය,කම්මං දළ්හං කින්ති කරොමි දානී’’ති. අට්ඨමං;

If one should know, 'This benefit is unobtainable either by me or by another,' one should endure without sorrow, thinking: 'Kamma is firm. What can I do now?'

9. කොසලසුත්තං

9. The Discourse concerning Kosala

49. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

49. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then King Pasenadi of Kosala approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side.

(තෙන ඛො පන සමයෙන මල්ලිකා දෙවී කාලඞ්කතා හොති.) අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස උපකණ්ණකෙ ආරොචෙති – ‘‘මල්ලිකා දෙවී, දෙව, කාලඞ්කතා’’ති. එවං වුත්තෙ රාජා පසෙනදි කොසලො දුක්ඛී දුම්මනො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසීදි.

(Now at that time Queen Mallikā had passed away.) Then a certain man approached King Pasenadi of Kosala and reported in his ear, “Your Majesty, Queen Mallikā has passed away.” When this was said, King Pasenadi of Kosala sat down, sorrowful, dispirited, with slumped shoulders, downcast, brooding, and unresponsive.

අථ ඛො භගවා රාජානං පසෙනදිං කොසලං දුක්ඛිං දුම්මනං පත්තක්ඛන්ධං අධොමුඛං පජ්ඣායන්තං අප්පටිභානං විදිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොච – ‘‘පඤ්චිමානි, මහාරාජ, අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. කතමානි පඤ්ච? ‘ජරාධම්මං මා ජීරී’ති අලබ්භනීයං ඨානං…පෙ… න සොචනාය පරිදෙවනාය…පෙ… කම්මං දළ්හං කින්ති කරොමි දානී’’ති. නවමං.

Then the Blessed One, knowing King Pasenadi of Kosala to be sorrowful, dispirited, with slumped shoulders, downcast, brooding, and unresponsive, said to him: “Great king, there are these five states that cannot be obtained by any ascetic or brahmin or god or Māra or Brahmā or anyone in the world. What five? ‘May what is subject to aging not age’—this is an unobtainable state. … It is not obtainable by sorrow or lamentation … ‘Kamma is firm. What can I do now?’” The Ninth.

10. නාරදසුත්තං

10. Nārada Sutta

50. එකං සමයං ආයස්මා නාරදො පාටලිපුත්තෙ විහරති කුක්කුටාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො භද්දා දෙවී කාලඞ්කතා [Pg.51] හොති පියා මනාපා. සො භද්දාය දෙවියා කාලඞ්කතාය පියාය මනාපාය නෙව න්හායති න විලිම්පති න භත්තං භුඤ්ජති න කම්මන්තං පයොජෙති – රත්තින්දිවං භද්දාය දෙවියා සරීරෙ අජ්ඣොමුච්ඡිතො. අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා පියකං කොසාරක්ඛං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, සම්ම පියක, භද්දාය දෙවියා සරීරං ආයසාය තෙලදොණියා පක්ඛිපිත්වා අඤ්ඤිස්සා ආයසාය දොණියා පටිකුජ්ජථ, යථා මයං භද්දාය දෙවියා සරීරං චිරතරං පස්සෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො පියකො කොසාරක්ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා භද්දාය දෙවියා සරීරං ආයසාය තෙලදොණියා පක්ඛිපිත්වා අඤ්ඤිස්සා ආයසාය දොණියා පටිකුජ්ජි.

50. At one time, Venerable Nārada was dwelling at Pāṭaliputta in Kukkuṭārāma. Now at that time, King Muṇḍa’s beloved and dear Queen Bhaddā had passed away. Because Queen Bhaddā, dear and beloved to him, had passed away, he neither bathed nor anointed himself, neither ate food nor attended to his duties—day and night he remained overwhelmed by Queen Bhaddā’s body. Then King Muṇḍa addressed his treasurer Piyaka: “Well then, dear Piyaka, place Queen Bhaddā’s body in an iron trough of oil and cover it with another iron trough, so that we may see Queen Bhaddā’s body for a longer time.” “Yes, Your Majesty,” replied Piyaka the treasurer to King Muṇḍa. He placed Queen Bhaddā’s body in an iron trough of oil and covered it with another iron trough.

අථ ඛො පියකස්ස කොසාරක්ඛස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමස්ස ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො භද්දා දෙවී කාලඞ්කතා පියා මනාපා. සො භද්දාය දෙවියා කාලඞ්කතාය පියාය මනාපාය නෙව න්හායති න විලිම්පති න භත්තං භුඤ්ජති න කම්මන්තං පයොජෙති – රත්තින්දිවං භද්දාය දෙවියා සරීරෙ අජ්ඣොමුච්ඡිතො. කං නු ඛො මුණ්ඩො රාජා සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා පයිරුපාසෙය්‍ය, යස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්‍යා’’ති!

Then Piyaka the treasurer thought: “This King Muṇḍa’s beloved and dear Queen Bhaddā has passed away. Because Queen Bhaddā, dear and beloved to him, had passed away, he neither bathes nor anoints himself, neither eats food nor attends to his duties—day and night he remains overwhelmed by Queen Bhaddā’s body. Which ascetic or brahmin might King Muṇḍa attend upon, so that upon hearing his Dhamma, he could abandon the dart of sorrow?”

අථ ඛො පියකස්ස කොසාරක්ඛස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා නාරදො පාටලිපුත්තෙ විහරති කුක්කුටාරාමෙ. තං ඛො පනායස්මන්තං නාරදං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී බහුස්සුතො චිත්තකථී කල්‍යාණපටිභානො වුද්ධො චෙව අරහා ච’. යංනූන මුණ්ඩො රාජා ආයස්මන්තං නාරදං පයිරුපාසෙය්‍ය, අප්පෙව නාම මුණ්ඩො රාජා ආයස්මතො නාරදස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්‍යා’’ති.

Then Piyaka the treasurer thought: “This Venerable Nārada is dwelling at Pāṭaliputta in Kukkuṭārāma. And a good report of Venerable Nārada’s fame has spread thus: ‘He is wise, skilled, intelligent, learned, an eloquent speaker, has a fine presence of mind, is mature, and is an arahant.’ What if King Muṇḍa were to attend upon Venerable Nārada? Perhaps King Muṇḍa, upon hearing the Dhamma from Venerable Nārada, might abandon the dart of sorrow.”

අථ ඛො පියකො කොසාරක්ඛො යෙන මුණ්ඩො රාජා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මුණ්ඩං රාජානං එතදවොච – ‘‘අයං ඛො, දෙව, ආයස්මා නාරදො පාටලිපුත්තෙ විහරති කුක්කුටාරාමෙ. තං ඛො පනායස්මන්තං නාරදං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී බහුස්සුතො චිත්තකථී කල්‍යාණපටිභානො වුද්ධො චෙව [Pg.52] අරහා ච’. යදි පන දෙවො ආයස්මන්තං නාරදං පයිරුපාසෙය්‍ය, අප්පෙව නාම දෙවො ආයස්මතො නාරදස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්‍යා’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම පියක, ආයස්මන්තං නාරදං පටිවෙදෙහි. කථඤ්හි නාම මාදිසො සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා විජිතෙ වසන්තං පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතො උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති! ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො පියකො කොසාරක්ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා නාරදො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං නාරදං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පියකො කොසාරක්ඛො ආයස්මන්තං නාරදං එතදවොච –

Then Piyaka the treasurer approached King Muṇḍa and said: “Your Majesty, this Venerable Nārada is dwelling at Pāṭaliputta in Kukkuṭārāma. And a good report of this Venerable Nārada’s fame has spread thus: ‘He is wise, skilled, intelligent, learned, an eloquent speaker, has a fine presence of mind, is mature, and is an arahant.’ If Your Majesty were to attend upon Venerable Nārada, perhaps upon hearing Venerable Nārada’s Dhamma, you might abandon the dart of sorrow.” “Well then, dear Piyaka, inform Venerable Nārada. For how could one such as I think it proper to approach an ascetic or brahmin dwelling in my realm without having informed him beforehand?” “Yes, Your Majesty,” replied Piyaka the treasurer to King Muṇḍa. He then approached Venerable Nārada, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, Piyaka the treasurer said to Venerable Nārada:

‘‘ඉමස්ස, භන්තෙ, මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො භද්දා දෙවී කාලඞ්කතා පියා මනාපා. සො භද්දාය දෙවියා කාලඞ්කතාය පියාය මනාපාය නෙව න්හායති න විලිම්පති න භත්තං භුඤ්ජති න කම්මන්තං පයොජෙති – රත්තින්දිවං භද්දාය දෙවියා සරීරෙ අජ්ඣොමුච්ඡිතො. සාධු, භන්තෙ, ආයස්මා නාරදො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා මුණ්ඩො රාජා ආයස්මතො නාරදස්ස ධම්මං සුත්වා සොකසල්ලං පජහෙය්‍යා’’ති. ‘‘යස්සදානි, පියක, මුණ්ඩො රාජා කාලං මඤ්ඤතී’’ති.

“Venerable sir, this King Muṇḍa’s dear and beloved Queen Bhaddā has passed away. Because Queen Bhaddā, dear and beloved to him, had passed away, he neither bathes nor anoints himself, neither eats food nor attends to his duties—day and night he remains overwhelmed by Queen Bhaddā’s body. It would be good, venerable sir, if Venerable Nārada would teach the Dhamma to King Muṇḍa in such a way that, having heard Venerable Nārada’s Dhamma, King Muṇḍa might abandon the dart of sorrow.” “Piyaka, let King Muṇḍa come at the time he thinks fit.”

අථ ඛො පියකො කොසාරක්ඛො උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං නාරදං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන මුණ්ඩො රාජා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මුණ්ඩං රාජානං එතදවොච – ‘‘කතාවකාසො ඛො, දෙව, ආයස්මතා නාරදෙන. යස්සදානි දෙවො කාලං මඤ්ඤතී’’ති. ‘‘තෙන හි, සම්ම පියක, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙහී’’ති. ‘‘එවං, දෙවා’’ති ඛො පියකො කොසාරක්ඛො මුණ්ඩස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි යොජාපෙත්වා මුණ්ඩං රාජානං එතදවොච – ‘‘යුත්තානි ඛො තෙ, දෙව, භද්‍රානි භද්‍රානි යානානි. යස්සදානි දෙවො කාලං මඤ්ඤතී’’ති.

Then Piyaka the treasurer, having risen from his seat, having respectfully paid homage to the Venerable Nārada and circumambulated him to the right, approached King Muṇḍa. Having approached, he said this to King Muṇḍa: “Indeed, Your Majesty, an opportunity has been granted by the Venerable Nārada. Now is the time for that attendance which Your Majesty deems fit.” “In that case, dear Piyaka, have the finest carriages prepared.” “Yes, Your Majesty,” Piyaka the treasurer assented to King Muṇḍa. After having the finest carriages prepared, he said to King Muṇḍa: “Indeed, Your Majesty, the finest carriages have been yoked for you. Now is the time for that attendance which Your Majesty deems fit.”

අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා භද්‍රං යානං අභිරුහිත්වා භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි යෙන කුක්කුටාරාමො තෙන පායාසි මහච්චා රාජානුභාවෙන ආයස්මන්තං නාරදං දස්සනාය. යාවතිකා යානස්ස භූමි යානෙන ගන්ත්වා, යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි. අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා [Pg.53] යෙන ආයස්මා නාරදො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං නාරදං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මුණ්ඩං රාජානං ආයස්මා නාරදො එතදවොච –

Then King Muṇḍa, mounting a fine carriage and accompanied by fine carriages, set out with great royal majesty for the Kukkuṭa Monastery to see the Venerable Nārada. Having gone by carriage as far as the ground was passable for carriages, he then dismounted from the carriage and entered the monastery on foot. Then King Muṇḍa approached the Venerable Nārada. Having approached, he paid homage to the Venerable Nārada and sat down to one side. The Venerable Nārada said this to King Muṇḍa, who was seated to one side:

‘‘පඤ්චිමානි, මහාරාජ, අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. කතමානි පඤ්ච? ‘ජරාධම්මං මා ජීරී’ති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. ‘බ්‍යාධිධම්මං මා බ්‍යාධීයී’ති…පෙ… ‘මරණධම්මං මා මීයී’ති… ‘ඛයධම්මං මා ඛීයී’ති… ‘නස්සනධම්මං මා නස්සී’ති අලබ්භනීයං ඨානං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.

“Great king, there are these five states that cannot be obtained by an ascetic or a brahmin or a deva or Māra or Brahmā or by anyone in the world. What are the five? 'May that which is subject to aging not age'—this is a state that cannot be obtained by an ascetic or a brahmin or a deva or Māra or Brahmā or by anyone in the world. 'May that which is subject to sickness not become sick'… 'May that which is subject to death not die'… 'May that which is subject to destruction not be destroyed'… 'May that which is subject to perishing not perish'—this is a state that cannot be obtained by an ascetic or a brahmin or a deva or Māra or Brahmā or by anyone in the world.”

‘‘අස්සුතවතො, මහාරාජ, පුථුජ්ජනස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස ජරාධම්මං ජීරති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, මහාරාජ – ‘අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානංයෙව පරිතාපෙති’’’.

“Great king, for the unlearned worldling, what is subject to aging ages. When that which is subject to aging has aged, he does not reflect thus: 'It is not for me alone that what is subject to aging ages; but indeed, for all beings for whom there is coming, going, passing away, and rebirth, for all those beings, what is subject to aging ages. If I, when that which is subject to aging has aged, were to grieve, become weary, lament, beat my breast and wail, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be sad.' So, when that which is subject to aging has aged, he grieves, becomes weary, laments, beats his breast and wails, and falls into confusion. This one, great king, is called 'an unlearned worldling who, pierced by the poisoned dart of sorrow, torments himself.'”

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස බ්‍යාධිධම්මං බ්‍යාධීයති…පෙ… මරණධම්මං මීයති… ඛයධම්මං ඛීයති… නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචති කිලමති පරිදෙවති, උරත්තාළිං කන්දති, සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, මහාරාජ – ‘අස්සුතවා පුථුජ්ජනො විද්ධො සවිසෙන සොකසල්ලෙන අත්තානංයෙව පරිතාපෙති’’’.

“Furthermore, great king, for the unlearned worldling, what is subject to sickness becomes sick… what is subject to death dies… what is subject to destruction is destroyed… what is subject to perishing perishes. When that which is subject to perishing has perished, he does not reflect thus: 'It is not for me alone that what is subject to perishing perishes; but indeed, for all beings for whom there is coming, going, passing away, and rebirth, for all those beings, what is subject to perishing perishes. If I, when that which is subject to perishing has perished, were to grieve, become weary, lament, beat my breast and wail, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be sad.' So, when that which is subject to perishing has perished, he grieves, becomes weary, laments, beats his breast and wails, and falls into confusion. This one, great king, is called 'an unlearned worldling who, pierced by the poisoned dart of sorrow, torments himself.'”

‘‘සුතවතො [Pg.54] ච ඛො, මහාරාජ, අරියසාවකස්ස ජරාධම්මං ජීරති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස ජරාධම්මං ජීරති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං ජරාධම්මං ජීරති. අහඤ්චෙව ඛො පන ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො ජරාධම්මෙ ජිණ්ණෙ න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, මහාරාජ – ‘සුතවා අරියසාවකො අබ්බුහි සවිසං සොකසල්ලං, යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානංයෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානංයෙව පරිනිබ්බාපෙති’’’.

“And, great king, for the learned noble disciple, what is subject to aging ages. When that which is subject to aging has aged, he reflects thus: 'It is not for me alone that what is subject to aging ages; but indeed, for all beings for whom there is coming, going, passing away, and rebirth, for all those beings, what is subject to aging ages. If I, when that which is subject to aging has aged, were to grieve, become weary, lament, beat my breast and wail, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be sad.' So, when that which is subject to aging has aged, he does not grieve, does not become weary, does not lament, does not beat his breast and wail, and does not fall into confusion. This one, great king, is called 'a learned noble disciple who has drawn out that poisoned dart of sorrow with which the unlearned worldling, being pierced, torments himself. Being sorrowless and free from that dart, the noble disciple makes himself utterly cool.'”

‘‘පුන චපරං, මහාරාජ, සුතවතො අරියසාවකස්ස බ්‍යාධිධම්මං බ්‍යාධීයති…පෙ… මරණධම්මං මීයති… ඛයධම්මං ඛීයති… නස්සනධම්මං නස්සති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස නස්සනධම්මං නස්සති, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං නස්සනධම්මං නස්සති. අහඤ්චෙව ඛො පන නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ සොචෙය්‍යං කිලමෙය්‍යං පරිදෙවෙය්‍යං, උරත්තාළිං කන්දෙය්‍යං, සම්මොහං ආපජ්ජෙය්‍යං, භත්තම්පි මෙ නච්ඡාදෙය්‍ය, කායෙපි දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමෙය්‍ය, කම්මන්තාපි නප්පවත්තෙය්‍යුං, අමිත්තාපි අත්තමනා අස්සු, මිත්තාපි දුම්මනා අස්සූ’ති. සො නස්සනධම්මෙ නට්ඨෙ න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති, මහාරාජ – ‘සුතවා අරියසාවකො අබ්බුහි සවිසං සොකසල්ලං, යෙන විද්ධො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අත්තානංයෙව පරිතාපෙති. අසොකො විසල්ලො අරියසාවකො අත්තානංයෙව පරිනිබ්බාපෙති ’’’.

“Furthermore, great king, for the learned noble disciple, what is subject to sickness becomes sick… what is subject to death dies… what is subject to destruction is destroyed… what is subject to perishing perishes. When that which is subject to perishing has perished, he reflects thus: ‘It is not for me alone that what is subject to perishing perishes; but indeed, for all beings for whom there is coming, going, passing away, and rebirth, for all those beings, what is subject to perishing perishes. If I, when that which is subject to perishing has perished, were to grieve, become weary, lament, beat my breast and wail, and fall into confusion, my food would not be agreeable, ugliness would befall my body, my work would not proceed, my enemies would be glad, and my friends would be sad.’ So, when that which is subject to perishing has perished, he does not grieve, does not become weary, does not lament, does not beat his breast and wail, and does not fall into confusion. This one, great king, is called 'a learned noble disciple who has drawn out that poisoned dart of sorrow with which the unlearned worldling, being pierced, torments himself. Being sorrowless and free from that dart, the noble disciple makes himself utterly cool.'”

‘‘ඉමානි ඛො, මහාරාජ, පඤ්ච අලබ්භනීයානි ඨානානි සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති.

“These, great king, are five unobtainable conditions in the world for any ascetic or brahmin, for any god, Māra, or Brahmā, or for anyone else.”

‘‘න සොචනාය පරිදෙවනාය,අත්ථොධ ලබ්භා අපි අප්පකොපි;

සොචන්තමෙනං දුඛිතං විදිත්වා,පච්චත්ථිකා අත්තමනා භවන්ති.

“Not by sorrowing or by lamenting is any benefit obtained here, not even a little; knowing him to be sorrowing and afflicted, his adversaries become glad.”

‘‘යතො [Pg.55] ච ඛො පණ්ඩිතො ආපදාසු,න වෙධතී අත්ථවිනිච්ඡයඤ්ඤූ;

පච්චත්ථිකාස්ස දුඛිතා භවන්ති,දිස්වා මුඛං අවිකාරං පුරාණං.

“But when a wise person, skilled in judgment, does not tremble in the face of adversity, his adversaries become distressed, seeing his face unchanged, just as it was before.”

‘‘ජප්පෙන මන්තෙන සුභාසිතෙන,අනුප්පදානෙන පවෙණියා වා;

යථා යථා යත්ථ ලභෙථ අත්ථං,තථා තථා තත්ථ පරක්කමෙය්‍ය.

“By recitation, by sacred formula, by well-spoken words, by giving, or by lineage; in whatever way and in whatever place one might obtain the goal, in that very way and in that very place one should strive.”

‘‘සචෙ පජානෙය්‍ය අලබ්භනෙය්‍යො,මයාව අඤ්ඤෙන වා එස අත්ථො;

අසොචමානො අධිවාසයෙය්‍ය,කම්මං දළ්හං කින්ති කරොමි දානී’’ති.

“If one should know: ‘This goal is unobtainable, either by me or by another,’ then, not sorrowing, one should endure, reflecting: ‘My kamma is firm; what can I do now?’”

එවං වුත්තෙ මුණ්ඩො රාජා ආයස්මන්තං නාරදං එතදවොච – ‘‘කො නාමො අයං, භන්තෙ, ධම්මපරියායො’’ති? ‘‘සොකසල්ලහරණො නාම අයං, මහාරාජ, ධම්මපරියායො’’ති. ‘‘තග්ඝ, භන්තෙ, සොකසල්ලහරණො ! ඉමඤ්හි මෙ, භන්තෙ, ධම්මපරියායං සුත්වා සොකසල්ලං පහීන’’න්ති.

When this was said, King Muṇḍa said to the Venerable Nārada: “What, venerable sir, is the name of this discourse on the Dhamma?” “Great King, this discourse on the Dhamma is called ‘The Removal of the Dart of Sorrow.’” “Truly, venerable sir, it is ‘The Removal of the Dart of Sorrow’! For having heard this discourse on the Dhamma, venerable sir, the dart of sorrow has been abandoned by me.”

අථ ඛො මුණ්ඩො රාජා පියකං කොසාරක්ඛං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි, සම්ම පියක, භද්දාය දෙවියා සරීරං ඣාපෙථ; ථූපඤ්චස්සා කරොථ. අජ්ජතග්ගෙ දානි මයං න්හායිස්සාම චෙව විලිම්පිස්සාම භත්තඤ්ච භුඤ්ජිස්සාම කම්මන්තෙ ච පයොජෙස්සාමා’’ති. දසමං.

Then King Muṇḍa addressed Piyaka the treasurer: “Well then, friend Piyaka, cremate Queen Bhaddā’s body and build a stupa for her. From today onwards, we shall bathe, anoint ourselves, eat our meals, and attend to our duties.” The Tenth.

මුණ්ඩරාජවග්ගො පඤ්චමො.

The Chapter on King Muṇḍa, the Fifth.

තස්සුද්දානං –

The summary of it:

ආදියො සප්පුරිසො ඉට්ඨා, මනාපදායීභිසන්දං;

සම්පදා ච ධනං ඨානං, කොසලො නාරදෙන චාති.

Taking, the good person, the desirable, giving what is pleasing, a stream; accomplishments, wealth, conditions, the Kosalan, and with Nārada.

පඨමපණ්ණාසකං සමත්තං.

The First Fifty is completed.

2. දුතියපණ්ණාසකං

2. The Second Fifty

(6) 1. නීවරණවග්ගො

(6) 1. The Chapter on the Hindrances

1. ආවරණසුත්තං

1. The Discourse on Obstructions

51. එවං [Pg.56] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

51. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. There the Blessed One addressed the monks: “Monks.” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආවරණා නීවරණා චෙතසො අජ්ඣාරුහා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා. කතමෙ පඤ්ච? කාමච්ඡන්දො, භික්ඛවෙ, ආවරණො නීවරණො චෙතසො අජ්ඣාරුහො පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණො. බ්‍යාපාදො, භික්ඛවෙ, ආවරණො නීවරණො චෙතසො අජ්ඣාරුහො පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණො. ථිනමිද්ධං, භික්ඛවෙ, ආවරණං නීවරණං චෙතසො අජ්ඣාරුහං පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණං. උද්ධච්චකුක්කුච්චං, භික්ඛවෙ, ආවරණං නීවරණං චෙතසො අජ්ඣාරුහං පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණං. විචිකිච්ඡා, භික්ඛවෙ, ආවරණා නීවරණා චෙතසො අජ්ඣාරුහා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආවරණා නීවරණා චෙතසො අජ්ඣාරුහා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණා.

“Monks, these five are obstructions, hindrances, that overwhelm the mind and weaken wisdom. What five? Sensual desire, monks, is an obstruction, a hindrance, that overwhelms the mind and weakens wisdom. Ill will, monks, is an obstruction, a hindrance, that overwhelms the mind and weakens wisdom. Sloth and torpor, monks, is an obstruction, a hindrance, that overwhelms the mind and weakens wisdom. Restlessness and remorse, monks, is an obstruction, a hindrance, that overwhelms the mind and weakens wisdom. Doubt, monks, is an obstruction, a hindrance, that overwhelms the mind and weakens wisdom. These, monks, are the five obstructions, hindrances, that overwhelm the mind and weaken wisdom.”

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ අප්පහාය, අබලාය පඤ්ඤාය දුබ්බලාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති පරත්ථං වා ඤස්සති උභයත්ථං වා ඤස්සති උත්තරි වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නදී පබ්බතෙය්‍යා දූරඞ්ගමා සීඝසොතා හාරහාරිනී. තස්සා පුරිසො උභතො නඞ්ගලමුඛානි විවරෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මජ්ඣෙ නදියා සොතො වික්ඛිත්තො විසටො බ්‍යාදිණ්ණො නෙව දූරඞ්ගමො අස්ස න සීඝසොතො න හාරහාරී. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සො වත භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ අප්පහාය, අබලාය පඤ්ඤාය දුබ්බලාය අත්තත්ථං [Pg.57] වා ඤස්සති පරත්ථං වා ඤස්සති උභයත්ථං වා ඤස්සති උත්තරි වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Monks, that a monk, without having abandoned these five obstructions, hindrances, which overwhelm the mind and weaken wisdom, would, with powerless and weak wisdom, know his own welfare, or the welfare of others, or the welfare of both, or would realize a state beyond human states, a special knowledge and vision befitting the noble ones—this is not possible. Suppose, monks, there were a mountain river, flowing from afar, with a swift current, carrying things along. A person would open up irrigation channels on both its banks. In that case, monks, the current in the middle of the river would be scattered, dispersed, and dissipated. It would not flow far, would not have a swift current, and would not carry things along. In the same way, monks, that a monk, without having abandoned these five obstructions, hindrances, which overwhelm the mind and weaken wisdom, would, with powerless and weak wisdom, know his own welfare, or the welfare of others, or the welfare of both, or would realize a state beyond human states, a special knowledge and vision befitting the noble ones—this is not possible.”

‘‘සො වත, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ පහාය, බලවතියා පඤ්ඤාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති පරත්ථං වා ඤස්සති උභයත්ථං වා ඤස්සති උත්තරි වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතීති ඨානමෙතං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නදී පබ්බතෙය්‍යා දූරඞ්ගමා සීඝසොතා හාරහාරිනී. තස්සා පුරිසො උභතො නඞ්ගලමුඛානි පිදහෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මජ්ඣෙ නදියා සොතො අවික්ඛිත්තො අවිසටො අබ්‍යාදිණ්ණො දූරඞ්ගමො චෙව අස්ස සීඝසොතො ච හාරහාරී ච. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සො වත භික්ඛු ඉමෙ පඤ්ච ආවරණෙ නීවරණෙ චෙතසො අජ්ඣාරුහෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ පහාය, බලවතියා පඤ්ඤාය අත්තත්ථං වා ඤස්සති පරත්ථං වා ඤස්සති උභයත්ථං වා ඤස්සති උත්තරි වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතීති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. පඨමං.

“Monks, that a monk, having abandoned these five obstructions, hindrances, which overwhelm the mind and weaken wisdom, would, with powerful wisdom, know his own welfare, or the welfare of others, or the welfare of both, or would realize a state beyond human states, a special knowledge and vision befitting the noble ones—this is possible. Suppose, monks, there were a mountain river, flowing from afar, with a swift current, carrying things along. A person would block the irrigation channels on both its banks. In that case, monks, the current in the middle of the river would be not scattered, not dispersed, and not dissipated. It would flow far, would have a swift current, and would carry things along. In the same way, monks, that a monk, having abandoned these five obstructions, hindrances, which overwhelm the mind and weaken wisdom, would, with powerful wisdom, know his own welfare, or the welfare of others, or the welfare of both, or would realize a state beyond human states, a special knowledge and vision befitting the noble ones—this is possible.” The First.

2. අකුසලරාසිසුත්තං

2. The Discourse on the Mass of the Unwholesome

52. ‘‘අකුසලරාසීති, භික්ඛවෙ, වදමානො පඤ්ච නීවරණෙ සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය. කෙවලො හායං, භික්ඛවෙ, අකුසලරාසි යදිදං පඤ්ච නීවරණා. කතමෙ පඤ්ච? කාමච්ඡන්දනීවරණං, බ්‍යාපාදනීවරණං, ථිනමිද්ධනීවරණං, උද්ධච්චකුක්කුච්චනීවරණං, විචිකිච්ඡානීවරණං. අකුසලරාසීති, භික්ඛවෙ, වදමානො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය. කෙවලො හායං, භික්ඛවෙ, අකුසලරාසි යදිදං පඤ්ච නීවරණා’’ති. දුතියං.

52. “Bhikkhus, if one were to speak of a ‘mass of the unwholesome,’ one would rightly be speaking of the five hindrances. For this, bhikkhus, is entirely a mass of the unwholesome, that is, the five hindrances. Which five? The hindrance of sensual desire, the hindrance of ill will, the hindrance of sloth and drowsiness, the hindrance of restlessness and remorse, and the hindrance of doubt. Bhikkhus, if one were to speak of a ‘mass of the unwholesome,’ one would rightly be speaking of these five hindrances. For this, bhikkhus, is entirely a mass of the unwholesome, that is, the five hindrances.” Second.

3. පධානියඞ්ගසුත්තං

3. The Discourse on the Factors of Striving

53. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, පධානියඞ්ගානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. අප්පාබාධො හොති [Pg.58] අප්පාතඞ්කො; සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී; යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පධානියඞ්ගානී’’ති. තතියං.

53. “Bhikkhus, there are these five factors of striving. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu has faith; he has faith in the enlightenment of the Tathāgata: ‘Thus is the Blessed One an Arahant, perfectly and completely awakened, accomplished in knowledge and conduct, well-gone, knower of the world, supreme trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ He is free from illness and affliction, possessing a balanced digestive fire that is not too cold and not too hot, but moderate and suitable for striving. He is not deceitful or fraudulent, but reveals himself as he truly is to the Teacher or to his wise companions in the holy life. He dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the undertaking of wholesome states; he is strong, of steadfast exertion, not shirking the burden in regard to wholesome states. He is wise, endowed with the noble, penetrative wisdom that leads to the understanding of arising and passing away, which leads rightly to the complete destruction of suffering. These, bhikkhus, are the five factors of striving.” Third.

4. සමයසුත්තං

4. The Discourse on Occasions

54. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, අසමයා පධානාය. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජිණ්ණො හොති ජරායාභිභූතො. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො අසමයො පධානාය.

54. “Bhikkhus, there are these five untimely occasions for striving. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is old, overcome by old age. This, bhikkhus, is the first untimely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බ්‍යාධිතො හොති බ්‍යාධිනාභිභූතො. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො අසමයො පධානාය.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is ill, overcome by illness. This, bhikkhus, is the second untimely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුබ්භික්ඛං හොති දුස්සස්සං දුල්ලභපිණ්ඩං, න සුකරං උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො අසමයො පධානාය.

“Furthermore, bhikkhus, there is a famine, the crops are poor, and almsfood is difficult to obtain; it is not easy to subsist by gleaning with bowl in hand. This, bhikkhus, is the third untimely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භයං හොති අටවිසඞ්කොපො, චක්කසමාරූළ්හා ජානපදා පරියායන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො අසමයො පධානාය.

“Furthermore, bhikkhus, there is danger, unrest in the wilderness, and the people of the countryside, having mounted their wheeled vehicles, flee about. This, bhikkhus, is the fourth untimely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝො භින්නො හොති. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, භින්නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජා ච හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො අසමයො පධානාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අසමයා පධානායාති.

“Furthermore, bhikkhus, the Saṅgha is divided. And when the Saṅgha is divided, bhikkhus, there are mutual insults, mutual threats, mutual casting out, and mutual abandonment. Therein, those who are not yet confident do not gain confidence, and for some of those who are already confident, there is a change for the worse. This, bhikkhus, is the fifth untimely occasion for striving. These, bhikkhus, are the five untimely occasions for striving.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, සමයා පධානාය. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දහරො හොති යුවා සුසු කාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො සමයො පධානාය.

“Bhikkhus, there are these five timely occasions for striving. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is young, youthful, fresh, with black hair, endowed with fine youth, in the first stage of life. This, bhikkhus, is the first timely occasion for striving.

‘‘පුන [Pg.59] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො, සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො සමයො පධානාය.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is free from illness and affliction, possessing a balanced digestive fire that is not too cold and not too hot, but moderate and suitable for striving. This, bhikkhus, is the second timely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සුභික්ඛං හොති සුසස්සං සුලභපිණ්ඩං, සුකරං උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො සමයො පධානාය.

“Furthermore, bhikkhus, there is an abundance of food, the crops are good, and almsfood is easy to obtain; it is easy to subsist by gleaning with bowl in hand. This, bhikkhus, is the third timely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මනුස්සා සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො සමයො පධානාය.

“Furthermore, bhikkhus, people dwell in harmony, rejoicing together, without dispute, having become like milk and water, regarding one another with affectionate eyes. This, bhikkhus, is the fourth timely occasion for striving.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝො සමග්ගො සම්මොදමානො අවිවදමානො එකුද්දෙසො ඵාසු විහරති. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමග්ගෙ න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො සමයො පධානාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සමයා පධානායා’’ති. චතුත්ථං.

“Furthermore, bhikkhus, the Saṅgha dwells in harmony, rejoicing together, without dispute, with a single recitation, living in comfort. And when the Saṅgha is in harmony, bhikkhus, there are no mutual insults, no mutual threats, no mutual casting out, and no mutual abandonment. Therein, those who are not yet confident gain confidence, and for those who are already confident, there is a great increase. This, bhikkhus, is the fifth timely occasion for striving. These, bhikkhus, are the five timely occasions for striving.” Fourth.

5. මාතාපුත්තසුත්තං

5. The Discourse on the Mother and Son

55. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියං උභො මාතාපුත්තා වස්සාවාසං උපගමිංසු – භික්ඛු ච භික්ඛුනී ච. තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහෙසුං. මාතාපි පුත්තස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහොසි; පුත්තොපි මාතරං අභිණ්හං දස්සනකාමො අහොසි. තෙසං අභිණ්හං දස්සනා සංසග්ගො අහොසි. සංසග්ගෙ සති විස්සාසො අහොසි. විස්සාසෙ සති ඔතාරො අහොසි. තෙ ඔතිණ්ණචිත්තා සික්ඛං අපච්චක්ඛාය දුබ්බල්‍යං අනාවිකත්වා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවිංසු.

55. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Monastery. At that time in Sāvatthī, a mother and son, a bhikkhu and a bhikkhunī, entered the rains-residence. They were constantly desirous of seeing one another. The mother, too, was constantly desirous of seeing her son; and the son, too, was constantly desirous of seeing his mother. Due to their constant seeing, association arose. When there was association, intimacy arose. When there was intimacy, an incursion of passion arose. They, with minds overcome by passion, without renouncing the training or declaring their weakness, engaged in sexual intercourse.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, සාවත්ථියං උභො මාතාපුත්තා [Pg.60] වස්සාවාසං උපගමිංසු – භික්ඛු ච භික්ඛුනී ච, තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහෙසුං, මාතාපි පුත්තස්ස අභිණ්හං දස්සනකාමා අහොසි, පුත්තොපි මාතරං අභිණ්හං දස්සනකාමො අහොසි. තෙසං අභිණ්හං දස්සනා සංසග්ගො අහොසි, සංසග්ගෙ සති විස්සාසො අහොසි, විස්සාසෙ සති ඔතාරො අහොසි, තෙ ඔතිණ්ණචිත්තා සික්ඛං අපච්චක්ඛාය දුබ්බල්‍යං අනාවිකත්වා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවිංසූ’’ති.

Then a number of bhikkhus approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One: “Venerable sir, here in Sāvatthī, a mother and son, a bhikkhu and a bhikkhunī, entered the rains-residence. They were constantly desirous of seeing one another. The mother, too, was constantly desirous of seeing her son; and the son, too, was constantly desirous of seeing his mother. Due to their constant seeing, association arose. When there was association, intimacy arose. When there was intimacy, an incursion of passion arose. They, with minds overcome by passion, without renouncing the training or declaring their weakness, engaged in sexual intercourse.”

‘‘කිං නු සො, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසො මඤ්ඤති – ‘න මාතා පුත්තෙ සාරජ්ජති, පුත්තො වා පන මාතරී’ති? නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකරූපම්පි සමනුපස්සාමි එවං රජනීයං එවං කමනීයං එවං මදනීයං එවං බන්ධනීයං එවං මුච්ඡනීයං එවං අන්තරායකරං අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරූපං. ඉත්ථිරූපෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා රත්තා ගිද්ධා ගථිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොසන්නා. තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති ඉත්ථිරූපවසානුගා.

“What, Bhikkhus, does that foolish man think—‘A mother is not impassioned towards her son, nor a son towards his mother’? Bhikkhus, I do not see even one other form that is so passion-arousing, so desirable, so intoxicating, so binding, so deluding, so obstructive to the attainment of the unsurpassed security from bondage as this, namely, the form of a woman. Bhikkhus, beings are impassioned for a woman's form, greedy for it, bound to it, deluded by it, and utterly consumed by it. Following the sway of a woman's form, they grieve for a long time.

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකසද්දම්පි…පෙ… එකගන්ධම්පි… එකරසම්පි… එකඵොට්ඨබ්බම්පි සමනුපස්සාමි එවං රජනීයං එවං කමනීයං එවං මදනීයං එවං බන්ධනීයං එවං මුච්ඡනීයං එවං අන්තරායකරං අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බං. ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා රත්තා ගිද්ධා ගථිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොසන්නා. තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බවසානුගා.

“Bhikkhus, I do not see even one other sound... even one other scent... even one other taste... even one other touch that is so passion-arousing, so desirable, so intoxicating, so binding, so deluding, so obstructive to the attainment of the unsurpassed security from bondage as this, namely, a woman's touch. Bhikkhus, beings are impassioned for a woman's touch, greedy for it, bound to it, deluded by it, and utterly consumed by it. Following the sway of a woman's touch, they grieve for a long time.”

‘‘ඉත්ථී, භික්ඛවෙ, ගච්ඡන්තීපි පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති; ඨිතාපි…පෙ… නිසින්නාපි… සයානාපි… හසන්තීපි… භණන්තීපි… ගායන්තීපි… රොදන්තීපි… උග්ඝාතිතාපි … මතාපි පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. යඤ්හි තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සමන්තපාසො මාරස්සා’ති මාතුගාමංයෙව සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සමන්තපාසො මාරස්සා’’’ති.

“Bhikkhus, a woman, even while walking, stands having taken possession of a man’s mind; even while standing... even while sitting... even while lying down... even while laughing... even while speaking... even while singing... even while crying... even when bloated... even when dead, she stands having taken possession of a man's mind. Bhikkhus, if one speaking rightly were to say of anything, ‘It is the all-encompassing snare of Māra,’ one would be rightly saying it of a woman: ‘It is the all-encompassing snare of Māra.’”

‘‘සල්ලපෙ අසිහත්ථෙන, පිසාචෙනාපි සල්ලපෙ;

ආසීවිසම්පි ආසීදෙ, යෙන දට්ඨො න ජීවති.

“One might converse with a man with sword in hand, one might even converse with a flesh-eating demon; one might even approach a venomous snake, by whose bite one cannot live.

‘‘නත්වෙව එකො එකාය, මාතුගාමෙන සල්ලපෙ;

මුට්ඨස්සතිං [Pg.61] තා බන්ධන්ති, පෙක්ඛිතෙන සිතෙන ච.

“But a man alone should never converse with a woman alone; they bind the one of lapsed mindfulness with a glance and with a smile.

‘‘අථොපි දුන්නිවත්ථෙන, මඤ්ජුනා භණිතෙන ච;

නෙසො ජනො ස්වාසීසදො, අපි උග්ඝාතිතො මතො.

“And also with improper attire, and with charming speech; that being is not one to be approached, even when bloated and dead.

‘‘පඤ්ච කාමගුණා එතෙ, ඉත්ථිරූපස්මිං දිස්සරෙ;

රූපා සද්දා රසා ගන්ධා, ඵොට්ඨබ්බා ච මනොරමා.

“These five strands of sensual pleasure are seen in a woman's form: forms, sounds, scents, tastes, and tangible objects—all delightful to the mind.

‘‘තෙසං කාමොඝවූළ්හානං, කාමෙ අපරිජානතං;

කාලං ගති භවාභවං, සංසාරස්මිං පුරක්ඛතා.

“For those swept away by the flood of sensuality, not fully understanding sensual pleasures, time, destiny, and renewed existence are placed before them in saṃsāra.

‘‘යෙ ච කාමෙ පරිඤ්ඤාය, චරන්ති අකුතොභයා;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති. පඤ්චමං;

“But those who, having fully understood sensual pleasures, wander without fear from any quarter— they indeed have gone to the far shore in the world, they who have attained the destruction of the taints.”

6. උපජ්ඣායසුත්තං

6. The Discourse on the Preceptor

56. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන සකො උපජ්ඣායො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සකං උපජ්ඣායං එතදවොච – ‘‘එතරහි මෙ, භන්තෙ, මධුරකජාතො චෙව කායො, දිසා ච මෙ න පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච මං නප්පටිභන්ති, ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, අත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’ති.

56. Then a certain bhikkhu approached his own preceptor. Having approached, he said this to his preceptor: “Venerable sir, at present my body has become heavy, the directions are not clear to me, the teachings do not occur to me, and sloth and torpor persist, having overcome my mind. I practice the holy life without delight, and I have doubt concerning the teachings.”

අථ ඛො සො භික්ඛු තං සද්ධිවිහාරිකං භික්ඛුං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, භික්ඛු එවමාහ – ‘එතරහි මෙ, භන්තෙ, මධුරකජාතො චෙව කායො, දිසා ච මං න පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච මෙ නප්පටිභන්ති, ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, අත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’’ති.

Then that bhikkhu, taking his co-resident pupil, approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, that bhikkhu said this to the Blessed One: “Venerable sir, this bhikkhu says thus: ‘Venerable sir, at present my body has become heavy, the directions are not clear to me, the teachings do not occur to me, and sloth and torpor persist, having overcome my mind. I practice the holy life without delight, and I have doubt concerning the teachings.’”

‘‘එවඤ්හෙතං, භික්ඛු, හොති ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරස්ස, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනනුයුත්තස්ස, අවිපස්සකස්ස කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනනුයුත්තස්ස විහරතො, යං මධුරකජාතො චෙව කායො හොති, දිසා චස්ස න [Pg.62] පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච තං නප්පටිභන්ති, ථිනමිද්ධඤ්චස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති, අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරති, හොති චස්ස ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා. තස්මාතිහ තෙ, භික්ඛු, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො භවිස්සාමි, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ, ජාගරියං අනුයුත්තො, විපස්සකො කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනුයුත්තො විහරිස්සාමී’ති. එවඤ්හි තෙ, භික්ඛු, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

“So it is, bhikkhu, for one dwelling with unguarded sense doors, who does not know the measure in eating, is not devoted to wakefulness, does not contemplate wholesome dhammas, and is not devoted to the application of developing the factors of enlightenment in the first and last watches of the night. For such a one, the body becomes heavy, the directions are not clear to him, the teachings do not occur to him, sloth and torpor persist, having overcome his mind, he practices the holy life without delight, and he has doubt concerning the teachings. Therefore, bhikkhu, you should train yourself thus: ‘I will have my sense doors guarded, I will know the measure in eating, I will be devoted to wakefulness, I will contemplate wholesome dhammas, and I will dwell devoted to the application of developing the factors of enlightenment in the first and last watches of the night.’ Thus, bhikkhu, should you train yourself.”

අථ ඛො සො භික්ඛු භගවතා ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිතො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො සො භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො පන සො භික්ඛු අරහතං අහොසි.

Then that bhikkhu, having been admonished by the Blessed One with this instruction, rose from his seat, and after paying homage to the Blessed One and circumambulating him keeping to the right, he departed. Then that bhikkhu, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute, before long realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, he dwelt therein. He knew: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what was to be done has been done, there is nothing further for this state of being.” And that bhikkhu became one of the Arahants.

අථ ඛො සො භික්ඛු අරහත්තං පත්තො යෙන සකො උපජ්ඣායො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සකං උපජ්ඣායං එතදවොච – ‘‘එතරහි මෙ, භන්තෙ, න චෙව මධුරකජාතො කායො, දිසා ච මෙ පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච මං පටිභන්ති, ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, අභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, නත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’ති. අථ ඛො සො භික්ඛු තං සද්ධිවිහාරිකං භික්ඛුං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, භික්ඛු එවමාහ – ‘එතරහි මෙ, භන්තෙ, න චෙව මධුරකජාතො කායො, දිසා ච මෙ පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච මං පටිභන්ති, ථිනමිද්ධඤ්ච මෙ චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, අභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, නත්ථි ච මෙ ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා’’’ති.

Then that bhikkhu, having attained Arahantship, approached his own preceptor. Having approached, he said this to his preceptor: “Venerable sir, at present my body has not become heavy, the directions are clear to me, the teachings occur to me, and sloth and torpor do not persist, having overcome my mind. I practice the holy life with delight, and I have no doubt concerning the teachings.” Then that bhikkhu, taking his co-resident pupil, approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, that bhikkhu said this to the Blessed One: “Venerable sir, this bhikkhu says thus: ‘Venerable sir, at present my body has not become heavy, the directions are clear to me, the teachings occur to me, and sloth and torpor do not persist, having overcome my mind. I practice the holy life with delight, and I have no doubt concerning the teachings.’”

‘‘එවඤ්හෙතං, භික්ඛු, හොති ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරස්ස, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තස්ස, විපස්සකස්ස කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනුයුත්තස්ස විහරතො, යං න චෙව මධුරකජාතො කායො හොති, දිසා චස්ස පක්ඛායන්ති, ධම්මා ච [Pg.63] තං පටිභන්ති, ථිනමිද්ධඤ්චස්ස චිත්තං න පරියාදාය තිට්ඨති, අභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරති, න චස්ස හොති ධම්මෙසු විචිකිච්ඡා. තස්මාතිහ වො, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භවිස්සාම, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො, ජාගරියං අනුයුත්තා, විපස්සකා කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තාපරරත්තං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගං අනුයුත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. ඡට්ඨං.

“So it is, bhikkhu, for one dwelling with guarded sense doors, who knows the measure in eating, is devoted to wakefulness, contemplates wholesome dhammas, and is devoted to the application of developing the factors of enlightenment in the first and last watches of the night. For such a one, the body does not become heavy, the directions are clear to him, the teachings occur to him, sloth and torpor do not persist, having overcome his mind, he practices the holy life with delight, and he has no doubt concerning the teachings. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will have our sense doors guarded, we will know the measure in eating, we will be devoted to wakefulness, we will contemplate wholesome dhammas, and we will dwell devoted to the application of developing the factors of enlightenment in the first and last watches of the night.’ Thus, bhikkhus, should you train yourselves.” The Sixth.

7. අභිණ්හපච්චවෙක්ඛිතබ්බඨානසුත්තං

7. The Discourse on Subjects for Frequent Reflection

57. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, ඨානානි අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බානි ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා. කතමානි පඤ්ච? ‘ජරාධම්මොම්හි, ජරං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා. ‘බ්‍යාධිධම්මොම්හි, බ්‍යාධිං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා. ‘මරණධම්මොම්හි, මරණං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා. ‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා. ‘කම්මස්සකොම්හි, කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො. යං කම්මං කරිස්සාමි – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදො භවිස්සාමී’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.

57. “Bhikkhus, these are five subjects that should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth. What are the five? ‘I am of a nature to age, I have not gone beyond aging’—this should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth. ‘I am of a nature to be ill, I have not gone beyond illness’—this should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth. ‘I am of a nature to die, I have not gone beyond death’—this should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth. ‘I must be separated and parted from all that is dear and pleasing to me’—this should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth. ‘I am the owner of my kamma, the heir of my kamma, kamma is my origin, kamma is my relative, kamma is my refuge. Whatever kamma I shall do—good or evil—of that I will be the heir’—this should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘ජරාධම්මොම්හි, ජරං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සත්තානං යොබ්බනෙ යොබ්බනමදො, යෙන මදෙන මත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො යොබ්බනෙ යොබ්බනමදො සො සබ්බසො වා පහීයති තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘ජරාධම්මොම්හි, ජරං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.

“And for what benefit, Bhikkhus, should it be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am of a nature to age, I have not gone beyond aging’? Bhikkhus, there is for beings an intoxication with youth in their youth. Intoxicated by that intoxication, they engage in misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind. For one who frequently reflects on this subject, whatever intoxication with youth there is in youth is either abandoned completely or it is diminished. This, Bhikkhus, is the benefit for which it should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am of a nature to age, I have not gone beyond aging’.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘බ්‍යාධිධම්මොම්හි, බ්‍යාධිං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සත්තානං ආරොග්‍යෙ ආරොග්‍යමදො, යෙන මදෙන මත්තා කායෙන [Pg.64] දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො ආරොග්‍යෙ ආරොග්‍යමදො සො සබ්බසො වා පහීයති තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘බ්‍යාධිධම්මොම්හි, බ්‍යාධිං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.

“And for what benefit, Bhikkhus, should it be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am of a nature to be ill, I have not gone beyond illness’? Bhikkhus, there is for beings an intoxication with health in their health. Intoxicated by that intoxication, they engage in misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind. For one who frequently reflects on this subject, whatever intoxication with health there is in health is either abandoned completely or it is diminished. This, Bhikkhus, is the benefit for which it should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am of a nature to be ill, I have not gone beyond illness’.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘මරණධම්මොම්හි, මරණං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සත්තානං ජීවිතෙ ජීවිතමදො, යෙන මදෙන මත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො ජීවිතෙ ජීවිතමදො සො සබ්බසො වා පහීයති තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘මරණධම්මොම්හි, මරණං අනතීතො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.

And for what benefit, monks, should it be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am of a nature to die, I have not gone beyond death’? Monks, there is for beings an intoxication with life. Intoxicated by that intoxication, they engage in misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind. For one who frequently reflects on this subject, whatever intoxication with life there is, is either abandoned completely or it is diminished. This, monks, is the benefit for which it should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am of a nature to die, I have not gone beyond death’.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සත්තානං පියෙසු මනාපෙසු යො ඡන්දරාගො යෙන රාගෙන රත්තා කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො යො පියෙසු මනාපෙසු ඡන්දරාගො සො සබ්බසො වා පහීයති තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.

And for what benefit, monks, should it be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I will be separated and parted from all that is dear and pleasing to me’? Monks, there is for beings a desirous passion for things that are dear and pleasing. Impassioned by that passion, they engage in misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind. For one who frequently reflects on this subject, whatever desirous passion there is for things that are dear and pleasing is either abandoned completely or it is diminished. This, monks, is the benefit for which it should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I will be separated and parted from all that is dear and pleasing to me’.

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘කම්මස්සකොම්හි, කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො, යං කම්මං කරිස්සාමි – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදො භවිස්සාමී’ති අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, සත්තානං කායදුච්චරිතං වචීදුච්චරිතං මනොදුච්චරිතං. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො සබ්බසො වා දුච්චරිතං පහීයති තනු වා පන හොති. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථවසං පටිච්ච ‘කම්මස්සකොම්හි, කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො, යං කම්මං කරිස්සාමි – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදො භවිස්සාමී’ති [Pg.65] අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා ගහට්ඨෙන වා පබ්බජිතෙන වා.

And for what benefit, monks, should it be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am the owner of my kamma, the heir of my kamma, having kamma as my origin, kamma as my relative, and kamma as my refuge. Whatever kamma I shall do, whether good or bad, of that I will be the heir’? Monks, there is for beings bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct. For one who frequently reflects on this subject, that misconduct is either abandoned completely or it is diminished. This, monks, is the benefit for which it should be frequently reflected upon by a woman or a man, by a householder or one who has gone forth: ‘I am the owner of my kamma, the heir of my kamma, having kamma as my origin, kamma as my relative, and kamma as my refuge. Whatever kamma I shall do, whether good or bad, of that I will be the heir’.

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො ජරාධම්මො ජරං අනතීතො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙ සත්තා ජරාධම්මා ජරං අනතීතා’ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්ති අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Monks, that noble disciple reflects thus: ‘It is not only I who am subject to aging, not beyond aging. But indeed, for as many beings as there are—with their coming, going, deceasing, and taking rebirth—all those beings are subject to aging, not beyond aging.’ As he frequently reflects on this subject, the path arises. He pursues, develops, and cultivates that path. For him, as he pursues, develops, and cultivates that path, the fetters are entirely abandoned, and the underlying tendencies are brought to an end.

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො බ්‍යාධිධම්මො බ්‍යාධිං අනතීතො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙ සත්තා බ්‍යාධිධම්මා බ්‍යාධිං අනතීතා’ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Monks, that noble disciple reflects thus: ‘It is not only I who am subject to illness, not beyond illness. But indeed, for as many beings as there are—with their coming, going, deceasing, and taking rebirth—all those beings are subject to illness, not beyond illness.’ As he frequently reflects on this subject, the path arises. He pursues, develops, and cultivates that path. For him, as he pursues, develops, and cultivates that path, the fetters are entirely abandoned, and the underlying tendencies are brought to an end.

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො මරණධම්මො මරණං අනතීතො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණං අනතීතා’ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Monks, that noble disciple reflects thus: ‘It is not only I who am subject to death, not beyond death. But indeed, for as many beings as there are—with their coming, going, deceasing, and taking rebirth—all those beings are subject to death, not beyond death.’ As he frequently reflects on this subject, the path arises. He pursues, develops, and cultivates that path. For him, as he pursues, develops, and cultivates that path, the fetters are entirely abandoned, and the underlying tendencies are brought to an end.

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො මය්හෙවෙකස්ස සබ්බෙහි පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො, අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙසං සත්තානං පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්ති.

Monks, that noble disciple reflects thus: ‘It is not for me alone that there is separation and parting from all that is dear and pleasing. But indeed, for as many beings as there are—with their coming, going, deceasing, and taking rebirth—for all those beings there is separation and parting from all that is dear and pleasing.’ As he frequently reflects on this subject, the path arises. He pursues, develops, and cultivates that path. For him, as he pursues, develops, and cultivates that path, the fetters are entirely abandoned, and the underlying tendencies are brought to an end.

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න [Pg.66] ඛො අහඤ්ඤෙවෙකො කම්මස්සකො කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මප්පටිසරණො, යං කම්මං කරිස්සාමි – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදො භවිස්සාමි; අථ ඛො යාවතා සත්තානං ආගති ගති චුති උපපත්ති සබ්බෙ සත්තා කම්මස්සකා කම්මදායාදා කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මප්පටිසරණා, යං කම්මං කරිස්සන්ති – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදා භවිස්සන්තී’ති. තස්ස තං ඨානං අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛතො මග්ගො සඤ්ජායති. සො තං මග්ගං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති. තස්ස තං මග්ගං ආසෙවතො භාවයතො බහුලීකරොතො සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්ති, අනුසයා බ්‍යන්තීහොන්තී’’ති.

That noble disciple, monks, reflects thus: ‘It is not I alone who am the owner of my kamma, heir to my kamma, born of my kamma, related to my kamma, and have kamma as my refuge; whatever kamma I shall do, good or bad, I shall be its heir. But indeed, for as many beings as there are—with their coming, going, deceasing, and taking rebirth—all those beings are owners of their kamma, heirs to their kamma, born of their kamma, related to their kamma, and have kamma as their refuge; whatever kamma they shall do, good or bad, they shall be its heirs.’ As he continually reflects on that state, the path arises. He pursues, develops, and cultivates that path. For him, as he pursues, develops, and cultivates that path, the fetters are entirely abandoned, and the underlying tendencies are brought to an end.

‘‘බ්‍යාධිධම්මා ජරාධම්මා, අථො මරණධම්මිනො;

යථා ධම්මා තථා සත්තා, ජිගුච්ඡන්ති පුථුජ්ජනා.

Subject to illness, subject to aging, and also subject to death—as is this nature, so are beings. Worldlings feel revulsion.

‘‘අහඤ්චෙ තං ජිගුච්ඡෙය්‍යං, එවං ධම්මෙසු පාණිසු;

න මෙතං පතිරූපස්ස, මම එවං විහාරිනො.

If I were to feel revulsion for beings who have such a nature, that would not be fitting for me, living as I do.

‘‘සොහං එවං විහරන්තො, ඤත්වා ධම්මං නිරූපධිං;

ආරොග්‍යෙ යොබ්බනස්මිඤ්ච, ජීවිතස්මිඤ්ච යෙ මදා.

Living thus, having known the Dhamma without acquisitions, I have overcome all the intoxications concerning health, youth, and life.

‘‘සබ්බෙ මදෙ අභිභොස්මි, නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතො ;

තස්ස මෙ අහු උස්සාහො, නිබ්බානං අභිපස්සතො.

Having seen renunciation as security, zeal arose in me as I clearly saw Nibbāna.

‘‘නාහං භබ්බො එතරහි, කාමානි පටිසෙවිතුං;

අනිවත්ති භවිස්සාමි, බ්‍රහ්මචරියපරායණො’’ති. සත්තමං;

Now I am not able to indulge in sensual pleasures; I shall not turn back, being devoted to the holy life.

8. ලිච්ඡවිකුමාරකසුත්තං

8. The Discourse on the Licchavi Youths

58. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලිං පිණ්ඩාය පාවිසි. වෙසාලියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො මහාවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි.

58. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood, in the hall with the gabled roof. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Vesālī for alms. Having walked for alms in Vesālī, after the meal, on returning from his alms round, he entered the Great Wood and sat down at the foot of a certain tree for the day's abiding.

තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා ලිච්ඡවිකුමාරකා සජ්ජානි ධනූනි ආදාය කුක්කුරසඞ්ඝපරිවුතා මහාවනෙ අනුචඞ්කමමානා අනුවිචරමානා අද්දසු [Pg.67] භගවන්තං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නං; දිස්වාන සජ්ජානි ධනූනි නික්ඛිපිත්වා කුක්කුරසඞ්ඝං එකමන්තං උය්‍යොජෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා තුණ්හීභූතා තුණ්හීභූතා පඤ්ජලිකා භගවන්තං පයිරුපාසන්ති.

Now at that time, many Licchavi youths, carrying their strung bows and surrounded by a pack of dogs, were wandering and roaming in the Great Wood when they saw the Blessed One seated at the foot of a certain tree. Seeing him, they set aside their strung bows, dismissed the pack of dogs to one side, and approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and, becoming utterly silent with their hands joined in reverence, they attended upon him.

තෙන ඛො පන සමයෙන මහානාමො ලිච්ඡවි මහාවනෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අද්දස තෙ ලිච්ඡවිකුමාරකෙ තුණ්හීභූතෙ තුණ්හීභූතෙ පඤ්ජලිකෙ භගවන්තං පයිරුපාසන්තෙ; දිස්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මහානාමො ලිච්ඡවි උදානං උදානෙසි – ‘භවිස්සන්ති වජ්ජී, භවිස්සන්ති වජ්ජී’’’ති!

At that time, the Licchavi Mahānāma, while taking a walk for exercise in the Great Wood, saw those Licchavi youths, utterly silent with their hands joined in reverence, attending upon the Blessed One. Seeing this, he approached the Blessed One, paid homage, and sat down to one side. Seated to one side, Mahānāma the Licchavi uttered this inspired utterance: “The Vajjis will prosper! The Vajjis will prosper!”

‘‘කිං පන ත්වං, මහානාම, එවං වදෙසි – ‘භවිස්සන්ති වජ්ජී, භවිස්සන්ති වජ්ජී’’’ති? ‘‘ඉමෙ, භන්තෙ, ලිච්ඡවිකුමාරකා චණ්ඩා ඵරුසා අපානුභා. යානිපි තානි කුලෙසු පහෙණකානි පහීයන්ති, උච්ඡූති වා බදරාති වා පූවාති වා මොදකාති වා සංකුලිකාති වා, තානි විලුම්පිත්වා විලුම්පිත්වා ඛාදන්ති; කුලිත්ථීනම්පි කුලකුමාරීනම්පි පච්ඡාලියං ඛිපන්ති. තෙ දානිමෙ තුණ්හීභූතා තුණ්හීභූතා පඤ්ජලිකා භගවන්තං පයිරුපාසන්තී’’ති.

“But why, Mahānāma, do you say this: ‘The Vajjis will prosper! The Vajjis will prosper!’?” “Venerable sir, these Licchavi youths are fierce, harsh, and unruly. Whatever gifts are sent to the families—whether sugar cane, jujubes, pastries, sweets, or sesame cakes—they plunder them and eat them. They even follow behind the women and girls of good families and kick them from behind. But now, these same youths are utterly silent, with their hands joined in reverence, attending upon the Blessed One.”

‘‘යස්ස කස්සචි, මහානාම, කුලපුත්තස්ස පඤ්ච ධම්මා සංවිජ්ජන්ති – යදි වා රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස, යදි වා රට්ඨිකස්ස පෙත්තනිකස්ස, යදි වා සෙනාය සෙනාපතිකස්ස, යදි වා ගාමගාමණිකස්ස, යදි වා පූගගාමණිකස්ස, යෙ වා පන කුලෙසු පච්චෙකාධිපච්චං කාරෙන්ති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.

“Mahānāma, for any clansman in whom five qualities are found—whether it be a head-anointed Khattiya king; or a ruler of a region who holds a paternal inheritance; or a general of an army; or a village headman; or a guild leader; or whoever else exercises individual authority in their families—only growth is to be expected, not decline.

‘‘කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, මහානාම, කුලපුත්තො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි මාතාපිතරො සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති. තමෙනං මාතාපිතරො සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්‍යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති – ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. මාතාපිතානුකම්පිතස්ස, මහානාම, කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.

“What are the five? Here, Mahānāma, a clansman—with wealth acquired through effort and industry, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, righteous and righteously obtained—honors, respects, esteems, and venerates his parents. Then his parents, being honored, respected, esteemed, and venerated, have compassion for him with a kind heart, saying: ‘May you live long! May you protect your life for a long time!’ For a clansman who is shown compassion by his parents, Mahānāma, only growth is to be expected, not decline.

‘‘පුන [Pg.68] චපරං, මහානාම, කුලපුත්තො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසෙ සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති. තමෙනං පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්‍යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති – ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසානුකම්පිතස්ස, මහානාම, කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.

“Furthermore, Mahānāma, a clansman—with wealth acquired through effort and industry, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, righteous and righteously obtained—honors, respects, esteems, and venerates his children, wife, slaves, servants, and workers. Then his children, wife, slaves, servants, and workers, being honored, respected, esteemed, and venerated, have compassion for him with a kind heart, saying: ‘May you live long! May you protect your life for a long time!’ For a clansman who is shown compassion by his children, wife, slaves, servants, and workers, Mahānāma, only growth is to be expected, not decline.

‘‘පුන චපරං, මහානාම, කුලපුත්තො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසබ්‍යොහාරෙ සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති. තමෙනං ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසබ්‍යොහාරා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්‍යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති – ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසබ්‍යොහාරානුකම්පිතස්ස, මහානාම, කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.

“Furthermore, Mahānāma, a clansman—with wealth acquired through effort and industry, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, righteous and righteously obtained—honors, respects, esteems, and venerates the surveyors and officials connected to his fields and work. Then those surveyors and officials, being honored, respected, esteemed, and venerated, have compassion for him with a kind heart, saying: ‘May you live long! May you protect your life for a long time!’ For a clansman who is shown compassion by the surveyors and officials connected to his fields and work, Mahānāma, only growth is to be expected, not decline.

‘‘පුන චපරං, මහානාම, කුලපුත්තො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි යාවතා බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති. තමෙනං බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්‍යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති – ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. දෙවතානුකම්පිතස්ස, මහානාම, කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.

“Furthermore, Mahānāma, a clansman—with wealth acquired through effort and industry, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, righteous and righteously obtained—honors, respects, esteems, and venerates the deities who receive offerings. Then those deities who receive offerings, being honored, respected, esteemed, and venerated, have compassion for him with a kind heart, saying: ‘May you live long! May you protect your life for a long time!’ For a clansman who is shown compassion by the deities, Mahānāma, only growth is to be expected, not decline.

‘‘පුන චපරං, මහානාම, කුලපුත්තො උට්ඨානවීරියාධිගතෙහි භොගෙහි බාහාබලපරිචිතෙහි සෙදාවක්ඛිත්තෙහි ධම්මිකෙහි ධම්මලද්ධෙහි සමණබ්‍රාහ්මණෙ සක්කරොති ගරුං කරොති මානෙති පූජෙති. තමෙනං සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා කල්‍යාණෙන මනසා අනුකම්පන්ති – ‘චිරං ජීව, දීඝමායුං පාලෙහී’ති. සමණබ්‍රාහ්මණානුකම්පිතස්ස, මහානාම, කුලපුත්තස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානි.

“Furthermore, Mahānāma, a clansman—with wealth acquired through effort and industry, amassed by the strength of his arms, earned by the sweat of his brow, righteous and righteously obtained—honors, respects, esteems, and venerates ascetics and brahmins. Then those ascetics and brahmins, being honored, respected, esteemed, and venerated, have compassion for him with a kind heart, saying: ‘May you live long! May you protect your life for a long time!’ For a clansman who is shown compassion by ascetics and brahmins, Mahānāma, only growth is to be expected, not decline.”

‘‘යස්ස කස්සචි, මහානාම, කුලපුත්තස්ස ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා සංවිජ්ජන්ති – යදි වා රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස, යදි වා රට්ඨිකස්ස පෙත්තනිකස්ස[Pg.69], යදි වා සෙනාය සෙනාපතිකස්ස, යදි වා ගාමගාමණිකස්ස, යදි වා පූගගාමණිකස්ස, යෙ වා පන කුලෙසු පච්චෙකාධිපච්චං කාරෙන්ති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා, නො පරිහානී’’ති.

“Mahānāma, for any clansman in whom these five qualities are found—whether it be a consecrated khattiya king, a provincial governor holding a paternal domain, a general of an army, a village headman, a head of a guild, or whoever exercises individual authority in their clans—only growth is to be expected, not decline.”

‘‘මාතාපිතුකිච්චකරො, පුත්තදාරහිතො සදා;

අන්තොජනස්ස අත්ථාය, යෙ චස්ස අනුජීවිනො.

He performs his duties to his mother and father, always promotes the welfare of his wife and children, and acts for the benefit of the people in his household and those who live in dependence on him.

‘‘උභින්නඤ්චෙව අත්ථාය, වදඤ්ඤූ හොති සීලවා;

ඤාතීනං පුබ්බපෙතානං, දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච ජීවතං.

Being discerning and virtuous, he practices for the benefit of both: for relatives who have passed away and for those living in the present existence.

‘‘සමණානං බ්‍රාහ්මණානං, දෙවතානඤ්ච පණ්ඩිතො;

විත්තිසඤ්ජනනො හොති, ධම්මෙන ඝරමාවසං.

The wise one, dwelling at home, righteously generates delight for ascetics, brahmins, and deities.

‘‘සො කරිත්වාන කල්‍යාණං, පුජ්ජො හොති පසංසියො;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති. අට්ඨමං;

“Having done what is good, he becomes worthy of veneration and praise. They praise him in this very life, and after passing away, he rejoices in heaven.” The eighth.

9. පඨමවුඩ්ඪපබ්බජිතසුත්තං

9. The First Discourse on One Who Goes Forth in Old Age

59. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො වුඩ්ඪපබ්බජිතො. කතමෙහි පඤ්චහි? දුල්ලභො, භික්ඛවෙ, වුඩ්ඪපබ්බජිතො නිපුණො, දුල්ලභො ආකප්පසම්පන්නො, දුල්ලභො බහුස්සුතො, දුල්ලභො ධම්මකථිකො, දුල්ලභො විනයධරො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො වුඩ්ඪපබ්බජිතො’’ති. නවමං.

59. “Monks, one who goes forth in old age endowed with five qualities is rare. With which five? Rare, monks, is one who goes forth in old age who is refined; rare is one accomplished in deportment; rare is one who is much-learned; rare is one who is a speaker of the Dhamma; rare is one who is an upholder of the Vinaya. Monks, one who goes forth in old age endowed with these five qualities is rare.” The ninth.

10. දුතියවුඩ්ඪපබ්බජිතසුත්තං

10. The Second Discourse on One Who Goes Forth in Old Age

60. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො වුඩ්ඪපබ්බජිතො. කතමෙහි පඤ්චහි? දුල්ලභො, භික්ඛවෙ, වුඩ්ඪපබ්බජිතො සුවචො, දුල්ලභො සුග්ගහිතග්ගාහී, දුල්ලභො පදක්ඛිණග්ගාහී, දුල්ලභො ධම්මකථිකො, දුල්ලභො විනයධරො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො දුල්ලභො වුඩ්ඪපබ්බජිතො’’ති. දසමං.

60. “Monks, one who goes forth in old age endowed with five qualities is rare. With which five? Rare, monks, is one who goes forth in old age who is easy to admonish; rare is one who grasps what is well-spoken; rare is one who accepts instruction respectfully; rare is one who is a speaker of the Dhamma; rare is one who is an upholder of the Vinaya. Monks, one who goes forth in old age endowed with these five qualities is rare.” The tenth.

නීවරණවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on the Hindrances.

තස්සුද්දානං –

Its summary verse:

ආවරණං රාසි අඞ්ගානි, සමයං මාතුපුත්තිකා;

උපජ්ඣා ඨානා ලිච්ඡවි, කුමාරා අපරා දුවෙති.

Obstruction, Heap, Factors, Occasion, Mother and Son; Preceptor, Subjects, the Licchavi Princes, and the other two.

(7) 2. සඤ්ඤාවග්ගො

(7) 2. The Chapter on Perceptions

1. පඨමසඤ්ඤාසුත්තං

1. The First Discourse on Perceptions

61. ‘‘පඤ්චිමා[Pg.70], භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කතමා පඤ්ච? අසුභසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආදීනවසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’’ති. පඨමං.

61. “Monks, these five perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, plunge into the Deathless, and have the Deathless as their culmination. Which five? The perception of foulness, the perception of death, the perception of danger, the perception of repulsiveness in food, and the perception of non-delight in the whole world. Monks, these five perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, plunge into the Deathless, and have the Deathless as their culmination.” The first.

2. දුතියසඤ්ඤාසුත්තං

2. The Second Discourse on Perceptions

62. ‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කතමා පඤ්ච? අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’’ති. දුතියං.

62. “Monks, these five perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, plunge into the Deathless, and have the Deathless as their culmination. Which five? The perception of impermanence, the perception of non-self, the perception of death, the perception of repulsiveness in food, and the perception of non-delight in the whole world. Monks, these five perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, plunge into the Deathless, and have the Deathless as their culmination.” The second.

3. පඨමවඩ්ඪිසුත්තං

3. The First Discourse on Growth

63. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානො අරියසාවකො අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායී ච හොති වරාදායී ච කායස්ස. කතමාහි පඤ්චහි? සද්ධාය වඩ්ඪති, සීලෙන වඩ්ඪති, සුතෙන වඩ්ඪති, චාගෙන වඩ්ඪති, පඤ්ඤාය වඩ්ඪති – ඉමාහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානො අරියසාවකො අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායී ච හොති වරාදායී ච කායස්සා’’ති.

63. “Monks, a noble disciple, growing by means of five growths, grows with a noble growth; he takes the essence and takes the best of this body. By which five? He grows in faith, he grows in virtue, he grows in learning, he grows in generosity, he grows in wisdom. Monks, a noble disciple, growing by means of these five growths, grows with a noble growth; he takes the essence and takes the best of this body.”

‘‘සද්ධාය සීලෙන ච යො පවඩ්ඪති,පඤ්ඤාය චාගෙන සුතෙන චූභයං;

සො තාදිසො සප්පුරිසො විචක්ඛණො,ආදීයතී සාරමිධෙව අත්තනො’’ති. තතියං;

“One who grows in faith and virtue, in wisdom, and in both generosity and learning—such a good, discerning person takes the essence for himself right here in this life.” The third.

4. දුතියවඩ්ඪිසුත්තං

4. The Second Discourse on Growth

64. ‘‘පඤ්චහි[Pg.71], භික්ඛවෙ, වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානා අරියසාවිකා අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායිනී ච හොති වරාදායිනී ච කායස්ස. කතමාහි පඤ්චහි? සද්ධාය වඩ්ඪති, සීලෙන වඩ්ඪති, සුතෙන වඩ්ඪති, චාගෙන වඩ්ඪති, පඤ්ඤාය වඩ්ඪති – ඉමාහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානා අරියසාවිකා අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායිනී ච හොති වරාදායිනී ච කායස්සා’’ති.

64. “Monks, a noble female disciple, growing by means of five growths, grows with a noble growth; she takes the essence and takes the best of the body. By which five? She grows in faith, she grows in virtue, she grows in learning, she grows in generosity, she grows in wisdom. Monks, a noble female disciple, growing by means of these five growths, grows with a noble growth; she takes the essence and takes the best of the body.”

‘‘සද්ධාය සීලෙන ච යා පවඩ්ඪති,පඤ්ඤාය චාගෙන සුතෙන චූභයං;

සා තාදිසී සීලවතී උපාසිකා,ආදීයතී සාරමිධෙව අත්තනො’’ති. චතුත්ථං;

“She who grows in faith and virtue, in wisdom, and in both generosity and learning—such a virtuous female lay disciple takes the essence for herself in this very life.” The fourth.

5. සාකච්ඡසුත්තං

5. The Discourse on Discussion

65. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාකච්ඡො සබ්‍රහ්මචාරීනං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාය කථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාය කථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාය කථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාය කථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය කථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාකච්ඡො සබ්‍රහ්මචාරීන’’න්ති. පඤ්චමං.

65. “Monks, a monk endowed with five qualities is fit for discussion among his fellow practitioners. What are the five? Here, monks, a monk is himself accomplished in virtue and is able to answer a question that has arisen concerning the accomplishment in virtue; he is himself accomplished in concentration and is able to answer a question that has arisen concerning the accomplishment in concentration; he is himself accomplished in wisdom and is able to answer a question that has arisen concerning the accomplishment in wisdom; he is himself accomplished in liberation and is able to answer a question that has arisen concerning the accomplishment in liberation; he is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation and is able to answer a question that has arisen concerning the accomplishment in the knowledge and vision of liberation. Monks, a monk endowed with these five qualities is fit for discussion among his fellow practitioners.” The fifth.

6. සාජීවසුත්තං

6. The Discourse on Living Together

66. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්‍රහ්මචාරීනං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාය කථාය ච [Pg.72] කතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාය කථාය ච කතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්‍රහ්මචාරීන’’න්ති. ඡට්ඨං.

66. “Monks, a monk endowed with five qualities is fit to live with among his fellow practitioners. What are the five? Here, monks, a monk is himself accomplished in virtue and is able to answer a question that has been posed concerning the accomplishment in virtue; he is himself accomplished in concentration and is able to answer a question that has been posed concerning the accomplishment in concentration; he is himself accomplished in wisdom and is able to answer a question that has been posed concerning the accomplishment in wisdom; he is himself accomplished in liberation and is able to answer a question that has been posed concerning the accomplishment in liberation; he is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation and is able to answer a question that has been posed concerning the accomplishment in the knowledge and vision of liberation. Monks, a monk endowed with these five qualities is fit to live with among his fellow practitioners.” The sixth.

7. පඨමඉද්ධිපාදසුත්තං

7. The First Discourse on the Bases of Power

67. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙති, පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකරොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා.

67. “Monks, for any monk or nun who develops these five qualities and cultivates them frequently, one of two fruits is to be expected: final knowledge in this very life, or, if there is a residue of clinging remaining, the state of non-returning.”

‘‘කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, වීරියසමාධි…පෙ… චිත්තසමාධි… වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙති, උස්සොළ්හිඤ්ඤෙව පඤ්චමිං. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙති, ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකරොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. සත්තමං.

“What are the five? Here, monks, a monk develops the base of power endowed with concentration due to desire and striving formations; he develops the base of power endowed with concentration due to energy and striving formations; he develops the base of power endowed with concentration due to mind and striving formations; he develops the base of power endowed with concentration due to investigation and striving formations; and exertion itself as the fifth. Monks, for any monk or nun who develops these five qualities and cultivates them frequently, one of two fruits is to be expected: final knowledge in this very life, or, if there is a residue of clinging remaining, the state of non-returning.” The seventh.

8. දුතියඉද්ධිපාදසුත්තං

8. The Second Discourse on the Bases of Power

68. ‘‘පුබ්බෙවාහං, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධො බොධිසත්තොව සමානො පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙසිං, පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකාසිං. කතමෙ පඤ්ච? ඡන්දසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙසිං, වීරියසමාධි… චිත්තසමාධි… වීමංසාසමාධිපධානසඞ්ඛාරසමන්නාගතං ඉද්ධිපාදං භාවෙසිං, උස්සොළ්හිඤ්ඤෙව පඤ්චමිං. සො ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං උස්සොළ්හිපඤ්චමානං ධම්මානං භාවිතත්තා බහුලීකතත්තා යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිං සති සති ආයතනෙ.

