. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

. នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

องฺคุตฺตรนิกาโย

អង្គុត្តរនិកាយ

จตุกฺกนิปาตปาฬิ

ចតុក្កនិបាតបាឡី

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

១. បឋមបណ្ណាសកៈ

๑. ภณฺฑคามวคฺโค

១. ភណ្ឌគាមវគ្គ

๑. อนุพุทฺธสุตฺตํ

១. អនុពុទ្ធសូត្រ

๑. เอวํ [Pg.307] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา วชฺชีสุ วิหรติ ภณฺฑคาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនវជ្ជី នាភណ្ឌគ្រាម។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកា នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘จตุนฺนํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา เอวมิทํ ทีฆมทฺธานํ สนฺธาวิตํ สํสริตํ มมญฺเจว ตุมฺหากญฺจ. กตเมสํ จตุนฺนํ? อริยสฺส, ภิกฺขเว, สีลสฺส อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา เอวมิทํ ทีฆมทฺธานํ สนฺธาวิตํ สํสริตํ มมญฺเจว ตุมฺหากญฺจ. อริยสฺส, ภิกฺขเว, สมาธิสฺส อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา เอวมิทํ ทีฆมทฺธานํ สนฺธาวิตํ สํสริตํ มมญฺเจว ตุมฺหากญฺจ. อริยาย, ภิกฺขเว, ปญฺญาย อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา เอวมิทํ ทีฆมทฺธานํ สนฺธาวิตํ สํสริตํ มมญฺเจว ตุมฺหากญฺจ. อริยาย, ภิกฺขเว, วิมุตฺติยา อนนุโพธา อปฺปฏิเวธา เอวมิทํ ทีฆมทฺธานํ สนฺธาวิตํ สํสริตํ มมญฺเจว ตุมฺหากญฺจ. ตยิทํ, ภิกฺขเว, อริยํ สีลํ อนุพุทฺธํ ปฏิวิทฺธํ, อริโย สมาธิ อนุพุทฺโธ ปฏิวิทฺโธ, อริยา ปญฺญา อนุพุทฺธา ปฏิวิทฺธา, อริยา วิมุตฺติ อนุพุทฺธา ปฏิวิทฺธา, อุจฺฉินฺนา ภวตณฺหา, ขีณา ภวเนตฺติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែមិនបានដឹងច្បាស់ មិនបានចាក់ធ្លុះនូវធម៌ ៤ យ៉ាង ទើបតថាគត និងអ្នកទាំងឡាយ ត្រូវអន្ទោលទៅ រត់វាលវដ្តសង្សារ អស់កាលដ៏វែងអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែមិនបានដឹងច្បាស់ មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយសីល ទើបតថាគត និងអ្នកទាំងឡាយ ត្រូវអន្ទោលទៅ រត់វាលវដ្តសង្សារ អស់កាលដ៏វែងអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែមិនបានដឹងច្បាស់ មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយសមាធិ ទើបតថាគត និងអ្នកទាំងឡាយ ត្រូវអន្ទោលទៅ រត់វាលវដ្តសង្សារ អស់កាលដ៏វែងអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែមិនបានដឹងច្បាស់ មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយបញ្ញា ទើបតថាគត និងអ្នកទាំងឡាយ ត្រូវអន្ទោលទៅ រត់វាលវដ្តសង្សារ អស់កាលដ៏វែងអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះតែមិនបានដឹងច្បាស់ មិនបានចាក់ធ្លុះនូវអរិយវិមុត្តិ ទើបតថាគត និងអ្នកទាំងឡាយ ត្រូវអន្ទោលទៅ រត់វាលវដ្តសង្សារ អស់កាលដ៏វែងអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសីលនោះ តថាគតបានដឹងច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះហើយ អរិយសមាធិ តថាគតបានដឹងច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះហើយ អរិយបញ្ញា តថាគតបានដឹងច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះហើយ អរិយវិមុត្តិ តថាគតបានដឹងច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះហើយ តណ្ហាក្នុងភព តថាគតបានកាត់ផ្តាច់ហើយ គ្រឿងនាំទៅកាន់ភព (ភវនេត្តិ) ក៏អស់ហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីមិនមានទៀតឡើយ»។

อิทมโวจ [Pg.308] ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះ តទៅទៀតថា៖

‘‘สีลํ สมาธิ ปญฺญา จ, วิมุตฺติ จ อนุตฺตรา;

อนุพุทฺธา อิเม ธมฺมา, โคตเมน ยสสฺสินา.

«សីល សមាធិ បញ្ញា និងវិមុត្តិដ៏ឧត្តម ធម៌ទាំងឡាយនេះ ព្រះគោតមដ៏មានយស បានត្រាស់ដឹងច្បាស់ហើយ។

‘‘อิติ พุทฺโธ อภิญฺญาย, ธมฺมมกฺขาสิ ภิกฺขุนํ;

ทุกฺขสฺสนฺตกโร สตฺถา, จกฺขุมา ปรินิพฺพุโต’’ติ. ปฐมํ;

ព្រះពុទ្ធទ្រង់ជ្រាបច្បាស់យ៉ាងនេះហើយ ទើបទ្រង់សម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសាស្តាជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ មានចក្ខុ ទ្រង់បរិនិព្វានហើយ»។ (ចប់ សូត្រទី១)

๒. ปปติตสุตฺตํ

២. បបតិតសូត្រ

๒. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ อสมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา ปปติโต’ติ วุจฺจติ. กตเมหิ จตูหิ? อริเยน, ภิกฺขเว, สีเลน อสมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา ปปติโต’ติ วุจฺจติ. อริเยน, ภิกฺขเว, สมาธินา อสมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา ปปติโต’ติ วุจฺจติ. อริยาย, ภิกฺขเว, ปญฺญาย อสมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา ปปติโต’ติ วุจฺจติ. อริยาย, ภิกฺขเว, วิมุตฺติยา อสมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา ปปติโต’ติ วุจฺจติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ อสมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา ปปติโต’ติ วุจฺจติ.

២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ហៅថា 'ជាអ្នកធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រកបដោយអរិយសីល ហៅថា 'ជាអ្នកធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រកបដោយអរិយសមាធិ ហៅថា 'ជាអ្នកធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រកបដោយអរិយបញ្ញា ហៅថា 'ជាអ្នកធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រកបដោយអរិយវិមុត្តិ ហៅថា 'ជាអ្នកធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា 'ជាអ្នកធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา อปปติโต’ติ วุจฺจติ. กตเมหิ จตูหิ? อริเยน, ภิกฺขเว, สีเลน สมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา อปปติโต’ติ วุจฺจติ. อริเยน, ภิกฺขเว, สมาธินา สมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา อปปติโต’ติ วุจฺจติ. อริยาย, ภิกฺขเว, ปญฺญาย สมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา อปปติโต’ติ วุจฺจติ. อริยาย, ภิกฺขเว, วิมุตฺติยา สมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา อปปติโต’ติ วุจฺจติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ‘อิมสฺมา ธมฺมวินยา อปปติโต’ติ วุจฺจตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ហៅថា 'ជាអ្នកមិនធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអរិយសីល ហៅថា 'ជាអ្នកមិនធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអរិយសមាធិ ហៅថា 'ជាអ្នកមិនធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអរិយបញ្ញា ហៅថា 'ជាអ្នកមិនធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអរិយវិមុត្តិ ហៅថា 'ជាអ្នកមិនធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា 'ជាអ្នកមិនធ្លាក់ចុះចាកធម្មវិន័យនេះ'»។

‘‘จุตา ปตนฺติ ปติตา, คิทฺธา จ ปุนราคตา;

กตํ กิจฺจํ รตํ รมฺมํ, สุเขนานฺวาคตํ สุข’’นฺติ. ทุติยํ;

«ពួកជនដែលឃ្លាតចាកធម៌ តែងធ្លាក់ចុះ ជនទាំងឡាយដែលធ្លាក់ចុះហើយ តែងជាប់ជំពាក់ (ដោយតណ្ហា) ហើយត្រឡប់មកវិញ ឯបុគ្គល (ដែលប្រកបដោយអរិយធម៌) បានធ្វើកិច្ចរួចហើយ តែងត្រេកអរក្នុងធម៌គួរត្រេកអរ ដល់នូវសុខដោយសុខ»។ (ចប់ សូត្រទី២)

๓. ปฐมขตสุตฺตํ

៣. បឋមខតសូត្រ

๓. ‘‘จตูหิ[Pg.309], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងរក្សាខ្លួនឲ្យខូចខាត ឲ្យវិនាស ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលសរសើរគុណបុគ្គលដែលមិនគួរពោលសរសើរ ១ មិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលបង្អាប់គុណបុគ្គលដែលគួរពោលសរសើរ ១ មិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយសម្តែងការជ្រះថ្លាក្នុងហេតុដែលមិនគួរជ្រះថ្លា ១ មិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយសម្តែងការមិនជ្រះថ្លាក្នុងហេតុដែលគួរជ្រះថ្លា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនឲ្យខូចខាត ឲ្យវិនាស ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើនផង។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបណ្ឌិត ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យខូចខាត មិនឲ្យវិនាស ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលបង្អាប់គុណបុគ្គលដែលមិនគួរពោលសរសើរ ១ ពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលសរសើរគុណបុគ្គលដែលគួរពោលសរសើរ ១ ពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយសម្តែងការមិនជ្រះថ្លាក្នុងហេតុដែលមិនគួរជ្រះថ្លា ១ ពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយសម្តែងការជ្រះថ្លាក្នុងហេតុដែលគួរជ្រះថ្លា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបណ្ឌិត ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យខូចខាត មិនឲ្យវិនាស ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង»។

‘‘โย นินฺทิยํ ปสํสติ,ตํ วา นินฺทติ โย ปสํสิโย;

วิจินาติ มุเขน โส กลึ,กลินา เตน สุขํ น วินฺทติ.

«បុគ្គលណា សរសើរបុគ្គលដែលគួរតិះដៀល ឬតិះដៀលបុគ្គលដែលគួរពោលសរសើរ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាប្រមូលនូវទោស (កាលី) ដោយមាត់ ព្រោះតែទោសនោះ គេរមែងមិនបាននូវសេចក្តីសុខឡើយ។

‘‘อปฺปมตฺโต อยํ กลิ,โย อกฺเขสุ ธนปราชโย;

สพฺพสฺสาปิ สหาปิ อตฺตนา,อยเมว มหนฺตตโร กลิ;

โย สุคเตสุ มนํ ปโทสเย.

ការចាញ់ល្បែងភ្នាល់ដោយគ្រាប់ឡុកឡាក់ រហូតដល់បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ ព្រមទាំងខ្លួនឯងផង នោះជាទោស (កាលី) បន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ឯការដែលបុគ្គលមានចិត្តប្រទូស្តក្នុងព្រះសុគតទាំងឡាយ នេះទើបជាទោសធំជាង។

‘‘สตํ [Pg.310] สหสฺสานํ นิรพฺพุทานํ,ฉตฺตึสตี ปญฺจ จ อพฺพุทานิ;

ยมริยครหี นิรยํ อุเปติ,วาจํ มนญฺจ ปณิธาย ปาปก’’นฺติ. ตติยํ;

បុគ្គលណា តិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គល តាំងវាចានិងចិត្តដ៏លាមក រមែងទៅកាន់នរក អស់កាលមួយសែននិរព្វុទៈ ៣៦ និរព្វុទៈ និង ៥ អព្វុទៈ»។ (ចប់ សូត្រទី៣)

๔. ทุติยขตสุตฺตํ

៤. ទុតិយខតសូត្រ

๔. ‘‘จตูสุ, ภิกฺขเว, มิจฺฉา ปฏิปชฺชมาโน พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมสุ จตูสุ? มาตริ, ภิกฺขเว, มิจฺฉา ปฏิปชฺชมาโน พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. ปิตริ, ภิกฺขเว, มิจฺฉา ปฏิปชฺชมาโน…เป… ตถาคเต, ภิกฺขเว, มิจฺฉา ปฏิปชฺชมาโน…เป… ตถาคตสาวเก, ภิกฺขเว, มิจฺฉา ปฏิปชฺชมาโน พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. อิเมสุ โข, ภิกฺขเว, จตูสุ มิจฺฉา ปฏิปชฺชมาโน พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិខុសចំពោះបុគ្គល ៤ ពួក តែងរក្សាខ្លួនឲ្យខូចខាត ឲ្យវិនាស ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើនផង។ ចំពោះបុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិខុសចំពោះមាតា តែងរក្សាខ្លួនឲ្យខូចខាត ឲិនាស ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើនផង។ ប្រតិបត្តិខុសចំពោះបិតា... ប្រតិបត្តិខុសចំពោះព្រះតថាគត... ប្រតិបត្តិខុសចំពោះសាវករបស់ព្រះតថាគត តែងរក្សាខ្លួនឲ្យខូចខាត ឲ្យវិនាស ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើនផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិខុសចំពោះបុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនឲ្យខូចខាត ឲ្យវិនាស ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើនផង។

‘‘จตูสุ, ภิกฺขเว, สมฺมา ปฏิปชฺชมาโน ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมสุ จตูสุ? มาตริ, ภิกฺขเว, สมฺมา ปฏิปชฺชมาโน ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. ปิตริ, ภิกฺขเว, สมฺมา ปฏิปชฺชมาโน…เป… ตถาคเต, ภิกฺขเว, สมฺมา ปฏิปชฺชมาโน…เป… ตถาคตสาวเก, ภิกฺขเว, สมฺมา ปฏิปชฺชมาโน ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. อิเมสุ โข, ภิกฺขเว, จตูสุ สมฺมา ปฏิปชฺชมาโน ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបណ្ឌិត ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះបុគ្គល ៤ ពួក តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យខូចខាត មិនឲ្យវិនាស ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង។ ចំពោះបុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបណ្ឌិត ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះមាតា តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យខូចខាត មិនឲ្យវិនាស ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង។ ប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះបិតា... ប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះព្រះតថាគត... ប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះសាវករបស់ព្រះតថាគត តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យខូចខាត មិនឲ្យវិនាស ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបណ្ឌិត ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះបុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យខូចខាត មិនឲ្យវិនាស ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង»។

‘‘มาตริ [Pg.311] ปิตริ จาปิ, โย มิจฺฉา ปฏิปชฺชติ;

ตถาคเต วา สมฺพุทฺเธ, อถ วา ตสฺส สาวเก;

พหุญฺจ โส ปสวติ, อปุญฺญํ ตาทิโส นโร.

«បុគ្គលណា ប្រតិបត្តិខុសចំពោះមាតាផង ចំពោះបិតាផង ចំពោះព្រះតថាគតសម្មាសម្ពុទ្ធផង ឬចំពោះសាវករបស់ព្រះអង្គផង នរជនបែបនោះ ឈ្មោះថាបង្កើតបាបមិនមែនជាបុណ្យជាច្រើន។

‘‘ตาย นํ อธมฺมจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ครหนฺติ, เปจฺจาปายญฺจ คจฺฉติ.

ព្រោះតែការប្រព្រឹត្តមិនជាធម៌ចំពោះមាតាបិតានោះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងតិះដៀលបុគ្គលនោះក្នុងលោកនេះផង លុះលះលោកនេះទៅ គេរមែងទៅកាន់អបាយភូមិផង។

‘‘มาตริ ปิตริ จาปิ, โย สมฺมา ปฏิปชฺชติ;

ตถาคเต วา สมฺพุทฺเธ, อถ วา ตสฺส สาวเก;

พหุญฺจ โส ปสวติ, ปุญฺญํ เอตาทิโส นโร.

បុគ្គលណា ប្រតិបត្តិត្រូវចំពោះមាតាផង ចំពោះបិតាផង ចំពោះព្រះតថាគតសម្មាសម្ពុទ្ធផង ឬចំពោះសាវករបស់ព្រះអង្គផង នរជនបែបនោះ ឈ្មោះថាបង្កើតបុណ្យជាច្រើន។

‘‘ตาย นํ ธมฺมจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. จตุตฺถํ;

ព្រោះតែការប្រព្រឹត្តជាធម៌ចំពោះមាតាបិតានោះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងសរសើរបុគ្គលនោះក្នុងលោកនេះផង លុះលះលោកនេះទៅ គេរមែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌ផង»។ (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. อนุโสตสุตฺตํ

៥. អនុសោតសូត្រ

๕. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อนุโสตคามี ปุคฺคโล, ปฏิโสตคามี ปุคฺคโล, ฐิตตฺโต ปุคฺคโล, ติณฺโณ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ. กตโม จ, ภิกฺขเว, อนุโสตคามี ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กาเม จ ปฏิเสวติ, ปาปญฺจ กมฺมํ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนุโสตคามี ปุคฺคโล.

៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអណ្តែតទៅតាមខ្សែទឹក ១ បុគ្គលហែលច្រាសខ្សែទឹក ១ បុគ្គលមានខ្លួនឋិតថេរ ១ ព្រាហ្មណ៍អ្នកឆ្លងផុត ដល់ត្រើយ ឈរនៅលើគោក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអណ្តែតទៅតាមខ្សែទឹក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងសេពនូវកាមផង ធ្វើនូវបាបកម្មផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលអណ្តែតទៅតាមខ្សែទឹក។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปฏิโสตคามี ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กาเม จ นปฺปฏิเสวติ, ปาปญฺจ กมฺมํ น กโรติ, สหาปิ ทุกฺเขน สหาปิ โทมนสฺเสน อสฺสุมุโขปิ รุทมาโน ปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปฏิโสตคามี ปุคฺคโล.

ចុះបុគ្គលហែលច្រាសខ្សែទឹក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនសេពនូវកាមផង មិនធ្វើនូវបាបកម្មផង ទោះបីជាមានទុក្ខ មានទោមនស្ស មានទឹកភ្នែកហូរហាម កំពុងយំយែកក្តី ក៏នៅតែប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ឲ្យបរិបូណ៌ បរិសុទ្ធស្អាត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលហែលច្រាសខ្សែទឹក»។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ฐิตตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี, อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ฐิตตฺโต ปุคฺคโล.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកមានចិត្តនឹងធឹង (មានខ្លួនតាំងនៅមាំ) នោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈជាចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង ជាឱបបាតិកបុគ្គល ហើយបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលអ្នកមានចិត្តនឹងធឹង។»

‘‘กตโม [Pg.312] จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ติณฺโณ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ติณฺโณ ปารงฺคโต ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍អ្នកឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ឈរនៅលើគោក នោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍អ្នកឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយហើយ ឈរនៅលើគោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘เย เกจิ กาเมสุ อสญฺญตา ชนา,อวีตราคา อิธ กามโภคิโน;

ปุนปฺปุนํ ชาติชรูปคามิ เต,ตณฺหาธิปนฺนา อนุโสตคามิโน.

«ជនទាំងឡាយណា មិនសង្រួមក្នុងកាមទាំងឡាយ មិនទាន់ប្រាសចាករាគៈ ជាអ្នកបរិភោគកាមក្នុងលោកនេះ ជនទាំងនោះ តែងដល់នូវជាតិ និងជរារឿយៗ ជាអ្នកត្រូវតណ្ហាគ្របសង្កត់ ឈ្មោះថាជាអ្នកអណ្តែតទៅតាមខ្សែទឹក។»

‘‘ตสฺมา หิ ธีโร อิธุปฏฺฐิตสฺสตี,กาเม จ ปาเป จ อเสวมาโน;

สหาปิ ทุกฺเขน ชเหยฺย กาเม,ปฏิโสตคามีติ ตมาหุ ปุคฺคลํ.

«ព្រោះហេតុនោះ ជនជាអ្នកប្រាជ្ញ ក្នុងលោកនេះ មានសតិតាំងខ្ជាប់ខ្ជួន មិនសេពកាមទាំងឡាយផង មិនសេពអំពើបាបផង ទោះបីជាមានសេចក្តីទុក្ខលំបាក ក៏គប្បីលះបង់កាមទាំងឡាយចេញ ជនទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកហែលច្រាសខ្សែទឹក។»

‘‘โย เว กิเลสานิ ปหาย ปญฺจ,ปริปุณฺณเสโข อปริหานธมฺโม;

เจโตวสิปฺปตฺโต สมาหิตินฺทฺริโย,ส เว ฐิตตฺโตติ นโร ปวุจฺจติ.

«បុគ្គលណា លះបង់កិលេស (សំយោជនៈ) ទាំង ៥ យ៉ាងពិតប្រាកដ ជាសេក្ខបុគ្គលដ៏បរិបូណ៌ មានសភាពមិនសាបសូន្យ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ មានឥន្ទ្រិយតាំងមាំ ជនទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមានចិត្តនឹងធឹង។»

‘‘ปโรปรา ยสฺส สเมจฺจ ธมฺมา,วิธูปิตา อตฺถคตา น สนฺติ;

ส เว มุนิ วุสิตพฺรหฺมจริโย,โลกนฺตคู ปารคโตติ วุจฺจตี’’ติ. ปญฺจมํ;

«ធម៌ទាំងឡាយ ទាំងថោកទាប និងឧត្តម បុគ្គលណាបានដឹងច្បាស់ កម្ចាត់បង់ ឲ្យវិនាសសាបសូន្យ មិនមានសេសសល់ បុគ្គលនោះឯង ជាអ្នកមុនី មានព្រហ្មចរិយធម៌បានប្រព្រឹត្តរួចហើយ ដល់នូវទីបំផុតនៃលោក ហៅថាជាអ្នកដល់នូវត្រើយ។» (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. อปฺปสฺสุตสุตฺตํ

៦. អប្បស្សុតសូត្រ

๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อปฺปสฺสุโต สุเตน อนุปปนฺโน, อปฺปสฺสุโต สุเตน อุปปนฺโน, พหุสฺสุโต สุเตน อนุปปนฺโน, พหุสฺสุโต สุเตน อุปปนฺโน. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปสฺสุโต โหติ สุเตน อนุปปนฺโน[Pg.313]? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปกํ สุตํ โหติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถา อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โส ตสฺส อปฺปกสฺส สุตสฺส น อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปสฺสุโต โหติ สุเตน อนุปปนฺโน.

៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកមានសុតៈតិច ទាំងមិនបរិបូណ៌ដោយសុតៈ ១ បុគ្គលអ្នកមានសុតៈតិច តែបរិបូណ៌ដោយសុតៈ ១ បុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើន តែមិនបរិបូណ៌ដោយសុតៈ ១ បុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើន ទាំងបរិបូណ៌ដោយសុតៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកមានសុតៈតិច ទាំងមិនបរិបូណ៌ដោយសុតៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសុតៈតិចតួច គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី មិនដឹងច្បាស់នូវធម៌ នៃសុតៈដ៏តិចតួចនោះ ហើយមិនប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអ្នកមានសុតៈតិច ទាំងមិនបរិបូណ៌ដោយសុតៈ។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปสฺสุโต โหติ สุเตน อุปปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปกํ สุตํ โหติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถา อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โส ตสฺส อปฺปกสฺส สุตสฺส อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปสฺสุโต โหติ สุเตน อุปปนฺโน.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកមានសុតៈតិច តែបរិបូណ៌ដោយសុតៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសុតៈតិចតួច គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ នៃសុតៈដ៏តិចតួចនោះ ហើយប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអ្នកមានសុតៈតិច តែបរិបូណ៌ដោយសុតៈ។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล พหุสฺสุโต โหติ สุเตน อนุปปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกํ สุตํ โหติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถา อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โส ตสฺส พหุกสฺส สุตสฺส น อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล พหุสฺสุโต โหติ สุเตน อนุปปนฺโน.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើន តែមិនបរិបូណ៌ដោយសុតៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសុតៈច្រើន គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី មិនដឹងច្បាស់នូវធម៌ នៃសុតៈដ៏ច្រើននោះ ហើយមិនប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើន តែមិនបរិបូណ៌ដោយសុតៈ។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล พหุสฺสุโต โหติ สุเตน อุปปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกํ สุตํ โหติ – สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถา อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลํ. โส ตสฺส พหุกสฺส สุตสฺส อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล พหุสฺสุโต โหติ สุเตน อุปปนฺโน. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើន ទាំងបរិបូណ៌ដោយសុតៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសុតៈច្រើន គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ នៃសុតៈដ៏ច្រើននោះ ហើយប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា បុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើន ទាំងបរិបូណ៌ដោយសុតៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘อปฺปสฺสุโตปิ เจ โหติ, สีเลสุ อสมาหิโต;

อุภเยน นํ ครหนฺติ, สีลโต จ สุเตน จ.

«បើបុគ្គលមានសុតៈតិចផង មិនមានចិត្តតាំងមាំក្នុងសីលទាំងឡាយផង ពួកជនតែងតិះដៀលបុគ្គលនោះ ដោយហេតុទាំងពីរ គឺទាំងខាងសីល ទាំងខាងសុតៈ។»

‘‘อปฺปสฺสุโตปิ เจ โหติ, สีเลสุ สุสมาหิโต;

สีลโต นํ ปสํสนฺติ, ตสฺส สมฺปชฺชเต สุตํ.

«បើបុគ្គលមានសុតៈតិច តែមានចិត្តតាំងមាំល្អក្នុងសីលទាំងឡាយ ពួកជនតែងសរសើរបុគ្គលនោះ ខាងផ្នែកសីល សុតៈរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាសម្រេចហើយ។»

‘‘พหุสฺสุโตปิ [Pg.314] เจ โหติ, สีเลสุ อสมาหิโต;

สีลโต นํ ครหนฺติ, นาสฺส สมฺปชฺชเต สุตํ.

«បើបុគ្គលមានសុតៈច្រើន តែមិនមានចិត្តតាំងមាំក្នុងសីលទាំងឡាយ ពួកជនតែងតិះដៀលបុគ្គលនោះ ខាងផ្នែកសីល សុតៈរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាមិនសម្រេចឡើយ។»

‘‘พหุสฺสุโตปิ เจ โหติ, สีเลสุ สุสมาหิโต;

อุภเยน นํ ปสํสนฺติ, สีลโต จ สุเตน จ.

«បើបុគ្គលមានសុតៈច្រើនផង មានចិត្តតាំងមាំល្អក្នុងសីលទាំងឡាយផង ពួកជនតែងសរសើរបុគ្គលនោះ ដោយហេតុទាំងពីរ គឺទាំងខាងសីល ទាំងខាងសុតៈ។»

‘‘พหุสฺสุตํ ธมฺมธรํ, สปฺปญฺญํ พุทฺธสาวกํ;

เนกฺขํ ชมฺโพนทสฺเสว, โก ตํ นินฺทิตุมรหติ;

เทวาปิ นํ ปสํสนฺติ, พฺรหฺมุนาปิ ปสํสิโต’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«នរណាគប្បីតិះដៀលនូវសាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលជាអ្នកមានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ មានប្រាជ្ញាល្អ ប្រៀបដូចជាដុំមាសជម្ពោនទនោះបាន សូម្បីតែទេវតាទាំងឡាយ ក៏តែងសរសើរបុគ្គលនោះ សូម្បីតែព្រហ្ម ក៏សរសើរដែរ។» (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. โสภนสุตฺตํ

៧. សោភនសូត្រ

๗. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สงฺฆํ โสเภนฺติ. กตเม จตฺตาโร? ภิกฺขุ, ภิกฺขเว, วิยตฺโต วินีโต วิสารโท พหุสฺสุโต ธมฺมธโร ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน สงฺฆํ โสเภติ. ภิกฺขุนี, ภิกฺขเว, วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สงฺฆํ โสเภติ. อุปาสโก, ภิกฺขเว, วิยตฺโต วินีโต วิสารโท พหุสฺสุโต ธมฺมธโร ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน สงฺฆํ โสเภติ. อุปาสิกา, ภิกฺขเว, วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สงฺฆํ โสเภติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สงฺฆํ โสเภนฺตี’’ติ.

៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ វិន័យល្អ ក្លាហាន មានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលជាអ្នកឈ្លាសវៃ វិន័យល្អ ក្លាហាន មានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីដែលជាអ្នកឈ្លាសវៃ វិន័យល្អ ក្លាហាន មានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកដែលជាអ្នកឈ្លាសវៃ វិន័យល្អ ក្លាហាន មានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាដែលជាអ្នកឈ្លាសវៃ វិន័យល្អ ក្លាហាន មានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង ជាអ្នកឈ្លាសវៃ វិន័យល្អ ក្លាហាន មានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់ធម៌ ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង។»

‘‘โย โหติ วิยตฺโต จ วิสารโท จ,พหุสฺสุโต ธมฺมธโร จ โหติ;

ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี,ส ตาทิโส วุจฺจติ สงฺฆโสภโน.

«បុគ្គលណា ជាអ្នកឈ្លាសវៃផង ក្លាហានផង មានសុតៈច្រើនផង ទ្រទ្រង់ធម៌ផង ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង បុគ្គលដែលមានសភាពបែបនោះ ហៅថាជាអ្នកធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង។»

‘‘ภิกฺขุ จ สีลสมฺปนฺโน, ภิกฺขุนี จ พหุสฺสุตา;

อุปาสโก จ โย สทฺโธ, ยา จ สทฺธา อุปาสิกา;

เอเต โข สงฺฆํ โสเภนฺติ, เอเต หิ สงฺฆโสภนา’’ติ. สตฺตมํ;

«ភិក្ខុអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីលផង ភិក្ខុនីអ្នកមានសុតៈច្រើនផង ឧបាសកអ្នកមានសទ្ធាផង ឧបាសិកាអ្នកមានសទ្ធាផង ជនទាំងឡាយនេះឯង តែងធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿង ព្រោះថាជនទាំងនេះ ជាអ្នកធ្វើសង្ឃឲ្យរុងរឿងពិតប្រាកដ។» (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. เวสารชฺชสุตฺตํ

៨. វេសារជ្ជសូត្រ

๘. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.315], ภิกฺขเว, ตถาคตสฺส เวสารชฺชานิ, เยหิ เวสารชฺเชหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. กตมานิ จตฺตาริ? ‘สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส เต ปฏิชานโต อิเม ธมฺมา อนภิสมฺพุทฺธา’ติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ.

៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វេសារជ្ជធម៌ (ធម៌ជាហេតុឲ្យក្លាហាន) របស់តថាគតនេះ មាន ៤ យ៉ាង ដែលតថាគតប្រកបដោយវេសារជ្ជធម៌ណាហើយ តែងប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។ វេសារជ្ជធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនឃើញហេតុនេះថា «កាលដែលព្រះអង្គប្តេជ្ញាថា ជាសម្មាសម្ពុទ្ធ ធម៌ទាំងឡាយនេះ ព្រះអង្គមិនទាន់ត្រាស់ដឹងឡើយ» ដូច្នេះ សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតាក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី ឬនរណាមួយក្នុងលោកក្តី នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ (ដោយហេតុផល) ក្នុងលោកនេះបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតមិនឃើញហេតុនោះ ក៏បានដល់នូវសេចក្តីក្សេម ដល់នូវសេចក្តីមិនមានភ័យ ដល់នូវភាពជាអ្នកក្លាហានសម្រាន្តនៅ។»

‘‘‘ขีณาสวสฺส เต ปฏิชานโต อิเม อาสวา อปริกฺขีณา’ติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ.

«តថាគតមិនឃើញហេតុនេះថា «កាលដែលព្រះអង្គប្តេជ្ញាថា ជាខីណាស្រព អាសវៈទាំងឡាយនេះ ព្រះអង្គមិនទាន់អស់ឡើយ» ដូច្នេះ សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតាក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី ឬនរណាមួយក្នុងលោកក្តី នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ ក្នុងលោកនេះបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតមិនឃើញហេតុនោះ ក៏បានដល់នូវសេចក្តីក្សេម ដល់នូវសេចក្តីមិនមានភ័យ ដល់នូវភាពជាអ្នកក្លាហានសម្រាន្តនៅ។»

‘‘‘เย โข ปน เต อนฺตรายิกา ธมฺมา วุตฺตา เต ปฏิเสวโต นาลํ อนฺตรายายา’ติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ.