68. “Monks, before my enlightenment, while I was still an unenlightened Bodhisatta, I developed five things; I frequently practiced five things. What are the five? I developed the base of power endowed with concentration due to desire and striving formations; I developed the base of power endowed with concentration due to energy and striving formations; I developed the base of power endowed with concentration due to mind and striving formations; I developed the base of power endowed with concentration due to investigation and striving formations; and exertion itself as the fifth. Monks, because I had developed and frequently practiced these five things with exertion as the fifth, for whatever state realizable by direct knowledge I inclined my mind for the purpose of realizing it by direct knowledge, I attained the capacity for witnessing it then and there, whenever there was a basis for it.”

‘‘සො [Pg.73] සචෙ ආකඞ්ඛිං – ‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභවෙය්‍යං…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිං සති සති ආයතනෙ.

“If I wished: ‘May I experience the various kinds of power: having been one, may I become many; having been many, may I become one; may I appear and vanish; may I go unhindered through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; may I dive in and out of the earth as if it were water; may I walk on water without sinking as if on earth; seated cross-legged, may I travel in space like a winged bird; with my hand may I touch and stroke the sun and moon, so mighty and powerful; may I exercise mastery with my body even as far as the Brahmā world,’ I attained the capacity for witnessing it then and there, whenever there was a basis for it.”

‘‘සො සචෙ ආකඞ්ඛිං…පෙ… ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණිං සති සති ආයතනෙ’’ති. අට්ඨමං.

“If I wished: ‘Through the destruction of the taints, may I, in this very life, realize for myself with direct knowledge, and enter and abide in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom,’ I attained the capacity for witnessing it then and there, whenever there was a basis for it.” The eighth.

9. නිබ්බිදාසුත්තං

9. The Discourse on Disenchantment

69. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති.

69. “Monks, these five qualities, when developed and cultivated frequently, lead exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna.”

‘‘කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤී, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී, මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්තී’’ති. නවමං.

“What are the five? Here, monks, a monk dwells contemplating the unattractiveness of the body; he is percipient of the repulsiveness of food; he is percipient of non-delight in the entire world; he dwells contemplating impermanence in all conditioned phenomena; and the perception of death is well established within him. These five qualities, monks, when developed and cultivated frequently, lead exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna.” The ninth.

10. ආසවක්ඛයසුත්තං

10. The Discourse on the Destruction of the Taints

70. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤී, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී, මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්තී’’ති. දසමං.

70. “Monks, these five qualities, when developed and cultivated, conduce to the destruction of the taints. What five are these? Here, monks, a monk dwells contemplating the foulness of the body; he is percipient of the repulsiveness in food; he is percipient of non-delight in the entire world; he contemplates impermanence in all formations; and the perception of death is well established within him. These five qualities, monks, when developed and cultivated, conduce to the destruction of the taints.” The Tenth.

සඤ්ඤාවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on Perceptions.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

ද්වෙ ච සඤ්ඤා ද්වෙ වඩ්ඪී ච, සාකච්ඡෙන ච සාජීවං;

ඉද්ධිපාදා ච ද්වෙ වුත්තා, නිබ්බිදා චාසවක්ඛයාති.

Two Perceptions and two Increases, With Discussion and Livelihood; Two Bases of Spiritual Power are declared, Disenchantment and the Destruction of the Taints.

(8) 3. යොධාජීවවග්ගො

(8) 3. The Chapter on Warriors

1. පඨමචෙතොවිමුත්තිඵලසුත්තං

1. The First Discourse on the Fruit of the Liberation of Mind

71. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.74], භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච, පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා ච.

71. “Monks, these five qualities, when developed and cultivated, have the liberation of mind as their fruit and the liberation of mind as their benefit; they have the liberation by wisdom as their fruit and the liberation by wisdom as their benefit.

‘‘කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤී, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී, මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච, පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා ච. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චෙතොවිමුත්තො ච හොති පඤ්ඤාවිමුත්තො ච හොති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො ඉතිපි, සංකිණ්ණපරිඛො ඉතිපි, අබ්බූළ්හෙසිකො ඉතිපි, නිරග්ගළො ඉතිපි, අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො ඉතිපි’’’.

“What five are these? Here, monks, a monk dwells contemplating the foulness of the body; he is percipient of the repulsiveness in food; he is percipient of non-delight in the entire world; he contemplates impermanence in all formations; and the perception of death is well established within him. These, monks, are the five qualities that, when developed and cultivated, have the liberation of mind as their fruit and the liberation of mind as their benefit; they have the liberation by wisdom as their fruit and the liberation by wisdom as their benefit. When, monks, a monk is liberated in mind and liberated by wisdom, he is called, monks, ‘a monk who has lifted the bar, filled in the moat, pulled out the post, is without a bolt; a noble one with banner lowered, burden dropped, detached.’”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො හොති.

“And how, monks, is a monk one who has lifted the bar? Here, monks, a monk has abandoned ignorance, cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one who has lifted the bar.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සංකිණ්ණපරිඛො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පොනොභවිකො ජාතිසංසාරො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සංකිණ්ණපරිඛො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose moat is filled in? Here, monks, a monk has abandoned the round of rebirths that leads to renewed existence, cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one whose moat is filled in.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අබ්බූළ්හෙසිකො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අබ්බූළ්හෙසිකො හොති.

“And how, monks, is a monk one who has pulled out the post? Here, monks, a monk has abandoned craving, cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one who has pulled out the post.

‘‘කථඤ්ච[Pg.75], භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිරග්ගළො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි හොන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවංකතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානි. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිරග්ගළො හොති.

“And how, monks, is a monk one who is without a bolt? Here, monks, a monk has abandoned the five lower fetters, cut them off at the root, made them like a palm-stump, brought them to non-existence, and rendered them incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one who is without a bolt.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අස්මිමානො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො හොතී’’ති. පඨමං.

“And how, monks, is a monk a noble one with banner lowered, burden dropped, detached? Here, monks, a monk has abandoned the conceit ‘I am,’ cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is a noble one with banner lowered, burden dropped, detached.” The First.

2. දුතියචෙතොවිමුත්තිඵලසුත්තං

2. The Second Discourse on the Fruit of the Liberation of Mind

72. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච, පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා ච. කතමෙ පඤ්ච? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා චෙතොවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති චෙතොවිමුත්තිඵලානිසංසා ච, පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලා ච හොන්ති පඤ්ඤාවිමුත්තිඵලානිසංසා ච. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චෙතොවිමුත්තො ච හොති පඤ්ඤාවිමුත්තො ච – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො ඉතිපි, සංකිණ්ණපරිඛො ඉතිපි, අබ්බූළ්හෙසිකො ඉතිපි, නිරග්ගළො ඉතිපි, අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො ඉතිපි’’’.

72. “Monks, these five qualities, when developed and cultivated, have the liberation of mind as their fruit and the liberation of mind as their benefit, and have the liberation by wisdom as their fruit and the liberation by wisdom as their benefit. What five? The perception of impermanence, the perception of suffering in what is impermanent, the perception of not-self in what is suffering, the perception of abandoning, and the perception of dispassion. These, monks, are the five qualities that, when developed and cultivated, have the liberation of mind as their fruit and the liberation of mind as their benefit, and have the liberation by wisdom as their fruit and the liberation by wisdom as their benefit. When, monks, a monk is liberated in mind and liberated by wisdom, he is called, monks, ‘a monk who has lifted the bar, filled in the moat, pulled out the post, is without a bolt; a noble one with banner lowered, burden dropped, detached.’”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උක්ඛිත්තපලිඝො හොති.

“And how, monks, is a monk one who has lifted the bar? Here, monks, a monk has abandoned ignorance, cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one who has lifted the bar.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සංකිණ්ණපරිඛො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පොනොභවිකො ජාතිසංසාරො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සංකිණ්ණපරිඛො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose moat is filled in? Here, monks, a monk has abandoned the round of rebirths that leads to renewed existence, cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one whose moat is filled in.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අබ්බූළ්හෙසිකො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා පහීනා හොති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා [Pg.76] ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අබ්බූළ්හෙසිකො හොති.

“And how, monks, is a monk one who has pulled out the post? Here, monks, a monk has abandoned craving, cut it off at the root, made it like a palm-stump, brought it to non-existence, and rendered it incapable of future arising. Thus, monks, a monk is one who has pulled out the post.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිරග්ගළො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි පහීනානි හොන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවංකතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානි. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිරග්ගළො හොති.

And how, monks, is a monk one without a bolt? Here, in this Dispensation, monks, a monk has abandoned the five lower fetters; they are cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and are no more subject to future arising. Thus, monks, a monk is one without a bolt.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අස්මිමානො පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසංයුත්තො හොතී’’ති. දුතියං.

And how, monks, is a monk a noble one with banner lowered, burden laid down, and unyoked? Here, in this Dispensation, monks, a monk has abandoned the conceit 'I am'; it is cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and is no more subject to future arising. Thus, monks, a monk is a noble one with banner lowered, burden laid down, and unyoked. The Second.

3. පඨමධම්මවිහාරීසුත්තං

3. The First Discourse on Dwelling in the Dhamma

73. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මවිහාරී, ධම්මවිහාරී’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛු ධම්මවිහාරී හොතී’’ති?

73. Then a certain monk approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, that monk said this to the Blessed One: “Venerable sir, it is said, ‘one who dwells in the Dhamma, one who dwells in the Dhamma.’ To what extent, venerable sir, is a monk one who dwells in the Dhamma?”

‘‘ඉධ, භික්ඛු, භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. සො තාය ධම්මපරියත්තියා දිවසං අතිනාමෙති, රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු පරියත්තිබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Here, monk, a monk learns the Dhamma—discourses, mixed prose and verse, explanations, verses, inspired utterances, ‘Thus-saids,’ birth stories, marvelous phenomena, and analytical discourses. He passes the day with that learning of the Dhamma, forsakes seclusion, and does not devote himself to internal serenity of mind. This one, monk, is called ‘a monk abundant in learning,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති. සො තාය ධම්මපඤ්ඤත්තියා දිවසං අතිනාමෙති, රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු පඤ්ඤත්තිබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Furthermore, monk, a monk teaches the Dhamma in detail to others as he has heard it and as he has learned it. He passes the day with that exposition of the Dhamma, forsakes seclusion, and does not devote himself to internal serenity of mind. This one, monk, is called ‘a monk abundant in exposition,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති. සො තෙන සජ්ඣායෙන දිවසං අතිනාමෙති, රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු සජ්ඣායබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Furthermore, monk, a monk recites the Dhamma in detail as he has heard it and as he has learned it. He passes the day with that recitation, forsakes seclusion, and does not devote himself to internal serenity of mind. This one, monk, is called ‘a monk abundant in recitation,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘පුන [Pg.77] චපරං, භික්ඛු, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති. සො තෙහි ධම්මවිතක්කෙහි දිවසං අතිනාමෙති, රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු විතක්කබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Furthermore, monk, a monk repeatedly thinks about, repeatedly reflects upon, and mentally contemplates the Dhamma as he has heard it and as he has learned it. He passes the day with those thoughts on the Dhamma, forsakes seclusion, and does not devote himself to internal serenity of mind. This one, monk, is called ‘a monk abundant in thought,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘ඉධ, භික්ඛු, භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. සො තාය ධම්මපරියත්තියා න දිවසං අතිනාමෙති, නාපි රිඤ්චති පටිසල්ලානං, අනුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. එවං ඛො, භික්ඛු, භික්ඛු ධම්මවිහාරී හොති.

“Here, monk, a monk learns the Dhamma—discourses, mixed prose and verse, explanations, verses, inspired utterances, ‘Thus-saids,’ birth stories, marvelous phenomena, and analytical discourses. He does not pass the day with that learning of the Dhamma, nor does he forsake seclusion, but devotes himself to internal serenity of mind. In this way, monk, a monk is one who dwells in the Dhamma.

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛු, දෙසිතො මයා පරියත්තිබහුලො, දෙසිතො පඤ්ඤත්තිබහුලො, දෙසිතො සජ්ඣායබහුලො, දෙසිතො විතක්කබහුලො, දෙසිතො ධම්මවිහාරී. යං ඛො, භික්ඛු, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛු, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ, භික්ඛු, මා පමාදත්ථ, මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. තතියං.

“Thus, monk, I have taught the one abundant in learning, I have taught the one abundant in exposition, I have taught the one abundant in recitation, I have taught the one abundant in thought, and I have taught the one who dwells in the Dhamma. Whatever a teacher, seeking the welfare of his disciples and being compassionate, should do for them out of compassion, that I have done for you. Here, monks, are the roots of trees; here are empty dwellings. Meditate, monks, do not be heedless, lest you become remorseful later. This is our instruction to you.” The Third.

4. දුතියධම්මවිහාරීසුත්තං

4. The Second Discourse on Dwelling in the Dhamma

74. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මවිහාරී ධම්මවිහාරී’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛු ධම්මවිහාරී හොතී’’ති?

74. Then a certain monk approached the Blessed One, and having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, that monk said this to the Blessed One: “Venerable sir, it is said, ‘one who dwells in the Dhamma, one who dwells in the Dhamma.’ To what extent, venerable sir, is a monk one who dwells in the Dhamma?”

‘‘ඉධ, භික්ඛු, භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං; උත්තරි චස්ස පඤ්ඤාය අත්ථං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු පරියත්තිබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Here, monk, a monk learns the Dhamma—discourses, mixed prose and verse, explanations, verses, inspired utterances, ‘Thus-saids,’ birth stories, marvelous phenomena, and analytical discourses; but beyond this, he does not understand its meaning with wisdom. This one, monk, is called ‘a monk abundant in learning,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙති, උත්තරි චස්ස පඤ්ඤාය අත්ථං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු පඤ්ඤත්තිබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Furthermore, monk, a monk teaches the Dhamma in detail to others as he has heard it and as he has learned it, but beyond this, he does not understand its meaning with wisdom. This one, monk, is called ‘a monk abundant in exposition,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘පුන [Pg.78] චපරං, භික්ඛු, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොති, උත්තරි චස්ස පඤ්ඤාය අත්ථං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු සජ්ඣායබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Furthermore, monk, a monk recites the Dhamma in detail as he has heard it and as he has learned it, but beyond this, he does not understand its meaning with wisdom. This one, monk, is called ‘a monk abundant in recitation,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, භික්ඛු යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙති අනුවිචාරෙති මනසානුපෙක්ඛති, උත්තරි චස්ස පඤ්ඤාය අත්ථං නප්පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛු – ‘භික්ඛු විතක්කබහුලො, නො ධම්මවිහාරී’’’.

“Furthermore, monk, a monk repeatedly thinks about, repeatedly reflects upon, and mentally contemplates the Dhamma as he has heard it and as he has learned it, but beyond this, he does not understand its meaning with wisdom. This one, monk, is called ‘a monk abundant in thought,’ not ‘one who dwells in the Dhamma.’”

‘‘ඉධ, භික්ඛු, භික්ඛු ධම්මං පරියාපුණාති – සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං; උත්තරි චස්ස පඤ්ඤාය අත්ථං පජානාති. එවං ඛො, භික්ඛු, භික්ඛු ධම්මවිහාරී හොති.

“Here, bhikkhu, a bhikkhu learns the Dhamma—discourses, mixed prose and verse, explanations, verses, inspired utterances, ‘as-it-was-said’ discourses, birth stories, marvelous phenomena, and analytical discourses; and beyond this, he understands its meaning with wisdom. In this way, bhikkhu, a bhikkhu is one who dwells by the Dhamma.

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛු, දෙසිතො මයා පරියත්තිබහුලො, දෙසිතො පඤ්ඤත්තිබහුලො, දෙසිතො සජ්ඣායබහුලො, දෙසිතො විතක්කබහුලො, දෙසිතො ධම්මවිහාරී. යං ඛො, භික්ඛු, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, භික්ඛු, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථ භික්ඛු, මා පමාදත්ථ, මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති. චතුත්ථං.

“Thus, bhikkhu, I have taught of the one abundant in learning, I have taught of the one abundant in exposition, I have taught of the one abundant in recitation, I have taught of the one abundant in thought, and I have taught of the one who dwells by the Dhamma. Bhikkhu, whatever should be done by a Teacher for his disciples, one who seeks their welfare and is compassionate, out of compassion, that has been done by me for you. These, bhikkhu, are the roots of trees; these are empty dwellings. Meditate, bhikkhus, do not be negligent; do not later become regretful. This is our instruction to you.” The fourth.

5. පඨමයොධාජීවසුත්තං

5. The First Discourse on the Professional Warrior

75. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, යොධාජීවා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො යොධාජීවො රජග්ගඤ්ඤෙව දිස්වා සංසීදති විසීදති න සන්ථම්භති න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

75. “Bhikkhus, these five professional warriors are found existing in the world. What five? Here, bhikkhus, a certain professional warrior, upon seeing just the cloud of dust, sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to enter the battle. Such a professional warrior, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the first professional warrior found existing in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො සහති රජග්ගං; අපි ච ඛො ධජග්ගඤ්ඤෙව දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

“Furthermore, bhikkhus, here a certain professional warrior endures the cloud of dust; but upon seeing just the banner-top, he sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to enter the battle. Such a professional warrior, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the second professional warrior found existing in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො සහති රජග්ගං සහති ධජග්ගං; අපි ච ඛො උස්සාරණඤ්ඤෙව සුත්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න [Pg.79] සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

“Furthermore, bhikkhus, here a certain professional warrior endures the cloud of dust and endures the banner-top; but upon hearing just the din of the army, he sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to enter the battle. Such a professional warrior, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the third professional warrior found existing in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං, සහති උස්සාරණං; අපි ච ඛො සම්පහාරෙ හඤ්ඤති බ්‍යාපජ්ජති. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

“Furthermore, bhikkhus, here a certain professional warrior endures the cloud of dust, endures the banner-top, and endures the din of the army; but in the assault, he is afflicted and perishes. Such a professional warrior, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the fourth professional warrior found existing in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං, සහති උස්සාරණං, සහති සම්පහාරං. සො තං සඞ්ගාමං අභිවිජිනිත්වා විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අජ්ඣාවසති. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච යොධාජීවා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

“Furthermore, bhikkhus, here a certain professional warrior endures the cloud of dust, endures the banner-top, endures the din of the army, and endures the assault. Having conquered that battle, victorious in battle, he dwells ruling over that very head of the battle. Such a professional warrior, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the fifth professional warrior found existing in the world. These, bhikkhus, are the five professional warriors found existing in the world.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ යොධාජීවූපමා පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා භික්ඛූසු. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රජග්ගඤ්ඤෙව දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං. සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. කිමස්ස රජග්ගස්මිං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුණාති – ‘අමුකස්මිං නාම ගාමෙ වා නිගමෙ වා ඉත්ථී වා කුමාරී වා අභිරූපා දස්සනීයා පාසාදිකා පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතා’ති. සො තං සුත්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං. සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. ඉදමස්ස රජග්ගස්මිං.

“In just the same way, bhikkhus, these five persons comparable to professional warriors are found existing among the bhikkhus. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu, upon seeing just the cloud of dust, sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to maintain the holy life. Having revealed his weakness in the training, he gives up the training and returns to the low life. What is the cloud of dust for him? Here, bhikkhus, a bhikkhu hears: ‘In such and such a village or town, there is a woman or a girl who is very beautiful, lovely to see, inspiring confidence, and endowed with the supreme beauty of complexion.’ Having heard that, he sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to maintain the holy life. Having revealed his weakness in the training, he gives up the training and returns to the low life. This is the cloud of dust for him.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො රජග්ගඤ්ඤෙව දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

“Just as, bhikkhus, that professional warrior, upon seeing just the cloud of dust, sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to enter the battle; I say, bhikkhus, that this person is comparable to him. Such a person, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the first person comparable to a professional warrior found existing among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සහති රජග්ගං; අපි ච ඛො ධජග්ගඤ්ඤෙව දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං. සික්ඛාදුබ්බල්‍යං [Pg.80] ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. කිමස්ස ධජග්ගස්මිං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න හෙව ඛො සුණාති – ‘අමුකස්මිං නාම ගාමෙ වා නිගමෙ වා ඉත්ථී වා කුමාරී වා අභිරූපා දස්සනීයා පාසාදිකා පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතා’ති; අපි ච ඛො සාමං පස්සති ඉත්ථිං වා කුමාරිං වා අභිරූපං දස්සනීයං පාසාදිකං පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතං. සො තං දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං. සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. ඉදමස්ස ධජග්ගස්මිං.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu endures the cloud of dust; but upon seeing just the banner-top, he sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to maintain the holy life. Having revealed his weakness in the training, he gives up the training and returns to the low life. What is the banner-top for him? Here, bhikkhus, a bhikkhu does not hear: ‘In such and such a village or town, there is a woman or a girl who is very beautiful, lovely to see, inspiring confidence, and endowed with the supreme beauty of complexion’; but he himself sees a woman or a girl who is very beautiful, lovely to see, inspiring confidence, and endowed with the supreme beauty of complexion. Upon seeing her, he sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to maintain the holy life. Having revealed his weakness in the training, he gives up the training and returns to the low life. This is the banner-top for him.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො සහති රජග්ගං; අපි ච ඛො ධජග්ගඤ්ඤෙව දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

“Just as, bhikkhus, that warrior endures the cloud of dust, but upon seeing just the banner-top, sinks down, sinks down utterly, cannot stand firm, and is unable to enter the battle; I say, bhikkhus, that this person is comparable to him. Such a person, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the second person comparable to a warrior found existing among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං; අපි ච ඛො උස්සාරණඤ්ඤෙව සුත්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං. සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. කිමස්ස උස්සාරණාය? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං අරඤ්ඤගතං වා රුක්ඛමූලගතං වා සුඤ්ඤාගාරගතං වා මාතුගාමො උපසඞ්කමිත්වා ඌහසති උල්ලපති උජ්ජග්ඝති උප්පණ්ඩෙති. සො මාතුගාමෙන ඌහසියමානො උල්ලපියමානො උජ්ජග්ඝියමානො උප්පණ්ඩියමානො සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං. සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. ඉදමස්ස උස්සාරණාය.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu endures the cloud of dust and the banner-top; but merely on hearing what is for him an uproar, he loses heart, falters, cannot steady himself, and is unable to maintain the holy life. Having declared his weakness in the training, he abandons the training and returns to the lower life. What is the uproar for him? Here, bhikkhus, a bhikkhu who has gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling is approached by a woman who smiles at him, converses with him, laughs loudly at him, and mocks him. Being smiled at, conversed with, laughed loudly at, and mocked by the woman, he loses heart, falters, cannot steady himself, and is unable to maintain the holy life. Having declared his weakness in the training, he abandons the training and returns to the lower life. This is the uproar for him.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං; අපි ච ඛො උස්සාරණඤ්ඤෙව සුත්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති, න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

“Just as, bhikkhus, that warrior endures the cloud of dust and the banner-top, but merely on hearing the uproar, he loses heart, falters, cannot steady himself, and is unable to enter the battle—so too, bhikkhus, I say this person is comparable. Such a person, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the third person comparable to a warrior found existing among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං, සහති උස්සාරණං; අපි ච ඛො සම්පහාරෙ හඤ්ඤති බ්‍යාපජ්ජති. කිමස්ස සම්පහාරස්මිං[Pg.81]? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං අරඤ්ඤගතං වා රුක්ඛමූලගතං වා සුඤ්ඤාගාරගතං වා මාතුගාමො උපසඞ්කමිත්වා අභිනිසීදති අභිනිපජ්ජති අජ්ඣොත්ථරති. සො මාතුගාමෙන අභිනිසීදියමානො අභිනිපජ්ජියමානො අජ්ඣොත්ථරියමානො සික්ඛං අපච්චක්ඛාය දුබ්බල්‍යං අනාවිකත්වා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවති. ඉදමස්ස සම්පහාරස්මිං.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu endures the cloud of dust, endures the banner-top, endures the uproar; yet he is struck down and perishes in the clash. What is the clash for him? Here, bhikkhus, a bhikkhu who has gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling is approached by a woman who sits down upon him, lies down upon him, and overwhelms him. When the woman sits down upon him, lies down upon him, and overwhelms him, he engages in sexual intercourse without abandoning the training or declaring his weakness. This is the clash for him.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං, සහති උස්සාරණං, අපි ච ඛො සම්පහාරෙ හඤ්ඤති බ්‍යාපජ්ජති; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

“Just as, bhikkhus, that warrior endures the cloud of dust, endures the banner-top, endures the uproar, yet is struck down and perishes in the clash; so too, bhikkhus, I say this person is comparable. Such a person, bhikkhus, is found here. This, bhikkhus, is the fourth person comparable to a warrior found existing among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං, සහති උස්සාරණං, සහති සම්පහාරං, සො තං සඞ්ගාමං අභිවිජිනිත්වා විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අජ්ඣාවසති. කිමස්ස සඞ්ගාමවිජයස්මිං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරඤ්ඤගතං වා රුක්ඛමූලගතං වා සුඤ්ඤාගාරගතං වා මාතුගාමො උපසඞ්කමිත්වා අභිනිසීදති අභිනිපජ්ජති අජ්ඣොත්ථරති. සො මාතුගාමෙන අභිනිසීදියමානො අභිනිපජ්ජියමානො අජ්ඣොත්ථරියමානො විනිවෙඨෙත්වා විනිමොචෙත්වා යෙන කාමං පක්කමති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu endures the cloud of dust, endures the banner-top, endures the uproar, and endures the clash; he conquers that battle, and having won the battle, he dwells mastering that very head of the battle. What is his victory in battle? Here, bhikkhus, a bhikkhu who has gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling is approached by a woman who sits down upon him, lies down upon him, and overwhelms him. When the woman sits down upon him, lies down upon him, and overwhelms him, he disentangles himself, frees himself, and departs wherever he wishes. He resorts to a secluded dwelling—the forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a jungle thicket, an open space, or a heap of straw.

‘‘සො අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති; බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති, සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති; ථිනමිද්ධං පහාය විගතථිනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථිනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති; උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති; විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති. සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා, පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

“Having gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, he sits down, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him. Having abandoned covetousness in the world, he dwells with a mind free from covetousness; he purifies his mind of covetousness. Having abandoned ill will and malice, he dwells with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; he purifies his mind of ill will and malice. Having abandoned sloth and torpor, he dwells free from sloth and torpor, perceiving light, mindful and clearly comprehending; he purifies his mind of sloth and torpor. Having abandoned restlessness and remorse, he dwells unagitated, with his mind inwardly peaceful; he purifies his mind of restlessness and remorse. Having abandoned doubt, he dwells having overcome doubt, without perplexity about wholesome qualities; he purifies his mind of doubt. So, having abandoned these five hindrances—defilements of the mind that weaken wisdom—quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. With the subsiding of thought and examination, he enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without thought and examination, and has rapture and happiness born of concentration. With the fading away of rapture, he dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending, experiencing happiness with the body; that of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, one has a pleasant abiding.’ He enters and dwells in the third jhāna. With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and sorrow, he enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither painful nor pleasant and includes the purity of mindfulness due to equanimity.

‘‘සො [Pg.82] එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. ඉදමස්ස සඞ්ගාමවිජයස්මිං.

When the mind is thus concentrated, purified, radiant, unblemished, devoid of corruptions, malleable, workable, steady, and has reached imperturbability, he inclines the mind toward the knowledge of the destruction of the taints. He knows as it really is: ‘This is suffering.’ He knows as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He knows as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He knows as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He knows as it really is: ‘These are the taints.’ He knows as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He knows as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He knows as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ For him, thus knowing and thus seeing, his mind is liberated from the taint of sensual desire, his mind is liberated from the taint of existence, and his mind is liberated from the taint of ignorance. In the liberated, the knowledge arises: ‘I am liberated.’ He knows: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ This is his victory in battle.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො සහති රජග්ගං, සහති ධජග්ගං, සහති උස්සාරණං, සහති සම්පහාරං, සො තං සඞ්ගාමං අභිවිජිනිත්වා විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අජ්ඣාවසති; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච යොධාජීවූපමා පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා භික්ඛූසූ’’ති. පඤ්චමං.

Just as, Bhikkhus, that warrior endures the cloud of dust, endures the tip of the banner, endures the uproar, and endures the clash; and having conquered that battle, as a victor of the battle, he dwells presiding over the very head of the battlefield. So too, Bhikkhus, I say this person is like that. Such a person, Bhikkhus, exists here. This, Bhikkhus, is the fifth person comparable to a warrior who is present and found among the bhikkhus. These, Bhikkhus, are the five persons comparable to a warrior who are present and found among the bhikkhus.” The Fifth.

6. දුතියයොධාජීවසුත්තං

6. The Second Discourse on One Who Lives by Combat

76. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, යොධාජීවා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති. සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති. තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

76. Bhikkhus, these five who live by combat are present and found in the world. What five? Here, Bhikkhus, a certain one who lives by combat, having taken up sword and shield and slung a bow and quiver, descends into the arrayed battlefield. He strives and exerts himself in that battle. While he is striving and exerting himself, others kill him and take his life. Such a one who lives by combat, Bhikkhus, exists here. This, Bhikkhus, is the first one who lives by combat who is present and found in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති. සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති [Pg.83] වායමති. තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ උපලික්ඛන්ති, තමෙනං අපනෙන්ති; අපනෙත්වා ඤාතකානං නෙන්ති. සො ඤාතකෙහි නීයමානො අප්පත්වාව ඤාතකෙ අන්තරාමග්ගෙ කාලං කරොති. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

Furthermore, Bhikkhus, here a certain one who lives by combat, having taken up sword and shield and slung a bow and quiver, descends into the arrayed battlefield. He strives and exerts himself in that battle. While he is striving and exerting himself, others wound him. They carry him away; having carried him away, they bring him to his relatives. While being brought by his relatives, he dies on the way, without having reached his relatives. Such a one who lives by combat, Bhikkhus, exists here. This, Bhikkhus, is the second one who lives by combat who is present and found in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති. සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති. තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ උපලික්ඛන්ති, තමෙනං අපනෙන්ති; අපනෙත්වා ඤාතකානං නෙන්ති. තමෙනං ඤාතකා උපට්ඨහන්ති පරිචරන්ති. සො ඤාතකෙහි උපට්ඨහියමානො පරිචරියමානො තෙනෙව ආබාධෙන කාලං කරොති. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

Furthermore, Bhikkhus, here a certain one who lives by combat, having taken up sword and shield and slung a bow and quiver, descends into the arrayed battlefield. He strives and exerts himself in that battle. While he is striving and exerting himself, others wound him. They carry him away; having carried him away, they bring him to his relatives. His relatives attend to him and take care of him. While being attended to and taken care of by his relatives, he dies from that very affliction. Such a one who lives by combat, Bhikkhus, exists here. This, Bhikkhus, is the third one who lives by combat who is present and found in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති. සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති. තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ උපලික්ඛන්ති, තමෙනං අපනෙන්ති; අපනෙත්වා ඤාතකානං නෙන්ති. තමෙනං ඤාතකා උපට්ඨහන්ති පරිචරන්ති. සො ඤාතකෙහි උපට්ඨහියමානො පරිචරියමානො වුට්ඨාති තම්හා ආබාධා. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං.

Furthermore, Bhikkhus, here a certain one who lives by combat, having taken up sword and shield and slung a bow and quiver, descends into the arrayed battlefield. He strives and exerts himself in that battle. While he is striving and exerting himself, others wound him. They carry him away; having carried him away, they bring him to his relatives. His relatives attend to him and take care of him. While being attended to and taken care of by his relatives, he recovers from that affliction. Such a one who lives by combat, Bhikkhus, exists here. This, Bhikkhus, is the fourth one who lives by combat who is present and found in the world.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති. සො තං සඞ්ගාමං අභිවිජිනිත්වා විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අජ්ඣාවසති. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො යොධාජීවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො යොධාජීවො සන්තො සංවිජ්ජමානො ලොකස්මිං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච යොධාජීවා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

Furthermore, Bhikkhus, here a certain one who lives by combat, having taken up sword and shield and slung a bow and quiver, descends into the arrayed battlefield. Having conquered that battle, as a victor of the battle, he dwells presiding over the very head of the battlefield. Such a one who lives by combat, Bhikkhus, exists here. This, Bhikkhus, is the fifth one who lives by combat who is present and found in the world. These, Bhikkhus, are the five who live by combat who are present and found in the world.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ යොධාජීවූපමා පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා භික්ඛූසු. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං [Pg.84] වා උපනිස්සාය විහරති. සො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය තමෙව ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස තං මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං අපච්චක්ඛාය දුබ්බල්‍යං අනාවිකත්වා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවති.

In the same way, Bhikkhus, these five persons comparable to one who lives by combat are present and found among the bhikkhus. What five? Here, Bhikkhus, a bhikkhu dwells depending on a certain village or town. In the morning, having dressed, taking his bowl and robe, he enters that same village or town for alms with an unguarded body, with unguarded speech, with an unguarded mind, with unestablished mindfulness, and with unrestrained senses. There he sees a woman who is improperly dressed or improperly covered. Having seen that woman who is improperly dressed or improperly covered, lust assails his mind. With a mind assailed by lust, without renouncing the training and without declaring his weakness, he engages in sexual intercourse.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති, සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ හනන්ති පරියාපාදෙන්ති; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

Monks, just as a warrior takes up his sword and shield, equips himself with bow and quiver, and descends into the battle array. He strives and exerts himself in that battle. While he is striving and exerting himself, his opponents kill him and bring his life to an end. Monks, I say that this person is comparable to that. Monks, such a person is found here. This, monks, is the first person comparable to a warrior, who is found among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය තමෙව ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස තං මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන පරිඩය්හතෙව කායෙන පරිඩය්හති චෙතසා. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙය්‍යං – රාගපරියුට්ඨිතොම්හි, ආවුසො, රාගපරෙතො, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං; සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’ති. සො ආරාමං ගච්ඡන්තො අප්පත්වාව ආරාමං අන්තරාමග්ගෙ සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

Furthermore, monks, a bhikkhu dwells dependent on a certain village or town. In the morning, having dressed, he takes his bowl and robe and enters that same village or town for alms—with an unguarded body, unguarded speech, and an unguarded mind, with unestablished mindfulness and with unrestrained faculties. There he sees a woman improperly dressed or improperly covered. Upon seeing that woman improperly dressed or improperly covered, lust corrupts his mind. With his mind corrupted by lust, he burns in body and in mind. It occurs to him: ‘Let me go to the monastery and inform the bhikkhus: “Friends, I am assailed and overcome by lust. I am unable to continue in the holy life. I will declare my weakness in the training, renounce the training, and return to the lower life.”’ Then, while on his way to the monastery, before he arrives, he declares his weakness in the training, renounces the training, and returns to the lower life.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති, සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ උපලික්ඛන්ති, තමෙනං අපනෙන්ති; අපනෙත්වා ඤාතකානං නෙන්ති. සො ඤාතකෙහි නීයමානො අප්පත්වාව [Pg.85] ඤාතකෙ අන්තරාමග්ගෙ කාලං කරොති; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

Monks, just as a warrior takes up his sword and shield, equips himself with bow and quiver, and descends into the battle array. He strives and exerts himself in that battle. While he is striving and exerting himself, his opponents wound him. His comrades carry him away and take him to his relatives. While being taken by his relatives, he dies on the way before reaching them. Monks, I say that this person is comparable to that warrior. Monks, such a person is found here. This, monks, is the second person comparable to a warrior, who is found among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය තමෙව ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස තං මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන පරිඩය්හතෙව කායෙන පරිඩය්හති චෙතසා. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙය්‍යං – රාගපරියුට්ඨිතොම්හි, ආවුසො, රාගපරෙතො, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං; සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’ති. සො ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙති – ‘රාගපරියුට්ඨිතොම්හි, ආවුසො, රාගපරෙතො, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං; සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’’ති.

Furthermore, monks, a bhikkhu dwells dependent on a certain village or town. In the morning, having dressed, he takes his bowl and robe and enters that same village or town for alms—with an unguarded body, unguarded speech, and an unguarded mind, with unestablished mindfulness and with unrestrained faculties. There he sees a woman improperly dressed or improperly covered. Upon seeing that woman improperly dressed or improperly covered, lust corrupts his mind. With his mind corrupted by lust, he burns in body and in mind. It occurs to him: ‘Let me go to the monastery and inform the bhikkhus: “Friends, I am assailed and overcome by lust. I am unable to continue in the holy life. I will declare my weakness in the training, renounce the training, and return to the lower life.”’ So he goes to the monastery and informs the bhikkhus: ‘Friends, I am assailed and overcome by lust. I am unable to continue in the holy life. I will declare my weakness in the training, renounce the training, and return to the lower life.’

‘‘තමෙනං සබ්‍රහ්මචාරී ඔවදන්ති අනුසාසන්ති – ‘අප්පස්සාදා, ආවුසො, කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. මංසපෙසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. තිණුක්කූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සුපිනකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. යාචිතකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. රුක්ඛඵලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. අසිසූනූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සත්තිසූලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා [Pg.86] බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. අභිරමතායස්මා බ්‍රහ්මචරියෙ; මායස්මා සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තී’’’ති.

Then his companions in the holy life advise and instruct him: ‘Friend, sensual pleasures have been declared by the Blessed One to have little gratification, much suffering, and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a skeleton, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a piece of meat, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a grass torch, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a pit of glowing coals, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a dream, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like borrowed goods, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like the fruit of a tree, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a butcher’s knife and block, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a spear and a stake, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a snake’s head, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Venerable one, delight in the holy life! Do not, by revealing your weakness in the training, renounce the training and return to the lower life.’

‘‘සො සබ්‍රහ්මචාරීහි එවං ඔවදියමානො එවං අනුසාසියමානො එවමාහ – ‘කිඤ්චාපි, ආවුසො, අප්පස්සාදා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො; අථ ඛො නෙවාහං සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං, සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’’ති. සො සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති.

Though thus advised and instructed by his companions in the holy life, he says: ‘Friends, even though sensual pleasures have been declared by the Blessed One to have little gratification, much suffering, and much tribulation, and the danger in them is greater, still I am unable to continue in the holy life. I will declare my weakness in the training, renounce the training, and return to the lower life.’ So he declares his weakness in the training, renounces the training, and returns to the lower life.

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති, සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ උපලික්ඛන්ති, තමෙනං අපනෙන්ති; අපනෙත්වා ඤාතකානං නෙන්ති, තමෙනං ඤාතකා උපට්ඨහන්ති පරිචරන්ති. සො ඤාතකෙහි උපට්ඨහියමානො පරිචරියමානො තෙනෙව ආබාධෙන කාලං කරොති; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

“Bhikkhus, it is like a warrior who, taking up his sword and shield and slinging his bow and quiver, enters a drawn-up battle. In that battle, he strives and exerts himself. While he is striving and exerting himself, his enemies wound him. They lead him away; having led him away, they take him to his relatives. His relatives then tend to him and care for him. While being tended and cared for by his relatives, he dies from that very affliction. Bhikkhus, I say this person is like that. Bhikkhus, there is a certain person of such a kind here. This, bhikkhus, is the third person comparable to a warrior, existing among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය තමෙව ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන අනුපට්ඨිතාය සතියා අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස තං මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන පරිඩය්හතෙව කායෙන පරිඩය්හති චෙතසා. තස්ස එවං හොති – ‘යංනූනාහං ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙය්‍යං – රාගපරියුට්ඨිතොම්හි, ආවුසො, රාගපරෙතො, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං [Pg.87] සන්ධාරෙතුං; සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’ති. සො ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං ආරොචෙති – ‘රාගපරියුට්ඨිතොම්හි, ආවුසො, රාගපරෙතො, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං; සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’’ති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu lives depending on a certain village or town. In the morning, having dressed, he takes his bowl and robe and enters that same village or town for alms—with body unguarded, speech unguarded, mind unguarded, mindfulness unestablished, and senses unrestrained. There he sees a woman improperly dressed or improperly covered. Upon seeing that woman improperly dressed or improperly covered, lust corrupts his mind. With his mind corrupted by lust, he is consumed by burning in his body and consumed by burning in his mind. He thinks: ‘Suppose I were to go to the monastery and tell the bhikkhus: “Friends, I am assailed by lust, overcome by lust. I am unable to maintain the holy life. Having revealed my weakness in the training, I shall renounce the training and return to the lower life.”’ So he goes to the monastery and tells the bhikkhus: ‘Friends, I am assailed by lust, overcome by lust. I am unable to maintain the holy life. Having revealed my weakness in the training, I shall renounce the training and return to the lower life.’”

‘‘තමෙනං සබ්‍රහ්මචාරී ඔවදන්ති අනුසාසන්ති – ‘අප්පස්සාදා, ආවුසො, කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. අට්ඨිකඞ්කලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. මංසපෙසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා…පෙ… තිණුක්කූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… සුපිනකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… යාචිතකූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… රුක්ඛඵලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… අසිසූනූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… සත්තිසූලූපමා කාමා වුත්තා භගවතා… සප්පසිරූපමා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. අභිරමතායස්මා බ්‍රහ්මචරියෙ; මායස්මා සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තී’’’ති.

“His companions in the holy life advise and instruct him: ‘Friend, sensual pleasures have been declared by the Blessed One to have little gratification, much suffering, and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a skeleton, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like a piece of meat… like a grass torch… like a pit of embers… like a dream… like borrowed goods… like fruit on a tree… like a butcher’s block… like a spear and stake… like a snake’s head, with much suffering and much tribulation; the danger in them is greater. Venerable one, delight in the holy life! Do not, venerable one, having revealed your weakness in the training, renounce the training and return to the lower life.’”

‘‘සො සබ්‍රහ්මචාරීහි එවං ඔවදියමානො එවං අනුසාසියමානො එවමාහ – ‘උස්සහිස්සාමි, ආවුසො, වායමිස්සාමි, ආවුසො, අභිරමිස්සාමි, ආවුසො! න දානාහං, ආවුසො, සික්ඛාදුබ්බල්‍යං ආවිකත්වා සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’’ති.

“When thus advised and thus instructed by his companions in the holy life, he says this: ‘Friends, I shall strive! Friends, I shall exert myself! Friends, I shall delight! Friends, I shall not now, having revealed my weakness in the training, renounce the training and return to the lower life.’”

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති, සො තස්මිං සඞ්ගාමෙ උස්සහති වායමති, තමෙනං උස්සහන්තං වායමන්තං පරෙ උපලික්ඛන්ති, තමෙනං අපනෙන්ති; අපනෙත්වා ඤාතකානං නෙන්ති, තමෙනං ඤාතකා උපට්ඨහන්ති පරිචරන්ති. සො ඤාතකෙහි උපට්ඨහියමානො පරිචරියමානො වුට්ඨාති තම්හා ආබාධා; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු.

“Bhikkhus, it is like a warrior who, taking up his sword and shield and slinging his bow and quiver, enters a drawn-up battle. In that battle, he strives and exerts himself. While he is striving and exerting himself, his enemies wound him. They lead him away; having led him away, they take him to his relatives. His relatives then tend to him and care for him. While being tended and cared for by his relatives, he recovers from that affliction. Bhikkhus, I say this person is like that. Bhikkhus, there is a certain person of such a kind here. This, bhikkhus, is the fourth person comparable to a warrior, existing among the bhikkhus.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං ගාමං වා නිගමං වා උපනිස්සාය විහරති. සො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය තමෙව ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති රක්ඛිතෙනෙව කායෙන රක්ඛිතාය වාචාය රක්ඛිතෙන චිත්තෙන උපට්ඨිතාය සතියා සංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො [Pg.88] චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං; චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා … ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති මනින්ද්‍රියං; මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය…පෙ… සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu dwells depending on a certain village or town. In the morning, having dressed, he takes his bowl and robe and enters that very village or town for alms-food with his body guarded, his speech guarded, his mind guarded, with mindfulness established, and with his faculties restrained. Having seen a form with the eye, he does not grasp its signs or its features. For if he were to dwell with the eye faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him; for the sake of its restraint, he practices, he guards the eye faculty, he undertakes restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having touched a tangible object with the body… having cognized a mental object with the mind, he does not grasp its signs or its features. For if he were to dwell with the mind faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him; for the sake of its restraint, he practices, he guards the mind faculty, he undertakes restraint of the mind faculty. After his meal, having returned from his alms-round, he resorts to a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest thicket, an open space, or a heap of straw. Having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, he sits down, having folded his legs crosswise, having set his body erect, and having established mindfulness before him. He, having abandoned covetousness in the world… and so on… He, having abandoned these five hindrances, which are defilements of the mind and weakeners of wisdom, secluded from sensual pleasures… and so on… enters and abides in the fourth jhāna.

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාති’’.

When his mind is thus concentrated, purified, luminous, stainless, devoid of corruptions, pliable, workable, steady, and attained to imperturbability, he directs and inclines his mind towards the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ …and so on… He understands: ‘There is nothing further for this state of being.’

‘‘සෙය්‍යථාපි සො, භික්ඛවෙ, යොධාජීවො අසිචම්මං ගහෙත්වා ධනුකලාපං සන්නය්හිත්වා වියූළ්හං සඞ්ගාමං ඔතරති, සො තං සඞ්ගාමං අභිවිජිනිත්වා විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අජ්ඣාවසති; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවරූපොපි, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො පුග්ගලො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො යොධාජීවූපමො පුග්ගලො සන්තො සංවිජ්ජමානො භික්ඛූසු. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච යොධාජීවූපමා පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා භික්ඛූසූ’’ති. ඡට්ඨං.

Just as, bhikkhus, a warrior, having taken up his sword and shield and having girded on his bow and quiver, descends into the battle array. Having conquered that battle, victorious, he dwells mastering that very battlefront. I say, bhikkhus, that this person is similar. Such a person, bhikkhus, is a certain one found here. This, bhikkhus, is the fifth person comparable to a warrior, who is present and found among the bhikkhus. These, bhikkhus, are the five persons comparable to a warrior, who are present and found among the bhikkhus. Sixth.

7. පඨමඅනාගතභයසුත්තං

7. The First Discourse on Future Dangers

77. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අනාගතභයානි සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස [Pg.89] පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

77. Bhikkhus, for a forest-dwelling bhikkhu who clearly sees these five future dangers, it is indeed fitting to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the gaining of the ungained, and for the realization of the unrealized.

‘‘කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි එකකො අරඤ්ඤෙ විහරාමි. එකකං ඛො පන මං අරඤ්ඤෙ විහරන්තං අහි වා මං ඩංසෙය්‍ය, විච්ඡිකො වා මං ඩංසෙය්‍ය, සතපදී වා මං ඩංසෙය්‍ය, තෙන මෙ අස්ස කාලඞ්කිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො; හන්දාහං වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

What are the five? Here, bhikkhus, a forest-dwelling bhikkhu reflects thus: ‘I am now dwelling alone in the forest. While I am dwelling alone in the forest, a snake might bite me, a scorpion might sting me, or a centipede might bite me. Through that, my death could occur, and that would be an obstacle for me. Well then, I shall arouse energy for the attainment of the unattained, for the gaining of the ungained, and for the realization of the unrealized.’ This, bhikkhus, is the first future danger. For a forest-dwelling bhikkhu who clearly sees this, it is indeed fitting to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the gaining of the ungained, and for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි එකකො අරඤ්ඤෙ විහරාමි. එකකො ඛො පනාහං අරඤ්ඤෙ විහරන්තො උපක්ඛලිත්වා වා පපතෙය්‍යං, භත්තං වා භුත්තං මෙ බ්‍යාපජ්ජෙය්‍ය, පිත්තං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සෙම්හං වා මෙ කුප්පෙය්‍ය, සත්ථකා වා මෙ වාතා කුප්පෙය්‍යුං, තෙන මෙ අස්ස කාලඞ්කිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො; හන්දාහං වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

Furthermore, bhikkhus, a forest-dwelling bhikkhu reflects thus: ‘I am now dwelling alone in the forest. While dwelling alone in the forest, I might stumble and fall, or the food I have eaten might disagree with me, or my bile might be agitated, or my phlegm might be agitated, or piercing winds might arise in me. Through that, my death could occur, and that would be an obstacle for me. Well then, I shall arouse energy for the attainment of the unattained, for the gaining of the ungained, and for the realization of the unrealized.’ This, bhikkhus, is the second future danger. For a forest-dwelling bhikkhu who clearly sees this, it is indeed fitting to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the gaining of the ungained, and for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි එකකො අරඤ්ඤෙ විහරාමි. එකකො ඛො පනාහං අරඤ්ඤෙ විහරන්තො වාළෙහි සමාගච්ඡෙය්‍යං, සීහෙන වා බ්‍යග්ඝෙන වා දීපිනා වා අච්ඡෙන වා තරච්ඡෙන වා, තෙ මං ජීවිතා වොරොපෙය්‍යුං, තෙන මෙ අස්ස කාලඞ්කිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො; හන්දාහං වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං [Pg.90] අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

Furthermore, bhikkhus, a forest-dwelling bhikkhu reflects thus: ‘Now I am dwelling alone in the wilderness. While dwelling alone in the wilderness, I might encounter fierce animals—a lion, a tiger, a leopard, a bear, or a hyena. They might deprive me of life. That would lead to my death, and that would be an obstacle for me. Let me then arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized.’ This, bhikkhus, is the third future danger, seeing which it is quite enough for a forest-dwelling bhikkhu to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි එකකො අරඤ්ඤෙ විහරාමි. එකකො ඛො පනාහං අරඤ්ඤෙ විහරන්තො මාණවෙහි සමාගච්ඡෙය්‍යං කතකම්මෙහි වා අකතකම්මෙහි වා, තෙ මං ජීවිතා වොරොපෙය්‍යුං, තෙන මෙ අස්ස කාලඞ්කිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො; හන්දාහං වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

Furthermore, bhikkhus, a forest-dwelling bhikkhu reflects thus: ‘Now I am dwelling alone in the wilderness. While dwelling alone in the wilderness, I might encounter thieves, whether they have committed a crime or not. They might deprive me of life. That would lead to my death, and that would be an obstacle for me. Let me then arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized.’ This, bhikkhus, is the fourth future danger, seeing which it is quite enough for a forest-dwelling bhikkhu to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤිකො භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි එකකො අරඤ්ඤෙ විහරාමි. සන්ති ඛො පනාරඤ්ඤෙ වාළා අමනුස්සා, තෙ මං ජීවිතා වොරොපෙය්‍යුං, තෙන මෙ අස්ස කාලඞ්කිරියා, සො මමස්ස අන්තරායො; හන්දාහං වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

Furthermore, bhikkhus, a forest-dwelling bhikkhu reflects thus: ‘Now I am dwelling alone in the wilderness. But there are fierce non-human beings in the wilderness, and they might deprive me of life. That would lead to my death, and that would be an obstacle for me. Let me then arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized.’ This, bhikkhus, is the fifth future danger, seeing which it is quite enough for a forest-dwelling bhikkhu to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized.

‘‘ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අනාගතභයානි සම්පස්සමානෙන අලමෙව ආරඤ්ඤිකෙන භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. සත්තමං.

These, bhikkhus, are the five future dangers, seeing which it is quite enough for a forest-dwelling bhikkhu to dwell heedful, ardent, and resolute for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, for the realization of the unrealized. The seventh.

8. දුතියඅනාගතභයසුත්තං

8. The Second Discourse on Future Dangers

78. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අනාගතභයානි සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි දහරො යුවා සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා[Pg.91]. හොති ඛො පන සො සමයො යං ඉමං කායං ජරා ඵුසති. ජිණ්ණෙන ඛො පන ජරාය අභිභූතෙන න සුකරං බුද්ධානං සාසනං මනසි කාතුං, න සුකරානි අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතුං. පුරා මං සො ධම්මො ආගච්ඡති අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො; හන්දාහං පටිකච්චෙව වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය, යෙනාහං ධම්මෙන සමන්නාගතො ජිණ්ණකොපි ඵාසුං විහරිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

78. Bhikkhus, for a bhikkhu who clearly sees these five future dangers, it is indeed proper to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized. What are the five? Here, bhikkhus, a bhikkhu reflects thus: ‘At present, I am young, youthful, with fine black hair, endowed with the blessing of youth, in the first stage of life. But there will come a time when old age affects this body. When one is old, overcome by old age, it is not easy to attend to the teaching of the Buddhas; it is not easy to frequent remote forest and woodland dwellings. Before that undesirable, unloved, and disagreeable state comes upon me, come, I shall, in advance, arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized, so that, being endowed with that Dhamma, I may dwell at ease even when old.’ This, bhikkhus, is the first future danger. Clearly seeing this, it is indeed proper for a bhikkhu to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛො එතරහි අප්පාබාධො අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය. හොති ඛො පන සො සමයො යං ඉමං කායං බ්‍යාධි ඵුසති. බ්‍යාධිතෙන ඛො පන බ්‍යාධිනා අභිභූතෙන න සුකරං බුද්ධානං සාසනං මනසි කාතුං, න සුකරානි අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතුං. පුරා මං සො ධම්මො ආගච්ඡති අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො; හන්දාහං පටිකච්චෙව වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය, යෙනාහං ධම්මෙන සමන්නාගතො බ්‍යාධිතොපි ඵාසුං විහරිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reflects thus: ‘At present, I am without illness, without affliction, endowed with a good digestion that is neither too cold nor too hot, but moderate and suitable for exertion. But there will come a time when illness affects this body. When one is sick, overcome by illness, it is not easy to attend to the teaching of the Buddhas; it is not easy to frequent remote forest and woodland dwellings. Before that undesirable, unloved, and disagreeable state comes upon me, come, I shall, in advance, arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized, so that, being endowed with that Dhamma, I may dwell at ease even when sick.’ This, bhikkhus, is the second future danger. Clearly seeing this, it is indeed proper for a bhikkhu to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘එතරහි ඛො සුභික්ඛං සුසස්සං සුලභපිණ්ඩං, සුකරං උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. හොති ඛො පන සො සමයො යං දුබ්භික්ඛං හොති දුස්සස්සං දුල්ලභපිණ්ඩං, න සුකරං උඤ්ඡෙන පග්ගහෙන යාපෙතුං. දුබ්භික්ඛෙ ඛො පන මනුස්සා යෙන සුභික්ඛං තෙන සඞ්කමන්ති. තත්ථ සඞ්ගණිකවිහාරො හොති ආකිණ්ණවිහාරො. සඞ්ගණිකවිහාරෙ ඛො පන සති ආකිණ්ණවිහාරෙ න සුකරං බුද්ධානං සාසනං මනසි [Pg.92] කාතුං, න සුකරානි අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතුං. පුරා මං සො ධම්මො ආගච්ඡති අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො; හන්දාහං පටිකච්චෙව වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය, යෙනාහං ධම්මෙන සමන්නාගතො දුබ්භික්ඛෙපි ඵාසු විහරිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reflects thus: ‘At present, there is an abundance of food, the harvest is good, alms-food is easy to obtain, and it is easy to maintain oneself by going on alms-round with bowl in hand. But there will come a time when there is a famine, a bad harvest, when alms-food is difficult to obtain, and it is not easy to maintain oneself by going on alms-round with bowl in hand. During a famine, people migrate to where there is an abundance of food. There, one’s dwelling is with company and crowded. When one’s dwelling is with company and crowded, it is not easy to attend to the teaching of the Buddhas; it is not easy to frequent remote forest and woodland dwellings. Before that undesirable, unloved, and disagreeable state comes upon me, come, I shall, in advance, arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized, so that, being endowed with that Dhamma, I may dwell at ease even during a famine.’ This, bhikkhus, is the third future danger. Clearly seeing this, it is indeed proper for a bhikkhu to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘එතරහි ඛො මනුස්සා සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරන්ති. හොති ඛො පන සො සමයො යං භයං හොති අටවිසඞ්කොපො, චක්කසමාරූළ්හා ජානපදා පරියායන්ති. භයෙ ඛො පන සති මනුස්සා යෙන ඛෙමං තෙන සඞ්කමන්ති. තත්ථ සඞ්ගණිකවිහාරො හොති ආකිණ්ණවිහාරො. සඞ්ගණිකවිහාරෙ ඛො පන සති ආකිණ්ණවිහාරෙ න සුකරං බුද්ධානං සාසනං මනසි කාතුං, න සුකරානි අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතුං. පුරා මං සො ධම්මො ආගච්ඡති අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො; හන්දාහං පටිකච්චෙව වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය, යෙනාහං ධම්මෙන සමන්නාගතො භයෙපි ඵාසුං විහරිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reflects thus: ‘At present, people dwell in harmony, rejoicing together, without dispute, like milk and water mixed, looking at one another with loving eyes. But there will come a time when there is danger, a devastation caused by forest bandits, and the country-folk will travel about mounted on wheeled vehicles. When there is danger, people migrate to where there is safety. There, one’s dwelling is with company and crowded. When one’s dwelling is with company and crowded, it is not easy to attend to the teaching of the Buddhas; it is not easy to frequent remote forest and woodland dwellings. Before that undesirable, unloved, and disagreeable state comes upon me, come, I shall, in advance, arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized, so that, being endowed with that Dhamma, I may dwell at ease even in times of danger.’ This, bhikkhus, is the fourth future danger. Clearly seeing this, it is indeed proper for a bhikkhu to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘එතරහි ඛො සඞ්ඝො සමග්ගො සම්මොදමානො අවිවදමානො එකුද්දෙසො ඵාසු විහරති. හොති ඛො පන සො සමයො යං සඞ්ඝො භිජ්ජති. සඞ්ඝෙ ඛො පන භින්නෙ න සුකරං බුද්ධානං සාසනං මනසි කාතුං, න සුකරානි අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතුං. පුරා මං සො ධම්මො ආගච්ඡති අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො; හන්දාහං පටිකච්චෙව වීරියං ආරභාමි අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය, යෙනාහං ධම්මෙන සමන්නාගතො භින්නෙපි සඞ්ඝෙ ඵාසුං විහරිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං අනාගතභයං සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන [Pg.93] ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reflects thus: ‘At present, the Saṅgha dwells in concord, rejoicing, without contention, with a single recitation, dwelling at ease. But there will come a time when the Saṅgha is split. When the Saṅgha is split, it is not easy to attend to the teaching of the Buddhas; it is not easy to frequent remote forest and woodland dwellings. Before that undesirable, unloved, and disagreeable state comes upon me, come, I shall, in advance, arouse energy for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized, so that, being endowed with that Dhamma, I may dwell at ease even when the Saṅgha is split.’ This, bhikkhus, is the fifth future danger. Clearly seeing this, it is indeed proper for a bhikkhu to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized.

‘‘ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අනාගතභයානි සම්පස්සමානෙන අලමෙව භික්ඛුනා අප්පමත්තෙන ආතාපිනා පහිතත්තෙන විහරිතුං අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති. අට්ඨමං.

“These, bhikkhus, are the five future dangers. Clearly seeing these, it is indeed proper for a bhikkhu to dwell heedfully, ardently, and with a resolute mind for the attainment of the unattained, for the achievement of the unachieved, and for the realization of the unrealized.” Eighth.

9. තතියඅනාගතභයසුත්තං

9. The Third Discourse on Future Dangers.

79. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අනාගතභයානි එතරහි අසමුප්පන්නානි ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සන්ති. තානි වො පටිබුජ්ඣිතබ්බානි; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තෙසං පහානාය වායමිතබ්බං.

79. “Bhikkhus, these five future dangers, not yet arisen, will arise in the future. You should awaken to them; and having awakened to them, you should strive for their abandoning.”

‘‘කතමානි පඤ්ච? භවිස්සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා අඤ්ඤෙ උපසම්පාදෙස්සන්ති. තෙපි න සක්ඛිස්සන්ති විනෙතුං අධිසීලෙ අධිචිත්තෙ අධිපඤ්ඤාය. තෙපි භවිස්සන්ති අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා අඤ්ඤෙ උපසම්පාදෙස්සන්ති. තෙපි න සක්ඛිස්සන්ති විනෙතුං අධිසීලෙ අධිචිත්තෙ අධිපඤ්ඤාය. තෙපි භවිස්සන්ති අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මසන්දොසා විනයසන්දොසො; විනයසන්දොසා ධම්මසන්දොසො. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

“What are the five? In the future, bhikkhus, there will be bhikkhus who are undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom. They, being undeveloped in body, virtue, mind, and wisdom, will give ordination to others. They will be unable to train them in higher virtue, higher mind, and higher wisdom. Those others, too, will be undeveloped in body, virtue, mind, and wisdom. They, in turn, being undeveloped in body, virtue, mind, and wisdom, will give ordination to others. They too will be unable to train them in higher virtue, higher mind, and higher wisdom. And those others, too, will be undeveloped in body, virtue, mind, and wisdom. Thus, bhikkhus, from the corruption of the Dhamma comes the corruption of the Vinaya; from the corruption of the Vinaya comes the corruption of the Dhamma. This, bhikkhus, is the first future danger that has not yet arisen but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandoning.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා අඤ්ඤෙසං නිස්සයං දස්සන්ති. තෙපි න සක්ඛිස්සන්ති විනෙතුං අධිසීලෙ අධිචිත්තෙ අධිපඤ්ඤාය. තෙපි භවිස්සන්ති අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා [Pg.94] අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා අඤ්ඤෙසං නිස්සයං දස්සන්ති. තෙපි න සක්ඛිස්සන්ති විනෙතුං අධිසීලෙ අධිචිත්තෙ අධිපඤ්ඤාය. තෙපි භවිස්සන්ති අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මසන්දොසා විනයසන්දොසො; විනයසන්දොසා ධම්මසන්දොසො. ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

“Furthermore, bhikkhus, in the future there will be bhikkhus who are undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom. They, being undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom, will give dependence to others. They will be unable to train them in higher virtue, higher mind, and higher wisdom. Those others, too, will be undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom. They, being undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom, will give dependence to others. They will be unable to train them in higher virtue, higher mind, and higher wisdom. Those others, too, will be undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom. Thus, bhikkhus, from the corruption of the Dhamma comes the corruption of the Vinaya; from the corruption of the Vinaya comes the corruption of the Dhamma. This, bhikkhus, is the second future danger that has not yet arisen but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandoning.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා අභිධම්මකථං වෙදල්ලකථං කථෙන්තා කණ්හධම්මං ඔක්කමමානා න බුජ්ඣිස්සන්ති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මසන්දොසා විනයසන්දොසො; විනයසන්දොසා ධම්මසන්දොසො. ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

“Furthermore, bhikkhus, in the future there will be bhikkhus who are undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom. They, being undeveloped in body, undeveloped in virtue, undeveloped in mind, and undeveloped in wisdom, while giving talks on the Abhidhamma and the Vedalla, will enter into dark states without understanding. Thus, bhikkhus, from the corruption of the Dhamma comes the corruption of the Vinaya; from the corruption of the Vinaya comes the corruption of the Dhamma. This, bhikkhus, is the third future danger that has not yet arisen but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandoning.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා යෙ තෙ සුත්තන්තා තථාගතභාසිතා ගම්භීරා ගම්භීරත්ථා ලොකුත්තරා සුඤ්ඤතාප්පටිසංයුත්තා, තෙසු භඤ්ඤමානෙසු න සුස්සූසිස්සන්ති, න සොතං ඔදහිස්සන්ති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙස්සන්ති, න ච තෙ ධම්මෙ උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති. යෙ පන තෙ සුත්තන්තා කවිතා කාවෙය්‍යා චිත්තක්ඛරා චිත්තබ්‍යඤ්ජනා බාහිරකා සාවකභාසිතා, තෙසු භඤ්ඤමානෙසු සුස්සූසිස්සන්ති, සොතං ඔදහිස්සන්ති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙස්සන්ති, තෙ ච ධම්මෙ උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මසන්දොසා විනයසන්දොසො; විනයසන්දොසා ධම්මසන්දොසො. ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

“Furthermore, bhikkhus, in the future there will be bhikkhus with undeveloped bodies, undeveloped virtue, undeveloped minds, and undeveloped wisdom. Being undeveloped in body, virtue, mind, and wisdom, when those discourses spoken by the Tathāgata—deep, profound in meaning, supramundane, connected with emptiness—are being recited, they will not want to listen, will not lend an ear, will not apply their minds to final knowledge, nor will they consider those teachings worth learning and mastering. But when those discourses composed by poets—poetic, with beautiful letters and elegant phrases, external, spoken by the disciples of outsiders—are being recited, they will want to listen, will lend an ear, will apply their minds to final knowledge, and will consider those teachings worth learning and mastering. Thus, bhikkhus, from the corruption of the Dhamma comes the corruption of the Vinaya; from the corruption of the Vinaya comes the corruption of the Dhamma. This, bhikkhus, is the fourth future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandoning.”

‘‘පුන [Pg.95] චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං අභාවිතකායා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා. තෙ අභාවිතකායා සමානා අභාවිතසීලා අභාවිතචිත්තා අභාවිතපඤ්ඤා ථෙරා භික්ඛූ බාහුලිකා භවිස්සන්ති සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා, න වීරියං ආරභිස්සන්ති අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. තෙසං පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජිස්සති. සාපි භවිස්සති බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා, න වීරියං ආරභිස්සති අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මසන්දොසා විනයසන්දොසො; විනයසන්දොසා ධම්මසන්දොසො. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං. ‘‘ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අනාගතභයානි එතරහි අසමුප්පන්නානි ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සන්ති. තානි වො පටිබුජ්ඣිතබ්බානි; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තෙසං පහානාය වායමිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

“Furthermore, bhikkhus, in the future there will be bhikkhus with undeveloped bodies, undeveloped virtue, undeveloped minds, and undeveloped wisdom. They, being undeveloped in body, virtue, mind, and wisdom, the elder bhikkhus will become ones who strive for abundance, who are lax, who take the lead in what leads to decline, and who have laid down the burden with regard to seclusion. They will not arouse energy for attaining the unattained, for achieving the unachieved, for realizing the unrealized. The later generation will follow their example. They too will become ones who strive for abundance, who are lax, who take the lead in what leads to decline, and who have laid down the burden with regard to seclusion; they will not arouse energy for attaining the unattained, for achieving the unachieved, for realizing the unrealized. Thus, bhikkhus, from the corruption of the Dhamma comes the corruption of the Vinaya; from the corruption of the Vinaya comes the corruption of the Dhamma. This, bhikkhus, is the fifth future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandoning. These, bhikkhus, are the five future dangers that have not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to them; and having awakened to them, you should strive for their abandoning.” Ninth.

10. චතුත්ථඅනාගතභයසුත්තං

10. The Fourth Discourse on Future Dangers

80. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අනාගතභයානි එතරහි අසමුප්පන්නානි ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සන්ති. තානි වො පටිබුජ්ඣිතබ්බානි; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තෙසං පහානාය වායමිතබ්බං.

80. “Bhikkhus, these five future dangers, which have not yet arisen at present, will arise in the future. You should awaken to them; and having awakened to them, you should strive for their abandoning.”

‘‘කතමානි පඤ්ච? භවිස්සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං චීවරෙ කල්‍යාණකාමා. තෙ චීවරෙ කල්‍යාණකාමා සමානා රිඤ්චිස්සන්ති පංසුකූලිකත්තං, රිඤ්චිස්සන්ති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි; ගාමනිගමරාජධානීසු ඔසරිත්වා වාසං කප්පෙස්සන්ති, චීවරහෙතු ච අනෙකවිහිතං අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජිස්සන්ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

“Which are the five? In the future, bhikkhus, there will be bhikkhus who are desirous of fine robes. Desirous of fine robes, they will abandon the practice of wearing refuse-rag robes; they will abandon the remote and secluded lodgings of the forest and wilderness; having entered villages, towns, and royal capitals, they will take up residence. And for the sake of robes, they will engage in various kinds of improper and unsuitable seeking. This, bhikkhus, is the first future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandoning.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං පිණ්ඩපාතෙ කල්‍යාණකාමා. තෙ පිණ්ඩපාතෙ කල්‍යාණකාමා සමානා රිඤ්චිස්සන්ති පිණ්ඩපාතිකත්තං[Pg.96], රිඤ්චිස්සන්ති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි; ගාමනිගමරාජධානීසු ඔසරිත්වා වාසං කප්පෙස්සන්ති ජිව්හග්ගෙන රසග්ගානි පරියෙසමානා, පිණ්ඩපාතහෙතු ච අනෙකවිහිතං අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජිස්සන්ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, දුතියං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

Furthermore, monks, in the future there will be monks who are desirous of fine almsfood. Desirous of fine almsfood, they will abandon the alms-gatherer's practice; they will abandon the remote and secluded lodgings of the forest and wilderness; having entered villages, towns, and royal capitals, they will take up residence, seeking out the finest tastes with the tip of the tongue. And for the sake of almsfood, they will engage in various kinds of improper and unsuitable seeking. This, monks, is the second future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandonment.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං සෙනාසනෙ කල්‍යාණකාමා. තෙ සෙනාසනෙ කල්‍යාණකාමා සමානා රිඤ්චිස්සන්ති රුක්ඛමූලිකත්තං, රිඤ්චිස්සන්ති අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි; ගාමනිගමරාජධානීසු ඔසරිත්වා වාසං කප්පෙස්සන්ති, සෙනාසනහෙතු ච අනෙකවිහිතං අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජිස්සන්ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, තතියං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

Furthermore, monks, in the future there will be monks who are desirous of fine lodgings. Desirous of fine lodgings, they will abandon the tree-root-dweller's practice; they will abandon the remote and secluded lodgings of the forest and wilderness; having entered villages, towns, and royal capitals, they will take up residence. And for the sake of lodgings, they will engage in various kinds of improper and unsuitable seeking. This, monks, is the third future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandonment.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං භික්ඛුනීසික්ඛමානාසමණුද්දෙසෙහි සංසට්ඨා විහරිස්සන්ති. භික්ඛුනීසික්ඛමානාසමණුද්දෙසෙහි සංසග්ගෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සති එතං පාටිකඞ්ඛං – ‘අනභිරතා වා බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සන්ති, අඤ්ඤතරං වා සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජිස්සන්ති, සික්ඛං වා පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සන්ති’. ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

Furthermore, monks, in the future there will be monks who will dwell intermingled with nuns, female probationers, and male novices. When there is intermingling with nuns, female probationers, and male novices, monks, this is to be expected: either they will practice the holy life without delight, or they will fall into some defiling offense, or they will give up the training and revert to the lower life. This, monks, is the fourth future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandonment.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං ආරාමිකසමණුද්දෙසෙහි සංසට්ඨා විහරිස්සන්ති. ආරාමිකසමණුද්දෙසෙහි සංසග්ගෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සති එතං පාටිකඞ්ඛං – ‘අනෙකවිහිතං සන්නිධිකාරපරිභොගං අනුයුත්තා විහරිස්සන්ති, ඔළාරිකම්පි නිමිත්තං කරිස්සන්ති, පථවියාපි හරිතග්ගෙපි’. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමං අනාගතභයං එතරහි අසමුප්පන්නං ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සති. තං වො පටිබුජ්ඣිතබ්බං; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තස්ස පහානාය වායමිතබ්බං.

Furthermore, monks, in the future there will be monks who will live intermingled with monastery attendants and novices. When there is intermingling with monastery attendants and novices, monks, this is to be expected: they will live devoted to the use of various kinds of stored-up things; they will make gross signs, both on the earth and on green plants. This, monks, is the fifth future danger that has not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to it; and having awakened to it, you should strive for its abandonment.

‘‘ඉමානි [Pg.97] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අනාගතභයානි එතරහි අසමුප්පන්නානි ආයතිං සමුප්පජ්ජිස්සන්ති. තානි වො පටිබුජ්ඣිතබ්බානි; පටිබුජ්ඣිත්වා ච තෙසං පහානාය වායමිතබ්බ’’න්ති. දසමං.

Monks, these are the five future dangers that have not yet arisen at present but will arise in the future. You should awaken to them; and having awakened to them, you should strive for their abandonment.” The tenth.

යොධාජීවවග්ගො තතියො.

The Chapter on Warriors, the Third.

තස්සුද්දානං –

The summary:

ද්වෙ චෙතොවිමුත්තිඵලා, ද්වෙ ච ධම්මවිහාරිනො;

යොධාජීවා ච ද්වෙ වුත්තා, චත්තාරො ච අනාගතාති.

Two on the fruits of the liberation of mind, and two on those who dwell in the Dhamma; two are spoken on warriors, and four on future dangers.

(9) 4. ථෙරවග්ගො

4. The Chapter on Elders

1. රජනීයසුත්තං

1. The Discourse on Things that Arouse Passion

81. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? රජනීයෙ රජ්ජති, දුස්සනීයෙ දුස්සති, මොහනීයෙ මුය්හති, කුප්පනීයෙ කුප්පති, මදනීයෙ මජ්ජති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච.

81. Monks, an elder monk endowed with five qualities is not dear to, is displeasing to, is not respected by, and is not esteemed by his companions in the holy life. With which five? He becomes passionate regarding things that arouse passion, becomes hostile regarding things that arouse hostility, becomes deluded regarding things that arouse delusion, becomes angry regarding things that arouse anger, and becomes intoxicated regarding things that arouse intoxication. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is not dear to, is displeasing to, is not respected by, and is not esteemed by his companions in the holy life.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? රජනීයෙ න රජ්ජති, දුස්සනීයෙ න දුස්සති, මොහනීයෙ න මුය්හති, කුප්පනීයෙ න කුප්පති, මදනීයෙ න මජ්ජති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. පඨමං.

Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear to, is pleasing to, is respected by, and is esteemed by his companions in the holy life. With which five? He does not become passionate regarding things that arouse passion, does not become hostile regarding things that arouse hostility, does not become deluded regarding things that arouse delusion, does not become angry regarding things that arouse anger, and does not become intoxicated regarding things that arouse intoxication. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear to, is pleasing to, is respected by, and is esteemed by his companions in the holy life. The first.

2. වීතරාගසුත්තං

2. The Discourse on Being Free from Passion

82. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච. කතමෙහි [Pg.98] පඤ්චහි? අවීතරාගො හොති, අවීතදොසො හොති, අවීතමොහො හොති, මක්ඛී ච, පළාසී ච – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච.

82. Monks, an elder monk endowed with five qualities is not dear to, is displeasing to, is not respected by, and is not esteemed by his companions in the holy life. With which five? He is not free from passion, is not free from ill will, is not free from delusion, is contemptuous, and is competitive. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is not dear to, is displeasing to, is not respected by, and is not esteemed by his companions in the holy life.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? වීතරාගො හොති, වීතදොසො හොති, වීතමොහො හොති, අමක්ඛී ච, අපළාසී ච – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. දුතියං.

Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear to, is pleasing to, is respected by, and is esteemed by his companions in the holy life. With which five? He is free from passion, is free from ill will, is free from delusion, is not contemptuous, and is not competitive. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear to, is pleasing to, is respected by, and is esteemed by his companions in the holy life. The second.

3. කුහකසුත්තං

3. The Discourse on the Deceiver

83. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? කුහකො ච හොති, ලපකො ච, නෙමිත්තිකො ච, නිප්පෙසිකො ච, ලාභෙන ච ලාභං නිජිගීසිතා – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච.

83. “Monks, an elder monk endowed with five qualities is not dear, is disagreeable, not respected, and not to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is a deceiver, a flatterer, one who hints, one who belittles, and one who seeks gain by means of gain. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is not dear, is disagreeable, not respected, and not to be cultivated by his fellow monks.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? න ච කුහකො හොති, න ච ලපකො, න ච නෙමිත්තිකො, න ච නිප්පෙසිකො, න ච ලාභෙන ලාභං නිජිගීසිතා – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. තතියං.

“Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is not a deceiver, not a flatterer, not one who hints, not one who belittles, and not one who seeks gain by means of gain. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks.” The third.

4. අස්සද්ධසුත්තං

4. The Discourse on the Faithless

84. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති, අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති[Pg.99], කුසීතො හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච.

84. “Monks, an elder monk endowed with five qualities is not dear, is disagreeable, not respected, and not to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is faithless, shameless, unscrupulous, lazy, and unwise. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is not dear, is disagreeable, not respected, and not to be cultivated by his fellow monks.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො හොති, හිරීමා හොති, ඔත්තප්පී හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. චතුත්ථං.

“Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is faithful, possesses a sense of shame, is scrupulous, has aroused energy, and is wise. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks.” The fourth.

5. අක්ඛමසුත්තං

5. The Discourse on Impatience

85. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අක්ඛමො හොති රූපානං, අක්ඛමො සද්දානං, අක්ඛමො ගන්ධානං, අක්ඛමො රසානං, අක්ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච.

85. “Monks, an elder monk endowed with five qualities is not dear, is disagreeable, not respected, and not to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is impatient with forms, impatient with sounds, impatient with odors, impatient with tastes, and impatient with tactile objects. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is not dear, is disagreeable, not respected, and not to be cultivated by his fellow monks.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. පඤ්චමං.

“Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is patient with forms, patient with sounds, patient with odors, patient with tastes, and patient with tactile objects. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks.” The fifth.

6. පටිසම්භිදාපත්තසුත්තං

6. The Discourse on Attaining the Analytical Knowledges

86. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අත්ථපටිසම්භිදාපත්තො හොති, ධම්මපටිසම්භිදාපත්තො හොති, නිරුත්තිපටිසම්භිදාපත්තො හොති, පටිභානපටිසම්භිදාපත්තො හොති, යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි තත්ථ දක්ඛො හොති අනලසො තත්‍රුපායාය වීමංසාය සමන්නාගතො අලං කාතුං [Pg.100] අලං සංවිධාතුං – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. ඡට්ඨං.