«តថាគតមិនឃើញហេតុនេះថា «ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលព្រះអង្គសំដែងថា ជាធម៌ធ្វើអន្តរាយ ធម៌ទាំងនោះ មិនអាចធ្វើអន្តរាយដល់អ្នកសេពឡើយ» ដូច្នេះ សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតាក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី ឬនរណាមួយក្នុងលោកក្តី នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ ក្នុងលោកនេះបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតមិនឃើញហេតុនោះ ក៏បានដល់នូវសេចក្តីក្សេម ដល់នូវសេចក្តីមិនមានភ័យ ដល់នូវភាពជាអ្នកក្លាហានសម្រាន្តនៅ។»

‘‘‘ยสฺส โข ปน เต อตฺถาย ธมฺโม เทสิโต โส น นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ ตตฺร วต มํ สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ สหธมฺเมน ปฏิโจเทสฺสตีติ นิมิตฺตเมตํ, ภิกฺขเว, น สมนุปสฺสามิ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, นิมิตฺตํ อสมนุปสฺสนฺโต เขมปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโต เวสารชฺชปฺปตฺโต วิหรามิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ตถาคตสฺส เวสารชฺชานิ, เยหิ เวสารชฺเชหิ สมนฺนาคโต ตถาคโต อาสภํ ฐานํ ปฏิชานาติ, ปริสาสุ สีหนาทํ นทติ, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺเตตี’’ติ.

«តថាគតមិនឃើញហេតុនេះថា «ធម៌ដែលព្រះអង្គសំដែងហើយ ដើម្បីប្រយោជន៍ណា ប្រយោជន៍នោះ មិននាំអ្នកប្រព្រឹត្តតាម ឲ្យអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ» ដូច្នេះ សមណៈក្តី ព្រាហ្មណ៍ក្តី ទេវតាក្តី មារក្តី ព្រហ្មក្តី ឬនរណាមួយក្នុងលោកក្តី នឹងចោទប្រកាន់តថាគតដោយធម៌ ក្នុងលោកនេះបានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតមិនឃើញហេតុនោះ ក៏បានដល់នូវសេចក្តីក្សេម ដល់នូវសេចក្តីមិនមានភ័យ ដល់នូវភាពជាអ្នកក្លាហានសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាវេសារជ្ជធម៌ ៤ យ៉ាងរបស់តថាគត ដែលតថាគតប្រកបដោយវេសារជ្ជធម៌ទាំងនេះហើយ តែងប្តេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរ ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យលាន់ឮក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ។»

‘‘เย [Pg.316] เกจิเม วาทปถา ปุถุสฺสิตา,ยํ นิสฺสิตา สมณพฺราหฺมณา จ;

ตถาคตํ ปตฺวา น เต ภวนฺติ,วิสารทํ วาทปถาติวตฺตํ.

«គន្លងនៃវាទៈទាំងឡាយណា ដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍អាស្រ័យហើយ តាំងឡើងជាច្រើន គន្លងនៃវាទៈទាំងនោះ មិនមានដល់ព្រះតថាគតឡើយ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នកក្លាហាន កន្លងផុតនូវគន្លងនៃវាទៈទាំងពួង។»

‘‘โย ธมฺมจกฺกํ อภิภุยฺย เกวลี,ปวตฺตยี สพฺพภูตานุกมฺปี;

ตํ ตาทิสํ เทวมนุสฺสเสฏฺฐํ,สตฺตา นมสฺสนฺติ ภวสฺส ปารคุ’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

«ព្រោះព្រះពុទ្ធអង្គណា ទ្រង់គ្របសង្កត់ (នូវលោកទាំងពួង) ជាអ្នកមានគុណធម៌ដ៏បរិបូណ៌ មានសេចក្តីអនុគ្រោះដល់សត្វលោកទាំងពួង បានញ៉ាំងធម្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ពួកសត្វតែងថ្វាយបង្គំនូវព្រះពុទ្ធបែបនោះ ដែលជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរជាងទេវតា និងមនុស្ស ដល់នូវត្រើយនៃភព។» (ចប់ សូត្រទី៨)

๙. ตณฺหุปฺปาทสุตฺตํ

៩. តណ្ហុប្បាទសូត្រ

๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ตณฺหุปฺปาทา ยตฺถ ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. กตเม จตฺตาโร? จีวรเหตุ วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ; ปิณฺฑปาตเหตุ วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ; เสนาสนเหตุ วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ; อิติภวาภวเหตุ วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ตณฺหุปฺปาทา ยตฺถ ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชตี’’ติ.

៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃតណ្ហារបស់ភិក្ខុនេះ មាន ៤ យ៉ាង ដែលកាលតណ្ហាកើតឡើង តែងកើតឡើងក្នុងហេតុទាំងនេះ។ ហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែចីវរខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែបិណ្ឌបាតខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែសេនាសនៈខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែភាពមាន និងភាពមិនមាន (ភពតូចភពធំ) ខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃតណ្ហារបស់ភិក្ខុ មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលកាលតណ្ហាកើតឡើង តែងកើតឡើងក្នុងហេតុទាំងនេះ។»

‘‘ตณฺหา ทุติโย ปุริโส, ทีฆมทฺธาน สํสรํ;

อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ, สํสารํ นาติวตฺตติ.

«បុរសអ្នកមានតណ្ហាជាគូកន អន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត អស់កាលដ៏វែងឆ្ងាយ តែងមិនកន្លងផុតនូវសង្សារវដ្ត ដែលមានសភាពយ៉ាងនេះ និងសភាពផ្សេងឡើយ។»

‘‘เอวมาทีนวํ ญตฺวา, ตณฺหํ ทุกฺขสฺส สมฺภวํ;

วีตตณฺโห อนาทาโน, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ. นวมํ;

«ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវទោសយ៉ាងនេះ និងដឹងថា តណ្ហាជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខហើយ គប្បីជាអ្នកប្រាសចាកតណ្ហា មិនមានសេចក្តីប្រកាន់មាំ មានសតិ វៀរចាកធម៌ទាំងឡាយ (ត្រាច់ទៅ)។» (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. โยคสุตฺตํ

១០. យោគសូត្រ

๑๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, โยคา. กตเม จตฺตาโร? กามโยโค, ภวโยโค, ทิฏฺฐิโยโค, อวิชฺชาโยโค. กตโม จ, ภิกฺขเว, กามโยโค? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กามานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส [Pg.317] กามานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ อปฺปชานโต โย กาเมสุ กามราโค กามนนฺที กามสฺเนโห กามมุจฺฉา กามปิปาสา กามปริฬาโห กามชฺโฌสานํ กามตณฺหา สานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามโยโค. อิติ กามโยโค.

១០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោគៈ (គ្រឿងចង) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ កាមយោគៈ ១ ភវយោគៈ ១ ទិដ្ឋិយោគៈ ១ អវិជ្ជាយោគៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកាមយោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃកាមទាំងឡាយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃកាមទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកក្នុងកាម សេចក្តីត្រេកអរក្នុងកាម សេចក្តីស្នេហាក្នុងកាម សេចក្តីវង្វេងក្នុងកាម សេចក្តីស្រេកឃ្លានក្នុងកាម សេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងកាម សេចក្តីជ្រប់ចុះក្នុងកាម សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងកាមណា ក្នុងកាមទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកជាដើមនោះ រមែងដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កាមយោគៈ។ កាមយោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង។

‘‘ภวโยโค จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภวานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส ภวานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ อปฺปชานโต โย ภเวสุ ภวราโค ภวนนฺที ภวสฺเนโห ภวมุจฺฉา ภวปิปาสา ภวปริฬาโห ภวชฺโฌสานํ ภวตณฺหา สานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภวโยโค. อิติ กามโยโค ภวโยโค.

«ចុះភវយោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃភពទាំងឡាយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃភពទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកក្នុងភព សេចក្តីត្រេកអរក្នុងភព សេចក្តីស្នេហាក្នុងភព សេចក្តីវង្វេងក្នុងភព សេចក្តីស្រេកឃ្លានក្នុងភព សេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងភព សេចក្តីជ្រប់ចុះក្នុងភព សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងភពណា ក្នុងភពទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកជាដើមនោះ រមែងដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភវយោគៈ។ កាមយោគៈ និងភវយោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង។

‘‘ทิฏฺฐิโยโค จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทิฏฺฐีนํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส ทิฏฺฐีนํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ อปฺปชานโต โย ทิฏฺฐีสุ ทิฏฺฐิราโค ทิฏฺฐินนฺที ทิฏฺฐิสฺเนโห ทิฏฺฐิมุจฺฉา ทิฏฺฐิปิปาสา ทิฏฺฐิปริฬาโห ทิฏฺฐิชฺโฌสานํ ทิฏฺฐิตณฺหา สานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิโยโค. อิติ กามโยโค ภวโยโค ทิฏฺฐิโยโค.

«ចុះទិដ្ឋិយោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃទិដ្ឋិទាំងឡាយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃទិដ្ឋិទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីស្នេហាក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីវង្វេងក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីស្រេកឃ្លានក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីជ្រប់ចុះក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងទិដ្ឋិណា ក្នុងទិដ្ឋិទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកជាដើមនោះ រមែងដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទិដ្ឋិយោគៈ។ កាមយោគៈ ភវយោគៈ និងទិដ្ឋិយោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង។

‘‘อวิชฺชาโยโค จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ตสฺส ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ อปฺปชานโต ยา ฉสุ ผสฺสายตเนสุ อวิชฺชา อญฺญาณํ สานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อวิชฺชาโยโค. อิติ กามโยโค ภวโยโค ทิฏฺฐิโยโค อวิชฺชาโยโค, สํยุตฺโต ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สํกิเลสิเกหิ โปโนภวิเกหิ สทเรหิ ทุกฺขวิปาเกหิ อายตึ ชาติชรามรณิเกหิ. ตสฺมา อโยคกฺเขมีติ วุจฺจติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร โยคา.

«ចុះអវិជ្ជាយោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃផស្សាយតនៈទាំង ៦។ កាលបើបុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ អវិជ្ជា សេចក្តីមិនដឹង ណា ក្នុងផស្សាយតនៈទាំង ៦ អវិជ្ជាជាដើមនោះ រមែងដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អវិជ្ជាយោគៈ។ កាមយោគៈ ភវយោគៈ ទិដ្ឋិយោគៈ និងអវិជ្ជាយោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង បុគ្គលនោះរមែងប្រកបដោយធម៌ដ៏លាមក ជាអកុសល ជាធម៌សៅហ្មង នាំឲ្យកើតក្នុងភពថ្មី ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ មានទុក្ខជាវិបាក នាំឲ្យមានជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅក្នុងអនាគត។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា «បុគ្គលមិនមានសេចក្តីក្សេមចាកយោគៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោគៈទាំង ៤ នេះឯង។

‘‘จตฺตาโรเม[Pg.318], ภิกฺขเว, วิสํโยคา. กตเม จตฺตาโร? กามโยควิสํโยโค, ภวโยควิสํโยโค, ทิฏฺฐิโยควิสํโยโค, อวิชฺชาโยควิสํโยโค. กตโม จ, ภิกฺขเว, กามโยควิสํโยโค? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กามานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส กามานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานโต โย กาเมสุ กามราโค กามนนฺที กามสฺเนโห กามมุจฺฉา กามปิปาสา กามปริฬาโห กามชฺโฌสานํ กามตณฺหา สา นานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามโยควิสํโยโค. อิติ กามโยควิสํโยโค.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិសញ្ញោគៈ (ការប្រាសចាកយោគៈ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ កាមយោគវិសញ្ញោគៈ ១ ភវយោគវិសញ្ញោគៈ ១ ទិដ្ឋិយោគវិសញ្ញោគៈ ១ អវិជ្ជាយោគវិសញ្ញោគៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកាមយោគវិសញ្ញោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃកាមទាំងឡាយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃកាមទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកក្នុងកាម សេចក្តីត្រេកអរក្នុងកាម សេចក្តីស្នេហាក្នុងកាម សេចក្តីវង្វេងក្នុងកាម សេចក្តីស្រេកឃ្លានក្នុងកាម សេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងកាម សេចក្តីជ្រប់ចុះក្នុងកាម សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងកាមណា ក្នុងកាមទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកជាដើមនោះ មិនដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ) ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កាមយោគវិសញ្ញោគៈ។ កាមយោគវិសញ្ញោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង។

‘‘ภวโยควิสํโยโค จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภวานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส ภวานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานโต โย ภเวสุ ภวราโค ภวนนฺที ภวสฺเนโห ภวมุจฺฉา ภวปิปาสา ภวปริฬาโห ภวชฺโฌสานํ ภวตณฺหา สา นานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภวโยควิสํโยโค. อิติ กามโยควิสํโยโค ภวโยควิสํโยโค.

«ចុះភវយោគវិសញ្ញោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃភពទាំងឡាយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃភពទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកក្នុងភព សេចក្តីត្រេកអរក្នុងភព សេចក្តីស្នេហាក្នុងភព សេចក្តីវង្វេងក្នុងភព សេចក្តីស្រេកឃ្លានក្នុងភព សេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងភព សេចក្តីជ្រប់ចុះក្នុងភព សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងភពណា ក្នុងភពទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកជាដើមនោះ មិនដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ) ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភវយោគវិសញ្ញោគៈ។ កាមយោគវិសញ្ញោគៈ និងភវយោគវិសញ្ញោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង។

‘‘ทิฏฺฐิโยควิสํโยโค จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทิฏฺฐีนํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส ทิฏฺฐีนํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานโต โย ทิฏฺฐีสุ ทิฏฺฐิราโค ทิฏฺฐินนฺที ทิฏฺฐิสฺเนโห ทิฏฺฐิมุจฺฉา ทิฏฺฐิปิปาสา ทิฏฺฐิปริฬาโห ทิฏฺฐิชฺโฌสานํ ทิฏฺฐิตณฺหา สา นานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิโยควิสํโยโค. อิติ กามโยควิสํโยโค ภวโยควิสํโยโค ทิฏฺฐิโยควิสํโยโค.

«ចុះទិដ្ឋិយោគវិសញ្ញោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃទិដ្ឋិទាំងឡាយ។ កាលបើបុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃទិដ្ឋិទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីស្នេហាក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីវង្វេងក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីស្រេកឃ្លានក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីជ្រប់ចុះក្នុងទិដ្ឋិ សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងទិដ្ឋិណា ក្នុងទិដ្ឋិទាំងឡាយ សេចក្តីតម្រេកជាដើមនោះ មិនដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ) ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទិដ្ឋិយោគវិសញ្ញោគៈ។ កាមយោគវិសញ្ញោគៈ ភវយោគវិសញ្ញោគៈ និងទិដ្ឋិយោគវិសញ្ញោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង។

‘‘อวิชฺชาโยควิสํโยโค จ กถํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานโต ยา ฉสุ ผสฺสายตเนสุ อวิชฺชา อญฺญาณํ สา นานุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อวิชฺชาโยควิสํโยโค[Pg.319]. อิติ กามโยควิสํโยโค ภวโยควิสํโยโค ทิฏฺฐิโยควิสํโยโค อวิชฺชาโยควิสํโยโค, วิสํยุตฺโต ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สํกิเลสิเกหิ โปโนภวิเกหิ สทเรหิ ทุกฺขวิปาเกหิ อายตึ ชาติชรามรณิเกหิ. ตสฺมา โยคกฺเขมีติ วุจฺจติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วิสํโยคา’’ติ.

«ចុះអវិជ្ជាយោគវិសញ្ញោគៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃផស្សាយតនៈទាំង ៦។ កាលបើបុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវការកើតឡើងផង នូវការរលត់ទៅផង នូវរសជាតិផង នូវទោសផង នូវការរលាស់ចេញផង នៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ អវិជ្ជា សេចក្តីមិនដឹង ណា ក្នុងផស្សាយតនៈទាំង ៦ អវិជ្ជាជាដើមនោះ មិនដេកត្រាំ (ក្នុងសន្តានរបស់បុគ្គលនោះ) ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អវិជ្ជាយោគវិសញ្ញោគៈ។ កាមយោគវិសញ្ញោគៈ ភវយោគវិសញ្ញោគៈ ទិដ្ឋិយោគវិសញ្ញោគៈ និងអវិជ្ជាយោគវិសញ្ញោគៈ មានយ៉ាងនេះឯង បុគ្គលនោះរមែងប្រាសចាកធម៌ដ៏លាមក ជាអកុសល ជាធម៌សៅហ្មង នាំឲ្យកើតក្នុងភពថ្មី ប្រកបដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ មានទុក្ខជាវិបាក នាំឲ្យមានជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅក្នុងអនាគត។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា «បុគ្គលមានសេចក្តីក្សេមចាកយោគៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិសញ្ញោគៈទាំង ៤ នេះឯង»。

‘‘กามโยเคน สํยุตฺตา, ภวโยเคน จูภยํ;

ทิฏฺฐิโยเคน สํยุตฺตา, อวิชฺชาย ปุรกฺขตา.