86. “Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks. With which five? He has attained the analytical knowledge of meaning, the analytical knowledge of the Dhamma, the analytical knowledge of language, and the analytical knowledge of ready wit; and in regard to the various duties, major and minor, for his fellow monks, he is skilled and tireless, endowed with investigative wisdom into the means for accomplishing them, capable of acting and of managing. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks.” The sixth.

7. සීලවන්තසුත්තං

7. The Discourse on the Virtuous One

87. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති. ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. සත්තමං.

87. “Monks, an elder monk endowed with five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks. With which five? He is virtuous: he dwells restrained by the Pātimokkha, is accomplished in conduct and resort, sees danger in the slightest faults, and undertakes and trains in the training rules. He is one who has heard much, retains what he has heard, and has accumulated what he has heard; those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with their meaning and phrasing, proclaiming the perfectly complete and pure holy life—such teachings have been much heard by him, are borne in mind, recited verbally, mentally investigated, and penetrated well by wisdom. He has good speech and a good delivery, being endowed with urbane speech that is distinct, fluent, and conveys the meaning. He is a gainer at will, without trouble or difficulty, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant dwellings in this very life. By the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, and having entered upon it, he dwells in it. Monks, an elder monk endowed with these five qualities is dear, is agreeable, is respected, and is to be cultivated by his fellow monks.” The seventh.

8. ථෙරසුත්තං

8. The Discourse on the Elder

88. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු බහුජනඅහිතාය පටිපන්නො හොති බහුජනඅසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං.

88. “Monks, an elder monk endowed with five qualities is practicing for the non-welfare of many people, for the unhappiness of many people, for the non-benefit of many people, for the non-welfare and suffering of devas and humans.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ථෙරො හොති රත්තඤ්ඤූ චිරපබ්බජිතො; ඤාතො හොති යසස්සී සගහට්ඨපබ්බජිතානං බහුජනපරිවාරො; ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා [Pg.101] පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා අප්පටිවිද්ධා; මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො, සො බහුජනං සද්ධම්මා වුට්ඨාපෙත්වා අසද්ධම්මෙ පතිට්ඨාපෙති. ථෙරො භික්ඛු රත්තඤ්ඤූ චිරපබ්බජිතො ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති, ඤාතො ථෙරො භික්ඛු යසස්සී සගහට්ඨපබ්බජිතානං බහුජනපරිවාරො ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති, ලාභී ථෙරො භික්ඛු චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති, බහුස්සුතො ථෙරො භික්ඛු සුතධරො සුතසන්නිචයො ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු බහුජනඅහිතාය පටිපන්නො හොති බහුජනඅසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං.

“What five? He is an elder, experienced and long gone forth; he is well-known and renowned, with a large following of householders and renunciants; he is a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for use in sickness; he is learned, a bearer of the teachings, and an accumulator of the teachings. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the entirely complete and pure holy life—such teachings are much learned by him, retained, familiarized by speech, and examined by mind, but are not penetrated by view; he is of wrong view, of perverted vision. He makes many people rise up from the true Dhamma and establishes them in the false Dhamma. Thinking, ‘This elder bhikkhu is experienced and long gone forth,’ they follow his example. Thinking, ‘This elder bhikkhu is well-known, renowned, with a large following of householders and renunciants,’ they follow his example. Thinking, ‘This elder bhikkhu is a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for use in sickness,’ they follow his example. Thinking, ‘This elder bhikkhu is learned, a bearer of the teachings, and an accumulator of the teachings,’ they follow his example. Bhikkhus, an elder bhikkhu endowed with these five qualities is practicing for the non-welfare of many people, for the unhappiness of many people, for the non-benefit of the multitude, and for the non-welfare and suffering of devas and humans.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු බහුජනහිතාය පටිපන්නො හොති බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

“Bhikkhus, an elder bhikkhu endowed with five qualities is practicing for the welfare of many people, for the happiness of many people, for the benefit of the multitude, and for the welfare and happiness of devas and humans.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ථෙරො හොති රත්තඤ්ඤූ චිරපබ්බජිතො; ඤාතො හොති යසස්සී සගහට්ඨපබ්බජිතානං බහුජනපරිවාරො; ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො, සො බහුජනං අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙත්වා සද්ධම්මෙ පතිට්ඨාපෙති. ථෙරො භික්ඛු රත්තඤ්ඤූ චිරපබ්බජිතො ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති, ඤාතො ථෙරො භික්ඛු යසස්සී සගහට්ඨපබ්බජිතානං බහුජනපරිවාරො ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති, ලාභී ථෙරො භික්ඛු චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති, බහුස්සුතො ථෙරො භික්ඛු සුතධරො සුතසන්නිචයො ඉතිපිස්ස දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්ති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු බහුජනහිතාය පටිපන්නො හොති බහුජනසුඛාය [Pg.102] බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති. අට්ඨමං.

“What five? He is an elder, experienced and long gone forth; he is well-known and renowned, with a large following of householders and renunciants; he is a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for use in sickness; he is learned, a bearer of the teachings, and an accumulator of the teachings. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the entirely complete and pure holy life—such teachings are much learned by him, retained, familiarized by speech, examined by mind, and are well penetrated by view; he is of right view, of unperverted vision. He makes many people rise up from the false Dhamma and establishes them in the true Dhamma. Thinking, ‘This elder bhikkhu is experienced and long gone forth,’ they follow his example. Thinking, ‘This elder bhikkhu is well-known, renowned, with a large following of householders and renunciants,’ they follow his example. Thinking, ‘This elder bhikkhu is a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for use in sickness,’ they follow his example. Thinking, ‘This elder bhikkhu is learned, a bearer of the teachings, and an accumulator of the teachings,’ they follow his example. Bhikkhus, an elder bhikkhu endowed with these five qualities is practicing for the welfare of many people, for the happiness of many people, for the benefit of the multitude, and for the welfare and happiness of devas and humans.” The Eighth.

9. පඨමසෙඛසුත්තං

9. The First Discourse on the Trainee

89. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, සඞ්ගණිකාරාමතා, යථාවිමුත්තං චිත්තං න පච්චවෙක්ඛති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

89. “Bhikkhus, these five things lead to the decline of a bhikkhu who is a trainee. What five? Delighting in work, delighting in talk, delighting in sleep, delighting in company, and not reviewing the mind as it has been liberated. Bhikkhus, these five things lead to the decline of a bhikkhu who is a trainee.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, න සඞ්ගණිකාරාමතා, යථාවිමුත්තං චිත්තං පච්චවෙක්ඛති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. නවමං.

“Bhikkhus, these five things lead to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee. What five? Not delighting in work, not delighting in talk, not delighting in sleep, not delighting in company, and reviewing the mind as it has been liberated. Bhikkhus, these five things lead to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee.” The Ninth.

10. දුතියසෙඛසුත්තං

10. The Second Discourse on the Trainee

90. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු බහුකිච්චො හොති බහුකරණීයො වියත්තො කිංකරණීයෙසු; රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තති.

90. “Bhikkhus, these five things lead to the decline of a bhikkhu who is a trainee. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee has many duties, has much to do, and is skilled in his responsibilities; he forsakes seclusion and does not devote himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the first thing that leads to the decline of a bhikkhu who is a trainee.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු අප්පමත්තකෙන කම්මෙන දිවසං අතිනාමෙති; රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee passes the day with some trifling work; he forsakes seclusion and does not devote himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the second thing that leads to the decline of a bhikkhu who is a trainee.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු සංසට්ඨො විහරති ගහට්ඨපබ්බජිතෙහි අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන; රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee dwells associating with householders and the ordained through an inappropriate lay association; he forsakes seclusion and does not devote himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the third thing that leads to the decline of a bhikkhu who is a trainee.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු අකාලෙන ගාමං පවිසති, අතිදිවා පටික්කමති; රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee enters a village at the wrong time and returns late in the day; he forsakes seclusion and does not devote himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the fourth thing that leads to the decline of a bhikkhu who is a trainee.”

‘‘පුන [Pg.103] චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු යායං කථා ආභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා සන්තුට්ඨිකථා පවිවෙකකථා අසංසග්ගකථා වීරියාරම්භකථා සීලකථා සමාධිකථා පඤ්ඤාකථා විමුත්තිකථා විමුත්තිඤාණදස්සනකථා, එවරූපියා කථාය න නිකාමලාභී හොති න අකිච්ඡලාභී න අකසිරලාභී ; රිඤ්චති පටිසල්ලානං, නානුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee is not one who obtains at will, without difficulty, and without trouble, such talk as is conducive to effacement and suitable for the opening of the mind, that is to say: talk on fewness of wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-association, talk on arousing energy, talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on liberation, and talk on the knowledge and vision of liberation; he forsakes seclusion and does not devote himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the fifth thing that leads to the decline of a bhikkhu who is a trainee. Indeed, bhikkhus, these five things lead to the decline of a bhikkhu who is a trainee.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු න බහුකිච්චො හොති න බහුකරණීයො වියත්තො කිංකරණීයෙසු; න රිඤ්චති පටිසල්ලානං, අනුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තති.

Bhikkhus, these five things lead to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee is not busy with many duties or tasks, and is skilled in his responsibilities; he does not forsake seclusion and devotes himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the first thing that leads to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු න අප්පමත්තකෙන කම්මෙන දිවසං අතිනාමෙති; න රිඤ්චති පටිසල්ලානං, අනුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee does not pass the day with some trifling work; he does not forsake seclusion and devotes himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the second thing that leads to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු අසංසට්ඨො විහරති ගහට්ඨපබ්බජිතෙහි අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන; න රිඤ්චති පටිසල්ලානං, අනුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee dwells unentangled with householders and the ordained through inappropriate lay association; he does not forsake seclusion and devotes himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the third thing that leads to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු න අතිකාලෙන ගාමං පවිසති, නාතිදිවා පටික්කමති; න රිඤ්චති පටිසල්ලානං, අනුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee does not enter a village too late and does not return late in the day; he does not forsake seclusion and devotes himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the fourth thing that leads to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු යායං කථා ආභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා සන්තුට්ඨිකථා පවිවෙකකථා අසංසග්ගකථා වීරියාරම්භකථා සීලකථා සමාධිකථා පඤ්ඤාකථා විමුත්තිකථා විමුත්තිඤාණදස්සනකථා, එවරූපියා කථාය [Pg.104] නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; න රිඤ්චති පටිසල්ලානං, අනුයුඤ්ජති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථං. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. දසමං.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who is a trainee is one who obtains at will, without difficulty, and without trouble, such talk as is conducive to effacement and suitable for the opening of the mind, that is to say: talk on fewness of wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-association, talk on arousing energy, talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on liberation, and talk on the knowledge and vision of liberation; he does not forsake seclusion and devotes himself to internal serenity of mind. This, bhikkhus, is the fifth thing that leads to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee. Indeed, bhikkhus, these five things lead to the non-decline of a bhikkhu who is a trainee. The tenth.

ථෙරවග්ගො චතුත්ථො.

The Chapter on the Elder, the fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

රජනීයො වීතරාගො, කුහකාස්සද්ධඅක්ඛමා;

පටිසම්භිදා ච සීලෙන, ථෙරො සෙඛා පරෙ දුවෙති.

Passion, the one free from lust, the deceiver, the faithless, the intolerant; Analytical knowledge and virtue, the elder, and the other two on the trainee.

(10) 5. කකුධවග්ගො

(10) 5. The Kakudha Chapter

1. පඨමසම්පදාසුත්තං

1. The First Discourse on Accomplishments

91. ‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා පඤ්ච? සද්ධාසම්පදා, සීලසම්පදා, සුතසම්පදා, චාගසම්පදා, පඤ්ඤාසම්පදා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සම්පදා’’ති. පඨමං.

91. Bhikkhus, there are these five accomplishments. What five? The accomplishment in faith, the accomplishment in virtue, the accomplishment in learning, the accomplishment in generosity, and the accomplishment in wisdom. These, bhikkhus, are the five accomplishments. First.

2. දුතියසම්පදාසුත්තං

2. The Second Discourse on Accomplishments

92. ‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා පඤ්ච? සීලසම්පදා, සමාධිසම්පදා, පඤ්ඤාසම්පදා, විමුත්තිසම්පදා, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සම්පදා’’ති. දුතියං.

92. Bhikkhus, there are these five accomplishments. What five? The accomplishment in virtue, the accomplishment in concentration, the accomplishment in wisdom, the accomplishment in liberation, and the accomplishment in the knowledge and vision of liberation. These, bhikkhus, are the five accomplishments. Second.

3. බ්‍යාකරණසුත්තං

3. The Discourse on Declarations of Final Knowledge

93. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤාබ්‍යාකරණානි. කතමානි පඤ්ච? මන්දත්තා මොමූහත්තා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති; පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති; උම්මාදා චිත්තක්ඛෙපා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති; අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති; සම්මදෙව අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අඤ්ඤාබ්‍යාකරණානී’’ති. තතියං.

93. Bhikkhus, there are these five declarations of final knowledge. What five? One makes a declaration of final knowledge out of dullness and delusion; one makes a declaration of final knowledge because one has evil wishes and is overcome by desire; one makes a declaration of final knowledge because of madness and mental derangement; one makes a declaration of final knowledge out of overestimation; one makes a declaration of final knowledge rightly. These, bhikkhus, are the five declarations of final knowledge. Third.

4. ඵාසුවිහාරසුත්තං

4. The Discourse on Comfortable Abidings

94. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.105], භික්ඛවෙ, ඵාසුවිහාරා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති; ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ඵාසුවිහාරා’’ති. චතුත්ථං.

94. Bhikkhus, there are these five comfortable abidings. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by initial thought and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. With the subsiding of initial thought and sustained thought… he enters and abides in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna. With the destruction of the taints, he realizes for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having realized it, abides therein. These, bhikkhus, are the five comfortable abidings. Fourth.

5. අකුප්පසුත්තං

5. The Discourse on the Unshakeable

95. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථපටිසම්භිදාපත්තො හොති, ධම්මපටිසම්භිදාපත්තො හොති, නිරුත්තිපටිසම්භිදාපත්තො හොති, පටිභානපටිසම්භිදාපත්තො හොති, යථාවිමුත්තං චිත්තං පච්චවෙක්ඛති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣතී’’ති. පඤ්චමං.

95. Bhikkhus, endowed with five qualities, a bhikkhu before long penetrates the unshakeable. With what five? Here, bhikkhus, a bhikkhu has attained the analytical knowledge of meaning, has attained the analytical knowledge of the Dhamma, has attained the analytical knowledge of language, has attained the analytical knowledge of perspicuity, and he reviews the mind as it is liberated. Endowed with these five qualities, bhikkhus, a bhikkhu before long penetrates the unshakeable. Fifth.

6. සුතධරසුත්තං

6. The Discourse on One Who Retains the Teachings

96. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආනාපානස්සතිං ආසෙවන්තො නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පට්ඨො හොති අප්පකිච්චො සුභරො සුසන්තොසො ජීවිතපරික්ඛාරෙසු; අප්පාහාරො හොති අනොදරිකත්තං අනුයුත්තො; අප්පමිද්ධො හොති ජාගරියං අනුයුත්තො; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; යථාවිමුත්තං චිත්තං පච්චවෙක්ඛති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආනාපානස්සතිං ආසෙවන්තො නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣතී’’ති. ඡට්ඨං.

96. “Monks, endowed with five qualities, a monk cultivating mindfulness of breathing attains the unshakeable in no long time. What five? Here, monks, a monk has few undertakings, has few duties, is easy to support, and is content with the requisites of life; he eats little, devoted to not filling his belly; he has little drowsiness and is devoted to wakefulness. He is learned, retains what he has heard, and accumulates what he has heard; those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the perfectly complete and pure holy life—such teachings he has learned much of, retained, verbally familiarized, mentally reflected upon, and penetrated well by view. He reviews the mind as it is liberated. Endowed with these five qualities, monks, a monk cultivating mindfulness of breathing attains the unshakeable in no long time.” Sixth.

7. කථාසුත්තං

7. The Discourse on Talk

97. ‘‘පඤ්චහි[Pg.106], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආනාපානස්සතිං භාවෙන්තො නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පට්ඨො හොති අප්පකිච්චො සුභරො සුසන්තොසො ජීවිතපරික්ඛාරෙසු; අප්පාහාරො හොති අනොදරිකත්තං අනුයුත්තො; අප්පමිද්ධො හොති ජාගරියං අනුයුත්තො; යායං කථා ආභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනකථා, එවරූපියා කථාය නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; යථාවිමුත්තං චිත්තං පච්චවෙක්ඛති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආනාපානස්සතිං භාවෙන්තො නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣතී’’ති. සත්තමං.

97. “Monks, a monk endowed with five qualities, developing mindfulness of breathing, will soon penetrate the unshakable. What five? Here, monks, a monk has few undertakings and few duties, is easy to support, and is content with the requisites of life; he eats little, devoted to not filling his belly; he has little drowsiness and is devoted to wakefulness; he obtains at will, without trouble or difficulty, talk that is conducive to effacement and to the opening of the mind, such as talk on fewness of wishes…talk on the knowledge and vision of liberation; he reviews his mind as it is liberated. Monks, a monk endowed with these five qualities, developing mindfulness of breathing, will soon penetrate the unshakable.” The seventh.

8. ආරඤ්ඤකසුත්තං

8. The Discourse on the Forest Dweller

98. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආනාපානස්සතිං බහුලීකරොන්තො නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පට්ඨො හොති අප්පකිච්චො සුභරො සුසන්තොසො ජීවිතපරික්ඛාරෙසු; අප්පාහාරො හොති අනොදරිකත්තං අනුයුත්තො; අප්පමිද්ධො හොති ජාගරියං අනුයුත්තො; ආරඤ්ඤකො හොති පන්තසෙනාසනො; යථාවිමුත්තං චිත්තං පච්චවෙක්ඛති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආනාපානස්සතිං බහුලීකරොන්තො නචිරස්සෙව අකුප්පං පටිවිජ්ඣතී’’ති. අට්ඨමං.

98. “Monks, a monk endowed with five qualities, frequently practicing mindfulness of breathing, will soon penetrate the unshakable. What five? Here, monks, a monk has few undertakings and few duties, is easy to support, and is content with the requisites of life; he eats little, devoted to not filling his belly; he has little drowsiness and is devoted to wakefulness; he is a forest dweller, one who frequents remote lodgings; he reviews his mind as it is liberated. Monks, a monk endowed with these five qualities, frequently practicing mindfulness of breathing, will soon penetrate the unshakable.” The eighth.

9. සීහසුත්තං

9. The Discourse on the Lion

99. ‘‘සීහො, භික්ඛවෙ, මිගරාජා සායන්හසමයං ආසයා නික්ඛමති; ආසයා නික්ඛමිත්වා විජම්භති; විජම්භිත්වා සමන්තා චතුද්දිසං අනුවිලොකෙති; සමන්තා චතුද්දිසං අනුවිලොකෙත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදති; තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. සො හත්ථිස්ස චෙපි පහාරං දෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව පහාරං දෙති, නො අසක්කච්චං; මහිංසස්ස චෙපි පහාරං දෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව පහාරං දෙති, නො අසක්කච්චං; ගවස්ස චෙපි පහාරං දෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව පහාරං දෙති, නො අසක්කච්චං; දීපිස්ස චෙපි [Pg.107] පහාරං දෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව පහාරං දෙති, නො අසක්කච්චං; ඛුද්දකානඤ්චෙපි පාණානං පහාරං දෙති අන්තමසො සසබිළාරානම්පි, සක්කච්චඤ්ඤෙව පහාරං දෙති, නො අසක්කච්චං. තං කිස්ස හෙතු? ‘මා මෙ යොග්ගපථො නස්සා’ති.

99. “Monks, in the evening the lion, the king of beasts, comes out from his lair. Having come out, he stretches; having stretched, he surveys the four directions all around; having surveyed the four directions all around, he roars the lion’s roar three times; having roared the lion’s roar three times, he sets out for his feeding ground. If he strikes an elephant, he strikes attentively, not inattentively; if he strikes a buffalo, he strikes attentively, not inattentively; if he strikes a cow, he strikes attentively, not inattentively; if he strikes a leopard, he strikes attentively, not inattentively; if he strikes even small creatures, down to a hare and a cat, he strikes attentively, not inattentively. For what reason? ‘Let not my applied effort be lost.’”

‘‘සීහොති ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. යං ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, ඉදමස්ස හොති සීහනාදස්මිං. භික්ඛූනඤ්චෙපි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, නො අසක්කච්චං; භික්ඛුනීනඤ්චෙපි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, නො අසක්කච්චං; උපාසකානඤ්චෙපි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, නො අසක්කච්චං; උපාසිකානඤ්චෙපි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, සක්කච්චඤ්ඤෙව තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, නො අසක්කච්චං; පුථුජ්ජනානඤ්චෙපි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ධම්මං දෙසෙති අන්තමසො අන්නභාරනෙසාදානම්පි, සක්කච්චඤ්ඤෙව තථාගතො ධම්මං දෙසෙති, නො අසක්කච්චං. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මගරු, භික්ඛවෙ, තථාගතො ධම්මගාරවො’’ති. නවමං.

“Monks, ‘lion’ is a designation for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. When the Tathāgata teaches the Dhamma to an assembly, this is his lion's roar. If the Tathāgata teaches the Dhamma to monks, the Tathāgata teaches the Dhamma attentively, not inattentively; if the Tathāgata teaches the Dhamma to nuns, the Tathāgata teaches the Dhamma attentively, not inattentively; if the Tathāgata teaches the Dhamma to laymen, the Tathāgata teaches the Dhamma attentively, not inattentively; if the Tathāgata teaches the Dhamma to laywomen, the Tathāgata teaches the Dhamma attentively, not inattentively; if the Tathāgata teaches the Dhamma to ordinary people, even down to porters and hunters, the Tathāgata teaches the Dhamma attentively, not inattentively. For what reason? Because, monks, the Tathāgata has respect for the Dhamma, has reverence for the Dhamma.” Ninth.

10. කකුධථෙරසුත්තං

10. The Discourse on the Elder Kakudha

100. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කකුධො නාම කොලියපුත්තො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස උපට්ඨාකො අධුනාකාලඞ්කතො අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො. තස්ස එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො හොති – සෙය්‍යථාපි නාම ද්වෙ වා තීණි වා මාගධකානි ගාමක්ඛෙත්තානි. සො තෙන අත්තභාවපටිලාභෙන නෙව අත්තානං නො පරං බ්‍යාබාධෙති.

100. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kosambī, in Ghosita’s Park. Now at that time, a Koliyan son named Kakudha, an attendant of the Venerable Mahāmoggallāna, had recently passed away and was reborn into a certain mind-made body. His acquisition of an individual existence was of such a nature that it was like two or three Magadhan village-fields. With that acquisition of an individual existence, he neither afflicted himself nor others.

අථ ඛො කකුධො දෙවපුත්තො යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො කකුධො දෙවපුත්තො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං [Pg.108] එතදවොච – ‘‘දෙවදත්තස්ස, භන්තෙ, එවරූපං ඉච්ඡාගතං උප්පජ්ජි – ‘අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමී’ති. සහචිත්තුප්පාදා ච, භන්තෙ, දෙවදත්තො තස්සා ඉද්ධියා පරිහීනො’’ති. ඉදමවොච කකුධො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

Then the deva Kakudha approached the Venerable Mahāmoggallāna; having approached, he paid homage to the Venerable Mahāmoggallāna and stood to one side. Standing to one side, the deva Kakudha said this to the Venerable Mahāmoggallāna: “Venerable sir, a base desire of this nature arose in Devadatta: ‘I will lead the Saṅgha of monks.’ And, venerable sir, simultaneously with the arising of that thought, Devadatta declined from that psychic power.” This the deva Kakudha said. Having said this, he paid homage to the Venerable Mahāmoggallāna, circumambulated him respectfully, and vanished right there.

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවන්තං එතදවොච –

Then the Venerable Mahāmoggallāna approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Mahāmoggallāna said this to the Blessed One:

‘‘කකුධො නාම, භන්තෙ, කොලියපුත්තො මමං උපට්ඨාකො අධුනාකාලඞ්කතො අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො හොති. තස්ස එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො – සෙය්‍යථාපි නාම ද්වෙ වා තීණි වා මාගධකානි ගාමක්ඛෙත්තානි. සො තෙන අත්තභාවපටිලාභෙන නෙව අත්තානං නො පරං බ්‍යාබාධෙති. අථ ඛො, භන්තෙ, කකුධො දෙවපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භන්තෙ, කකුධො දෙවපුත්තො මං එතදවොච – ‘දෙවදත්තස්ස, භන්තෙ, එවරූපං ඉච්ඡාගතං උප්පජ්ජි – අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමීති. සහචිත්තුප්පාදා ච, භන්තෙ, දෙවදත්තො තස්සා ඉද්ධියා පරිහීනො’ති. ඉදමවොච, භන්තෙ, කකුධො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

“Venerable sir, a Koliyan son named Kakudha, my attendant, recently passed away and has been reborn into a certain mind-made body. His acquisition of an individual existence is of such a nature that it is like two or three Magadhan village-fields. With that acquisition of an individual existence, he neither oppresses himself nor others. Then, venerable sir, the deva Kakudha approached me; having approached, he paid homage to me and stood to one side. Standing to one side, venerable sir, the deva Kakudha said this to me: ‘Venerable sir, a base desire of this nature arose in Devadatta: “I will lead the Saṅgha of monks.” And, venerable sir, simultaneously with the arising of that thought, Devadatta declined from that psychic power.’ This, venerable sir, is what the deva Kakudha said. Having said this, he paid homage to me, circumambulated me respectfully, and vanished right there.”

‘‘කිං පන තෙ, මොග්ගල්ලාන, කකුධො දෙවපුත්තො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො – ‘යං කිඤ්චි කකුධො දෙවපුත්තො භාසති සබ්බං තං තථෙව හොති, නො අඤ්ඤථා’’’ති? ‘‘චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො මෙ, භන්තෙ, කකුධො දෙවපුත්තො – ‘යං කිඤ්චි කකුධො දෙවපුත්තො භාසති සබ්බං තං තථෙව හොති, නො අඤ්ඤථා’’’ති. ‘‘රක්ඛස්සෙතං, මොග්ගල්ලාන, වාචං! (රක්ඛස්සෙතං, මොග්ගල්ලාන, වාචං) ! ඉදානි සො මොඝපුරිසො අත්තනාව අත්තානං පාතුකරිස්සති.

“But, Moggallāna, is the deva Kakudha known to you, having penetrated his mind with your own mind, so that you know: ‘Whatever the deva Kakudha says, all that is just so and not otherwise’?” “Venerable sir, the deva Kakudha is known to me, having penetrated his mind with my own mind, so that I know: ‘Whatever the deva Kakudha says, all that is just so and not otherwise.’” “Guard this statement, Moggallāna! Guard this statement, Moggallāna! Now that worthless man will reveal himself by himself.”

‘‘පඤ්චිමෙ, මොග්ගල්ලාන, සත්ථාරො සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, මොග්ගල්ලාන, එකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධසීලො සමානො ‘පරිසුද්ධසීලොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධං මෙ සීලං පරියොදාතං [Pg.109] අසංකිලිට්ඨ’න්ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධසීලො සමානො පරිසුද්ධසීලොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධං මෙ සීලං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. මයඤ්චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්‍යාම, නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං, කථං නං මයං තෙන සමුදාචරෙය්‍යාම – ‘සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන; යං තුමො කරිස්සති තුමොව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති. එවරූපං ඛො, මොග්ගල්ලාන, සත්ථාරං සාවකා සීලතො රක්ඛන්ති; එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි සීලතො රක්ඛං පච්චාසීසති.

“Moggallāna, there are these five kinds of teachers existing and found in the world. What are the five? Here, Moggallāna, a certain teacher, being of impure virtue, claims: ‘I am of pure virtue,’ and ‘My virtue is pure, radiant, and unblemished.’ His disciples know him thus: ‘This venerable teacher, being of impure virtue, claims: “I am of pure virtue,” and “My virtue is pure, radiant, and unblemished.” If we were to inform the laity, it would not be pleasing to him. That which is unpleasing to him—how then should we address him with that? He is, after all, honored with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Whatever that teacher does, by that he himself will become known.’ Thus, Moggallāna, disciples protect such a teacher with respect to virtue, and such a teacher desires protection from his disciples with respect to virtue.

‘‘පුන චපරං, මොග්ගල්ලාන, ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධාජීවො සමානො ‘පරිසුද්ධාජීවොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො පරියොදාතො අසංකිලිට්ඨො’ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධාජීවො සමානො පරිසුද්ධාජීවොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො පරියොදාතො අසංකිලිට්ඨො’ති. මයඤ්චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්‍යාම, නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං, කථං නං මයං තෙන සමුදාචරෙය්‍යාම – ‘සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන; යං තුමො කරිස්සති තුමොව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති. එවරූපං ඛො, මොග්ගල්ලාන, සත්ථාරං සාවකා ආජීවතො රක්ඛන්ති; එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි ආජීවතො රක්ඛං පච්චාසීසති.

“Furthermore, Moggallāna, here a certain teacher, being of impure livelihood, claims: ‘I am of pure livelihood,’ and ‘My livelihood is pure, radiant, and unblemished.’ His disciples know him thus: ‘This venerable teacher, being of impure livelihood, claims: “I am of pure livelihood,” and “My livelihood is pure, radiant, and unblemished.” If we were to inform the laity, it would not be pleasing to him. That which is unpleasing to him—how then should we address him with that? He is, after all, honored with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Whatever that teacher does, by that he himself will become known.’ Thus, Moggallāna, disciples protect such a teacher with respect to livelihood, and such a teacher desires protection from his disciples with respect to livelihood.

‘‘පුන චපරං, මොග්ගල්ලාන, ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධධම්මදෙසනො සමානො ‘පරිසුද්ධධම්මදෙසනොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධා මෙ ධම්මදෙසනා පරියොදාතා අසංකිලිට්ඨා’ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධධම්මදෙසනො සමානො පරිසුද්ධධම්මදෙසනොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධා මෙ ධම්මදෙසනා පරියොදාතා අසංකිලිට්ඨා’ති. මයඤ්චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්‍යාම, නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං, කථං නං මයං තෙන සමුදාචරෙය්‍යාම – ‘සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන; යං තුමො කරිස්සති තුමොව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති. එවරූපං ඛො, මොග්ගල්ලාන, සත්ථාරං සාවකා ධම්මදෙසනතො රක්ඛන්ති[Pg.110]; එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි ධම්මදෙසනතො රක්ඛං පච්චාසීසති.

“Furthermore, Moggallāna, here a certain teacher, being of impure Dhamma-teaching, claims: ‘I am of pure Dhamma-teaching,’ and ‘My teaching of the Dhamma is pure, radiant, and unblemished.’ His disciples know him thus: ‘This venerable teacher, being of impure Dhamma-teaching, claims: “I am of pure Dhamma-teaching,” and “My teaching of the Dhamma is pure, radiant, and unblemished.” If we were to inform the laity, it would not be pleasing to him. That which is unpleasing to him—how then should we address him with that? He is, after all, honored with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Whatever that teacher does, by that he himself will become known.’ Thus, Moggallāna, disciples protect such a teacher with respect to his teaching of the Dhamma, and such a teacher desires protection from his disciples with respect to his teaching of the Dhamma.

‘‘පුන චපරං, මොග්ගල්ලාන, ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධවෙය්‍යාකරණො සමානො ‘පරිසුද්ධවෙය්‍යාකරණොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධං මෙ වෙය්‍යාකරණං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධවෙය්‍යාකරණො සමානො පරිසුද්ධවෙය්‍යාකරණොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධං මෙ වෙය්‍යාකරණං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. මයඤ්චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්‍යාම, නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං, කථං නං මයං තෙන සමුදාචරෙය්‍යාම – ‘සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන; යං තුමො කරිස්සති තුමොව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති. එවරූපං ඛො, මොග්ගල්ලාන, සත්ථාරං සාවකා වෙය්‍යාකරණතො රක්ඛන්ති; එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි වෙය්‍යාකරණතො රක්ඛං පච්චාසීසති.

“Furthermore, Moggallāna, here a certain teacher, whose explanations are impure, claims: ‘My explanations are pure,’ and ‘My explanations are pure, radiant, and unblemished.’ His disciples know him thus: ‘This venerable teacher, whose explanations are impure, claims: “My explanations are pure,” and “My explanations are pure, radiant, and unblemished.” If we were to inform the laity, it would not be pleasing to him. That which is unpleasing to him—how then should we address him with that? He is, after all, well-regarded on account of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Whatever that teacher does, by that he himself will become known.’ Thus, Moggallāna, disciples protect such a teacher with respect to his explanations, and such a teacher desires protection from his disciples with respect to his explanations.

‘‘පුන චපරං, මොග්ගල්ලාන, ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධඤාණදස්සනො සමානො ‘පරිසුද්ධඤාණදස්සනොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධං මෙ ඤාණදස්සනං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති – ‘අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධඤාණදස්සනො සමානො පරිසුද්ධඤාණදස්සනොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධං මෙ ඤාණදස්සනං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. මයඤ්චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්‍යාම, නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං, කථං නං මයං තෙන සමුදාචරෙය්‍යාම – ‘සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන; යං තුමො කරිස්සති තුමොව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති. එවරූපං ඛො, මොග්ගල්ලාන, සත්ථාරං සාවකා ඤාණදස්සනතො රක්ඛන්ති; එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි ඤාණදස්සනතො රක්ඛං පච්චාසීසති. ඉමෙ ඛො, මොග්ගල්ලාන, පඤ්ච සත්ථාරො සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

“Furthermore, Moggallāna, here a certain teacher, whose knowledge and vision are impure, claims: ‘My knowledge and vision are pure,’ and ‘My knowledge and vision are pure, radiant, and unblemished.’ His disciples know him thus: ‘This venerable teacher, whose knowledge and vision are impure, claims: “My knowledge and vision are pure,” and “My knowledge and vision are pure, radiant, and unblemished.” If we were to inform the laity, it would not be pleasing to him. That which is unpleasing to him—how then should we address him with that? He is, after all, well-regarded on account of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Whatever that teacher does, by that he himself will become known.’ Thus, Moggallāna, disciples protect such a teacher with respect to his knowledge and vision, and such a teacher desires protection from his disciples with respect to his knowledge and vision. These, Moggallāna, are the five kinds of teachers existing and found in the world.”

‘‘අහං ඛො පන, මොග්ගල්ලාන, පරිසුද්ධසීලො සමානො ‘පරිසුද්ධසීලොම්හී’ති පටිජානාමි ‘පරිසුද්ධං මෙ සීලං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. න ච මං සාවකා සීලතො රක්ඛන්ති, න චාහං සාවකෙහි සීලතො රක්ඛං පච්චාසීසාමි. පරිසුද්ධාජීවො සමානො ‘පරිසුද්ධාජීවොම්හී’ති පටිජානාමි ‘පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො පරියොදාතො අසංකිලිට්ඨො’ති. න ච මං සාවකා [Pg.111] ආජීවතො රක්ඛන්ති, න චාහං සාවකෙහි ආජීවතො රක්ඛං පච්චාසීසාමි. පරිසුද්ධධම්මදෙසනො සමානො ‘පරිසුද්ධධම්මදෙසනොම්හී’ති පටිජානාමි ‘පරිසුද්ධා මෙ ධම්මදෙසනා පරියොදාතා අසංකිලිට්ඨා’ති. න ච මං සාවකා ධම්මදෙසනතො රක්ඛන්ති, න චාහං සාවකෙහි ධම්මදෙසනතො රක්ඛං පච්චාසීසාමි. පරිසුද්ධවෙය්‍යාකරණො සමානො ‘පරිසුද්ධවෙය්‍යාකරණොම්හී’ති පටිජානාමි ‘පරිසුද්ධං මෙ වෙය්‍යාකරණං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. න ච මං සාවකා වෙය්‍යාකරණතො රක්ඛන්ති, න චාහං සාවකෙහි වෙය්‍යාකරණතො රක්ඛං පච්චාසීසාමි. පරිසුද්ධඤාණදස්සනො සමානො ‘පරිසුද්ධඤාණදස්සනොම්හී’ති පටිජානාමි ‘පරිසුද්ධං මෙ ඤාණදස්සනං පරියොදාතං අසංකිලිට්ඨ’න්ති. න ච මං සාවකා ඤාණදස්සනතො රක්ඛන්ති, න චාහං සාවකෙහි ඤාණදස්සනතො රක්ඛං පච්චාසීසාමී’’ති. දසමං.

“But I, Moggallāna, being one whose virtue is pure, declare: ‘I am one whose virtue is pure; my virtue is pure, radiant, and undefiled.’ My disciples do not protect me with regard to virtue, nor do I expect protection from my disciples with regard to virtue. Being one whose livelihood is pure, I declare: ‘I am one whose livelihood is pure; my livelihood is pure, radiant, and undefiled.’ My disciples do not protect me with regard to livelihood, nor do I expect protection from my disciples with regard to livelihood. Being one whose teaching of the Dhamma is pure, I declare: ‘I am one whose teaching of the Dhamma is pure; my teaching of the Dhamma is pure, radiant, and undefiled.’ My disciples do not protect me with regard to the teaching of the Dhamma, nor do I expect protection from my disciples with regard to the teaching of the Dhamma. Being one whose explanations are pure, I declare: ‘I am one whose explanations are pure; my explanations are pure, radiant, and undefiled.’ My disciples do not protect me with regard to explanations, nor do I expect protection from my disciples with regard to explanations. Being one whose knowledge and vision are pure, I declare: ‘I am one whose knowledge and vision are pure; my knowledge and vision are pure, radiant, and undefiled.’ My disciples do not protect me with regard to knowledge and vision, nor do I expect protection from my disciples with regard to knowledge and vision.” The tenth.

කකුධවග්ගො පඤ්චමො.

The Kakudha Chapter, the fifth.

තස්සුද්දානං –

The summary for this:

ද්වෙ සම්පදා බ්‍යාකරණං, ඵාසු අකුප්පපඤ්චමං;

සුතං කථා ආරඤ්ඤකො, සීහො ච කකුධො දසාති.

Two on Accomplishments, Explanation, Ease, the fifth is Unshakeable; Learning, Discussion, the Forest-dweller, the Lion, and Kakudha make ten.

දුතියපණ්ණාසකං සමත්තං.

The Second Fifty is completed.

3. තතියපණ්ණාසකං

3. The Third Fifty

(11) 1. ඵාසුවිහාරවග්ගො

(11) 1. The Chapter on Dwelling at Ease

1. සාරජ්ජසුත්තං

1. The Discourse on Timidity

101. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.112], භික්ඛවෙ, සෙඛවෙසාරජ්ජකරණා ධම්මා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, සීලවා හොති, බහුස්සුතො හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති.

101. “Bhikkhus, there are these five qualities that produce confidence in a trainee. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu has faith, is virtuous, is learned, has aroused energy, and is wise.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, අස්සද්ධස්ස සාරජ්ජං හොති, සද්ධස්ස තං සාරජ්ජං න හොති. තස්මායං ධම්මො සෙඛවෙසාරජ්ජකරණො.

“Bhikkhus, whatever timidity there is for one without faith, that timidity is not present for one with faith. Therefore, this quality produces confidence in a trainee.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලස්ස සාරජ්ජං හොති, සීලවතො තං සාරජ්ජං න හොති. තස්මායං ධම්මො සෙඛවෙසාරජ්ජකරණො.

“Bhikkhus, whatever timidity there is for one who is immoral, that timidity is not present for one who is virtuous. Therefore, this quality produces confidence in a trainee.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, අප්පස්සුතස්ස සාරජ්ජං හොති, බහුස්සුතස්ස තං සාරජ්ජං න හොති. තස්මායං ධම්මො සෙඛවෙසාරජ්ජකරණො.

“Bhikkhus, whatever timidity there is for one with little learning, that timidity is not present for one who is learned. Therefore, this quality produces confidence in a trainee.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, කුසීතස්ස සාරජ්ජං හොති, ආරද්ධවීරියස්ස තං සාරජ්ජං න හොති. තස්මායං ධම්මො සෙඛවෙසාරජ්ජකරණො.

“Bhikkhus, whatever timidity there is for one who is lazy, that timidity is not present for one with aroused energy. Therefore, this quality produces confidence in a trainee.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, දුප්පඤ්ඤස්ස සාරජ්ජං හොති, පඤ්ඤවතො තං සාරජ්ජං න හොති. තස්මායං ධම්මො සෙඛවෙසාරජ්ජකරණො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සෙඛවෙසාරජ්ජකරණා ධම්මා’’ති. පඨමං.

“Bhikkhus, whatever timidity there is for one who is unwise, that timidity is not present for one who is wise. Therefore, this quality produces confidence in a trainee. These, bhikkhus, are the five qualities that produce confidence in a trainee.” First.

2. උස්සඞ්කිතසුත්තං

2. The Discourse on Suspicion

102. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු උස්සඞ්කිතපරිසඞ්කිතො හොති පාපභික්ඛූති අපි අකුප්පධම්මොපි.

102. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is suspected and repeatedly distrusted as a wicked bhikkhu, even if he is one of an unshakable nature.”

කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වෙසියාගොචරො වා හොති, විධවාගොචරො වා හොති, ථුල්ලකුමාරිකාගොචරො වා හොති, පණ්ඩකගොචරො වා හොති, භික්ඛුනීගොචරො වා හොති.

With what five? Here, bhikkhus, a bhikkhu has as his resort prostitutes, or widows, or spinsters of advanced age, or pandakas, or bhikkhunīs.

‘‘ඉමෙහි [Pg.113] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු උස්සඞ්කිතපරිසඞ්කිතො හොති පාපභික්ඛූති අපි අකුප්පධම්මොපී’’ති. දුතියං.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is suspected and repeatedly distrusted as a wicked bhikkhu, even if he is an Arahant of an unshakable nature.” The Second.

3. මහාචොරසුත්තං

3. The Discourse on the Great Thief

103. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මහාචොරො සන්ධිම්පි ඡින්දති, නිල්ලොපම්පි හරති, එකාගාරිකම්පි කරොති, පරිපන්ථෙපි තිට්ඨති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, මහාචොරො විසමනිස්සිතො ච හොති, ගහනනිස්සිතො ච, බලවනිස්සිතො ච, භොගචාගී ච, එකචාරී ච.

103. “Bhikkhus, a great thief endowed with five factors breaks into houses, plunders, commits single-house robberies, and lies in wait on the highway. With what five factors? Here, bhikkhus, a great thief relies on uneven terrain, relies on a thicket, relies on a powerful person, is a dispenser of wealth, and is a solitary operator.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, මහාචොරො විසමනිස්සිතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, මහාචොරො නදීවිදුග්ගං වා නිස්සිතො හොති පබ්බතවිසමං වා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, මහාචොරො විසමනිස්සිතො හොති.

“And how, bhikkhus, does a great thief rely on uneven terrain? Here, bhikkhus, a great thief relies on a river-stronghold or rugged mountains. In this way, bhikkhus, a great thief relies on uneven terrain.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, මහාචොරො ගහනනිස්සිතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, මහාචොරො තිණගහනං වා නිස්සිතො හොති රුක්ඛගහනං වා රොධං වා මහාවනසණ්ඩං වා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, මහාචොරො ගහනනිස්සිතො හොති.

“And how, bhikkhus, does a great thief rely on a thicket? Here, bhikkhus, a great thief relies on a grass thicket, or a tree thicket, or a dense jungle, or a great expanse of forest. In this way, bhikkhus, a great thief relies on a thicket.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, මහාචොරො බලවනිස්සිතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, මහාචොරො රාජානං වා රාජමහාමත්තානං වා නිස්සිතො හොති. තස්ස එවං හොති – ‘සචෙ මං කොචි කිඤ්චි වක්ඛති, ඉමෙ මෙ රාජානො වා රාජමහාමත්තා වා පරියොධාය අත්ථං භණිස්සන්තී’ති. සචෙ නං කොචි කිඤ්චි ආහ, ත්‍යස්ස රාජානො වා රාජමහාමත්තා වා පරියොධාය අත්ථං භණන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, මහාචොරො බලවනිස්සිතො හොති.

“And how, bhikkhus, does a great thief rely on a powerful person? Here, bhikkhus, a great thief relies on a king or the king's great ministers. He thinks: ‘If anyone should say anything to me, these kings or the king's great ministers will speak for my benefit after due consideration.’ And if anyone does say anything to him, those kings or the king's great ministers speak for his benefit after due consideration. In this way, bhikkhus, a great thief relies on a powerful person.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, මහාචොරො භොගචාගී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, මහාචොරො අඩ්ඪො හොති මහද්ධනො මහාභොගො. තස්ස එවං හොති – ‘සචෙ මං කොචි කිඤ්චි වක්ඛති, ඉතො භොගෙන පටිසන්ථරිස්සාමී’ති. සචෙ නං කොචි කිඤ්චි ආහ, තතො භොගෙන පටිසන්ථරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, මහාචොරො භොගචාගී හොති.

“And how, bhikkhus, is a great thief a dispenser of wealth? Here, bhikkhus, a great thief is affluent, of great wealth, and of great possessions. He thinks: ‘If anyone should say anything to me, I will conciliate them with wealth from this.’ And if anyone does say anything to him, he conciliates them with that wealth. In this way, bhikkhus, a great thief is a dispenser of wealth.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, මහාචොරො එකචාරී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, මහාචොරො එකකොව ගහණානි කත්තා හොති. තං කිස්ස හෙතු? ‘මා මෙ [Pg.114] ගුය්හමන්තා බහිද්ධා සම්භෙදං අගමංසූ’ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, මහාචොරො එකචාරී හොති.

“And how, bhikkhus, is a great thief a solitary operator? Here, bhikkhus, a great thief is one who commits thefts by himself alone. For what reason? ‘May my secret counsels not be divulged abroad.’ In this way, bhikkhus, a great thief is a solitary operator.”

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො මහාචොරො සන්ධිම්පි ඡින්දති නිල්ලොපම්පි හරති එකාගාරිකම්පි කරොති පරිපන්ථෙපි තිට්ඨති.

“Bhikkhus, a great thief endowed with these five factors breaks into houses, plunders, commits single-house robberies, and lies in wait on the highway.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පාපභික්ඛු ඛතං උපහතං අත්තානං පරිහරති, සාවජ්ජො ච හොති සානුවජ්ජො විඤ්ඤූනං, බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු විසමනිස්සිතො ච හොති, ගහනනිස්සිතො ච, බලවනිස්සිතො ච, භොගචාගී ච, එකචාරී ච.

“Just so, bhikkhus, a wicked bhikkhu endowed with five qualities carries himself as one who is ruined and destroyed; he is blameworthy and censurable by the wise, and he generates much demerit. With what five? Here, bhikkhus, a wicked bhikkhu relies on the uneven, relies on the dense, relies on the powerful, is a dispenser of gains, and is a solitary operator.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු විසමනිස්සිතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු විසමෙන කායකම්මෙන සමන්නාගතො හොති, විසමෙන වචීකම්මෙන සමන්නාගතො හොති, විසමෙන මනොකම්මෙන සමන්නාගතො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු විසමනිස්සිතො හොති.

“And how, bhikkhus, does a wicked bhikkhu rely on the uneven? Here, bhikkhus, a wicked bhikkhu is endowed with uneven bodily action, endowed with uneven verbal action, and endowed with uneven mental action. In this way, bhikkhus, a wicked bhikkhu relies on the uneven.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු ගහනනිස්සිතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා සමන්නාගතො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු ගහනනිස්සිතො හොති.

“And how, bhikkhus, does a wicked bhikkhu rely on the dense? Here, bhikkhus, a wicked bhikkhu holds wrong view; he is endowed with a view that grasps at extremes. In this way, bhikkhus, a wicked bhikkhu relies on the dense.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු බලවනිස්සිතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු රාජානං වා රාජමහාමත්තානං වා නිස්සිතො හොති. තස්ස එවං හොති – ‘සචෙ මං කොචි කිඤ්චි වක්ඛති, ඉමෙ මෙ රාජානො වා රාජමහාමත්තා වා පරියොධාය අත්ථං භණිස්සන්තී’ති. සචෙ නං කොචි කිඤ්චි ආහ, ත්‍යස්ස රාජානො වා රාජමහාමත්තා වා පරියොධාය අත්ථං භණන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු බලවනිස්සිතො හොති.

“And how, bhikkhus, does a wicked bhikkhu rely on the powerful? Here, bhikkhus, a wicked bhikkhu relies on a king or the king's great ministers. He thinks: ‘If anyone should say anything to me, these kings or the king's great ministers will speak for my benefit after due consideration.’ And if anyone does say anything to him, those kings or the king's great ministers speak for his benefit after due consideration. In this way, bhikkhus, a wicked bhikkhu relies on the powerful.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු භොගචාගී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. තස්ස එවං හොති – ‘සචෙ මං කොචි කිඤ්චි වක්ඛති, ඉතො ලාභෙන පටිසන්ථරිස්සාමී’ති. සචෙ නං කොචි කිඤ්චි ආහ, තතො ලාභෙන පටිසන්ථරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු භොගචාගී හොති.

“And how, bhikkhus, is a wicked bhikkhu a dispenser of gains? Here, bhikkhus, a wicked bhikkhu is a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. He thinks: ‘If anyone should say anything to me, I will conciliate them with these gains.’ And if anyone does say anything to him, he conciliates them with those gains. In this way, bhikkhus, a wicked bhikkhu is a dispenser of gains.”

‘‘කථඤ්ච[Pg.115], භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු එකචාරී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු එකකොව පච්චන්තිමෙසු ජනපදෙසු නිවාසං කප්පෙති. සො තත්ථ කුලානි උපසඞ්කමන්තො ලාභං ලභති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පාපභික්ඛු එකචාරී හොති.

“And how, bhikkhus, is a wicked bhikkhu a solitary operator? Here, bhikkhus, a wicked bhikkhu arranges to live by himself alone in the border districts. There, on approaching families, he receives gains. In this way, bhikkhus, a wicked bhikkhu is a solitary operator.”

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පාපභික්ඛු ඛතං උපහතං අත්තානං පරිහරති, සාවජ්ජො ච හොති සානුවජ්ජො විඤ්ඤූනං, බහුඤ්ච අපුඤ්ඤං පසවතී’’ති. තතියං.

“Bhikkhus, a wicked bhikkhu endowed with these five qualities carries himself as one who is ruined and destroyed; he is blameworthy and censurable by the wise, and he generates much demerit.” The Third.

4. සමණසුඛුමාලසුත්තං

4. The Discourse on the Delicate Ascetic

104. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සමණෙසු සමණසුඛුමාලො හොති.

104. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is a most delicate ascetic among ascetics.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යාචිතොව බහුලං චීවරං පරිභුඤ්ජති, අප්පං අයාචිතො; යාචිතොව බහුලං පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජති, අප්පං අයාචිතො; යාචිතොව බහුලං සෙනාසනං පරිභුඤ්ජති, අප්පං අයාචිතො; යාචිතොව බහුලං ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරිභුඤ්ජති, අප්පං අයාචිතො. යෙහි ඛො පන සබ්‍රහ්මචාරීහි සද්ධිං විහරති, ත්‍යස්ස මනාපෙනෙව බහුලං කායකම්මෙන සමුදාචරන්ති, අප්පං අමනාපෙන; මනාපෙනෙව බහුලං වචීකම්මෙන සමුදාචරන්ති, අප්පං අමනාපෙන; මනාපෙනෙව බහුලං මනොකම්මෙන සමුදාචරන්ති, අප්පං අමනාපෙන; මනාපංයෙව උපහාරං උපහරන්ති, අප්පං අමනාපං. යානි ඛො පන තානි වෙදයිතානි පිත්තසමුට්ඨානානි වා සෙම්හසමුට්ඨානානි වා වාතසමුට්ඨානානි වා සන්නිපාතිකානි වා උතුපරිණාමජානි වා විසමපරිහාරජානි වා ඔපක්කමිකානි වා කම්මවිපාකජානි වා, තානිස්ස න බහුදෙව උප්පජ්ජන්ති. අප්පාබාධො හොති, චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සමණෙසු සමණසුඛුමාලො හොති.

“Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu mostly uses robes only when requested, seldom when unrequested; he mostly uses almsfood only when requested, seldom when unrequested; he mostly uses lodging only when requested, seldom when unrequested; he mostly uses medicines and requisites for the sick only when requested, seldom when unrequested. And the fellow practitioners with whom he dwells mostly conduct themselves towards him with agreeable bodily actions, seldom with disagreeable ones; mostly with agreeable verbal actions, seldom with disagreeable ones; mostly with agreeable mental actions, seldom with disagreeable ones; they mostly bring him agreeable offerings, seldom disagreeable ones. And those feelings that arise—whether from bile, or from phlegm, or from wind, or from their combination; or born of the change of seasons, or born of improper care, or born of assault, or born of kamma-result—these do not arise in him very often. He has few ailments. He obtains at will, without difficulty, without trouble, the four jhānas pertaining to the higher mind, which are pleasant abidings in this very life. With the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, he dwells having entered upon them in this very life. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is a most delicate ascetic among ascetics.”

‘‘යඤ්හි තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සමණෙසු සමණසුඛුමාලො’ති, මමෙව තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සමණෙසු සමණසුඛුමාලො’ති[Pg.116]. අහඤ්හි, භික්ඛවෙ, යාචිතොව බහුලං චීවරං පරිභුඤ්ජාමි, අප්පං අයාචිතො; යාචිතොව බහුලං පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජාමි, අප්පං අයාචිතො; යාචිතොව බහුලං සෙනාසනං පරිභුඤ්ජාමි, අප්පං අයාචිතො; යාචිතොව බහුලං ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරිභුඤ්ජාමි, අප්පං අයාචිතො. යෙහි ඛො පන භික්ඛූහි සද්ධිං විහරාමි, තෙ මං මනාපෙනෙව බහුලං කායකම්මෙන සමුදාචරන්ති, අප්පං අමනාපෙන; මනාපෙනෙව බහුලං වචීකම්මෙන සමුදාචරන්ති, අප්පං අමනාපෙන; මනාපෙනෙව බහුලං මනොකම්මෙන සමුදාචරන්ති, අප්පං අමනාපෙන; මනාපංයෙව උපහාරං උපහරන්ති, අප්පං අමනාපං. යානි ඛො පන තානි වෙදයිතානි – පිත්තසමුට්ඨානානි වා සෙම්හසමුට්ඨානානි වා වාතසමුට්ඨානානි වා සන්නිපාතිකානි වා උතුපරිණාමජානි වා විසමපරිහාරජානි වා ඔපක්කමිකානි වා කම්මවිපාකජානි වා – තානි මෙ න බහුදෙව උප්පජ්ජන්ති. අප්පාබාධොහමස්මි, චතුන්නං ඛො පනස්මි ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි.

“If anyone, bhikkhus, speaking rightly, were to say: ‘The most delicate ascetic among ascetics,’ it is of me that one speaking rightly should say: ‘The most delicate ascetic among ascetics.’ For I, bhikkhus, mostly use robes only when requested, seldom when unrequested; I mostly use almsfood only when requested, seldom when unrequested; I mostly use lodging only when requested, seldom when unrequested; I mostly use medicines and requisites for the sick only when requested, seldom when unrequested. And the bhikkhus with whom I dwell mostly conduct themselves towards me with agreeable bodily actions, seldom with disagreeable ones; mostly with agreeable verbal actions, seldom with disagreeable ones; mostly with agreeable mental actions, seldom with disagreeable ones; they mostly bring me agreeable offerings, seldom disagreeable ones. And those feelings that arise—whether from bile, or from phlegm, or from wind, or from their combination; or born of the change of seasons, or born of improper care, or born of assault, or born of kamma-result—these do not arise in me very often. I have few ailments. I obtain at will, without difficulty, without trouble, the four jhānas pertaining to the higher mind, which are pleasant abidings in this very life. With the destruction of the taints… having realized for myself with direct knowledge, he enters upon and dwells in the taintless liberation of mind and liberation by wisdom in this very life.”

‘‘යඤ්හි තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සමණෙසු සමණසුඛුමාලො’ති, මමෙව තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සමණෙසු සමණසුඛුමාලො’’’ති. චතුත්ථං.

“If anyone, bhikkhus, speaking rightly, were to say: ‘The most delicate ascetic among ascetics,’ it is of me that one speaking rightly should say: ‘The most delicate ascetic among ascetics.’” Fourth.

5. ඵාසුවිහාරසුත්තං

5. The Discourse on Pleasant Abidings

105. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ඵාසුවිහාරා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච, මෙත්තං වචීකම්මං…පෙ… මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි, තථාරූපෙහි සීලෙහි සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච. යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය, තථාරූපාය දිට්ඨියා දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ඵාසුවිහාරා’’ති. පඤ්චමං.

105. “Bhikkhus, there are these five pleasant abidings. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu’s bodily action of loving-kindness is present towards his companions in the holy life, both openly and in private; his verbal action of loving-kindness… his mental action of loving-kindness is present towards his companions in the holy life, both openly and in private. He dwells having attained commonality in virtue with his companions in the holy life, both openly and in private, by means of those virtues that are unbroken, unperforated, unspotted, unmottled, liberating, praised by the wise, not misapprehended, and conducive to concentration. He dwells having attained commonality in view with his companions in the holy life, both openly and in private, by means of that noble view which is emancipating, which leads one who practices it to the complete destruction of suffering. These, bhikkhus, are the five pleasant abidings.” Fifth.

6. ආනන්දසුත්තං

6. The Discourse to Ānanda

106. එකං [Pg.117] සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

106. On one occasion the Blessed One was dwelling at Kosambī in Ghosita’s monastery. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අත්තනා සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං අධිසීලෙ සම්පවත්තා ; එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති.

“Venerable sir, to what extent would a bhikkhu dwelling in the Saṅgha dwell pleasantly?” “Ānanda, it is when a bhikkhu is himself accomplished in virtue and does not criticize another on account of higher virtue. To this extent, Ānanda, a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly.”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො යථා භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද ! යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අත්තනා සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං අධිසීලෙ සම්පවත්තා; අත්තානුපෙක්ඛී ච හොති, නො පරානුපෙක්ඛී; එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති.

“Venerable sir, might there be another reason why a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly?” “There might be, Ānanda. It is when a bhikkhu is himself accomplished in virtue and does not criticize another on account of higher virtue; and he is observant of himself, but not observant of others. To this extent also, Ānanda, a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly.”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො යථා භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද! යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අත්තනා සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං අධිසීලෙ සම්පවත්තා; අත්තානුපෙක්ඛී ච හොති, නො පරානුපෙක්ඛී; අපඤ්ඤාතො ච හොති, තෙන ච අපඤ්ඤාතකෙන නො පරිතස්සති; එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති.

“Venerable sir, might there be another reason why a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly?” “There might be, Ānanda. It is when a bhikkhu is himself accomplished in virtue and does not criticize another on account of higher virtue; he is observant of himself, but not observant of others; and he is unknown, and is not anxious on account of being unknown. To this extent also, Ānanda, a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly.”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො යථා භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද! යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අත්තනා සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං අධිසීලෙ සම්පවත්තා; අත්තානුපෙක්ඛී ච හොති, නො පරානුපෙක්ඛී; අපඤ්ඤාතො ච හොති, තෙන ච අපඤ්ඤාතකෙන නො පරිතස්සති; චතුන්නඤ්ච ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති.

“Venerable sir, might there be another reason why a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly?” “There might be, Ānanda. It is when a bhikkhu is himself accomplished in virtue and does not criticize another on account of higher virtue; he is observant of himself, but not observant of others; he is unknown, and is not anxious on account of being unknown; and he is a gainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas, which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in the present life. To this extent also, Ānanda, a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly.”

‘‘සියා [Pg.118] පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො යථා භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද! යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අත්තනා සීලසම්පන්නො හොති, නො පරං අධිසීලෙ සම්පවත්තා; අත්තානුපෙක්ඛී ච හොති, නො පරානුපෙක්ඛී; අපඤ්ඤාතො ච හොති, තෙන ච අපඤ්ඤාතකෙන නො පරිතස්සති; චතුන්නඤ්ච ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති; එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු සඞ්ඝෙ විහරන්තො ඵාසුං විහරෙය්‍ය.

“Venerable sir, might there be another reason why a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly?” “There might be, Ānanda. It is when a bhikkhu is himself accomplished in virtue and does not criticize another on account of higher virtue; he is observant of himself, but not observant of others; he is unknown, and is not anxious on account of being unknown; he is a gainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas, which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in the present life; and through the destruction of the taints, in this very life he himself realizes with higher knowledge, attains, and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. To this extent also, Ānanda, a bhikkhu dwelling in the Saṅgha would dwell pleasantly.”

‘‘ඉමම්හා චාහං, ආනන්ද, ඵාසුවිහාරා අඤ්ඤො ඵාසුවිහාරො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා නත්ථීති වදාමී’’ති. ඡට්ඨං.

“And Ānanda, I say that there is no other pleasant abiding more superior or more sublime than this.” Sixth.

7. සීලසුත්තං

7. The Discourse on Virtue

107. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

107. “Monks, endowed with five qualities, a bhikkhu is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති.

“By which five? Here, monks, a bhikkhu is accomplished in virtue, accomplished in concentration, accomplished in wisdom, accomplished in liberation, and accomplished in the knowledge and vision of liberation.”

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. සත්තමං.

“Monks, a bhikkhu endowed with these five qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.” The Seventh.

8. අසෙඛසුත්තං

8. The Discourse on the Adept

108. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

108. “Monks, endowed with five qualities, a bhikkhu is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.”

‘‘කතමෙහි, පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන [Pg.119] පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන විමුත්තික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. අට්ඨමං.

“By which five? Here, monks, a bhikkhu is endowed with the adept's aggregate of virtue, endowed with the adept's aggregate of concentration, endowed with the adept's aggregate of wisdom, endowed with the adept's aggregate of liberation, and endowed with the adept's aggregate of the knowledge and vision of liberation. Monks, a bhikkhu endowed with these five qualities is worthy of gifts... an unsurpassed field of merit for the world.” The Eighth.

9. චාතුද්දිසසුත්තං

9. The Discourse on One Unobstructed in All Directions

109. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු චාතුද්දිසො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි, ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු චාතුද්දිසො හොතී’’ති. නවමං.

109. “Monks, a bhikkhu endowed with five qualities is unobstructed in all directions. With which five? Here, monks, a bhikkhu is virtuous, he dwells restrained by the restraint of the Pātimokkha, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, and trains himself in the training rules he has undertaken; he is learned, one who remembers what he has heard, who stores up what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with meaning and with phrasing, proclaiming the perfectly complete and purified holy life—such teachings he has learned much of, retained, recited verbally, mentally examined, and penetrated well by view; he is content with any kind of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick; he obtains at will, without difficulty or trouble, the four jhānas that pertain to the higher mind, pleasant dwellings in this very life; and through the destruction of the taints, he enters and dwells in the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge in this very life. Monks, a bhikkhu endowed with these five qualities is unobstructed in all directions.” The Ninth.

10. අරඤ්ඤසුත්තං

10. The Discourse on the Forest

110. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලං අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; ආරද්ධවීරියො විහරති ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි [Pg.120] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලං අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතු’’න්ති. දසමං.

110. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is fit to resort to remote forest and woodland dwellings. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is virtuous… (pe)... undertaking them, he trains in the training rules; he is learned… (pe)... well penetrated by view; he dwells with aroused energy, strong, of firm exertion, not having laid down the burden in regard to wholesome states; he is an obtainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant dwellings in this very life; and through the destruction of the taints, he enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge in this very life. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is fit to resort to remote forest and woodland dwellings.” This is the tenth.

ඵාසුවිහාරවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on Dwelling in Comfort.

තස්සුද්දානං –

The summary:

සාරජ්ජං සඞ්කිතො චොරො, සුඛුමාලං ඵාසු පඤ්චමං;

ආනන්ද සීලාසෙඛා ච, චාතුද්දිසො අරඤ්ඤෙන චාති.

Timidity, the Doubtful, the Thief, the Delicate, and Comfort as the fifth; Ānanda, Virtue, the Trainee, the Four Directions, and the Forest.

(12) 2. අන්ධකවින්දවග්ගො

(12) 2. The Andhakavinda Chapter

1. කුලූපකසුත්තං

1. The Discourse on One Who Frequents Families

111. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො කුලූපකො භික්ඛු කුලෙසු අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අසන්ථවවිස්සාසී ච හොති, අනිස්සරවිකප්පී ච, විස්සට්ඨුපසෙවී ච, උපකණ්ණකජප්පී ච, අතියාචනකො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො කුලූපකො භික්ඛු කුලෙසු අප්පියො ච හොති අමනාපො ච අගරු ච අභාවනීයො ච.

111. “Bhikkhus, a bhikkhu who frequents families, being endowed with five qualities, is disliked, unpleasing, disrespected, and unesteemed among the families. With which five? He is familiar with non-intimates, he makes arrangements without authority, he is one who associates to reconcile estranged families, he is one who whispers close to the ear, and he is one who asks for too much. Indeed, bhikkhus, a bhikkhu who frequents families, being endowed with these five qualities, is disliked, unpleasing, disrespected, and unesteemed among the families.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො කුලූපකො භික්ඛු කුලෙසු පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? න අසන්ථවවිස්සාසී ච හොති, න අනිස්සරවිකප්පී ච, න විස්සට්ඨුපසෙවී ච, න උපකණ්ණකජප්පී ච, න අතියාචනකො ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො කුලූපකො භික්ඛු කුලෙසු පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. පඨමං.

“Bhikkhus, a bhikkhu who frequents families, being endowed with five qualities, is dear, pleasing, respected, and esteemed among the families. With which five? He is not familiar with non-intimates, he does not make arrangements without authority, he is not one who associates to reconcile estranged families, he is not one who whispers close to the ear, and he is not one who asks for too much. Indeed, bhikkhus, a bhikkhu who frequents families, being endowed with these five qualities, is dear, pleasing, respected, and esteemed among the families.” This is the first.

2. පච්ඡාසමණසුත්තං

2. The Discourse on the Attendant Monk

112. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පච්ඡාසමණො න ආදාතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? අතිදූරෙ වා ගච්ඡති අච්චාසන්නෙ වා, න පත්තපරියාපන්නං [Pg.121] ගණ්හති, ආපත්තිසාමන්තා භණමානං න නිවාරෙති, භණමානස්ස අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති, දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පච්ඡාසමණො න ආදාතබ්බො.

112. “Bhikkhus, an attendant monk endowed with five qualities should not be taken. With which five? He walks either too far away or too close; he does not take the bowl that is full of almsfood; he does not prevent one who is speaking on the verge of an offense; he interrupts while one is speaking; and he is unwise, dull, and slobbering. Bhikkhus, an attendant monk endowed with these five qualities should not be taken.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පච්ඡාසමණො ආදාතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? නාතිදූරෙ ගච්ඡති න අච්චාසන්නෙ, පත්තපරියාපන්නං ගණ්හති, ආපත්තිසාමන්තා භණමානං නිවාරෙති, භණමානස්ස න අන්තරන්තරා කථං ඔපාතෙති, පඤ්ඤවා හොති අජළො අනෙළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පච්ඡාසමණො ආදාතබ්බො’’ති. දුතියං.

“Bhikkhus, an attendant monk endowed with five qualities should be taken. With which five? He does not walk too far away or too close; he takes the bowl that is full of almsfood; he prevents one who is speaking on the verge of an offense; he does not interrupt while one is speaking; and he is wise, not dull, and not slobbering. Bhikkhus, an attendant monk endowed with these five qualities should be taken.” The second.

3. සම්මාසමාධිසුත්තං

3. The Discourse on Right Concentration

113. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො සම්මාසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රූපානං, අක්ඛමො සද්දානං, අක්ඛමො ගන්ධානං, අක්ඛමො රසානං, අක්ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අභබ්බො සම්මාසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

113. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is incapable of attaining and dwelling in right concentration. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is intolerant of forms, intolerant of sounds, intolerant of smells, intolerant of tastes, and intolerant of tangible objects. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is incapable of attaining and dwelling in right concentration.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො සම්මාසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භබ්බො සම්මාසමාධිං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. තතියං.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is capable of attaining and dwelling in right concentration. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is tolerant of forms, tolerant of sounds, tolerant of smells, tolerant of tastes, and tolerant of tangible objects. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is capable of attaining and dwelling in right concentration.” The third.

4. අන්ධකවින්දසුත්තං

4. The Discourse at Andhakavinda

114. එකං සමයං භගවා මගධෙසු විහරති අන්ධකවින්දෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච –

114. On one occasion the Blessed One was dwelling among the Magadhans at Andhakavinda. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Ānanda as he was sitting to one side:

‘‘යෙ තෙ, ආනන්ද, භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙ වො, ආනන්ද, භික්ඛූ පඤ්චසු ධම්මෙසු සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා[Pg.122]. කතමෙසු පඤ්චසු? ‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, සීලවා හොථ, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතා විහරථ ආචාරගොචරසම්පන්නා අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවිනො, සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසූ’ති – ඉති පාතිමොක්ඛසංවරෙ සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා.

“Ānanda, those bhikkhus who are new, recently ordained, and newly come to this Dhamma and Discipline—you should get them to undertake, settle, and establish themselves in five things. In which five? ‘Come, friends, be virtuous; dwell restrained by the Pātimokkha restraint, endowed with good conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; and, having undertaken them, train in the training rules.’ Thus they should be made to undertake, settle, and be established in the Pātimokkha restraint.

‘‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා විහරථ ආරක්ඛසතිනො නිපක්කසතිනො, සාරක්ඛිතමානසා සතාරක්ඛෙන චෙතසා සමන්නාගතා’ති – ඉති ඉන්ද්‍රියසංවරෙ සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා.

“‘Come, friends, dwell with the doors of your sense faculties guarded, possessing protective mindfulness and prudent mindfulness, with a well-guarded mind, endowed with a mind protected by mindfulness.’ Thus they should be made to undertake, settle, and be established in the restraint of the sense faculties.

‘‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, අප්පභස්සා හොථ, භස්සෙ පරියන්තකාරිනො’ති – ඉති භස්සපරියන්තෙ සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා.

“‘Come, friends, speak little, setting a limit to your talk.’ Thus they should be made to undertake, settle, and be established in setting a limit to talk.

‘‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, ආරඤ්ඤිකා හොථ, අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවථා’ති – ඉති කායවූපකාසෙ සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා.

“‘Come, friends, be forest-dwellers; resort to remote lodgings that are forest and woodland hermitages.’ Thus they should be made to undertake, settle, and be established in bodily seclusion.

‘‘‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, සම්මාදිට්ඨිකා හොථ සම්මාදස්සනෙන සමන්නාගතා’ති – ඉති සම්මාදස්සනෙ සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා. යෙ තෙ, ආනන්ද, භික්ඛූ නවා අචිරපබ්බජිතා අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං, තෙ වො, ආනන්ද, භික්ඛූ ඉමෙසු පඤ්චසු ධම්මෙසු සමාදපෙතබ්බා නිවෙසෙතබ්බා පතිට්ඨාපෙතබ්බා’’ති. චතුත්ථං.

“‘Come, friends, be possessors of right view, be endowed with right vision.’ Thus they should be made to undertake, settle, and be established in right vision. Ānanda, those bhikkhus who are new, recently ordained, and newly come to this Dhamma and Discipline—you should get them to undertake, settle, and establish themselves in these five things.” The fourth.

5. මච්ඡරිනීසුත්තං

5. The Discourse on the Miserly Nun

115. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ආවාසමච්ඡරිනී හොති, කුලමච්ඡරිනී හොති, ලාභමච්ඡරිනී හොති, වණ්ණමච්ඡරිනී හොති, ධම්මමච්ඡරිනී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

115. “Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is cast into hell as if brought and placed there. With which five? She is miserly regarding monasteries, she is miserly regarding families, she is miserly regarding gains, she is miserly regarding praise, and she is miserly regarding the Dhamma. Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with these five qualities is cast into hell as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආවාසමච්ඡරිනී හොති, න කුලමච්ඡරිනී හොති, න ලාභමච්ඡරිනී හොති, න වණ්ණමච්ඡරිනී හොති, න ධම්මමච්ඡරිනී හොති[Pg.123]. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. පඤ්චමං.

“Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is placed in heaven as if brought and placed there. With which five? She is not miserly regarding monasteries, she is not miserly regarding families, she is not miserly regarding gains, she is not miserly regarding praise, and she is not miserly regarding the Dhamma. Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with these five qualities is placed in heaven as if brought and placed there.” The fifth.

6. වණ්ණනාසුත්තං

6. The Discourse on Praise

116. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අප්පසාදනීයෙ ඨානෙ පසාදං උපදංසෙති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදං උපදංසෙති, සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

116. “Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is cast into hell as if brought and placed there. With which five? Without investigating and without scrutinizing, she speaks praise of one who is unworthy of praise; without investigating and without scrutinizing, she speaks dispraise of one who is worthy of praise; without investigating and without scrutinizing, she displays confidence in a matter that is not inspiring of confidence; without investigating and without scrutinizing, she displays a lack of confidence in a matter that is inspiring of confidence; and she squanders offerings given in faith. Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with these five qualities is cast into hell as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අප්පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදං උපදංසෙති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා පසාදනීයෙ ඨානෙ පසාදං උපදංසෙති, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. ඡට්ඨං.

“Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is placed in heaven as if brought and placed there. With which five? Having investigated and having scrutinized, she speaks dispraise of one who is unworthy of praise; having investigated and having scrutinized, she speaks praise of one who is worthy of praise; having investigated and having scrutinized, she displays a lack of confidence in a matter that is not inspiring of confidence; having investigated and having scrutinized, she displays confidence in a matter that is inspiring of confidence; and she does not squander offerings given in faith. Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with these five qualities is placed in heaven as if brought and placed there.” The sixth.

7. ඉස්සුකිනීසුත්තං

7. The Discourse on the Envious Woman

117. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, ඉස්සුකිනී ච හොති, මච්ඡරිනී ච, සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

117. “Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is consigned to hell as if brought there. What five? Without investigating or scrutinizing, she speaks praise of one who is not worthy of praise; without investigating or scrutinizing, she speaks dispraise of one who is worthy of praise; she is envious; she is miserly; and she squanders offerings given in faith. A bhikkhunī endowed with these five qualities, bhikkhus, is consigned to hell as if brought there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති[Pg.124], අනිස්සුකිනී ච හොති, අමච්ඡරිනී ච, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. සත්තමං.

“Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is consigned to heaven as if brought there. What five? After investigating and scrutinizing, she speaks dispraise of one who is not worthy of praise; after investigating and scrutinizing, she speaks praise of one who is worthy of praise; she is not envious; she is not miserly; and she does not squander offerings given in faith. A bhikkhunī endowed with these five qualities, bhikkhus, is consigned to heaven as if brought there.” The seventh.

8. මිච්ඡාදිට්ඨිකසුත්තං

8. The Discourse on Wrong View

118. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, මිච්ඡාදිට්ඨිකා ච හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පා ච, සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

118. “Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is consigned to hell as if brought there. What five? Without investigating or scrutinizing, she speaks praise of one who is not worthy of praise; without investigating or scrutinizing, she speaks dispraise of one who is worthy of praise; she has wrong view; she has wrong resolve; and she squanders offerings given in faith. A bhikkhunī endowed with these five qualities, bhikkhus, is consigned to hell as if brought there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, සම්මාදිට්ඨිකා ච, හොති, සම්මාසඞ්කප්පා ච, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. අට්ඨමං.

“Bhikkhus, a bhikkhunī endowed with five qualities is consigned to heaven as if brought there. What five? After investigating and scrutinizing, she speaks dispraise of one who is not worthy of praise; after investigating and scrutinizing, she speaks praise of one who is worthy of praise; she has right view; she has right resolve; and she does not squander offerings given in faith. A bhikkhunī endowed with these five qualities, bhikkhus, is consigned to heaven as if brought there.” The eighth.

9. මිච්ඡාවාචාසුත්තං

9. The Discourse on Wrong Speech

119. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, මිච්ඡාවාචා ච හොති, මිච්ඡාකම්මන්තා ච, සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

119. “Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with five qualities is deposited in hell as if brought and placed there. With which five? Without investigating and without comprehending, she speaks praise of one who deserves dispraise. Without investigating and without comprehending, she speaks dispraise of one who deserves praise. She is of wrong speech and of wrong action, and she squanders what is given in faith. Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with these five qualities is deposited in hell as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, සම්මාවාචා ච හොති, සම්මාකම්මන්තා ච, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. නවමං.

“Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with five qualities is deposited in heaven as if brought and placed there. With which five? Having investigated and having comprehended, she speaks dispraise of one who deserves dispraise. Having investigated and having comprehended, she speaks praise of one who deserves praise. She is of right speech and of right action, and she does not squander what is given in faith. Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with these five qualities is deposited in heaven as if brought and placed there.” Ninth.

10. මිච්ඡාවායාමසුත්තං

10. The Discourse on Wrong Effort

120. ‘‘පඤ්චහි[Pg.125], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, මිච්ඡාවායාමා ච හොති, මිච්ඡාසතිනී ච, සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

120. “Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with five qualities is deposited in hell as if brought and placed there. With which five? Without investigating and without comprehending, she speaks praise of one who deserves dispraise. Without investigating and without comprehending, she speaks dispraise of one who deserves praise. She is of wrong effort and of wrong mindfulness, and she squanders what is given in faith. Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with these five qualities is deposited in hell as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති, අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති, සම්මාවායාමා ච හොති, සම්මාසතිනී ච, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. දසමං.

“Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with five qualities is deposited in heaven as if brought and placed there. With which five? Having investigated and having comprehended, she speaks dispraise of one who deserves dispraise. Having investigated and having comprehended, she speaks praise of one who deserves praise. She is of right effort and of right mindfulness, and she does not squander what is given in faith. Bhikkhus, a bhikkhuni endowed with these five qualities is deposited in heaven as if brought and placed there.” Tenth.

අන්ධකවින්දවග්ගො දුතියො.

The Second Andhakavinda Chapter.

තස්සුද්දානං –

The summary:

කුලූපකො පච්ඡාසමණො, සමාධිඅන්ධකවින්දං;

මච්ඡරී වණ්ණනා ඉස්සා, දිට්ඨිවාචාය වායමාති.

Frequenting families, the attendant, concentration, and Andhakavinda; stinginess, praise, envy, view, speech, and effort.

(13) 3. ගිලානවග්ගො

3. The Chapter on the Sick

1. ගිලානසුත්තං

1. The Discourse on the Sick

121. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන ගිලානසාලා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං දුබ්බලං ගිලානකං; දිස්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

121. At one time the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood, in the Hall with the Peaked Roof. Then, in the evening, the Blessed One emerged from seclusion and went to the sick ward. There he saw a certain bhikkhu who was weak and ill. Having seen him, he sat down on a prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the bhikkhus:

‘‘යං [Pg.126] කිඤ්චි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං දුබ්බලං ගිලානකං පඤ්ච ධම්මා න විජහන්ති, තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘නචිරස්සෙව ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සතී’’’ති.

“Bhikkhus, if any bhikkhu who is weak and sick is not abandoned by five qualities, this is to be expected of him: ‘Before long, through the destruction of the taints, he will realize for himself with direct knowledge, and having attained it, dwell in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, in this very life.’”

‘‘කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤී, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී, මරණසඤ්ඤා ඛො පනස්ස අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොති. යං කිඤ්චි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං දුබ්බලං ගිලානකං ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා න විජහන්ති, තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘නචිරස්සෙව ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සතී’’’ති. පඨමං.

“What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu dwells contemplating the unbeautiful in the body, is percipient of repulsiveness in food, is percipient of non-delight in the entire world, dwells contemplating impermanence in all conditioned phenomena, and his perception of death is well established internally. Bhikkhus, if any bhikkhu who is weak and sick is not abandoned by these five qualities, this is to be expected of him: ‘Before long, through the destruction of the taints…pe… he will dwell having realized and attained it for himself.’ First.”

2. සතිසූපට්ඨිතසුත්තං

2. The Discourse on Well-Established Mindfulness

122. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙති පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකරොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා.

122. “Bhikkhus, any bhikkhu or bhikkhunī who develops and cultivates five qualities can expect one of two fruits: either final knowledge in this very life or, if a remnant of clinging exists, non-returning.”

‘‘කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අජ්ඣත්තඤ්ඤෙව සති සූපට්ඨිතා හොති ධම්මානං උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය, අසුභානුපස්සී කායෙ විහරති, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤී, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤී, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සී. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ භාවෙති ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ බහුලීකරොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. දුතියං.

“What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu's mindfulness is well established internally; with wisdom that comprehends the arising and passing away of phenomena, he dwells contemplating the unbeautiful in the body; he is percipient of repulsiveness in food; he is percipient of non-delight in the entire world; and he dwells contemplating impermanence in all conditioned phenomena. Bhikkhus, any bhikkhu or bhikkhunī who develops and cultivates these five qualities can expect one of two fruits: either final knowledge in this very life or, if a remnant of clinging exists, non-returning. Second.”

3. පඨමඋපට්ඨාකසුත්තං

3. The First Discourse on an Attendant

123. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානො දූපට්ඨාකො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? අසප්පායකාරී හොති, සප්පායෙ මත්තං න ජානාති, භෙසජ්ජං නප්පටිසෙවිතා හොති, අත්ථකාමස්ස ගිලානුපට්ඨාකස්ස න යථාභූතං ආබාධං ආවිකත්තා හොති අභික්කමන්තං වා අභික්කමතීති පටික්කමන්තං වා පටික්කමතීති ඨිතං වා ඨිතොති, උප්පන්නානං සාරීරිකානං [Pg.127] වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අනධිවාසකජාතිකො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානො දූපට්ඨාකො හොති.

123. “Bhikkhus, a sick person endowed with five qualities is difficult to attend to. With which five? He does what is unsuitable; he does not know the measure in what is suitable; he does not take his medicine; he does not reveal the illness as it really is to the attendant who desires his welfare, stating that it is increasing when it is increasing, decreasing when it is decreasing, or static when it is static; and he is unable to endure arisen bodily feelings that are painful, intense, harsh, piercing, disagreeable, unpleasant, and life-threatening. Bhikkhus, a sick person endowed with these five qualities is difficult to attend to.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානො සූපට්ඨාකො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? සප්පායකාරී හොති, සප්පායෙ මත්තං ජානාති, භෙසජ්ජං පටිසෙවිතා හොති, අත්ථකාමස්ස ගිලානුපට්ඨාකස්ස යථාභූතං ආබාධං ආවිකත්තා හොති අභික්කමන්තං වා අභික්කමතීති පටික්කමන්තං වා පටික්කමතීති ඨිතං වා ඨිතොති, උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානො සූපට්ඨාකො හොතී’’ති. තතියං.

Bhikkhus, a sick monk endowed with five qualities is easy to attend to. With which five? He does what is suitable; he knows the measure in what is suitable; he is one who takes medicine; he reveals the illness as it really is to the attendant who desires his welfare, stating, ‘It is increasing’ when it is increasing, ‘It is decreasing’ when it is decreasing, or ‘It is static’ when it is static; and he is of a nature to endure arisen bodily feelings that are painful, intense, harsh, piercing, disagreeable, unpleasant, and life-taking. Bhikkhus, a sick monk endowed with these five qualities is easy to attend to. The Third.

4. දුතියඋපට්ඨාකසුත්තං

4. The Second Discourse on the Attendant

124. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානුපට්ඨාකො නාලං ගිලානං උපට්ඨාතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? නප්පටිබලො හොති භෙසජ්ජං සංවිධාතුං; සප්පායාසප්පායං න ජානාති, අසප්පායං උපනාමෙති, සප්පායං අපනාමෙති; ආමිසන්තරො ගිලානං උපට්ඨාති, නො මෙත්තචිත්තො; ජෙගුච්ඡී හොති උච්චාරං වා පස්සාවං වා වන්තං වා ඛෙළං වා නීහරිතුං; නප්පටිබලො හොති ගිලානං කාලෙන කාලං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙතුං සමාදපෙතුං සමුත්තෙජෙතුං සම්පහංසෙතුං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානුපට්ඨාකො නාලං ගිලානං උපට්ඨාතුං.

124. Bhikkhus, an attendant endowed with five qualities is unfit to attend to the sick. With which five? He is incapable of preparing medicine; he does not know what is suitable and unsuitable—he offers what is unsuitable and removes what is suitable; he attends to the sick with a motive of material gain, not with a mind of loving-kindness; he is disgusted at removing feces, urine, vomit, or spittle; and he is incapable of instructing, causing to undertake, rousing, and gladdening the sick from time to time with a talk on the Dhamma. Bhikkhus, an attendant endowed with these five qualities is unfit to attend to the sick.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානුපට්ඨාකො අලං ගිලානං උපට්ඨාතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? පටිබලො හොති භෙසජ්ජං සංවිධාතුං; සප්පායාසප්පායං ජානාති, අසප්පායං අපනාමෙති, සප්පායං උපනාමෙති; මෙත්තචිත්තො ගිලානං උපට්ඨාති, නො ආමිසන්තරො; අජෙගුච්ඡී හොති උච්චාරං වා පස්සාවං වා වන්තං වා ඛෙළං වා නීහරිතුං; පටිබලො හොති ගිලානං කාලෙන කාලං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙතුං සමාදපෙතුං සමුත්තෙජෙතුං සම්පහංසෙතුං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ගිලානුපට්ඨාකො අලං ගිලානං උපට්ඨාතු’’න්ති. චතුත්ථං.

Bhikkhus, an attendant endowed with five qualities is fit to attend to the sick. With which five? He is capable of preparing medicine; he knows what is suitable and unsuitable—he removes what is unsuitable and offers what is suitable; he attends to the sick with a mind of loving-kindness, not with a motive of material gain; he is not disgusted at removing feces, urine, vomit, or spittle; and he is capable of instructing, causing to undertake, rousing, and gladdening the sick from time to time with a talk on the Dhamma. Bhikkhus, an attendant endowed with these five qualities is fit to attend to the sick. The Fourth.

5. පඨමඅනායුස්සාසුත්තං

5. The First Discourse on What Is Not Conducive to Longevity

125. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.128], භික්ඛවෙ, ධම්මා අනායුස්සා. කතමෙ පඤ්ච? අසප්පායකාරී හොති, සප්පායෙ මත්තං න ජානාති, අපරිණතභොජී ච හොති, අකාලචාරී ච හොති, අබ්‍රහ්මචාරී ච. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා අනායුස්සා.

125. Bhikkhus, these five qualities are not conducive to longevity. What five? One does what is unsuitable; one does not know the proper measure in what is suitable; one eats food that is not well-digested; one wanders about at the wrong time; and one is not celibate. Bhikkhus, these are the five qualities that are not conducive to longevity.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා ආයුස්සා. කතමෙ පඤ්ච? සප්පායකාරී හොති, සප්පායෙ මත්තං ජානාති, පරිණතභොජී ච හොති, කාලචාරී ච හොති, බ්‍රහ්මචාරී ච. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා ආයුස්සා’’ති. පඤ්චමං.

Bhikkhus, these five qualities are conducive to longevity. What five? One does what is suitable; one knows the proper measure in what is suitable; one eats food that is well-digested; one wanders about at the right time; and one is celibate. Bhikkhus, these are the five qualities that are conducive to longevity. The Fifth.

6. දුතියඅනායුස්සාසුත්තං

6. The Second Discourse on What Is Not Conducive to Longevity

126. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා අනායුස්සා. කතමෙ පඤ්ච? අසප්පායකාරී හොති, සප්පායෙ මත්තං න ජානාති, අපරිණතභොජී ච හොති, දුස්සීලො ච, පාපමිත්තො ච. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා අනායුස්සා.

126. Bhikkhus, these five qualities are not conducive to longevity. What five? One does what is unsuitable; one does not know the proper measure in what is suitable; one eats food that is not well-digested; one is immoral; and one has evil friends. Bhikkhus, these are the five qualities that are not conducive to longevity.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා ආයුස්සා. කතමෙ පඤ්ච? සප්පායකාරී හොති, සප්පායෙ මත්තං ජානාති, පරිණතභොජී ච හොති, සීලවා ච, කල්‍යාණමිත්තො ච. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා ආයුස්සා’’ති. ඡට්ඨං.

Bhikkhus, these five qualities are conducive to longevity. What five? One does what is suitable; one knows the proper measure in what is suitable; one eats food that is well-digested; one is virtuous; and one has admirable friends. Bhikkhus, these are the five qualities that are conducive to longevity. The Sixth.

7. වපකාසසුත්තං

7. The Discourse on Seclusion

127. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නාලං සඞ්ඝම්හා වපකාසිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන චීවරෙන, අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, කාමසඞ්කප්පබහුලො ච විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු නාලං සඞ්ඝම්හා වපකාසිතුං.

127. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is not fit to live in seclusion from the Saṅgha. With what five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is discontented with whatever robe, discontented with whatever almsfood, discontented with whatever lodging, discontented with whatever medicinal requisites for the sick, and he dwells abounding in thoughts of sensual desire. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is not fit to live in seclusion from the Saṅgha.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලං සඞ්ඝම්හා වපකාසිතුං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන චීවරෙන, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන[Pg.129], නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පබහුලො ච විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලං සඞ්ඝම්හා වපකාසිතු’’න්ති. සත්තමං.

Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is fit to live in seclusion from the Saṅgha. With what five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is contented with whatever robe, contented with whatever almsfood, contented with whatever lodging, contented with whatever medicinal requisites for the sick, and he dwells abounding in thoughts of renunciation. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is fit to live in seclusion from the Saṅgha. The Seventh.

8. සමණසුඛසුත්තං

8. The Discourse on the Joys of a Recluse

128. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, සමණදුක්ඛානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන චීවරෙන, අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, අසන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, අනභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සමණදුක්ඛානි.

128. Bhikkhus, there are these five hardships for a recluse. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not content with whatever robe, not content with whatever almsfood, not content with whatever lodging, not content with whatever requisite of medicine for the sick, and he practices the holy life without delight. These, bhikkhus, are the five hardships for a recluse.

‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, සමණසුඛානි. කතමානි පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන චීවරෙන, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, අභිරතො ච බ්‍රහ්මචරියං චරති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සමණසුඛානී’’ති. අට්ඨමං.

Bhikkhus, there are these five joys for a recluse. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is content with whatever robe, content with whatever almsfood, content with whatever lodging, content with whatever requisite of medicine for the sick, and he practices the holy life with delight. These, bhikkhus, are the five joys for a recluse. The Eighth.

9. පරිකුප්පසුත්තං

9. The Discourse on the Destructive

129. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආපායිකා නෙරයිකා පරිකුප්පා අතෙකිච්ඡා. කතමෙ පඤ්ච? මාතා ජීවිතා වොරොපිතා හොති, පිතා ජීවිතා වොරොපිතො හොති, අරහං ජීවිතා වොරොපිතො හොති, තථාගතස්ස දුට්ඨෙන චිත්තෙන ලොහිතං උප්පාදිතං හොති, සඞ්ඝො භින්නො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආපායිකා නෙරයිකා පරිකුප්පා අතෙකිච්ඡා’’ති. නවමං.

129. “Bhikkhus, these five are bound for the plane of misery, bound for hell, destructive, and incurable. What five? One has deprived one’s mother of life; one has deprived one’s father of life; one has deprived an Arahant of life; with a malicious mind, one has caused the blood of a Tathāgata to be shed; and one has caused a schism in the Saṅgha. These, bhikkhus, are the five that are bound for the plane of misery, bound for hell, destructive, and incurable.” This is the ninth.

10. බ්‍යසනසුත්තං

10. The Discourse on Calamities

130. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බ්‍යසනානි. කතමානි පඤ්ච? ඤාතිබ්‍යසනං, භොගබ්‍යසනං, රොගබ්‍යසනං, සීලබ්‍යසනං, දිට්ඨිබ්‍යසනං. න, භික්ඛවෙ, සත්තා ඤාතිබ්‍යසනහෙතු වා [Pg.130] භොගබ්‍යසනහෙතු වා රොගබ්‍යසනහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. සීලබ්‍යසනහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා දිට්ඨිබ්‍යසනහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බ්‍යසනානි.

130. “Bhikkhus, there are these five calamities. What five? The calamity of relatives, the calamity of wealth, the calamity of illness, the calamity of virtue, and the calamity of view. Bhikkhus, beings are not, on account of the calamity of relatives, or the calamity of wealth, or the calamity of illness, with the breakup of the body, after death, reborn in the plane of misery, in a bad destination, in a state of ruin, in hell. But, bhikkhus, on account of the calamity of virtue or the calamity of view, beings are, with the breakup of the body, after death, reborn in the plane of misery, in a bad destination, in a state of ruin, in hell. These, bhikkhus, are the five calamities.”

‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, සම්පදා. කතමා පඤ්ච? ඤාතිසම්පදා, භොගසම්පදා, ආරොග්‍යසම්පදා, සීලසම්පදා, දිට්ඨිසම්පදා. න, භික්ඛවෙ, සත්තා ඤාතිසම්පදාහෙතු වා භොගසම්පදාහෙතු වා ආරොග්‍යසම්පදාහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. සීලසම්පදාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා දිට්ඨිසම්පදාහෙතු වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සම්පදා’’ති. දසමං.

“Bhikkhus, there are these five accomplishments. What five? The accomplishment of relatives, the accomplishment of wealth, the accomplishment of health, the accomplishment of virtue, and the accomplishment of view. Bhikkhus, beings are not, on account of the accomplishment of relatives, or the accomplishment of wealth, or the accomplishment of health, with the breakup of the body, after death, reborn in a good destination, in a heavenly world. But, bhikkhus, on account of the accomplishment of virtue or the accomplishment of view, beings are, with the breakup of the body, after death, reborn in a good destination, in a heavenly world. These, bhikkhus, are the five accomplishments.” This is the tenth.

ගිලානවග්ගො තතියො.

The Third Chapter on the Sick.

තස්සුද්දානං –

The summary:

ගිලානො සතිසූපට්ඨි, ද්වෙ උපට්ඨාකා දුවායුසා;

වපකාසසමණසුඛා, පරිකුප්පං බ්‍යසනෙන චාති.

The Sick, Mindfulness Established, two on Attendants, two on Longevity; Seclusion, the Happiness of a Recluse, the Destructive, and Calamity.

(14) 4. රාජවග්ගො

4. The Chapter on Kings

1. පඨමචක්කානුවත්තනසුත්තං

1. The First Discourse on Following the Turning of the Wheel

131. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රාජා චක්කවත්තී ධම්මෙනෙව චක්කං වත්තෙති ; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං කෙනචි මනුස්සභූතෙන පච්චත්ථිකෙන පාණිනා.

131. “Bhikkhus, endowed with five factors, a wheel-turning monarch turns the wheel by righteousness alone; and that wheel cannot be turned back by any hostile human being.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී අත්ථඤ්ඤූ ච හොති, ධම්මඤ්ඤූ ච, මත්තඤ්ඤූ ච, කාලඤ්ඤූ ච, පරිසඤ්ඤූ ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රාජා චක්කවත්තී ධම්මෙනෙව චක්කං පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං කෙනචි මනුස්සභූතෙන පච්චත්ථිකෙන පාණිනා.

“With which five? Here, bhikkhus, a wheel-turning monarch knows the benefit, knows the law, knows the right measure, knows the proper time, and knows the assembly. Endowed with these five factors, bhikkhus, a wheel-turning monarch turns the wheel by righteousness alone; that wheel cannot be turned back by any hostile human being.”

‘‘එවමෙවං [Pg.131] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මෙනෙව අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.

“Just so, bhikkhus, endowed with these five qualities, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, turns the unsurpassed Wheel of Dhamma by righteousness alone; that wheel cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අත්ථඤ්ඤූ, ධම්මඤ්ඤූ, මත්තඤ්ඤූ, කාලඤ්ඤූ, පරිසඤ්ඤූ. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මෙනෙව අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තෙති; තං හොති ධම්මචක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති. පඨමං.

“With which five? Here, bhikkhus, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, knows the benefit, knows the Dhamma, knows the right measure, knows the proper time, and knows the assembly. Endowed with these five qualities, bhikkhus, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, turns the unsurpassed Wheel of Dhamma by righteousness alone; that wheel cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world.” This is the first.

2. දුතියචක්කානුවත්තනසුත්තං

2. The Second Discourse on Following the Turning of the Wheel

132. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො පිතරා පවත්තිතං චක්කං ධම්මෙනෙව අනුප්පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං කෙනචි මනුස්සභූතෙන පච්චත්ථිකෙන පාණිනා.

132. “Bhikkhus, endowed with five factors, the eldest son of a wheel-turning monarch keeps rolling the wheel set in motion by his father by righteousness alone; that wheel cannot be turned back by any hostile human being.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො අත්ථඤ්ඤූ ච හොති, ධම්මඤ්ඤූ ච, මත්තඤ්ඤූ ච, කාලඤ්ඤූ ච, පරිසඤ්ඤූ ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො පිතරා පවත්තිතං චක්කං ධම්මෙනෙව අනුප්පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං කෙනචි මනුස්සභූතෙන පච්චත්ථිකෙන පාණිනා.

“With which five? Here, bhikkhus, the eldest son of a wheel-turning monarch knows the benefit, knows the law, knows the right measure, knows the proper time, and knows the assembly. Endowed with these five factors, bhikkhus, the eldest son of a wheel-turning monarch keeps rolling the wheel set in motion by his father by righteousness alone; that wheel cannot be turned back by any hostile human being.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සාරිපුත්තො තථාගතෙන අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.

“Just so, bhikkhus, Sāriputta, endowed with five qualities, rightly keeps rolling the unsurpassed Wheel of Dhamma set in motion by the Tathāgata; that wheel cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world.”

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො අත්ථඤ්ඤූ, ධම්මඤ්ඤූ, මත්තඤ්ඤූ, කාලඤ්ඤූ, පරිසඤ්ඤූ. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සාරිපුත්තො තථාගතෙන අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති. දුතියං.

“With which five? Here, bhikkhus, Sāriputta knows the benefit, knows the Dhamma, knows the right measure, knows the proper time, and knows the assembly. Endowed with these five qualities, bhikkhus, Sāriputta rightly keeps rolling the unsurpassed Wheel of Dhamma set in motion by the Tathāgata; that wheel cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world.” This is the second.

3. ධම්මරාජාසුත්තං

3. The Discourse on the King of Dhamma

133. ‘‘යොපි [Pg.132] සො, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා, සොපි න අරාජකං චක්කං වත්තෙතී’’ති. එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො පන, භන්තෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ධම්මිකස්ස ධම්මරඤ්ඤො රාජා’’ති? ‘‘ධම්මො, භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච.

133. “Bhikkhus, even that wheel-turning monarch, a righteous king, a king of Dhamma, does not turn a wheel that is without a king.” When this was said, a certain bhikkhu said this to the Blessed One: “But who, venerable sir, is the king of the wheel-turning monarch, the righteous king, the king of Dhamma?” “The Dhamma, bhikkhu,” the Blessed One said.

‘‘ඉධ, භික්ඛු, රාජා චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මඤ්ඤෙව නිස්සාය ධම්මං සක්කරොන්තො ධම්මං ගරුං කරොන්තො ධම්මං අපචායමානො ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ධම්මාධිපතෙය්‍යො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහති අන්තොජනස්මිං.

“Here, bhikkhu, a wheel-turning monarch, a righteous king, a king of Dhamma, relying solely on the Dhamma, honoring the Dhamma, revering the Dhamma, esteeming the Dhamma, with the Dhamma as his banner, the Dhamma as his ensign, the Dhamma as his sovereignty, establishes righteous protection, warding, and security for his inner court.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛු, රාජා චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මඤ්ඤෙව නිස්සාය ධම්මං සක්කරොන්තො ධම්මං ගරුං කරොන්තො ධම්මං අපචායමානො ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ධම්මාධිපතෙය්‍යො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහති ඛත්තියෙසු අනුයන්තෙසු …පෙ… බලකායස්මිං බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමජානපදෙසු සමණබ්‍රාහ්මණෙසු මිගපක්ඛීසු. ස ඛො සො, භික්ඛු, රාජා චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මඤ්ඤෙව නිස්සාය ධම්මං සක්කරොන්තො ධම්මං ගරුං කරොන්තො ධම්මං අපචායමානො ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ධම්මාධිපතෙය්‍යො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහිත්වා අන්තොජනස්මිං ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහිත්වා ඛත්තියෙසු අනුයන්තෙසු බලකායස්මිං බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමජානපදෙසු සමණබ්‍රාහ්මණෙසු මිගපක්ඛීසු ධම්මෙනෙව චක්කං පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං කෙනචි මනුස්සභූතෙන පච්චත්ථිකෙන පාණිනා.

“Furthermore, bhikkhu, a wheel-turning monarch, a righteous king, a king of Dhamma, relying solely on the Dhamma, honoring the Dhamma, revering the Dhamma, esteeming the Dhamma, with the Dhamma as his banner, the Dhamma as his ensign, the Dhamma as his sovereignty, establishes righteous protection, warding, and security among consecrated khattiyas and their retinue, the armed forces, brahmins and householders, town and country folk, ascetics and brahmins, and beasts and birds. Indeed, that wheel-turning monarch, a righteous king, a king of Dhamma, relying solely on the Dhamma, honoring the Dhamma, revering the Dhamma, esteeming the Dhamma, with the Dhamma as his banner, the Dhamma as his ensign, the Dhamma as his sovereignty, having established righteous protection, warding, and security for his inner court, having established righteous protection, warding, and security for consecrated khattiyas and their retinue, the armed forces, brahmins and householders, town and country folk, ascetics and brahmins, and beasts and birds, turns the wheel by means of the Dhamma alone. That wheel cannot be turned back by any hostile being who is human.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛු, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මඤ්ඤෙව නිස්සාය ධම්මං සක්කරොන්තො ධම්මං ගරුං කරොන්තො ධම්මං අපචායමානො ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ධම්මාධිපතෙය්‍යො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහති භික්ඛූසු – ‘එවරූපං කායකම්මං සෙවිතබ්බං, එවරූපං කායකම්මං න සෙවිතබ්බං; එවරූපං වචීකම්මං සෙවිතබ්බං, එවරූපං වචීකම්මං න සෙවිතබ්බං; එවරූපං මනොකම්මං සෙවිතබ්බං, එවරූපං මනොකම්මං න සෙවිතබ්බං; එවරූපො ආජීවො සෙවිතබ්බො, එවරූපො ආජීවො න සෙවිතබ්බො; එවරූපො ගාමනිගමො සෙවිතබ්බො, එවරූපො ගාමනිගමො න සෙවිතබ්බො’ති.

“In this very way, bhikkhu, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, a righteous king of Dhamma, relying solely on the Dhamma, honoring the Dhamma, revering the Dhamma, esteeming the Dhamma, with the Dhamma as his banner, the Dhamma as his ensign, the Dhamma as his sovereignty, establishes righteous protection, warding, and security for the monks: ‘Such bodily action should be cultivated, such bodily action should not be cultivated; such verbal action should be cultivated, such verbal action should not be cultivated; such mental action should be cultivated, such mental action should not be cultivated; such livelihood should be cultivated, such livelihood should not be cultivated; such a village or town should be frequented, such a village or town should not be frequented.’

‘‘පුන [Pg.133] චපරං, භික්ඛු, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මඤ්ඤෙව නිස්සාය ධම්මං සක්කරොන්තො ධම්මං ගරුං කරොන්තො ධම්මං අපචායමානො ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ධම්මාධිපතෙය්‍යො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහති භික්ඛුනීසු …පෙ… උපාසකෙසු…පෙ… උපාසිකාසු – ‘එවරූපං කායකම්මං සෙවිතබ්බං, එවරූපං කායකම්මං න සෙවිතබ්බං; එවරූපං වචීකම්මං සෙවිතබ්බං, එවරූපං වචීකම්මං න සෙවිතබ්බං; එවරූපං මනොකම්මං සෙවිතබ්බං, එවරූපං මනොකම්මං න සෙවිතබ්බං; එවරූපො ආජීවො සෙවිතබ්බො, එවරූපො ආජීවො න සෙවිතබ්බො; එවරූපො ගාමනිගමො සෙවිතබ්බො, එවරූපො ගාමනිගමො න සෙවිතබ්බො’’’ති.

“Furthermore, bhikkhu, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, a righteous king of Dhamma, relying solely on the Dhamma, honoring the Dhamma, revering the Dhamma, esteeming the Dhamma, with the Dhamma as his banner, the Dhamma as his ensign, the Dhamma as his sovereignty, establishes righteous protection, warding, and security for the nuns… for the male lay followers… for the female lay followers: ‘Such bodily action should be cultivated, such bodily action should not be cultivated; such verbal action should be cultivated, such verbal action should not be cultivated; such mental action should be cultivated, such mental action should not be cultivated; such livelihood should be cultivated, such livelihood should not be cultivated; such a village or town should be frequented, such a village or town should not be frequented.’”

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛු, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මිකො ධම්මරාජා ධම්මඤ්ඤෙව නිස්සාය ධම්මං සක්කරොන්තො ධම්මං ගරුං කරොන්තො ධම්මං අපචායමානො ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ධම්මාධිපතෙය්‍යො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහිත්වා භික්ඛූසු, ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහිත්වා භික්ඛුනීසු, ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහිත්වා උපාසකෙසු, ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහිත්වා උපාසිකාසු ධම්මෙනෙව අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තෙති; තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මි’’න්ති. තතියං.

“Indeed, that Tathāgata, bhikkhu, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is a righteous king of Dhamma. Relying solely on the Dhamma, honoring the Dhamma, revering the Dhamma, esteeming the Dhamma, with the Dhamma as his banner, the Dhamma as his ensign, the Dhamma as his sovereignty, having established righteous protection, warding, and security for the monks, having established righteous protection, warding, and security for the nuns, having established righteous protection, warding, and security for the male lay followers, and having established righteous protection, warding, and security for the female lay followers, by means of the Dhamma alone, he sets rolling the unsurpassed Wheel of Dhamma—a wheel that cannot be turned back by any ascetic, brahmin, deva, Māra, Brahmā, or anyone in the world.” The third.

4. යස්සංදිසංසුත්තං

4. The Discourse on Whatever Direction

134. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො යස්සං යස්සං දිසායං විහරති, සකස්මිංයෙව විජිතෙ විහරති.

134. “Bhikkhus, an anointed khattiya king who is endowed with five factors, in whatever direction he dwells, dwells only in his own dominion.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන; අඩ්ඪො හොති මහද්ධනො මහාභොගො පරිපුණ්ණකොසකොට්ඨාගාරො; බලවා ඛො පන හොති චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය සමන්නාගතො අස්සවාය ඔවාදපටිකරාය; පරිණායකො ඛො පනස්ස හොති පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී පටිබලො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ අත්ථෙ චින්තෙතුං; තස්සිමෙ චත්තාරො ධම්මා යසං පරිපාචෙන්ති. සො ඉමිනා යසපඤ්චමෙන [Pg.134] ධම්මෙන සමන්නාගතො යස්සං යස්සං දිසායං විහරති, සකස්මිංයෙව විජිතෙ විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, හොති විජිතාවීනං.

“With what five? Here, bhikkhus, an anointed khattiya king is well-born on both sides, from his mother and from his father, of pure maternal lineage, unreviled and unreproached on account of his birth back to the seventh generation of ancestors. He is wealthy, with great riches and possessions, with full treasuries and granaries. He is powerful, endowed with a four-limbed army that is obedient and follows his instructions. His heir apparent is wise, clever, and intelligent, capable of considering matters of the past, future, and present. These four qualities bring his fame to maturity. Endowed with this fifth quality, fame, in whatever direction he dwells, he dwells only in his own dominion. For what reason? Because, bhikkhus, it is so for the victorious.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යස්සං යස්සං දිසායං විහරති, විමුත්තචිත්තොව විහරති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු – රාජාව ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො ජාතිසම්පන්නො; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා – රාජාව ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො අඩ්ඪො මහද්ධනො මහාභොගො පරිපුණ්ණකොසකොට්ඨාගාරො; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු – රාජාව ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො බලසම්පන්නො; පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා – රාජාව ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො පරිණායකසම්පන්නො; තස්සිමෙ චත්තාරො ධම්මා විමුත්තිං පරිපාචෙන්ති. සො ඉමිනා විමුත්තිපඤ්චමෙන ධම්මෙන සමන්නාගතො යස්සං යස්සං දිසායං විහරති විමුත්තචිත්තොව විහරති. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, හොති විමුත්තචිත්තාන’’න්ති. චතුත්ථං.

In the same way, bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities dwells with a liberated mind in whatever direction he dwells. With what five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha restraint, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; he undertakes and trains in the training rules—just as an anointed khattiya king is endowed with noble birth. He is learned, a retainer of what he has heard, an accumulator of what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is utterly complete and pure—such teachings have been much heard by him, retained, recited verbally, mentally examined, and well penetrated by wisdom—just as an anointed khattiya king is wealthy, with great riches and possessions, with full treasuries and granaries. He dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome qualities and for the acquisition of wholesome qualities; he is strong, of steadfast endeavor, not shirking the burden in regard to wholesome qualities—just as an anointed khattiya king is endowed with strength. He is wise, endowed with the wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering—just as an anointed khattiya king is endowed with a chief minister. These four qualities bring his liberation to maturity. Endowed with this fifth quality, liberation, in whatever direction he dwells, he dwells with a liberated mind. For what reason? Because, bhikkhus, it is so for those with liberated minds. The fourth.

5. පඨමපත්ථනාසුත්තං

5. The First Discourse on Aspiration

135. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො රජ්ජං පත්ථෙති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන; අභිරූපො හොති [Pg.135] දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො; මාතාපිතූනං පියො හොති මනාපො; නෙගමජානපදස්ස පියො හොති මනාපො; යානි තානි රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං සිප්පට්ඨානානි හත්ථිස්මිං වා අස්සස්මිං වා රථස්මිං වා ධනුස්මිං වා ථරුස්මිං වා තත්ථ සික්ඛිතො හොති අනවයො.

135. Bhikkhus, endowed with five factors, the eldest son of an anointed khattiya king aspires to kingship. With which five? Here, bhikkhus, the eldest son of an anointed khattiya king is well-born on both sides, from his mother and from his father; his maternal lineage is pure back to the seventh generation of ancestors, unassailed and unblemished in regard to birth; he is handsome, attractive, inspiring, and endowed with the supreme beauty of complexion; he is dear and beloved to his mother and father; he is dear and beloved to the people of the towns and country; and in those vocational skills of anointed khattiya kings—whether in elephant-riding, horse-riding, chariot-riding, archery, or swordsmanship—he is trained and proficient.

‘‘තස්ස එවං හොති – ‘අහං ඛොම්හි උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. කස්මාහං රජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො. කස්මාහං රජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි මාතාපිතූනං පියො මනාපො. කස්මාහං රජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි නෙගමජානපදස්ස පියො මනාපො. කස්මාහං රජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි යානි තානි රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං සිප්පට්ඨානානි හත්ථිස්මිං වා අස්සස්මිං වා රථස්මිං වා ධනුස්මිං වා ථරුස්මිං වා, තත්ථ සික්ඛිතො අනවයො. කස්මාහං රජ්ජං න පත්ථෙය්‍ය’න්ති! ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො රජ්ජං පත්ථෙති.

It occurs to him: ‘Indeed, I am well-born on both sides, from my mother and from my father; my maternal lineage is pure back to the seventh generation of ancestors, unassailed and unblemished in regard to birth. Why should I not aspire to kingship? Indeed, I am handsome, attractive, inspiring, and endowed with the supreme beauty of complexion. Why should I not aspire to kingship? Indeed, I am dear and beloved to my mother and father. Why should I not aspire to kingship? Indeed, I am dear and beloved to the people of the towns and country. Why should I not aspire to kingship? Indeed, in those vocational skills of anointed khattiya kings—whether in elephant-riding, horse-riding, chariot-riding, archery, or swordsmanship—I am trained and proficient. Why should I not aspire to kingship?’ Indeed, bhikkhus, endowed with these five factors, the eldest son of an anointed khattiya king aspires to kingship.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පත්ථෙති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො, සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී, යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා.

In the same way, bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities aspires to the destruction of the taints. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu has faith; he has faith in the Tathāgata’s enlightenment: ‘Thus is the Blessed One: an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, a Sublime One, a Knower of the world, an Unsurpassed Trainer of persons to be tamed, a Teacher of gods and humans, an Enlightened One, a Blessed One.’ He is without illness and without affliction, endowed with a digestive power that is balanced—neither too cold nor too hot—and suitable for striving. He is not deceitful or fraudulent; he reveals himself as he truly is to the Teacher or to wise spiritual companions. He dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome qualities and for the acquisition of wholesome qualities; he is strong, of firm exertion, not having laid down the burden in regard to wholesome qualities. He is wise, endowed with the wisdom that discerns arising and passing away, which is noble and penetrative, and leads to the complete destruction of suffering.

‘‘තස්ස [Pg.136] එවං හොති – ‘අහං ඛොම්හි සද්ධො, සද්දහාමි තථාගතස්ස බොධිං – ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. ‘කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි අප්පාබාධො අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි අසඨො අමායාවී යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි ආරද්ධවීරියො විහරාමි අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි පඤ්ඤවා උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍ය’න්ති! ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පත්ථෙතී’’ති. පඤ්චමං.

“It occurs to him: ‘Indeed, I have faith; I have faith in the Tathāgata’s enlightenment: “Thus is the Blessed One: an Arahant, a Perfectly Enlightened One … a Teacher of gods and humans, an Enlightened One, a Blessed One.” Why should I not aspire to the destruction of the taints? Indeed, I am without illness and without affliction, endowed with a digestive power that is balanced—neither too cold nor too hot—and suitable for striving. Why should I not aspire to the destruction of the taints? Indeed, I am not deceitful or fraudulent; I reveal myself as I truly am to the Teacher or to wise spiritual companions. Why should I not aspire to the destruction of the taints? Indeed, I dwell with energy aroused for the abandoning of unwholesome qualities and for the undertaking of wholesome qualities; I am strong, of firm exertion, not having laid down the burden in regard to wholesome qualities. Why should I not aspire to the destruction of the taints? Indeed, I am wise, endowed with the wisdom that discerns arising and passing away, which is noble and penetrative, and leads to the complete destruction of suffering. Why should I not aspire to the destruction of the taints?’ Bhikkhus, endowed with these five qualities, a bhikkhu indeed aspires to the destruction of the taints.” The fifth.

6. දුතියපත්ථනාසුත්තං

6. The Second Discourse on Aspiration

136. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො ඔපරජ්ජං පත්ථෙති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො උභතො සුජාතො හොති මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන; අභිරූපො හොති දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො; මාතාපිතූනං පියො හොති මනාපො, බලකායස්ස පියො හොති මනාපො; පණ්ඩිතො හොති වියත්තො මෙධාවී පටිබලො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ අත්ථෙ චින්තෙතුං.

136. “Bhikkhus, the eldest son of an anointed khattiya king, endowed with five qualities, aspires to the viceroyalty. What five? Here, bhikkhus, the eldest son of an anointed khattiya king is well-born on both sides, from his mother and from his father, of pure conception, unblemished and irreproachable in his lineage back through seven generations of ancestors; he is handsome, pleasing to behold, inspiring confidence, and endowed with supreme beauty of complexion; he is dear and agreeable to his parents; he is dear and agreeable to the armed forces; he is wise, clever, intelligent, and capable of contemplating matters past, future, and present.”

‘‘තස්ස එවං හොති – ‘අහං ඛොම්හි උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. කස්මාහං ඔපරජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො. කස්මාහං ඔපරජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි මාතාපිතූනං පියො [Pg.137] මනාපො. කස්මාහං ඔපරජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි බලකායස්ස පියො මනාපො. කස්මාහං ඔපරජ්ජං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි පණ්ඩිතො වියත්තො මෙධාවී පටිබලො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙ අත්ථෙ චින්තෙතුං. කස්මාහං ඔපරජ්ජං න පත්ථෙය්‍ය’න්ති! ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ජෙට්ඨො පුත්තො ඔපරජ්ජං පත්ථෙති.

“To him this occurs: ‘I am well-born on both sides, from my mother and from my father, of pure conception, unblemished and irreproachable in my lineage back through seven generations of ancestors. Why should I not aspire to the viceroyalty? I am handsome, pleasing to behold, inspiring confidence, and endowed with supreme beauty of complexion. Why should I not aspire to the viceroyalty? I am dear and agreeable to my parents. Why should I not aspire to the viceroyalty? I am dear and agreeable to the armed forces. Why should I not aspire to the viceroyalty? I am wise, clever, intelligent, and capable of contemplating matters past, future, and present. Why should I not aspire to the viceroyalty?’ Bhikkhus, endowed with these five qualities, the eldest son of an anointed khattiya king indeed aspires to the viceroyalty.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පත්ථෙති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො හොති; ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා.

“In the same way, bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities indeed aspires to the destruction of the taints. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is virtuous… he undertakes and trains in the training rules; he is learned… they are well-penetrated by wisdom; his mind is well-established in the four foundations of mindfulness; he dwells with aroused energy for abandoning unwholesome qualities and for the undertaking of wholesome qualities, being strong, of steadfast exertion, not shirking the burden in regard to wholesome qualities; he is wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and rightly leads to the complete destruction of suffering.”

‘‘තස්ස එවං හොති – ‘අහං ඛොම්හි සීලවා, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරාමි ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛාමි සික්ඛාපදෙසු. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි බහුස්සුතො සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපා මෙ ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තො. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි ආරද්ධවීරියො විහරාමි අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍යං! අහං ඛොම්හි පඤ්ඤවා උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. කස්මාහං ආසවානං ඛයං න පත්ථෙය්‍ය’න්ති! ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පත්ථෙතී’’ති. ඡට්ඨං.

“To him this occurs: ‘I am virtuous; I dwell restrained by the Pātimokkha restraint, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, and I undertake and train in the training rules. Why should I not aspire to the destruction of the taints? I am very learned, a bearer of what I have heard, an accumulator of what I have heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the meaning and the phrasing, which proclaim the perfectly complete and pure holy life—such teachings have been much heard by me, retained, familiarized with verbally, contemplated mentally, and penetrated well by wisdom. Why should I not aspire to the destruction of the taints? My mind is well-established in the four foundations of mindfulness. Why should I not aspire to the destruction of the taints? I dwell with aroused energy for abandoning unwholesome qualities and for the undertaking of wholesome qualities, being strong, of steadfast exertion, not shirking the burden in regard to wholesome qualities. Why should I not aspire to the destruction of the taints? I am wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and rightly leads to the complete destruction of suffering. Why should I not aspire to the destruction of the taints?’ Bhikkhus, endowed with these five qualities, a bhikkhu indeed aspires to the destruction of the taints.” The sixth.

7. අප්පංසුපතිසුත්තං

7. The Discourse on Sleeping Little

137. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.138], භික්ඛවෙ, අප්පං රත්තියා සුපන්ති, බහුං ජග්ගන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉත්ථී, භික්ඛවෙ, පුරිසාධිප්පායා අප්පං රත්තියා සුපති, බහුං ජග්ගති. පුරිසො, භික්ඛවෙ, ඉත්ථාධිප්පායො අප්පං රත්තියා සුපති, බහුං ජග්ගති. චොරො, භික්ඛවෙ, ආදානාධිප්පායො අප්පං රත්තියා සුපති, බහුං ජග්ගති. රාජා, භික්ඛවෙ, රාජකරණීයෙසු යුත්තො අප්පං රත්තියා සුපති, බහුං ජග්ගති. භික්ඛු, භික්ඛවෙ, විසංයොගාධිප්පායො අප්පං රත්තියා සුපති, බහුං ජග්ගති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අප්පං රත්තියා සුපන්ති, බහුං ජග්ගන්තී’’ති. සත්තමං.

137. Bhikkhus, these five sleep little at night and are very wakeful. Which five? A woman, bhikkhus, with a desire for a man sleeps little at night and is very wakeful. A man, bhikkhus, with a desire for a woman sleeps little at night and is very wakeful. A thief, bhikkhus, with the intention of taking sleeps little at night and is very wakeful. A king, bhikkhus, engaged in royal duties sleeps little at night and is very wakeful. A bhikkhu, bhikkhus, with the intention of dispassion sleeps little at night and is very wakeful. These, bhikkhus, are the five who sleep little at night and are very wakeful." Seventh.

8. භත්තාදකසුත්තං

8. The Discourse on the Food-Eater

138. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො භත්තාදකො ච හොති ඔකාසඵරණො ච ලණ්ඩසාරණො ච සලාකග්ගාහී ච රඤ්ඤො නාගොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති රූපානං, අක්ඛමො සද්දානං, අක්ඛමො ගන්ධානං, අක්ඛමො රසානං, අක්ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො භත්තාදකො ච ඔකාසඵරණො ච ලණ්ඩසාරණො ච සලාකග්ගාහී ච, රඤ්ඤො නාගොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

138. Bhikkhus, a royal elephant endowed with five qualities is a consumer of food, an occupier of space, a depositor of dung, and a taker of the tally-stick, and is reckoned as a king's elephant. With which five? Here, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring forms, incapable of enduring sounds, incapable of enduring smells, incapable of enduring tastes, and incapable of enduring tactile objects. Bhikkhus, a royal elephant endowed with these five qualities is a consumer of food, an occupier of space, a depositor of dung, and a taker of the tally-stick, and is reckoned as a king's elephant.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භත්තාදකො ච හොති, ඔකාසඵරණො ච මඤ්චපීඨමද්දනො ච සලාකග්ගාහී ච, භික්ඛුත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රූපානං, අක්ඛමො සද්දානං, අක්ඛමො ගන්ධානං, අක්ඛමො රසානං, අක්ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු භත්තාදකො ච හොති ඔකාසඵරණො ච මඤ්චපීඨමද්දනො ච සලාකග්ගාහී ච, භික්ඛුත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති. අට්ඨමං.

Just so, bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is a consumer of much food, an occupier of space, one who wears out beds and chairs, and a taker of the tally-stick, and is reckoned as a bhikkhu. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring forms, incapable of enduring sounds, incapable of enduring smells, incapable of enduring tastes, and incapable of enduring tactile objects. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is a consumer of much food, an occupier of space, one who wears out beds and chairs, and a taker of the tally-stick, and is reckoned as a bhikkhu." Eighth.

9. අක්ඛමසුත්තං

9. The Discourse on the Incapable

139. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො න රාජාරහො හොති න රාජභොග්ගො, න රඤ්ඤො අඞ්ගංත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති[Pg.139]. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති රූපානං, අක්ඛමො සද්දානං, අක්ඛමො ගන්ධානං, අක්ඛමො රසානං, අක්ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං.

139. Bhikkhus, a royal elephant endowed with five qualities is not worthy of a king, not fit for a king's use, and is not reckoned as a constituent of the king. With which five? Here, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring forms, incapable of enduring sounds, incapable of enduring smells, incapable of enduring tastes, and incapable of enduring tactile objects.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති රූපානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො හත්ථිකායං වා දිස්වා අස්සකායං වා දිස්වා රථකායං වා දිස්වා පත්තිකායං වා දිස්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති රූපානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant incapable of enduring forms? Here, bhikkhus, when a royal elephant has gone to the battlefield, upon seeing a corps of elephants, a corps of cavalry, a corps of chariots, or a corps of infantry, he shrinks back, sinks down, cannot stand firm, and is unable to enter the battlefield. Thus, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring forms.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති සද්දානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො හත්ථිසද්දං වා සුත්වා අස්සසද්දං වා සුත්වා රථසද්දං වා සුත්වා පත්තිසද්දං වා සුත්වා භෙරිපණවසඞ්ඛතිණවනින්නාදසද්දං වා සුත්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති සද්දානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant incapable of enduring sounds? Here, bhikkhus, when a royal elephant has gone to the battlefield, on hearing the sound of elephants, the sound of horses, the sound of chariots, the sound of infantry, or the sound of large drums, tabors, conches, and kettle-drums, he shrinks back, sinks down, cannot stand firm, and is unable to enter the battlefield. Thus, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring sounds.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති ගන්ධානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො යෙ තෙ රඤ්ඤො නාගා අභිජාතා සඞ්ගාමාවචරා තෙසං මුත්තකරීසස්ස ගන්ධං ඝායිත්වා සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති ගන්ධානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant incapable of enduring smells? Here, bhikkhus, when a royal elephant has gone to the battlefield, upon smelling the scent of the urine and dung of those well-bred royal elephants accustomed to battle, he shrinks back, sinks down, cannot stand firm, and is unable to enter the battlefield. Thus, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring smells.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති රසානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො එකිස්සා වා තිණොදකදත්තියා විමානිතො ද්වීහි වා තීහි වා චතූහි වා පඤ්චහි වා තිණොදකදත්තීහි විමානිතො සංසීදති විසීදති, න සන්ථම්භති න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති රසානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant incapable of enduring tastes? Here, bhikkhus, when a royal elephant has gone to the battlefield, having been deprived of one portion of grass and water, or of two, three, four, or five portions, he shrinks back, sinks down, cannot stand firm, and is unable to enter the battlefield. Thus, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring tastes.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො එකෙන වා සරවෙගෙන විද්ධො, ද්වීහි වා තීහි වා චතූහි වා පඤ්චහි වා සරවෙගෙහි විද්ධො සංසීදති විසීදති, න [Pg.140] සන්ථම්භති න සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො අක්ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant incapable of enduring tactile objects? Here, bhikkhus, when a royal elephant has gone to the battlefield, being pierced by the force of one, two, three, four, or five arrows, he shrinks back, sinks down, cannot stand firm, and is unable to enter the battlefield. Thus, bhikkhus, a royal elephant is incapable of enduring tactile objects.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො න රාජාරහො හොති න රාජභොග්ගො න රඤ්ඤො අඞ්ගංත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

Bhikkhus, a royal elephant endowed with these five qualities is not worthy of a king, not fit for a king's use, and is not reckoned as a constituent of the king.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු න ආහුනෙය්‍යො හොති න පාහුනෙය්‍යො න දක්ඛිණෙය්‍යො න අඤ්ජලිකරණීයො න අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රූපානං, අක්ඛමො සද්දානං, අක්ඛමො ගන්ධානං, අක්ඛමො රසානං, අක්ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං.

Just so, bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is not worthy of gifts, not worthy of hospitality, not worthy of offerings, not worthy of reverential salutation, and not an unsurpassed field of merit for the world. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring forms, incapable of enduring sounds, incapable of enduring smells, incapable of enduring tastes, and incapable of enduring tactile objects.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රූපානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රජනීයෙ රූපෙ සාරජ්ජති, න සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රූපානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu incapable of enduring forms? Here, bhikkhus, a bhikkhu, seeing a form with the eye, is strongly attached to a delightful form; he is not able to compose his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring forms.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති සද්දානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සොතෙන සද්දං සුත්වා රජනීයෙ සද්දෙ සාරජ්ජති, න සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති සද්දානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu incapable of enduring sounds? Here, bhikkhus, a bhikkhu, having heard a sound with the ear, is infatuated with sounds that incite attachment; he cannot steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring sounds.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති ගන්ධානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා රජනීයෙ ගන්ධෙ සාරජ්ජති, න සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති ගන්ධානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu incapable of enduring smells? Here, bhikkhus, a bhikkhu, having smelled an odor with the nose, is impassioned by smells that incite attachment; he cannot steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring smells.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රසානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජිව්හාය රසං සායිත්වා රජනීයෙ රසෙ සාරජ්ජති, න සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති රසානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu incapable of enduring tastes? Here, bhikkhus, a bhikkhu, having savored a taste with the tongue, is impassioned by tastes that incite attachment; he cannot steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring tastes.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා රජනීයෙ ඵොට්ඨබ්බෙ සාරජ්ජති, න සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu incapable of enduring tactile objects? Here, bhikkhus, a bhikkhu, having touched a tactile object with the body, is impassioned by tactile objects that incite attachment; he cannot steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is incapable of enduring tactile objects.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු න ආහුනෙය්‍යො හොති න පාහුනෙය්‍යො න දක්ඛිණෙය්‍යො න අඤ්ජලිකරණීයො න අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

Bhikkhus, endowed with these five qualities, a bhikkhu is not worthy of gifts, not worthy of hospitality, not worthy of offerings, not worthy of reverential salutation, nor is he an unsurpassed field of merit for the world.

‘‘පඤ්චහි[Pg.141], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගංත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං.

Bhikkhus, a royal elephant endowed with five qualities is worthy of a king, fit for a king's use, and is reckoned as a requisite of a king. Which five? Here, bhikkhus, a royal elephant is capable of enduring forms, capable of enduring sounds, capable of enduring smells, capable of enduring tastes, and capable of enduring tactile objects.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති රූපානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො හත්ථිකායං වා දිස්වා අස්සකායං වා දිස්වා රථකායං වා දිස්වා පත්තිකායං වා දිස්වා න සංසීදති න විසීදති, සන්ථම්භති සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති රූපානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant capable of enduring forms? Here, bhikkhus, a royal elephant, having gone into battle, on seeing an elephant division, a cavalry division, a chariot division, or an infantry division, does not sink down, does not despair, but stands firm and is able to enter the battle. Thus, bhikkhus, a royal elephant is capable of enduring forms.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති සද්දානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො හත්ථිසද්දං වා සුත්වා අස්සසද්දං වා සුත්වා රථසද්දං වා සුත්වා පත්තිසද්දං වා සුත්වා භෙරිපණවසඞ්ඛතිණවනින්නාදසද්දං වා සුත්වා න සංසීදති න විසීදති, සන්ථම්භති සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති සද්දානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant capable of enduring sounds? Here, bhikkhus, a royal elephant, having gone into battle, on hearing the sound of elephants, the sound of horses, the sound of chariots, the sound of infantry, or the sound of drums, tabors, conches, and cymbals, does not sink down, does not despair, but stands firm and is able to enter the battle. Thus, bhikkhus, a royal elephant is capable of enduring sounds.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති ගන්ධානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො යෙ තෙ රඤ්ඤො නාගා අභිජාතා සඞ්ගාමාවචරා තෙසං මුත්තකරීසස්ස ගන්ධං ඝායිත්වා න සංසීදති න විසීදති, සන්ථම්භති සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති ගන්ධානං.

And how, bhikkhus, is a royal elephant capable of enduring smells? Here, bhikkhus, when a royal elephant has gone into battle, having smelled the scent of the urine and dung of those well-bred royal elephants accustomed to battle, he does not sink down, does not despair, but stands firm and is able to enter the battle. Thus, bhikkhus, a royal elephant is capable of enduring smells.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති රසානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො එකිස්සා වා තිණොදකදත්තියා විමානිතො ද්වීහි වා තීහි වා චතූහි වා පඤ්චහි වා තිණොදකදත්තීහි විමානිතො න සංසීදති න විසීදති, සන්ථම්භති සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති රසානං.

And how, bhikkhus, is a king’s elephant capable of enduring tastes? Here, bhikkhus, when a king’s elephant has gone into battle, even if he is deprived of one, two, three, four, or five portions of grass and water, he does not sink down, does not despair, but stands firm and is able to enter the battle. Thus, bhikkhus, a king’s elephant is capable of enduring tastes.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො එකෙන වා සරවෙගෙන විද්ධො, ද්වීහි වා තීහි වා චතූහි වා පඤ්චහි වා සරවෙගෙහි විද්ධො න සංසීදති න විසීදති, සන්ථම්භති සක්කොති සඞ්ගාමං ඔතරිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං.

And how, bhikkhus, is a king’s elephant capable of enduring tactile objects? Here, bhikkhus, when a king’s elephant has gone into battle, though pierced by one, two, three, four, or five arrow-shots, he does not sink down, does not despair, but stands firm and is able to enter the battle. Thus, bhikkhus, a king’s elephant is capable of enduring tactile objects.

‘‘ඉමෙහි [Pg.142] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගංත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

Bhikkhus, endowed with these five qualities, a king’s elephant is worthy of a king, fit for a king’s use, and is reckoned as a requisite of a king.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං, ඛමො සද්දානං, ඛමො ගන්ධානං, ඛමො රසානං, ඛමො ඵොට්ඨබ්බානං.

In the same way, bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is capable of enduring forms, capable of enduring sounds, capable of enduring smells, capable of enduring tastes, and capable of enduring tactile objects.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රජනීයෙ රූපෙ න සාරජ්ජති, සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රූපානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu capable of enduring forms? Here, bhikkhus, having seen a form with the eye, he is not infatuated with forms that incite passion; he is able to steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is capable of enduring forms.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති සද්දානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සොතෙන සද්දං සුත්වා රජනීයෙ සද්දෙ න සාරජ්ජති, සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති සද්දානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu capable of enduring sounds? Here, bhikkhus, having heard a sound with the ear, he is not infatuated with sounds that incite passion; he is able to steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is capable of enduring sounds.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති ගන්ධානං. ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා රජනීයෙ ගන්ධෙ න සාරජ්ජති, සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති ගන්ධානං.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu capable of enduring smells? Here, bhikkhus, having smelled an odor with the nose, he is not infatuated with smells that incite passion; he is able to steady his mind. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is capable of enduring smells.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රසානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජිව්හාය රසං සායිත්වා රජනීයෙ රසෙ න සාරජ්ජති, සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති රසානං.

“And how, monks, is a bhikkhu tolerant of tastes? Here, monks, having tasted a taste with the tongue, he is not infatuated with a taste that incites passion; he is able to steady his mind. Thus, monks, is a bhikkhu tolerant of tastes.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා රජනීයෙ ඵොට්ඨබ්බෙ න සාරජ්ජති, සක්කොති චිත්තං සමාදහිතුං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති ඵොට්ඨබ්බානං.

“And how, monks, is a bhikkhu tolerant of tactile objects? Here, monks, having contacted a tactile object with the body, he is not infatuated with a tactile object that incites passion; he is able to steady his mind. Thus, monks, is a bhikkhu tolerant of tactile objects.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. නවමං.

“Monks, a bhikkhu endowed with these five qualities is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.” The Ninth.

10. සොතසුත්තං

10. The Discourse on the Listener

140. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගංත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. කතමෙහි [Pg.143] පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සොතා ච හොති, හන්තා ච, රක්ඛිතා ච, ඛන්තා ච, ගන්තා ච.

140. “Monks, a king’s elephant endowed with five qualities is worthy of a king, fit for a king’s use, and is reckoned as a factor of the king. With which five? Here, monks, a king’s elephant is a listener, a slayer, a protector, an endurer, and a goer.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සොතා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො යමෙනං හත්ථිදම්මසාරථි කාරණං කාරෙති – යදි වා කතපුබ්බං යදි වා අකතපුබ්බං – තං අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො සුණාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සොතා හොති.

“And how, monks, is a king’s elephant a listener? Here, monks, whatever task the elephant trainer makes it perform—whether it has been done before or has not been done before—it takes to heart, attends to, brings its whole mind to bear, and listens with an attentive ear. Thus, monks, is a king’s elephant a listener.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො හන්තා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො හත්ථිම්පි හනති, හත්ථාරුහම්පි හනති, අස්සම්පි හනති, අස්සාරුහම්පි හනති, රථම්පි හනති, රථිකම්පි හනති, පත්තිකම්පි හනති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො හන්තා හොති.

“And how, monks, is a king’s elephant a slayer? Here, monks, a king’s elephant, having gone to battle, slays an elephant, slays an elephant rider, slays a horse, slays a horse rider, destroys a chariot, slays a charioteer, and slays a foot soldier. Thus, monks, is a king’s elephant a slayer.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො රක්ඛිතා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො රක්ඛති පුරිමං කායං, රක්ඛති පච්ඡිමං කායං, රක්ඛති පුරිමෙ පාදෙ, රක්ඛති පච්ඡිමෙ පාදෙ, රක්ඛති සීසං, රක්ඛති කණ්ණෙ, රක්ඛති දන්තෙ, රක්ඛති සොණ්ඩං, රක්ඛති වාලධිං, රක්ඛති හත්ථාරුහං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො රක්ඛිතා හොති.

“And how, monks, is a king’s elephant a protector? Here, monks, a king’s elephant, having gone to battle, protects its front body, protects its rear body, protects its front feet, protects its hind feet, protects its head, protects its ears, protects its tusks, protects its trunk, protects its tail, and protects its elephant rider. Thus, monks, is a king’s elephant a protector.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛන්තා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො සඞ්ගාමගතො ඛමො හොති සත්තිප්පහාරානං අසිප්පහාරානං උසුප්පහාරානං ඵරසුප්පහාරානං භෙරිපණවසඞ්ඛතිණවනින්නාදසද්දානං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ඛන්තා හොති.

“And how, monks, is a king’s elephant an endurer? Here, monks, a king’s elephant, having gone to battle, is tolerant of blows from spears, blows from swords, blows from arrows, blows from axes, and the sounds of large drums, kettledrums, conches, and tabors. Thus, monks, is a king’s elephant an endurer.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ගන්තා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො යමෙනං හත්ථිදම්මසාරථි දිසං පෙසෙති – යදි වා ගතපුබ්බං යදි වා අගතපුබ්බං – තං ඛිප්පමෙව ගන්තා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො නාගො ගන්තා හොති.

“And how, monks, is a king’s elephant a goer? Here, monks, whatever direction the elephant trainer sends it—whether to a place it has gone to before or to a place it has not gone to before—it is one who goes there quickly. Thus, monks, is a king’s elephant a goer.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො නාගො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගංත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

“Monks, a king’s elephant endowed with these five qualities is worthy of a king, fit for a king’s use, and is reckoned as a factor of the king.

‘‘එවමෙවං [Pg.144] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සොතා ච හොති, හන්තා ච, රක්ඛිතා ච, ඛන්තා ච, ගන්තා ච.

“In this very same way, monks, a bhikkhu endowed with five qualities is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. With which five? Here, monks, a bhikkhu is a listener, a slayer, a protector, an endurer, and a goer.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සොතා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ දෙසියමානෙ අට්ඨිංකත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සොතා හොති.

“And how, monks, is a bhikkhu a listener? Here, monks, when the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata is being taught, a bhikkhu takes it to heart, attends to, brings his whole mind to bear, and listens to the Dhamma with an attentive ear. Thus, monks, is a bhikkhu a listener.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හන්තා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති, පජහති විනොදෙති (හනති) බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති; උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං…පෙ… උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං…පෙ… උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ නාධිවාසෙති, පජහති විනොදෙති (හනති) බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හන්තා හොති.

“And how, monks, is a bhikkhu a slayer? Here, monks, a bhikkhu does not tolerate an arisen thought of sensual pleasure; he abandons it, dispels it, destroys it, makes it cease, and causes it to go to a state of non-existence. He does not tolerate an arisen thought of ill will… an arisen thought of harming… He does not tolerate any arisen evil, unwholesome states; he abandons them, dispels them, destroys them, makes them cease, and causes them to go to a state of non-existence. Thus, monks, is a bhikkhu a slayer.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රක්ඛිතා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං; චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති මනින්ද්‍රියං; මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු රක්ඛිතා හොති.

“And how, monks, is a bhikkhu a protector? Here, monks, a bhikkhu, having seen a form with the eye, is not one who grasps at signs or at minor features. Insofar as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail one who dwells with the eye faculty unrestrained, he practices for its restraint; he guards the eye faculty; he undertakes restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a taste with the tongue… having contacted a tactile object with the body… having cognized a mental phenomenon with the mind, he is not one who grasps at signs or at minor features. Insofar as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail one who dwells with the mind faculty unrestrained, he practices for its restraint; he guards the mind faculty; he undertakes restraint of the mind faculty. Thus, monks, is a bhikkhu a protector.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛන්තා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛමො හොති සීතස්ස උණ්හස්ස ජිඝච්ඡාය පිපාසාය ඩංසමකසවාතාතපසරීස පසම්ඵස්සානං; දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං [Pg.145] අධිවාසකජාතිකො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඛන්තා හොති.

And how, monks, is a bhikkhu patient? Here, monks, a bhikkhu is able to endure cold, heat, hunger, and thirst; the touch of gadflies, mosquitoes, wind, sun, and creeping things; and ill-spoken, ill-come words. He is of a nature to endure arisen bodily feelings that are painful, intense, harsh, piercing, disagreeable, unpleasant, and life-taking. Thus, monks, a bhikkhu is patient.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගන්තා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යා සා දිසා අගතපුබ්බා ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා, යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං, තං ඛිප්පඤ්ඤෙව ගන්තා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගන්තා හොති.

And how, monks, is a bhikkhu a goer? Here, monks, a bhikkhu is one who goes quickly to that destination not previously reached on this long journey—that is, the stilling of all formations, the relinquishing of all substrates of existence, the destruction of craving, dispassion, cessation, Nibbāna. Thus, monks, is a bhikkhu a goer.

‘‘ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. දසමං.

Monks, a bhikkhu endowed with these five qualities is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. The tenth.

රාජවග්ගො චතුත්ථො.

The King Chapter, the fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary thereof:

චක්කානුවත්තනා රාජා, යස්සංදිසං ද්වෙ චෙව පත්ථනා;

අප්පංසුපති භත්තාදො, අක්ඛමො ච සොතෙන චාති.

The Wheel, Turning in Accordance, the King, In Whatever Direction, and two on Aspiration; Sleeps Little, the Food-Eater, the Intolerant, and with the Listener.

(15) 5. තිකණ්ඩකීවග්ගො

(15) 5. The Tikaṇḍakī Chapter

1. අවජානාතිසුත්තං

1. The Sutta on Disparaging

141. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? දත්වා අවජානාති, සංවාසෙන අවජානාති, ආධෙය්‍යමුඛො හොති, ලොලො හොති, මන්දො මොමූහො හොති.

141. Monks, these five persons are found existing in the world. Which five? One who disparages after giving, one who disparages through living together, one who is credulous, one who is fickle, and one who is dull and bewildered.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දත්වා අවජානාති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පුග්ගලස්ස දෙති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං. තස්ස එවං හොති – ‘අහං දෙමි; අයං පටිග්ගණ්හාතී’ති. තමෙනං දත්වා අවජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දත්වා අවජානාති.

And how, monks, does a person disparage after giving? Here, monks, a person gives another robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. It occurs to him: ‘I give; this one receives.’ Having given, he disparages that person. In this way, monks, a person disparages after giving.

‘‘කථඤ්ච[Pg.146], භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සංවාසෙන අවජානාති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පුග්ගලෙන සද්ධිං සංවසති ද්වෙ වා තීණි වා වස්සානි. තමෙනං සංවාසෙන අවජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සංවාසෙන අවජානාති.

And how, monks, does a person disparage through living together? Here, monks, a person lives together with another person for two or three years. He disparages that person through living together. In this way, monks, a person disparages through living together.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ආධෙය්‍යමුඛො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො පරස්ස වණ්ණෙ වා අවණ්ණෙ වා භාසියමානෙ තං ඛිප්පඤ්ඤෙව අධිමුච්චිතා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ආධෙය්‍යමුඛො හොති.

And how, monks, is a person credulous? Here, monks, when praise or blame of another is spoken, a certain person is one who quickly becomes convinced of it. In this way, monks, a person is credulous.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ලොලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ඉත්තරසද්ධො හොති ඉත්තරභත්තී ඉත්තරපෙමො ඉත්තරප්පසාදො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ලොලො හොති.

And how, monks, is a person fickle? Here, monks, a certain person has short-lived faith, short-lived devotion, short-lived affection, and short-lived confidence. In this way, monks, a person is fickle.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො මන්දො මොමූහො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො කුසලාකුසලෙ ධම්මෙ න ජානාති, සාවජ්ජානවජ්ජෙ ධම්මෙ න ජානාති, හීනප්පණීතෙ ධම්මෙ න ජානාති, කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙ ධම්මෙ න ජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො මන්දො මොමූහො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. පඨමං.

And how, monks, is a person dull and bewildered? Here, monks, a certain person does not know wholesome and unwholesome states, does not know blameworthy and blameless states, does not know inferior and superior states, does not know dark and bright states with their counterparts. In this way, monks, a person is dull and bewildered. These, monks, are the five persons found existing in the world. The first.

2. ආරභතිසුත්තං

2. The Sutta on Transgression

142. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ආරභති ච විප්පටිසාරී ච හොති; තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

142. Monks, these five persons are found existing in the world. Which five? Here, monks, a certain person transgresses and is remorseful; and he does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ආරභති, න විප්පටිසාරී හොති; තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

Again, monks, a certain person transgresses but is not remorseful; and he does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො න ආරභති, විප්පටිසාරී හොති; තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

Again, monks, a certain person does not transgress but is remorseful; and he does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder.

‘‘ඉධ [Pg.147] පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො න ආරභති න විප්පටිසාරී හොති; තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

Again, monks, a certain person neither transgresses nor is remorseful; and he does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො න ආරභති න විප්පටිසාරී හොති; තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති.

Again, monks, a certain person neither transgresses nor is remorseful; and he understands as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො ආරභති ච විප්පටිසාරී ච හොති, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති, සො එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මතො ඛො ආරම්භජා ආසවා සංවිජ්ජන්ති, විප්පටිසාරජා ආසවා පවඩ්ඪන්ති, සාධු වතායස්මා ආරම්භජෙ ආසවෙ පහාය විප්පටිසාරජෙ ආසවෙ පටිවිනොදෙත්වා චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවෙතු ; එවමායස්මා අමුනා පඤ්චමෙන පුග්ගලෙන සමසමො භවිස්සතී’’’ති.

Therein, monks, as to that person who transgresses and is remorseful, and does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder—he should be addressed thus: ‘Venerable one, the taints born of transgression exist in you, and the taints born of remorse are increasing. It would be good if the venerable one, having abandoned the taints born of transgression and dispelled the taints born of remorse, would develop the mind and wisdom. In this way, the venerable one will become equal to that fifth person.’

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො ආරභති න විප්පටිසාරී හොති, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති, සො එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මතො ඛො ආරම්භජා ආසවා සංවිජ්ජන්ති, විප්පටිසාරජා ආසවා න පවඩ්ඪන්ති, සාධු වතායස්මා ආරම්භජෙ ආසවෙ පහාය චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවෙතු; එවමායස්මා අමුනා පඤ්චමෙන පුග්ගලෙන සමසමො භවිස්සතී’’’ති.

“Therein, monks, as to that person who transgresses but is not remorseful, and does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder—he should be addressed thus: ‘Venerable one, the taints born of transgression exist in you, but the taints born of remorse are not increasing. It would be good if the venerable one, having abandoned the taints born of transgression, would develop the mind and wisdom. In this way, the venerable one will become equal to that fifth person.’”

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො න ආරභති විප්පටිසාරී හොති, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති, සො එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මතො ඛො ආරම්භජා ආසවා න සංවිජ්ජන්ති, විප්පටිසාරජා ආසවා පවඩ්ඪන්ති, සාධු වතායස්මා විප්පටිසාරජෙ ආසවෙ පටිවිනොදෙත්වා චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවෙතු; එවමායස්මා අමුනා පඤ්චමෙන පුග්ගලෙන සමසමො භවිස්සතී’’’ ති.

“Therein, monks, as to that person who does not transgress but is remorseful, and does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder—he should be addressed thus: ‘Venerable one, the taints born of transgression do not exist in you, but the taints born of remorse are increasing. It would be good if the venerable one, having dispelled the taints born of remorse, would develop the mind and wisdom. In this way, the venerable one will become equal to that fifth person.’”

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො න ආරභති න විප්පටිසාරී හොති, තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තෙ උප්පන්නා පාපකා [Pg.148] අකුසලා ධම්මා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති, සො එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මතො ඛො ආරම්භජා ආසවා න සංවිජ්ජන්ති, විප්පටිසාරජා ආසවා න පවඩ්ඪන්ති, සාධු වතායස්මා චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවෙතු; එවමායස්මා අමුනා පඤ්චමෙන පුග්ගලෙන සමසමො භවිස්සතී’’’ති.

“Therein, monks, as to that person who neither transgresses nor is remorseful, and does not understand as it really is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein those arisen, evil, unwholesome states of his cease without remainder—he should be addressed thus: ‘Venerable one, the taints born of transgression do not exist in you, and the taints born of remorse are not increasing. It would be good if the venerable one would develop the mind and wisdom. In this way, the venerable one will become equal to that fifth person.’”

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ චත්තාරො පුග්ගලා අමුනා පඤ්චමෙන පුග්ගලෙන එවං ඔවදියමානා එවං අනුසාසියමානා අනුපුබ්බෙන ආසවානං ඛයං පාපුණන්තී’’ති. දුතියං.

“Thus, monks, these four persons, being advised and instructed in this way by that fifth person, gradually attain the destruction of the taints.” The Second.

3. සාරන්දදසුත්තං

3. The Sārandada Sutta

143. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලිං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චමත්තානං ලිච්ඡවිසතානං සාරන්දදෙ චෙතියෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘පඤ්චන්නං රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං පඤ්චන්නං? හත්ථිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, අස්සරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, මණිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, ඉත්ථිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, ගහපතිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. ඉමෙසං පඤ්චන්නං රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මි’’න්ති.

143. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood in the Hall with the Peaked Roof. Then, in the morning, the Blessed One dressed, took his bowl and robe, and entered Vesālī for alms. Now at that time, about five hundred Licchavis were sitting together assembled at the Sārandada Shrine, and this discussion arose among them: “The appearance of five gems is rare in the world. Which five? The appearance of an elephant-gem is rare in the world, the appearance of a horse-gem is rare in the world, the appearance of a jewel-gem is rare in the world, the appearance of a woman-gem is rare in the world, and the appearance of a householder-gem is rare in the world. The appearance of these five gems is rare in the world.”

අථ ඛො තෙ ලිච්ඡවී මග්ගෙ පුරිසං ඨපෙසුං – ‘‘යදා ත්වං, අම්භො පුරිස, පස්සෙය්‍යාසි භගවන්තං, අථ අම්හාකං ආරොචෙය්‍යාසී’’ති. අද්දසා ඛො සො පුරිසො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං; දිස්වාන යෙන තෙ ලිච්ඡවී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ ලිච්ඡවී එතදවොච – ‘‘අයං සො, භන්තෙ, භගවා ගච්ඡති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො; යස්සදානි කාලං මඤ්ඤථා’’ති.

Then those Licchavis stationed a man on the road, saying: “Good man, when you see the Blessed One, please inform us.” That man saw the Blessed One coming from afar. Having seen him, he approached those Licchavis. Having approached, he said to those Licchavis: “Sirs, the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is coming. Now is the time for whatever you deem fit.”

අථ ඛො තෙ ලිච්ඡවී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො තෙ ලිච්ඡවී භගවන්තං එතදවොචුං –

Then those Licchavis approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, those Licchavis said this to the Blessed One:

‘‘සාධු, භන්තෙ, යෙන සාරන්දදං චෙතියං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො භගවා යෙන [Pg.149] සාරන්දදං චෙතියං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා තෙ ලිච්ඡවී එතදවොච – ‘‘කාය නුත්ථ, ලිච්ඡවී, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘පඤ්චන්නං රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං පඤ්චන්නං? හත්ථිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, අස්සරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, මණිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, ඉත්ථිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, ගහපතිරතනස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. ඉමෙසං පඤ්චන්නං රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මි’’’න්ති.

“Venerable sir, it would be good if the Blessed One would approach the Sārandada Shrine, out of compassion.” The Blessed One consented by his silence. Then the Blessed One approached the Sārandada Shrine. Having approached, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One said this to those Licchavis: “Licchavis, for what discussion are you now sitting together? And what was your unfinished discussion?” “Here, venerable sir, as we were sitting together assembled, this discussion arose among us: ‘The appearance of five gems is rare in the world. Which five? The appearance of an elephant-gem is rare in the world, the appearance of a horse-gem is rare in the world, the appearance of a jewel-gem is rare in the world, the appearance of a woman-gem is rare in the world, and the appearance of a householder-gem is rare in the world. The appearance of these five gems is rare in the world.’”

‘‘කාමාධිමුත්තානං වත, භො, ලිච්ඡවීනං කාමංයෙව ආරබ්භ අන්තරාකථා උදපාදි. පඤ්චන්නං, ලිච්ඡවී, රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං පඤ්චන්නං? තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං, තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසෙතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං, තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසිතස්ස විඤ්ඤාතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං, තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසිතස්ස විඤ්ඤාතා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං, කතඤ්ඤූ කතවෙදී පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං. ඉමෙසං ඛො, ලිච්ඡවී, පඤ්චන්නං රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මි’’න්ති. තතියං.

“Indeed, Licchavis, for you who are intent on sensual pleasures, a discussion arose concerning sensual pleasures. Licchavis, the appearance of five gems is rare in the world. Which five? The appearance of a Tathāgata, an Arahant, a Perfectly Enlightened One is rare in the world. A person who can teach the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata is rare in the world. A person who can understand the Dhamma and Vinaya proclaimed and taught by the Tathāgata is rare in the world. A person who, having understood the Dhamma and Vinaya proclaimed and taught by the Tathāgata, practices in accordance with the Dhamma is rare in the world. A person who is grateful and appreciative is rare in the world. Indeed, Licchavis, the appearance of these five gems is rare in the world.” Third.

4. තිකණ්ඩකීසුත්තං

4. The Tikaṇḍakī Sutta

144. එකං සමයං භගවා සාකෙතෙ විහරති තිකණ්ඩකීවනෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

144. At one time the Blessed One was dwelling at Sāketa in the Tikaṇḍakīvana. There the Blessed One addressed the monks: “Monks.” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘සාධු, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාලෙන කාලං අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය. සාධු, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාලෙන කාලං පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය. සාධු, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාලෙන කාලං අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ [Pg.150] ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය. සාධු, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාලෙන කාලං පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය. සාධු, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාලෙන කාලං පටිකූලඤ්ච අප්පටිකූලඤ්ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරෙය්‍ය සතො සම්පජානො.

“It is good, monks, that from time to time a monk should dwell perceiving the unrepulsive as repulsive. It is good, monks, that from time to time a monk should dwell perceiving the repulsive as unrepulsive. It is good, monks, that from time to time a monk should dwell perceiving both the unrepulsive and the repulsive as repulsive. It is good, monks, that from time to time a monk should dwell perceiving both the repulsive and the unrepulsive as unrepulsive. It is good, monks, that from time to time a monk, having avoided both the repulsive and the unrepulsive, should dwell equanimous, mindful, and clearly comprehending.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය? ‘මා මෙ රජනීයෙසු ධම්මෙසු රාගො උදපාදී’ති – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය.