«ពួកសត្វដែលប្រកបដោយកាមយោគៈផង ដោយភវយោគៈទាំងពីរយ៉ាងផង ប្រកបដោយទិដ្ឋិយោគៈផង មានអវិជ្ជាហែហម (ចោមរោម) ហើយ

‘‘สตฺตา คจฺฉนฺติ สํสารํ, ชาติมรณคามิโน;

เย จ กาเม ปริญฺญาย, ภวโยคญฺจ สพฺพโส.

រមែងអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត ជាអ្នកទៅកាន់ជាតិនិងមរណៈ ចំណែកពួកជនណា ដឹងច្បាស់នូវកាមទាំងឡាយ និងភវយោគៈដោយប្រការទាំងពួង

‘‘ทิฏฺฐิโยคํ สมูหจฺจ, อวิชฺชญฺจ วิราชยํ;

สพฺพโยควิสํยุตฺตา, เต เว โยคาติคา มุนี’’ติ. ทสมํ;

ដកចោលនូវទិដ្ឋិយោគៈ និងកំចាត់បង់នូវអវិជ្ជា ប្រាសចាកយោគៈទាំងពួង ពួកជននោះឯង ជាមុនីអ្នកកន្លងផុតនូវយោគៈទាំងឡាយ»។ (ចប់ សូត្រទី ១០)

ภณฺฑคามวคฺโค ปฐโม.

ភណ្ឌគាមវគ្គ ទី ១ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាន (បញ្ជីរាយឈ្មោះសូត្រ) នៃវគ្គនោះគឺ៖

อนุพุทฺธํ ปปติตํ ทฺเว, ขตา อนุโสตปญฺจมํ;

อปฺปสฺสุโต จ โสภนํ, เวสารชฺชํ ตณฺหาโยเคน เต ทสาติ.

សូត្រដែលនិយាយអំពី អនុពុទ្ធសូត្រ ១ បបតិតសូត្រ ១ ខតសូត្រ ២ លើកយកអនុសោតសូត្រជាទី ៥ អប្បស្សុតសូត្រ ១ សោភណសូត្រ ១ វេសារជ្ជសូត្រ ១ តណ្ហាសូត្រ ១ យោគសូត្រ ១ រួមជា ១០ សូត្រ ដូច្នេះឯង។

๒. จรวคฺโค

២. ចរវគ្គ

๑. จรสุตฺตํ

១. ចរសូត្រ

๑๑. ‘‘จรโต เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ อธิวาเสติ, นปฺปชหติ น วิโนเทติ น พฺยนฺตีกโรติ น อนภาวํ คเมติ, จรมฺปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อนาตาปี อโนตฺตาปี สตตํ สมิตํ กุสีโต หีนวีริโย’ติ วุจฺจติ.

១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងដើរទៅ បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុទទួលយកវិតក្កៈនោះ មិនលះបង់ មិនបន្ទោបង់ មិនធ្វើឲ្យវិនាស មិនធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងដើរ ក៏ហៅថា «អ្នកមិនមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស មានសេចក្តីព្យាយាមថយថោក អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘ฐิตสฺส [Pg.320] เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ อธิวาเสติ, นปฺปชหติ น วิโนเทติ น พฺยนฺตีกโรติ น อนภาวํ คเมติ, ฐิโตปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อนาตาปี อโนตฺตาปี สตตํ สมิตํ กุสีโต หีนวีริโย’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងឈរ បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុទទួលយកវិតក្កៈនោះ មិនលះបង់ មិនបន្ទោបង់ មិនធ្វើឲ្យវិនាស មិនធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងឈរ ក៏ហៅថា «អ្នកមិនមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស មានសេចក្តីព្យាយាមថយថោក អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘นิสินฺนสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ อธิวาเสติ, นปฺปชหติ น วิโนเทติ น พฺยนฺตีกโรติ น อนภาวํ คเมติ, นิสินฺโนปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อนาตาปี อโนตฺตาปี สตตํ สมิตํ กุสีโต หีนวีริโย’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងអង្គុយ បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុទទួលយកវិតក្កៈនោះ មិនលះបង់ មិនបន្ទោបង់ មិនធ្វើឲ្យវិនាស មិនធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងអង្គុយ ក៏ហៅថា «អ្នកមិនមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស មានសេចក្តីព្យាយាមថយថោក អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘สยานสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ชาครสฺส อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ อธิวาเสติ, นปฺปชหติ น วิโนเทติ น พฺยนฺตีกโรติ น อนภาวํ คเมติ, สยาโนปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคโร เอวํภูโต ‘อนาตาปี อโนตฺตาปี สตตํ สมิตํ กุสีโต หีนวีริโย’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងដេកភ្ញាក់រលឹក បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុទទួលយកវិតក្កៈនោះ មិនលះបង់ មិនបន្ទោបង់ មិនធ្វើឲ្យវិនាស មិនធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកភ្ញាក់រលឹក មានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងដេក ក៏ហៅថា «អ្នកមិនមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស មានសេចក្តីព្យាយាមថយថោក អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘จรโต เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ นาธิวาเสติ, ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, จรมฺปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងដើរទៅ បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុមិនទទួលយកវិតក្កៈនោះ លះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងដើរ ក៏ហៅថា «អ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘ฐิตสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ นาธิวาเสติ, ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, ฐิโตปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងឈរ បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុមិនទទួលយកវិតក្កៈនោះ លះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងឈរ ក៏ហៅថា «អ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘นิสินฺนสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ นาธิวาเสติ, ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, นิสินฺโนปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងអង្គុយ បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុមិនទទួលយកវិតក្កៈនោះ លះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងអង្គុយ ក៏ហៅថា «អ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘สยานสฺส [Pg.321] เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ชาครสฺส อุปฺปชฺชติ กามวิตกฺโก วา พฺยาปาทวิตกฺโก วา วิหึสาวิตกฺโก วา. ตํ เจ ภิกฺขุ นาธิวาเสติ, ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, สยาโนปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคโร เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុកំពុងដេកភ្ញាក់រលឹក បើកើតកាមវិតក្កៈក្តី ព្យាបាទវិតក្កៈក្តី វិហិង្សាវិតក្កៈក្តី ឡើង។ បើភិក្ខុមិនទទួលយកវិតក្កៈនោះ លះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើឲ្យដល់នូវការមិនមានឡើងវិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកភ្ញាក់រលឹក មានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងដេក ក៏ហៅថា «អ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្ពើម មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន អស់កាលជានិច្ច»។

‘‘จรํ วา ยทิ วา ติฏฺฐํ, นิสินฺโน อุท วา สยํ;

โย วิตกฺกํ วิตกฺเกติ, ปาปกํ เคหนิสฺสิตํ.

«ភិក្ខុណាមួយ ទោះបីកំពុងដើរ ឬកំពុងឈរ កំពុងអង្គុយ ឬកំពុងដេក រមែងត្រិះរិះនូវវិតក្កៈដ៏លាមក ដែលអាស្រ័យដោយផ្ទះ (កាមគុណ)

‘‘กุมฺมคฺคปฺปฏิปนฺโน โส, โมหเนยฺเยสุ มุจฺฉิโต;

อภพฺโพ ตาทิโส ภิกฺขุ, ผุฏฺฐุํ สมฺโพธิมุตฺตมํ.

ភិក្ខុនោះជាអ្នកប្រតិបត្តិខុស ដើរទៅកាន់ផ្លូវខុស វង្វេងក្នុងអារម្មណ៍ជាទីតាំងនៃសេចក្តីវង្វេង ភិក្ខុមានសភាពបែបនោះ មិនគួរដើម្បីពាល់ត្រូវនូវព្រះសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណដ៏ឧត្តមឡើយ។

‘‘โย จ จรํ วา ติฏฺฐํ วา, นิสินฺโน อุท วา สยํ;

วิตกฺกํ สมยิตฺวาน, วิตกฺกูปสเม รโต;

ภพฺโพ โส ตาทิโส ภิกฺขุ, ผุฏฺฐุํ สมฺโพธิมุตฺตม’’นฺติ. ปฐมํ;

ចំណែកភិក្ខុណា ទោះបីដើរ ឈរ អង្គុយ ឬដេក បានរម្ងាប់នូវវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះ) ហើយ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងធម៌ជាទីរម្ងាប់វិតក្កៈ ភិក្ខុមានសភាពបែបនោះ គួរដើម្បីពាល់ត្រូវនូវព្រះសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណដ៏ឧត្តមបាន។

๒. สีลสุตฺตํ

២. សីលសូត្រ

๑๒. ‘‘สมฺปนฺนสีลา, ภิกฺขเว, วิหรถ สมฺปนฺนปาติโมกฺขา, ปาติโมกฺขสํวรสํวุตา วิหรถ อาจารโคจรสมฺปนฺนา อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวิโน. สมาทาย สิกฺขถ สิกฺขาปเทสุ. สมฺปนฺนสีลานํ โว, ภิกฺขเว, วิหรตํ สมฺปนฺนปาติโมกฺขานํ ปาติโมกฺขสํวรสํวุตานํ วิหรตํ อาจารโคจรสมฺปนฺนานํ อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวีนํ สมาทาย สิกฺขตํ สิกฺขาปเทสุ กิมสฺส อุตฺตริ กรณียํ?

១២. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល បរិបូណ៌ដោយបាតិមោក្ខ រស់នៅគ្រប់គ្រងដោយការសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសទាំងឡាយសូម្បីមានប្រមាណតិចតួច ចូរសមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល បរិបូណ៌ដោយបាតិមោក្ខ រស់នៅគ្រប់គ្រងដោយការសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ បរិបូណ៌ដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសទាំងឡាយសូម្បីមានប្រមាណតិចតួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយហើយ តើកិច្ចដែលត្រូវធ្វើតទៅទៀត (ឧត្តរិករណីយ) របស់អ្នកទាំងឡាយ នឹងមានអ្វីខ្លះ?

‘‘จรโต เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อภิชฺฌาพฺยาปาโท วิคโต โหติ, ถินมิทฺธํ… อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ… วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ, อารทฺธํ โหติ วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ, จรมฺปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកំពុងដើរទៅ សេចក្តីអភិជ្ឈានិងព្យាបាទរបស់នាងប្រាសចេញហើយ ថីនមិទ្ធៈ... ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ... វិចិកិច្ឆា ត្រូវបានលះបង់ហើយ វីរិយៈដែលប្រារព្ធហើយមិនរួញរា សតិដែលតាំងមាំមិនភ្លេចភ្លាំង កាយស្ងប់រម្ងាប់មិនរំភើបញាប់ញ័រ ចិត្តតាំងមាំជាឯកគ្គតា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងដើរ ក៏ហៅថា «ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចចំពោះបាប មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ចនិរន្តរ៍ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។

‘‘ฐิตสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อภิชฺฌาพฺยาปาโท วิคโต โหติ, ถินมิทฺธํ… อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ… วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ, อารทฺธํ โหติ วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ [Pg.322] จิตฺตํ เอกคฺคํ, ฐิโตปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកំពុងឈរ សេចក្តីអភិជ្ឈានិងព្យាបាទរបស់នាងប្រាសចេញហើយ ថីនមិទ្ធៈ... ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ... វិចិកិច្ឆា ត្រូវបានលះបង់ហើយ វីរិយៈដែលប្រារព្ធហើយមិនរួញរា សតិដែលតាំងមាំមិនភ្លេចភ្លាំង កាយស្ងប់រម្ងាប់មិនរំភើបញាប់ញ័រ ចិត្តតាំងមាំជាឯកគ្គតា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងឈរ ក៏ហៅថា «ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចចំពោះបាប មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ចនិរន្តរ៍ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។

‘‘นิสินฺนสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อภิชฺฌาพฺยาปาโท วิคโต โหติ, ถินมิทฺธํ… อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ… วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ, อารทฺธํ โหติ วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ, นิสินฺโนปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុកំពុងអង្គុយ សេចក្តីអភិជ្ឈានិងព្យាបាទរបស់នាងប្រាសចេញហើយ ថីនមិទ្ធៈ... ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ... វិចិកិច្ឆា ត្រូវបានលះបង់ហើយ វីរិយៈដែលប្រារព្ធហើយមិនរួញរា សតិដែលតាំងមាំមិនភ្លេចភ្លាំង កាយស្ងប់រម្ងាប់មិនរំភើបញាប់ញ័រ ចិត្តតាំងមាំជាឯកគ្គតា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងអង្គុយ ក៏ហៅថា «ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចចំពោះបាប មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ចនិរន្តរ៍ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»。

‘‘สยานสฺส เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ชาครสฺส อภิชฺฌาพฺยาปาโท วิคโต โหติ, ถินมิทฺธํ… อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ… วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ, อารทฺธํ โหติ วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ, สยาโนปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคโร เอวํภูโต ‘อาตาปี โอตฺตาปี สตตํ สมิตํ อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต’ติ วุจฺจตี’’ติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុអ្នកភ្ញាក់រលឹក កំពុងដេក សេចក្តីអភិជ្ឈានិងព្យាបាទរបស់នាងប្រាសចេញហើយ ថីនមិទ្ធៈ... ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ... វិចិកិច្ឆា ត្រូវបានលះបង់ហើយ វីរិយៈដែលប្រារព្ធហើយមិនរួញរា សតិដែលតាំងមាំមិនភ្លេចភ្លាំង កាយស្ងប់រម្ងាប់មិនរំភើបញាប់ញ័រ ចិត្តតាំងមាំជាឯកគ្គតា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកភ្ញាក់រលឹក មានសភាពយ៉ាងនេះ ទោះបីកំពុងដេក ក៏ហៅថា «ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចចំពោះបាប មានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ចនិរន្តរ៍ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»។

‘‘ยตํ จเร ยตํ ติฏฺเฐ, ยตํ อจฺเฉ ยตํ สเย;

ยตํ สมิญฺชเย ภิกฺขุ, ยตเมนํ ปสารเย.

ភិក្ខុគប្បីដើរដោយសង្រួម គប្បីឈរដោយសង្រួម គប្បីអង្គុយដោយសង្រួម គប្បីដេកដោយសង្រួម ភិក្ខុគប្បីកោងសរីរៈ (ដៃជើង) ដោយសង្រួម គប្បីលាតសរីរៈនោះដោយសង្រួម។

‘‘อุทฺธํ ติริยํ อปาจีนํ, ยาวตา ชคโต คติ;

สมเวกฺขิตา จ ธมฺมานํ, ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ.

ភិក្ខុនោះរមែងពិចារណាឃើញច្បាស់នូវការកើតឡើងនិងការវិនាសទៅនៃធម៌ទាំងឡាយ គឺខន្ធទាំងឡាយ ទាំងខាងលើ ទាំងទទឹង ទាំងខាងក្រោម ក្នុងទីត្រឹមតែដំណើរនៃសត្វលោកមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ។

‘‘เจโตสมถสามีจึ, สิกฺขมานํ สทา สตํ;

สตตํ ปหิตตฺโตติ, อาหุ ภิกฺขุํ ตถาวิธ’’นฺติ. ทุติยํ;

ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ តែងហៅភិក្ខុអ្នកមានសភាពយ៉ាងនោះ ដែលកំពុងសិក្សានូវបដិបទាដ៏សមគួរដល់ការរម្ងាប់ចិត្ត ជាអ្នកមានសតិគ្រប់ពេលថា «ជាអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វានជានិច្ចនិរន្តរ៍»।

๓. ปธานสุตฺตํ

៣. បធានសូត្រ

๑๓. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สมฺมปฺปธานานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ [Pg.323] ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ สมฺมปฺปธานานี’’ติ.

១៣. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម្មប្បធាន (សេចក្តីព្យាយាមត្រូវ) ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ញ៉ាំងឆន្ទៈឱ្យកើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធវីរិយៈ ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីមិនឱ្យអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើត មិនឱ្យកើតឡើង ១; ញ៉ាំងឆន្ទៈឱ្យកើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធវីរិយៈ ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ ១; ញ៉ាំងឆន្ទៈឱ្យកើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធវីរិយៈ ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើត ឱ្យកើតឡើង ១; ញ៉ាំងឆន្ទៈឱ្យកើត ប្រឹងប្រែង ប្រារព្ធវីរិយៈ ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីភាពឋិតថេរ មិនសាបសូន្យ ដើម្បីចម្រើនក្រៃលែង ធំទូលាយ ចម្រើនពេញបរិបូណ៌ នៃកុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសម្មប្បធាន ៤ យ៉ាង។

‘‘สมฺมปฺปธานา มารเธยฺยาภิภูตา,เต อสิตา ชาติมรณภยสฺส ปารคู;

เต ตุสิตา เชตฺวา มารํ สวาหินึ เต อเนชา,สพฺพํ นมุจิพลํ อุปาติวตฺตา เต สุขิตา’’ติ. ตติยํ;

ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះ ជាអ្នកមានសម្មប្បធាន គ្របសង្កត់លើដែននៃមារ (តេភូមិកវដ្តៈ) មិនអាស្រ័យដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ដល់នូវត្រើយនៃភ័យគឺជាតិនិងមរណៈ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះមានសេចក្តីត្រេកអរ ឈ្នះមារព្រមទាំងសេនាហើយ ជាអ្នកមិនញាប់ញ័រ កន្លងផុតនូវកងទ័ពរបស់នមុចិ (មារ) ទាំងអស់ ជាអ្នកមានសេចក្តីសុខ (ដោយលោកុត្តរសុខ)।

๔. สํวรสุตฺตํ

៤. សំវរសូត្រ

๑๔. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ปธานานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สํวรปฺปธานํ, ปหานปฺปธานํ, ภาวนาปฺปธานํ, อนุรกฺขณาปฺปธานํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สํวรปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี, ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สํวรปฺปธานํ.

១៤. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្យាយាម (បធានៈ) ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសំវរបធាន (ព្យាយាមសង្រួម) ១, បហានបធាន (ព្យាយាមលះបង់) ១, ភាវនាបធាន (ព្យាយាមចម្រើន) ១, អនុរក្ខនាបធាន (ព្យាយាមរក្សាទុក) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសំវរបធាន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត (សណ្ឋានប្រុសស្រី) មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ (ចំណែកតូចៗ មានការញញឹមជាដើម)។ ព្រោះតែអកុសលធម៌ដ៏លាមក គឺអភិជ្ឈានិងទោមនស្ស គប្បីហូរចុះមកគ្របសង្កត់នូវភិក្ខុនោះ ដែលមិនសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយរស់នៅ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយណា ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយនោះ រក្សានូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ជិបរសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផ្សព្វផ្សាយដោយកាយ... ដឹងធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈ ព្រោះតែអកុសលធម៌ដ៏លាមក គឺអភិជ្ឈានិងទោមនស្ស គប្បីហូរចុះមកគ្របសង្កត់នូវភិក្ខុនោះ ដែលមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយរស់នៅ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយណា ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមមនិន្ទ្រិយនោះ រក្សានូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងមនិន្ទ្រិយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សំវរបធាន។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปหานปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ; อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปหานปฺปธานํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបហានបធាន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនព្រមទទួលយកនូវកាមវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឱ្យវិនាស ធ្វើមិនឱ្យមានបែបផែនតទៅទៀត; មិនព្រមទទួលយកនូវព្យាបាទវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ... មិនព្រមទទួលយកនូវវិហិង្សាវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ... មិនព្រមទទួលយកនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយដែលកើតឡើងហើយជាហូរហែ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឱ្យវិនាស ធ្វើមិនឱ្យមានបែបផែនតទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បហានបធាន។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ภาวนาปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ, ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ [Pg.324] ภาเวติ… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ วิเวกนิสฺสิตํ วิราคนิสฺสิตํ นิโรธนิสฺสิตํ โวสฺสคฺคปริณามึ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภาวนาปฺปธานํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភាវនាបធាន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចម្រើននូវសតិសម្ពោជ្ឈង្គ ដែលអាស្រ័យវិវេក អាស្រ័យវិរាគៈ អាស្រ័យនិរោធៈ បង្អោនទៅកាន់ការលះបង់ (វុស្សគ្គបរិណាមី) ចម្រើននូវធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើននូវវីរិយសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើននូវបីតិសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើននូវបស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើននូវសមាធិសម្ពោជ្ឈង្គ... ចម្រើននូវឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គ ដែលអាស្រ័យវិវេក អាស្រ័យវិរាគៈ អាស្រ័យនិរោធៈ បង្អោនទៅកាន់ការលះបង់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភាវនាបធាន។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อนุรกฺขณาปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ ภทฺทกํ สมาธินิมิตฺตํ อนุรกฺขติ อฏฺฐิกสญฺญํ ปุฬวกสญฺญํ วินีลกสญฺญํ วิจฺฉิทฺทกสญฺญํ อุทฺธุมาตกสญฺญํ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนุรกฺขณาปฺปธานํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ปธานานี’’ติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអនុរក្ខនាបធាន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងរក្សានូវសមាធិនិមិត្តដ៏ល្អដែលកើតឡើងហើយ គឺអដ្ឋិកសញ្ញា (សេចក្តីសំគាល់ក្នុងរាងឆ្អឹង) បុឡុវកសញ្ញា (សេចក្តីសំគាល់ក្នុងខ្មោចដង្កូវស៊ី) វិនិលកសញ្ញា (សេចក្តីសំគាល់ក្នុងខ្មោចខៀវជាំ) វិច្ឆិទ្ទកសញ្ញា (សេចក្តីសំគាល់ក្នុងខ្មោចដាច់ជាពីរភាគ) ឧទ្ធុមាតកសញ្ញា (សេចក្តីសំគាល់ក្នុងខ្មោចហើមប៉ោង)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អនុរក្ខនាបធាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្យាយាមទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង।

‘‘สํวโร จ ปหานญฺจ, ภาวนา อนุรกฺขณา;

เอเต ปธานา จตฺตาโร, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา;

เยหิ ภิกฺขุ อิธาตาปี, ขยํ ทุกฺขสฺส ปาปุเณ’’ติ. จตุตฺถํ;

ការសង្រួម ១, ការលះបង់ ១, ការចម្រើន ១, ការរក្សាទុក ១, ព្យាយាមទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ (ផៅពង្សនៃព្រះអាទិត្យ) ទ្រង់សម្តែងហើយ ដែលភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស គប្បីដល់នូវការអស់ទៅនៃទុក្ខបាន ដោយព្យាយាមទាំងឡាយនេះ។

๕. ปญฺญตฺติสุตฺตํ

៥. បញ្ញត្តិសូត្រ

๑๕. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, อคฺคปญฺญตฺติโย. กตมา จตสฺโส? เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อตฺตภาวีนํ ยทิทํ – ราหุ อสุรินฺโท. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, กามโภคีนํ ยทิทํ – ราชา มนฺธาตา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อาธิปเตยฺยานํ ยทิทํ – มาโร ปาปิมา. สเทวเก, ภิกฺขเว, โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ตถาคโต อคฺคมกฺขายติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส อคฺคปญฺญตฺติโย’’ติ.

១៥. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អគ្គបញ្ញត្តិ (ការបញ្ញត្តិថាជាកំពូល) ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាជនអ្នកមានអត្តភាពធំធាត់ រាហុអសុរិន្ទ នេះជាកំពូល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាជនអ្នកបរិភោគកាម ព្រះបាទមន្ធាតុ នេះជាកំពូល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាជនអ្នកធ្វើនូវភាពជាធំ មារមានចិត្តបាប នេះជាកំពូល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា ព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ហៅថាជាកំពូល គឺប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាអគ្គបញ្ញត្តិ ៤ យ៉ាង।

‘‘ราหุคฺคํ อตฺตภาวีนํ, มนฺธาตา กามโภคินํ;

มาโร อาธิปเตยฺยานํ, อิทฺธิยา ยสสา ชลํ.

รាហុអសុរិន្ទជាកំពូលនៃសត្វទាំងឡាយអ្នកមានអត្តភាពធំ ព្រះបាទមន្ធាតុជាកំពូលនៃជនទាំងឡាយអ្នកបរិភោគកាម មារជាកំពូលនៃជនទាំងឡាយអ្នកធ្វើនូវភាពជាធំ តែងរុងរឿងដោយឫទ្ធិនិងយស។

‘‘อุทฺธํ ติริยํ อปาจีนํ, ยาวตา ชคโต คติ;

สเทวกสฺส โลกสฺส, พุทฺโธ อคฺโค ปวุจฺจตี’’ติ. ปญฺจมํ;

ទាំងខាងលើ ទាំងទទឹង ទាំងខាងក្រោម ក្នុងទីត្រឹមតែដំណើរនៃសត្វលោកមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ជាកំពូល ក្នុងលោកព្រមទាំងទេវលោក។

๖. โสขุมฺมสุตฺตํ

៦. សុខុមសូត្រ

๑๖. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, โสขุมฺมานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รูปโสขุมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ ปรเมน; เตน จ รูปโสขุมฺเมน [Pg.325] อญฺญํ รูปโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น สมนุปสฺสติ; เตน จ รูปโสขุมฺเมน อญฺญํ รูปโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น ปตฺเถติ. เวทนาโสขุมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ ปรเมน; เตน จ เวทนาโสขุมฺเมน อญฺญํ เวทนาโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น สมนุปสฺสติ; เตน จ เวทนาโสขุมฺเมน อญฺญํ เวทนาโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น ปตฺเถติ. สญฺญาโสขุมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ ปรเมน; เตน จ สญฺญาโสขุมฺเมน อญฺญํ สญฺญาโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น สมนุปสฺสติ; เตน จ สญฺญาโสขุมฺเมน อญฺญํ สญฺญาโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น ปตฺเถติ. สงฺขารโสขุมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ ปรเมน; เตน จ สงฺขารโสขุมฺเมน อญฺญํ สงฺขารโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น สมนุปสฺสติ; เตน จ สงฺขารโสขุมฺเมน อญฺญํ สงฺขารโสขุมฺมํ อุตฺตริตรํ วา ปณีตตรํ วา น ปตฺเถติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ โสขุมฺมานี’’ติ.

១៦. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុខុមភាព (សេចក្តីល្អិតល្អន់ ឬការយល់ដឹងដ៏ល្អិតល្អន់) ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយរូបសុខុមភាព (ការយល់ដឹងដ៏ល្អិតល្អន់ក្នុងរូប) ដ៏ឧត្តម ភិក្ខុនោះមិនឃើញនូវរូបសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងរូបសុខុមភាពនោះឡើយ ទាំងមិនប្រាថ្នានូវរូបសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងរូបសុខុមភាពនោះឡើយ ១; ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយវេទនាសុខុមភាព (ការយល់ដឹងដ៏ល្អិតល្អន់ក្នុងវេទនា) ដ៏ឧត្តម ភិក្ខុនោះមិនឃើញនូវវេទនាសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងវេទនាសុខុមភាពនោះឡើយ ទាំងមិនប្រាថ្នានូវវេទនាសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងវេទនាសុខុមភាពនោះឡើយ ១; ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសញ្ញាសុខុមភាព (ការយល់ដឹងដ៏ល្អិតល្អន់ក្នុងសញ្ញា) ដ៏ឧត្តម ភិក្ខុនោះមិនឃើញនូវសញ្ញាសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងសញ្ញាសុខុមភាពនោះឡើយ ទាំងមិនប្រាថ្នានូវសញ្ញាសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងសញ្ញាសុខុមភាពនោះឡើយ ១; ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសង្ខារសុខុមភាព (ការយល់ដឹងដ៏ល្អិតល្អន់ក្នុងសង្ខារ) ដ៏ឧត្តម ភិក្ខុនោះមិនឃើញនូវសង្ខារសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងសង្ខារសុខុមភាពនោះឡើយ ទាំងមិនប្រាថ្នានូវសង្ខារសុខុមភាពដទៃ ដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងសង្ខារសុខុមភាពនោះឡើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសុខុមភាព ៤ យ៉ាង។

‘‘รูปโสขุมฺมตํ ญตฺวา, เวทนานญฺจ สมฺภวํ;

สญฺญา ยโต สมุเทติ, อตฺถํ คจฺฉติ ยตฺถ จ;

สงฺขาเร ปรโต ญตฺวา, ทุกฺขโต โน จ อตฺตโต.

«ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវភាពល្អិតនៃរូប នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនាទាំងឡាយ នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃសញ្ញា និងទីរលត់ទៅនៃសញ្ញានោះ ដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ ដោយភាពជារបស់ដទៃ (មិនមែនជារបស់ខ្លួន) ដោយភាពជាទុក្ខ មិនមែនជាអត្តា»

‘‘ส เว สมฺมทฺทโส ภิกฺขุ, สนฺโต สนฺติปเท รโต;

ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ, เชตฺวา มารํ สวาหินิ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

«ភិក្ខុនោះឯង ជាអ្នកឃើញត្រូវ ស្ងប់រំងាប់ ត្រេកអរក្នុងសន្តិបទ (ព្រះនិព្វាន) ឈ្នះមារព្រមទាំងសេនាហើយ រមែងទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត។» (ចប់ ភិក្ខុសូត្រ ទី៦)

๗. ปฐมอคติสุตฺตํ

៧. បឋមអគតិសូត្រ

๑๗. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อคติคมนานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, โทสาคตึ คจฺฉติ, โมหาคตึ คจฺฉติ, ภยาคตึ คจฺฉติ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อคติคมนานี’’ติ.

១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការលុះក្នុងអគតិ (ផ្លូវខុស) នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺលុះក្នុងអគតិព្រោះស្រឡាញ់ (ឆន្ទាគតិ) លុះក្នុងអគតិព្រោះខឹង (ទោសាគតិ) លុះក្នុងអគតិព្រោះវង្វេង (មោហាគតិ) លុះក្នុងអគតិព្រោះខ្លាច (ភយាគតិ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា ការលុះក្នុងអគតិ។»

‘‘ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา, โย ธมฺมํ อติวตฺตติ;

นิหียติ ตสฺส ยโส, กาฬปกฺเขว จนฺทิมา’’ติ. สตฺตมํ;

«បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តកន្លងធម៌ ព្រោះតែការស្រឡាញ់ ការខឹង ការខ្លាច និងការវង្វេង យសសក្តិរបស់បុគ្គលនោះ រមែងសាបសូន្យទៅ ដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលរនោចដូច្នោះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. ทุติยอคติสุตฺตํ

៨. ទុតិយអគតិសូត្រ

๑๘. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.326], ภิกฺขเว, นาคติคมนานิ. กตมานิ จตฺตาริ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ นาคติคมนานี’’ติ.

១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនលុះក្នុងអគតិ នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនលុះក្នុងអគតិព្រោះស្រឡាញ់ មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះខឹង មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះវង្វេង មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះខ្លាច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា ការមិនលុះក្នុងអគតិ។»

‘‘ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา, โย ธมฺมํ นาติวตฺตติ;

อาปูรติ ตสฺส ยโส, สุกฺกปกฺเขว จนฺทิมา’’ติ. อฏฺฐมํ;

«បុគ្គលណា មិនប្រព្រឹត្តកន្លងធម៌ ព្រោះតែការស្រឡាញ់ ការខឹង ការខ្លាច និងការវង្វេង យសសក្តិរបស់បុគ្គលនោះ រមែងពេញបរិបូណ៌ ដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលខ្នើតដូច្នោះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៨)

๙. ตติยอคติสุตฺตํ

៩. តតិយអគតិសូត្រ

๑๙. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อคติคมนานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, โทสาคตึ คจฺฉติ, โมหาคตึ คจฺฉติ, ภยาคตึ คจฺฉติ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อคติคมนานิ.

១៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការលុះក្នុងអគតិ នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺលុះក្នុងអគតិព្រោះស្រឡាញ់ លុះក្នុងអគតិព្រោះខឹង លុះក្នុងអគតិព្រោះវង្វេង លុះក្នុងអគតិព្រោះខ្លាច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា ការលុះក្នុងអគតិ។»

‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, นาคติคมนานิ. กตมานิ จตฺตาริ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ นาคติคมนานี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមិនលុះក្នុងអគតិ នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនលុះក្នុងអគតិព្រោះស្រឡាញ់ មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះខឹង មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះវង្វេង មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះខ្លាច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា ការមិនលុះក្នុងអគតិ។»

‘‘ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา, โย ธมฺมํ อติวตฺตติ;

นิหียติ ตสฺส ยโส, กาฬปกฺเขว จนฺทิมา.

«បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តកន្លងធម៌ ព្រោះតែការស្រឡាញ់ ការខឹង ការខ្លាច និងការវង្វេង យសសក្តិរបស់បុគ្គលនោះ រមែងសាបសូន្យទៅ ដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលរនោចដូច្នោះឯង។»

‘‘ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา, โย ธมฺมํ นาติวตฺตติ;

อาปูรติ ตสฺส ยโส, สุกฺกปกฺเขว จนฺทิมา’’ติ. นวมํ;

«បុគ្គលណា មិនប្រព្រឹត្តកន្លងធម៌ ព្រោះតែការស្រឡាញ់ ការខឹង ការខ្លាច និងការវង្វេង យសសក្តិរបស់បុគ្គលនោះ រមែងពេញបរិបូណ៌ ដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលខ្នើតដូច្នោះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. ภตฺตุทฺเทสกสุตฺตํ

១០. ភត្តុទ្ទេសកសូត្រ

๒๐. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, โทสาคตึ คจฺฉติ, โมหาคตึ คจฺฉติ, ภยาคตึ คจฺฉติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត (ភត្តុទ្ទេសកៈ) ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង រមែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺលុះក្នុងអគតិព្រោះស្រឡាញ់ លុះក្នុងអគតិព្រោះខឹង លុះក្នុងអគតិព្រោះវង្វេង លុះក្នុងអគតិព្រោះខ្លាច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង រមែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ [Pg.327] คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង រមែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនលុះក្នុងអគតិព្រោះស្រឡាញ់ មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះខឹង មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះវង្វេង មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះខ្លាច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកចាត់ចែងភត្ត ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង រមែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។»

‘‘เย เกจิ กาเมสุ อสญฺญตา ชนา,อธมฺมิกา โหนฺติ อธมฺมคารวา;

ฉนฺทา โทสา โมหา จ ภยา คามิโน,ปริสากสโฏ จ ปเนส วุจฺจติ.

«ជនទាំងឡាយណា មិនសង្រួមក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនមានធម៌ មិនគោរពធម៌ តែងលុះក្នុងអគតិព្រោះការស្រឡាញ់ ការខឹង ការវង្វេង និងការខ្លាច ពួកជននោះ ហៅថា បរិស័ទសម្រាម (បរិស័ទអសោច)។»

‘‘เอวญฺหิ วุตฺตํ สมเณน ชานตา,ตสฺมา หิ เต สปฺปุริสา ปสํสิยา;

ธมฺเม ฐิตา เย น กโรนฺติ ปาปกํ,น ฉนฺทา น โทสา น โมหา น ภยา จ คามิโน ;

‘‘ปริสาย มณฺโฑ จ ปเนส วุจฺจติ,เอวญฺหิ วุตฺตํ สมเณน ชานตา’’ติ. ทสมํ;

«ព្រះសមណៈ (ព្រះពុទ្ធ) អ្នកជ្រាបច្បាស់ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងនេះ ព្រោះហេតុនោះ ពួកសប្បុរសដែលតាំងនៅក្នុងធម៌ មិនធ្វើអំពើបាប មិនលុះក្នុងអគតិព្រោះការស្រឡាញ់ ការខឹង ការវង្វេង និងការខ្លាច ទើបជាអ្នកគួរគប្បីសរសើរ។ ពួកសប្បុរសនោះ ហៅថា បរិស័ទដ៏ថ្លៃថ្លា (បរិស័ទល្អស្អាត) ព្រះសមណៈអ្នកជ្រាបច្បាស់ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងយ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី១០)

จรวคฺโค ทุติโย.

ចរវគ្គ ទី២ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃចរវគ្គនោះគឺ៖

จรํ สีลํ ปธานานิ, สํวรํ ปญฺญตฺติ ปญฺจมํ;

โสขุมฺมํ ตโย อคตี, ภตฺตุทฺเทเสน เต ทสาติ.

និយាយអំពីចរិយា សីល ធម៌ជាគ្រឿងតម្កល់ទុក (បធាន) សំវរៈ បញ្ញត្តិជាទី៥ សុខុមភាព អគតិ៣ និងភត្តុទ្ទេសកៈ រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ។

๓. อุรุเวลวคฺโค

៣. ឧរុវេលវគ្គ

๑. ปฐมอุรุเวลสุตฺตํ

១. បឋមឧរុវេលសូត្រ

๒๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

២១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘เอกมิทาหํ[Pg.328], ภิกฺขเว, สมยํ อุรุเวลายํ วิหรามิ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิคฺโรเธ ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘ทุกฺขํ โข อคารโว วิหรติ อปฺปติสฺโส. กึ นุ โข อหํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’’นฺติ?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យមួយ កាលដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដំបូង គង់នៅក្រោមដើមជ្រៃជាទីរក្សានៃពពែ (អជបាលនិគ្រោធ) ជិតឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងស្រុកឧរុវេលា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា "ការរស់នៅដោយមិនមានសេចក្តីគោរព មិនមានសេចក្តីកោតក្រែង នាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ។ តើតថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណា ហើយរស់នៅហ្ន៎?"»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – อปริปูรสฺส โข อหํ สีลกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ. น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อตฺตนา สีลสมฺปนฺนตรํ, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា "តថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ ដើម្បីបំពេញសីលក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញបរិបូណ៌។ ប៉ុន្តែ តថាគតមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស និងទេវតា ដែលមានសីលបរិបូណ៌ជាងតថាគត ដែលតថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។"»

‘‘อปริปูรสฺส โข อหํ สมาธิกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ. น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อตฺตนา สมาธิสมฺปนฺนตรํ, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ.

«"តថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ ដើម្បីបំពេញសមាធិក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញបរិបូណ៌។ ប៉ុន្តែ តថាគតមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស និងទេវតា ដែលមានសមាធិបរិបូណ៌ជាងតថាគត ដែលតថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។"»

‘‘อปริปูรสฺส โข อหํ ปญฺญากฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ. น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อตฺตนา ปญฺญาสมฺปนฺนตรํ, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ.

«"តថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ ដើម្បីបំពេញបញ្ញាខន្ធដែលមិនទាន់ពេញបរិបូណ៌។ ប៉ុន្តែ តថាគតមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស និងទេវតា ដែលមានបញ្ញាបរិបូណ៌ជាងតថាគត ដែលតថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។"»

‘‘อปริปูรสฺส โข อหํ วิมุตฺติกฺขนฺธสฺส ปาริปูริยา อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺยํ. น โข ปนาหํ ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อญฺญํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อตฺตนา วิมุตฺติสมฺปนฺนตรํ, ยมหํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’นฺติ.

«"តថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ ដើម្បីបំពេញវិមុត្តិខន្ធដែលមិនទាន់ពេញបរិបូណ៌។ ប៉ុន្តែ តថាគតមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស និងទេវតា ដែលមានវិមុត្តិបរិបូណ៌ជាងតថាគត ដែលតថាគតគប្បីគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។"»

‘‘ตสฺส [Pg.329] มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ ยฺวายํ ธมฺโม มยา อภิสมฺพุทฺโธ ตเมว ธมฺมํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหเรยฺย’’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា "បើដូច្នោះ មានតែតថាគតគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងនេះឯង ហើយរស់នៅចុះ។"»

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, พฺรหฺมา สหมฺปติ มม เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมวํ – พฺรหฺมโลเก อนฺตรหิโต มม ปุรโต ปาตุรโหสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, พฺรหฺมา สหมฺปติ เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ทกฺขิณํ ชาณุมณฺฑลํ ปถวิยํ นิหนฺตฺวา เยนาหํ เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘เอวเมตํ ภควา, เอวเมตํ สุคต! เยปิ เต, ภนฺเต, อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา เตปิ ภควนฺโต ธมฺมํเยว สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรึสุ; เยปิ เต, ภนฺเต, ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา เตปิ ภควนฺโต ธมฺมํเยว สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหริสฺสนฺติ; ภควาปิ, ภนฺเต, เอตรหิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมํเยว สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหรตู’’’ติ. อิทมโวจ พฺรหฺมา สหมฺปติ. อิทํ วตฺวา อถาปรํ เอตทโวจ –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សហម្បតីព្រហ្ម ដឹងនូវសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់តថាគត ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក មកប្រាកដនៅចំពោះមុខតថាគត ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតចេញនូវដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ចូលនូវដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សហម្បតីព្រហ្ម ធ្វើនូវស្បង់ស្ពាយឆៀងស្មាម្ខាង លុតជង្គង់ស្តាំចុះលើផែនដី ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកតថាគត ហើយពោលពាក្យនេះថា "បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីនេះពិតជាយ៉ាងនោះមែន បពិត្រព្រះសុគត សេចក្តីនេះពិតជាយ៉ាងនោះមែន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលមានក្នុងអតីតកាល ព្រះមានព្រះភាគទាំងនោះ ក៏ទ្រង់គោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌តែម្យ៉ាង ហើយគង់នៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលនឹងមានក្នុងអនាគតកាល ព្រះមានព្រះភាគទាំងនោះ ក៏នឹងទ្រង់គោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌តែម្យ៉ាង ហើយគង់នៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគ ព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ទ្រង់គោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌តែម្យ៉ាង ហើយគង់នៅចុះ។" សហម្បតីព្រហ្ម បានពោលពាក្យនេះ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏បានពោលគាថានេះតទៅទៀតថា៖»

‘‘เย จ อตีตา สมฺพุทฺธา, เย จ พุทฺธา อนาคตา;

โย เจตรหิ สมฺพุทฺโธ, พหูนํ โสกนาสโน.

«"ព្រះសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ក្នុងអតីតកាលផង ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយណា ក្នុងអនាគតកាលផង ព្រះសម្ពុទ្ធអង្គណា ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះផង ដែលជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសេចក្តីសោករបស់ជនជាច្រើន"»

‘‘สพฺเพ สทฺธมฺมครุโน, วิหํสุ วิหรนฺติ จ;

อโถปิ วิหริสฺสนฺติ, เอสา พุทฺธาน ธมฺมตา.

«"ព្រះពុទ្ធទាំងអស់នោះ ទ្រង់គោរពនូវព្រះសទ្ធម៌ ធ្លាប់គង់នៅហើយផង កំពុងគង់នៅផង និងនឹងគង់នៅតទៅទៀតផង នេះជាធម្មតារបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ។"»

‘‘ตสฺมา หิ อตฺตกาเมน, มหตฺตมภิกงฺขตา;

สทฺธมฺโม ครุกาตพฺโพ, สรํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ.

«"ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកស្រឡាញ់ខ្លួន ប្រាថ្នានូវភាពជាធំ (គុណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់) កាលរលឹកនឹកដល់ពុទ្ធសាសនា គប្បីធ្វើសេចក្តីគោរពចំពោះព្រះសទ្ធម៌។"»

‘‘อิทมโวจ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมา สหมฺปติ. อิทํ วตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ. อถ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมุโน จ อชฺเฌสนํ วิทิตฺวา อตฺตโน จ ปติรูปํ ยฺวายํ ธมฺโม มยา อภิสมฺพุทฺโธ ตเมว ธมฺมํ สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา อุปนิสฺสาย วิหาสึ. ยโต [Pg.330] จ โข, ภิกฺขเว, สงฺโฆปิ มหตฺเตน สมนฺนาคโต, อถ เม สงฺเฆปิ คารโว’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សហម្បតីព្រហ្ម បានពោលពាក្យនេះ លុះពោលរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយបាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ តថាគតដឹងនូវការអារាធនារបស់ព្រហ្មផង ដឹងនូវសេចក្តីសមគួរដល់ខ្លួនផង ក៏បានគោរព ធ្វើសេចក្តីកោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងនោះឯង ហើយរស់នៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាព្រះសង្ឃប្រកបដោយសេចក្តីធំទូលាយ (មហត្តគុណ) តថាគតក៏មានសេចក្តីគោរពក្នុងព្រះសង្ឃដែរ។» (ចប់ សូត្រទី១)

๒. ทุติยอุรุเวลสุตฺตํ

២. ទុតិយឧរុវេលសូត្រ

๒๒. ‘‘เอกมิทาหํ, ภิกฺขเว, สมยํ อุรุเวลายํ วิหรามิ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิคฺโรเธ ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. อถ โข, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มยา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข, ภิกฺขเว, เต พฺราหฺมณา มํ เอตทโวจุํ – ‘สุตํ เนตํ, โภ โคตม – น สมโณ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุทฺเธ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตตีติ. ตยิทํ, โภ โคตม, ตเถว. น หิ ภวํ โคตโม พฺราหฺมเณ ชิณฺเณ วุทฺเธ มหลฺลเก อทฺธคเต วโยอนุปฺปตฺเต อภิวาเทติ วา ปจฺจุฏฺเฐติ วา อาสเนน วา นิมนฺเตติ. ตยิทํ, โภ โคตม, น สมฺปนฺนเมวา’’’ติ.

២២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យមួយ កាលដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដំបូង គង់នៅក្រោមដើមជ្រៃជាទីរក្សានៃពពែ (អជបាលនិគ្រោធ) ជិតឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងស្រុកឧរុវេលា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ មានព្រាហ្មណ៍ជាច្រើននាក់ ជាអ្នកចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ បានចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏បាននិយាយសំណេះសំណាលជាមួយតថាគត។ លុះបញ្ចប់ការនិយាយសំណេះសំណាល និងការរលឹកនឹកគ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកព្រាហ្មណ៍ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ បានពោលពាក្យនេះនឹងតថាគតថា "បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកយើងបានឮមកយ៉ាងនេះថា 'ព្រះសមណគោតម មិនសំពះ មិនក្រោកទទួល ឬមិនអញ្ជើញពួកព្រាហ្មណ៍ដែលចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ ដោយអាសនៈឡើយ'។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះពិតជាយ៉ាងនោះមែន ព្រោះព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនសំពះ មិនក្រោកទទួល ឬមិនអញ្ជើញពួកព្រាហ្មណ៍ដែលចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ ដោយអាសនៈឡើយ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សេចក្តីនោះ មិនសមគួរទាល់តែសោះ។"»

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘นยิเม อายสฺมนฺโต ชานนฺติ เถรํ วา เถรกรเณ วา ธมฺเม’ติ. วุทฺโธ เจปิ, ภิกฺขเว, โหติ อาสีติโก วา นาวุติโก วา วสฺสสติโก วา ชาติยา. โส จ โหติ อกาลวาที อภูตวาที อนตฺถวาที อธมฺมวาที อวินยวาที, อนิธานวตึ วาจํ ภาสิตา อกาเลน อนปเทสํ อปริยนฺตวตึ อนตฺถสํหิตํ. อถ โข โส ‘พาโล เถโร’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយនេះ មិនស្គាល់ព្រះថេរៈ ឬធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាថេរៈឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើទុកជាបុគ្គលនោះជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ មានអាយុ ៨០ ឆ្នាំក្ដី ៩០ ឆ្នាំក្ដី ១០០ ឆ្នាំក្ដី ដោយកំណើត ប៉ុន្តែជាអ្នកនិយាយមិនត្រូវកាល និយាយមិនពិត និយាយមិនមានប្រយោជន៍ និយាយមិនត្រូវធម៌ និយាយមិនត្រូវវិន័យ និយាយពាក្យដែលមិនគួរតម្កល់ទុកក្នុងចិត្ត និយាយខុសកាលវេលា មិនមានគ្រឿងអាង មិនមានទីបំផុត មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍។ បុគ្គលនោះ រាប់ថាជា "ថេរៈពាល" តែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។»

‘‘ทหโร เจปิ, ภิกฺขเว, โหติ ยุวา สุสุกาฬเกโส ภทฺเรน โยพฺพเนน สมนฺนาคโต ปฐเมน วยสา. โส จ โหติ กาลวาที ภูตวาที อตฺถวาที ธมฺมวาที วินยวาที นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ. อถ โข โส ‘ปณฺฑิโต เถโร’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើទុកជាបុគ្គលនោះនៅក្មេង ជាយុវជន មានសក់ខ្មៅស្រស់ ប្រកបដោយវ័យក្មេងដ៏ល្អ ជាបឋមវ័យ ប៉ុន្តែជាអ្នកនិយាយត្រូវកាល និយាយពិត និយាយមានប្រយោជន៍ និយាយត្រូវធម៌ និយាយត្រូវវិន័យ និយាយពាក្យដែលគួរតម្កល់ទុកក្នុងចិត្ត និយាយត្រូវកាលវេលា មានគ្រឿងអាង មានទីបំផុត ប្រកបដោយប្រយោជន៍។ បុគ្គលនោះ រាប់ថាជា "ថេរៈបណ្ឌិត" តែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។»

‘‘จตฺตาโรเม[Pg.331], ภิกฺขเว, เถรกรณา ธมฺมา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ, พหุสฺสุโต โหติ สุตธโร สุตสนฺนิจโย, เย เต ธมฺมา อาทิกลฺยาณา มชฺเฌกลฺยาณา ปริโยสานกลฺยาณา สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ อภิวทนฺติ, ตถารูปาสฺส ธมฺมา พหุสฺสุตา โหนฺติ ธาตา วจสา ปริจิตา มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร เถรกรณา ธมฺมา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាថេរៈនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល សម្រេចការនៅដោយការសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខសំវរៈ ប្រកបដោយអាចារៈនិងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកមានសុតៈច្រើន ទ្រទ្រង់សុតៈ សន្សំសុតៈ ធម៌ទាំងឡាយណាដែលមានសេចក្ដីពីរោះក្នុងខាងដើម ពីរោះក្នុងកណ្ដាល ពីរោះក្នុងខាងចុង ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ បរិសុទ្ធស្អាតទាំងអស់ ព្រមទាំងអត្ថនិងព្យញ្ជនៈ ធម៌មានសភាពដូច្នោះ ភិក្ខុនោះបានស្ដាប់ច្រើន ទ្រទ្រង់ទុក ចាំស្ទាត់ដោយវាចា ពិចារណាដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ ១ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានមិនលំបាក បានមិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាធម៌មានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១ ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាថេរៈ មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘โย อุทฺธเตน จิตฺเตน, สมฺผญฺจ พหุ ภาสติ;

อสมาหิตสงฺกปฺโป, อสทฺธมฺมรโต มโค;

อารา โส ถาวเรยฺยมฺหา, ปาปทิฏฺฐิ อนาทโร.