“And for what purpose, monks, should a monk dwell perceiving the unrepulsive as repulsive? ‘Lest lust should arise in me towards things that arouse lust’—this, monks, is the purpose for which a monk should dwell perceiving the unrepulsive as repulsive.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය? ‘මා මෙ දොසනීයෙසු ධම්මෙසු දොසො උදපාදී’ති – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය.

“And for what purpose, monks, should a monk dwell perceiving the repulsive as unrepulsive? ‘Lest hatred should arise in me towards things that provoke hatred’—this, monks, is the purpose for which a monk should dwell perceiving the repulsive as unrepulsive.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය? ‘මා මෙ රජනීයෙසු ධම්මෙසු රාගො උදපාදි, මා මෙ දොසනීයෙසු ධම්මෙසු දොසො උදපාදී’ති – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය.

“And for what purpose, monks, should a monk dwell perceiving both the unrepulsive and the repulsive as repulsive? ‘Lest lust should arise in me towards things that arouse lust, lest hatred should arise in me towards things that provoke hatred’—this, monks, is the purpose for which a monk should dwell perceiving both the unrepulsive and the repulsive as repulsive.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය? ‘මා මෙ දොසනීයෙසු ධම්මෙසු දොසො උදපාදි, මා මෙ රජනීයෙසු ධම්මෙසු රාගො උදපාදී’ති – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය.

“And for what purpose, monks, should a monk dwell perceiving both the repulsive and the unrepulsive as unrepulsive? ‘Lest hatred should arise in me towards things that provoke hatred, lest lust should arise in me towards things that arouse lust’—this, monks, is the purpose for which a monk should dwell perceiving both the repulsive and the unrepulsive as unrepulsive.”

‘‘කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච පටිකූලඤ්ච අප්පටිකූලඤ්ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරෙය්‍ය? ‘සතො සම්පජානො මා මෙ ක්වචනි කත්ථචි කිඤ්චනං රජනීයෙසු ධම්මෙසු රාගො උදපාදි, මා මෙ ක්වචනි කත්ථචි කිඤ්චනං දොසනීයෙසු ධම්මෙසු දොසො උදපාදි, මා මෙ ක්වචනි කත්ථචි කිඤ්චනං මොහනීයෙසු ධම්මෙසු මොහො උදපාදී’ති – ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථවසං පටිච්ච පටිකූලඤ්ච අප්පටිකූලඤ්ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරෙය්‍ය සතො සම්පජානො’’ති. චතුත්ථං.

“And for what purpose, monks, should a monk, having avoided both the repulsive and the unrepulsive, dwell equanimous, mindful, and clearly comprehending? ‘Lest any lust whatsoever should arise in me anywhere on any occasion concerning things that arouse lust; lest any hatred whatsoever should arise in me anywhere on any occasion concerning things that provoke hatred; lest any delusion whatsoever should arise in me anywhere on any occasion concerning things that incite delusion’—this, monks, is the purpose for which a monk, having avoided both the repulsive and the unrepulsive, should dwell equanimous, mindful, and clearly comprehending.” The Fourth.

5. නිරයසුත්තං

5. The Discourse on Hell

145. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී [Pg.151] හොති, මුසාවාදී හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

145. “Monks, endowed with five qualities, one is cast into hell as if carried and placed there. With which five? One destroys life, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsehood, and partakes of fermented and distilled intoxicants which are the basis for heedlessness. Monks, endowed with these five qualities, one is cast into hell as if carried and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. පඤ්චමං.

“Monks, endowed with five qualities, one is placed in heaven as if carried and placed there. With which five? One abstains from destroying life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, and abstains from partaking of fermented and distilled intoxicants which are the basis for heedlessness. Monks, endowed with these five qualities, one is placed in heaven as if carried and placed there.” The fifth.

6. මිත්තසුත්තං

6. The Discourse on a Friend

146. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු මිත්තො න සෙවිතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? කම්මන්තං කාරෙති, අධිකරණං ආදියති, පාමොක්ඛෙසු භික්ඛූසු පටිවිරුද්ධො හොති, දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තො විහරති, නප්පටිබලො හොති කාලෙන කාලං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙතුං සමාදපෙතුං සමුත්තෙජෙතුං සම්පහංසෙතුං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු මිත්තො න සෙවිතබ්බො.

146. “Monks, a monk endowed with five qualities should not be associated with as a friend. With which five? He makes one do work; he takes up legal issues; he is opposed to the leading monks; he dwells engaged in long and aimless wandering; and he is not able from time to time to instruct, to make one undertake, to arouse, and to gladden with a talk on the Dhamma. Monks, a monk endowed with these five qualities should not be associated with as a friend.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු මිත්තො සෙවිතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? න කම්මන්තං කාරෙති, න අධිකරණං ආදියති, න පාමොක්ඛෙසු භික්ඛූසු පටිවිරුද්ධො හොති, න දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තො විහරති, පටිබලො හොති කාලෙන කාලං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙතුං සමාදපෙතුං සමුත්තෙජෙතුං සම්පහංසෙතුං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු මිත්තො සෙවිතබ්බො’’ති. ඡට්ඨං.

“Monks, a monk endowed with five qualities should be associated with as a friend. With which five? He does not make one do work; he does not take up legal issues; he is not opposed to the leading monks; he does not dwell engaged in long and aimless wandering; and he is able from time to time to instruct, to make one undertake, to arouse, and to gladden with a talk on the Dhamma. Monks, a monk endowed with these five qualities should be associated with as a friend.” The sixth.

7. අසප්පුරිසදානසුත්තං

7. The Discourse on the Giving of an Untrue Person

147. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසදානානි. කතමානි පඤ්ච? අසක්කච්චං දෙති, අචිත්තීකත්වා දෙති, අසහත්ථා දෙති, අපවිද්ධං දෙති, අනාගමනදිට්ඨිකො දෙති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච අසප්පුරිසදානානි.

147. “Monks, these are the five kinds of giving of an untrue person. Which five? One gives disrespectfully; one gives without respect for the recipient; one does not give with one's own hand; one gives what is discarded; and one gives without the view that a result will come. These, monks, are the five kinds of giving of an untrue person.”

‘‘පඤ්චිමානි[Pg.152], භික්ඛවෙ, සප්පුරිසදානානි. කතමානි පඤ්ච? සක්කච්චං දෙති, චිත්තීකත්වා දෙති, සහත්ථා දෙති, අනපවිද්ධං දෙති, ආගමනදිට්ඨිකො දෙති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සප්පුරිසදානානී’’ති. සත්තමං.

“Monks, these are the five kinds of giving of a true person. Which five? One gives respectfully; one gives with respect for the recipient; one gives with one's own hand; one gives without casting it aside; and one gives with the view that a result will come. These, monks, are the five kinds of giving of a true person.” The seventh.

8. සප්පුරිසදානසුත්තං

8. The Discourse on the Giving of a True Person

148. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසදානානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාය දානං දෙති, සක්කච්චං දානං දෙති, කාලෙන දානං දෙති, අනුග්ගහිතචිත්තො දානං දෙති, අත්තානඤ්ච පරඤ්ච අනුපහච්ච දානං දෙති.

148. “Monks, there are these five gifts of a true person. Which five? One gives a gift with faith; one gives a gift respectfully; one gives a gift at the proper time; one gives a gift with an unattached mind; and one gives a gift without harming oneself or others.

‘‘සද්ධාය ඛො පන, භික්ඛවෙ, දානං දත්වා යත්ථ යත්ථ තස්ස දානස්ස විපාකො නිබ්බත්තති, අඩ්ඪො ච හොති මහද්ධනො මහාභොගො, අභිරූපො ච හොති දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො.

“Monks, indeed, having given a gift with faith, wherever the result of that gift arises, one becomes affluent, of great wealth, and of great possessions; and one is beautiful, lovely to behold, inspiring confidence, and endowed with supreme excellence of complexion.”

‘‘සක්කච්චං ඛො පන, භික්ඛවෙ, දානං දත්වා යත්ථ යත්ථ තස්ස දානස්ස විපාකො නිබ්බත්තති, අඩ්ඪො ච හොති මහද්ධනො මහාභොගො. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති පුත්තාති වා දාරාති වා දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා, තෙපි සුස්සූසන්ති සොතං ඔදහන්ති අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති.

“Monks, indeed, having given a gift respectfully, wherever the result of that gift arises, one becomes affluent, of great wealth, and of great possessions. And whoever are his children, wives, slaves, messengers, or workers, they are eager to listen, they lend an ear, and they apply their minds to understand.”

‘‘කාලෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ, දානං දත්වා යත්ථ යත්ථ තස්ස දානස්ස විපාකො නිබ්බත්තති, අඩ්ඪො ච හොති මහද්ධනො මහාභොගො; කාලාගතා චස්ස අත්ථා පචුරා හොන්ති.

“Monks, indeed, having given a gift at the proper time, wherever the result of that gift arises, one becomes affluent, of great wealth, and of great possessions; and for him, benefits that arise in due season are abundant.”

‘‘අනුග්ගහිතචිත්තො ඛො පන, භික්ඛවෙ, දානං දත්වා යත්ථ යත්ථ තස්ස දානස්ස විපාකො නිබ්බත්තති, අඩ්ඪො ච හොති මහද්ධනො මහාභොගො; උළාරෙසු ච පඤ්චසු කාමගුණෙසු භොගාය චිත්තං නමති.

“Monks, indeed, having given a gift with an unattached mind, wherever the result of that gift arises, one becomes affluent, of great wealth, and of great possessions; and one's mind inclines toward the enjoyment of the five excellent strands of sensual pleasure.”

‘‘අත්තානඤ්ච පරඤ්ච අනුපහච්ච ඛො පන, භික්ඛවෙ, දානං දත්වා යත්ථ යත්ථ තස්ස දානස්ස විපාකො නිබ්බත්තති, අඩ්ඪො ච හොති මහද්ධනො මහාභොගො; න චස්ස කුතොචි භොගානං උපඝාතො ආගච්ඡති අග්ගිතො වා උදකතො වා රාජතො වා චොරතො වා අප්පියතො වා දායාදතො වා. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සප්පුරිසදානානී’’ති. අට්ඨමං.

“Monks, indeed, having given a gift without harming oneself or others, wherever the result of that gift arises, one becomes affluent, of great wealth, and of great possessions; and for him, from any cause whatsoever, destruction of possessions does not occur, whether from fire, or from water, or from kings, or from thieves, or from unloved heirs. These, monks, are the five gifts of a true person.” The eighth.

9. පඨමසමයවිමුත්තසුත්තං

9. The First Discourse on One Temporarily Liberated

149. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.153], භික්ඛවෙ, ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, සඞ්ගණිකාරාමතා, යථාවිමුත්තං චිත්තං න පච්චවෙක්ඛති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

149. “Monks, these five qualities lead to the decline of a monk who is temporarily liberated. What five? Delight in work, delight in talk, delight in sleep, delight in company, and not reviewing the mind as it is liberated. These, monks, are the five qualities that lead to the decline of a monk who is temporarily liberated.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, න සඞ්ගණිකාරාමතා, යථාවිමුත්තං චිත්තං පච්චවෙක්ඛති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. නවමං.

“Monks, these five qualities lead to the non-decline of a monk who is temporarily liberated. What five? Not delighting in work, not delighting in talk, not delighting in sleep, not delighting in company, and reviewing the mind as it is liberated. These, monks, are the five qualities that lead to the non-decline of a monk who is temporarily liberated.” The ninth.

10. දුතියසමයවිමුත්තසුත්තං

10. The Second Discourse on One Temporarily Liberated

150. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? කම්මාරාමතා, භස්සාරාමතා, නිද්දාරාමතා, ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

150. “Monks, these five qualities lead to the decline of a monk who is temporarily liberated. What five? Delight in work, delight in talk, delight in sleep, not guarding the sense doors, and lack of moderation in food. These, monks, are the five qualities that lead to the decline of a monk who is temporarily liberated.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? න කම්මාරාමතා, න භස්සාරාමතා, න නිද්දාරාමතා, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතා, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සමයවිමුත්තස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. දසමං.

“Monks, these five qualities lead to the non-decline of a monk who is temporarily liberated. What five? Not delighting in work, not delighting in talk, not delighting in sleep, guarding the sense doors, and moderation in food. These, monks, are the five qualities that lead to the non-decline of a monk who is temporarily liberated.” The tenth.

තිකණ්ඩකීවග්ගො පඤ්චමො.

The Tikaṇḍakī Chapter, the fifth.

තස්සුද්දානං –

The summary for this:

දත්වා අවජානාති ආරභති ච, සාරන්දද තිකණ්ඩ නිරයෙන ච;

මිත්තො අසප්පුරිසසප්පුරිසෙන, සමයවිමුත්තං අපරෙ ද්වෙති.

‘Having Given, One Disparages’ and ‘Committing an Offense’; ‘Sārandada,’ ‘Tikaṇḍakī,’ and ‘With Hell’; ‘A Friend,’ ‘An Ignoble Person,’ and ‘A Noble Person’; and the other two on one ‘Temporarily Liberated’.

තතියපණ්ණාසකං සමත්තං.

The Third Fifty is concluded.

4. චතුත්ථපණ්ණාසකං

4. The Fourth Fifty

(16) 1. සද්ධම්මවග්ගො

(16) 1. The Chapter on the Good Dhamma

1. පඨමසම්මත්තනියාමසුත්තං

1. The First Discourse on the Fixed Course of Rightness

151. ‘‘පඤ්චහි[Pg.154], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි පඤ්චහි? කථං පරිභොති, කථිකං පරිභොති, අත්තානං පරිභොති, වික්ඛිත්තචිත්තො ධම්මං සුණාති, අනෙකග්ගචිත්තො අයොනිසො ච මනසි කරොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

151. “Monks, endowed with five qualities, even while listening to the Good Dhamma, one is incapable of entering the fixed course of rightness in wholesome qualities. What five? One disparages the talk, one disparages the speaker, one disparages oneself; one listens to the Dhamma with a distracted and unfocused mind, and attends to it unwisely. Monks, endowed with these five qualities, even while listening to the Good Dhamma, one is incapable of entering the fixed course of rightness in wholesome qualities.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි පඤ්චහි? න කථං පරිභොති, න කථිකං පරිභොති, න අත්තානං පරිභොති, අවික්ඛිත්තචිත්තො ධම්මං සුණාති, එකග්ගචිත්තො යොනිසො ච මනසි කරොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. පඨමං.

“Monks, endowed with five qualities, while listening to the Good Dhamma, one is capable of entering the fixed course of rightness in wholesome qualities. What five? One does not disparage the talk, one does not disparage the speaker, one does not disparage oneself; one listens to the Dhamma with an undistracted and focused mind, and attends to it wisely. Monks, endowed with these five qualities, while listening to the Good Dhamma, one is capable of entering the fixed course of rightness in wholesome qualities.” The first.

2. දුතියසම්මත්තනියාමසුත්තං

2. The Second Discourse on the Fixed Course of Rightness

152. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි පඤ්චහි? කථං පරිභොති, කථිකං පරිභොති, අත්තානං පරිභොති, දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො, අනඤ්ඤාතෙ අඤ්ඤාතමානී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

152. Monks, one endowed with five qualities is incapable of entering the fixed course of rightness in wholesome states, even while listening to the True Dhamma. With what five? He disparages the talk, disparages the speaker, disparages himself, is unwise, dull, and a driveling fool, and has the conceit that he knows what he does not know. Monks, one endowed with these five qualities is incapable of entering the fixed course of rightness in wholesome states, even while listening to the True Dhamma.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි පඤ්චහි? න කථං පරිභොති, න කථිකං පරිභොති, න අත්තානං පරිභොති, පඤ්ඤවා හොති [Pg.155] අජළො අනෙළමූගො, න අනඤ්ඤාතෙ අඤ්ඤාතමානී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. දුතියං.

Monks, one endowed with five qualities, while listening to the True Dhamma, is capable of entering the fixed course of rightness in wholesome states. With what five? He does not disparage the talk, does not disparage the speaker, does not disparage himself, is wise, not dull, and not a driveling fool, and does not have the conceit that he knows what he does not know. Monks, one endowed with these five qualities, while listening to the True Dhamma, is capable of entering the fixed course of rightness in wholesome states. Second.

3. තතියසම්මත්තනියාමසුත්තං

3. The Third Discourse on the Fixed Course of Rightness

153. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි පඤ්චහි? මක්ඛී ධම්මං සුණාති මක්ඛපරියුට්ඨිතො, උපාරම්භචිත්තො ධම්මං සුණාති රන්ධගවෙසී, ධම්මදෙසකෙ ආහතචිත්තො හොති ඛීලජාතො, දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො, අනඤ්ඤාතෙ අඤ්ඤාතමානී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තොපි සද්ධම්මං අභබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං.

153. Monks, one endowed with five qualities is incapable of entering the fixed course of rightness in wholesome states, even while listening to the True Dhamma. With what five? He listens to the Dhamma with a denigrating mind, being overcome by denigration; he listens to the Dhamma with a fault-finding mind, seeking for defects; he has a hostile mind towards the Dhamma teacher, and a mental barrenness has arisen; he is unwise, dull, and a driveling fool; and he has the conceit that he knows what he does not know. Monks, one endowed with these five qualities is incapable of entering the fixed course of rightness in wholesome states, even while listening to the True Dhamma.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තං. කතමෙහි පඤ්චහි? අමක්ඛී ධම්මං සුණාති න මක්ඛපරියුට්ඨිතො, අනුපාරම්භචිත්තො ධම්මං සුණාති න රන්ධගවෙසී, ධම්මදෙසකෙ අනාහතචිත්තො හොති අඛීලජාතො, පඤ්ඤවා හොති අජළො අනෙළමූගො, න අනඤ්ඤාතෙ අඤ්ඤාතමානී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සුණන්තො සද්ධම්මං භබ්බො නියාමං ඔක්කමිතුං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්ත’’න්ති. තතියං.

Monks, one endowed with five qualities, while listening to the True Dhamma, is capable of entering the fixed course of rightness in wholesome states. With what five? He listens to the Dhamma with a non-denigrating mind, not being overcome by denigration; he listens to the Dhamma with a non-fault-finding mind, not seeking for defects; he has a mind that is not hostile towards the Dhamma teacher, and no mental barrenness has arisen; he is wise, not dull, and not a driveling fool; and he does not have the conceit that he knows what he does not know. Monks, one endowed with these five qualities, while listening to the True Dhamma, is capable of entering the fixed course of rightness in wholesome states. Third.

4. පඨමසද්ධම්මසම්මොසසුත්තං

4. The First Discourse on the Confusion of the True Dhamma

154. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ න සක්කච්චං ධම්මං සුණන්ති, න සක්කච්චං ධම්මං පරියාපුණන්ති, න සක්කච්චං ධම්මං ධාරෙන්ති, න සක්කච්චං ධාතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛන්ති, න සක්කච්චං අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජන්ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති.

154. Monks, these five things lead to the confusion and disappearance of the True Dhamma. What five? Here, monks, bhikkhus do not listen to the Dhamma respectfully, do not learn the Dhamma respectfully, do not retain the Dhamma respectfully, do not examine the meaning of the teachings they have retained respectfully, and do not, after understanding the meaning and the Dhamma, practice respectfully in accordance with the Dhamma. Monks, these five things lead to the confusion and disappearance of the True Dhamma.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සක්කච්චං ධම්මං සුණන්ති, සක්කච්චං [Pg.156] ධම්මං පරියාපුණන්ති, සක්කච්චං ධම්මං ධාරෙන්ති, සක්කච්චං ධාතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛන්ති, සක්කච්චං අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය ධම්මානුධම්මං පටිපජ්ජන්ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්තී’’ති. චතුත්ථං.

Monks, these five things lead to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the True Dhamma. What five? Here, monks, bhikkhus listen to the Dhamma respectfully, learn the Dhamma respectfully, retain the Dhamma respectfully, examine the meaning of the teachings they have retained respectfully, and after understanding the meaning and the Dhamma, respectfully practice in accordance with the Dhamma. Monks, these five things lead to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the True Dhamma. Fourth.

5. දුතියසද්ධම්මසම්මොසසුත්තං

5. The Second Discourse on the Confusion of the True Dhamma

155. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ධම්මං න පරියාපුණන්ති – සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

155. Monks, these five things lead to the confusion and disappearance of the True Dhamma. What five? Here, monks, bhikkhus do not learn the Dhamma—discourses, prose and verse, expositions, verses, inspired utterances, ‘as-it-was-said’ discourses, birth stories, amazing phenomena, and question-and-answer discourses. This, monks, is the first thing that leads to the confusion and disappearance of the True Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං න විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, bhikkhus do not teach others in detail the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the second thing that leads to the confusion and disappearance of the True Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං න විත්ථාරෙන පරං වාචෙන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, bhikkhus do not instruct others in detail in the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the third thing that leads to the confusion and disappearance of the True Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං න විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, bhikkhus do not recite in detail the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the fourth thing that leads to the confusion and disappearance of the True Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං න චෙතසා අනුවිතක්කෙන්ති අනුවිචාරෙන්ති මනසානුපෙක්ඛන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති.

Furthermore, monks, bhikkhus do not mentally reflect upon, ponder, and contemplate the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the fifth thing that leads to the confusion and disappearance of the True Dhamma. These, monks, are the five things that lead to the confusion and disappearance of the True Dhamma.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ධම්මං පරියාපුණන්ති – සුත්තං, ගෙය්‍යං, වෙය්‍යාකරණං, ගාථං, උදානං, ඉතිවුත්තකං, ජාතකං, අබ්භුතධම්මං, වෙදල්ලං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Monks, these five things lead to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma. What five? Here, monks, bhikkhus learn the Dhamma—discourses, prose and verse, expositions, verses, inspired utterances, Itivuttakas, birth stories, amazing phenomena, and analytical discourses. This, monks, is the first thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන [Pg.157] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරෙසං දෙසෙන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, bhikkhus teach others in detail the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the second thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන පරං වාචෙන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, bhikkhus instruct others in detail in the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the third thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං විත්ථාරෙන සජ්ඣායං කරොන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, bhikkhus recite in detail the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the fourth thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං චෙතසා අනුවිතක්කෙන්ති අනුවිචාරෙන්ති මනසානුපෙක්ඛන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්තී’’ති. පඤ්චමං.

Furthermore, monks, bhikkhus mentally reflect upon, ponder, and contemplate the Dhamma as they have heard and learned it. This, monks, is the fifth thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma. These, monks, are the five things that lead to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

6. තතියසද්ධම්මසම්මොසසුත්තං

6. The Third Discourse on the Disappearance of the Good Dhamma

156. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ දුග්ගහිතං සුත්තන්තං පරියාපුණන්ති දුන්නික්ඛිත්තෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහි. දුන්නික්ඛිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, පදබ්‍යඤ්ජනස්ස අත්ථොපි දුන්නයො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

156. Bhikkhus, these five things lead to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma. What five? Here, bhikkhus, bhikkhus learn a sutta that is poorly grasped, with wrongly placed words and phrases. Bhikkhus, when words and phrases are wrongly placed, the meaning is also ascertained with difficulty. This, bhikkhus, is the first thing that leads to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ දුබ්බචා හොන්ති, දොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා, අක්ඛමා අප්පදක්ඛිණග්ගාහිනො අනුසාසනිං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, bhikkhus are difficult to admonish, being endowed with qualities that make them difficult to admonish; they are impatient and do not accept instruction respectfully. This, bhikkhus, is the second thing that leads to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ භික්ඛූ බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා, තෙ න සක්කච්චං සුත්තන්තං පරං වාචෙන්ති; තෙසං අච්චයෙන ඡින්නමූලකො සුත්තන්තො හොති අප්පටිසරණො. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, those bhikkhus who are very learned, who have mastered the traditions, who are bearers of the Dhamma, bearers of the Vinaya, and bearers of the Mātikās, do not carefully teach the suttas to others. After their passing, the sutta becomes rootless, without a refuge. This, bhikkhus, is the third thing that leads to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ථෙරා භික්ඛූ බාහුලිකා හොන්ති සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා, න වීරියං ආරභන්ති අප්පත්තස්ස පත්තියා [Pg.158] අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. තෙසං පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති. සාපි හොති බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා, න වීරියං ආරභති අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, the elder bhikkhus are given to abundance, are lax, take the lead in what leads to decline, and have laid down the burden in regard to seclusion. They do not arouse energy for reaching the unreached, for attaining the unattained, for realizing the unrealized. The later generation follows their example. They too become given to abundance, are lax, take the lead in what leads to decline, and have laid down the burden in regard to seclusion. They do not arouse energy for reaching the unreached, for attaining the unattained, for realizing the unrealized. This, bhikkhus, is the fourth thing that leads to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝො භින්නො හොති. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, භින්නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා ච හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති.

Furthermore, bhikkhus, the Saṅgha is divided. And when the Saṅgha is divided, bhikkhus, there are mutual insults, mutual rebukes, mutual rejections, and mutual abandonments. Therein, the unconvinced do not become convinced, and some of those who are convinced become otherwise. This, bhikkhus, is the fifth thing that leads to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma. These, indeed, bhikkhus, are the five things that lead to the disappearance and vanishing of the Good Dhamma.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සුග්ගහිතං සුත්තන්තං පරියාපුණන්ති සුනික්ඛිත්තෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහි. සුනික්ඛිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, පදබ්‍යඤ්ජනස්ස අත්ථොපි සුනයො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Bhikkhus, these five things lead to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma. What five? Here, bhikkhus, bhikkhus learn a sutta that is well-grasped, with well-placed words and phrases. Bhikkhus, when words and phrases are well-placed, the meaning is also easy to ascertain. This, bhikkhus, is the first thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සුවචා හොන්ති සොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා, ඛමා පදක්ඛිණග්ගාහිනො අනුසාසනිං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, bhikkhus are easy to admonish, being endowed with qualities that make them easy to admonish; they are patient and accept instruction respectfully. This, bhikkhus, is the second thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ භික්ඛූ බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා, තෙ සක්කච්චං සුත්තන්තං පරං වාචෙන්ති; තෙසං අච්චයෙන න ඡින්නමූලකො සුත්තන්තො හොති සප්පටිසරණො. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, those bhikkhus who are very learned, who have mastered the traditions, who are bearers of the Dhamma, bearers of the Vinaya, and bearers of the Mātikās, carefully teach the suttas to others. After their passing, the sutta is not rootless; it has a refuge. This, bhikkhus, is the third thing that leads to the stability, non-confusion, and non-disappearance of the Good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ථෙරා භික්ඛූ න බාහුලිකා හොන්ති න සාථලිකා, ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා; වීරියං ආරභන්ති අප්පත්තස්ස පත්තියා [Pg.159] අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. තෙසං පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති. සාපි හොති න බාහුලිකා න සාථලිකා, ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා, වීරියං ආරභති අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, the elder bhikkhus are not given to abundance, are not lax; they have not laid down the burden in regard to decline and are leaders in seclusion. They arouse energy for reaching the unreached, for attaining the unattained, for realizing the unrealized. The later generation follows their example. They too are not given to abundance, are not lax; they have not laid down the burden in regard to decline and are leaders in seclusion. They arouse energy for reaching the unreached, for attaining the unattained, for realizing the unrealized. This, bhikkhus, is the fourth thing that leads to the stability, non-disappearance, and non-vanishing of the good Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝො සමග්ගො සම්මොදමානො අවිවදමානො එකුද්දෙසො ඵාසුං විහරති. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමග්ගෙ න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ධම්මො සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

Furthermore, bhikkhus, the Saṅgha dwells harmoniously, rejoicing, without disputing, with a single recitation, in comfort. And when the Saṅgha is harmonious, bhikkhus, there are no mutual insults, no mutual rebukes, no mutual rejections, and no mutual abandonments. Therein, the unconvinced become convinced, and the confidence of the convinced increases all the more. This, bhikkhus, is the fifth thing that leads to the stability, non-disappearance, and non-vanishing of the good Dhamma. These, indeed, bhikkhus, are the five things that lead to the stability, non-disappearance, and non-vanishing of the good Dhamma. The Sixth.

7. දුක්කථාසුත්තං

7. The Discourse on Unwelcome Talk

157. ‘‘පඤ්චන්නං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලානං කථා දුක්කථා පුග්ගලෙ පුග්ගලං උපනිධාය. කතමෙසං පඤ්චන්නං? අස්සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සද්ධාකථා දුක්කථා; දුස්සීලස්ස සීලකථා දුක්කථා; අප්පස්සුතස්ස බාහුසච්චකථා දුක්කථා; මච්ඡරිස්ස චාගකථා දුක්කථා; දුප්පඤ්ඤස්ස පඤ්ඤාකථා දුක්කථා.

157. Bhikkhus, for five kinds of individuals, talk is unwelcome with reference to the individual. Which five? For the faithless, bhikkhus, talk about faith is unwelcome; for the immoral, talk about virtue is unwelcome; for one with little learning, talk about extensive learning is unwelcome; for the stingy, talk about generosity is unwelcome; for the unwise, talk about wisdom is unwelcome.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, අස්සද්ධස්ස සද්ධාකථා දුක්කථා? අස්සද්ධො, භික්ඛවෙ, සද්ධාකථාය කච්ඡමානාය අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිත්ථීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, සද්ධාසම්පදං අත්තනි න සමනුපස්සති, න ච ලභති තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා අස්සද්ධස්ස සද්ධාකථා දුක්කථා.

And why, bhikkhus, is talk about faith unwelcome to one without faith? When talk about faith is being discussed, the faithless person becomes annoyed, angry, hostile, and resistant; he manifests anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, bhikkhus, he does not see within himself that accomplishment of faith, and because of that, he does not obtain joy and gladness. Therefore, talk about faith is unwelcome to one without faith.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, දුස්සීලස්ස සීලකථා දුක්කථා? දුස්සීලො, භික්ඛවෙ, සීලකථාය කච්ඡමානාය අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිත්ථීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො[Pg.160], භික්ඛවෙ, සීලසම්පදං අත්තනි න සමනුපස්සති න ච ලභති තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා දුස්සීලස්ස සීලකථා දුක්කථා.

And why, bhikkhus, is talk about virtue unwelcome to one without virtue? When talk about virtue is being discussed, the immoral person becomes annoyed, angry, hostile, and resistant; he manifests anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, bhikkhus, he does not see within himself that accomplishment of virtue, and because of that, he does not obtain joy and gladness. Therefore, talk about virtue is unwelcome to one without virtue.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, අප්පස්සුතස්ස බාහුසච්චකථා දුක්කථා? අප්පස්සුතො, භික්ඛවෙ, බාහුසච්චකථාය කච්ඡමානාය අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිත්ථීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, සුතසම්පදං අත්තනි න සමනුපස්සති, න ච ලභති තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා අප්පස්සුතස්ස බාහුසච්චකථා දුක්කථා.

And why, bhikkhus, is talk about extensive learning unwelcome to one with little learning? When talk about extensive learning is being discussed, the person with little learning becomes annoyed, angry, hostile, and resistant; he manifests anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, bhikkhus, he does not see within himself that accomplishment of learning, and because of that, he does not obtain joy and gladness. Therefore, talk about extensive learning is unwelcome to one with little learning.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, මච්ඡරිස්ස චාගකථා දුක්කථා? මච්ඡරී, භික්ඛවෙ, චාගකථාය කච්ඡමානාය අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිත්ථීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, චාගසම්පදං අත්තනි න සමනුපස්සති න ච ලභති තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා මච්ඡරිස්ස චාගකථා දුක්කථා.

And why, bhikkhus, is talk about generosity unwelcome to the stingy? When talk about generosity is being discussed, the stingy person becomes annoyed, angry, hostile, and resistant; he manifests anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, bhikkhus, he does not see within himself that accomplishment of generosity, and because of that, he does not obtain joy and gladness. Therefore, talk about generosity is unwelcome to the stingy.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, දුප්පඤ්ඤස්ස පඤ්ඤාකථා දුක්කථා? දුප්පඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාකථාය කච්ඡමානාය අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිත්ථීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාසම්පදං අත්තනි න සමනුපස්සති, න ච ලභති තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා දුප්පඤ්ඤස්ස පඤ්ඤාකථා දුක්කථා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං පුග්ගලානං කථා දුක්කථා පුග්ගලෙ පුග්ගලං උපනිධාය.

And why, bhikkhus, is talk about wisdom unwelcome to the unwise? When talk about wisdom is being discussed, the unwise person becomes annoyed, angry, hostile, and resistant; he manifests anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, bhikkhus, he does not see within himself that accomplishment of wisdom, and because of that, he does not obtain joy and gladness. Therefore, talk about wisdom is unwelcome to the unwise. For these five kinds of individuals, bhikkhus, talk is unwelcome with reference to the individual.

‘‘පඤ්චන්නං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලානං කථා සුකථා පුග්ගලෙ පුග්ගලං උපනිධාය. කතමෙසං පඤ්චන්නං? සද්ධස්ස, භික්ඛවෙ, සද්ධාකථා සුකථා; සීලවතො සීලකථා සුකථා; බහුස්සුතස්ස බාහුසච්චකථා සුකථා; චාගවතො චාගකථා සුකථා; පඤ්ඤවතො පඤ්ඤාකථා සුකථා.

Bhikkhus, for five kinds of individuals, talk is well-spoken with reference to the individual. Which five? For the faithful, bhikkhus, talk about faith is well-spoken; for the virtuous, talk about virtue is well-spoken; for the extensively learned, talk about extensive learning is well-spoken; for the generous, talk about generosity is well-spoken; for the wise, talk about wisdom is well-spoken.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, සද්ධස්ස සද්ධාකථා සුකථා? සද්ධො, භික්ඛවෙ, සද්ධාකථාය කච්ඡමානාය නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න පතිත්ථීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, සද්ධාසම්පදං අත්තනි සමනුපස්සති ලභති ච තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා සද්ධස්ස සද්ධාකථා සුකථා.

And why, bhikkhus, is talk about faith well-spoken for one with faith? When talk about faith is being discussed, one with faith does not become annoyed, angry, hostile, or resistant; he does not manifest anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, bhikkhus, he sees within himself that accomplishment of faith, and because of that, he obtains joy and gladness. Therefore, talk about faith is well-spoken for one with faith.

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, සීලවතො සීලකථා සුකථා? සීලවා, භික්ඛවෙ, සීලකථාය කච්ඡමානාය නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න [Pg.161] පතිත්ථීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, සීලසම්පදං අත්තනි සමනුපස්සති, ලභති ච තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා සීලවතො සීලකථා සුකථා.

“And why, Bhikkhus, is talk about virtue well-spoken for the virtuous? When talk about virtue is being discussed, the virtuous person does not get entangled, does not get angry, does not become hostile, and does not become resistant; he does not manifest anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, Bhikkhus, he sees within himself that accomplishment in virtue, and because of that, he obtains joy and gladness. Therefore, talk about virtue is well-spoken for the virtuous.”

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, බහුස්සුතස්ස බාහුසච්චකථා සුකථා? බහුස්සුතො, භික්ඛවෙ, බාහුසච්චකථාය කච්ඡමානාය නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න පතිත්ථීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, සුතසම්පදං අත්තනි සමනුපස්සති, ලභති ච තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා බහුස්සුතස්ස බාහුසච්චකථා සුකථා.

“And why, Bhikkhus, is talk about extensive learning well-spoken for one who is extensively learned? When talk about extensive learning is being discussed, the extensively learned person does not get entangled, does not get angry, does not become hostile, and does not become resistant; he does not manifest anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, Bhikkhus, he sees within himself that accomplishment in learning, and because of that, he obtains joy and gladness. Therefore, talk about extensive learning is well-spoken for one who is extensively learned.”

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, චාගවතො චාගකථා සුකථා? චාගවා, භික්ඛවෙ, චාගකථාය කච්ඡමානාය නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න පතිත්ථීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, චාගසම්පදං අත්තනි සමනුපස්සති, ලභති ච තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා චාගවතො චාගකථා සුකථා.

“And why, Bhikkhus, is talk about generosity well-spoken for the generous? When talk about generosity is being discussed, the generous person does not get entangled, does not get angry, does not become hostile, and does not become resistant; he does not manifest anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, Bhikkhus, he sees within himself that accomplishment in generosity, and because of that, he obtains joy and gladness. Therefore, talk about generosity is well-spoken for the generous.”

‘‘කස්මා ච, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤවතො පඤ්ඤාකථා සුකථා? පඤ්ඤවා, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාකථාය කච්ඡමානාය නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න පතිත්ථීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. තං කිස්ස හෙතු? තඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, පඤ්ඤාසම්පදං අත්තනි සමනුපස්සති ලභති ච තතොනිදානං පීතිපාමොජ්ජං. තස්මා පඤ්ඤවතො පඤ්ඤාකථා සුකථා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං පුග්ගලානං කථා සුකථා පුග්ගලෙ පුග්ගලං උපනිධායා’’ති. සත්තමං.

“And why, Bhikkhus, is talk about wisdom well-spoken for the wise? When talk about wisdom is being discussed, the wise person does not get entangled, does not get angry, does not become hostile, and does not become resistant; he does not manifest anger, ill will, and displeasure. For what reason? Because, Bhikkhus, he sees within himself that accomplishment in wisdom, and because of that, he obtains joy and gladness. Therefore, talk about wisdom is well-spoken for the wise. Indeed, Bhikkhus, for these five individuals, talk is well-spoken, comparing one individual with another.” The seventh.

8. සාරජ්ජසුත්තං

8. The Discourse on Timidity

158. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සාරජ්ජං ඔක්කන්තො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අස්සද්ධො හොති, දුස්සීලො හොති, අප්පස්සුතො හොති, කුසීතො හොති, දුපඤ්ඤො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සාරජ්ජං ඔක්කන්තො හොති.

158. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities enters upon timidity. With which five? Here, Bhikkhus, a bhikkhu is without faith, is immoral, has little learning, is lazy, and is unwise. Indeed, Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities enters upon timidity.”

‘‘පඤ්චහි[Pg.162], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු විසාරදො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති, සීලවා හොති, බහුස්සුතො හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, පඤ්ඤවා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු විසාරදො හොතී’’ති. අට්ඨමං.

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities is confident. With which five? Here, Bhikkhus, a bhikkhu has faith, is virtuous, is well-learned, is energetic, and is wise. Indeed, Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities is confident.” The eighth.

9. උදායීසුත්තං

9. The Udāyī Discourse

159. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උදායී මහතියා ගිහිපරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙන්තො නිසින්නො හොති. අද්දසා ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං උදායිං මහතියා ගිහිපරිසාය පරිවුතං ධම්මං දෙසෙන්තං නිසින්නං. දිස්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, උදායී මහතියා ගිහිපරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙතී’’ති.

159. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kosambī, in Ghosita's Park. At that time the Venerable Udāyī was seated, teaching the Dhamma, surrounded by a large assembly of householders. The Venerable Ānanda saw the Venerable Udāyī seated, teaching the Dhamma, surrounded by a large assembly of householders. Having seen this, he approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: 'Venerable sir, the Venerable Udāyī is teaching the Dhamma surrounded by a large assembly of householders.'

‘‘න ඛො, ආනන්ද, සුකරං පරෙසං ධම්මං දෙසෙතුං. පරෙසං, ආනන්ද, ධම්මං දෙසෙන්තෙන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙත්වා පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො. කතමෙ පඤ්ච? ‘අනුපුබ්බිං කථං කථෙස්සාමී’ති පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො; ‘පරියායදස්සාවී කථං කථෙස්සාමී’ති පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො; ‘අනුද්දයතං පටිච්ච කථං කථෙස්සාමී’ති පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො; ‘න ආමිසන්තරො කථං කථෙස්සාමී’ති පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො; ‘අත්තානඤ්ච පරඤ්ච අනුපහච්ච කථං කථෙස්සාමී’ති පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො. න ඛො, ආනන්ද, සුකරං පරෙසං ධම්මං දෙසෙතුං. පරෙසං, ආනන්ද, ධම්මං දෙසෙන්තෙන ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙත්වා පරෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො’’ති. නවමං.

“Indeed, Ānanda, it is not easy to teach the Dhamma to others. Ānanda, one teaching the Dhamma to others should teach the Dhamma after having established five qualities within oneself. Which five? One should teach the Dhamma to others thinking: ‘I will give a graduated talk.’ One should teach the Dhamma to others thinking: ‘I will speak showing the reasons.’ One should teach the Dhamma to others thinking: ‘I will speak out of compassion.’ One should teach the Dhamma to others thinking: ‘I will not speak for the sake of material gain.’ One should teach the Dhamma to others thinking: ‘I will speak without disparaging myself or others.’ Indeed, Ānanda, it is not easy to teach the Dhamma to others. Ānanda, one teaching the Dhamma to others should teach the Dhamma after having established these five qualities within oneself.” The ninth.

10. දුප්පටිවිනොදයසුත්තං

10. The Discourse on What Is Difficult to Dispel

160. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, උප්පන්නා දුප්පටිවිනොදයා. කතමෙ පඤ්ච? උප්පන්නො රාගො දුප්පටිවිනොදයො, උප්පන්නො දොසො දුප්පටිවිනොදයො, උප්පන්නො මොහො [Pg.163] දුප්පටිවිනොදයො, උප්පන්නං පටිභානං දුප්පටිවිනොදයං, උප්පන්නං ගමිකචිත්තං දුප්පටිවිනොදයං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච උප්පන්නා දුප්පටිවිනොදයා’’ති. දසමං.

160. “Bhikkhus, these five arisen states are difficult to dispel. What five? Arisen lust is difficult to dispel; arisen hatred is difficult to dispel; arisen delusion is difficult to dispel; arisen ready wit is difficult to dispel; an arisen thought of going on a journey is difficult to dispel. These, Bhikkhus, are the five arisen states that are difficult to dispel.” The tenth.

සද්ධම්මවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on the True Dhamma.

තස්සුද්දානං –

The summary verse:

තයො සම්මත්තනියාමා, තයො සද්ධම්මසම්මොසා;

දුක්කථා චෙව සාරජ්ජං, උදායිදුබ්බිනොදයාති.

Three on the fixed course of rightness, three on the disappearance of the True Dhamma; wrong talk and timidity, Udāyī, and what is difficult to dispel.

(17) 2. ආඝාතවග්ගො

(17) 2. The Chapter on Resentment

1. පඨමආඝාතපටිවිනයසුත්තං

1. The First Discourse on Removing Resentment

161. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආඝාතපටිවිනයා යත්ථ භික්ඛුනො උප්පන්නො ආඝාතො සබ්බසො පටිවිනෙතබ්බො. කතමෙ පඤ්ච? යස්මිං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ ආඝාතො ජායෙථ, මෙත්තා තස්මිං පුග්ගලෙ භාවෙතබ්බා; එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. යස්මිං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ ආඝාතො ජායෙථ, කරුණා තස්මිං පුග්ගලෙ භාවෙතබ්බා; එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. යස්මිං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ ආඝාතො ජායෙථ, උපෙක්ඛා තස්මිං පුග්ගලෙ භාවෙතබ්බා; එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. යස්මිං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ ආඝාතො ජායෙථ, අසතිඅමනසිකාරො තස්මිං පුග්ගලෙ ආපජ්ජිතබ්බො; එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. යස්මිං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ ආඝාතො ජායෙථ, කම්මස්සකතා තස්මිං පුග්ගලෙ අධිට්ඨාතබ්බා – ‘කම්මස්සකො අයමායස්මා කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මප්පටිසරණො, යං කම්මං කරිස්සති කල්‍යාණං වා පාපකං වා තස්ස දායාදො භවිස්සතී’ති; එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආඝාතපටිවිනයා, යත්ථ භික්ඛුනො උප්පන්නො ආඝාතො සබ්බසො පටිවිනෙතබ්බො’’ති. පඨමං.

161. “Bhikkhus, there are these five ways of removing resentment, by which resentment that has arisen in a bhikkhu should be entirely removed. What five? Bhikkhus, when resentment arises toward a certain person, loving-kindness should be developed toward that person; thus resentment toward that person should be removed. Bhikkhus, when resentment arises toward a certain person, compassion should be developed toward that person; thus resentment toward that person should be removed. Bhikkhus, when resentment arises toward a certain person, equanimity should be developed toward that person; thus resentment toward that person should be removed. Bhikkhus, when resentment arises toward a certain person, one should resort to non-recollection and non-attention regarding that person; thus resentment toward that person should be removed. Bhikkhus, when resentment arises toward a certain person, the ownership of kamma should be established in regard to that person: ‘This venerable one is the owner of their kamma, heir to their kamma, has kamma as their origin, kamma as their relative, kamma as their refuge. Whatever kamma they do, whether good or bad, they will be the heir to it.’ Thus resentment toward that person should be removed. These, bhikkhus, are the five ways of removing resentment, by which resentment that has arisen in a bhikkhu should be entirely removed.” The first.

2. දුතියආඝාතපටිවිනයසුත්තං

2. The Second Discourse on Removing Resentment

162. තත්‍ර [Pg.164] ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

162. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus.” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, ආඝාතපටිවිනයා යත්ථ භික්ඛුනො උප්පන්නො ආඝාතො සබ්බසො පටිවිනෙතබ්බො. කතමෙ පඤ්ච? ඉධාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො හොති පරිසුද්ධවචීසමාචාරො; එවරූපෙපි, ආවුසො, පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො හොති පරිසුද්ධකායසමාචාරො; එවරූපෙපි, ආවුසො, පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො හොති අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො, ලභති ච කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං; එවරූපෙපි, ආවුසො, පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො හොති අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො, න ච ලභති කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං; එවරූපෙපි, ආවුසො, පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. ඉධ පනාවුසො, එකච්චො පුග්ගලො පරිසුද්ධකායසමාචාරො පරිසුද්ධවචීසමාචාරො, ලභති ච කාලෙන වා කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං; එවරූපෙපි, ආවුසො, පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො.

“Friends, there are these five ways to remove resentment, by which a bhikkhu should completely remove any resentment that has arisen. What are the five? Here, friends, a certain person has impure bodily conduct but pure verbal conduct; resentment toward such a person should also be removed. Here, friends, a certain person has impure verbal conduct but pure bodily conduct; resentment toward such a person should also be removed. Here, friends, a certain person has impure bodily conduct and impure verbal conduct, but from time to time obtains an opening of the mind and serenity of the mind; resentment toward such a person should also be removed. Here, friends, a certain person has impure bodily conduct and impure verbal conduct, and does not from time to time obtain an opening of the mind or serenity of the mind; resentment toward such a person should also be removed. Here, friends, a certain person has pure bodily conduct and pure verbal conduct, and from time to time obtains an opening of the mind and serenity of the mind; resentment toward such a person should also be removed.

‘‘තත්‍රාවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො පරිසුද්ධවචීසමාචාරො, කථං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, භික්ඛු පංසුකූලිකො රථියාය නන්තකං දිස්වා වාමෙන පාදෙන නිග්ගණ්හිත්වා දක්ඛිණෙන පාදෙන පත්ථරිත්වා, යො තත්ථ සාරො තං පරිපාතෙත්වා ආදාය පක්කමෙය්‍ය; එවමෙවං ඛ්වාවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො පරිසුද්ධවචීසමාචාරො, යාස්ස අපරිසුද්ධකායසමාචාරතා න සාස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා, යා [Pg.165] ච ඛ්වාස්ස පරිසුද්ධවචීසමාචාරතා සාස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා. එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො.

“Now, friends, as to that person whose bodily conduct is impure but whose verbal conduct is pure, how should resentment toward that person be removed? Suppose, friends, a bhikkhu who wears dust-heap robes sees a rag on the road. Holding it down with his left foot and spreading it with his right, he would tear out the sound part, take it, and go on his way. In the same way, friends, regarding that person whose bodily conduct is impure but whose verbal conduct is pure, one should not at that time pay attention to their impure bodily conduct. Rather, one should at that time pay attention to their pure verbal conduct. Thus, resentment toward that person should be removed.

‘‘තත්‍රාවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො පරිසුද්ධකායසමාචාරො, කථං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පොක්ඛරණී සෙවාලපණකපරියොනද්ධා. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො. සො තං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා උභොහි හත්ථෙහි ඉතිචිති ච සෙවාලපණකං අපවියූහිත්වා අඤ්ජලිනා පිවිත්වා පක්කමෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො පරිසුද්ධකායසමාචාරො, යාස්ස අපරිසුද්ධවචීසමාචාරතා න සාස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා, යා ච ඛ්වාස්ස පරිසුද්ධකායසමාචාරතා සාස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා. එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො.

“Now, friends, as to that person whose verbal conduct is impure but whose bodily conduct is pure, how should resentment toward that person be removed? Suppose, friends, there is a pond covered with moss and waterweeds. Then a man comes along—afflicted and overcome by the heat, weary, thirsty, and parched. He would get into that pond and, pushing aside the moss and waterweeds here and there with both hands, drink from his cupped hands and go on his way. In the same way, friends, regarding that person whose verbal conduct is impure but whose bodily conduct is pure, one should not at that time pay attention to their impure verbal conduct. Rather, one should at that time pay attention to their pure bodily conduct. Thus, resentment toward that person should be removed.

‘‘තත්‍රාවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො ලභති ච කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, කථං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පරිත්තං ගොපදෙ උදකං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො. තස්ස එවමස්ස – ‘ඉදං ඛො පරිත්තං ගොපදෙ උදකං. සචාහං අඤ්ජලිනා වා පිවිස්සාමි භාජනෙන වා ඛොභෙස්සාමිපි තං ලොළෙස්සාමිපි තං අපෙය්‍යම්පි තං කරිස්සාමි. යංනූනාහං චතුක්කුණ්ඩිකො නිපතිත්වා ගොපීතකං පිවිත්වා පක්කමෙය්‍ය’න්ති. සො චතුක්කුණ්ඩිකො නිපතිත්වා ගොපීතකං පිවිත්වා පක්කමෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො ලභති ච කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, යාස්ස අපරිසුද්ධකායසමාචාරතා න සාස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා; යාපිස්ස අපරිසුද්ධවචීසමාචාරතා න සාපිස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා. යඤ්ච ඛො සො ලභති කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, තමෙවස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බං. එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො.

Friends, among these, regarding the person whose bodily conduct is impure and whose verbal conduct is impure, but who from time to to time obtains an opening of mind and serenity of mind, how should resentment toward that person be removed? Suppose, friends, there is a little water in a cow’s hoofprint. Then a person comes along, afflicted by heat, overcome by heat, weary, thirsty, and parched. It might occur to him: ‘There is this little water in a cow’s hoofprint. If I drink it with my cupped hands or with a vessel, I will stir it up, I will roil it, and I will make it undrinkable. What if I get down on all fours, drink it like a cow, and then go on my way?’ So he gets down on all fours, drinks it like a cow, and goes on his way. In the same way, friends, regarding the person whose bodily conduct is impure and whose verbal conduct is impure, but who from time to time obtains an opening of mind and serenity of mind, his impure bodily conduct should not be attended to at that time; nor should his impure verbal conduct be attended to at that time. Instead, the opening of mind and serenity of mind that he obtains from time to time—that is what should be attended to at that time. In this way, resentment toward that person should be removed.

‘‘තත්‍රාවුසො[Pg.166], ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො න ච ලභති කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, කථං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො. තස්ස පුරතොපිස්ස දූරෙ ගාමො පච්ඡතොපිස්ස දූරෙ ගාමො. සො න ලභෙය්‍ය සප්පායානි භොජනානි, න ලභෙය්‍ය සප්පායානි භෙසජ්ජානි, න ලභෙය්‍ය පතිරූපං උපට්ඨාකං, න ලභෙය්‍ය ගාමන්තනායකං. තමෙනං අඤ්ඤතරො පුරිසො පස්සෙය්‍ය අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො. සො තස්මිං පුරිසෙ කාරුඤ්ඤංයෙව උපට්ඨාපෙය්‍ය, අනුද්දයංයෙව උපට්ඨාපෙය්‍ය, අනුකම්පංයෙව උපට්ඨාපෙය්‍ය – ‘අහො වතායං පුරිසො ලභෙය්‍ය සප්පායානි භොජනානි, ලභෙය්‍ය සප්පායානි භෙසජ්ජානි, ලභෙය්‍ය පතිරූපං උපට්ඨාකං, ලභෙය්‍ය ගාමන්තනායකං! තං කිස්ස හෙතු? මායං පුරිසො ඉධෙව අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජී’ති ! එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ය්වායං පුග්ගලො අපරිසුද්ධකායසමාචාරො අපරිසුද්ධවචීසමාචාරො න ච ලභති කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, එවරූපෙපි, ආවුසො, පුග්ගලෙ කාරුඤ්ඤංයෙව උපට්ඨාපෙතබ්බං අනුද්දයායෙව උපට්ඨාපෙතබ්බා අනුකම්පායෙව උපට්ඨාපෙතබ්බා – ‘අහො වත අයමායස්මා කායදුච්චරිතං පහාය කායසුචරිතං භාවෙය්‍ය, වචීදුච්චරිතං පහාය වචීසුචරිතං භාවෙය්‍ය, මනොදුච්චරිතං පහාය මනොසුචරිතං භාවෙය්‍ය! තං කිස්ස හෙතු? මායං ආයස්මා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජී’ති ! එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො.

Friends, among these, regarding the person whose bodily conduct is impure, whose verbal conduct is impure, and who does not from time to time obtain an opening of mind or serenity of mind—how should resentment toward that person be removed? Suppose, friends, a person is sick, suffering, gravely ill, and on a long journey. For him, the village ahead is far, and the village behind is also far. He might not obtain suitable food, suitable medicine, a suitable attendant, or a guide to a village. Another person on a long journey might see him. He should arouse only compassion, only sympathy, and only empathy for that person, thinking: ‘Oh, if only this person would obtain suitable food, suitable medicine, a suitable attendant, and a guide to a village! For what reason? So that this person does not meet with misfortune and ruin right here!’ In the same way, friends, regarding the person whose bodily conduct is impure, whose verbal conduct is impure, and who does not from time to time obtain an opening of mind or serenity of mind—for such a person, only compassion should be aroused, only sympathy should be aroused, and only empathy should be aroused, thinking: ‘Oh, if only this venerable one, having abandoned bodily misconduct, would cultivate bodily good conduct; having abandoned verbal misconduct, would cultivate verbal good conduct; having abandoned mental misconduct, would cultivate mental good conduct! For what reason? So that this venerable one, with the breakup of the body, after death, does not reappear in the plane of deprivation, the unhappy destination, the state of ruin, in hell!’ In this way, resentment toward that person should be removed.

‘‘තත්‍රාවුසො, ය්වායං පුග්ගලො පරිසුද්ධකායසමාචාරො පරිසුද්ධවචීසමාචාරො ලභති ච කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, කථං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පොක්ඛරණී අච්ඡොදකා සාතොදකා සීතොදකා සෙතකා සුපතිත්ථා රමණීයා නානාරුක්ඛෙහි සඤ්ඡන්නා. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො[Pg.167]. සො තං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා න්හාත්වා ච පිවිත්වා ච පච්චුත්තරිත්වා තත්ථෙව රුක්ඛච්ඡායාය නිසීදෙය්‍ය වා නිපජ්ජෙය්‍ය වා.

Friends, among these, regarding the person whose bodily conduct is pure, whose verbal conduct is pure, and who from time to time obtains an opening of mind and serenity of mind—how should resentment toward that person be removed? Suppose, friends, there were a pond with clear water, sweet water, cool water, white water, with good fords, delightful, and well-covered with various trees. Then a person might come along, afflicted by heat, overcome by heat, weary, thirsty, and parched. He would enter that pond, and after bathing and drinking, he would come out and sit or lie down right there in the shade of a tree.

එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ය්වායං පුග්ගලො පරිසුද්ධකායසමාචාරො පරිසුද්ධවචීසමාචාරො ලභති ච කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, යාපිස්ස පරිසුද්ධකායසමාචාරතා සාපිස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා; යාපිස්ස පරිසුද්ධවචීසමාචාරතා සාපිස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බා; යම්පි ලභති කාලෙන කාලං චෙතසො විවරං චෙතසො පසාදං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ මනසි කාතබ්බං. එවං තස්මිං පුග්ගලෙ ආඝාතො පටිවිනෙතබ්බො. සමන්තපාසාදිකං, ආවුසො, පුග්ගලං ආගම්ම චිත්තං පසීදති.

In the same way, friends, regarding the person whose bodily conduct is pure, whose verbal conduct is pure, and who from time to time obtains an opening of mind and serenity of mind: his state of having pure bodily conduct should be attended to at that time; his state of having pure verbal conduct should be attended to at that time; and the opening of mind and serenity of mind that he obtains from time to time—that too should be attended to at that time. In this way, resentment toward that person should be removed. Friends, on account of a person who is inspiring from every side, the mind becomes serene.

‘‘ඉමෙ ඛො, ආවුසො, පඤ්ච ආඝාතපටිවිනයා, යත්ථ භික්ඛුනො උප්පන්නො ආඝාතො සබ්බසො පටිවිනෙතබ්බො’’ති. දුතියං.

These, friends, are the five methods for removing resentment, by which any resentment that has arisen in a bhikkhu should be completely removed. The second discourse.

3. සාකච්ඡසුත්තං

3. The Discourse on Discussion

163. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

163. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus!” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘පඤ්චහාවුසො, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලං සාකච්ඡො සබ්‍රහ්මචාරීනං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධාවුසො, භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති. ඉමෙහි ඛො, ආවුසො, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලං සාකච්ඡො සබ්‍රහ්මචාරීන’’න්ති. තතියං.

“Friends, a bhikkhu who is endowed with five qualities is suitable for discussion with his fellow practitioners in the holy life. With what five? Here, friends, a bhikkhu is himself accomplished in virtue and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in virtue; he is himself accomplished in concentration and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in concentration; he is himself accomplished in wisdom and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in wisdom; he is himself accomplished in liberation and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in liberation; he is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in the knowledge and vision of liberation. Friends, a bhikkhu who is endowed with these five qualities is suitable for discussion with his fellow practitioners in the holy life.” Third.

4. සාජීවසුත්තං

4. The Discourse on Living Together

164. තත්‍ර [Pg.168] ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි…පෙ… ‘‘පඤ්චහි, ආවුසො, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්‍රහ්මචාරීනං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධාවුසො, භික්ඛු අත්තනා ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති; අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාකථාය ච ආගතං පඤ්හං බ්‍යාකත්තා හොති. ඉමෙහි ඛො, ආවුසො, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අලංසාජීවො සබ්‍රහ්මචාරීන’’න්ති. චතුත්ථං.

164. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus… and so on… “Friends, a bhikkhu who is endowed with five qualities is suitable to live together with his fellow practitioners in the holy life. With what five? Here, friends, a bhikkhu is himself accomplished in virtue and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in virtue; he is himself accomplished in concentration and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in concentration; he is himself accomplished in wisdom and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in wisdom; he is himself accomplished in liberation and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in liberation; he is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation and is able to answer a question that has arisen in a discussion on the accomplishment in the knowledge and vision of liberation. Friends, a bhikkhu who is endowed with these five qualities is suitable to live together with his fellow practitioners in the holy life.” Fourth.

5. පඤ්හපුච්ඡාසුත්තං

5. The Discourse on Asking Questions

165. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි…පෙ… ‘‘යො හි කොචි, ආවුසො, පරං පඤ්හං පුච්ඡති, සබ්බො සො පඤ්චහි ඨානෙහි, එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන. කතමෙහි පඤ්චහි? මන්දත්තා මොමූහත්තා පරං පඤ්හං පුච්ඡති, පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො පරං පඤ්හං පුච්ඡති, පරිභවං පරං පඤ්හං පුච්ඡති, අඤ්ඤාතුකාමො පරං පඤ්හං පුච්ඡති, අථ වා පනෙවංචිත්තො පරං පඤ්හං පුච්ඡති – ‘සචෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව බ්‍යාකරිස්සති ඉච්චෙතං කුසලං, නො චෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව බ්‍යාකරිස්සති අහමස්ස සම්මදෙව බ්‍යාකරිස්සාමී’ති. යො හි කොචි, ආවුසො, පරං පඤ්හං පුච්ඡති, සබ්බො සො ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි, එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන. අහං ඛො පනාවුසො, එවංචිත්තො පරං පඤ්හං පුච්ඡාමි – ‘සචෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව බ්‍යාකරිස්සති ඉච්චෙතං කුසලං, නො චෙ මෙ පඤ්හං පුට්ඨො සම්මදෙව බ්‍යාකරිස්සති, අහමස්ස සම්මදෙව බ්‍යාකරිස්සාමී’’ති. පඤ්චමං.

165. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus… and so on… “Friends, anyone who asks another a question does so for one of five reasons, or for one or another of them. What five? One asks a question out of dullness and confusion; one asks a question with evil wishes, overcome by desire; one asks a question out of contempt; one asks a question wishing to know; or one asks a question with this thought: ‘If, when asked a question, he answers correctly, that is good; if, when asked a question, he does not answer correctly, I will answer correctly for him.’ Friends, anyone who asks another a question does so for one of these five reasons, or for one or another of them. But I, friends, ask a question with this thought: ‘If, when asked a question, he answers correctly, that is good; if, when asked a question, he does not answer correctly, I will answer correctly for him.’” Fifth.

6. නිරොධසුත්තං

6. The Discourse on Cessation

166. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි…පෙ… ‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං [Pg.169] සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්‍ය, අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

166. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus… and so on… “Here, friends, a bhikkhu endowed with virtue, endowed with concentration, and endowed with wisdom might enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition. If he should not accomplish final knowledge in this very life, then, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, he might enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition.”

එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – නත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

When this was said, the Venerable Udāyī said this to the Venerable Sāriputta: “Friend Sāriputta, it is an impossible condition, it is not a suitable occasion, that a bhikkhu, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, might enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling. This condition does not exist.”

දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්‍ය, අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

For a second time… and so on… For a third time, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Here, friends, a bhikkhu endowed with virtue, endowed with concentration, and endowed with wisdom might enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition. If he should not accomplish final knowledge in this very life, then, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, he might enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition.”

තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – නත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

For a third time, the Venerable Udāyī said this to the Venerable Sāriputta: “Friend Sāriputta, it is an impossible condition, it is not a suitable occasion, that a bhikkhu, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, might enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling. This condition does not exist.”

අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘යාවතතියකම්පි ඛො මෙ ආයස්මා උදායී පටික්කොසති, න ච මෙ කොචි භික්ඛු අනුමොදති. යංනූනාහං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං [Pg.170] ආරාධෙය්‍ය, අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

Then this thought occurred to the Venerable Sāriputta: 'The Venerable Udāyī has contradicted me up to the third time, and not a single bhikkhu approves of my words. What if I were to approach the Blessed One?' Then the Venerable Sāriputta approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: 'Here, friends, a bhikkhu endowed with virtue, endowed with concentration, and endowed with wisdom might enter and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition. If he should not accomplish arahantship in this very life, then, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, he might enter and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition.'

එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – නත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

When this was said, the Venerable Udāyī said this to the Venerable Sāriputta: 'Friend Sāriputta, it is an impossible condition, it is not a suitable occasion, that a bhikkhu, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, might enter and emerge from the cessation of perception and feeling. This condition does not exist.'

දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්‍ය, අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

For a second time… For a third time, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: 'Here, friends, a bhikkhu endowed with virtue, endowed with concentration, and endowed with wisdom might enter and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition. If he should not accomplish arahantship in this very life, then, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, he might enter and emerge from the cessation of perception and feeling—this is a possible condition.'

තතියම්පි ඛො ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, අනවකාසො යං සො භික්ඛු අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – නත්ථෙතං ඨාන’’න්ති.

For a third time, the Venerable Udāyī said this to the Venerable Sāriputta: 'Friend Sāriputta, it is an impossible condition, it is not a suitable occasion, that a bhikkhu, having transcended the companionship of devas who subsist on material food, having been reborn into a certain mind-made body, might enter and emerge from the cessation of perception and feeling. This condition does not exist.'

අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘භගවතොපි ඛො මෙ සම්මුඛා ආයස්මා උදායී යාවතතියකං පටික්කොසති, න ච මෙ කොචි භික්ඛු අනුමොදති. යංනූනාහං තුණ්හී අස්ස’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හී අහොසි.

Then this thought occurred to the Venerable Sāriputta: “Indeed, even in the Blessed One’s presence, the Venerable Udāyī rejects my words up to the third time, and not a single bhikkhu approves of my words. What if I were to remain silent?” Then the Venerable Sāriputta became silent.

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උදායිං ආමන්තෙසි – ‘‘කං පන ත්වං, උදායි, මනොමයං කායං පච්චෙසී’’ති? ‘‘යෙ තෙ, භන්තෙ, දෙවා අරූපිනො සඤ්ඤාමයා’’ති. ‘‘කිං නු ඛො තුය්හං, උදායි, බාලස්ස අබ්‍යත්තස්ස භණිතෙන! ත්වම්පි නාම භණිතබ්බං මඤ්ඤසී’’ති! අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘අත්ථි නාම, ආනන්ද, ථෙරං භික්ඛුං විහෙසියමානං අජ්ඣුපෙක්ඛිස්සථ[Pg.171]. න හි නාම, ආනන්ද, කාරුඤ්ඤම්පි භවිස්සති ථෙරම්හි භික්ඛුම්හි විහෙසියමානම්හී’’ති.

Then the Blessed One addressed the Venerable Udāyī: “But Udāyī, what mind-made body do you believe in?” “Venerable sir, those devas who are formless, made of perception.” “Udāyī, what is to be done with this speech of yours, a foolish, unskillful person! Do you really think this should be said?” Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, can it be that you will overlook an elder bhikkhu being harassed? Ānanda, will not even compassion arise for an elder bhikkhu who is being harassed?”

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලසම්පන්නො සමාධිසම්පන්නො පඤ්ඤාසම්පන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨානං. නො චෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤං ආරාධෙය්‍ය, අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි – අත්ථෙතං ඨාන’’න්ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

Then the Blessed One addressed the bhikkhus: “Here, bhikkhus, a bhikkhu endowed with virtue, concentration, and wisdom might enter and emerge from the cessation of perception and feeling—this possibility exists. If he should not accomplish arahantship in this very life, then, having transcended the companionship of devas who feed on physical food, having been reborn in a certain mind-made body, he might enter and emerge from the cessation of perception and feeling—this possibility exists.” This the Blessed One said. Having said this, the Sugata rose from his seat and entered the dwelling.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො යෙනායස්මා උපවාණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං උපවාණං එතදවොච – ‘‘ඉධාවුසො උපවාණ, අඤ්ඤෙ ථෙරෙ භික්ඛූ විහෙසෙන්ති. මයං තෙන න මුච්චාම. අනච්ඡරියං ඛො, පනෙතං ආවුසො උපවාණ, යං භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො එතදෙව ආරබ්භ උදාහරෙය්‍ය යථා ආයස්මන්තංයෙවෙත්ථ උපවාණං පටිභාසෙය්‍ය. ඉදානෙව අම්හාකං සාරජ්ජං ඔක්කන්ත’’න්ති. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උපවාණං එතදවොච –

Then, not long after the Blessed One had departed, the Venerable Ānanda went to the Venerable Upavāṇa. Having gone to him, he said this to the Venerable Upavāṇa: “Here, friend Upavāṇa, some bhikkhus harass the elders. We are not free from that. It would be no surprise, friend Upavāṇa, if the Blessed One, having emerged from seclusion in the evening, were to speak concerning this very matter, in such a way that the response would occur to the Venerable Upavāṇa. Just now, remorse has overcome us.” Then, in the evening, the Blessed One, having emerged from seclusion, went to the assembly hall. Having gone there, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One said this to the Venerable Upavāṇa:

‘‘කතීහි නු ඛො, උපවාණ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති? ‘‘පඤ්චහි, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භන්තෙ, ථෙරො භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භන්තෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු [Pg.172] සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති.

“Upavāṇa, endowed with how many qualities is an elder bhikkhu dear, agreeable, respected, and esteemed by his fellow practitioners?” “Venerable sir, endowed with five qualities, an elder bhikkhu is dear, agreeable, respected, and esteemed by his fellow practitioners. With which five? Here, venerable sir, an elder bhikkhu is virtuous... he trains by undertaking the training rules; he is learned... his view is well-penetrated; he has good speech and a good voice, being endowed with speech that is urbane, clear, articulate, and which makes the meaning known; he is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of the four jhānas which belong to the higher mind, pleasant abidings in the present life; and, through the destruction of the taints... he realizes with direct knowledge, enters, and abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Venerable sir, endowed with these five qualities, an elder bhikkhu is dear, agreeable, respected, and esteemed by his fellow practitioners.”

‘‘සාධු සාධු, උපවාණ! ඉමෙහි ඛො, උපවාණ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච. ඉමෙ චෙ, උපවාණ, පඤ්ච ධම්මා ථෙරස්ස භික්ඛුනො න සංවිජ්ජෙය්‍යුං, තං සබ්‍රහ්මචාරී න සක්කරෙය්‍යුං න ගරුං කරෙය්‍යුං න මානෙය්‍යුං න පූජෙය්‍යුං ඛණ්ඩිච්චෙන පාලිච්චෙන වලිත්තචතාය. යස්මා ච ඛො, උපවාණ, ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා ථෙරස්ස භික්ඛුනො සංවිජ්ජන්ති, තස්මා තං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

“Good, good, Upavāṇa! Indeed, Upavāṇa, an elder bhikkhu endowed with these five qualities is dear, agreeable, respected, and esteemed by his fellow practitioners. If, Upavāṇa, these five qualities were not to be found in an elder bhikkhu, his fellow practitioners would not honor, respect, esteem, or venerate him on account of his broken teeth, grey hair, and wrinkled skin. But because, Upavāṇa, these five qualities are found in an elder bhikkhu, his fellow practitioners honor, respect, esteem, and venerate him.” Sixth.

7. චොදනාසුත්තං

7. The Discourse on Censure

167. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චොදකෙන, ආවුසො, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙත්වා පරො චොදෙතබ්බො’’.

167. There the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, a bhikkhu who wishes to censure another should, having first established five things within himself, then censure the other.”

‘‘කතමෙ පඤ්ච? කාලෙන වක්ඛාමි, නො අකාලෙන; භූතෙන වක්ඛාමි, නො අභූතෙන; සණ්හෙන වක්ඛාමි, නො ඵරුසෙන; අත්ථසංහිතෙන වක්ඛාමි, නො අනත්ථසංහිතෙන; මෙත්තචිත්තො වක්ඛාමි, නො දොසන්තරො. චොදකෙන, ආවුසො, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙත්වා පරො චොදෙතබ්බො.

“What five? ‘I will speak at a suitable time, not at an unsuitable time. I will speak with what is true, not with what is untrue. I will speak gently, not harshly. I will speak with what is beneficial, not with what is unbeneficial. I will speak with a mind of loving-kindness, not with a mind of hatred.’ Friends, a bhikkhu who wishes to censure another should, having first established these five things within himself, then censure the other.”

‘‘ඉධාහං, ආවුසො, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි අකාලෙන චොදියමානං නො කාලෙන කුපිතං, අභූතෙන චොදියමානං නො භූතෙන කුපිතං, ඵරුසෙන චොදියමානං නො සණ්හෙන කුපිතං, අනත්ථසංහිතෙන චොදියමානං නො අත්ථසංහිතෙන කුපිතං, දොසන්තරෙන චොදියමානං නො මෙත්තචිත්තෙන කුපිතං.

“Here, friends, I see a certain person who becomes angry when censured at an unsuitable time, not a suitable time; who becomes angry when censured with what is untrue, not with what is true; who becomes angry when censured harshly, not gently; who becomes angry when censured with what is unbeneficial, not with what is beneficial; who becomes angry when censured with a mind of hatred, not with a mind of loving-kindness.”

‘‘අධම්මචුදිතස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො – ‘අකාලෙනායස්මා චුදිතො නො කාලෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය; අභූතෙනායස්මා චුදිතො නො භූතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය; ඵරුසෙනායස්මා චුදිතො නො සණ්හෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය[Pg.173]; අනත්ථසංහිතෙනායස්මා චුදිතො නො අත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය; දොසන්තරෙනායස්මා චුදිතො නො මෙත්තචිත්තෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරායා’ති. අධම්මචුදිතස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො.

“Friends, for a bhikkhu who has been censured unrighteously, a lack of remorse should be brought about in five ways: ‘Venerable one, you were censured at an unsuitable time, not at a suitable time—this is enough for you to be without remorse. You were censured with what is untrue, not with what is true—this is enough for you to be without remorse. You were censured harshly, not gently—this is enough for you to be without remorse. You were censured with what is unbeneficial, not with what is beneficial—this is enough for you to be without remorse. You were censured with a mind of hatred, not with a mind of loving-kindness—this is enough for you to be without remorse.’ Friends, for a bhikkhu who has been censured unrighteously, a lack of remorse should be brought about in these five ways.”

‘‘අධම්මචොදකස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො – ‘අකාලෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො කාලෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; අභූතෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො භූතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; ඵරුසෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො සණ්හෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; අනත්ථසංහිතෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො අත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; දොසන්තරෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො මෙත්තචිත්තෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරායා’ති. අධම්මචොදකස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො. තං කිස්ස හෙතු? යථා න අඤ්ඤොපි භික්ඛු අභූතෙන චොදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාති.

“Friends, for a bhikkhu who censures unrighteously, remorse should be brought about in five ways: ‘Friend, you censured at an unsuitable time, not at a suitable time—this is enough for your remorse. You censured with what is untrue, not with what is true—this is enough for your remorse. You censured harshly, not gently—this is enough for your remorse. You censured with what is unbeneficial, not with what is beneficial—this is enough for your remorse. You censured with a mind of hatred, not with a mind of loving-kindness—this is enough for your remorse.’ Friends, for a bhikkhu who censures unrighteously, remorse should be brought about in these five ways. For what reason? So that another bhikkhu might not think to censure with what is untrue.”

‘‘ඉධ පනාහං, ආවුසො, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි කාලෙන චොදියමානං නො අකාලෙන කුපිතං, භූතෙන චොදියමානං නො අභූතෙන කුපිතං, සණ්හෙන චොදියමානං නො ඵරුසෙන කුපිතං, අත්ථසංහිතෙන චොදියමානං නො අනත්ථසංහිතෙන කුපිතං, මෙත්තචිත්තෙන චොදියමානං නො දොසන්තරෙන කුපිතං.

“But here, friends, I see a certain person who becomes angry when censured at a suitable time, not an unsuitable time; who becomes angry when censured with what is true, not with what is untrue; who becomes angry when censured gently, not harshly; who becomes angry when censured with what is beneficial, not with what is unbeneficial; who becomes angry when censured with a mind of loving-kindness, not with a mind of hatred.”

‘‘ධම්මචුදිතස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො – ‘කාලෙනායස්මා චුදිතො නො අකාලෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; භූතෙනායස්මා චුදිතො නො අභූතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; සණ්හෙනායස්මා චුදිතො නො ඵරුසෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; අත්ථසංහිතෙනායස්මා චුදිතො නො අනත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරාය; මෙත්තචිත්තෙනායස්මා චුදිතො නො දොසන්තරෙන, අලං තෙ විප්පටිසාරායා’ති. ධම්මචුදිතස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි විප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො.

“Friends, for a bhikkhu who has been censured righteously, remorse should be brought about in five ways: ‘Venerable one, you were censured at a suitable time, not at an unsuitable time—this is enough for your remorse. You were censured with what is true, not with what is untrue—this is enough for your remorse. You were censured gently, not harshly—this is enough for your remorse. You were censured with what is beneficial, not with what is unbeneficial—this is enough for your remorse. You were censured with a mind of loving-kindness, not with a mind of hatred—this is enough for your remorse.’ Friends, for a bhikkhu who has been censured righteously, remorse should be brought about in these five ways.”

‘‘ධම්මචොදකස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො – ‘කාලෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො අකාලෙන, අලං [Pg.174] තෙ අවිප්පටිසාරාය; භූතෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො අභූතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය; සණ්හෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො ඵරුසෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය; අත්ථසංහිතෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො අනත්ථසංහිතෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරාය; මෙත්තචිත්තෙන තෙ, ආවුසො, චොදිතො නො දොසන්තරෙන, අලං තෙ අවිප්පටිසාරායා’ති. ධම්මචොදකස්ස, ආවුසො, භික්ඛුනො ඉමෙහි පඤ්චහාකාරෙහි අවිප්පටිසාරො උපදහාතබ්බො. තං කිස්ස හෙතු? යථා අඤ්ඤොපි භික්ඛු භූතෙන චොදිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාති.

Friends, for a bhikkhu who censures righteously, freedom from remorse should be established in five ways: ‘Friend, you have censured at a suitable time, not at an unsuitable time—this is sufficient for you to be free from remorse. Friend, you have censured with what is true, not with what is untrue—this is sufficient for you to be free from remorse. Friend, you have censured gently, not harshly—this is sufficient for you to be free from remorse. Friend, you have censured with what is beneficial, not with what is unbeneficial—this is sufficient for you to be free from remorse. Friend, you have censured with a mind of loving-kindness, not with a mind of malice—this is sufficient for you to be free from remorse.’ Friends, for a bhikkhu who censures righteously, freedom from remorse should be established in these five ways. For what reason? So that another bhikkhu might also consider that one should censure with what is true.

‘‘චුදිතෙන, ආවුසො, පුග්ගලෙන ද්වීසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාතබ්බං – සච්චෙ ච, අකුප්පෙ ච. මං චෙපි, ආවුසො, පරෙ චොදෙය්‍යුං කාලෙන වා අකාලෙන වා භූතෙන වා අභූතෙන වා සණ්හෙන වා ඵරුසෙන වා අත්ථසංහිතෙන වා අනත්ථසංහිතෙන වා මෙත්තචිත්තා වා දොසන්තරා වා, අහම්පි ද්වීසුයෙව ධම්මෙසු පතිට්ඨහෙය්‍යං – සච්චෙ ච, අකුප්පෙ ච. සචෙ ජානෙය්‍යං – ‘අත්ථෙසො මයි ධම්මො’ති, ‘අත්ථී’ති නං වදෙය්‍යං – ‘සංවිජ්ජතෙසො මයි ධම්මො’ති. සචෙ ජානෙය්‍යං – ‘නත්ථෙසො මයි ධම්මො’ති, ‘නත්ථී’ති නං වදෙය්‍යං – ‘නෙසො ධම්මො මයි සංවිජ්ජතී’ති.

Friend, a person who is censured should be established in two things: in truth and in non-anger. If, friends, others should censure me—whether at a suitable time or an unsuitable time, whether with what is true or untrue, whether gently or harshly, whether with what is beneficial or unbeneficial, whether with a mind of loving-kindness or with a mind of malice—I too would be established in just these two things: in truth and in non-anger. If I should know, ‘This quality exists in me,’ I would say to them, ‘It exists,’ and ‘This quality is found in me.’ If I should know, ‘This quality does not exist in me,’ I would say to them, ‘It does not exist,’ and ‘This quality is not found in me.’

‘‘එවම්පි ඛො තෙ, සාරිපුත්ත, වුච්චමානා අථ ච පනිධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා න පදක්ඛිණං ගණ්හන්තී’’ති.

Even when instructed in this way, Sāriputta, still some worthless men here do not accept it respectfully.

‘‘යෙ තෙ, භන්තෙ, පුග්ගලා අස්සද්ධා ජීවිකත්ථා න සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා සඨා මායාවිනො කෙතබිනො උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අනපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය න තිබ්බගාරවා බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා කුසීතා හීනවීරියා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා දුප්පඤ්ඤා එළමූගා, තෙ මයා එවං වුච්චමානා න පදක්ඛිණං ගණ්හන්ති.

Venerable sir, those individuals who are without faith, who have gone forth from the household life into homelessness not out of faith but for the sake of livelihood—deceitful, fraudulent, scheming, restless, arrogant, fickle, harsh-spoken, of scattered speech, with unguarded sense faculties, immoderate in eating, not devoted to wakefulness, having no regard for the state of a recluse, with no strong respect for the training, given to abundance, lax, foremost in backsliding, having cast off the yoke in regard to seclusion, lazy, of inferior energy, with lapsed mindfulness, without clear comprehension, unconcentrated, with agitated minds, of poor wisdom, dull and mute—when spoken to thus by me, they do not receive it respectfully.

‘‘යෙ පන තෙ, භන්තෙ, කුලපුත්තා සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා අසඨා අමායාවිනො අකෙතබිනො අනුද්ධතා අනුන්නළා අචපලා අමුඛරා අවිකිණ්ණවාචා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං [Pg.175] අනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය තිබ්බගාරවා න බාහුලිකා න සාථලිකා ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා ආරද්ධවීරියා පහිතත්තා උපට්ඨිතස්සතිනො සම්පජානා සමාහිතා එකග්ගචිත්තා පඤ්ඤවන්තො අනෙළමූගා, තෙ මයා එවං වුච්චමානා පදක්ඛිණං ගණ්හන්තීති.

But, venerable sir, those clansmen who have gone forth out of faith from the household life into homelessness—not deceitful, not fraudulent, not scheming, not restless, not arrogant, not fickle, not harsh-spoken, not of scattered speech, with guarded sense faculties, knowing the measure in food, devoted to wakefulness, having regard for the state of a recluse, with strong respect for the training, not given to abundance, not lax, having cast off the yoke in regard to backsliding, foremost in seclusion, with aroused energy, with resolute minds, with established mindfulness, with clear comprehension, concentrated, with one-pointed minds, wise, not dull and mute—when spoken to thus by me, they receive it respectfully.

‘‘යෙ තෙ, සාරිපුත්ත, පුග්ගලා අස්සද්ධා ජීවිකත්ථා න සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා සඨා මායාවිනො කෙතබිනො උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අනපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය න තිබ්බගාරවා බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා කුසීතා හීනවීරියා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා දුප්පඤ්ඤා එළමූගා, තිට්ඨන්තු තෙ.

Sāriputta, those individuals who are without faith, who have gone forth from the household life into homelessness not out of faith but for the sake of livelihood—deceitful, fraudulent, scheming, restless, arrogant, fickle, harsh-spoken, of scattered speech, with unguarded sense faculties, immoderate in eating, not devoted to wakefulness, having no regard for the state of a recluse, with no strong respect for the training, given to abundance, lax, foremost in backsliding, having cast off the yoke in regard to seclusion, lazy, of inferior energy, with lapsed mindfulness, without clear comprehension, unconcentrated, with agitated minds, of poor wisdom, dull and mute—let them be.

‘‘යෙ පන, තෙ සාරිපුත්ත, කුලපුත්තා සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා අසඨා අමායාවිනො අකෙතබිනො අනුද්ධතා අනුන්නළා අචපලා අමුඛරා අවිකිණ්ණවාචා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය තිබ්බගාරවා න බාහුලිකා න සාථලිකා ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා ආරද්ධවීරියා පහිතත්තා උපට්ඨිතස්සතිනො සම්පජානා සමාහිතා එකග්ගචිත්තා පඤ්ඤවන්තො අනෙළමූගා, තෙ ත්වං, සාරිපුත්ත, වදෙය්‍යාසි. ඔවද, සාරිපුත්ත, සබ්‍රහ්මචාරී; අනුසාස, සාරිපුත්ත, සබ්‍රහ්මචාරී – ‘අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙත්වා සද්ධම්මෙ පතිට්ඨාපෙස්සාමි සබ්‍රහ්මචාරී’ති. එවඤ්හි තෙ, සාරිපුත්ත, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

But, Sāriputta, as for those clansmen who have gone forth out of faith from the household life into homelessness—not deceitful, not fraudulent, not scheming, not restless, not arrogant, not fickle, not harsh-spoken, not of scattered speech, with guarded sense faculties, knowing the measure in food, devoted to wakefulness, having regard for the state of a recluse, with strong respect for the training, not given to abundance, not lax, having cast off the yoke in regard to backsliding, foremost in seclusion, with aroused energy, with resolute minds, with established mindfulness, with clear comprehension, concentrated, with one-pointed minds, wise, not dull and mute—you, Sāriputta, should speak to them. Advise, Sāriputta, your companions in the holy life; instruct, Sāriputta, your companions in the holy life, thinking: ‘Having raised my companions in the holy life from the false Dhamma, I will establish them in the true Dhamma.’ Thus, Sāriputta, should you train.” The Seventh.

8. සීලසුත්තං

8. The Discourse on Virtue

168. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘දුස්සීලස්ස, ආවුසො, සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි [Pg.176] …පෙ… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං.

168. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, for one who is immoral, whose virtue is impaired, right concentration has its supporting condition destroyed. When right concentration is absent, for one whose right concentration is impaired, the knowledge and vision of things as they truly are has its supporting condition destroyed. When the knowledge and vision of things as they truly are is absent, for one whose knowledge and vision of things as they truly are is impaired, disenchantment and dispassion have their supporting condition destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for one whose disenchantment and dispassion are impaired, the knowledge and vision of emancipation has its supporting condition destroyed. Just as, friends, with a tree whose branches and foliage are ruined, its outer bark does not come to completion, nor its inner bark, nor its sapwood, nor its heartwood comes to completion. In the same way, friends, for one who is immoral, whose virtue is impaired, right concentration has its supporting condition destroyed. When right concentration is absent, for one whose right concentration is impaired, the knowledge and vision of things as they truly are has its supporting condition destroyed. When the knowledge and vision of things as they truly are is absent, for one whose knowledge and vision of things as they truly are is impaired, disenchantment and dispassion have their supporting condition destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for one whose disenchantment and dispassion are impaired, the knowledge and vision of emancipation has its supporting condition destroyed.”

‘‘සීලවතො, ආවුසො, සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රුක්ඛො, සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි…පෙ… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. අට්ඨමං.

“Friends, for one who is virtuous, who is accomplished in virtue, right concentration has a firm supporting condition. When right concentration is present, for one who is accomplished in right concentration, the knowledge and vision of things as they truly are has a firm supporting condition. When the knowledge and vision of things as they truly are is present, for one who is accomplished in the knowledge and vision of things as they truly are, disenchantment and dispassion have a firm supporting condition. When disenchantment and dispassion are present, for one who is accomplished in disenchantment and dispassion, the knowledge and vision of liberation has a firm supporting condition. Just as, friends, when a tree is accomplished with branches and foliage, its outer bark also comes to completion, its inner bark… its sapwood… its heartwood also comes to completion. In the same way, friends, for one who is virtuous, who is accomplished in virtue, right concentration has a firm supporting condition. When right concentration is present, for one who is accomplished in right concentration, the knowledge and vision of things as they truly are has a firm supporting condition. When the knowledge and vision of things as they truly are is present, for one who is accomplished in the knowledge and vision of things as they truly are, disenchantment and dispassion have a firm supporting condition. When disenchantment and dispassion are present, for one who is accomplished in disenchantment and dispassion, the knowledge and vision of liberation has a firm supporting condition.” Eighth.

9. ඛිප්පනිසන්තිසුත්තං

9. The Discourse on Quick Comprehension

169. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

169. Then the Venerable Ānanda approached the Venerable Sāriputta. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Venerable Sāriputta. After concluding their pleasant and memorable conversation, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Venerable Sāriputta:

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු ඛිප්පනිසන්ති ච හොති, කුසලෙසු ධම්මෙසු සුග්ගහිතග්ගාහී ච, බහුඤ්ච ගණ්හාති, ගහිතඤ්චස්ස නප්පමුස්සතී’’ති? ‘‘ආයස්මා ඛො ආනන්දො බහුස්සුතො. පටිභාතු ආයස්මන්තංයෙව ආනන්ද’’න්ති. ‘‘තෙනහාවුසො සාරිපුත්ත, සුණාහි, සාධුකං මනසි [Pg.177] කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

“To what extent, friend Sāriputta, is a bhikkhu one of quick comprehension in wholesome qualities, one who grasps well what has been learned, learns much, and does not forget what has been learned?” “The Venerable Ānanda is very learned. Let the Venerable Ānanda himself be inspired to speak.” “In that case, friend Sāriputta, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, friend,” the Venerable Sāriputta replied to the Venerable Ānanda. The Venerable Ānanda said this:

‘‘ඉධාවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු අත්ථකුසලො ච හොති, ධම්මකුසලො ච, බ්‍යඤ්ජනකුසලො ච, නිරුත්තිකුසලො ච, පුබ්බාපරකුසලො ච. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු ඛිප්පනිසන්ති ච හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, සුග්ගහිතග්ගාහී ච, බහුඤ්ච ගණ්හාති, ගහිතඤ්චස්ස නප්පමුස්සතී’’ති. ‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො! අබ්භුතං, ආවුසො!! යාව සුභාසිතං චිදං ආයස්මතා ආනන්දෙන. ඉමෙහි ච මයං පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතං ආයස්මන්තං ආනන්දං ධාරෙම – ‘ආයස්මා ආනන්දො අත්ථකුසලො ධම්මකුසලො බ්‍යඤ්ජනකුසලො නිරුත්තිකුසලො පුබ්බාපරකුසලො’’’ති. නවමං.

“Here, friend Sāriputta, a bhikkhu is skilled in the meaning, skilled in the teaching, skilled in the phrasing, skilled in the language, and skilled in the sequence. To this extent, friend Sāriputta, a bhikkhu is one of quick comprehension in wholesome qualities, one who grasps well what has been learned, learns much, and does not forget what has been learned.” “Wonderful, friend! Marvelous, friend! How well this has been spoken by the Venerable Ānanda. And we hold that the Venerable Ānanda is endowed with these five qualities: ‘The Venerable Ānanda is skilled in the meaning, skilled in the teaching, skilled in the phrasing, skilled in the language, and skilled in the sequence.’” Ninth.

10. භද්දජිසුත්තං

10. The Discourse on Bhaddaji

170. එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා භද්දජි යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භද්දජිං ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො භද්දජි, දස්සනානං අග්ගං, කිං සවනානං අග්ගං, කිං සුඛානං අග්ගං, කිං සඤ්ඤානං අග්ගං, කිං භවානං අග්ග’’න්ති?

170. On one occasion, the Venerable Ānanda was dwelling at Kosambī in Ghosita’s Park. Then the Venerable Bhaddaji approached the Venerable Ānanda. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Venerable Ānanda. After concluding their pleasant and memorable conversation, he sat down to one side. To the Venerable Bhaddaji seated to one side, the Venerable Ānanda said this: “Friend Bhaddaji, what is the best of sights? What is the best of hearings? What is the best of pleasures? What is the best of perceptions? What is the best of states of being?”

‘‘අත්ථාවුසො, බ්‍රහ්මා අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී, යො තං බ්‍රහ්මානං පස්සති, ඉදං දස්සනානං අග්ගං. අත්ථාවුසො, ආභස්සරා නාම දෙවා සුඛෙන අභිසන්නා පරිසන්නා. තෙ කදාචි කරහචි උදානං උදානෙන්ති – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’න්ති! යො තං සද්දං සුණාති, ඉදං සවනානං අග්ගං. අත්ථාවුසො, සුභකිණ්හා නාම දෙවා. තෙ සන්තංයෙව තුසිතා සුඛං පටිවෙදෙන්ති, ඉදං සුඛානං අග්ගං. අත්ථාවුසො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගා දෙවා, ඉදං සඤ්ඤානං අග්ගං. අත්ථාවුසො, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගා දෙවා, ඉදං භවානං අග්ග’’න්ති. ‘‘සමෙති ඛො ඉදං ආයස්මතො භද්දජිස්ස, යදිදං බහුනා ජනෙනා’’ති?

“Friend, there is Brahmā, the Overlord, the Unconquered, the All-Seeing, the Wielder of Power. Whoever sees that Brahmā, this is the best of sights. Friend, there are devas named the Ābhassaras, thoroughly steeped and saturated with bliss. From time to time, they utter this joyous utterance: ‘Oh, what bliss! Oh, what bliss!’ Whoever hears that sound, this is the best of hearings. Friend, there are devas named the Subhakiṇhas. They experience only a tranquil bliss, being content; this is the best of pleasures. Friend, there are devas who have reached the sphere of nothingness; this is the best of perceptions. Friend, there are devas who have reached the sphere of neither-perception-nor-non-perception; this is the best of states of being.” “This statement of the Venerable Bhaddaji is indeed in agreement with that of many people.”

‘‘ආයස්මා [Pg.178] ඛො, ආනන්දො, බහුස්සුතො. පටිභාතු ආයස්මන්තංයෙව ආනන්ද’’න්ති. ‘‘තෙනහාවුසො භද්දජි, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා භද්දජි ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච –

“The Venerable Ānanda is very learned. Let the Venerable Ānanda himself answer.” “In that case, friend Bhaddaji, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, friend,” the Venerable Bhaddaji replied to the Venerable Ānanda. The Venerable Ānanda said this:

‘‘යථා පස්සතො ඛො, ආවුසො, අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං දස්සනානං අග්ගං. යථා සුණතො අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං සවනානං අග්ගං. යථා සුඛිතස්ස අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං සුඛානං අග්ගං. යථා සඤ්ඤිස්ස අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං සඤ්ඤානං අග්ගං. යථා භූතස්ස අනන්තරා ආසවානං ඛයො හොති, ඉදං භවානං අග්ග’’න්ති. දසමං.

“Friend, that seeing, immediately after which there is the destruction of the taints—this is the best of sights. That hearing, immediately after which there is the destruction of the taints—this is the best of hearings. That pleasure, immediately after which there is the destruction of the taints—this is the best of pleasures. That perception, immediately after which there is the destruction of the taints—this is the best of perceptions. That state of being, immediately after which there is the destruction of the taints—this is the best of states of being.” Tenth.

ආඝාතවග්ගො දුතියො.

The Chapter on Resentment, the Second.

තස්සුද්දානං –

The summary:

ද්වෙ ආඝාතවිනයා, සාකච්ඡා සාජීවතො පඤ්හං;

පුච්ඡා නිරොධො චොදනා, සීලං නිසන්ති භද්දජීති.

Two on the Dispelling of Resentment, Discussion, Living Together, a Question; Questioning, Cessation, Reproof, Virtue, Quick Comprehension, and Bhaddaji.

(18) 3. උපාසකවග්ගො

(18) 3. The Chapter on Lay Followers

1. සාරජ්ජසුත්තං

1. The Discourse on Diffidence

171. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

171. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus.” “Venerable Sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො සාරජ්ජං ඔක්කන්තො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො සාරජ්ජං ඔක්කන්තො හොති.

“Monks, a lay follower endowed with five qualities has entered into a state of diffidence. With which five? He is one who destroys life, he is one who takes what is not given, he is one who engages in sexual misconduct, he is one who speaks falsely, he is one who is given to intoxicating drinks that are a cause for heedlessness. Monks, a lay follower endowed with these five qualities has entered into a state of diffidence.

‘‘පඤ්චහි[Pg.179], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො විසාරදො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො විසාරදො හොතී’’ති. පඨමං.

“Monks, a lay follower endowed with five qualities is confident. With which five? He abstains from destroying life, he abstains from taking what is not given, he abstains from sexual misconduct, he abstains from false speech, he abstains from intoxicating drinks that are a cause for heedlessness. Monks, a lay follower endowed with these five qualities is confident.” First.

2. විසාරදසුත්තං

2. The Discourse on Confidence

172. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො අවිසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො අවිසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසති.

172. “Monks, a lay follower endowed with five qualities dwells at home without confidence. With which five? He is one who destroys life… and so on… he is one who is given to intoxicating drinks that are a cause for heedlessness. Monks, a lay follower endowed with these five qualities dwells at home without confidence.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො විසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසති. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො විසාරදො අගාරං අජ්ඣාවසතී’’ති. දුතියං.

“Monks, a lay follower endowed with five qualities dwells at home with confidence. With which five? He abstains from destroying life… and so on… he abstains from intoxicating drinks that are a cause for heedlessness. Monks, a lay follower endowed with these five qualities dwells at home with confidence.” Second.

3. නිරයසුත්තං

3. The Discourse on Hell

173. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

173. “Monks, a lay follower endowed with five qualities is placed in hell as if carried and set down there. With which five? He is one who destroys life… and so on… he is one who is given to intoxicating drinks that are a cause for heedlessness. Monks, a lay follower endowed with these five qualities is placed in hell as if carried and set down there.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. තතියං.

“Monks, a lay follower endowed with five qualities is placed in heaven as if carried and set down there. With which five? He abstains from destroying life… and so on… he abstains from intoxicating drinks that are a cause for heedlessness. Monks, a lay follower endowed with these five qualities is placed in heaven as if carried and set down there.” Third.

4. වෙරසුත්තං

4. The Discourse on Enmities

174. අථ [Pg.180] ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

174. Then the householder Anāthapiṇḍika went to where the Blessed One was. Having gone, and having paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. The Blessed One said this to the householder Anāthapiṇḍika as he was sitting to one side:

‘‘පඤ්ච, ගහපති, භයානි වෙරානි අප්පහාය ‘දුස්සීලො’ ඉති වුච්චති, නිරයඤ්ච උපපජ්ජති. කතමානි පඤ්ච? පාණාතිපාතං, අදින්නාදානං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරං, මුසාවාදං, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං – ඉමානි ඛො, ගහපති, පඤ්ච භයානි වෙරානි අප්පහාය ‘දුස්සීලො’ ඉති වුච්චති, නිරයඤ්ච උපපජ්ජති.

“Householder, without having abandoned five fears and enmities, one is called ‘immoral’ and is reborn in hell. What are the five? The destruction of life, the taking of what is not given, sexual misconduct, false speech, and the partaking of wines, liquors, and intoxicants which are a cause for heedlessness. Householder, without having abandoned these five fears and enmities, one is called ‘immoral’ and is reborn in hell.

‘‘පඤ්ච, ගහපති, භයානි වෙරානි පහාය ‘සීලවා’ ඉති වුච්චති, සුගතිඤ්ච උපපජ්ජති. කතමානි පඤ්ච? පාණාතිපාතං, අදින්නාදානං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරං, මුසාවාදං, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං – ඉමානි ඛො, ගහපති, පඤ්ච භයානි වෙරානි පහාය ‘සීලවා’ ඉති වුච්චති, සුගතිඤ්ච උපපජ්ජති.

“Householder, by abandoning five fears and enmities, one is called ‘virtuous’ and is reborn in a good destination. What are the five? The destruction of life, the taking of what is not given, sexual misconduct, false speech, and the partaking of wines, liquors, and intoxicants which are a cause for heedlessness. These, householder, are the five fears and enmities by abandoning which one is called ‘virtuous’ and is reborn in a good destination.

‘‘යං, ගහපති, පාණාතිපාතී පාණාතිපාතපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, පාණාතිපාතා පටිවිරතො නෙව දිට්ඨධම්මිකං භයං වෙරං පසවති, න සම්පරායිකං භයං වෙරං පසවති, න චෙතසිකං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. පාණාතිපාතා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති.

“Householder, one who destroys life, on account of destroying life, generates fear and enmity in this present life, generates fear and enmity in the life to come, and experiences mental suffering and displeasure. One who abstains from destroying life does not generate fear and enmity in this present life, does not generate fear and enmity in the life to come, and does not experience mental suffering and displeasure. For one who abstains from destroying life, that fear and enmity is thus pacified.

‘‘යං, ගහපති, අදින්නාදායී…පෙ….

“Householder, one who takes what is not given… and so on….

‘‘යං, ගහපති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී…පෙ….

“Householder, one who engages in sexual misconduct… and so on….

‘‘යං, ගහපති, මුසාවාදී…පෙ….

“Householder, one who speaks falsely… and so on….

‘‘යං, ගහපති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො නෙව දිට්ඨධම්මිකං භයං වෙරං පසවති, න සම්පරායිකං භයං වෙරං පසවති, න චෙතසිකං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොතී’’ති.

“Householder, one who partakes of wines, liquors, and intoxicants which are a cause for heedlessness, on account of partaking of wines, liquors, and intoxicants which are a cause for heedlessness, generates fear and enmity in this present life, generates fear and enmity in the life to come, and experiences mental suffering and displeasure. One who abstains from partaking of wines, liquors, and intoxicants which are a cause for heedlessness does not generate fear and enmity in this present life, does not generate fear and enmity in the life to come, and does not experience mental suffering and displeasure. For one who abstains from partaking of wines, liquors, and intoxicants which are a cause for heedlessness, that fear and enmity is thus pacified.”

‘‘යො [Pg.181] පාණමතිපාතෙති, මුසාවාදඤ්ච භාසති;

ලොකෙ අදින්නං ආදියති, පරදාරඤ්ච ගච්ඡති;

සුරාමෙරයපානඤ්ච, යො නරො අනුයුඤ්ජති.

“Whoever destroys life and speaks falsehood; takes what is not given in the world and goes to another’s wife; whatever person devotes himself to the drinking of liquor and intoxicants—

‘‘අප්පහාය පඤ්ච වෙරානි, දුස්සීලො ඉති වුච්චති;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජති.

Without having abandoned the five enmities, one is called ‘immoral’; on the breaking up of the body, that unwise one is reborn in hell.

‘‘යො පාණං නාතිපාතෙති, මුසාවාදං න භාසති;

ලොකෙ අදින්නං නාදියති, පරදාරං න ගච්ඡති;

සුරාමෙරයපානඤ්ච, යො නරො නානුයුඤ්ජති.

Whoever does not destroy life, nor speak falsehood; does not take what is not given in the world, nor go to another’s wife; and whatever person does not devote himself to the drinking of liquor and intoxicants—

‘‘පහාය පඤ්ච වෙරානි, සීලවා ඉති වුච්චති;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සුගතිං සොපපජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං;

Having abandoned the five enmities, one is called ‘virtuous’; on the breaking up of the body, that wise one is reborn in a good destination.” Fourth.

5. චණ්ඩාලසුත්තං

5. The Discourse on the Outcaste

175. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකචණ්ඩාලො ච හොති උපාසකමලඤ්ච උපාසකපතිකුට්ඨො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො හොති; දුස්සීලො හොති; කොතූහලමඞ්ගලිකො හොති, මඞ්ගලං පච්චෙති නො කම්මං; ඉතො ච බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසති; තත්ථ ච පුබ්බකාරං කරොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකචණ්ඩාලො ච හොති උපාසකමලඤ්ච උපාසකපතිකුට්ඨො ච.

175. “Monks, a lay follower endowed with five qualities is an outcaste among lay followers, a stain among lay followers, and a detested lay follower. What five? He is faithless; he is immoral; he is superstitious about omens, relying on omens and not on kamma; he seeks those worthy of offerings outside this dispensation; and he gives precedence there. Monks, a lay follower endowed with these five qualities is an outcaste among lay followers, a stain among lay followers, and a detested lay follower.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකරතනඤ්ච හොති උපාසකපදුමඤ්ච උපාසකපුණ්ඩරීකඤ්ච. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො හොති; සීලවා හොති; අකොතූහලමඞ්ගලිකො හොති, කම්මං පච්චෙති නො මඞ්ගලං; න ඉතො බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසති; ඉධ ච පුබ්බකාරං කරොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකරතනඤ්ච හොති උපාසකපදුමඤ්ච උපාසකපුණ්ඩරීකඤ්චා’’ති. පඤ්චමං.

“Monks, a lay follower endowed with five qualities is a jewel among lay followers, a lotus among lay followers, and a white lotus among lay followers. What five? He is faithful; he is virtuous; he is not superstitious about omens, relying on kamma and not on omens; he does not seek those worthy of offerings outside this dispensation; and he gives precedence here. Monks, a lay follower endowed with these five qualities is a jewel among lay followers, a lotus among lay followers, and a white lotus among lay followers.”

6. පීතිසුත්තං

6. The Discourse on Joy

176. අථ [Pg.182] ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති පඤ්චමත්තෙහි උපාසකසතෙහි පරිවුතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

176. Then the householder Anāthapiṇḍika, surrounded by about five hundred lay followers, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One said to the householder Anāthapiṇḍika, who was sitting to one side:

‘‘තුම්හෙ ඛො, ගහපති, භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. න ඛො, ගහපති, තාවතකෙනෙව තුට්ඨි කරණීයා – ‘මයං භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙනා’ති. තස්මාතිහ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘කින්ති මයං කාලෙන කාලං පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාමා’ති! එවඤ්හි වො, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

“Householder, you attend upon the Sangha of monks with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. But, householder, you should not be satisfied merely with this: ‘We attend upon the Sangha of monks with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.’ Therefore, householder, you should train yourselves thus: ‘How might we, from time to time, attain and dwell in the joy of seclusion?’ This is how you should train yourselves.”

එවං වුත්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘තුම්හෙ ඛො, ගහපති, භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. න ඛො, ගහපති, තාවතකෙනෙව තුට්ඨි කරණීයා – මයං භික්ඛුසඞ්ඝං පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙනාති. තස්මාතිහ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – කින්ති මයං කාලෙන කාලං පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යාමාති! එවඤ්හි වො, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’න්ති. යස්මිං, භන්තෙ, සමයෙ අරියසාවකො පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරති, පඤ්චස්ස ඨානානි තස්මිං සමයෙ න හොන්ති. යම්පිස්ස කාමූපසංහිතං දුක්ඛං දොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස කාමූපසංහිතං සුඛං සොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස අකුසලූපසංහිතං දුක්ඛං දොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස අකුසලූපසංහිතං සුඛං සොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස කුසලූපසංහිතං දුක්ඛං දොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යස්මිං, භන්තෙ, සමයෙ අරියසාවකො පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉමානිස්ස පඤ්ච ඨානානි තස්මිං සමයෙ න හොන්තී’’ති.

When this was said, the Venerable Sāriputta said to the Blessed One: “It is wonderful, venerable sir! It is amazing, venerable sir! How well spoken this is by the Blessed One: ‘Householder, you attend upon the Sangha of monks with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. But, householder, you should not be satisfied merely with this: “We attend upon the Sangha of monks with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.” Therefore, householder, you should train yourselves thus: “How might we, from time to time, attain and dwell in the joy of seclusion?” This is how you should train yourselves.’ Venerable sir, when a noble disciple attains and dwells in the joy of seclusion, five states are not present in him at that time. Any suffering and displeasure connected with sensual pleasures are not present in him at that time. Any pleasure and happiness connected with sensual pleasures are not present in him at that time. Any suffering and displeasure connected with the unwholesome are not present in him at that time. Any pleasure and happiness connected with the unwholesome are not present in him at that time. Any suffering and displeasure connected with the wholesome are not present in him at that time. Venerable sir, when a noble disciple attains and dwells in the joy of seclusion, these five states are not present in him at that time.”

‘‘සාධු [Pg.183] සාධු, සාරිපුත්ත! යස්මිං, සාරිපුත්ත, සමයෙ අරියසාවකො පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරති, පඤ්චස්ස ඨානානි තස්මිං සමයෙ න හොන්ති. යම්පිස්ස කාමූපසංහිතං දුක්ඛං දොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස කාමූපසංහිතං සුඛං සොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස අකුසලූපසංහිතං දුක්ඛං දොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස අකුසලූපසංහිතං සුඛං සොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යම්පිස්ස කුසලූපසංහිතං දුක්ඛං දොමනස්සං, තම්පිස්ස තස්මිං සමයෙ න හොති. යස්මිං, සාරිපුත්ත, සමයෙ අරියසාවකො පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉමානිස්ස පඤ්ච ඨානානි තස්මිං සමයෙ න හොන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

“Good, good, Sāriputta! Sāriputta, when a noble disciple attains and dwells in the joy of seclusion, five states are not present in him at that time. Any suffering and displeasure connected with sensual pleasures are not present in him at that time. Any pleasure and happiness connected with sensual pleasures are not present in him at that time. Any suffering and displeasure connected with the unwholesome are not present in him at that time. Any pleasure and happiness connected with the unwholesome are not present in him at that time. Any suffering and displeasure connected with the wholesome are not present in him at that time. Sāriputta, when a noble disciple attains and dwells in the joy of seclusion, these five states are not present in him at that time.”

7. වණිජ්ජාසුත්තං

7. The Discourse on Trades

177. ‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, වණිජ්ජා උපාසකෙන අකරණීයා. කතමා පඤ්ච? සත්ථවණිජ්ජා, සත්තවණිජ්ජා, මංසවණිජ්ජා, මජ්ජවණිජ්ජා, විසවණිජ්ජා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වණිජ්ජා උපාසකෙන අකරණීයා’’ති. සත්තමං.

177. “Monks, these five trades should not be engaged in by a lay follower. What five? Trading in weapons, trading in living beings, trading in meat, trading in intoxicants, and trading in poison. These, monks, are the five trades that should not be engaged in by a lay follower.”

8. රාජාසුත්තං

8. The Discourse on the King

178. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘අයං පුරිසො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා පාණාතිපාතා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘අයං පුරිසො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා පාණාතිපාතා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’ති. අපි ච, ඛ්වස්ස තථෙව පාපකම්මං පවෙදෙන්ති – ‘අයං පුරිසො ඉත්ථිං වා පුරිසං වා ජීවිතා වොරොපෙසීති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා පාණාතිපාතහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති [Pg.184] වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්ති. අපි නු තුම්හෙහි එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති.

178. “What do you think, monks? Have you ever seen or heard: ‘This person, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life. For the reason of his abstaining from the destruction of life, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish’?” “This is not so, Venerable Sir.” “Good, monks! I too have never seen nor heard: ‘This person, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life. For the reason of his abstaining from the destruction of life, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish.’ But rather, they make known his evil deed in just this way: ‘This person has deprived a woman or a man of life.’ Then, on account of the destruction of life, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish. Have you ever seen or heard of such a case?” “We have seen it, Venerable Sir, we have heard it, and we shall hear of it.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘අයං පුරිසො අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා අදින්නාදානා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘අයං පුරිසො අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා අදින්නාදානා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’ති. අපි ච ඛ්වස්ස තථෙව පාපකම්මං පවෙදෙන්ති – ‘අයං පුරිසො ගාමා වා අරඤ්ඤා වා අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදියීති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා අදින්නාදානහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්ති. අපි නු තුම්හෙහි එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති.

“What do you think, monks? Have you ever seen or heard: ‘This person, having abandoned taking what is not given, abstains from taking what is not given. For the reason of his abstaining from taking what is not given, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish’?” “This is not so, Venerable Sir.” “Good, monks! I too have never seen nor heard: ‘This person, having abandoned taking what is not given, abstains from taking what is not given. For the reason of his abstaining from taking what is not given, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish.’ But rather, they make known his evil deed in just this way: ‘This person, from a village or from the wilderness, has taken what was not given, in the manner of theft.’ Then, on account of taking what is not given, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish. Have you ever seen or heard of such a case?” “We have seen it, Venerable Sir, we have heard it, and we shall hear of it.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘අයං පුරිසො කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘අයං පුරිසො කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’ති. අපි ච ඛ්වස්ස තථෙව පාපකම්මං පවෙදෙන්ති – ‘අයං පුරිසො පරිත්ථීසු පරකුමාරීසු චාරිත්තං ආපජ්ජීති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා කාමෙසුමිච්ඡාචාරහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්ති. අපි නු තුම්හෙහි එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති.

“What do you think, monks? Have you ever seen or heard: ‘This person, having abandoned sexual misconduct, abstains from sexual misconduct. For the reason of his abstaining from sexual misconduct, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish’?” “This is not so, Venerable Sir.” “Good, monks! I too have never seen nor heard: ‘This person, having abandoned sexual misconduct, abstains from sexual misconduct. For the reason of his abstaining from sexual misconduct, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish.’ But rather, they make known his evil deed in just this way: ‘This person has engaged in misconduct with others’ women or with others’ young maidens.’ Then, on account of sexual misconduct, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish. Have you ever seen or heard of such a case?” “We have seen it, Venerable Sir, we have heard it, and we shall hear of it.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘අයං පුරිසො මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා [Pg.185] මුසාවාදා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘අයං පුරිසො මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා මුසාවාදා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’ති. අපි ච ඛ්වස්ස තථෙව පාපකම්මං පවෙදෙන්ති – ‘අයං පුරිසො ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා මුසාවාදෙන අත්ථං පභඤ්ජීති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා මුසාවාදහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්ති. අපි නු තුම්හෙහි එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති.

“What do you think, monks? Have you ever seen or heard: ‘This person, having abandoned false speech, abstains from false speech. For the reason of his abstaining from false speech, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish’?” “This is not so, Venerable Sir.” “Good, monks! I too have never seen nor heard: ‘This person, having abandoned false speech, abstains from false speech. For the reason of his abstaining from false speech, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish.’ But rather, they make known his evil deed in just this way: ‘This person, by means of false speech, has destroyed the welfare of a householder or a householder’s son.’ Then, on account of false speech, kings seize him and execute him, or imprison him, or banish him, or deal with him as they wish. Have you ever seen or heard of such a case?” “We have seen it, Venerable Sir, we have heard it, and we shall hear of it.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තුම්හෙහි දිට්ඨං වා සුතං වා – ‘අයං පුරිසො සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං පහාය සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ! මයාපි ඛො එතං, භික්ඛවෙ, නෙව දිට්ඨං න සුතං – ‘අයං පුරිසො සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං පහාය සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතොති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා වෙරමණිහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්තී’ති. අපි ච ඛ්වස්ස තථෙව පාපකම්මං පවෙදෙන්ති – ‘අයං පුරිසො සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං අනුයුත්තො ඉත්ථිං වා පුරිසං වා ජීවිතා වොරොපෙසි ; අයං පුරිසො සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං අනුයුත්තො ගාමා වා අරඤ්ඤා වා අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදියි ; අයං පුරිසො සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං අනුයුත්තො පරිත්ථීසු පරකුමාරීසු චාරිත්තං ආපජ්ජි ; අයං පුරිසො සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානං අනුයුත්තො ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා මුසාවාදෙන අත්ථං පභඤ්ජීති. තමෙනං රාජානො ගහෙත්වා සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානහෙතු හනන්ති වා බන්ධන්ති වා පබ්බාජෙන්ති වා යථාපච්චයං වා කරොන්ති. අපි නු තුම්හෙහි එවරූපං දිට්ඨං වා සුතං වා’’’ති? ‘‘දිට්ඨඤ්ච නො, භන්තෙ, සුතඤ්ච සුය්‍යිස්සති චා’’ති. අට්ඨමං.

“What do you think, monks? Have you ever seen or heard of this: ‘This person, having abandoned distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, abstains from distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness. On account of this, his abstention from distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, kings seize him and execute him, imprison him, banish him, or deal with him as they see fit’?” “Certainly not, venerable sir.” “Good, monks! I too have never seen or heard of this: ‘This person, having abandoned distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, abstains from distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness. On account of this, his abstention from distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, kings seize him and execute him, imprison him, banish him, or deal with him as they see fit.’ But rather, they make known his evil deed thus: ‘This person, given to distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, has deprived a woman or a man of life; this person, given to distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, has taken what was not given from a village or a forest, which is considered theft; this person, given to distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, has engaged in misconduct with the wives of others or with the young women of others; this person, given to distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, has destroyed the welfare of a householder or a householder’s son through false speech.’ Then kings seize him and, on account of consuming distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness, execute him, imprison him, banish him, or deal with him as they see fit. Have you ever seen or heard of such a case?” “We have seen it, venerable sir, we have heard it, and we shall hear of it again.” Eighth.

9. ගිහිසුත්තං

9. The Discourse on the Householder

179. අථ [Pg.186] ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති පඤ්චමත්තෙහි උපාසකසතෙහි පරිවුතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘යං කඤ්චි, සාරිපුත්ත, ජානෙය්‍යාථ ගිහිං ඔදාතවසනං පඤ්චසු සික්ඛාපදෙසු සංවුතකම්මන්තං චතුන්නං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභිං අකිච්ඡලාභිං අකසිරලාභිං, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’’’ති.

179. Then the householder Anāthapiṇḍika, surrounded by about five hundred lay followers, approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Then the Blessed One addressed the Venerable Sāriputta: “Sāriputta, should you know of any householder clad in white whose actions are restrained in regard to the five training precepts, and who obtains at will, without difficulty, and without trouble, the four abidings pertaining to the higher mind, which are pleasant dwellings in this very life, that person, if they so wish, could declare of themselves: ‘For me, hell is destroyed, the animal realm is destroyed, the realm of petas is destroyed; the planes of misery, the bad destinations, the state of ruin are destroyed. I am a stream-enterer, not subject to downfall, assured, and bound for enlightenment.’”

‘‘කතමෙසු පඤ්චසු සික්ඛාපදෙසු සංවුතකම්මන්තො හොති? ඉධ, සාරිපුත්ත, අරියසාවකො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉමෙසු පඤ්චසු සික්ඛාපදෙසු සංවුතකම්මන්තො හොති.

“In which five training precepts are his actions restrained? Here, Sāriputta, a noble disciple abstains from the destruction of life, abstains from taking what is not given, abstains from misconduct in sensual pleasures, abstains from false speech, and abstains from distilled and fermented intoxicants which are a cause for heedlessness. It is in these five training precepts that his actions are restrained.

‘‘කතමෙසං චතුන්නං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී? ඉධ, සාරිපුත්ත, අරියසාවකො බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි, සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. අයමස්ස පඨමො ආභිචෙතසිකො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරො අධිගතො හොති අවිසුද්ධස්ස චිත්තස්ස විසුද්ධියා අපරියොදාතස්ස චිත්තස්ස පරියොදපනාය.

“Of which four abidings pertaining to the higher mind, which are pleasant dwellings in this very life, is one an obtainer at will, without difficulty, and without trouble? Here, Sāriputta, a noble disciple is possessed of unwavering confidence in the Buddha thus: ‘Indeed, the Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, a Sublime One, a Knower of the world, an unsurpassed guide for persons to be tamed, a Teacher of gods and humans, an Enlightened One, a Blessed One.’ This is the first abiding pertaining to the higher mind, a pleasant dwelling in this very life, that is attained for the purification of an impure mind and for the cleansing of an uncleansed mind.

‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, අරියසාවකො ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. අයමස්ස දුතියො ආභිචෙතසිකො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරො අධිගතො හොති අවිසුද්ධස්ස චිත්තස්ස විසුද්ධියා අපරියොදාතස්ස චිත්තස්ස පරියොදපනාය.

“Furthermore, Sāriputta, a noble disciple is possessed of unwavering confidence in the Dhamma thus: ‘The Dhamma is well-proclaimed by the Blessed One, visible here and now, immediate, inviting one to come and see, leading onward, to be realized by the wise for themselves.’ This is the second abiding pertaining to the higher mind, a pleasant dwelling in this very life, that is attained for the purification of an impure mind and for the cleansing of an uncleansed mind.

‘‘පුන [Pg.187] චපරං, සාරිපුත්ත, අරියසාවකො සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. අයමස්ස තතියො ආභිචෙතසිකො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරො අධිගතො හොති අවිසුද්ධස්ස චිත්තස්ස විසුද්ධියා අපරියොදාතස්ස චිත්තස්ස පරියොදපනාය.

“Furthermore, Sāriputta, a noble disciple is possessed of unwavering confidence in the Saṅgha thus: ‘The Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way, practicing the straight way, practicing the methodical way, practicing the proper way. That is, the four pairs of persons, the eight individuals. This Saṅgha of the Blessed One’s disciples is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.’ This is the third abiding pertaining to the higher mind, a pleasant dwelling in this very life, that is attained for the purification of an impure mind and for the cleansing of an uncleansed mind.

‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, අරියසාවකො අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො හොති අඛණ්ඩෙහි අච්ඡිද්දෙහි අසබලෙහි අකම්මාසෙහි භුජිස්සෙහි විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහි අපරාමට්ඨෙහි සමාධිසංවත්තනිකෙහි. අයමස්ස චතුත්ථො ආභිචෙතසිකො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරො අධිගතො හොති අවිසුද්ධස්ස චිත්තස්ස විසුද්ධියා අපරියොදාතස්ස චිත්තස්ස පරියොදපනාය. ඉමෙසං චතුන්නං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී.

“Furthermore, Sāriputta, a noble disciple is possessed of virtues dear to the noble ones—unbroken, unblemished, unspotted, unmarred, liberating, praised by the wise, ungrasped, and conducive to concentration. This is the fourth abiding pertaining to the higher mind, a pleasant dwelling in this very life, that is attained for the purification of an impure mind and for the cleansing of an uncleansed mind. Of these four abidings pertaining to the higher mind, which are pleasant dwellings in this very life, one is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble.

‘‘යං කඤ්චි, සාරිපුත්ත, ජානෙය්‍යාථ ගිහිං ඔදාතවසනං – ඉමෙසු පඤ්චසු සික්ඛාපදෙසු සංවුතකම්මන්තං, ඉමෙසඤ්ච චතුන්නං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභිං අකිච්ඡලාභිං අකසිරලාභිං, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’’’ති.

Sāriputta, whatever householder clad in white you may know to be one whose actions are restrained with regard to these five training precepts, and who obtains at will, without difficulty, and without trouble these four higher mental states that are pleasant abidings in this very life—he, if he wishes, may declare of himself: ‘Hell is ended for me, the animal realm is ended, the realm of ghosts is ended, the plane of misery, the bad destination, the state of downfall is ended. I am a stream-enterer, not subject to downfall, assured, and destined for enlightenment.’

‘‘නිරයෙසු භයං දිස්වා, පාපානි පරිවජ්ජයෙ;

අරියධම්මං සමාදාය, පණ්ඩිතො පරිවජ්ජයෙ.

A wise person, having seen the danger in the hells, should avoid evil deeds; having undertaken the noble Dhamma, they should avoid them.

‘‘න හිංසෙ පාණභූතානි, විජ්ජමානෙ පරක්කමෙ;

මුසා ච න භණෙ ජානං, අදින්නං න පරාමසෙ.

When making an effort, one should not harm living beings; knowing, one should not speak falsely, nor take what is not given.

‘‘සෙහි දාරෙහි සන්තුට්ඨො, පරදාරඤ්ච ආරමෙ ;

මෙරයං වාරුණිං ජන්තු, න පිවෙ චිත්තමොහනිං.

Content with one's own wives, one should keep far from the wives of others; a being should not drink fermented and distilled liquor that deludes the mind.

‘‘අනුස්සරෙය්‍ය [Pg.188] සම්බුද්ධං, ධම්මඤ්චානුවිතක්කයෙ;

අබ්‍යාපජ්ජං හිතං චිත්තං, දෙවලොකාය භාවයෙ.

One should repeatedly recollect the Fully Awakened One, and reflect upon the Dhamma; one should cultivate a mind free from ill will and conducive to welfare, for the sake of the Brahma world.

‘‘උපට්ඨිතෙ දෙය්‍යධම්මෙ, පුඤ්ඤත්ථස්ස ජිගීසතො ;

සන්තෙසු පඨමං දින්නා, විපුලා හොති දක්ඛිණා.

When an object for offering is present, for one who desires merit and seeks what is wholesome, a donation given first to the good persons has an extensive result.

‘‘සන්තො හවෙ පවක්ඛාමි, සාරිපුත්ත සුණොහි මෙ;

ඉති කණ්හාසු සෙතාසු, රොහිණීසු හරීසු වා.

Indeed, Sāriputta, I will speak of the good persons; listen to me. Whether among black, white, red, or green ones,

‘‘කම්මාසාසු සරූපාසු, ගොසු පාරෙවතාසු වා;

යාසු කාසුචි එතාසු, දන්තො ජායති පුඞ්ගවො.

or among variegated, similar-colored, or dove-colored cows—among any of these, a tamed, leading bull is born.

‘‘ධොරය්හො බලසම්පන්නො, කල්‍යාණජවනික්කමො;

තමෙව භාරෙ යුඤ්ජන්ති, නාස්ස වණ්ණං පරික්ඛරෙ.

Able to bear a burden, endowed with strength, possessing good and swift exertion; they yoke that very bull to the burden, they do not examine its color.

‘‘එවමෙවං මනුස්සෙසු, යස්මිං කිස්මිඤ්චි ජාතියෙ;

ඛත්තියෙ බ්‍රාහ්මණෙ වෙස්සෙ, සුද්දෙ චණ්ඩාලපුක්කුසෙ.

Just so among humans, in whatever family one is born; whether in the warrior, brahmin, merchant, or worker caste, or in the outcast or scavenger caste.

‘‘යාසු කාසුචි එතාසු, දන්තො ජායති සුබ්බතො;

ධම්මට්ඨො සීලසම්පන්නො, සච්චවාදී හිරීමනො.

In any of these families, one of good conduct is born, who is tamed, established in Dhamma, endowed with virtue, a speaker of truth, and possessing a conscientious mind.

‘‘පහීනජාතිමරණො, බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලී;

පන්නභාරො විසංයුත්තො, කතකිච්චො අනාසවො.

He has abandoned birth and death, is complete in the holy life, has laid down the burden, is unbound, has done what had to be done, and is without taints.

‘‘පාරගූ සබ්බධම්මානං, අනුපාදාය නිබ්බුතො;

තස්මිඤ්ච විරජෙ ඛෙත්තෙ, විපුලා හොති දක්ඛිණා.

Having gone to the far shore of all phenomena, he is extinguished without clinging. In that dust-free field, a donation has an extensive result.

‘‘බාලා ච අවිජානන්තා, දුම්මෙධා අස්සුතාවිනො;

බහිද්ධා දදන්ති දානානි, න හි සන්තෙ උපාසරෙ.

The foolish, not knowing, unwise, and unlearned give gifts outside the Dispensation; they do not attend upon the good persons.

‘‘යෙ ච සන්තෙ උපාසන්ති, සප්පඤ්ඤෙ ධීරසම්මතෙ;

සද්ධා ච නෙසං සුගතෙ, මූලජාතා පතිට්ඨිතා.

But those who attend upon the good persons, who are wise and esteemed by the wise, their faith in the Well-gone One has taken root and is established.

‘‘දෙවලොකඤ්ච තෙ යන්ති, කුලෙ වා ඉධ ජායරෙ;

අනුපුබ්බෙන නිබ්බානං, අධිගච්ඡන්ති පණ්ඩිතා’’ති. නවමං;

They go to the heavenly world, or are born here in a noble family; sequentially, the wise attain Nibbāna. The ninth sutta is finished.

10. ගවෙසීසුත්තං

10. The Discourse on Gavesī

180. එකං [Pg.189] සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අද්දසා ඛො භගවා අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ මහන්තං සාලවනං; දිස්වාන මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන තං සාලවනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං සාලවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි.

180. At one time, the Blessed One was journeying on tour in the Kosala country together with a great community of monks. The Blessed One, having set out on a long journey, saw a great sal-wood forest in a certain place. Having seen it, stepping off the road, he approached that sal-wood forest. Having approached and entered that sal-wood forest, he manifested a smile in a certain place.

අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො භගවතො සිතස්ස පාතුකම්මාය? න අකාරණෙන තථාගතා සිතං පාතුකරොන්තී’’ති.

Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: 'What, indeed, is the cause, what is the condition for the Blessed One's manifestation of a smile? Not without a reason do the Tathāgatas manifest a smile.' Then the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: 'What, venerable sir, is the cause, what is the condition for the Blessed One's manifestation of a smile? Not without a reason do the Tathāgatas manifest a smile.'

‘‘භූතපුබ්බං, ආනන්ද, ඉමස්මිං පදෙසෙ නගරං අහොසි ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බහුජනං ආකිණ්ණමනුස්සං. තං ඛො පනානන්ද, නගරං කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි. කස්සපස්ස ඛො පනානන්ද, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ගවෙසී නාම උපාසකො අහොසි සීලෙසු අපරිපූරකාරී. ගවෙසිනා ඛො, ආනන්ද, උපාසකෙන පඤ්චමත්තානි උපාසකසතානි පටිදෙසිතානි සමාදපිතානි අහෙසුං සීලෙසු අපරිපූරකාරිනො. අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි – ‘අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා, අහඤ්චම්හි සීලෙසු අපරිපූරකාරී, ඉමානි ච පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු අපරිපූරකාරිනො. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං; හන්දාහං අතිරෙකායා’’’ති.

“Formerly, Ānanda, in this place there was a city that was prosperous, flourishing, with many people, and crowded with humans. And, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, dwelt in dependence on that city. Now, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, had a lay follower named Gavesī, who was not a fulfiller of the precepts. And, Ānanda, by the lay follower Gavesī, five hundred lay followers, who were not fulfillers of the precepts, had been instructed and established. Then, Ānanda, this thought occurred to the lay follower Gavesī: ‘I am indeed of great help to these five hundred lay followers, their leader, their establisher. And I am not a fulfiller of the precepts, and these five hundred lay followers are also not fulfillers of the precepts. Thus, this is exactly the same; there is nothing superior. Well now, I shall practice for superiority.’”

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන තානි පඤ්ච උපාසකසතානි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තානි පඤ්ච උපාසකසතානි එතදවොච – ‘අජ්ජතග්ගෙ මං ආයස්මන්තො සීලෙසු පරිපූරකාරිං ධාරෙථා’ති! අථ ඛො, ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි – ‘අය්‍යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්‍යො හි නාම ගවෙසී [Pg.190] සීලෙසු පරිපූරකාරී භවිස්සති. කිමඞ්ගං පන මය’න්ති ! අථ ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන ගවෙසී උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ගවෙසිං උපාසකං එතදවොචුං – ‘අජ්ජතග්ගෙ අය්‍යො ගවෙසී ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො ධාරෙතූ’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි – ‘අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා, අහඤ්චම්හි සීලෙසු පරිපූරකාරී, ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං; හන්දාහං අතිරෙකායා’’’ති!

“Then, Ānanda, the lay follower Gavesī approached those five hundred lay followers. Having approached, he said this to those five hundred lay followers: ‘From today onwards, may the venerable ones regard me as a fulfiller of the precepts!’ Then, Ānanda, this thought occurred to those five hundred lay followers: ‘The noble Gavesī is indeed of great help to us, our leader, our establisher. The noble Gavesī will indeed become a fulfiller of the precepts. What reason is there that we should not?’ Then, Ānanda, those five hundred lay followers approached the lay follower Gavesī. Having approached, they said this to the lay follower Gavesī: ‘From today onwards, may the noble Gavesī regard these five hundred lay followers as fulfillers of the precepts.’ Then, Ānanda, this thought occurred to the lay follower Gavesī: ‘I am indeed of great help to these five hundred lay followers, their leader, their establisher. And I am a fulfiller of the precepts, and these five hundred lay followers are also fulfillers of the precepts. Thus, this is exactly the same; there is nothing superior. Well now, I shall practice for superiority!’”

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන තානි පඤ්ච උපාසකසතානි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තානි පඤ්ච උපාසකසතානි එතදවොච – ‘අජ්ජතග්ගෙ මං ආයස්මන්තො බ්‍රහ්මචාරිං ධාරෙථ ආරාචාරි විරතං මෙථුනා ගාමධම්මා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි – ‘අය්‍යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්‍යො හි නාම ගවෙසී බ්‍රහ්මචාරී භවිස්සති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. කිමඞ්ගං පන මය’න්ති! අථ ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන ගවෙසී උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ගවෙසිං උපාසකං එතදවොචුං – ‘අජ්ජතග්ගෙ අය්‍යො ගවෙසී ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි බ්‍රහ්මචාරිනො ධාරෙතු ආරාචාරිනො විරතා මෙථුනා ගාමධම්මා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි – ‘අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අහඤ්චම්හි සීලෙසු පරිපූරකාරී. ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො. අහඤ්චම්හි බ්‍රහ්මචාරී ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාචාරිනො විරතා මෙථුනා ගාමධම්මා. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං; හන්දාහං අතිරෙකායා’’’ති.

Then, Ānanda, the lay follower Gavesī approached those five hundred lay followers. Having approached, he said this to those five hundred lay followers: ‘From today onwards, venerable sirs, regard me as a practitioner of the holy life, faring aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers.’ Then, Ānanda, this thought occurred to those five hundred lay followers: ‘The noble Gavesī is of great help to us, our leader, our establisher. The noble Gavesī will indeed become a practitioner of the holy life, faring aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers. Why then should we not also become so?’ Then, Ānanda, those five hundred lay followers approached the lay follower Gavesī. Having approached, they said this to the lay follower Gavesī: ‘From today onwards, may the noble Gavesī regard these five hundred lay followers also as practitioners of the holy life, faring aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers.’ Then, Ānanda, this thought occurred to the lay follower Gavesī: ‘I am of great help to these five hundred lay followers, their leader, their establisher. I am a fulfiller of the precepts, and these five hundred lay followers are also fulfillers of the precepts. I am a practitioner of the holy life, faring aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers, and these five hundred lay followers are also practitioners of the holy life, faring aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers. Thus, this is exactly the same; there is nothing superior. Well now, I shall strive for something superior.’”

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන තානි පඤ්ච උපාසකසතානි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තානි පඤ්ච උපාසකසතානි එතදවොච – ‘අජ්ජතග්ගෙ මං ආයස්මන්තො එකභත්තිකං ධාරෙථ රත්තූපරතං විරතං [Pg.191] විකාලභොජනා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, තෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි – ‘අය්‍යො ඛො ගවෙසී බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්‍යො හි නාම ගවෙසී එකභත්තිකො භවිස්සති රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා. කිමඞ්ගං පන මය’න්ති! අථ ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන ගවෙසී උපාසකො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ගවෙසිං උපාසකං එතදවොචුං – ‘අජ්ජතග්ගෙ අය්‍යො ගවෙසී ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි එකභත්තිකෙ ධාරෙතු රත්තූපරතෙ විරතෙ විකාලභොජනා’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසිස්ස උපාසකස්ස එතදහොසි – ‘අහං ඛො ඉමෙසං පඤ්චන්නං උපාසකසතානං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අහඤ්චම්හි සීලෙසු පරිපූරකාරී. ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි සීලෙසු පරිපූරකාරිනො. අහඤ්චම්හි බ්‍රහ්මචාරී ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි බ්‍රහ්මචාරිනො ආරාචාරිනො විරතා මෙථුනා ගාමධම්මා. අහඤ්චම්හි එකභත්තිකො රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා. ඉමානිපි පඤ්ච උපාසකසතානි එකභත්තිකා රත්තූපරතා විරතා විකාලභොජනා. ඉච්චෙතං සමසමං, නත්ථි කිඤ්චි අතිරෙකං; හන්දාහං අතිරෙකායා’’’ති.

Then, Ānanda, the lay follower Gavesī approached those five hundred lay followers. Having approached, he said to them: ‘From today onward, venerable sirs, you should regard me as one who takes one meal a day, who abstains from eating at night and refrains from food at the wrong time.’ Then, Ānanda, this thought occurred to those five hundred lay followers: ‘The venerable Gavesī is of great assistance to us, a forerunner, one who encourages us to undertake the precepts. Surely, if the venerable Gavesī is to be one who takes one meal a day, abstaining from eating at night and refraining from food at the wrong time, why then should we not do likewise?’ Then, Ānanda, those five hundred lay followers approached the lay follower Gavesī. Having approached, they said to the lay follower Gavesī: ‘From today onward, may the venerable Gavesī regard these five hundred lay followers also as ones who take one meal a day, who abstain from eating at night and refrain from food at the wrong time.’ Then, Ānanda, this thought occurred to the lay follower Gavesī: ‘I am of great assistance to these five hundred lay followers, a forerunner, one who encourages them to undertake the precepts. I am one who fulfills the precepts perfectly, and these five hundred lay followers are also ones who fulfill the precepts perfectly. I am a celibate, living aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers. These five hundred lay followers are also celibate, living aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers. I am one who takes one meal a day, abstaining from eating at night and refraining from food at the wrong time. These five hundred lay followers are also ones who take one meal a day, abstaining from eating at night and refraining from food at the wrong time. In this respect, we are exactly the same; there is nothing superior. Well now, I shall strive for something superior!’

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං ලභෙය්‍යං උපසම්පද’න්ති. අලත්ථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසී උපාසකො කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනානන්ද, ගවෙසී භික්ඛු එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනානන්ද, ගවෙසී භික්ඛු අරහතං අහොසි.

Then, Ānanda, the lay follower Gavesī approached the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Having approached, he said to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, may I receive the going forth in the Blessed One’s presence? May I receive the higher ordination?’ The lay follower Gavesī, Ānanda, received the going forth in the presence of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One; he received the higher ordination. Not long after his higher ordination, Ānanda, the monk Gavesī, dwelling alone, secluded, heedful, ardent, and resolute, not long afterwards, realized for himself with direct knowledge in this very life the unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having entered upon it, he dwelt therein. He knew directly: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ And so, Ānanda, the monk Gavesī became one of the Arahants.

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, තෙස පඤ්චන්නං උපාසකසතානං එතදහොසි – ‘අය්‍යො ඛො ගවෙසී අම්හාකං බහූපකාරො පුබ්බඞ්ගමො සමාදපෙතා. අය්‍යො හි නාම ගවෙසී කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා [Pg.192] අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සති. කිමඞ්ගං පන මය’න්ති! අථ ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි යෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා කස්සපං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොචුං – ‘ලභෙය්‍යාම මයං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යාම උපසම්පද’න්ති. අලභිංසු ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච උපාසකසතානි කස්සපස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලභිංසු උපසම්පදං.

Then, Ānanda, this thought occurred to those five hundred lay followers: ‘The venerable Gavesī is of great assistance to us, a forerunner, one who encourages us to undertake the precepts. Indeed, the venerable Gavesī will shave off his hair and beard, put on the saffron robes, and go forth from the household life into homelessness. Why then should we not do likewise?’ Then, Ānanda, those five hundred lay followers approached the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Having approached, they said to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, may we receive the going forth in the Blessed One’s presence? May we receive the higher ordination?’ Those five hundred lay followers, Ānanda, received the going forth in the presence of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One; they received the higher ordination.

‘‘අථ ඛො, ආනන්ද, ගවෙසිස්ස භික්ඛුනො එතදහොසි – ‘අහං ඛො ඉමස්ස අනුත්තරස්ස විමුත්තිසුඛස්ස නිකාමලාභී හොමි අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. අහො වතිමානිපි පඤ්ච භික්ඛුසතානි ඉමස්ස අනුත්තරස්ස විමුත්තිසුඛස්ස නිකාමලාභිනො අස්සු අකිච්ඡලාභිනො අකසිරලාභිනො’ති. අථ ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච භික්ඛුසතානි වූපකට්ඨා අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්තා නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරිංසු. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤිංසු’’.

Then, Ānanda, this thought occurred to the monk Gavesī: ‘I am one who obtains this unsurpassed bliss of liberation at will, without difficulty, without trouble. Oh, may these five hundred monks also become ones who obtain this unsurpassed bliss of liberation at will, without difficulty, without trouble!’ Then, Ānanda, those five hundred monks, dwelling secluded, heedful, ardent, and resolute, not long afterwards, realized for themselves with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having entered upon it, they dwelt therein. They knew directly: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’

‘‘ඉති ඛො, ආනන්ද, තානි පඤ්ච භික්ඛුසතානි ගවෙසීපමුඛානි උත්තරුත්තරි පණීතපණීතං වායමමානා අනුත්තරං විමුත්තිං සච්ඡාකංසු. තස්මාතිහ, ආනන්ද, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘උත්තරුත්තරි පණීතපණීතං වායමමානා අනුත්තරං විමුත්තිං සච්ඡිකරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, ආනන්ද, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දසමං.

“Thus, Ānanda, those five hundred monks with Gavesī as their chief, by striving ever higher and for what is ever more excellent, realized the unsurpassed liberation. Therefore, Ānanda, you should train in this way: ‘By striving ever higher and for what is ever more excellent, we will realize the unsurpassed liberation.’ This, Ānanda, is how you should train.” The tenth.

උපාසකවග්ගො තතියො.

The Chapter on Lay Followers, the Third.

තස්සුද්දානං –

The summary:

සාරජ්ජං විසාරදො නිරයං, වෙරං චණ්ඩාලපඤ්චමං;

පීති වණිජ්ජා රාජානො, ගිහී චෙව ගවෙසිනාති.

Timidity, the Confident, Hell, Enmity, and the Outcaste as the fifth; Rapture, Trade, Kings, the Householder, and Gavesī.

(19) 4. අරඤ්ඤවග්ගො

(19) 4. The Chapter on Forest-Dwellers

1. ආරඤ්ඤිකසුත්තං

1. The Discourse on Forest-Dwellers

181. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.193], භික්ඛවෙ, ආරඤ්ඤිකා. කතමෙ පඤ්ච? මන්දත්තා මොමූහත්තා ආරඤ්ඤිකො හොති, පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො ආරඤ්ඤිකො හොති, උම්මාදා චිත්තක්ඛෙපා ආරඤ්ඤිකො හොති, වණ්ණිතං බුද්ධෙහි බුද්ධසාවකෙහීති ආරඤ්ඤිකො හොති, අප්පිච්ඡතංයෙව නිස්සාය සන්තුට්ඨිංයෙව නිස්සාය සල්ලෙඛංයෙව නිස්සාය පවිවෙකංයෙව නිස්සාය ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය ආරඤ්ඤිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආරඤ්ඤිකා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤිකානං ය්වායං ආරඤ්ඤිකො අප්පිච්ඡතංයෙව නිස්සාය සන්තුට්ඨිංයෙව නිස්සාය සල්ලෙඛංයෙව නිස්සාය පවිවෙකංයෙව නිස්සාය ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය ආරඤ්ඤිකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤිකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච.

181. “Monks, there are these five types of forest-dwellers. Which five? One is a forest-dweller due to dullness and delusion; one is a forest-dweller due to evil wishes, being overcome by desire; one is a forest-dweller due to madness and mental distraction; one is a forest-dweller thinking, ‘This is praised by the Buddhas and the disciples of the Buddhas’; and one is a forest-dweller relying only on fewness of wishes, relying only on contentment, relying only on effacement, relying only on seclusion, and relying only on this very purpose. These, monks, are the five types of forest-dwellers. Of these five types of forest-dwellers, monks, the one who is a forest-dweller relying only on fewness of wishes, relying only on contentment, relying only on effacement, relying only on seclusion, and relying only on this very purpose—this one, of these five types of forest-dwellers, is the foremost, the best, the chief, the highest, and the most excellent.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො, සප්පිමණ්ඩො තත්ථ අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤිකානං ය්වායං ආරඤ්ඤිකො අප්පිච්ඡතංයෙව නිස්සාය සන්තුට්ඨිංයෙව නිස්සාය සල්ලෙඛංයෙව නිස්සාය පවිවෙකංයෙව නිස්සාය ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය ආරඤ්ඤිකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ආරඤ්ඤිකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඨමං.

“Just as, monks, from a cow comes milk; from milk, curd; from curd, fresh butter; from fresh butter, ghee; and from ghee, the cream of ghee—and the cream of ghee is said to be the foremost among them; even so, monks, of these five types of forest-dwellers, the one who is a forest-dweller relying only on fewness of wishes, relying only on contentment, relying only on effacement, relying only on seclusion, and relying only on this very purpose—this one, of these five types of forest-dwellers, is the foremost, the best, the chief, the highest, and the most excellent.” First.

2. චීවරසුත්තං

2. The Discourse on Robes

182. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පංසුකූලිකා. කතමෙ පඤ්ච? මන්දත්තා මොමූහත්තා පංසුකූලිකො හොති…පෙ… ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය පංසුකූලිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පංසුකූලිකා’’ති. දුතියං.

182. “Monks, there are these five types of rag-robe-wearers. Which five? One is a rag-robe-wearer due to dullness and delusion… and one is a rag-robe-wearer relying only on this very purpose. These, monks, are the five types of rag-robe-wearers.” Second.

3. රුක්ඛමූලිකසුත්තං

3. The Discourse on Tree-Root-Dwellers

183. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, රුක්ඛමූලිකා. කතමෙ පඤ්ච? මන්දත්තා මොමූහත්තා රුක්ඛමූලිකො හොති…පෙ… ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය රුක්ඛමූලිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච රුක්ඛමූලිකා’’ති. තතියං.

183. “Monks, there are these five types of tree-root-dwellers. Which five? One is a tree-root-dweller due to dullness and delusion… and one is a tree-root-dweller relying only on this very purpose. These, monks, are the five types of tree-root-dwellers.” Third.

4. සොසානිකසුත්තං

4. The Discourse on Charnel-Ground-Dwellers

184. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.194], භික්ඛවෙ, සොසානිකා. කතමෙ පඤ්ච? මන්දත්තා මොමූහත්තා සොසානිකො හොති…පෙ… ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය සොසානිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච සොසානිකා’’ති. චතුත්ථං.

184. “Monks, there are these five types of charnel-ground-dwellers. Which five? One is a charnel-ground-dweller due to dullness and delusion… and one is a charnel-ground-dweller relying only on this very purpose. These, monks, are the five types of charnel-ground-dwellers.” Fourth.

5. අබ්භොකාසිකසුත්තං

5. The Discourse on Open-Air-Dwellers

185. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, අබ්භොකාසිකා…පෙ…. පඤ්චමං.

185. “Monks, there are these five types of open-air-dwellers….” Fifth.

6. නෙසජ්ජිකසුත්තං

6. The Discourse on the Sitter's Practice

186. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, නෙසජ්ජිකා…පෙ…. ඡට්ඨං.

186. “Monks, there are these five types of those who undertake the sitter's practice….” Sixth.

7. යථාසන්ථතිකසුත්තං

7. The Discourse on the Any-Lodging-User's Practice

187. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, යථාසන්ථතිකා…පෙ…. සත්තමං.

187. “Monks, there are these five types of those who undertake the any-lodging-user's practice….” Seventh.

8. එකාසනිකසුත්තං

8. The Discourse on the One-Session-Eater's Practice

188. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, එකාසනිකා…පෙ…. අට්ඨමං.

188. “Monks, there are these five types of those who undertake the one-session-eater's practice….” Eighth.

9. ඛලුපච්ඡාභත්තිකසුත්තං

9. The Discourse on the Later-Food-Refuser's Practice

189. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ඛලුපච්ඡාභත්තිකා…පෙ…. නවමං.

189. “Monks, there are these five types of those who undertake the later-food-refuser's practice….” Ninth.

10. පත්තපිණ්ඩිකසුත්තං

10. The Discourse on the Alms-Bowl-Eater's Practice

190. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පත්තපිණ්ඩිකා. කතමෙ පඤ්ච? මන්දත්තා මොමූහත්තා පත්තපිණ්ඩිකො හොති, පාපිච්ඡො ඉච්ඡාපකතො පත්තපිණ්ඩිකො හොති, උම්මාදා චිත්තක්ඛෙපා පත්තපිණ්ඩිකො හොති, ‘වණ්ණිතං බුද්ධෙහි බුද්ධසාවකෙහී’ති පත්තපිණ්ඩිකො හොති, අප්පිච්ඡතංයෙව නිස්සාය සන්තුට්ඨිංයෙව නිස්සාය සල්ලෙඛංයෙව නිස්සාය පවිවෙකංයෙව නිස්සාය ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය පත්තපිණ්ඩිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පත්තපිණ්ඩිකා. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං ය්වායං පත්තපිණ්ඩිකො අප්පිච්ඡතංයෙව නිස්සාය සන්තුට්ඨිංයෙව නිස්සාය සල්ලෙඛංයෙව [Pg.195] නිස්සාය පවිවෙකංයෙව නිස්සාය ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය පත්තපිණ්ඩිකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච.

190. “Monks, there are these five types of those who undertake the alms-bowl-eater's practice. Which five? One undertakes the alms-bowl-eater's practice due to dullness and delusion; one undertakes the alms-bowl-eater's practice due to evil wishes, being overcome by desire; one undertakes the alms-bowl-eater's practice due to madness and mental distraction; one undertakes the alms-bowl-eater's practice thinking, ‘This has been praised by the Buddhas and the disciples of the Buddhas’; and one undertakes the alms-bowl-eater's practice relying only on fewness of wishes, relying only on contentment, relying only on effacement, relying only on seclusion, and relying only on this very purpose. These, monks, are the five types of those who undertake the alms-bowl-eater's practice. Of these five types of those who undertake the alms-bowl-eater's practice, monks, the one who undertakes the alms-bowl-eater's practice relying only on fewness of wishes, relying only on contentment, relying only on effacement, relying only on seclusion, and relying only on this very purpose—this one is the foremost, the best, the chief, the highest, and the most excellent of these five.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො, සප්පිමණ්ඩො තත්ථ අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං ය්වායං පත්තපිණ්ඩිකො අප්පිච්ඡතංයෙව නිස්සාය සන්තුට්ඨිංයෙව නිස්සාය සල්ලෙඛංයෙව නිස්සාය පවිවෙකංයෙව නිස්සාය ඉදමත්ථිතංයෙව නිස්සාය පත්තපිණ්ඩිකො හොති, අයං ඉමෙසං පඤ්චන්නං පත්තපිණ්ඩිකානං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච මොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. දසමං.

“Just as, monks, from a cow comes milk, from milk curd, from curd fresh butter, from fresh butter ghee, and from ghee the cream of ghee, and the cream of ghee is said to be the chief among them; in the same way, monks, of these five who undertake the alms-bowl-eater's practice, the one who undertakes the alms-bowl-eater's practice relying only on fewness of wishes, only on contentment, only on effacement, only on seclusion, and only on this very aim—this one is the chief, the best, the foremost, the highest, and the most excellent of these five.” Tenth.

අරඤ්ඤවග්ගො චතුත්ථො.

The Forest Chapter, the Fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary verse:

අරඤ්ඤං චීවරං රුක්ඛ, සුසානං අබ්භොකාසිකං;

නෙසජ්ජං සන්ථතං එකාසනිකං, ඛලුපච්ඡාපිණ්ඩිකෙන චාති.

The Forest-Dweller, the Rag-Robe-Wearer, the Tree-Root-Dweller, the Charnel-Ground-Dweller, the Open-Air-Dweller, the Sitter, the Any-Lodging-User, the One-Session-Eater, the Later-Food-Refuser, and the Alms-Food-Eater.

(20) 5. බ්‍රාහ්මණවග්ගො

(20) 5. The Chapter on Brahmins

1. සොණසුත්තං

1. The Sutta on Dogs

191. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පොරාණා බ්‍රාහ්මණධම්මා එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සන්ති, නො බ්‍රාහ්මණෙසු. කතමෙ පඤ්ච? පුබ්බෙ සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණිංයෙව ගච්ඡන්ති, නො අබ්‍රාහ්මණිං. එතරහි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණිම්පි ගච්ඡන්ති, අබ්‍රාහ්මණිම්පි ගච්ඡන්ති. එතරහි, භික්ඛවෙ, සුනඛා සුනඛිංයෙව ගච්ඡන්ති, නො අසුනඛිං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො පොරාණො බ්‍රාහ්මණධම්මො එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සති, නො බ්‍රාහ්මණෙසු.

191. “Monks, these five ancient qualities of brahmins are now seen among dogs, not among brahmins. Which five? Formerly, monks, brahmins consorted only with brahmin women, not with non-brahmin women. But now, monks, brahmins consort with brahmin women and also with non-brahmin women. Now, monks, dogs consort only with female dogs, not with females that are not dogs. This, monks, is the first ancient quality of brahmins that is now seen among dogs, not among brahmins.

‘‘පුබ්බෙ සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණිං උතුනිංයෙව ගච්ඡන්ති, නො අනුතුනිං. එතරහි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණිං උතුනිම්පි ගච්ඡන්ති, අනුතුනිම්පි ගච්ඡන්ති[Pg.196]. එතරහි, භික්ඛවෙ, සුනඛා සුනඛිං උතුනිංයෙව ගච්ඡන්ති, නො අනුතුනිං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො පොරාණො බ්‍රාහ්මණධම්මො එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සති, නො බ්‍රාහ්මණෙසු.

“Formerly, monks, brahmins consorted with a brahmin woman only during her season, not outside her season. But now, monks, brahmins consort with a brahmin woman both during and outside her season. Now, monks, dogs consort with a female dog only during her season, not outside her season. This, monks, is the second ancient quality of brahmins that is now seen among dogs, not among brahmins.

‘‘පුබ්බෙ සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණිං නෙව කිණන්ති නො වික්කිණන්ති, සම්පියෙනෙව සංවාසං සංබන්ධාය සංපවත්තෙන්ති. එතරහි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා බ්‍රාහ්මණිං කිණන්තිපි වික්කිණන්තිපි, සම්පියෙනපි සංවාසං සංබන්ධාය සංපවත්තෙන්ති. එතරහි, භික්ඛවෙ, සුනඛා සුනඛිං නෙව කිණන්ති නො වික්කිණන්ති, සම්පියෙනෙව සංවාසං සංබන්ධාය සංපවත්තෙන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො පොරාණො බ්‍රාහ්මණධම්මො එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සති, නො බ්‍රාහ්මණෙසු.

“Formerly, monks, brahmins neither bought nor sold brahmin women; they lived together for the sake of union solely out of mutual affection. But now, monks, brahmins both buy and sell brahmin women, and they also live together for the sake of union out of mutual affection. Now, monks, dogs neither buy nor sell female dogs; they live together for the sake of union solely out of mutual affection. This, monks, is the third ancient quality of brahmins that is now seen among dogs, not among brahmins.

‘‘පුබ්බෙ සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා න සන්නිධිං කරොන්ති ධනස්සපි ධඤ්ඤස්සපි රජතස්සපි ජාතරූපස්සපි. එතරහි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා සන්නිධිං කරොන්ති ධනස්සපි ධඤ්ඤස්සපි රජතස්සපි ජාතරූපස්සපි. එතරහි, භික්ඛවෙ, සුනඛා න සන්නිධිං කරොන්ති ධනස්සපි ධඤ්ඤස්සපි රජතස්සපි ජාතරූපස්සපි. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො පොරාණො බ්‍රාහ්මණධම්මො එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සති, නො බ්‍රාහ්මණෙසු.

“Formerly, monks, brahmins did not store up wealth, grain, silver, or gold. But now, monks, brahmins store up wealth, grain, silver, and gold. Now, monks, dogs do not store up wealth, grain, silver, or gold. This, monks, is the fourth ancient quality of brahmins that is now seen among dogs, not among brahmins.

‘‘පුබ්බෙ සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා සායං සායමාසාය පාතො පාතරාසාය භික්ඛං පරියෙසන්ති. එතරහි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා යාවදත්ථං උදරාවදෙහකං භුඤ්ජිත්වා අවසෙසං ආදාය පක්කමන්ති. එතරහි, භික්ඛවෙ, සුනඛා සායං සායමාසාය පාතො පාතරාසාය භික්ඛං පරියෙසන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො පොරාණො බ්‍රාහ්මණධම්මො එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සති, නො බ්‍රාහ්මණෙසු. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පොරාණා බ්‍රාහ්මණධම්මා එතරහි සුනඛෙසු සන්දිස්සන්ති, නො බ්‍රාහ්මණෙසූ’’ති. පඨමං.