«បុគ្គលណាមានចិត្តរាយមាយ និយាយតែពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ជាច្រើន មានតម្រិះមិនតម្កល់មាំ ត្រេកអរក្នុងអសទ្ធម៌ ដូចជាម្រឹគក្នុងព្រៃ មានទិដ្ឋិដ៏លាមក មិនមានសេចក្ដីគោរព បុគ្គលនោះឈ្មោះថា នៅឆ្ងាយអំពីភាពជាថេរៈដ៏មាំមួន។»

‘‘โย จ สีเลน สมฺปนฺโน, สุตวา ปฏิภานวา;

สญฺญโต ธีโร ธมฺเมสุ, ปญฺญายตฺถํ วิปสฺสติ.

«ចំណែកបុគ្គលណា ប្រកបដោយសីល មានសុតៈច្រើន មានបដិភាណ សង្រួមល្អ ជាអ្នកមានចិត្តមាំមួនក្នុងធម៌ទាំងឡាយ យល់ឃើញនូវសេចក្ដីពិតដោយបញ្ញា។»

‘‘ปารคู สพฺพธมฺมานํ, อขิโล ปฏิภานวา;

ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี.

«ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង មិនមានធម៌ដូចជាគោល មានបដិភាណ លះបង់ជាតិនិងមរណៈបានហើយ មានព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូរណ៍។»

‘‘ตมหํ วทามิ เถโรติ, ยสฺส โน สนฺติ อาสวา;

อาสวานํ ขยา ภิกฺขุ, โส เถโรติ ปวุจฺจตี’’ติ. ทุติยํ;

«តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ដែលមិនមានអាសវៈថាជា "ថេរៈ"។ ភិក្ខុព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ទើបហៅថា "ថេរៈ"។» (ចប់ សូត្រទី២)

๓. โลกสุตฺตํ

៣. «លោកសូត្រ»

๒๓. ‘‘โลโก, ภิกฺขเว, ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺโธ. โลกสฺมา ตถาคโต วิสํยุตฺโต. โลกสมุทโย, ภิกฺขเว, ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺโธ. โลกสมุทโย ตถาคตสฺส ปหีโน. โลกนิโรโธ, ภิกฺขเว, ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺโธ. โลกนิโรโธ ตถาคตสฺส [Pg.332] สจฺฉิกโต. โลกนิโรธคามินี ปฏิปทา, ภิกฺขเว, ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา. โลกนิโรธคามินี ปฏิปทา ตถาคตสฺส ภาวิตา.

២៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោក តថាគតបានត្រាស់ដឹងហើយ។ តថាគតជាអ្នកមិនប្រកបដោយលោកឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុឲ្យកើតលោក តថាគតបានត្រាស់ដឹងហើយ។ ហេតុឲ្យកើតលោក តថាគតបានលះបង់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីរលត់ទៅនៃលោក តថាគតបានត្រាស់ដឹងហើយ។ សេចក្ដីរលត់ទៅនៃលោក តថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផ្លូវទៅកាន់សេចក្ដីរលត់ទៅនៃលោក តថាគតបានត្រាស់ដឹងហើយ។ ផ្លូវទៅកាន់សេចក្ដីរលត់ទៅនៃលោក តថាគតបានចម្រើនហើយ។»

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทิฏฺฐํ สุตํ มุตํ วิญฺญาตํ ปตฺตํ ปริเยสิตํ อนุวิจริตํ มนสา, สพฺพํ ตํ ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธํ. ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អារម្មណ៍ណាមួយដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស បានឃើញ បានឮ បានប៉ះពាល់ បានដឹង បានដល់ បានស្វែងរក បានត្រិះរិះដោយចិត្ត អារម្មណ៍ទាំងអស់នោះ តថាគតបានត្រាស់ដឹងចាក់ធ្លុះអស់ហើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា "តថាគត"។»

‘‘ยญฺจ, ภิกฺขเว, รตฺตึ ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ ยญฺจ รตฺตึ อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ, ยํ เอตสฺมึ อนฺตเร ภาสติ ลปติ นิทฺทิสติ สพฺพํ ตํ ตเถว โหติ, โน อญฺญถา. ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីណាដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណក្ដី ក្នុងរាត្រីណាដែលតថាគតរលត់ខន្ធចូលកាន់អនុបាទិសេសនិព្វានធាតុដាច់ស្រឡះក្ដី ធម៌ណាមួយដែលតថាគតបានសម្ដែង និយាយ ណែនាំ ក្នុងចន្លោះកាលនេះ ធម៌ទាំងអស់នោះ គឺពិតយ៉ាងនោះឯង មិនប្រែប្រួលជាយ៉ាងដទៃឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា "តថាគត"។»

‘‘ยถาวาที, ภิกฺขเว, ตถาคโต ตถาการี, ยถาการี ตถาวาที. อิติ ยถาวาที ตถาการี, ยถาการี ตถาวาที. ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនិយាយយ៉ាងណា ធ្វើយ៉ាងនោះ ធ្វើយ៉ាងណា និយាយយ៉ាងនោះ។ ព្រោះតថាគតនិយាយយ៉ាងណា ធ្វើយ៉ាងនោះ ធ្វើយ៉ាងណា និយាយយ៉ាងនោះ ហេតុនោះ ទើបហៅថា "តថាគត"។»

‘‘สเทวเก, ภิกฺขเว, โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ตถาคโต อภิภู อนภิภูโต อญฺญทตฺถุ ทโส วสวตฺตี. ตสฺมา ‘ตถาคโต’ติ วุจฺจติ’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស តថាគតជាអ្នកគ្របសង្កត់ មិនមានអ្នកណាគ្របសង្កត់បានឡើយ ជាអ្នកឃើញច្បាស់ដោយពិត ជាអ្នកធ្វើឲ្យសម្រេចតាមអំណាចរបស់ខ្លួន។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា "តថាគត"។»

‘‘สพฺพํ โลกํ อภิญฺญาย, สพฺพํ โลเก ยถาตถํ;

สพฺพํ โลกํ วิสํยุตฺโต, สพฺพโลเก อนูปโย.

«ព្រះមានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវលោកទាំងពួង ទ្រង់ដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងពួងក្នុងលោកតាមពិត ទ្រង់មិនប្រកបដោយលោកទាំងពួង មិនមានសេចក្ដីជាប់ជំពាក់ក្នុងលោកទាំងពួងឡើយ។»

‘‘ส เว สพฺพาภิภู ธีโร, สพฺพคนฺถปฺปโมจโน;

ผุฏฺฐ’สฺส ปรมา สนฺติ, นิพฺพานํ อกุโตภยํ.

«ព្រះអង្គជាអ្នកគ្របសង្កត់លើអារម្មណ៍ទាំងពួង ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាមាំមួន រួចផុតចាកកន្ថៈទាំងពួង បានពាល់ត្រូវនូវសន្តិភាពដ៏ឧត្តម គឺព្រះនិព្វានដែលមិនមានភ័យអំពីទីណាឡើយ។»

‘‘เอส ขีณาสโว พุทฺโธ, อนีโฆ ฉินฺนสํสโย;

สพฺพกมฺมกฺขยํ ปตฺโต, วิมุตฺโต อุปธิสงฺขเย.

«ព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធមានអាសវៈអស់ហើយ មិនមានទុក្ខ មានសេចក្ដីសង្ស័យកាត់ផ្ដាច់ហើយ ដល់នូវការអស់ទៅនៃកម្មទាំងពួង រួចផុតស្រឡះក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិ។»

‘‘เอส โส ภควา พุทฺโธ, เอส สีโห อนุตฺตโร;

สเทวกสฺส โลกสฺส, พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺตยี.

«ព្រះអង្គនោះជាព្រះមានព្រះភាគ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះសីហៈដ៏ប្រសើរគ្មានពីរ ទ្រង់ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ដល់លោកព្រមទាំងទេវលោក។»

‘‘อิติ เทวา มนุสฺสา จ, เย พุทฺธํ สรณํ คตา;

สงฺคมฺม ตํ นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ.

«ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយណា ដែលបានដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង តែងចូលទៅជិតក្រាបថ្វាយបង្គំនូវព្រះអង្គនោះ ដែលជាបុគ្គលធំ មិនមានសេចក្ដីតក់ស្លុតឡើយ ដោយពាក្យថា៖»

‘‘ทนฺโต [Pg.333] ทมยตํ เสฏฺโฐ, สนฺโต สมยตํ อิสิ;

มุตฺโต โมจยตํ อคฺโค, ติณฺโณ ตารยตํ วโร.

«"ព្រះអង្គទ្រង់ទូន្មានខ្លួនឯងហើយ ជាបុគ្គលប្រសើរជាងអ្នកទូន្មានទាំងឡាយ ព្រះអង្គមានកិលេសស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ជាអ្នកស្វែងរកគុណធម៌ដ៏ប្រសើរជាងអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ទាំងឡាយ ព្រះអង្គរួចផុតចាកវដ្តសង្សារហើយ ជាបុគ្គលកំពូលជាងអ្នករួចផុតទាំងឡាយ ព្រះអង្គឆ្លងផុតវដ្តសង្សារហើយ ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរជាងអ្នកឆ្លងផុតទាំងឡាយ"។»

‘‘อิติ เหตํ นมสฺสนฺติ, มหนฺตํ วีตสารทํ;

สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เต ปฏิปุคฺคโล’’ติ. ตติยํ;

«ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ តែងក្រាបថ្វាយបង្គំនូវព្រះអង្គដ៏ធំ មិនមានសេចក្ដីតក់ស្លុតយ៉ាងនេះថា "ក្នុងលោកព្រមទាំងទេវលោក មិនមានបុគ្គលណាម្នាក់ស្មើនឹងព្រះអង្គឡើយ"។» (ចប់ សូត្រទី៣)

๔. กาฬการามสุตฺตํ

៤. «កាឡការាមសូត្រ»

๒๔. เอกํ สมยํ ภควา สาเกเต วิหรติ กาฬการาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

២៤. «សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកាឡការាម ជិតក្រុងសាកេត។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ"។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា "ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន"។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖»

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทิฏฺฐํ สุตํ มุตํ วิญฺญาตํ ปตฺตํ ปริเยสิตํ อนุวิจริตํ มนสา, ตมหํ ชานามิ.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អារម្មណ៍ណាមួយដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស បានឃើញ បានឮ បានប៉ះពាល់ បានដឹង បានដល់ បានស្វែងរក បានត្រិះរិះដោយចិត្ត អារម្មណ៍ទាំងអស់នោះ តថាគតដឹងច្បាស់។"»

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทิฏฺฐํ สุตํ มุตํ วิญฺญาตํ ปตฺตํ ปริเยสิตํ อนุวิจริตํ มนสา, ตมหํ อพฺภญฺญาสึ. ตํ ตถาคตสฺส วิทิตํ, ตํ ตถาคโต น อุปฏฺฐาสิ.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អារម្មណ៍ណាមួយដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស បានឃើញ បានឮ បានប៉ះពាល់ បានដឹង បានដល់ បានស្វែងរក បានត្រិះរិះដោយចិត្ត អារម្មណ៍ទាំងអស់នោះ តថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញาដ៏ក្រៃលែងហើយ។ អារម្មណ៍នោះ តថាគតបានដឹងច្បាស់ហើយ ប៉ុន្តែតថាគតមិនបានចូលទៅជិតឡើយ។"»

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทิฏฺฐํ สุตํ มุตํ วิญฺญาตํ ปตฺตํ ปริเยสิตํ อนุวิจริตํ มนสา, ตมหํ น ชานามีติ วเทยฺยํ, ตํ มมสฺส มุสา.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើតថាគតនិយាយថា 'អារម្មណ៍ណាមួយដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក... បានឃើញ បានឮ បានប៉ះពាល់ បានដឹង... ទាំងអស់នោះ តថាគតមិនដឹងឡើយ' ពាក្យនោះរបស់តថាគត នឹងទៅជាពាក្យកុហកមិនពិត។"»

‘‘ยํ, ภิกฺขเว…เป… ตมหํ ชานามิ จ น จ ชานามีติ วเทยฺยํ, ตํปสฺส ตาทิสเมว.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ... ប្រសិនបើតថាគតនិយាយថា 'អារម្មណ៍ទាំងអស់នោះ តថាគតទាំងដឹងទាំងមិនដឹង' ពាក្យនោះរបស់តថាគត ក៏នឹងទៅជាពាក្យកុហកមិនពិតដូច្នោះដែរ។"»

‘‘ยํ, ภิกฺขเว…เป… ตมหํ เนว ชานามิ น น ชานามีติ วเทยฺยํ, ตํ มมสฺส กลิ.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ... ប្រសិនបើតថាគតនិយាយថា 'អារម្មណ៍ទាំងអស់នោះ តថាគតមិនមែនជាដឹង ទាំងមិនមែនជាមិនដឹងឡើយ' ពាក្យនោះរបស់តថាគត នឹងទៅជាទោសកំហុស។"»

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ตถาคโต ทฏฺฐา ทฏฺฐพฺพํ, ทิฏฺฐํ น มญฺญติ, อทิฏฺฐํ น มญฺญติ, ทฏฺฐพฺพํ น มญฺญติ, ทฏฺฐารํ น มญฺญติ; สุตฺวา โสตพฺพํ, สุตํ น [Pg.334] มญฺญติ, อสุตํ น มญฺญติ, โสตพฺพํ น มญฺญติ, โสตารํ น มญฺญติ; มุตฺวา โมตพฺพํ, มุตํ น มญฺญติ, อมุตํ น มญฺญติ, โมตพฺพํ น มญฺญติ, โมตารํ น มญฺญติ; วิญฺญตฺวา วิญฺญาตพฺพํ, วิญฺญาตํ น มญฺญติ, อวิญฺญาตํ น มญฺญติ, วิญฺญาตพฺพํ น มญฺญติ, วิญฺญาตารํ น มญฺญติ. อิติ โข, ภิกฺขเว, ตถาคโต ทิฏฺฐสุตมุตวิญฺญาตพฺเพสุ ธมฺเมสุ ตาทีเยว ตาที. ตมฺหา จ ปน ตาทิมฺหา อญฺโญ ตาที อุตฺตริตโร วา ปณีตตโร วา นตฺถีติ วทามี’’ติ.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង តថាគតឃើញរបស់ដែលគួរឃើញហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលឃើញហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលមិនទាន់ឃើញ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលត្រូវឃើញ មិនសំគាល់នូវអ្នកឃើញឡើយ។ ឮរបស់ដែលគួរឮហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលឮហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលមិនទាន់ឮ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលត្រូវឮ មិនសំគាល់នូវអ្នកឮឡើយ។ ប៉ះពាល់របស់ដែលគួរពាល់ហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលពាល់ហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលមិនទាន់ពាល់ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលត្រូវពាល់ មិនសំគាល់នូវអ្នកពាល់ឡើយ។ ដឹងរបស់ដែលគួរដឹងហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលដឹងហើយ មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលមិនទាន់ដឹង មិនសំគាល់នូវរបស់ដែលត្រូវដឹង មិនសំគាល់នូវអ្នកដឹងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង តថាគតជាអ្នកមានចិត្តនឹងធឹងក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលបានឃើញ ឮ ប៉ះពាល់ និងដឹងហើយ។ តថាគតពោលថា មិនមានតាទិបុគ្គលដទៃណា ក្រៃលែងជាង ឬប្រសើរជាង តាទិបុគ្គលនោះឡើយ។"»

‘‘ยํ กิญฺจิ ทิฏฺฐํว สุตํ มุตํ วา,อชฺโฌสิตํ สจฺจมุตํ ปเรสํ;

น เตสุ ตาที สยสํวุเตสุ,สจฺจํ มุสา วาปิ ปรํ ทเหยฺย.