“Formerly, monks, brahmins sought alms in the evening for the evening meal and in the morning for the morning meal. But now, monks, brahmins eat until their bellies are full, and then take the leftovers and depart. Now, monks, dogs seek alms in the evening for the evening meal and in the morning for the morning meal. This, monks, is the fifth ancient quality of brahmins that is now seen among dogs, not among brahmins. These, monks, are the five ancient qualities of brahmins that are now seen among dogs, not among brahmins.” First.

2. දොණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

2. The Discourse to the Brahmin Doṇa

192. අථ ඛො දොණො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො දොණො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

192. Then the brahmin Doṇa approached the Blessed One. Having approached, he exchanged friendly greetings with the Blessed One. When they had concluded their courteous and amiable talk, he sat down to one side. Sitting to one side, the brahmin Doṇa said this to the Blessed One:

‘‘සුතං [Pg.197] මෙතං, භො ගොතම – ‘න සමණො ගොතමො බ්‍රාහ්මණෙ ජිණ්ණෙ වුඩ්ඪෙ මහල්ලකෙ අද්ධගතෙ වයොඅනුප්පත්තෙ අභිවාදෙති වා පච්චුට්ඨෙති වා ආසනෙන වා නිමන්තෙතී’ති. තයිදං, භො ගොතම, තථෙව. න හි භවං ගොතමො බ්‍රාහ්මණෙ ජිණ්ණෙ වුඩ්ඪෙ මහල්ලකෙ අද්ධගතෙ වයොඅනුප්පත්තෙ අභිවාදෙති වා පච්චුට්ඨෙති වා ආසනෙන වා නිමන්තෙති. තයිදං, භො ගොතම, න සම්පන්නමෙවා’’ති. ‘‘ත්වම්පි නො, දොණ, බ්‍රාහ්මණො පටිජානාසී’’ති? ‘‘යඤ්හි තං, භො ගොතම, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිතො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො වෙය්‍යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො’ති, මමෙව තං, භො ගොතම, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය. අහඤ්හි, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන, අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං සාක්ඛරප්පභෙදානං ඉතිහාසපඤ්චමානං, පදකො වෙය්‍යාකරණො ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනවයො’’ති.

“I have heard this, Master Gotama: ‘The ascetic Gotama does not pay homage to aged, old, and venerable brahmins who are advanced in years and have reached the final stage of life, nor does he rise up for them, nor invite them with a seat.’ This, Master Gotama, is just so. For the venerable Gotama does not pay homage to aged, old, and venerable brahmins who are advanced in years and have reached the final stage of life, nor does he rise up for them, nor invite them with a seat. This, Master Gotama, is not proper.” “Doṇa, do you too profess to be a brahmin?” “Master Gotama, if anyone were to speak rightly, they would say: ‘A brahmin well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure conception, up to the seventh generation of ancestors, unassailed and unreproached regarding birth; a reciter and master of the mantras, a master of the three Vedas with their vocabularies, ritual manuals, phonology, and etymology, with history as the fifth; versed in prosody and grammar, proficient in worldly lore and the marks of a great man’—then, Master Gotama, speaking rightly, they would be speaking of me. For I, Master Gotama, am a brahmin well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure conception, up to the seventh generation of ancestors, unassailed and unreproached regarding birth; a reciter and master of the mantras, a master of the three Vedas with their vocabularies, ritual manuals, phonology, and etymology, with history as the fifth; versed in prosody and grammar, proficient in worldly lore and the marks of a great man.”

‘‘යෙ ඛො, තෙ දොණ, බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො, යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමිහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති සජ්ඣායිතමනුසජ්ඣායන්ති වාචිතමනුවාචෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො, වාමකො, වාමදෙවො, වෙස්සාමිත්තො, යමදග්ගි, අඞ්ගීරසො, භාරද්වාජො, වාසෙට්ඨො, කස්සපො, භගු; ත්‍යාස්සු’මෙ පඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙ පඤ්ඤාපෙන්ති – බ්‍රහ්මසමං, දෙවසමං, මරියාදං, සම්භින්නමරියාදං, බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලංයෙව පඤ්චමං. තෙසං ත්වං දොණ, කතමො’’ති?

“Doṇa, those ancient seers of the brahmins, the composers and promulgators of the mantras, whose ancient body of mantras is now chanted, spoken, and compiled by the brahmins of today—who chant after them, speak after them, repeat what was spoken, recite what was recited, and teach what was taught—namely, Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamadaggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu; they designated these five kinds of brahmins: one equal to Brahmā, one equal to the devas, one who observes the limits, one who has transgressed the limits, and, as the fifth, a brahmin outcast. Among these, Doṇa, which one are you?”

‘‘න ඛො මයං, භො ගොතම, පඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙ ජානාම, අථ ඛො මයං බ්‍රාහ්මණාත්වෙව ජානාම. සාධු මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අහං ඉමෙ පඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙ ජානෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණොහි, සාධුකං [Pg.198] මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං භො’’ති ඛො දොණො බ්‍රාහ්මණො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“Indeed, Master Gotama, we do not know of these five kinds of brahmins; we only know of ‘brahmins.’ It would be good if the venerable Gotama would teach the Dhamma in such a way that I might come to know these five kinds of brahmins.” “Then, brahmin, listen and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” the brahmin Doṇa replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කථඤ්ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො බ්‍රහ්මසමො හොති? ඉධ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. සො අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො. අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා මන්තෙ අධීයිත්වා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසති ධම්මෙනෙව, නො අධම්මෙන.

“And how, Doṇa, is a brahmin equal to Brahmā? Here, Doṇa, a brahmin is well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure conception, up to the seventh generation of ancestors, unassailed and unreproached regarding birth. For forty-eight years he lives the youthful holy life while studying the mantras. Having lived the youthful holy life for forty-eight years and studied the mantras, he seeks the teacher’s fee for his teacher righteously, not unrighteously.

‘‘තත්ථ ච, දොණ, කො ධම්මො? නෙව කසියා න වණිජ්ජාය න ගොරක්ඛෙන න ඉස්සත්ථෙන න රාජපොරිසෙන න සිප්පඤ්ඤතරෙන, කෙවලං භික්ඛාචරියාය කපාලං අනතිමඤ්ඤමානො. සො ආචරියස්ස ආචරියධනං නිය්‍යාදෙත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. කරුණා…පෙ… මුදිතා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්ථං, ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති. සො ඉමෙ චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං බ්‍රහ්මලොකං උපපජ්ජති. එවං ඛො, දොණ, බ්‍රාහ්මණො බ්‍රහ්මසමො හොති.

“And what, Doṇa, is the righteous way here? Not by farming, not by trade, not by cattle-keeping, not by archery, not by royal service, not by any other craft, but solely by the practice of gathering alms, not disdaining the alms bowl. Having handed over the teacher’s fee to his teacher, having shaved off his hair and beard and donned the saffron robes, he goes forth from the household life into homelessness. Having thus gone forth, he dwells pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, and to all as to himself, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—abundant, exalted, immeasurable, without hostility, and without ill will. He dwells pervading one direction with a mind imbued with compassion… with appreciative joy… with equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, and to all as to himself, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with equanimity—abundant, exalted, immeasurable, without hostility, and without ill will. Having developed these four divine abidings, with the breakup of the body, after death, he is reborn in a good destination, in the world of Brahmā. In this way, Doṇa, a brahmin is equal to Brahmā.”

‘‘කථඤ්ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො දෙවසමො හොති? ඉධ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන[Pg.199]. සො අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො. අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා මන්තෙ අධීයිත්වා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසති ධම්මෙනෙව, නො අධම්මෙන. තත්ථ ච, දොණ, කො ධම්මො? නෙව කසියා න වණිජ්ජාය න ගොරක්ඛෙන න ඉස්සත්ථෙන න රාජපොරිසෙන න සිප්පඤ්ඤතරෙන, කෙවලං භික්ඛාචරියාය කපාලං අනතිමඤ්ඤමානො. සො ආචරියස්ස ආචරියධනං නිය්‍යාදෙත්වා දාරං පරියෙසති ධම්මෙනෙව, නො අධම්මෙන.

“And how, Doṇa, is a brahmin equal to a deva? Here, Doṇa, a brahmin is well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure conception, up to the seventh generation of ancestors, unassailed and unreproached regarding birth. He lives the youthful holy life for forty-eight years while studying the mantras. Having lived the youthful holy life for forty-eight years and studied the mantras, he seeks a teacher’s fee for his teacher righteously, not unrighteously. And what, Doṇa, is the righteous way in this case? Not by farming, not by trade, not by cattle-herding, not by the profession of arms, not by royal service, nor by any other craft, but solely by the practice of alms-gathering, not disdaining the bowl. Having presented the teacher’s fee to his teacher, he seeks a wife righteously, not unrighteously.”

‘‘තත්ථ ච, දොණ, කො ධම්මො? නෙව කයෙන න වික්කයෙන, බ්‍රාහ්මණිංයෙව උදකූපස්සට්ඨං. සො බ්‍රාහ්මණිංයෙව ගච්ඡති, න ඛත්තියිං න වෙස්සිං න සුද්දිං න චණ්ඩාලිං න නෙසාදිං න වෙනිං න රථකාරිං න පුක්කුසිං ගච්ඡති, න ගබ්භිනිං ගච්ඡති, න පායමානං ගච්ඡති, න අනුතුනිං ගච්ඡති. කස්මා ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න ගබ්භිනිං ගච්ඡති? සචෙ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො ගබ්භිනිං ගච්ඡති, අතිමීළ්හජො නාම සො හොති මාණවකො වා මාණවිකා වා. තස්මා, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න ගබ්භිනිං ගච්ඡති. කස්මා ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න පායමානං ගච්ඡති? සචෙ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො පායමානං ගච්ඡති, අසුචිපටිපීළිතො නාම සො හොති මාණවකො වා මාණවිකා වා. තස්මා, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න පායමානං ගච්ඡති. තස්ස සා හොති බ්‍රාහ්මණී නෙව කාමත්ථා න දවත්ථා න රතත්ථා, පජත්ථාව බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රාහ්මණී හොති. සො මෙථුනං උප්පාදෙත්වා කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. සො එවං පබ්බජිතො සමානො විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමෙ චත්තාරො ඣානෙ භාවෙත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. එවං ඛො, දොණ, බ්‍රාහ්මණො දෙවසමො හොති.

“And what, Doṇa, is the righteous way in that case? Not by purchase or sale, but only a brahmin woman given with a pouring of water. He approaches only a brahmin woman, not a khattiya woman, a vessa woman, a sudda woman, a caṇḍāla woman, a nesāda woman, a veṇa woman, a rathakāra woman, or a pukkusa woman. He does not approach a pregnant woman, nor a nursing woman, nor one who is not menstruating. And why, Doṇa, does a brahmin not approach a pregnant woman? If, Doṇa, a brahmin approaches a pregnant woman, that boy or girl is called ‘one born in excessive filth.’ That is why, Doṇa, a brahmin does not approach a pregnant woman. And why, Doṇa, does a brahmin not approach a nursing woman? If, Doṇa, a brahmin approaches a nursing woman, that boy or girl is called ‘one oppressed by what is impure.’ That is why, Doṇa, a brahmin does not approach a nursing woman. For him, that brahmin woman is not for the purpose of lust, not for the purpose of amusement, not for the purpose of delight; the brahmin woman is for the brahmin solely for the purpose of offspring. Having begotten offspring, he shaves off his hair and beard, dons saffron robes, and goes forth from the household life into homelessness. Having gone forth thus, secluded from sensual pleasures… he enters and abides in the fourth jhāna. Having developed these four jhānas, with the breakup of the body, after death, he is reborn in a good destination, the heavenly world. Thus, Doṇa, a brahmin is equal to a deva.”

‘‘කථඤ්ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො මරියාදො හොති? ඉධ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. සො අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො. අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා මන්තෙ අධීයිත්වා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසති ධම්මෙනෙව, නො අධම්මෙන[Pg.200]. තත්ථ ච, දොණ, කො ධම්මො? නෙව කසියා න වණිජ්ජාය න ගොරක්ඛෙන න ඉස්සත්ථෙන න රාජපොරිසෙන න සිප්පඤ්ඤතරෙන, කෙවලං භික්ඛාචරියාය කපාලං අනතිමඤ්ඤමානො. සො ආචරියස්ස ආචරියධනං නිය්‍යාදෙත්වා දාරං පරියෙසති ධම්මෙනෙව, නො අධම්මෙන.

“And how, Doṇa, is a brahmin one who keeps to the boundary? Here, Doṇa, a brahmin is well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure maternal lineage, up to the seventh generation of ancestors, not rejected and unreproached in regard to birth. He lives the celibate life of a youth for forty-eight years, studying the sacred texts. Having lived the celibate life of a youth for forty-eight years and studied the sacred texts, he seeks a teacher’s fee for his teacher righteously, not unrighteously. And what, Doṇa, is the righteous way in this case? Not by farming, not by trade, not by cattle-herding, not by the profession of arms, not by royal service, nor by any other craft, but solely by the practice of alms-gathering, not disdaining the bowl. Having presented the teacher’s fee to his teacher, he seeks a wife righteously, not unrighteously.”

‘‘තත්ථ ච, දොණ, කො ධම්මො? නෙව කයෙන න වික්කයෙන, බ්‍රාහ්මණිංයෙව උදකූපස්සට්ඨං. සො බ්‍රාහ්මණිංයෙව ගච්ඡති, න ඛත්තියිං න වෙස්සිං න සුද්දිං න චණ්ඩාලිං න නෙසාදිං න වෙනිං න රථකාරිං න පුක්කුසිං ගච්ඡති, න ගබ්භිනිං ගච්ඡති, න පායමානං ගච්ඡති, න අනුතුනිං ගච්ඡති. කස්මා ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න ගබ්භිනිං ගච්ඡති? සචෙ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො ගබ්භිනිං ගච්ඡති, අතිමීළ්හජො නාම සො හොති මාණවකො වා මාණවිකා වා. තස්මා, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න ගබ්භිනිං ගච්ඡති. කස්මා ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න පායමානං ගච්ඡති? සචෙ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො පායමානං ගච්ඡති, අසුචිපටිපීළිතො නාම සො හොති මාණවකො වා මාණවිකා වා. තස්මා, දොණ, බ්‍රාහ්මණො න පායමානං ගච්ඡති. තස්ස සා හොති බ්‍රාහ්මණී නෙව කාමත්ථා න දවත්ථා න රතත්ථා, පජත්ථාව බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රාහ්මණී හොති. සො මෙථුනං උප්පාදෙත්වා තමෙව පුත්තස්සාදං නිකාමයමානො කුටුම්බං අජ්ඣාවසති, න අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. යාව පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං මරියාදො තත්ථ තිට්ඨති, තං න වීතික්කමති. ‘යාව පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං මරියාදො තත්ථ බ්‍රාහ්මණො ඨිතො තං න වීතික්කමතී’ති, ඛො, දොණ, තස්මා බ්‍රාහ්මණො මරියාදොති වුච්චති. එවං ඛො, දොණ, බ්‍රාහ්මණො මරියාදො හොති.

“And what, Doṇa, is the righteous way in that case? Not by purchase or sale, but only a brahmin woman given with a pouring of water. He approaches only a brahmin woman, not a khattiya woman, a vessa woman, a sudda woman, a caṇḍāla woman, a nesāda woman, a veṇa woman, a rathakāra woman, or a pukkusa woman. He does not approach a pregnant woman, nor a nursing woman, nor one who is not menstruating. And why, Doṇa, does a brahmin not approach a pregnant woman? If, Doṇa, a brahmin approaches a pregnant woman, that boy or girl is called ‘one born in excessive filth.’ That is why, Doṇa, a brahmin does not approach a pregnant woman. And why, Doṇa, does a brahmin not approach a nursing woman? If, Doṇa, a brahmin approaches a nursing woman, that boy or girl is called ‘one oppressed by what is impure.’ That is why, Doṇa, a brahmin does not approach a nursing woman. For him, that brahmin woman is not for the purpose of lust, not for the purpose of amusement, not for the purpose of delight; the brahmin woman is for the brahmin solely for the purpose of offspring. Having engaged in sexual intercourse, desiring only that delight in a son, he dwells managing the household; he does not go forth from the household life into homelessness. He abides by the boundary of the ancient brahmins; he does not transgress it. Because he abides by the boundary of the ancient brahmins and does not transgress it, Doṇa, a brahmin is called ‘one who keeps to the boundary.’ Thus, Doṇa, a brahmin is one who keeps to the boundary.”

‘‘කථඤ්ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො සම්භින්නමරියාදො හොති? ඉධ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. සො අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො. අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා මන්තෙ අධීයිත්වා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසති ධම්මෙනෙව, නො අධම්මෙන.

“And how, Doṇa, is a brahmin one with a broken boundary? Here, Doṇa, a brahmin is well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure maternal lineage, up to the seventh generation of ancestors, not rejected and unreproached in regard to birth. He lives the celibate life of a youth for forty-eight years, studying the sacred texts. Having lived the celibate life of a youth for forty-eight years and studied the sacred texts, he seeks a teacher’s fee for his teacher righteously, not unrighteously.”

‘‘තත්ථ ච, දොණ, කො ධම්මො? නෙව කසියා න වණිජ්ජාය න ගොරක්ඛෙන න ඉස්සත්ථෙන න රාජපොරිසෙන න සිප්පඤ්ඤතරෙන, කෙවලං භික්ඛාචරියාය කපාලං අනතිමඤ්ඤමානො. සො ආචරියස්ස ආචරියධනං නිය්‍යාදෙත්වා දාරං [Pg.201] පරියෙසති ධම්මෙනපි අධම්මෙනපි කයෙනපි වික්කයෙනපි බ්‍රාහ්මණිම්පි උදකූපස්සට්ඨං. සො බ්‍රාහ්මණිම්පි ගච්ඡති ඛත්තියිම්පි ගච්ඡති වෙස්සිම්පි ගච්ඡති සුද්දිම්පි ගච්ඡති චණ්ඩාලිම්පි ගච්ඡති නෙසාදිම්පි ගච්ඡති වෙනිම්පි ගච්ඡති රථකාරිම්පි ගච්ඡති පුක්කුසිම්පි ගච්ඡති ගබ්භිනිම්පි ගච්ඡති පායමානම්පි ගච්ඡති උතුනිම්පි ගච්ඡති අනුතුනිම්පි ගච්ඡති. තස්ස සා හොති බ්‍රාහ්මණී කාමත්ථාපි දවත්ථාපි රතත්ථාපි පජත්ථාපි බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රාහ්මණී හොති. යාව පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං මරියාදො තත්ථ න තිට්ඨති, තං වීතික්කමති. ‘යාව පොරාණානං බ්‍රාහ්මණානං මරියාදො තත්ථ බ්‍රාහ්මණො න ඨිතො තං වීතික්කමතී’ති ඛො, දොණ, තස්මා බ්‍රාහ්මණො සම්භින්නමරියාදොති වුච්චති. එවං ඛො, දොණ, බ්‍රාහ්මණො සම්භින්නමරියාදො හොති.

“And what, Doṇa, is the righteous way in that case? Not by farming, not by trade, not by cattle-herding, not by the profession of arms, not by royal service, nor by any other craft, but solely by the practice of alms-gathering, not disdaining the bowl. Having presented the teacher’s fee to his teacher, he seeks a wife by righteous and by unrighteous means, by purchase and by sale, and also a brahmin woman given with a pouring of water. He approaches a brahmin woman, a khattiya woman, a vessa woman, a sudda woman, a caṇḍāla woman, a nesāda woman, a veṇa woman, a rathakāra woman, or a pukkusa woman. He also approaches a pregnant woman, a nursing woman, a menstruating woman, or a non-menstruating woman. For him, that brahmin woman is for the purpose of sensual pleasure, for amusement, for delight, and also for offspring. He does not abide by the boundary of the ancient brahmins; he transgresses it. Because a brahmin does not abide by the boundary of the ancient brahmins and transgresses it, Doṇa, he is therefore called a brahmin with a broken boundary. Thus, Doṇa, a brahmin is one with a broken boundary.”

‘‘කථඤ්ච, දොණ, බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො හොති? ඉධ, දොණ, බ්‍රාහ්මණො උභතො සුජාතො හොති – මාතිතො ච පිතිතො ච, සංසුද්ධගහණිකො, යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙන. සො අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරති මන්තෙ අධීයමානො. අට්ඨචත්තාලීසවස්සානි කොමාරබ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා මන්තෙ අධීයිත්වා ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසති ධම්මෙනපි අධම්මෙනපි කසියාපි වණිජ්ජායපි ගොරක්ඛෙනපි ඉස්සත්ථෙනපි රාජපොරිසෙනපි සිප්පඤ්ඤතරෙනපි, කෙවලම්පි භික්ඛාචරියාය, කපාලං අනතිමඤ්ඤමානො.

“And how, Doṇa, is a brahmin a brahmin-outcaste? Here, Doṇa, a brahmin is well-born on both sides—from his mother and from his father, of pure maternal lineage, not rejected and unreproached in regard to birth up to the seventh generation of ancestors. He lives the celibate life of a youth for forty-eight years, studying the sacred texts. Having lived the celibate life of a youth for forty-eight years and studied the sacred texts, he seeks the teacher’s fee for his teacher by righteous and by unrighteous means: by farming, by trade, by cattle-herding, by the profession of arms, by royal service, or by some other craft, and also solely by the practice of alms-gathering, not disdaining the bowl.”

‘‘සො ආචරියස්ස ආචරියධනං නිය්‍යාදෙත්වා දාරං පරියෙසති ධම්මෙනපි අධම්මෙනපි කයෙනපි වික්කයෙනපි බ්‍රාහ්මණිම්පි උදකූපස්සට්ඨං. සො බ්‍රාහ්මණිම්පි ගච්ඡති ඛත්තියිම්පි ගච්ඡති වෙස්සිම්පි ගච්ඡති සුද්දිම්පි ගච්ඡති චණ්ඩාලිම්පි ගච්ඡති නෙසාදිම්පි ගච්ඡති වෙනිම්පි ගච්ඡති රථකාරිම්පි ගච්ඡති පුක්කුසිම්පි ගච්ඡති ගබ්භිනිම්පි ගච්ඡති පායමානම්පි ගච්ඡති උතුනිම්පි ගච්ඡති අනුතුනිම්පි ගච්ඡති. තස්ස සා හොති බ්‍රාහ්මණී කාමත්ථාපි දවත්ථාපි රතත්ථාපි පජත්ථාපි බ්‍රාහ්මණස්ස බ්‍රාහ්මණී හොති. සො සබ්බකම්මෙහි ජීවිකං කප්පෙති. තමෙනං බ්‍රාහ්මණා එවමාහංසු – ‘කස්මා භවං බ්‍රාහ්මණො පටිජානමානො සබ්බකම්මෙහි ජීවිකං කප්පෙතී’ති? සො එවමාහ – ‘සෙය්‍යථාපි, භො, අග්ගි සුචිම්පි ඩහති අසුචිම්පි ඩහති, න ච තෙන අග්ගි උපලිප්පති ; එවමෙවං ඛො, භො, සබ්බකම්මෙහි චෙපි බ්‍රාහ්මණො ජීවිකං කප්පෙති, න ච තෙන බ්‍රාහ්මණො උපලිප්පති’. ‘සබ්බකම්මෙහි ජීවිකං කප්පෙතී’ති ඛො, දොණ[Pg.202], තස්මා බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලොති වුච්චති. එවං ඛො, දොණ, බ්‍රාහ්මණො බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලො හොති.

“Having presented the teacher’s fee to his teacher, he seeks a wife by righteous and by unrighteous means, by purchase and by sale, and seeks a brahmin woman given with a libation of water. He approaches a brahmin woman, a khattiya woman, a vessa woman, a sudda woman, a caṇḍāla woman, a hunter woman, a bamboo-worker woman, a chariot-maker woman, or a refuse-collector woman; he also approaches a pregnant woman, a nursing woman, a menstruating woman, or a non-menstruating woman. For him, that brahmin woman is for the purpose of sensual pleasure, for play, for delight, and for offspring. He makes a living by all kinds of work. The brahmins say to him: ‘Why, sir, while claiming to be a brahmin, do you make a living by all kinds of work?’ He replies: ‘Just as, sirs, fire burns what is pure and also what is impure, but is not defiled by it; in the same way, sirs, even if a brahmin makes a living by all kinds of work, he is not defiled by it.’ Because he makes a living by all kinds of work, Doṇa, he is therefore called a brahmin-outcast. This, Doṇa, is how a brahmin becomes a brahmin-outcast.”

‘‘යෙ ඛො තෙ, දොණ, බ්‍රාහ්මණානං පුබ්බකා ඉසයො මන්තානං කත්තාරො මන්තානං පවත්තාරො යෙසමිදං එතරහි බ්‍රාහ්මණා පොරාණං මන්තපදං ගීතං පවුත්තං සමීහිතං තදනුගායන්ති තදනුභාසන්ති භාසිතමනුභාසන්ති සජ්ඣායිතමනුසජ්ඣායන්ති වාචිමනුවාචෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – අට්ඨකො, වාමකො, වාමදෙවො, වෙස්සාමිත්තො, යමදග්ගි, අඞ්ගීරසො, භාරද්වාජො, වාසෙට්ඨො, කස්සපො, භගු; ත්‍යාස්සුමෙ පඤ්ච බ්‍රාහ්මණෙ පඤ්ඤාපෙන්ති – බ්‍රහ්මසමං, දෙවසමං, මරියාදං, සම්භින්නමරියාදං, බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලංයෙව පඤ්චමං. තෙසං ත්වං, දොණ, කතමො’’ති?

“Doṇa, those ancient seers of the brahmins who were the creators of the sacred texts, the propagators of the sacred texts—whose ancient corpus of sacred texts, sung, proclaimed, and compiled, the brahmins of today now sing after, speak after, repeat what was spoken, recite what was recited, and intone what was intoned—namely: Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamadaggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu. They made known these five kinds of brahmins: the Brahma-like, the deva-like, the one who keeps the boundary, the one with a broken boundary, and the brahmin-outcast as the fifth. Of these, Doṇa, which are you?”

‘‘එවං සන්තෙ මයං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණචණ්ඩාලම්පි න පූරෙම. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. දුතියං.

“If that is so, venerable Gotama, we would not even fulfill the role of a brahmin-outcast. Excellent, venerable Gotama! … From this day forward, may the venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.” The Second.

3. සඞ්ගාරවසුත්තං

3. The Discourse with Saṅgārava

193. අථ ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො, යෙන කදාචි දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා? කො පන, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො, යෙන කදාචි දීඝරත්තං අසජ්ඣායකතාපි මන්තා පටිභන්ති, පගෙව සජ්ඣායකතා’’ති?

193. Then the brahmin Saṅgārava approached the Blessed One. On arrival, he exchanged courteous greetings with the Blessed One. When they had concluded their courteous and amiable talk, he sat down to one side. When he was seated, the brahmin Saṅgārava said to the Blessed One: “What, Venerable Gotama, is the cause, what is the condition, why sometimes even chants that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited? And what, Venerable Gotama, is the cause, what is the condition, why sometimes even chants that have not been recited for a long time do come to mind, let alone those that have been recited?”

‘‘යස්මිං, බ්‍රාහ්මණ, සමයෙ කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො සංසට්ඨො ලාඛාය වා හලිද්දියා වා නීලියා වා මඤ්ජිට්ඨාය වා. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං නප්පජානෙය්‍ය [Pg.203] න පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා.

“Brahmin, when one dwells with a mind obsessed by sensual desire, overwhelmed by sensual desire, and does not understand as it really is the escape from arisen sensual desire, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own benefit, nor what is for the benefit of others, nor what is for the benefit of both. Even chants that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited. Just as, brahmin, in a bowl of water mixed with lac, turmeric, indigo, or madder, a person with good sight examining the reflection of their own face would not know or see it as it really is. In the same way, brahmin, when one dwells with a mind obsessed by sensual desire, overwhelmed by sensual desire, and does not understand as it really is the escape from arisen sensual desire, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own benefit, nor for the benefit of others, nor for the benefit of both. Even chants that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited.”

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො අග්ගිනා සන්තත්තො උක්කුධිතො උස්සදකජාතො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං නප්පජානෙය්‍ය න පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා.

“Furthermore, brahmin, when one dwells with a mind obsessed by ill will, overwhelmed by ill will, and does not understand as it really is the escape from arisen ill will, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own benefit, nor what is for the benefit of others, nor what is for the benefit of both. Even chants that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited. Just as, brahmin, in a bowl of water heated by fire, boiling and bubbling, a person with good sight examining the reflection of their own face would not know or see it as it really is. In the same way, brahmin, when one dwells with a mind obsessed by ill will, overwhelmed by ill will, and does not understand as it really is the escape from arisen ill will, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own benefit, nor for the benefit of others, nor for the benefit of both. Even chants that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited.”

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො සෙවාලපණකපරියොනද්ධො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං නප්පජානෙය්‍ය න පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං [Pg.204] සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා.

“Furthermore, brahmin, when one dwells with a mind obsessed by sloth and torpor, overwhelmed by sloth and torpor, and does not understand as it really is the escape from arisen sloth and torpor, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own benefit, nor what is for the benefit of others, nor what is for the benefit of both. Even Vedic hymns that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited. Just as, brahmin, in a bowl of water covered with moss and duckweed, a person with good sight examining the reflection of their own face would not know or see it as it really is. In the same way, brahmin, when one dwells with a mind obsessed by sloth and torpor, overwhelmed by sloth and torpor, and does not understand as it really is the escape from arisen sloth and torpor, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own benefit, nor for the benefit of others, nor for the benefit of both. Even Vedic hymns that have been recited for a long time do not come to mind, let alone those not recited.”

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො වාතෙරිතො චලිතො භන්තො ඌමිජාතො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං නප්පජානෙය්‍ය න පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා.

“Furthermore, brahmin, at a time when one dwells with a mind oppressed by restlessness and remorse, pursued by restlessness and remorse, and does not understand as it really is the escape from arisen restlessness and remorse, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own welfare, nor for the welfare of others, nor for the welfare of both. Even Vedic hymns that have been recited for a long time do not come to mind, how much more so those not recited. Just as, brahmin, in a bowl of water stirred by the wind, agitated, whirling, and producing waves, a person with good sight examining the reflection of their own face would not know or see it as it really is. In the same way, brahmin, at a time when one dwells with a mind oppressed by restlessness and remorse, pursued by restlessness and remorse, and does not understand as it really is the escape from arisen restlessness and remorse, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own welfare, nor for the welfare of others, nor for the welfare of both. Even Vedic hymns that have been recited for a long time do not come to mind, how much more so those not recited.”

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො ආවිලො ලුළිතො කලලීභූතො අන්ධකාරෙ නික්ඛිත්තො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං නප්පජානෙය්‍ය න පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං නප්පජානාති න පස්සති, දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා.

“Furthermore, brahmin, at a time when one dwells with a mind oppressed by doubt, pursued by doubt, and does not understand as it really is the escape from arisen doubt, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own welfare, nor for the welfare of others, nor for the welfare of both. Even Vedic hymns that have been recited for a long time do not come to mind, how much more so those not recited. Just as, brahmin, in a bowl of water that is turbid, stirred up, and muddy, placed in the dark, a person with good sight examining the reflection of their own face would not know or see it as it really is. In the same way, brahmin, at a time when one dwells with a mind oppressed by doubt, pursued by doubt, and does not understand as it really is the escape from arisen doubt, at that time one does not know or see as it really is what is for one’s own welfare, nor for the welfare of others, nor for the welfare of both. Even Vedic hymns that have been recited for a long time do not come to mind, how much more so those not recited.”

‘‘යස්මිඤ්ච [Pg.205] ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සමයෙ න කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, පරත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, දීඝරත්තං අසජ්ඣායකතාපි මන්තා පටිභන්ති, පගෙව සජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො අසංසට්ඨො ලාඛාය වා හලිද්දියා වා නීලියා වා මඤ්ජිට්ඨාය වා. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං පජානෙය්‍ය පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ….

“But, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by sensual desire, not pursued by sensual desire, and understands as it really is the escape from arisen sensual desire, at that time one knows and sees as it really is what is for one’s own welfare, and knows and sees as it really is what is for the welfare of others, and knows and sees as it really is what is for the welfare of both. Even Vedic hymns that have not been recited for a long time come to mind, how much more so those that have been recited. Just as, brahmin, in a bowl of water unmixed with lac, turmeric, indigo, or madder, a person with good sight examining the reflection of their own face would know and see it as it really is. In the same way, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by sensual desire… and so on.”

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ… සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො අග්ගිනා අසන්තත්තො අනුක්කුධිතො අනුස්සදකජාතො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං පජානෙය්‍ය පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ….

“Furthermore, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by ill will… and so on… Just as, brahmin, in a bowl of water not heated by fire, not boiling, and not bubbling up, a person with good sight examining the reflection of their own face would know and see it as it really is. In the same way, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by ill will… and so on.”

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ… සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො න සෙවාලපණකපරියොනද්ධො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං පජානෙය්‍ය පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ….

Furthermore, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by sloth and torpor… and so on… Just as, brahmin, a bowl of water not covered over with algae and water plants. There, a person with good sight examining the reflection of their own face would know and see it as it really is. In the same way, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by sloth and torpor… and so on.

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති…පෙ… සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො න වාතෙරිතො න චලිතො න භන්තො න ඌමිජාතො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං පජානෙය්‍ය පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති …පෙ….

Furthermore, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by restlessness and remorse… and so on… Just as, brahmin, a bowl of water not stirred by the wind, not agitated, not whirling, and not producing waves. There, a person with good sight examining the reflection of their own face would know and see it as it really is. In the same way, brahmin, at a time when one does not dwell with a mind oppressed by restlessness and remorse… and so on.

‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, පරත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, දීඝරත්තං අසජ්ඣායකතාපි [Pg.206] මන්තා පටිභන්ති, පගෙව සජ්ඣායකතා. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, උදපත්තො අච්ඡො විප්පසන්නො අනාවිලො ආලොකෙ නික්ඛිත්තො. තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො යථාභූතං පජානෙය්‍ය පස්සෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යස්මිං සමයෙ න විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති න විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං පජානාති, අත්තත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, පරත්ථම්පි…පෙ… උභයත්ථම්පි තස්මිං සමයෙ යථාභූතං පජානාති පස්සති, දීඝරත්තං අසජ්ඣායකතාපි මන්තා පටිභන්ති, පගෙව සජ්ඣායකතා.

Furthermore, brahmin, when one dwells with a mind not overcome by doubt, not obsessed by doubt, and understands as it truly is the escape from arisen doubt—at that time, one knows and sees one’s own benefit as it truly is, the benefit of others as it truly is, and the benefit of both as it truly is. Even mantras long unrecited come to mind, all the more so those well-recited. Suppose, brahmin, there is a bowl of water that is clear, lucid, and undisturbed, placed in the light. There, a man with good eyesight, looking at the reflection of his own face, would know and see it as it truly is. Just so, brahmin, when one dwells with a mind not overcome by doubt, not obsessed by doubt, and understands as it truly is the escape from arisen doubt—at that time, one knows and sees one’s own benefit as it truly is, the benefit of others... and the benefit of both as it truly is. Even mantras long unrecited come to mind, all the more so those well-recited.

‘‘අයං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන කදාචි දීඝරත්තං සජ්ඣායකතාපි මන්තා නප්පටිභන්ති, පගෙව අසජ්ඣායකතා. අයං පන, බ්‍රාහ්මණ, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන කදාචි දීඝරත්තං අසජ්ඣායකතාපි මන්තා පටිභන්ති, පගෙව සජ්ඣායකතා’’ති.

This, brahmin, is the cause, this is the reason, why sometimes even mantras long recited do not come to mind, how much less those not recited. But this, brahmin, is the cause, this is the reason, why sometimes even mantras long unrecited come to mind, how much more those recited.

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. තතියං.

Magnificent, Master Gotama!... Let Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life, from this day forward.

4. කාරණපාලීසුත්තං

4. The Discourse with Kāraṇapālī

194. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන කාරණපාලී බ්‍රාහ්මණො ලිච්ඡවීනං කම්මන්තං කාරෙති. අද්දසා ඛො කාරණපාලී බ්‍රාහ්මණො පිඞ්ගියානිං බ්‍රාහ්මණං දූරතොව ආගච්ඡන්තං; දිස්වා පිඞ්ගියානිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච –

194. On one occasion, the Blessed One was dwelling in Vesālī, in the Great Wood, at the Hall with the Peaked Roof. Now at that time, the brahmin Kāraṇapālī was having work done for the Licchavis. The brahmin Kāraṇapālī saw the brahmin Piṅgiyāni coming from afar. Seeing him, he said this to the brahmin Piṅgiyāni:

‘‘හන්ද, කුතො නු භවං පිඞ්ගියානී ආගච්ඡති දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉතොහං, භො, ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤති භවං, පිඞ්ගියානී, සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං? පණ්ඩිතො මඤ්ඤෙ’’ති? ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානිස්සාමි! සොපි නූනස්ස තාදිසොව යො සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානෙය්‍යා’’ති! ‘‘උළාරාය ඛලු භවං, පිඞ්ගියානී, සමණං ගොතමං පසංසාය පසංසතී’’ති. ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණං [Pg.207] ගොතමං පසංසිස්සාමි! පසත්ථප්පසත්ථොව සො භවං ගොතමො සෙට්ඨො දෙවමනුස්සාන’’න්ති. ‘‘කිං පන භවං, පිඞ්ගියානී, අත්ථවසං සම්පස්සමානො සමණෙ ගොතමෙ එවං අභිප්පසන්නො’’ති?

“Well now, venerable Piṅgiyāni, where are you coming from at this time of day?” “Sir, I am coming from the presence of the ascetic Gotama.” “What do you think, venerable Piṅgiyāni, of the ascetic Gotama's sharpness of wisdom? Do you consider him wise?” “Who am I, sir, that I should know the ascetic Gotama's sharpness of wisdom? Surely, only one who is like him could know the ascetic Gotama's sharpness of wisdom.” “Indeed, venerable Piṅgiyāni, you praise the ascetic Gotama with lofty praise.” “Who am I, sir, that I should praise the ascetic Gotama? The venerable Gotama is praised by the praiseworthy; he is the foremost among gods and humans.” “Seeing what special benefit, venerable Piṅgiyāni, are you so deeply confident in the ascetic Gotama?”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො අග්ගරසපරිතිත්තො න අඤ්ඤෙසං හීනානං රසානං පිහෙති; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො න අඤ්ඤෙසං පුථුසමණබ්‍රාහ්මණප්පවාදානං පිහෙති.

“Just as, sir, a man who is satisfied with the supreme taste does not long for other, inferior tastes; even so, sir, from whatever part one hears the Dhamma of the venerable Gotama—whether as a discourse, as a mixed prose and verse teaching, as an exposition, or as a teaching on wondrous phenomena—from that moment on, one does not long for the doctrines of other various ascetics and brahmins.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යපරෙතො මධුපිණ්ඩිකං අධිගච්ඡෙය්‍ය. සො යතො යතො සායෙථ, ලභතෙව සාදුරසං අසෙචනකං; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො ලභතෙව අත්තමනතං, ලභති චෙතසො පසාදං.

“Just as, sir, a man overcome by hunger and weakness might obtain a honey-ball. From whatever part he might taste it, he would find a sweet, unadulterated flavor; even so, sir, from whatever part one hears the Dhamma of the venerable Gotama—whether as a discourse, as a mixed prose and verse teaching, as an exposition, or as a teaching on wondrous phenomena—from that moment on, one obtains satisfaction and gains clarity of mind.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො චන්දනඝටිකං අධිගච්ඡෙය්‍ය – හරිචන්දනස්ස වා ලොහිතචන්දනස්ස වා. සො යතො යතො ඝායෙථ – යදි මූලතො, යදි මජ්ඣතො, යදි අග්ගතො – අධිගච්ඡතෙව සුරභිගන්ධං අසෙචනකං; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො අධිගච්ඡති පාමොජ්ජං අධිගච්ඡති සොමනස්සං.

“Just as, sir, a man might obtain a piece of sandalwood—whether of golden sandalwood or red sandalwood. From whatever part he might smell it—whether from the root, the middle, or the tip—he would obtain a fragrant, unadulterated scent; even so, sir, from whatever part one hears the Dhamma of the venerable Gotama—whether as a discourse, as a mixed prose and verse teaching, as an exposition, or as a teaching on wondrous phenomena—from that moment on, one obtains joy and attains gladness.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. තස්ස කුසලො භිසක්කො ඨානසො ආබාධං නීහරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති.

“Just as, sir, a man who is afflicted, suffering, and gravely ill might have a skilled physician instantly remove his disease; even so, sir, from whatever teaching one hears the Dhamma of the venerable Gotama—whether as a discourse, as a mixed prose and verse teaching, as an exposition, or as a teaching on wondrous phenomena—from that moment on, his sorrow, lamentation, pain, grief, and despair disappear.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.208], භො, පොක්ඛරණී අච්ඡොදකා සාතොදකා සීතොදකා සෙතකා සුපතිත්ථා රමණීයා. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො. සො තං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා න්හාත්වා ච පිවිත්වා ච සබ්බදරථකිලමථපරිළාහං පටිප්පස්සම්භෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො සබ්බදරථකිලමථපරිළාහා පටිප්පස්සම්භන්තී’’ති.

“Just as, sir, there might be a lotus pond with clear water, pleasant water, cool water, pure water, with good banks, and delightful. Then a man might come along, oppressed by the heat, overcome by the heat, weary, thirsty, and parched. Having entered that lotus pond, and having bathed and drunk, he would still all his distress, weariness, and feverishness. Even so, sir, from whatever teaching one hears the Dhamma of the venerable Gotama—whether as a discourse, as a mixed prose and verse teaching, as an exposition, or as a teaching on wondrous phenomena—from that moment on, all distress, weariness, and feverishness are stilled.”

එවං වුත්තෙ කාරණපාලී බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා දක්ඛිණං ජාණුමණ්ඩලං පථවියං නිහන්ත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි –

When this was said, the brahmin Kāraṇapālī rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, knelt down with his right knee on the ground, and, extending his joined palms toward the Blessed One, uttered this solemn utterance three times:

‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස;

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස;

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති.

“Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One! Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One! Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One!”

‘‘අභික්කන්තං, භො පිඞ්ගියානි, අභික්කන්තං, භො පිඞ්ගියානි! සෙය්‍යථාපි, භො පිඞ්ගියානි, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා පිඞ්ගියානිනා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භො පිඞ්ගියානි, තං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං පිඞ්ගියානී ධාරෙතු, අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. චතුත්ථං.

“Magnificent, venerable Piṅgiyāni! Magnificent, venerable Piṅgiyāni! Just as, venerable Piṅgiyāni, one might set upright what had been overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or carry a lamp into the darkness so that those with eyes could see forms—in the same way has the Dhamma been made clear by the venerable Piṅgiyāni in many ways. I go for refuge, venerable Piṅgiyāni, to that venerable Gotama, and to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. Let the venerable Piṅgiyāni remember me as a lay follower who has gone for refuge for life, from this day forward.” Fourth.

5. පිඞ්ගියානීසුත්තං

5. The Discourse on Piṅgiyāni

195. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චමත්තානි ලිච්ඡවිසතානි භගවන්තං පයිරුපාසන්ති. අප්පෙකච්චෙ ලිච්ඡවී නීලා හොන්ති නීලවණ්ණා නීලවත්ථා නීලාලඞ්කාරා, අප්පෙකච්චෙ ලිච්ඡවී පීතා හොන්ති පීතවණ්ණා පීතවත්ථා පීතාලඞ්කාරා, අප්පෙකච්චෙ ලිච්ඡවී ලොහිතකා හොන්ති ලොහිතකවණ්ණා ලොහිතකවත්ථා ලොහිතකාලඞ්කාරා, අප්පෙකච්චෙ ලිච්ඡවී ඔදාතා [Pg.209] හොන්ති ඔදාතවණ්ණා ඔදාතවත්ථා ඔදාතාලඞ්කාරා. ත්‍යස්සුදං භගවා අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා ච.

195. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood, at the Hall with the Peaked Roof. Now at that time, about five hundred Licchavis were attending on the Blessed One. Some Licchavis were blue, blue in complexion, with blue garments and blue ornaments. Some Licchavis were yellow, yellow in complexion, with yellow garments and yellow ornaments. Some Licchavis were red, red in complexion, with red garments and red ornaments. Some Licchavis were white, white in complexion, with white garments and white ornaments. And the Blessed One outshone them in both color and glory.

අථ ඛො පිඞ්ගියානී බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, භගවා, පටිභාති මං, සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං පිඞ්ගියානී’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො පිඞ්ගියානී බ්‍රාහ්මණො භගවතො සම්මුඛා සාරුප්පාය ගාථාය අභිත්ථවි –

Then the brahmin Piṅgiyānī rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, extended his joined palms toward the Blessed One, and said to him: “An inspiration has come to me, Blessed One! An inspiration has come to me, Sugata!” “Let the inspiration come to you, Piṅgiyāni,” the Blessed One said. Then the brahmin Piṅgiyānī extolled the Blessed One in his presence with a suitable verse:

‘‘පද්මං යථා කොකනදං සුගන්ධං,පාතො සියා ඵුල්ලමවීතගන්ධං;

අඞ්ගීරසං පස්ස විරොචමානං,තපන්තමාදිච්චමිවන්තලික්ඛෙ’’ති.

“As a fragrant red lotus, blooming in the morning, its scent unfaded; behold Aṅgīrasa, shining forth, blazing like the sun in the sky.”

අථ ඛො තෙ ලිච්ඡවී පඤ්චහි උත්තරාසඞ්ගසතෙහි පිඞ්ගියානිං බ්‍රාහ්මණං අච්ඡාදෙසුං. අථ ඛො පිඞ්ගියානී බ්‍රාහ්මණො තෙහි පඤ්චහි උත්තරාසඞ්ගසතෙහි භගවන්තං අච්ඡාදෙසි.

Then those Licchavis covered the brahmin Piṅgiyāni with five hundred upper robes. Then the brahmin Piṅgiyāni covered the Blessed One with those five hundred upper robes.

අථ ඛො භගවා තෙ ලිච්ඡවී එතදවොච – ‘‘පඤ්චන්නං, ලිච්ඡවී, රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතමෙසං පඤ්චන්නං? තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මිං. තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසෙතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං. තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසිතස්ස විඤ්ඤාතා පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං. තථාගතප්පවෙදිතස්ස ධම්මවිනයස්ස දෙසිතස්ස විඤ්ඤාතා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං. කතඤ්ඤූ කතවෙදී පුග්ගලො දුල්ලභො ලොකස්මිං. ඉමෙසං ඛො, ලිච්ඡවී, පඤ්චන්නං රතනානං පාතුභාවො දුල්ලභො ලොකස්මි’’න්ති. පඤ්චමං.

Then the Blessed One addressed those Licchavis, saying: “Licchavis, the appearance of five treasures is rare in the world. Which five? The appearance of a Tathāgata, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One is rare in the world. A person who teaches the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata is rare in the world. A person who understands the taught Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata is rare in the world. A person who, having understood the taught Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata, practices in accordance with the Dhamma is rare in the world. A person who is grateful and mindful of benefits received is rare in the world. Licchavis, the appearance of these five treasures is rare in the world.” Fifth.

6. මහාසුපිනසුත්තං

6. The Discourse on the Great Dreams

196. ‘‘තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො පඤ්ච මහාසුපිනා පාතුරහෙසුං. කතමෙ පඤ්ච? තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො [Pg.210] අයං මහාපථවී මහාසයනං අහොසි, හිමවා පබ්බතරාජා බිබ්බොහනං අහොසි, පුරත්ථිමෙ සමුද්දෙ වාමො හත්ථො ඔහිතො අහොසි, පච්ඡිමෙ සමුද්දෙ දක්ඛිණො හත්ථො ඔහිතො අහොසි, දක්ඛිණෙ සමුද්දෙ උභො පාදා ඔහිතා අහෙසුං. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො අයං පඨමො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

196. “Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, five great dreams appeared. What five? Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this great earth became his great bed; the Himālaya, king of mountains, became his pillow; his left hand was placed in the eastern ocean; his right hand was placed in the western ocean; and both his feet were placed in the southern ocean. Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this first great dream appeared.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො තිරියා නාම තිණජාති නාභියා උග්ගන්ත්වා නභං ආහච්ච ඨිතා අහොසි. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො අයං දුතියො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Furthermore, monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, a type of grass named Tiriyā, having sprouted from his navel, stood touching the sky. Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this second great dream appeared.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො සෙතා කිමී කණ්හසීසා පාදෙහි උස්සක්කිත්වා ( ) යාව ජාණුමණ්ඩලා පටිච්ඡාදෙසුං. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො අයං තතියො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Furthermore, monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, white worms with black heads, having crawled up from his feet, covered him up to his kneecaps. Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this third great dream appeared.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො චත්තාරො සකුණා නානාවණ්ණා චතූහි දිසාහි ආගන්ත්වා පාදමූලෙ නිපතිත්වා සබ්බසෙතා සම්පජ්ජිංසු. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො අයං චතුත්ථො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Furthermore, monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, four birds of various colors, having come from the four directions, fell at the base of his feet and became entirely white. Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this fourth great dream appeared.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධො බොධිසත්තොව සමානො මහතො මීළ්හපබ්බතස්ස උපරූපරි චඞ්කමති අලිප්පමානො මීළ්හෙන. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො අයං පඤ්චමො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Furthermore, monks, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while still an unenlightened Bodhisatta, walked back and forth upon a great mountain of excrement without being smeared by the excrement. Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this fifth great dream appeared.

‘‘යම්පි[Pg.211], භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො අයං මහාපථවී මහාසයනං අහොසි, හිමවා පබ්බතරාජා බිබ්බොහනං අහොසි, පුරත්ථිමෙ සමුද්දෙ වාමො හත්ථො ඔහිතො අහොසි, පච්ඡිමෙ සමුද්දෙ දක්ඛිණො හත්ථො ඔහිතො අහොසි, දක්ඛිණෙ සමුද්දෙ උභො පාදා ඔහිතා අහෙසුං; තථාගතෙන, භික්ඛවෙ, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අනුත්තරා සම්මාසම්බොධි අභිසම්බුද්ධා. තස්සා අභිසම්බොධාය අයං පඨමො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Monks, whereas for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, this great earth became a great bed, the Himālaya, king of mountains, became a pillow, his left hand was placed in the eastern ocean, his right hand was placed in the western ocean, and both his feet were placed in the southern ocean; this signifies that the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, has realized the unsurpassed, perfect awakening. For the sake of that realization, this first great dream appeared.

‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො තිරියා නාම තිණජාති නාභියා උග්ගන්ත්වා නභං ආහච්ච ඨිතා අහොසි; තථාගතෙන, භික්ඛවෙ, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො අභිසම්බුජ්ඣිත්වා යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිතො. තස්ස අභිසම්බොධාය අයං දුතියො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Monks, whereas for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, a type of grass named Tiriyā, having sprouted from his navel, stood touching the sky; this signifies that the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, having fully realized the Noble Eightfold Path, has proclaimed it well to gods and humans. For the sake of that realization, this second great dream appeared.

‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො සෙතා කිමී කණ්හසීසා පාදෙහි උස්සක්කිත්වා යාව ජාණුමණ්ඩලා පටිච්ඡාදෙසුං; බහූ, භික්ඛවෙ, ගිහී ඔදාතවසනා තථාගතං පාණුපෙතා සරණං ගතා. තස්ස අභිසම්බොධාය අයං තතියො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Monks, whereas for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, white worms with black heads, having crawled up from his feet, covered him up to his kneecaps; this signifies that many householders clad in white have gone for refuge to the Tathāgata for as long as life lasts. For the sake of that realization, this third great dream appeared.

‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො චත්තාරො සකුණා නානාවණ්ණා චතූහි දිසාහි ආගන්ත්වා පාදමූලෙ නිපතිත්වා සබ්බසෙතා සම්පජ්ජිංසු; චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, වණ්ණා ඛත්තියා බ්‍රාහ්මණා වෙස්සා සුද්දා තෙ තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිත්වා අනුත්තරං විමුත්තිං සච්ඡිකරොන්ති. තස්ස අභිසම්බොධාය අයං චතුත්ථො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Monks, whereas for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, four birds of various colors, having come from the four directions, fell at the base of his feet and became entirely white; this signifies that these four classes—khattiyas, brahmins, vessas, and suddas—having gone forth from the household life into homelessness in the Dhamma-Vinaya proclaimed by the Tathāgata, realize unsurpassed liberation. For the sake of that realization, this fourth great dream appeared.

‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධො බොධිසත්තොව සමානො මහතො මීළ්හපබ්බතස්ස උපරූපරි චඞ්කමති [Pg.212] අලිප්පමානො මීළ්හෙන; ලාභී, භික්ඛවෙ, තථාගතො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං, තං තථාගතො අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොසන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති. තස්ස අභිසම්බොධාය අයං පඤ්චමො මහාසුපිනො පාතුරහොසි.

Monks, whereas the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while still an unenlightened Bodhisatta, walked back and forth upon a great mountain of excrement without being smeared by the excrement; this signifies that the Tathāgata is a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick, and he makes use of them without being greedy, infatuated, or attached, seeing the danger and possessing the wisdom of escape. For the sake of that realization, this fifth great dream appeared.

‘‘තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො ඉමෙ පඤ්ච මහාසුපිනා පාතුරහෙසු’’න්ති. ඡට්ඨං.

Monks, to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, before his awakening, while he was still an unenlightened Bodhisatta, these five great dreams appeared. The Sixth.

7. වස්සසුත්තං

7. The Discourse on Rain

197. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, වස්සස්ස අන්තරායා, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමති. කතමෙ පඤ්ච? උපරි, භික්ඛවෙ, ආකාසෙ තෙජොධාතු පකුප්පති. තෙන උප්පන්නා මෙඝා පටිවිගච්ඡන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො වස්සස්ස අන්තරායො, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමති.

197. Monks, there are these five obstacles to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate. What five? Monks, above, in the sky, the fire element becomes agitated. Because of this, the arisen clouds disperse. This, monks, is the first obstacle to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, උපරි ආකාසෙ වායොධාතු පකුප්පති. තෙන උප්පන්නා මෙඝා පටිවිගච්ඡන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො වස්සස්ස අන්තරායො, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමති.

Furthermore, monks, above, in the sky, the wind element becomes agitated. Because of this, the arisen clouds disperse. This, monks, is the second obstacle to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාහු අසුරින්දො පාණිනා උදකං සම්පටිච්ඡිත්වා මහාසමුද්දෙ ඡඩ්ඩෙති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො වස්සස්ස අන්තරායො, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමති.

Furthermore, Bhikkhus, Rāhu, the lord of the asuras, having collected water with his hand, discards it in the great ocean. This, Bhikkhus, is the third obstacle to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, වස්සවලාහකා දෙවා පමත්තා හොන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො වස්සස්ස අන්තරායො, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමති.

Furthermore, Bhikkhus, the rain-cloud devas are negligent. This, Bhikkhus, is the fourth obstacle to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මනුස්සා අධම්මිකා හොන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො වස්සස්ස අන්තරායො, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වස්සස්ස අන්තරායා, යං නෙමිත්තා න ජානන්ති, යත්ථ නෙමිත්තානං චක්ඛු න කමතී’’ති. සත්තමං.

Furthermore, Bhikkhus, humans are unrighteous. This, Bhikkhus, is the fifth obstacle to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate. These, indeed, Bhikkhus, are the five obstacles to rain, which omen-readers do not know, where the eye of omen-readers does not penetrate. The Seventh.

8. වාචාසුත්තං

8. The Discourse on Speech

198. ‘‘පඤ්චහි[Pg.213], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොති, නො දුබ්භාසිතා, අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූනං. කතමෙහි පඤ්චහි? කාලෙන ච භාසිතා හොති, සච්චා ච භාසිතා හොති, සණ්හා ච භාසිතා හොති, අත්ථසංහිතා ච භාසිතා හොති, මෙත්තචිත්තෙන ච භාසිතා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොති, නො දුබ්භාසිතා, අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූන’’න්ති. අට්ඨමං.

198. Bhikkhus, speech endowed with five factors is well-spoken, not ill-spoken; it is blameless and not censured by the wise. With what five? It is spoken at the right time; it is spoken in truth; it is spoken gently; it is spoken connected with the goal; and it is spoken with a mind of loving-kindness. Bhikkhus, speech endowed with these five factors is well-spoken, not ill-spoken; it is blameless and not censured by the wise. The Eighth.

9. කුලසුත්තං

9. The Discourse on Families

199. ‘‘යං, භික්ඛවෙ, සීලවන්තො පබ්බජිතා කුලං උපසඞ්කමන්ති, තත්ථ මනුස්සා පඤ්චහි ඨානෙහි බහුං පුඤ්ඤං පසවන්ති. කතමෙහි පඤ්චහි? යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ සීලවන්තෙ පබ්බජිතෙ කුලං උපසඞ්කමන්තෙ මනුස්සා දිස්වා චිත්තානි පසාදෙන්ති, සග්ගසංවත්තනිකං, භික්ඛවෙ, තං කුලං තස්මිං සමයෙ පටිපදං පටිපන්නං හොති.

199. Bhikkhus, when virtuous renunciants approach a family, the people there generate much merit in five ways. What are the five? Bhikkhus, at the time when, as virtuous renunciants are approaching a family, people see them and gladden their minds, that family at that time is practicing a course leading to heaven.

‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ සීලවන්තෙ පබ්බජිතෙ කුලං උපසඞ්කමන්තෙ මනුස්සා පච්චුට්ඨෙන්ති අභිවාදෙන්ති ආසනං දෙන්ති, උච්චාකුලීනසංවත්තනිකං, භික්ඛවෙ, තං කුලං තස්මිං සමයෙ පටිපදං පටිපන්නං හොති.

Bhikkhus, at the time when, as virtuous renunciants are approaching a family, people rise to greet them, pay respects, and offer a seat, that family at that time is practicing a course leading to birth in a high family.

‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ සීලවන්තෙ පබ්බජිතෙ කුලං උපසඞ්කමන්තෙ මනුස්සා මච්ඡෙරමලං පටිවිනෙන්ති, මහෙසක්ඛසංවත්තනිකං, භික්ඛවෙ, තං කුලං තස්මිං සමයෙ පටිපදං පටිපන්නං හොති.

Bhikkhus, at the time when, as virtuous renunciants are approaching a family, people get rid of the stain of stinginess, that family at that time is practicing a course leading to great influence.

‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ සීලවන්තෙ පබ්බජිතෙ කුලං උපසඞ්කමන්තෙ මනුස්සා යථාසත්ති යථාබලං සංවිභජන්ති, මහාභොගසංවත්තනිකං, භික්ඛවෙ, තං කුලං තස්මිං සමයෙ පටිපදං පටිපන්නං හොති.

Bhikkhus, at the time when, as virtuous renunciants are approaching a family, people share according to their ability and means, that family at that time is practicing a course leading to great wealth.

‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ සීලවන්තෙ පබ්බජිතෙ කුලං උපසඞ්කමන්තෙ මනුස්සා පරිපුච්ඡන්ති පරිපඤ්හන්ති ධම්මං සුණන්ති, මහාපඤ්ඤාසංවත්තනිකං, භික්ඛවෙ, තං කුලං තස්මිං සමයෙ පටිපදං පටිපන්නං හොති. යං, භික්ඛවෙ, සීලවන්තො පබ්බජිතා කුලං උපසඞ්කමන්ති, තත්ථ මනුස්සා ඉමෙහි පඤ්චහි ඨානෙහි බහුං පුඤ්ඤං පසවන්තී’’ති. නවමං.

Bhikkhus, at the time when, as virtuous renunciants are approaching a family, people ask questions, inquire, and listen to the Dhamma, that family at that time is practicing a course leading to great wisdom. Bhikkhus, when virtuous renunciants approach a family, the people there generate much merit in these five ways. The Ninth.

10. නිස්සාරණීයසුත්තං

10. The Discourse on Escape

200. ‘‘පඤ්චිමා[Pg.214], භික්ඛවෙ, නිස්සාරණීයා ධාතුයො. කතමා පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කාමං මනසිකරොතො කාමෙසු චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. නෙක්ඛම්මං ඛො පනස්ස මනසිකරොතො නෙක්ඛම්මෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. තස්ස තං චිත්තං සුගතං සුභාවිතං සුවුට්ඨිතං සුවිමුත්තං සුවිසංයුත්තං කාමෙහි; යෙ ච කාමපච්චයා උප්පජ්ජන්ති ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුත්තො සො තෙහි, න සො තං වෙදනං වෙදියති. ඉදමක්ඛාතං කාමානං නිස්සරණං.

200. Bhikkhus, there are these five elements of escape. Which five? Here, bhikkhus, when a bhikkhu attends to sensual pleasures, his mind does not leap toward, become serene in, settle upon, or find liberation in sensual pleasures. But when he attends to renunciation, his mind leaps toward, becomes serene in, settles upon, and finds liberation in renunciation. His mind—being thus well-directed, well-developed, well-risen, well-liberated, and well-disjoined from sensual pleasures—is freed from the taints, vexations, and fevers that arise conditioned by sensual pleasures. He does not experience that feeling. This is declared to be the escape from sensual pleasures.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො බ්‍යාපාදං මනසිකරොතො බ්‍යාපාදෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. අබ්‍යාපාදං ඛො පනස්ස මනසිකරොතො අබ්‍යාපාදෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. තස්ස තං චිත්තං සුගතං සුභාවිතං සුවුට්ඨිතං සුවිමුත්තං සුවිසංයුත්තං බ්‍යාපාදෙන; යෙ ච බ්‍යාපාදපච්චයා උප්පජ්ජන්ති ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුත්තො සො තෙහි, න සො තං වෙදනං වෙදියති. ඉදමක්ඛාතං බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං.

Furthermore, bhikkhus, when a bhikkhu attends to ill will, his mind does not leap toward, become serene in, settle upon, or find liberation in ill will. But when he attends to non-ill will, his mind leaps toward, becomes serene in, settles upon, and finds liberation in non-ill will. His mind—being thus well-directed, well-developed, well-risen, well-liberated, and well-disjoined from ill will—is freed from the taints, vexations, and fevers that arise conditioned by ill will. He does not experience that feeling. This is declared to be the escape from ill will.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහෙසං මනසිකරොතො විහෙසාය චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. අවිහෙසං ඛො පනස්ස මනසිකරොතො අවිහෙසාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. තස්ස තං චිත්තං සුගතං සුභාවිතං සුවුට්ඨිතං සුවිමුත්තං සුවිසංයුත්තං විහෙසාය; යෙ ච විහෙසාපච්චයා උප්පජ්ජන්ති ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුත්තො සො තෙහි, න සො තං වෙදනං වෙදියති. ඉදමක්ඛාතං විහෙසාය නිස්සරණං.

Furthermore, bhikkhus, when a bhikkhu attends to cruelty, his mind does not leap toward, become serene in, settle upon, or find liberation in cruelty. But when he attends to non-cruelty, his mind leaps toward, becomes serene in, settles upon, and finds liberation in non-cruelty. His mind—being thus well-directed, well-developed, well-risen, well-liberated, and well-disjoined from cruelty—is freed from the taints, vexations, and fevers that arise conditioned by cruelty. He does not experience that feeling. This is declared to be the escape from cruelty.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රූපං මනසිකරොතො රූපෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. අරූපං ඛො පනස්ස මනසිකරොතො අරූපෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. තස්ස තං චිත්තං සුගතං සුභාවිතං සුවුට්ඨිතං සුවිමුත්තං සුවිසංයුත්තං රූපෙහි; යෙ ච රූපපච්චයා උප්පජ්ජන්ති ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුත්තො සො තෙහි, න සො තං වෙදනං වෙදියති. ඉදමක්ඛාතං රූපානං නිස්සරණං.

Furthermore, bhikkhus, when a bhikkhu attends to form, his mind does not leap toward, become serene in, settle upon, or find liberation in form. But when he attends to the formless, his mind leaps toward, becomes serene in, settles upon, and finds liberation in the formless. His mind—being thus well-directed, well-developed, well-risen, well-liberated, and well-disjoined from forms—is freed from the taints, vexations, and fevers that arise conditioned by form. He does not experience that feeling. This is declared to be the escape from forms.

‘‘පුන [Pg.215] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සක්කායං මනසිකරොතො සක්කායෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. සක්කායනිරොධං ඛො පනස්ස මනසිකරොතො සක්කායනිරොධෙ චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. තස්ස තං චිත්තං සුගතං සුභාවිතං සුවුට්ඨිතං සුවිමුත්තං සුවිසංයුත්තං සක්කායෙන; යෙ ච සක්කායපච්චයා උප්පජ්ජන්ති ආසවා විඝාතපරිළාහා, මුත්තො සො තෙහි, න සො තං වෙදනං වෙදියති. ඉදමක්ඛාතං සක්කායස්ස නිස්සරණං.

Furthermore, bhikkhus, when a bhikkhu attends to existing personality, his mind does not leap toward, become serene in, settle upon, or find liberation in existing personality. But when he attends to the cessation of existing personality, his mind leaps toward, becomes serene in, settles upon, and finds liberation in the cessation of existing personality. His mind—being thus well-directed, well-developed, well-risen, well-liberated, and well-disjoined from existing personality—is freed from the taints, vexations, and fevers that arise conditioned by existing personality. He does not experience that feeling. This is declared to be the escape from existing personality.

‘‘තස්ස කාමනන්දීපි නානුසෙති, බ්‍යාපාදනන්දීපි නානුසෙති, විහෙසානන්දීපි නානුසෙති, රූපනන්දීපි නානුසෙති, සක්කායනන්දීපි නානුසෙති (සො) කාමනන්දියාපි අනනුසයා, බ්‍යාපාදනන්දියාපි අනනුසයා, විහෙසානන්දියාපි අනනුසයා, රූපනන්දියාපි අනනුසයා, සක්කායනන්දියාපි අනනුසයා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නිරනුසයො, අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්ස. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච නිස්සාරණීයා ධාතුයො’’ති. දසමං.

Delight in sensual pleasures does not lie latent in him, nor delight in ill will, nor delight in cruelty, nor delight in forms, nor delight in existing personality. Because he has no underlying tendency for delight in sensual pleasures, no underlying tendency for delight in ill will, no underlying tendency for delight in cruelty, no underlying tendency for delight in forms, and no underlying tendency for delight in existing personality, this, bhikkhus, is called a bhikkhu without underlying tendencies, who has cut off craving, transcended the fetter, and by the full understanding of conceit, has made an end of suffering. These, bhikkhus, are the five elements of escape.

බ්‍රාහ්මණවග්ගො පඤ්චමො.

The Brahmin Chapter, the Fifth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

සොණො දොණො සඞ්ගාරවො, කාරණපාලී ච පිඞ්ගියානී;

සුපිනා ච වස්සා වාචා, කුලං නිස්සාරණීයෙන චාති.

The Soṇa Sutta, the Doṇa Sutta, the Saṅgārava Sutta, the Karaṇapāli Sutta, and the Piṅgiyāni Sutta; the Supinā Sutta, the Vassa Sutta, the Vācā Sutta, the Kula Sutta, and with the Nissaraṇiya Sutta.

චතුත්ථංපණ්ණාසකං සමත්තො.

The Fourth Fifty Concluded.

5. පඤ්චමපණ්ණාසකං

5. The Fifth Fifty

(21) 1. කිමිලවග්ගො

(21) 1. The Kimila Chapter

1. කිමිලසුත්තං

1. The Kimila Sutta

201. එකං [Pg.216] සමයං භගවා කිමිලායං විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා කිමිලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කිමිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, ධම්මෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සික්ඛාය අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, අඤ්ඤමඤ්ඤං අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති.

201. On one occasion the Blessed One was dwelling at Kimilā in the Bamboo Grove. Then the Venerable Kimila approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Kimila said to the Blessed One: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason, why after the Tathāgata has attained final Nibbāna, the good Dhamma does not long endure?” “Here, Kimila, after the Tathāgata has attained final Nibbāna, the monks, nuns, male lay followers, and female lay followers dwell without respect and deference toward the Teacher. They dwell without respect and deference toward the Dhamma. They dwell without respect and deference toward the Sangha. They dwell without respect and deference toward the training. They dwell without respect and deference toward one another. This, Kimila, is the cause, this is the reason, why after the Tathāgata has attained final Nibbāna, the good Dhamma does not long endure.”

‘‘කො පන, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, ධම්මෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සික්ඛාය සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, අඤ්ඤමඤ්ඤං සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති. පඨමං.

“What, venerable sir, is the cause, what is the reason, why after the Tathāgata has attained final Nibbāna, the good Dhamma long endures?” “Here, Kimila, after the Tathāgata has attained final Nibbāna, the monks, nuns, male lay followers, and female lay followers dwell with respect and deference toward the Teacher, with respect and deference toward the Dhamma, with respect and deference toward the Sangha, with respect and deference toward the training, and with respect and deference toward one another. This, Kimila, is the cause, this is the reason, why after the Tathāgata has attained final Nibbāna, the good Dhamma long endures.” The First.

2. ධම්මස්සවනසුත්තං

2. The Sutta on Listening to the Dhamma

202. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා ධම්මස්සවනෙ. කතමෙ පඤ්ච? අස්සුතං සුණාති, සුතං පරියොදාපෙති, කඞ්ඛං විතරති, දිට්ඨිං උජුං කරොති, චිත්තමස්ස පසීදති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා ධම්මස්සවනෙ’’ති. දුතියං.

202. “Bhikkhus, there are these five benefits of listening to the Dhamma. What are the five? One hears what has not been heard before, one clarifies what has been heard, one overcomes doubt, one makes one’s view correct, and one’s mind becomes serene. These, bhikkhus, are the five benefits of listening to the Dhamma.” The Second.

3. අස්සාජානීයසුත්තං

3. The Sutta on the Thoroughbred Horse

203. ‘‘පඤ්චහි[Pg.217], භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

203. “Bhikkhus, a king's noble thoroughbred horse, possessed of five qualities, is worthy of a king, an item for the king's use, and is reckoned as a very constituent of the king.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? අජ්ජවෙන, ජවෙන, මද්දවෙන, ඛන්තියා, සොරච්චෙන – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. ‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

“With which five? With uprightness, swiftness, gentleness, patience, and gentle disposition. Bhikkhus, possessed of these five qualities, a king's noble thoroughbred horse is worthy of a king, an item for the king's use, and is reckoned as a very constituent of the king. In the same way, bhikkhus, a bhikkhu possessed of five qualities is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? අජ්ජවෙන, ජවෙන, මද්දවෙන, ඛන්තියා, සොරච්චෙන – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. තතියං.

“With which five qualities? With uprightness, swiftness, gentleness, patience, and gentle disposition. Bhikkhus, possessed of these five qualities, a bhikkhu is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.” The Third.

4. බලසුත්තං

4. The Sutta on the Powers

204. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, හිරිබලං, ඔත්තප්පබලං, වීරියබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානී’’ති. චතුත්ථං.

204. “Bhikkhus, there are these five powers. Which five? The power of faith, the power of moral conscience, the power of moral dread, the power of energy, and the power of wisdom. These, bhikkhus, are the five powers.” The Fourth.

5. චෙතොඛිලසුත්තං

5. The Sutta on Mental Barrenness

205. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතොඛිලා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඨමො චෙතොඛිලො.

205. Monks, there are these five states of mental barrenness. Which five? Here, monks, a bhikkhu doubts the Teacher, is hesitant, is not convinced, and does not become confident. For a bhikkhu who doubts the Teacher, is hesitant, is not convinced, and does not become confident, his mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and exertion. When one's mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and exertion, this is the first state of mental barrenness.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මෙ කඞ්ඛති…පෙ… සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති…පෙ… සික්ඛාය කඞ්ඛති…පෙ… සබ්‍රහ්මචාරීසු කුපිතො හොති අනත්තමනො ආහතචිත්තො ඛිලජාතො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීසු කුපිතො හොති [Pg.218] අනත්තමනො ආහතචිත්තො ඛිලජාතො, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඤ්චමො චෙතොඛිලො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච චෙතොඛිලා’’ති. පඤ්චමං.

Furthermore, monks, a bhikkhu doubts the Dhamma... he doubts the Sangha... he doubts the training... he is angry with his companions in the holy life, displeased, with an afflicted mind, and has become barren-hearted. Monks, for a bhikkhu who is angry with his companions in the holy life, displeased, with an afflicted mind, and has become barren-hearted, his mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and exertion. When one's mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and exertion, this is the fifth state of mental barrenness. These, monks, are the five states of mental barrenness. The Fifth.

6. විනිබන්ධසුත්තං

6. The Discourse on Mental Bonds

206. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතසොවිනිබන්ධා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතච්ඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතච්ඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඨමො චෙතසොවිනිබන්ධො.

206. Bhikkhus, there are these five mental bonds. What five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not without passion for sensual pleasures, not without desire, not without affection, not without thirst, not without fever, not without craving. A bhikkhu who is not without passion for sensual pleasures, not without desire, not without affection, not without thirst, not without fever, not without craving—his mind does not incline toward ardor, application, perseverance, and exertion. When his mind does not incline toward ardor, application, perseverance, and exertion, this is the first mental bond.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ අවීතරාගො හොති…පෙ… රූපෙ අවීතරාගො හොති…පෙ… යාවදත්ථං උදරාවදෙහකං භුඤ්ජිත්වා සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරති…පෙ… අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඤ්චමො චෙතසොවිනිබන්ධො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා’’ති. ඡට්ඨං.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is not without passion for the body… is not without passion for forms… having eaten to his belly’s fill, he dwells committed to the pleasure of lying down, the pleasure of reclining, the pleasure of drowsiness… he practices the holy life aspiring to some group of devas, thinking: ‘By this virtue or observance or austerity or holy life, I will become a deva or one of the devas.’ A bhikkhu who practices the holy life aspiring to some group of devas, thinking: ‘By this virtue or observance or austerity or holy life, I will become a deva or one of the devas’—his mind does not incline toward ardor, application, perseverance, or exertion. When one’s mind does not incline toward ardor, application, perseverance, or exertion, this is the fifth mental bond. These, bhikkhus, are the five mental bonds. Sixth.

7. යාගුසුත්තං

7. The Discourse on Rice Gruel

207. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා යාගුයා. කතමෙ පඤ්ච? ඛුද්දං පටිහනති, පිපාසං පටිවිනෙති, වාතං අනුලොමෙති, වත්ථිං සොධෙති, ආමාවසෙසං [Pg.219] පාචෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා යාගුයා’’ති. සත්තමං.

207. Bhikkhus, there are these five benefits of rice gruel. What five? It dispels hunger, quenches thirst, regulates the winds, cleanses the bladder, and digests the remains of undigested food. These, bhikkhus, are the five benefits of rice gruel. Seventh.

8. දන්තකට්ඨසුත්තං

8. The Discourse on the Tooth-Stick

208. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දන්තකට්ඨස්ස අඛාදනෙ. කතමෙ පඤ්ච? අචක්ඛුස්සං, මුඛං දුග්ගන්ධං හොති, රසහරණියො න විසුජ්ඣන්ති, පිත්තං සෙම්හං භත්තං පරියොනන්ධති, භත්තමස්ස නච්ඡාදෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දන්තකට්ඨස්ස අඛාදනෙ.

208. Bhikkhus, there are these five drawbacks in not using a tooth-stick. What five? It is not beneficial for the eyes, the mouth becomes foul-smelling, the taste-bearing channels are not purified, bile and phlegm envelop the food, and food is not palatable to him. These, bhikkhus, are the five drawbacks in not using a tooth-stick.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා දන්තකට්ඨස්ස ඛාදනෙ. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුස්සං, මුඛං න දුග්ගන්ධං හොති, රසහරණියො විසුජ්ඣන්ති, පිත්තං සෙම්හං භත්තං න පරියොනන්ධති, භත්තමස්ස ඡාදෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා දන්තකට්ඨස්ස ඛාදනෙ’’ති. අට්ඨමං.

Bhikkhus, there are these five benefits in using a tooth-stick. What five? It is beneficial for the eyes, the mouth does not become foul-smelling, the taste-bearing channels are purified, bile and phlegm do not envelop the food, and food is palatable to him. These, bhikkhus, are the five benefits in using a tooth-stick. Eighth.

9. ගීතස්සරසුත්තං

9. The Discourse on the Musical Tone

209. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා ආයතකෙන ගීතස්සරෙන ධම්මං භණන්තස්ස. කතමෙ පඤ්ච? අත්තනාපි තස්මිං සරෙ සාරජ්ජති, පරෙපි තස්මිං සරෙ සාරජ්ජන්ති, ගහපතිකාපි උජ්ඣායන්ති – ‘යථෙව මයං ගායාම, එවමෙවං ඛො සමණා සක්‍යපුත්තියා ගායන්තී’ති, සරකුත්තිම්පි නිකාමයමානස්ස සමාධිස්ස භඞ්ගො හොති, පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා ආයතකෙන ගීතස්සරෙන ධම්මං භණන්තස්සා’’ති. නවමං.

209. Bhikkhus, there are these five dangers for one who recites the Dhamma with a drawn-out, musical tone. What five? He himself becomes infatuated with that tone; others become infatuated with that tone; householders complain: ‘Just as we sing, so too do these ascetics who are sons of the Sakyan sing!’; for one desiring to embellish the voice, his concentration is broken; and a later generation follows that example. These, bhikkhus, are the five dangers for one who recites the Dhamma with a drawn-out, musical tone. Ninth.

10. මුට්ඨස්සතිසුත්තං

10. The Discourse on Lapsed Mindfulness

210. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො. කතමෙ පඤ්ච? දුක්ඛං සුපති, දුක්ඛං පටිබුජ්ඣති, පාපකං සුපිනං පස්සති, දෙවතා න රක්ඛන්ති, අසුචි මුච්චති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො.

210. Bhikkhus, there are these five dangers for one who falls asleep with lapsed mindfulness and without clear comprehension. What five? He sleeps in discomfort; he wakes up in discomfort; he sees bad dreams; deities do not protect him; and he discharges semen. These, bhikkhus, are the five dangers for one who falls asleep with lapsed mindfulness and without clear comprehension.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා උපට්ඨිතස්සතිස්ස සම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො. කතමෙ පඤ්ච? සුඛං සුපති, සුඛං පටිබුජ්ඣති, න පාපකං සුපිනං පස්සති[Pg.220], දෙවතා රක්ඛන්ති, අසුචි න මුච්චති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා උපට්ඨිතස්සතිස්ස සම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො’’ති. දසමං.

Bhikkhus, there are these five benefits for one who falls asleep with established mindfulness and clear comprehension. What five? He sleeps in comfort; he wakes up in comfort; he does not see bad dreams; deities protect him; and he does not discharge semen. These, bhikkhus, are the five benefits for one who falls asleep with established mindfulness and clear comprehension. Tenth.

කිමිලවග්ගො පඨමො.

The Kimila Chapter, the First.

තස්සුද්දානං –

The summary verse is:

කිමිලො ධම්මස්සවනං, ආජානීයො බලං ඛිලං;

විනිබන්ධං යාගු කට්ඨං, ගීතං මුට්ඨස්සතිනා චාති.

Kimila, Listening to the Dhamma, Thoroughbred, Strength, Barrenness; Bond, Gruel, Tooth-stick, Musical Tone, and Lapsed Mindfulness.

(22) 2. අක්කොසකවග්ගො

(22) 2. The Akkosaka Chapter

1. අක්කොසකසුත්තං

1. The Discourse on the Abuser

211. ‘‘යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොසකපරිභාසකො අරියූපවාදී සබ්‍රහ්මචාරීනං, තස්ස පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා. කතමෙ පඤ්ච? පාරාජිකො වා හොති ඡින්නපරිපන්ථො, අඤ්ඤතරං වා සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජති, බාළ්හං වා රොගාතඞ්කං ඵුසති, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොසකපරිභාසකො අරියූපවාදී සබ්‍රහ්මචාරීනං, තස්ස ඉමෙ පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා’’ති. පඨමං.

211. “Bhikkhus, for any bhikkhu who is abusive and insulting, a slanderer of noble ones among his fellows in the holy life, five dangers are to be expected. What five? He either commits a pārājika offense, his path cut off; or he commits some other defiling offense; or he is afflicted with a severe illness; or he dies bewildered; or, with the breakup of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Bhikkhus, for any bhikkhu who is abusive and insulting, a slanderer of noble ones among his fellows in the holy life, these five dangers are to be expected.”

2. භණ්ඩනකාරකසුත්තං

2. The Discourse on the Maker of Quarrels

212. ‘‘යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භණ්ඩනකාරකො කලහකාරකො විවාදකාරකො භස්සකාරකො සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකො, තස්ස පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා. කතමෙ පඤ්ච? අනධිගතං නාධිගච්ඡති, අධිගතා පරිහායති, පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භණ්ඩනකාරකො කලහකාරකො විවාදකාරකො භස්සකාරකො සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකො, තස්ස ඉමෙ පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා’’ති. දුතියං.

212. “Bhikkhus, for any bhikkhu who is a maker of quarrels, a maker of disputes, a maker of controversies, a maker of much talk, and a maker of legal issues in the Saṅgha, five dangers are to be expected. What five? He does not attain what has not been attained; he declines from what has been attained; an evil reputation spreads about him; he dies bewildered; and, with the breakup of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Bhikkhus, for any bhikkhu who is a maker of quarrels, a maker of disputes, a maker of controversies, a maker of much talk, and a maker of legal issues in the Saṅgha, these five dangers are to be expected.”

3. සීලසුත්තං

3. The Discourse on Virtue

213. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.221], භික්ඛවෙ, ආදීනවා දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො පමාදාධිකරණං මහතිං භොගජානිං නිගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

213. “Bhikkhus, there are these five dangers for the immoral person, due to his corruption of virtue. What five? Here, bhikkhus, the immoral person, whose virtue is corrupt, due to heedlessness incurs a great loss of wealth. This, bhikkhus, is the first danger for the immoral person, due to his corruption of virtue.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, bhikkhus, for the immoral person, whose virtue is corrupt, an evil reputation spreads. This, bhikkhus, is the second danger for the immoral person, due to his corruption of virtue.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං, යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං, යදි ගහපතිපරිසං, යදි සමණපරිසං – අවිසාරදො උපසඞ්කමති මඞ්කුභූතො. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, bhikkhus, the immoral person, whose virtue is corrupt, approaches whatever assembly—be it an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—without confidence, downcast. This, bhikkhus, is the third danger for the immoral person, due to his corruption of virtue.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො සම්මූළ්හො කාලං කරොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, bhikkhus, the immoral person, whose virtue is corrupt, dies bewildered. This, bhikkhus, is the fourth danger for the immoral person, due to his corruption of virtue.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, bhikkhus, the immoral person, whose virtue is corrupt, with the breakup of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. This, bhikkhus, is the fifth danger for the immoral person, due to his corruption of virtue. These, bhikkhus, are the five dangers for the immoral person, due to his corruption of virtue.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සීලවතො සීලසම්පදාය. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො අප්පමාදාධිකරණං මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Bhikkhus, there are these five benefits for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue. What five? Here, bhikkhus, a virtuous person, accomplished in virtue, due to heedfulness acquires a great mass of wealth. This, bhikkhus, is the first benefit for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Furthermore, bhikkhus, for the virtuous person, accomplished in virtue, a good reputation spreads. This, bhikkhus, is the second benefit for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං, යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං, යදි ගහපතිපරිසං, යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො. අයං භික්ඛවෙ, තතියො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Furthermore, bhikkhus, the virtuous person, accomplished in virtue, approaches whatever assembly—be it an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—confidently, not downcast. This, bhikkhus, is the third benefit for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue.”

‘‘පුන [Pg.222] චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො අසම්මූළ්හො කාලං කරොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Furthermore, bhikkhus, the virtuous person, accomplished in virtue, dies unbewildered. This, bhikkhus, is the fourth benefit for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සීලවතො සීලසම්පදායා’’ති. තතියං.

“Furthermore, bhikkhus, the virtuous person, accomplished in virtue, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world. This, bhikkhus, is the fifth benefit for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue. These, bhikkhus, are the five benefits for the virtuous person, due to his accomplishment in virtue.”

4. බහුභාණිසුත්තං

4. The Discourse on the Talkative Person

214. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා බහුභාණිස්මිං පුග්ගලෙ. කතමෙ පඤ්ච? මුසා භණති, පිසුණං භණති, ඵරුසං භණති, සම්ඵප්පලාපං භණති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා බහුභාණිස්මිං පුග්ගලෙ.

214. “Bhikkhus, there are these five dangers in a talkative person. What five? He speaks falsely; he speaks divisively; he speaks harshly; he engages in idle chatter; and with the breakup of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. These, bhikkhus, are the five dangers in a talkative person.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා මන්තභාණිස්මිං පුග්ගලෙ. කතමෙ පඤ්ච? න මුසා භණති, න පිසුණං භණති, න ඵරුසං භණති, න සම්ඵප්පලාපං භණති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා මන්තභාණිස්මිං පුග්ගලෙ’’ති. චතුත්ථං.

“Bhikkhus, there are these five benefits for a person who speaks with discernment. What five? He does not speak falsely; he does not speak divisively; he does not speak harshly; he does not engage in idle chatter; and with the breakup of the body, after death, he is reborn in a good destination, a heavenly world. These, bhikkhus, are the five benefits for a person who speaks with discernment.”

5. පඨමඅක්ඛන්තිසුත්තං

5. The First Discourse on Impatience

215. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අක්ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස අප්පියො හොති අමනාපො, වෙරබහුලො ච හොති, වජ්ජබහුලො ච, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අක්ඛන්තියා.

215. “Bhikkhus, there are these five dangers of impatience. What five? One is disliked and disagreeable to many people; one is full of animosity; one is subject to much blame; one dies bewildered; and with the breakup of the body, after death, one is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. These, bhikkhus, are the five dangers of impatience.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො, න වෙරබහුලො හොති, න වජ්ජබහුලො, අසම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා ඛන්තියා’’ති. පඤ්චමං.

“Monks, there are these five benefits of patience. Which five? One is dear and agreeable to many people, one is not full of enmity, one is not full of blame, one dies unconfused, and upon the breakup of the body, after death, one is reborn in a good destination, in a heavenly world. These, monks, are the five benefits of patience.” Fifth.

6. දුතියඅක්ඛන්තිසුත්තං

6. The Second Discourse on Impatience

216. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අක්ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස අප්පියො හොති අමනාපො, ලුද්දො ච හොති, විප්පටිසාරී ච, සම්මූළ්හො [Pg.223] කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අක්ඛන්තියා.

216. “Monks, there are these five drawbacks of impatience. Which five? One is disliked and displeasing to many people; one is cruel; one is remorseful; one dies confused; and upon the breakup of the body, after death, one is reborn in a state of deprivation, in an unhappy destination, in the lower realms, in hell. These, monks, are the five drawbacks of impatience.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො, අලුද්දො ච හොති, අවිප්පටිසාරී ච, අසම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා ඛන්තියා’’ති. ඡට්ඨං.

“Monks, there are these five benefits of patience. Which five? One is dear and agreeable to many people, one is not cruel, one is without remorse, one dies unconfused, and upon the breakup of the body, after death, one is reborn in a good destination, a heavenly world. These, monks, are the five benefits of patience.” Sixth.

7. පඨමඅපාසාදිකසුත්තං

7. The First Discourse on the Uninspiring

217. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අපාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං උපවදති, අනුවිච්ච විඤ්ඤූ ගරහන්ති, පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අපාසාදිකෙ.

217. “Monks, there are these five drawbacks in an uninspiring person. Which five? One blames oneself; the discerning, having investigated, censure one; an evil reputation spreads; one dies confused; and with the breakup of the body, after death, one is reborn in a state of deprivation, in an unhappy destination, in the lower realms, in hell. These, monks, are the five drawbacks in an uninspiring person.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා පාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති, අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති, කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, අසම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා පාසාදිකෙ’’ති. සත්තමං.

“Monks, there are these five benefits in an inspiring person. Which five? One does not blame oneself; the discerning, having investigated, praise one; a good reputation spreads; one dies unconfused; and with the breakup of the body, after death, one is reborn in a good destination, a heavenly world. These, monks, are the five benefits in an inspiring person.” Seventh.

8. දුතියඅපාසාදිකසුත්තං

8. The Second Discourse on the Uninspiring

218. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අපාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අප්පසන්නා නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොති, සත්ථුසාසනං අකතං හොති, පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති, චිත්තමස්ස නප්පසීදති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අපාසාදිකෙ.

218. “Monks, there are these five drawbacks in an uninspiring person. Which five? Those who are not inspired do not become inspired; for some of those who are inspired, there is a change of heart; the Teacher’s instruction is not followed; the later generation follows that example; and one’s mind does not become serene. These, monks, are the five drawbacks in an uninspiring person.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා පාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අප්පසන්නා පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොති, සත්ථුසාසනං කතං හොති, පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති, චිත්තමස්ස පසීදති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා පාසාදිකෙ’’ති. අට්ඨමං.

“Monks, there are these five benefits in an inspiring person. Which five? Those who are uninspired become inspired; and for the inspired, their inspiration greatly increases; the Teacher’s instruction is followed; the later generation follows that example; and one’s mind becomes serene. These, monks, are the five benefits in an inspiring person.” Eighth.

9. අග්ගිසුත්තං

9. The Discourse on Fire

219. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.224], භික්ඛවෙ, ආදීනවා අග්ගිස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? අචක්ඛුස්සො, දුබ්බණ්ණකරණො, දුබ්බලකරණො, සඞ්ගණිකාපවඩ්ඪනො, තිරච්ඡානකථාපවත්තනිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අග්ගිස්මි’’න්ති. නවමං.

219. “Monks, there are these five drawbacks in fire. Which five? It is not good for the eyes, it causes a bad complexion, it causes weakness, it increases socializing, and it gives rise to worldly talk. These, monks, are the five drawbacks in fire.” Ninth.

10. මධුරාසුත්තං

10. The Discourse on Madhurā

220. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා මධුරායං. කතමෙ පඤ්ච? විසමා, බහුරජා, චණ්ඩසුනඛා, වාළයක්ඛා, දුල්ලභපිණ්ඩා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මධුරාය’’න්ති. දසමං.

220. “Monks, there are these five drawbacks in Madhurā. Which five? It is uneven, it has much dust, it has fierce dogs, it has fierce yakkhas, and alms-food is difficult to obtain. These, monks, are the five drawbacks in Madhurā.” Tenth.

අක්කොසකවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on Insult.

තස්සුද්දානං –

The summary:

අක්කොසභණ්ඩනසීලං, බහුභාණී ද්වෙ අඛන්තියො;

අපාසාදිකා ද්වෙ වුත්තා, අග්ගිස්මිං මධුරෙන චාති.

Insult, Quarreling, and Virtue; Much-Speaking, two on Impatience; two on the Uninspiring are spoken, on Fire, and with Madhurā.

(23) 3. දීඝචාරිකවග්ගො

(23) 3. The Chapter on Long Journeying

1. පඨමදීඝචාරිකසුත්තං

1. The First Discourse on Long Journeying

221. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො. කතමෙ පඤ්ච? අස්සුතං න සුණාති, සුතං න පරියොදාපෙති, සුතෙනෙකච්චෙන අවිසාරදො හොති, ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, න ච මිත්තවා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො.

221. “Monks, for one who lives engaged in long and unsettled journeying, there are these five disadvantages. What five? One does not hear what has not been heard; one does not clarify what has been heard; in regard to some of what has been heard, one is not confident; one is afflicted with a severe illness; and one does not have friends. These, monks, are the five disadvantages for one who lives engaged in long and unsettled journeying.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ. කතමෙ පඤ්ච? අස්සුතං සුණාති, සුතං පරියොදාපෙති, සුතෙනෙකච්චෙන විසාරදො හොති, න ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, මිත්තවා ච හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ’’ති. පඨමං.

“Monks, there are these five benefits in well-regulated journeying. What five? One hears what has not been heard; one clarifies what has been heard; in regard to some of what has been heard, one becomes confident; one is not afflicted with a severe illness; and one has friends. These, monks, are the five benefits in well-regulated journeying.” First.

2. දුතියදීඝචාරිකසුත්තං

2. The Second Discourse on Long Journeying

222. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.225], භික්ඛවෙ, ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො. කතමෙ පඤ්ච? අනධිගතං නාධිගච්ඡති, අධිගතා පරිහායති, අධිගතෙනෙකච්චෙන අවිසාරදො හොති, ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, න ච මිත්තවා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො.

222. “Monks, for one who lives engaged in long and unsettled journeying, there are these five disadvantages. What five? One does not attain what has not been attained; one declines from what has been attained; in regard to some of what has been attained, one is not confident; one is afflicted with a severe illness; and one does not have friends. These, monks, are the five disadvantages for one who lives engaged in long and unsettled journeying.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ. කතමෙ පඤ්ච? අනධිගතං අධිගච්ඡති, අධිගතා න පරිහායති, අධිගතෙනෙකච්චෙන විසාරදො හොති, න ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, මිත්තවා ච හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ’’ති. දුතියං.

“Monks, there are these five benefits in well-regulated journeying. What five? One attains what has not been attained; one does not decline from what has been attained; in regard to some of what has been attained, one becomes confident; one is not afflicted with a severe illness; and one has friends. These, monks, are the five benefits in well-regulated journeying.” Second.

3. අතිනිවාසසුත්තං

3. The Discourse on Overstaying

223. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අතිනිවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? බහුභණ්ඩො හොති බහුභණ්ඩසන්නිචයො, බහුභෙසජ්ජො හොති බහුභෙසජ්ජසන්නිචයො, බහුකිච්චො හොති බහුකරණීයො බ්‍යත්තො කිංකරණීයෙසු, සංසට්ඨො විහරති ගහට්ඨපබ්බජිතෙහි අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන, තම්හා ච ආවාසා පක්කමන්තො සාපෙක්ඛො පක්කමති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අතිනිවාසෙ.

223. “Monks, there are these five disadvantages in overstaying. What five? One has many possessions and accumulates many possessions; one has many medicines and accumulates many medicines; one has many duties and much to do, being engrossed in various tasks; one lives associated with householders and renunciates through unsuitable lay association; and when departing from that dwelling, one departs with attachment. These, monks, are the five disadvantages in overstaying.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? න බහුභණ්ඩො හොති න බහුභණ්ඩසන්නිචයො, න බහුභෙසජ්ජො හොති න බහුභෙසජ්ජසන්නිචයො, න බහුකිච්චො හොති න බහුකරණීයො න බ්‍යත්තො කිංකරණීයෙසු, අසංසට්ඨො විහරති ගහට්ඨපබ්බජිතෙහි අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන, තම්හා ච ආවාසා පක්කමන්තො අනපෙක්ඛො පක්කමති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ’’ති. තතියං.

“Monks, there are these five benefits in living for a well-regulated period. What five? One does not have many possessions and does not accumulate many possessions; one does not have many medicines and does not accumulate many medicines; one does not have many duties or much to do, and is not engrossed in various tasks; one lives unassociated with householders and renunciates, avoiding unsuitable lay association; and when departing from that dwelling, one departs without attachment. These, monks, are the five benefits in living for a well-regulated period.” Third.

4. මච්ඡරීසුත්තං

4. The Discourse on Miserliness

224. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අතිනිවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරී හොති, කුලමච්ඡරී හොති, ලාභමච්ඡරී හොති, වණ්ණමච්ඡරී හොති, ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අතිනිවාසෙ.

224. “Monks, there are these five drawbacks to dwelling too long. What five? One is miserly regarding dwelling places, miserly regarding families, miserly regarding gains, miserly regarding praise, and miserly regarding the Dhamma. These, monks, are the five drawbacks to dwelling too long.”

‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.226], භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? න ආවාසමච්ඡරී හොති, න කුලමච්ඡරී හොති, න ලාභමච්ඡරී හොති, න වණ්ණමච්ඡරී හොති, න ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ’’ති. චතුත්ථං.

“Monks, there are these five benefits of dwelling for a suitable period. What five? One is not miserly regarding dwellings, not miserly regarding families, not miserly regarding gains, not miserly regarding praise, and not miserly regarding the Dhamma. These, monks, are the five benefits of dwelling for a suitable period.” Fourth.

5. පඨමකුලූපකසුත්තං

5. The First Discourse on Frequenting Families

225. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කුලූපකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අනාමන්තචාරෙ ආපජ්ජති, රහො නිසජ්ජාය ආපජ්ජති, පටිච්ඡන්නෙ ආසනෙ ආපජ්ජති, මාතුගාමස්ස උත්තරි ඡප්පඤ්චවාචාහි ධම්මං දෙසෙන්තො ආපජ්ජති, කාමසඞ්කප්පබහුලො විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කුලූපකෙ’’ති. පඤ්චමං.

225. “Monks, there are these five drawbacks for one who frequents families. What five? One incurs an offense for entering a village without taking leave; one incurs an offense for sitting in a secluded place; one incurs an offense for sitting on a concealed seat; one incurs an offense for teaching the Dhamma to a woman with more than five or six words; one dwells with abundant thoughts of sensual pleasure. These, monks, are the five drawbacks for one who frequents families.” Fifth.

6. දුතියකුලූපකසුත්තං

6. The Second Discourse on Frequenting Families

226. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කුලූපකස්ස භික්ඛුනො අතිවෙලං කුලෙසු සංසට්ඨස්ස විහරතො. කතමෙ පඤ්ච? මාතුගාමස්ස අභිණ්හදස්සනං, දස්සනෙ සති සංසග්ගො, සංසග්ගෙ සති විස්සාසො, විස්සාසෙ සති ඔතාරො, ඔතිණ්ණචිත්තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘අනභිරතො වා බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සති අඤ්ඤතරං වා සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජිස්සති සික්ඛං වා පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සති’. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කුලූපකස්ස භික්ඛුනො අතිවෙලං කුලෙසු සංසට්ඨස්ස විහරතො’’ති. ඡට්ඨං.

226. “Monks, there are these five drawbacks for a monk who frequents families, dwelling in excessive association with them. What five? There is frequent seeing of women; when there is seeing, association arises; when there is association, familiarity arises; when there is familiarity, passion enters; and for one whose mind has been entered by passion, this is to be expected: either he will practice the holy life with discontent, or he will fall into some defiled offense, or he will give up the training and return to the lower life. These, monks, are the five drawbacks for a monk who frequents families, dwelling in excessive association with them.” Sixth.

7. භොගසුත්තං

7. The Discourse on Wealth

227. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා භොගෙසු. කතමෙ පඤ්ච? අග්ගිසාධාරණා භොගා, උදකසාධාරණා භොගා, රාජසාධාරණා භොගා, චොරසාධාරණා භොගා, අප්පියෙහි දායාදෙහි සාධාරණා භොගා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා භොගෙසු.

227. “Monks, there are these five drawbacks in wealth. What five? Wealth is common to fire, common to water, common to rulers, common to thieves, and common to unloved heirs. These, monks, are the five drawbacks in wealth.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා භොගෙසු. කතමෙ පඤ්ච? භොගෙ නිස්සාය අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති [Pg.227] පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා භොගෙසූ’’ති. සත්තමං.

“Monks, there are these five benefits in wealth. What five? Relying on wealth, one makes oneself happy and pleased and properly maintains one's well-being; one makes one's parents happy and pleased and properly maintains their well-being; one makes one's children, spouse, servants, and workers happy and pleased and properly maintains their well-being; one makes one's friends and companions happy and pleased and properly maintains their well-being; one establishes for ascetics and brahmins an uplifting offering that is for the sake of heaven, has a happy result, and is conducive to rebirth in heaven. These, monks, are the five benefits in wealth.” Seventh.

8. උස්සූරභත්තසුත්තං

8. The Discourse on a Meal Cooked Late

228. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා උස්සූරභත්තෙ කුලෙ. කතමෙ පඤ්ච? යෙ තෙ අතිථී පාහුනා, තෙ න කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යා තා බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා, තා න කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එකභත්තිකා රත්තූපරතා විරතා විකාලභොජනා, තෙ න කාලෙන පටිපූජෙන්ති; දාසකම්මකරපොරිසා විමුඛා කම්මං කරොන්ති; තාවතකංයෙව අසමයෙන භුත්තං අනොජවන්තං හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා උස්සූරභත්තෙ කුලෙ.

228. “Monks, there are these five drawbacks in a family that cooks meals late. What five? They do not honor guests and visitors at the proper time. They do not honor the deities who are worthy of offerings at the proper time. They do not honor those ascetics and brahmins who eat only one meal a day, who abstain from eating at night, and who refrain from eating at the wrong time, at the proper time. The servants, workers, and men perform their tasks with displeasure. And that very food, eaten at the wrong time, is without nutritive essence. These, monks, are the five drawbacks in a family that cooks meals late.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමයභත්තෙ කුලෙ. කතමෙ පඤ්ච? යෙ තෙ අතිථී පාහුනා, තෙ කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යා තා බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා, තා කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එකභත්තිකා රත්තූපරතා විරතා විකාලභොජනා, තෙ කාලෙන පටිපූජෙන්ති; දාසකම්මකරපොරිසා අවිමුඛා කම්මං කරොන්ති; තාවතකංයෙව සමයෙන භුත්තං ඔජවන්තං හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමයභත්තෙ කුලෙ’’ති. අට්ඨමං.

“Monks, there are these five benefits in a family that provides meals at the proper time. What five? They honor guests and visitors at the proper time. They honor the deities who are worthy of offerings at the proper time. They honor those ascetics and brahmins who eat only one meal a day, who abstain from eating at night, and who refrain from eating at the wrong time, at the proper time. The servants, workers, and men perform their tasks with pleasure. And that very food, eaten at the proper time, is nutritious. These, monks, are the five benefits in a family that provides meals at the proper time.” Eighth.

9. පඨමකණ්හසප්පසුත්තං

9. The First Discourse on the Cobra

229. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කණ්හසප්පෙ. කතමෙ පඤ්ච? අසුචි, දුග්ගන්ධො, සභීරු, සප්පටිභයො, මිත්තදුබ්භී – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කණ්හසප්පෙ. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ ආදීනවා මාතුගාමෙ. කතමෙ පඤ්ච? අසුචි, දුග්ගන්ධො, සභීරු, සප්පටිභයො, මිත්තදුබ්භී – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මාතුගාමෙ’’ති. නවමං.

229. “Monks, there are these five drawbacks in a cobra. What five? It is impure, foul-smelling, very fearful, a source of terror, and a betrayer of friends. These, monks, are the five drawbacks in a cobra. In the very same way, monks, there are these five drawbacks in a woman. What five? She is impure, foul-smelling, very fearful, a source of terror, and a betrayer of friends. These, monks, are the five drawbacks in a woman.” Ninth.

10. දුතියකණ්හසප්පසුත්තං

10. The Second Discourse on the Cobra

230. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කණ්හසප්පෙ. කතමෙ පඤ්ච? කොධනො, උපනාහී, ඝොරවිසො, දුජ්ජිව්හො, මිත්තදුබ්භී – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කණ්හසප්පෙ.

230. “Monks, there are these five drawbacks in a cobra. What five? It is prone to anger, bears grudges, has fierce venom, has a forked tongue, and is a betrayer of friends. These, monks, are the five drawbacks in a cobra.”

‘‘එවමෙවං [Pg.228] ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ ආදීනවා මාතුගාමෙ. කතමෙ පඤ්ච? කොධනො, උපනාහී, ඝොරවිසො, දුජ්ජිව්හො, මිත්තදුබ්භී. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස ඝොරවිසතා – යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො තිබ්බරාගො. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස දුජ්ජිව්හතා – යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො පිසුණවාචො. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස මිත්තදුබ්භිතා – යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො අතිචාරිනී. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මාතුගාමෙ’’ති. දසමං.

“In the very same way, Bhikkhus, there are these five drawbacks in a woman. What five? She is prone to anger, bears grudges, has fierce venom, has a forked tongue, and is a betrayer of friends. Herein, Bhikkhus, this is the fierce venom of a woman: for the most part, a woman is intensely passionate. Herein, Bhikkhus, this is the forked tongue of a woman: for the most part, a woman is given to slanderous speech. Herein, Bhikkhus, this is the betrayal of friends by a woman: for the most part, a woman is unfaithful. These, Bhikkhus, are the five drawbacks in a woman.” The tenth.

දීඝචාරිකවග්ගො තතියො.

The Chapter on Wandering Long, the Third.

තස්සුද්දානං –

The summary verse for this is:

ද්වෙ දීඝචාරිකා වුත්තා, අතිනිවාසමච්ඡරී;

ද්වෙ ච කුලූපකා භොගා, භත්තං සප්පාපරෙ දුවෙති.

Two on wandering long are taught, one on dwelling too long and one on stinginess; and two on frequenting families, one on possessions, one on meals, and the other two on cobras.

(24) 4. ආවාසිකවග්ගො

(24) 4. The Chapter on the Resident Bhikkhu

1. ආවාසිකසුත්තං

1. The Discourse on the Resident Bhikkhu

231. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු අභාවනීයො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආකප්පසම්පන්නො හොති න වත්තසම්පන්නො; න බහුස්සුතො හොති න සුතධරො; න පටිසල්ලෙඛිතා හොති න පටිසල්ලානාරාමො; න කල්‍යාණවාචො හොති න කල්‍යාණවාක්කරණො; දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු අභාවනීයො හොති.

231. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is not to be cultivated. With which five? He is not accomplished in demeanor or in duties; he is not of great learning or a retainer of what he has learned; he is not one who practices effacement or one who delights in seclusion; he is not skilled in speech or a skilled speaker; he is of little wisdom, dull, and driveling. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is not to be cultivated.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු භාවනීයො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? ආකප්පසම්පන්නො හොති වත්තසම්පන්නො; බහුස්සුතො හොති සුතධරො; පටිසල්ලෙඛිතා හොති පටිසල්ලානාරාමො; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො; පඤ්ඤවා හොති අජළො [Pg.229] අනෙළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු භාවනීයො හොතී’’ති. පඨමං.

“Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is to be cultivated. With which five? He is accomplished in demeanor and in duties; he is of great learning and a retainer of what he has learned; he is one who practices effacement and one who delights in seclusion; he is skilled in speech and a skilled speaker; he is wise, not dull, and not driveling. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is to be cultivated.” The first.

2. පියසුත්තං

2. The Discourse on Being Dear

232. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච.

232. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is dear and agreeable to his companions in the holy life, respected, and to be cultivated.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. දුතියං.

“With which five? He is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, is accomplished in conduct and resort, and sees danger in the slightest faults; he trains in the training rules, having undertaken them. He is of great learning, a retainer of what he has learned, an accumulator of what he has learned. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with their meaning and phrasing, which proclaim the completely fulfilled and purified holy life—such teachings have been much learned by him, retained, recited verbally, mentally examined, and well penetrated by wisdom. He has a lovely voice and is a skilled speaker, endowed with urbane, distinct, and flawless speech that makes the meaning clear. He is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of the four jhānas that pertain to the higher mind, pleasant abidings in the here-and-now. With the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, he dwells therein. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is dear and agreeable to his companions in the holy life, respected, and to be cultivated.” The second.

3. සොභනසුත්තං

3. The Discourse on Adornment

233. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසං සොභෙති. කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා; පටිබලො හොති උපසඞ්කමන්තෙ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙතුං සමාදපෙතුං සමුත්තෙජෙතුං සම්පහංසෙතුං; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසං සොභෙතී’’ති. තතියං.

233. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities adorns the monastery. With which five? He is virtuous… he undertakes and trains in the training rules; he is learned… well penetrated by wisdom; he has a good voice, a good utterance, and is endowed with speech that is urbane, clear, articulate, and which makes the meaning known; he is capable of instructing, establishing, rousing, and gladdening those who approach him with a Dhamma talk; he obtains at will, without difficulty, without trouble, the four jhānas that are of the higher mind and are pleasant abidings in this very life. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities adorns the monastery.” The third.

4. බහූපකාරසුත්තං

4. The Discourse on Being of Great Help

234. ‘‘පඤ්චහි[Pg.230], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසස්ස බහූපකාරො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; ඛණ්ඩඵුල්ලං පටිසඞ්ඛරොති; මහා ඛො පන භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ ගිහීනං උපසඞ්කමිත්වා ආරොචෙති – ‘මහා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ, කරොථ පුඤ්ඤානි, සමයො පුඤ්ඤානි කාතු’න්ති; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසස්ස බහූපකාරො හොතී’’ති. චතුත්ථං.

234. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is of great help to the monastery. With which five? He is virtuous… he undertakes and trains in the training rules; he is learned… well penetrated by wisdom; he repairs what is broken and cracked; when a large Saṅgha of bhikkhus has arrived, bhikkhus from various regions, he approaches the householders and announces: ‘Friends, a large Saṅgha of bhikkhus has arrived, bhikkhus from various regions. Do meritorious deeds! It is the time to do meritorious deeds!’; he obtains at will, without difficulty, without trouble, the four jhānas that are of the higher mind and are pleasant abidings in this very life. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is of great help to the monastery.” The fourth.

5. අනුකම්පසුත්තං

5. The Discourse on Compassion

235. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ගිහීනං අනුකම්පති. කතමෙහි පඤ්චහි? අධිසීලෙ සමාදපෙති; ධම්මදස්සනෙ නිවෙසෙති; ගිලානකෙ උපසඞ්කමිත්වා සතිං උප්පාදෙති – ‘අරහග්ගතං ආයස්මන්තො සතිං උපට්ඨාපෙථා’ති; මහා ඛො පන භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ ගිහීනං උපසඞ්කමිත්වා ආරොචෙති – ‘මහා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ, කරොථ පුඤ්ඤානි, සමයො පුඤ්ඤානි කාතු’න්ති; යං ඛො පනස්ස භොජනං දෙන්ති ලූඛං වා පණීතං වා තං අත්තනා පරිභුඤ්ජති, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ගිහීනං අනුකම්පතී’’ති. පඤ්චමං.

235. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities has compassion for householders. With which five? He establishes them in higher virtue; he settles them in the vision of the Dhamma; he approaches the sick and arouses mindfulness, saying: ‘Venerables, establish mindfulness on the Triple Gem!’; when a large Saṅgha of bhikkhus has arrived, bhikkhus from various regions, he approaches the householders and announces: ‘Friends, a large Saṅgha of bhikkhus has arrived, bhikkhus from various regions. Do meritorious deeds! It is the time to do meritorious deeds!’; whatever food they give him, whether coarse or fine, he consumes it himself and does not waste the gift of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities has compassion for householders.” Fifth.

6. පඨමඅවණ්ණාරහසුත්තං

6. The First Discourse on One Deserving Dispraise

236. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අප්පසාදනීයෙ ඨානෙ පසාදං උපදංසෙති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා [Pg.231] පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදං උපදංසෙති; සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

236. “Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there. What five? Without investigating and scrutinizing, he speaks praise of one who deserves dispraise. Without investigating and scrutinizing, he speaks dispraise of one who deserves praise. Without investigating and scrutinizing, he shows confidence in a matter that is not inspiring of confidence. Without investigating and scrutinizing, he shows a lack of confidence in a matter that is inspiring of confidence. He wastes that which is given out of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses these five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අප්පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදං උපදංසෙති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා පසාදනීයෙ ඨානෙ පසාදං උපදංසෙති; සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. ඡට්ඨං.

“Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there. What five? Having investigated and scrutinized, he speaks dispraise of one who deserves dispraise. Having investigated and scrutinized, he speaks praise of one who deserves praise. Having investigated and scrutinized, he shows a lack of confidence in a matter that is not inspiring of confidence. Having investigated and scrutinized, he shows confidence in a matter that is inspiring of confidence. He does not waste that which is given out of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses these five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there.” Sixth.

7. දුතියඅවණ්ණාරහසුත්තං

7. The Second Discourse on One Deserving Dispraise

237. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; ආවාසමච්ඡරී හොති ආවාසපලිගෙධී; කුලමච්ඡරී හොති කුලපලිගෙධී; සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

237. “Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there. What five? Without investigating and scrutinizing, he speaks praise of one who deserves dispraise. Without investigating and scrutinizing, he speaks dispraise of one who deserves praise. He is avaricious and greedy regarding the monastery. He is avaricious and greedy regarding supporter families. He wastes that which is given out of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses these five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; න ආවාසමච්ඡරී හොති න ආවාසපලිගෙධී; න කුලමච්ඡරී හොති න කුලපලිගෙධී; සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. සත්තමං.

“Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there. What five? Having investigated and scrutinized, he speaks dispraise of one who deserves dispraise. Having investigated and scrutinized, he speaks praise of one who deserves praise. He is not avaricious and not greedy regarding the monastery. He is not avaricious and not greedy regarding supporter families. He does not waste that which is given out of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu who possesses these five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there.” Seventh.

8. තතියඅවණ්ණාරහසුත්තං

8. The Third Discourse on One Deserving Dispraise

238. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා [Pg.232] අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; ආවාසමච්ඡරී හොති; කුලමච්ඡරී හොති; ලාභමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

238. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there. What five? Without investigating and scrutinizing, he speaks praise of one who deserves dispraise; without investigating and scrutinizing, he speaks dispraise of one who deserves praise; he is stingy regarding the monastery; he is stingy regarding supporter families; he is stingy regarding gains. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; න ආවාසමච්ඡරී හොති; න කුලමච්ඡරී හොති; න ලාභමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. අට්ඨමං.

“Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there. What five? Having investigated and scrutinized, he speaks dispraise of one who deserves dispraise; having investigated and scrutinized, he speaks praise of one who deserves praise; he is not stingy regarding the monastery; he is not stingy regarding supporter families; he is not stingy regarding gains. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there.” Eighth.

9. පඨමමච්ඡරියසුත්තං

9. The First Discourse on Stinginess

239. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ආවාසමච්ඡරී හොති; කුලමච්ඡරී හොති; ලාභමච්ඡරී හොති; වණ්ණමච්ඡරී හොති; සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

239. “Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there. What five? He is stingy regarding the monastery; he is stingy regarding supporter families; he is stingy regarding gains; he is stingy regarding praise; he wastes the gift of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is deposited in hell just as if brought and placed there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආවාසමච්ඡරී හොති; න කුලමච්ඡරී හොති; න ලාභමච්ඡරී හොති; න වණ්ණමච්ඡරී හොති; සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. නවමං.

“Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there. What five? He is not stingy regarding the monastery; he is not stingy regarding supporter families; he is not stingy regarding gains; he is not stingy regarding praise; he does not waste the gift of faith. Bhikkhus, a resident bhikkhu endowed with these five qualities is deposited in heaven just as if brought and placed there.” Ninth.

10. දුතියමච්ඡරියසුත්තං

10. The Second Discourse on Stinginess

240. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ආවාසමච්ඡරී හොති; කුලමච්ඡරී හොති; ලාභමච්ඡරී හොති; වණ්ණමච්ඡරී හොති; ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

240. “Monks, a resident monk endowed with five qualities is cast into hell as if carried there. What five? He is stingy regarding dwellings; he is stingy regarding families; he is stingy regarding gains; he is stingy regarding praise; he is stingy regarding the Dhamma. Monks, a resident monk endowed with these five qualities is cast into hell as if carried there.”

‘‘පඤ්චහි[Pg.233], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආවාසමච්ඡරී හොති; න කුලමච්ඡරී හොති; න ලාභමච්ඡරී හොති; න වණ්ණමච්ඡරී හොති; න ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. දසමං.

“Monks, a resident monk endowed with five qualities is placed in heaven as if carried there. What five? He is not stingy regarding dwellings; he is not stingy regarding families; he is not stingy regarding gains; he is not stingy regarding praise; he is not stingy regarding the Dhamma. Monks, a resident monk endowed with these five qualities is placed in heaven as if carried there.” The tenth.

ආවාසිකවග්ගො චතුත්ථො.

The Resident Chapter, the Fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

ආවාසිකො පියො ච සොභනො,බහූපකාරො අනුකම්පකො ච;

තයො අවණ්ණාරහා චෙව,මච්ඡරියා දුවෙපි චාති.

The Resident, Dear, and Pleasing, Very Helpful, and Compassionate, Three on Those Deserving Dispraise, And the two on Stinginess.

(25) 5. දුච්චරිතවග්ගො

(25) 5. The Chapter on Misconduct

1. පඨමදුච්චරිතසුත්තං

1. The First Discourse on Misconduct

241. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දුච්චරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ ගරහන්ති; පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; සම්මූළ්හො කාලං කරොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දුච්චරිතෙ.

241. “Monks, there are these five dangers in misconduct. What five? One reproaches oneself; the wise, having investigated, censure one; an evil reputation spreads; one dies confused; and with the breakup of the body, after death, one is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. These, monks, are the five dangers in misconduct.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සුචරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; අසම්මූළ්හො කාලං කරොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සුචරිතෙ’’ති. පඨමං.

“Monks, there are these five benefits of good conduct. What five? One does not reproach oneself; the wise, having investigated, praise one; a good reputation spreads; one dies unconfused; and with the breakup of the body, after death, one is reborn in a good destination, a heavenly world. These, monks, are the five benefits of good conduct.” The first.

2. පඨමකායදුච්චරිතසුත්තං

2. The First Discourse on Bodily Misconduct

242. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කායදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා කායසුචරිතෙ…පෙ…. දුතියං.

242. “Monks, there are these five dangers in bodily misconduct… the benefits of bodily good conduct…” The second.

3. පඨමවචීදුච්චරිතසුත්තං

3. The First Discourse on Verbal Misconduct

243. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.234], භික්ඛවෙ, ආදීනවා වචීදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා වචීසුචරිතෙ…පෙ…. තතියං.

243. “Monks, there are these five dangers in verbal misconduct… and these five benefits in verbal good conduct…” The third.

4. පඨමමනොදුච්චරිතසුත්තං

4. The First Discourse on Mental Misconduct

244. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා මනොදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා මනොසුචරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; අසම්මූළ්හො කාලං කරොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා මනොසුචරිතෙ’’ති. චතුත්ථං.

244. “Monks, there are these five dangers in mental misconduct… and these five benefits in mental good conduct. What five? One does not reproach oneself; the wise, having investigated, praise one; a good reputation spreads; one dies unconfused; and with the breakup of the body, after death, one is reborn in a good destination, a heavenly world. These, monks, are the five benefits of mental good conduct.” The fourth.

5. දුතියදුච්චරිතසුත්තං

5. The Second Discourse on Misconduct

245. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දුච්චරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ ගරහන්ති; පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; සද්ධම්මා වුට්ඨාති; අසද්ධම්මෙ පතිට්ඨාති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දුච්චරිතෙ.

245. “Monks, there are these five dangers in misconduct. What five? One reproaches oneself; the wise, having investigated, censure one; an evil reputation spreads; one departs from the true Dhamma; and one becomes established in the false Dhamma. These, monks, are the five dangers in misconduct.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සුචරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; අසද්ධම්මා වුට්ඨාති; සද්ධම්මෙ පතිට්ඨාති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සුචරිතෙ’’ති. පඤ්චමං.

“Monks, there are these five benefits in good conduct. What five? One does not reproach oneself; the wise, having investigated, praise one; a good reputation spreads; one departs from the false Dhamma; and one becomes established in the true Dhamma. These, monks, are the five benefits in good conduct.” The fifth.

6. දුතියකායදුච්චරිතසුත්තං

6. The Second Discourse on Bodily Misconduct

246. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කායදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා කායසුචරිතෙ…පෙ…. ඡට්ඨං.

246. “Monks, there are these five dangers in bodily misconduct… and these five benefits in bodily good conduct…” The sixth.

7. දුතියවචීදුච්චරිතසුත්තං

7. The Second Discourse on Verbal Misconduct

247. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා වචීදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා වචීසුචරිතෙ…පෙ…. සත්තමං.

247. “Monks, there are these five dangers in verbal misconduct… and these five benefits in verbal good conduct…” The seventh.

8. දුතියමනොදුච්චරිතසුත්තං

8. The Second Discourse on Mental Misconduct

248. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.235], භික්ඛවෙ, ආදීනවා මනොදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා මනොසුචරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; අසද්ධම්මා වුට්ඨාති; සද්ධම්මෙ පතිට්ඨාති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා මනොසුචරිතෙ’’ති. අට්ඨමං.

248. “Monks, there are these five dangers in mental misconduct… and these five benefits in mental good conduct. What five? One does not reproach oneself; the wise, having investigated, praise one; a good reputation spreads; one departs from the false Dhamma; and one becomes established in the true Dhamma. These, monks, are the five benefits of mental good conduct.” The eighth.

9. සිවථිකසුත්තං

9. The Discourse on the Charnel Ground

249. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා සිවථිකාය. කතමෙ පඤ්ච? අසුචි, දුග්ගන්ධා, සප්පටිභයා, වාළානං අමනුස්සානං ආවාසො, බහුනො ජනස්ස ආරොදනා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා සිවථිකාය.

249. “Monks, there are these five dangers in a charnel ground. What five? It is impure, foul-smelling, perilous, a dwelling for savage non-human beings, and a place of weeping for many people. These, monks, are the five dangers in a charnel ground.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ ආදීනවා සිවථිකූපමෙ පුග්ගලෙ. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො අසුචිනා කායකම්මෙන සමන්නාගතො හොති; අසුචිනා වචීකම්මෙන සමන්නාගතො හොති; අසුචිනා මනොකම්මෙන සමන්නාගතො හොති. ඉදමස්ස අසුචිතාය වදාමි. සෙය්‍යථාපි සා, භික්ඛවෙ, සිවථිකා අසුචි; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි.

“In the same way, monks, there are these five dangers in a person comparable to a charnel ground. What five? Here, monks, a certain person is endowed with impure bodily action, impure verbal action, and impure mental action. This, I say, is their impurity. Just as that charnel ground, monks, is impure, so too, monks, do I say this person is comparable to it.”

‘‘තස්ස අසුචිනා කායකම්මෙන සමන්නාගතස්ස, අසුචිනා වචීකම්මෙන සමන්නාගතස්ස, අසුචිනා මනොකම්මෙන සමන්නාගතස්ස පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. ඉදමස්ස දුග්ගන්ධතාය වදාමි. සෙය්‍යථාපි සා, භික්ඛවෙ, සිවථිකා දුග්ගන්ධා; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි.

“Of one who is endowed with impure bodily action, impure verbal action, and impure mental action, an evil reputation spreads. This, I say, is their foul odor. Just as that charnel ground, monks, is foul-smelling, so too, monks, do I say this person is comparable to it.”

‘‘තමෙනං අසුචිනා කායකම්මෙන සමන්නාගතං, අසුචිනා වචීකම්මෙන සමන්නාගතං, අසුචිනා මනොකම්මෙන සමන්නාගතං පෙසලා සබ්‍රහ්මචාරී ආරකා පරිවජ්ජන්ති. ඉදමස්ස සප්පටිභයස්මිං වදාමි. සෙය්‍යථාපි සා, භික්ඛවෙ, සිවථිකා සප්පටිභයා; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි.

Virtuous companions in the holy life avoid from afar that person endowed with impure bodily action, impure verbal action, and impure mental action. This, I say, is their state of peril. Just as that charnel ground, bhikkhus, is perilous, so too, bhikkhus, do I say this person is comparable to it.

‘‘සො අසුචිනා කායකම්මෙන සමන්නාගතො, අසුචිනා වචීකම්මෙන සමන්නාගතො, අසුචිනා මනොකම්මෙන සමන්නාගතො සභාගෙහි පුග්ගලෙහි සද්ධිං සංවසති. ඉදමස්ස වාළාවාසස්මිං වදාමි. සෙය්‍යථාපි සා[Pg.236], භික්ඛවෙ, සිවථිකා වාළානං අමනුස්සානං ආවාසො; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි.

That person, being endowed with impure bodily action, impure verbal action, and impure mental action, associates with persons of a similar nature. This, I say, is their being a dwelling for savage beings. Just as that charnel ground, bhikkhus, is a dwelling for savage non-human beings, so too, bhikkhus, do I say this person is comparable to it.

‘‘තමෙනං අසුචිනා කායකම්මෙන සමන්නාගතං, අසුචිනා වචීකම්මෙන සමන්නාගතං, අසුචිනා මනොකම්මෙන සමන්නාගතං පෙසලා සබ්‍රහ්මචාරී දිස්වා ඛීයධම්මං ආපජ්ජන්ති – ‘අහො වත නො දුක්ඛං යෙ මයං එවරූපෙහි පුග්ගලෙහි සද්ධිං සංවසාමා’ති! ඉදමස්ස ආරොදනාය වදාමි. සෙය්‍යථාපි සා, භික්ඛවෙ, සිවථිකා බහුනො ජනස්ස ආරොදනා; තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා සිවථිකූපමෙ පුග්ගලෙ’’ති. නවමං.

When their virtuous companions in the holy life see that person endowed with impure bodily action, impure verbal action, and impure mental action, they are filled with scorn, thinking: ‘Alas, it is truly suffering for us that we associate with such persons!’ This, I say, is their place of weeping. Just as that charnel ground, bhikkhus, is a place of weeping for many people, so too, bhikkhus, do I say this person is comparable to it. These, bhikkhus, are the five dangers in a person comparable to a charnel ground. The ninth.

10. පුග්ගලප්පසාදසුත්තං

10. The Discourse on Confidence in an Individual

250. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා පුග්ගලප්පසාදෙ. කතමෙ පඤ්ච? යස්මිං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ පුග්ගලො අභිප්පසන්නො හොති, සො තථාරූපං ආපත්තිං ආපන්නො හොති යථාරූපාය ආපත්තියා සඞ්ඝො උක්ඛිපති. තස්ස එවං හොති – ‘යො ඛො ම්‍යායං පුග්ගලො පියො මනාපො සො සඞ්ඝෙන උක්ඛිත්තො’ති. භික්ඛූසු අප්පසාදබහුලො හොති. භික්ඛූසු අප්පසාදබහුලො සමානො අඤ්ඤෙ භික්ඛූ න භජති. අඤ්ඤෙ භික්ඛූ අභජන්තො සද්ධම්මං න සුණාති. සද්ධම්මං අසුණන්තො සද්ධම්මා පරිහායති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ආදීනවො පුග්ගලප්පසාදෙ.

250. “Bhikkhus, there are these five dangers in having confidence in an individual. What five? Bhikkhus, it is when a person has great confidence in a certain individual, and that individual commits an offense of such a kind for which the Saṅgha suspends him. It occurs to that person: ‘This individual, who is dear and agreeable to me, has been suspended by the Saṅgha.’ He becomes greatly displeased with the bhikkhus. Being greatly displeased with the bhikkhus, he does not associate with other bhikkhus. Not associating with other bhikkhus, he does not hear the good Dhamma. Not hearing the good Dhamma, he declines from the good Dhamma. This, bhikkhus, is the first danger in having confidence in an individual.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං පුග්ගලෙ පුග්ගලො අභිප්පසන්නො හොති, සො තථාරූපං ආපත්තිං ආපන්නො හොති යථාරූපාය ආපත්තියා සඞ්ඝො අන්තෙ නිසීදාපෙති. තස්ස එවං හොති – ‘යො ඛො ම්‍යායං පුග්ගලො පියො මනාපො සො සඞ්ඝෙන අන්තෙ නිසීදාපිතො’ති. භික්ඛූසු අප්පසාදබහුලො හොති. භික්ඛූසු අප්පසාදබහුලො සමානො අඤ්ඤෙ භික්ඛූ න භජති. අඤ්ඤෙ භික්ඛූ අභජන්තො සද්ධම්මං න සුණාති. සද්ධම්මං අසුණන්තො සද්ධම්මා පරිහායති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ආදීනවො පුග්ගලප්පසාදෙ.

“Furthermore, bhikkhus, it is when a person has great confidence in a certain individual, and that individual commits an offense of such a kind for which the Saṅgha makes him sit at the end. It occurs to that person: ‘This individual, who is dear and agreeable to me, has been made to sit at the end by the Saṅgha.’ He becomes greatly displeased with the bhikkhus. Being greatly displeased with the bhikkhus, he does not associate with other bhikkhus. Not associating with other bhikkhus, he does not hear the good Dhamma. Not hearing the good Dhamma, he declines from the good Dhamma. This, bhikkhus, is the second danger in having confidence in an individual.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං පුග්ගලෙ පුග්ගලො අභිප්පසන්නො හොති, සො දිසාපක්කන්තො හොති…පෙ… සො විබ්භන්තො හොති…පෙ… සො [Pg.237] කාලඞ්කතො හොති. තස්ස එවං හොති – ‘යො ඛො ම්‍යායං පුග්ගලො පියො මනාපො සො කාලඞ්කතො’ති. අඤ්ඤෙ භික්ඛූ න භජති. අඤ්ඤෙ භික්ඛූ අභජන්තො සද්ධම්මං න සුණාති. සද්ධම්මං අසුණන්තො සද්ධම්මා පරිහායති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ආදීනවො පුග්ගලප්පසාදෙ. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා පුග්ගලප්පසාදෙ’’ති. දසමං.

“Furthermore, bhikkhus, it is when a person has great confidence in a certain individual, and that individual has gone to another region… or has disrobed… or has died. It occurs to that person: ‘This individual, who is dear and agreeable to me, has died.’ He does not associate with other bhikkhus. Not associating with other bhikkhus, he does not hear the good Dhamma. Not hearing the good Dhamma, he declines from the good Dhamma. This, bhikkhus, is the fifth danger in having confidence in an individual. These, bhikkhus, are the five dangers in having confidence in an individual.” The tenth.

දුච්චරිතවග්ගො පඤ්චමො.

The Chapter on Misconduct is the fifth.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

දුච්චරිතං කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං මනොදුච්චරිතං;

චතූහි පරෙ ද්වෙ සිවථිකා, පුග්ගලප්පසාදෙන චාති.

Misconduct, Bodily Misconduct, Verbal Misconduct, Mental Misconduct; after these four, two on the Charnel Ground, and Confidence in an Individual.

පඤ්චමපණ්ණාසකං සමත්තං.

The Fifth Fifty is concluded.

(26) 6. උපසම්පදාවග්ගො

The Chapter on Higher Ordination.

1. උපසම්පාදෙතබ්බසුත්තං

1. The Discourse on Giving Higher Ordination

251. ‘‘පඤ්චහි[Pg.238], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බං. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති; අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති; අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති; අසෙඛෙන විමුත්තික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති; අසෙඛෙන විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

251. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities should give higher ordination. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with the aggregate of morality of one beyond training; he is endowed with the aggregate of concentration of one beyond training; he is endowed with the aggregate of wisdom of one beyond training; he is endowed with the aggregate of liberation of one beyond training; he is endowed with the aggregate of knowledge and vision of liberation of one beyond training. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities should give higher ordination.” The first.

2. නිස්සයසුත්තං

2. The Discourse on Giving Dependence

252. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා නිස්සයො දාතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති…පෙ… අසෙඛෙන විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි…පෙ… නිස්සයො දාතබ්බො’’ති. දුතියං.

252. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities should give dependence. Which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with the aggregate of morality of one beyond training…he is endowed with the aggregate of knowledge and vision of liberation of one beyond training. Endowed with these…dependence should be given.” The second.

3. සාමණෙරසුත්තං

3. The Discourse on the Novice

253. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා සාමණෙරො උපට්ඨාපෙතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති; අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන… අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන… අසෙඛෙන විමුත්තික්ඛන්ධෙන… අසෙඛෙන විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා සාමණෙරො උපට්ඨාපෙතබ්බො’’ති. තතියං.

253. “Bhikkhus, a bhikkhu endowed with five qualities should have a novice attend on him. With which five? Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with the aggregate of morality of one beyond training; with the aggregate of concentration of one beyond training; with the aggregate of wisdom of one beyond training; with the aggregate of liberation of one beyond training; and with the aggregate of the knowledge and vision of liberation of one beyond training. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these five qualities should have a novice attend on him.” The third.

4. පඤ්චමච්ඡරියසුත්තං

4. The Discourse on the Five Instances of Stinginess

254. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, මච්ඡරියානි. කතමානි පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, ධම්මමච්ඡරියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච මච්ඡරියානි. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං මච්ඡරියානං එතං පටිකුට්ඨං, යදිදං ධම්මමච්ඡරිය’’න්ති. චතුත්ථං.

254. “Bhikkhus, there are these five kinds of stinginess. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and stinginess regarding the Dhamma. These, bhikkhus, are the five kinds of stinginess. Among these five kinds of stinginess, bhikkhus, this is the most reprehensible: stinginess regarding the Dhamma.” The fourth.

5. මච්ඡරියප්පහානසුත්තං

5. The Discourse on Abandoning Stinginess

255. ‘‘පඤ්චන්නං[Pg.239], භික්ඛවෙ, මච්ඡරියානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. කතමෙසං පඤ්චන්නං? ආවාසමච්ඡරියස්ස පහානාය සමුච්ඡෙදාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති; කුලමච්ඡරියස්ස…පෙ… ලාභමච්ඡරියස්ස… වණ්ණමච්ඡරියස්ස… ධම්මමච්ඡරියස්ස පහානාය සමුච්ඡෙදාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං මච්ඡරියානං පහානාය සමුච්ඡෙදාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති. පඤ්චමං.

255. “Bhikkhus, the holy life is lived for the abandoning and eradication of five kinds of stinginess. What five? The holy life is lived for the abandoning and eradication of stinginess regarding dwellings; for the abandoning and eradication of stinginess regarding families; for the abandoning and eradication of stinginess regarding gains; for the abandoning and eradication of stinginess regarding praise; and for the abandoning and eradication of stinginess regarding the Dhamma. Bhikkhus, the holy life is lived for the abandoning and eradication of these five kinds of stinginess.” The fifth.

6. පඨමඣානසුත්තං

6. The Discourse on the First Jhāna

256. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, ධම්මමච්ඡරියං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

256. “Bhikkhus, without abandoning these five things, one is incapable of attaining and abiding in the first jhāna. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and stinginess regarding the Dhamma. Bhikkhus, without abandoning these five things, one is incapable of attaining and abiding in the first jhāna.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, ධම්මමච්ඡරියං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. ඡට්ඨං.

“Bhikkhus, having abandoned these five things, one is capable of attaining and abiding in the first jhāna. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and stinginess regarding the Dhamma. Bhikkhus, having abandoned these five things, one is capable of attaining and abiding in the first jhāna.” The sixth.

7-13. දුතියඣානසුත්තාදිසත්තකං

7–13. The Septet Beginning with the Discourse on the Second Jhāna

257-263. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො දුතියං ඣානං…පෙ… අභබ්බො තතියං ඣානං… අභබ්බො චතුත්ථං ඣානං… අභබ්බො සොතාපත්තිඵලං… අභබ්බො සකදාගාමිඵලං… අභබ්බො අනාගාමිඵලං… අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, ධම්මමච්ඡරියං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

“Bhikkhus, without abandoning these five things, one is incapable of attaining the second jhāna… incapable of attaining the third jhāna… incapable of attaining the fourth jhāna… incapable of realizing the fruit of stream-entry… incapable of realizing the fruit of once-returning… incapable of realizing the fruit of non-returning… incapable of realizing arahantship. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and stinginess regarding the Dhamma. Bhikkhus, without abandoning these five things, one is incapable of realizing arahantship.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො දුතියං ඣානං…පෙ… භබ්බො තතියං ඣානං… භබ්බො චතුත්ථං ඣානං… භබ්බො සොතාපත්තිඵලං… භබ්බො සකදාගාමිඵලං… භබ්බො අනාගාමිඵලං… භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, ධම්මමච්ඡරියං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. තෙරසමං.

“Bhikkhus, having abandoned these five things, one is capable of attaining the second jhāna… capable of attaining the third jhāna… capable of attaining the fourth jhāna… capable of realizing the fruit of stream-entry… capable of realizing the fruit of once-returning… capable of realizing the fruit of non-returning… capable of realizing arahantship. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and stinginess regarding the Dhamma. Bhikkhus, having abandoned these five things, one is capable of realizing arahantship.” The thirteenth.

14. අපරපඨමඣානසුත්තං

14. Another Discourse on the First Jhāna

264. ‘‘පඤ්චිමෙ[Pg.240], භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, අකතඤ්ඤුතං අකතවෙදිතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං.

264. “Bhikkhus, without abandoning these five qualities, one is incapable of attaining and abiding in the first jhāna. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and ingratitude and unthankfulness. Bhikkhus, without abandoning these five qualities, one is incapable of attaining and abiding in the first jhāna.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, අකතඤ්ඤුතං අකතවෙදිතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ පහාය භබ්බො පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිතු’’න්ති. චුද්දසමං.

“Bhikkhus, having abandoned these five qualities, one is capable of attaining and abiding in the first jhāna. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and ingratitude and unthankfulness. Bhikkhus, having abandoned these five qualities, one is capable of attaining and abiding in the first jhāna.” The fourteenth.

15-21. අපරදුතියඣානසුත්තාදිසත්තකං

15–21. Another Septet beginning with the Discourse on the Second Jhāna

265-271. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං… සොතාපත්තිඵලං… සකදාගාමිඵලං… අනාගාමිඵලං… අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, අකතඤ්ඤුතං අකතවෙදිතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

“Bhikkhus, without abandoning these five qualities, one is incapable of attaining the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… realizing the fruit of stream-entry… realizing the fruit of once-returning… realizing the fruit of non-returning… realizing arahantship. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and ingratitude and unthankfulness. Bhikkhus, without abandoning these five qualities, one is incapable of realizing arahantship.”

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං… සොතාපත්තිඵලං… සකදාගාමිඵලං… අනාගාමිඵලං… අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරියං, කුලමච්ඡරියං, ලාභමච්ඡරියං, වණ්ණමච්ඡරියං, අකතඤ්ඤුතං අකතවෙදිතං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. එකවීසතිමං.

“Bhikkhus, having abandoned these five qualities, one is capable of attaining the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna… realizing the fruit of stream-entry… realizing the fruit of once-returning… realizing the fruit of non-returning… realizing arahantship. What five? Stinginess regarding dwellings, stinginess regarding families, stinginess regarding gains, stinginess regarding praise, and ingratitude and unthankfulness. Bhikkhus, having abandoned these five qualities, one is capable of realizing arahantship.” The twenty-first.

උපසම්පදාවග්ගො ඡට්ඨො.

The Chapter on Higher Ordination, the Sixth.

1. සම්මුතිපෙය්‍යාලං

1. The Section on Designations

1. භත්තුද්දෙසකසුත්තං

1. The Discourse on the Meal Designator

272. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භත්තුද්දෙසකො න සම්මන්නිතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, දොසාගතිං ගච්ඡති, මොහාගතිං [Pg.241] ගච්ඡති, භයාගතිං ගච්ඡති, උද්දිට්ඨානුද්දිට්ඨං න ජානාති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භත්තුද්දෙසකො න සම්මන්නිතබ්බො.

272. “Bhikkhus, a meal designator endowed with five qualities should not be appointed. What five? He goes on a wrong course through desire, goes on a wrong course through aversion, goes on a wrong course through delusion, goes on a wrong course through fear, and does not know what has been assigned and not assigned. Bhikkhus, a meal designator endowed with these five qualities should not be appointed.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භත්තුද්දෙසකො සම්මන්නිතබ්බො. කතමෙහි පඤ්චහි? න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති, උද්දිට්ඨානුද්දිට්ඨං ජානාති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භත්තුද්දෙසකො සම්මන්නිතබ්බොති.

“Monks, a meal designator endowed with five qualities should be appointed. What five? He does not go on a wrong course through desire, does not go on a wrong course through aversion, does not go on a wrong course through delusion, does not go on a wrong course through fear, and knows what has been assigned and what has not been assigned. Monks, a meal designator endowed with these five qualities should be appointed.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භත්තුද්දෙසකො සම්මතො න පෙසෙතබ්බො…පෙ… සම්මතො පෙසෙතබ්බො… බාලො වෙදිතබ්බො… පණ්ඩිතො වෙදිතබ්බො… ඛතං උපහතං අත්තානං පරිහරති… අක්ඛතං අනුපහතං අත්තානං පරිහරති… යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ… යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති, උද්දිට්ඨානුද්දිට්ඨං ජානාති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භත්තුද්දෙසකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. පඨමං.

“Monks, a meal designator endowed with five qualities, though appointed, should not be sent… an appointed one should be sent… is to be known as a fool… is to be known as wise… he conducts himself so as to be ruined and impaired… he conducts himself so as to be unruined and unimpaired… is consigned to hell as if brought there… is consigned to heaven as if brought there. What five? He does not go on a wrong course through desire, does not go on a wrong course through aversion, does not go on a wrong course through delusion, does not go on a wrong course through fear, and knows what has been assigned and what has not been assigned. Monks, a meal designator endowed with these five qualities is consigned to heaven as if brought there.” The first.

2-14. සෙනාසනපඤ්ඤාපකසුත්තාදිතෙරසකං

2–14. The Thirteen Discourses Beginning with the Discourse on the Arranger of Lodgings

273-285. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො සෙනාසනපඤ්ඤාපකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… පඤ්ඤත්තාපඤ්ඤත්තං න ජානාති…පෙ… සෙනාසනපඤ්ඤාපකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… පඤ්ඤත්තාපඤ්ඤත්තං ජානාති…පෙ….

“Monks, an arranger of lodgings endowed with five qualities should not be appointed… he does not know what has been prepared and what has not been prepared… an arranger of lodgings should be appointed… he knows what has been prepared and what has not been prepared…”

සෙනාසනගාහාපකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං න ජානාති…පෙ… සෙනාසනගාහාපකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං ජානාති…පෙ….

“An allocator of lodgings should not be appointed… he does not know what has been taken and what has not been taken… an allocator of lodgings should be appointed… he knows what has been taken and what has not been taken…”

භණ්ඩාගාරිකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගුත්තාගුත්තං න ජානාති… භණ්ඩාගාරිකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගුත්තාගුත්තං ජානාති…පෙ….

“A storekeeper should not be appointed… he does not know what has been guarded and what has not been guarded… a storekeeper should be appointed… he knows what has been guarded and what has not been guarded…”

චීවරපටිග්ගාහකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං න ජානාති… චීවරපටිග්ගාහකො සම්මන්නිතබ්බො …පෙ… ගහිතාගහිතං ජානාති…පෙ….

“A robe-receiver should not be appointed… he does not know what has been received and what has not been received… a robe-receiver should be appointed… he knows what has been received and what has not been received…”

චීවරභාජකො [Pg.242] න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… භාජිතාභාජිතං න ජානාති… චීවරභාජකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… භාජිතාභාජිතං ජානාති…පෙ….

“A robe-distributor should not be appointed… he does not know what has been distributed and what has not been distributed… a robe-distributor should be appointed… he knows what has been distributed and what has not been distributed…”

යාගුභාජකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… යාගුභාජකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ….

“A gruel-distributor should not be appointed… a gruel-distributor should be appointed…”

ඵලභාජකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ඵලභාජකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ….

“A fruit-distributor should not be appointed… a fruit-distributor should be appointed…”

ඛජ්ජකභාජකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… භාජිතාභාජිතං න ජානාති… ඛජ්ජකභාජකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… භාජිතාභාජිතං ජානාති…පෙ….

“A distributor of hard food should not be appointed… he does not know what has been distributed and what has not been distributed… a distributor of hard food should be appointed… he knows what has been distributed and what has not been distributed…”

අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… විස්සජ්ජිතාවිස්සජ්ජිතං න ජානාති… අප්පමත්තකවිස්සජ්ජකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… විස්සජ්ජිතාවිස්සජ්ජිතං ජානාති….

“A distributor of trifles should not be appointed… he does not know what has been given away and what has not been given away… a distributor of trifles should be appointed… he knows what has been given away and what has not been given away…”

සාටියග්ගාහාපකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං න ජානාති … සාටියග්ගාහාපකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං ජානාති….

“An allocator of rain-cloths should not be appointed… he does not know what has been taken and what has not been taken… an allocator of rain-cloths should be appointed… he knows what has been taken and what has not been taken…”

පත්තග්ගාහාපකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං න ජානාති… පත්තග්ගාහාපකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ගහිතාගහිතං ජානාති….

“An allocator of bowls should not be appointed… he does not know what has been taken and what has not been taken… an allocator of bowls should be appointed… he knows what has been taken and what has not been taken…”

ආරාමිකපෙසකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… ආරාමිකපෙසකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ….

“A dispatcher of monastery attendants should not be appointed… a dispatcher of monastery attendants should be appointed…”

සාමණෙරපෙසකො න සම්මන්නිතබ්බො…පෙ… සාමණෙරපෙසකො සම්මන්නිතබ්බො…පෙ….

“A dispatcher of novices should not be appointed… a dispatcher of novices should be appointed…”

සම්මතො න පෙසෙතබ්බො…පෙ… සම්මතො පෙසෙතබ්බො…පෙ….

“An appointed one should not be sent… an appointed one should be sent…”

සාමණෙරපෙසකො බාලො වෙදිතබ්බො…පෙ… පණ්ඩිතො වෙදිතබ්බො… ඛතං උපහතං අත්තානං පරිහරති… අක්ඛතං අනුපහතං අත්තානං පරිහරති… යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ… යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ඡන්දාගතිං ගච්ඡති, න දොසාගතිං ගච්ඡති, න මොහාගතිං ගච්ඡති, න භයාගතිං ගච්ඡති, පෙසිතාපෙසිතං ජානාති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සාමණෙරපෙසකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. චුද්දසමං.

“A dispatcher of novices is to be known as a fool… is to be known as wise… he conducts himself so as to be ruined and impaired… he conducts himself so as to be unruined and unimpaired… is consigned to hell as if brought there… is consigned to heaven as if brought there. What five? He does not go on a wrong course through desire, does not go on a wrong course through aversion, does not go on a wrong course through delusion, does not go on a wrong course through fear, and he knows what has been dispatched and what has not been dispatched. Monks, a dispatcher of novices endowed with these five qualities is consigned to heaven as if brought there.” The Fourteenth.

සම්මුතිපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

The Repetition Section on Appointments is Concluded.

2. සික්ඛාපදපෙය්‍යාලං

2. The Repetition Section on the Training Rules

1. භික්ඛුසුත්තං

1. The Discourse on Monks

286. ‘‘පඤ්චහි[Pg.243], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, අබ්‍රහ්මචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

286. “Monks, a monk endowed with five qualities is consigned to hell as if brought there. What five? He kills living beings, takes what is not given, engages in unchastity, speaks falsely, and indulges in liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness. Monks, a monk endowed with these five qualities is consigned to hell as if brought there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, අබ්‍රහ්මචරියා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. පඨමං.

“Monks, a monk endowed with five qualities is consigned to heaven as if brought there. What five? He abstains from killing living beings, abstains from taking what is not given, abstains from unchastity, abstains from false speech, and abstains from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness. Monks, a monk endowed with these five qualities is consigned to heaven as if brought there.” The first.

2-7. භික්ඛුනීසුත්තාදිඡක්කං

2–7. The Six Discourses Beginning with the Discourse on Nuns

287-292. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා භික්ඛුනී…පෙ… සික්ඛමානා… සාමණෙරො… සාමණෙරී… උපාසකො… උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතිනී හොති, අදින්නාදායිනී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනී හොති, මුසාවාදිනී හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායිනී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

“Monks, a nun... a female trainee... a novice monk... a novice nun... a male lay follower... a female lay follower, endowed with five qualities, is consigned to hell as if brought there. What five? She kills living beings, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsely, and indulges in liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness. Monks, a female lay follower endowed with these five qualities is consigned to hell as if brought there.”

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතා හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතා හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා හොති, මුසාවාදා පටිවිරතා හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’ති. සත්තමං.

“Bhikkhus, a female lay follower endowed with five qualities is placed in heaven as if brought there. What five? She abstains from killing living beings, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, and abstains from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness. Endowed with these five qualities, bhikkhus, a female lay follower is placed in heaven as if brought there.”

8. ආජීවකසුත්තං

8. The Discourse on the Ājīvaka

293. ‘‘පඤ්චහි[Pg.244], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආජීවකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, අබ්‍රහ්මචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආජීවකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’’ති. අට්ඨමං.

293. “Bhikkhus, an Ājīvaka endowed with five qualities is placed in hell as if brought there. What five? He kills living beings, takes what is not given, engages in unchastity, speaks falsely, and indulges in liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness. Endowed with these five qualities, bhikkhus, an Ājīvaka is placed in hell as if brought there.”

9-17. නිගණ්ඨසුත්තාදිනවකං

9-17. The Nine Discourses Beginning with the Nigaṇṭha

294-302. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො නිගණ්ඨො…පෙ… මුණ්ඩසාවකො… ජටිලකො… පරිබ්බාජකො… මාගණ්ඩිකො… තෙදණ්ඩිකො… ආරුද්ධකො… ගොතමකො… දෙවධම්මිකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති…පෙ… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො දෙවධම්මිකො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’’ති. සත්තරසමං.

“Bhikkhus, a Nigaṇṭha... a shaven-headed disciple... a matted-hair ascetic... a wanderer... a Māgaṇḍika... a Tedaṇḍika... an Āruddhaka... a Gotamaka... a Devadhammika, endowed with five qualities, is cast into hell as if brought there. What five? He kills living beings, takes what is not given... indulges in liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness. Bhikkhus, a Devadhammika, endowed with these five qualities, is cast into hell as if brought there.”

සික්ඛාපදපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

The Repetition Series on the Training Rules is finished.

3. රාගපෙය්‍යාලං

3. The Repetition Series on Lust

303. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? අසුභසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආදීනවසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

303. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, five things are to be developed. What five? The perception of foulness, the perception of death, the perception of danger, the perception of the repulsiveness of food, and the perception of non-delight in the entire world—for the direct knowledge of lust, bhikkhus, these five things are to be developed.”

304. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

304. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, five things are to be developed. What five? The perception of impermanence, the perception of not-self, the perception of death, the perception of the repulsiveness of food, and the perception of non-delight in the entire world—for the direct knowledge of lust, bhikkhus, these five things are to be developed.”

305. ‘‘රාගස්ස[Pg.245], භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

305. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, five things are to be developed. What five? The perception of impermanence, the perception of suffering in the impermanent, the perception of not-self in suffering, the perception of abandoning, and the perception of dispassion—for the direct knowledge of lust, bhikkhus, these five things are to be developed.”

306. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධින්ද්‍රියං, වීරියින්ද්‍රියං, සතින්ද්‍රියං, සමාධින්ද්‍රියං, පඤ්ඤින්ද්‍රියං – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

306. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, five things are to be developed. What five? The faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, and the faculty of wisdom—for the direct knowledge of lust, bhikkhus, these five things are to be developed.”

307. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

307. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, five things are to be developed. What five? The power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, and the power of wisdom—for the direct knowledge of lust, bhikkhus, these five things are to be developed.”

308-1151. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාය… පරික්ඛයාය… පහානාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා. දොසස්ස… මොහස්ස… කොධස්ස… උපනාහස්ස… මක්ඛස්ස… පළාසස්ස… ඉස්සාය… මච්ඡරියස්ස… මායාය… සාඨෙය්‍යස්ස… ථම්භස්ස… සාරම්භස්ස… මානස්ස… අතිමානස්ස … මදස්ස… පමාදස්ස අභිඤ්ඤාය… පරිඤ්ඤාය… පරික්ඛයාය… පහානාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා.

“Bhikkhus, for the full comprehension of lust… for its utter destruction… for its abandoning… for its destruction… for its fading away… for dispassion towards it… for its cessation… for its relinquishment… for its final relinquishment, five things are to be developed. For hatred… delusion… anger… hostility… denigration… domineeringness… envy… stinginess… deceit… craftiness… obstinacy… rivalry… conceit… arrogance… intoxication… and for heedlessness: for direct knowledge… for full comprehension… for utter destruction… for abandoning… for destruction… for fading away… for dispassion… for cessation… for relinquishment… and for final relinquishment, five things are to be developed.

‘‘කතමෙ පඤ්ච? සද්ධාබලං, වීරියබලං, සතිබලං, සමාධිබලං, පඤ්ඤාබලං – පමාදස්ස, භික්ඛවෙ, පටිනිස්සග්ගාය ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

“What five? The power of faith, the power of energy, the power of mindfulness, the power of concentration, and the power of wisdom. For the final relinquishment of heedlessness, bhikkhus, these five things are to be developed.”

රාගපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

The Repetition Series on Lust is finished.

තස්සුද්දානං –

The summary verse:

අභිඤ්ඤාය පරිඤ්ඤාය පරික්ඛයාය,පහානාය ඛයාය වයෙන ච;

විරාගනිරොධා චාගඤ්ච,පටිනිස්සග්ගො ඉමෙ දසාති.

Direct Knowledge, Full Comprehension, Utter Destruction, Abandoning, Destruction, and Fading Away; Dispassion, Cessation, Relinquishment, and Final Relinquishment—these are the ten.

පඤ්චකනිපාතො නිට්ඨිතො.

The Book of Fives is finished.

තත්‍රිදං වග්ගුද්දානං –

Herein, this is the summary verse of the chapters:

සෙඛබලං [Pg.246] බලඤ්චෙව, පඤ්චඞ්ගිකඤ්ච සුමනං;

මුණ්ඩනීවරණඤ්ච සඤ්ඤඤ්ච, යොධාජීවඤ්ච අට්ඨමං;

ථෙරං කකුධඵාසුඤ්ච, අන්ධකවින්දද්වාදසං;

ගිලානරාජතිකණ්ඩං, සද්ධම්මාඝාතුපාසකං;

අරඤ්ඤබ්‍රාහ්මණඤ්චෙව, කිමිලක්කොසකං තථා;

දීඝාචාරාවාසිකඤ්ච, දුච්චරිතූපසම්පදන්ති.

The Sekhabala Chapter and the Bala Chapter, the Pañcaṅgika Chapter and the Sumana Chapter; the Muṇḍa Chapter, the Nīvaraṇa Chapter, and the Saññā Chapter, and the Yodhājīva Chapter as the eighth; the Thera Chapter, the Kakudha Chapter, and the Phāsuvihāra Chapter, and the Andhakavinda Chapter as the twelfth; the Gilāna Chapter, the Rāja Chapter, and the Tikaṇṭaka Chapter; the Saddhamma Chapter, the Āghāta Chapter, and the Upāsaka Chapter; the Arañña Chapter and the Brāhmaṇa Chapter, and likewise the Kimila Chapter and the Kosala Chapter; the Dīghacārī Chapter and the Āvāsika Chapter, the Duccarita Chapter and the Upasampadā Chapter.

පඤ්චකනිපාතපාළි නිට්ඨිතා.

The Pāḷi of the Book of Fives is finished.