«អារម្មណ៍ណាមួយដែលគេឃើញ ឮ ឬប៉ះពាល់ហើយ ដែលជនដទៃចូលចិត្តជឿស៊ប់ថាជាការពិត ក្នុងចំណោមជនទាំងនោះ ដែលជាអ្នកសង្រួមដោយខ្លួនឯង មិនមានតាទិគុណឡើយ។ តាទិបុគ្គលមិនគួរយកពាក្យពិត ឬពាក្យមិនពិតរបស់ជនទាំងនោះ មកធ្វើជាធម៌ដ៏ប្រសើរទុកក្នុងចិត្តឡើយ។»

‘‘เอตญฺจ สลฺลํ ปฏิกจฺจ ทิสฺวา,อชฺโฌสิตา ยตฺถ ปชา วิสตฺตา;

ชานามิ ปสฺสามิ ตเถว เอตํ,อชฺโฌสิตํ นตฺถิ ตถาคตาน’’นฺติ. จตุตฺถํ;

«តថាគតបានឃើញនូវសរនេះជាមុនរួចហើយ ដែលជាគ្រឿងធ្វើឲ្យប្រជារាស្ត្រចូលចិត្តជឿស៊ប់ និងជាប់ជំពាក់។ តថាគតដឹង តថាគតឃើញនូវសេចក្ដីនោះយ៉ាងនោះឯង។ ការចូលចិត្តជឿស៊ប់ ដូច្នោះ មិនមានដល់ព្រះតថាគតទាំងឡាយឡើយ។» (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. พฺรหฺมจริยสุตฺตํ

៥. «ព្រហ្មចរិយសូត្រ»

๒๕. ‘‘นยิทํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ ชนกุหนตฺถํ, น ชนลปนตฺถํ, น ลาภสกฺการสิโลกานิสํสตฺถํ, น อิติวาทปฺปโมกฺขานิสํสตฺถํ, น ‘อิติ มํ ชโน ชานาตู’ติ. อถ โข อิทํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ สํวรตฺถํ ปหานตฺถํ วิราคตฺถํ นิโรธตฺถ’’นฺติ.

២៥. «"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ បុគ្គលមិនមែនប្រព្រឹត្តដើម្បីបញ្ឆោតមនុស្ស មិនមែនដើម្បីលួងលោមមនុស្ស មិនមែនដើម្បីអានិសង្សគឺលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ មិនមែនដើម្បីអានិសង្សគឺការរួចផុតពីការចោទប្រកាន់ក្នុងវាទៈផ្សេងៗ និងមិនមែនដើម្បីឲ្យមនុស្សដឹងថា 'អាត្មាអញជាអ្នកមានសភាពយ៉ាងនេះ' នោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិតទៅ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ បុគ្គលប្រព្រឹត្តដើម្បីសេចក្ដីសង្រួម ដើម្បីការលះបង់ ដើម្បីការប្រាសចាករាគៈ និងដើម្បីសេចក្ដីរលត់ទុក្ខតែម្យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ។"»

‘‘สํวรตฺถํ ปหานตฺถํ, พฺรหฺมจริยํ อนีติหํ;

อเทสยิ โส ภควา, นิพฺพาโนคธคามินํ;

เอส มคฺโค มหนฺเตหิ, อนุยาโต มเหสิภิ.

«ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដែលមិនមានពាក្យចចាមអារ៉ាម ជាធម៌ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីសង្រួម ដើម្បីការលះបង់ ជាធម៌មានព្រះនិព្វានជាទីទៅក្នុងខាងមុខ។ នេះជាផ្លូវដែលព្រះមហេសីទាំងឡាយដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ធ្លាប់បានដើរតាមរួចមកហើយ។»

‘‘เย จ ตํ ปฏิปชฺชนฺติ, ยถา พุทฺเธน เทสิตํ;

ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสนฺติ, สตฺถุสาสนการิโน’’ติ. ปญฺจมํ;

«ជនទាំងឡាយណា ប្រព្រឹត្តតាមព្រហ្មចរិយធម៌នោះ តាមដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងហើយ ជនទាំងនោះជាអ្នកធ្វើតាមពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា នឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។» (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. กุหสุตฺตํ

៦. «កុហសូត្រ»

๒๖. ‘‘เย [Pg.335] เต, ภิกฺขเว, ภิกฺขู กุหา ถทฺธา ลปา สิงฺคี อุนฺนฬา อสมาหิตา, น เม เต, ภิกฺขเว, ภิกฺขู มามกา. อปคตา จ เต, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อิมสฺมา ธมฺมวินยา, น จ เต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรุฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชนฺติ. เย จ โข เต, ภิกฺขเว, ภิกฺขู นิกฺกุหา นิลฺลปา ธีรา อตฺถทฺธา สุสมาหิตา, เต โข เม, ภิกฺขเว, ภิกฺขู มามกา. อนปคตา จ เต, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อิมสฺมา ธมฺมวินยา. เต จ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย วุทฺธึ วิรุฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชนฺตี’’ติ.

២៦. «"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលជាអ្នកបញ្ឆោត រឹងត្អឹង និយាយលួងលោម មានកិលេសដូចជាស្នែង មានមានះខ្ពស់ មិនមានចិត្តតម្កល់មាំ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនោះមិនមែនជាសាវ័កជាទីស្រឡាញ់របស់តថាគតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនោះឈ្មោះថាឃ្លាតឆ្ងាយចាកធម៌វិន័យនេះហើយ ទាំងមិនបានដល់នូវសេចក្ដីចម្រើន លូតលាស់ ដុះដាល ក្នុងធម៌វិន័យនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណា ដែលមិនបញ្ឆោត មិននិយាយលួងលោម មានប្រាជ្ញា មិនរឹងត្អឹង មានចិត្តតម្កល់មាំល្អ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនោះទើបជាសាវ័កជាទីស្រឡាញ់របស់តថាគត។ ភិក្ខុទាំងនោះមិនឃ្លាតឆ្ងាយចាកធម៌វិន័យនេះឡើយ ទាំងបានដល់នូវសេចក្ដីចម្រើន លូតលាស់ ដុះដាល ក្នុងធម៌វិន័យនេះជាពិតប្រាកដ។"»

‘‘กุหา ถทฺธา ลปา สิงฺคี, อุนฺนฬา อสมาหิตา;

น เต ธมฺเม วิรูหนฺติ, สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.

«ភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលជាអ្នកបញ្ឆោត រឹងត្អឹង និយាយលួងលោម មានកិលេសដូចជាស្នែង មានមានះខ្ពស់ មិនមានចិត្តតម្កល់មាំ ភិក្ខុទាំងនោះមិនលូតលាស់ក្នុងធម៌ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងហើយឡើយ។»

‘‘นิกฺกุหา นิลฺลปา ธีรา, อตฺถทฺธา สุสมาหิตา;

เต เว ธมฺเม วิรูหนฺติ, สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណា ដែលមិនបញ្ឆោត មិននិយាយលួងលោម មានប្រាជ្ញា មិនរឹងត្អឹង មានចិត្តតម្កល់មាំល្អ ភិក្ខុទាំងនោះតែងលូតលាស់ក្នុងធម៌ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងហើយជាពិតប្រាកដ។» (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. สนฺตุฏฺฐิสุตฺตํ

៧. «សន្តុដ្ឋិសូត្រ»

๒๗. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อปฺปานิ จ สุลภานิ จ, ตานิ จ อนวชฺชานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ปํสุกูลํ, ภิกฺขเว, จีวรานํ อปฺปญฺจ สุลภญฺจ, ตญฺจ อนวชฺชํ. ปิณฺฑิยาโลโป, ภิกฺขเว, โภชนานํ อปฺปญฺจ สุลภญฺจ, ตญฺจ อนวชฺชํ. รุกฺขมูลํ, ภิกฺขเว, เสนาสนานํ อปฺปญฺจ สุลภญฺจ, ตญฺจ อนวชฺชํ. ปูติมุตฺตํ, ภิกฺขเว, เภสชฺชานํ อปฺปญฺจ สุลภญฺจ, ตญฺจ อนวชฺชํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อปฺปานิ จ สุลภานิ จ, ตานิ จ อนวชฺชานิ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อปฺเปน จ ตุฏฺโฐ โหติ สุลเภน จ, อิทมสฺสาหํ อญฺญตรํ สามญฺญงฺคนฺติ วทามี’’ติ.

២៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បច្ច័យ ៤ យ៉ាងនេះ មានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង មិនមានទោសផង។ បច្ច័យ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាស្បង់ចីវរទាំងឡាយ សំពត់បង្សុកូល មានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង មិនមានទោសផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាភោជនាហារទាំងឡាយ ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតដែលបានមកពីការត្រេចចរទៅ មានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង មិនមានទោសផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាសេនាសនៈទាំងឡាយ គល់ឈើ មានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង មិនមានទោសផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាភេសជ្ជៈទាំងឡាយ ទឹកមូត្រស្អុយ មានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង មិនមានទោសផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បច្ច័យ ៤ យ៉ាងនេះឯង មានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង មិនមានទោសផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុជាអ្នកសន្តោសដោយបច្ច័យដែលមានតម្លៃតិចផង រកបានដោយងាយផង តថាគតហៅការសន្តោសនោះថាជាអង្គមួយនៃសមណធម៌»។

‘‘อนวชฺเชน ตุฏฺฐสฺส, อปฺเปน สุลเภน จ;

น เสนาสนมารพฺภ, จีวรํ ปานโภชนํ;

วิฆาโต โหติ จิตฺตสฺส, ทิสา นปฺปฏิหญฺญติ.

«សេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ព្រោះតែសេនាសនៈ ចីវរ ទឹក និងភោជនាហារ មិនមានដល់ភិក្ខុអ្នកសន្តោសដោយបច្ច័យដែលមិនមានទោស មានតម្លៃតិច និងរកបានដោយងាយនោះឡើយ ទាំងទិសទាំងឡាយ ក៏មិនទើសទាល់ឡើយ»。

‘‘เย จสฺส ธมฺมา อกฺขาตา, สามญฺญสฺสานุโลมิกา;

อธิคฺคหิตา ตุฏฺฐสฺส, อปฺปมตฺตสฺส สิกฺขโต’’ติ. สตฺตมํ;

«មួយវិញទៀត ធម៌ទាំងឡាយណាដែលសមគួរដល់សមណធម៌ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ធម៌ទាំងនោះ ភិក្ខុអ្នកសន្តោស មានសេចក្តីមិនប្រមាទ កាលសិក្សា តែងកាន់យកបានដោយពិត»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. อริยวํสสุตฺตํ

៨. អរិយវង្សសូត្រ

๒๘. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.336], ภิกฺขเว, อริยวํสา อคฺคญฺญา รตฺตญฺญา วํสญฺญา โปราณา อสํกิณฺณา อสํกิณฺณปุพฺพา, น สํกียนฺติ น สํกียิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐา สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน จีวเรน, อิตรีตรจีวรสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ จีวรเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ, อลทฺธา จ จีวรํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ จีวรํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ; ตาย จ ปน อิตรีตรจีวรสนฺตุฏฺฐิยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ, โน ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปติสฺสโต, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต.

២៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយវង្ស ៤ យ៉ាងនេះ ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ។ អរិយវង្ស ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបាន មិនប្រព្រឹត្តអនេសនៈដ៏មិនសមគួរ ព្រោះតែចីវរឡើយ កាលបើមិនបានចីវរ ក៏មិនតក់ស្លុត កាលបើបានចីវរហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនជ្រុលជ្រួស តែងជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយប្រើប្រាស់ចីវរនោះ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះមិនលើកតម្កើងខ្លួនឯង មិនបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ ព្រោះតែសេចក្តីសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបាននោះឡើយ។ ភិក្ខុណាជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតីក្នុងសេចក្តីសន្តោសនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ស្ថិតនៅក្នុងអរិយវង្សដ៏ប្រសើរជាបុរាណ»。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน ปิณฺฑปาเตน, อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ ปิณฺฑปาตเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ, อลทฺธา จ ปิณฺฑปาตํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ ปิณฺฑปาตํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ; ตาย จ ปน อิตรีตรปิณฺฑปาตสนฺตุฏฺฐิยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ, โน ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปติสฺสโต, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោសដោយបិណ្ឌបាតតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយបិណ្ឌបាតតាមមានតាមបាន មិនប្រព្រឹត្តអនេសនៈដ៏មិនសមគួរ ព្រោះតែបិណ្ឌបាតឡើយ កាលបើមិនបានបិណ្ឌបាត ក៏មិនតក់ស្លុត កាលបើបានបិណ្ឌបាតហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនជ្រុលជ្រួស តែងជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយបរិភោគបិណ្ឌបាតនោះ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះមិនលើកតម្កើងខ្លួនឯង មិនបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ ព្រោះតែសេចក្តីសន្តោសដោយបិណ្ឌបាតតាមមានតាមបាននោះឡើយ។ ភិក្ខុណាជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតីក្នុងសេចក្តីសន្តោសនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ស្ថិតនៅក្នុងអរិយវង្សដ៏ប្រសើរជាបុរាណ»。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ อิตรีตเรน เสนาสเนน, อิตรีตรเสนาสนสนฺตุฏฺฐิยา จ วณฺณวาที, น จ เสนาสนเหตุ อเนสนํ อปฺปติรูปํ อาปชฺชติ, อลทฺธา จ เสนาสนํ น ปริตสฺสติ, ลทฺธา จ เสนาสนํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ; ตาย จ ปน อิตรีตรเสนาสนสนฺตุฏฺฐิยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ, โน ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปติสฺสโต, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោសដោយសេនាសនៈតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយសេនាសនៈតាមមានតាមបាន មិនប្រព្រឹត្តអនេសនៈដ៏មិនសមគួរ ព្រោះតែសេនាសនៈឡើយ កាលបើមិនបានសេនាសនៈ ក៏មិនតក់ស្លុត កាលបើបានសេនាសនៈហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនជ្រុលជ្រួស តែងជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយប្រើប្រាស់សេនាសនៈនោះ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះមិនលើកតម្កើងខ្លួនឯង មិនបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ ព្រោះតែសេចក្តីសន្តោសដោយសេនាសនៈតាមមានតាមបាននោះឡើយ។ ភិក្ខុណាជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតីក្នុងសេចក្តីសន្តោសនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ស្ថិតនៅក្នុងអរិយវង្សដ៏ប្រសើរជាបុរាណ»。

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ภาวนาราโม โหติ ภาวนารโต, ปหานาราโม โหติ ปหานรโต; ตาย จ ปน ภาวนารามตาย ภาวนารติยา [Pg.337] ปหานารามตาย ปหานรติยา เนวตฺตานุกฺกํเสติ, โน ปรํ วมฺเภติ. โย หิ ตตฺถ ทกฺโข อนลโส สมฺปชาโน ปติสฺสโต, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โปราเณ อคฺคญฺเญ อริยวํเส ฐิโต. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อริยวํสา อคฺคญฺญา รตฺตญฺญา วํสญฺญา โปราณา อสํกิณฺณา อสํกิณฺณปุพฺพา, น สํกียนฺติ น สํกียิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐา สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាអ្នកមានការចម្រើនធម៌ជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរក្នុងការចម្រើនធម៌ មានការលះបង់ជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះមិនលើកតម្កើងខ្លួនឯង មិនបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ ព្រោះតែភាពជាអ្នកមានការចម្រើនធម៌ជាទីត្រេកអរ ព្រោះតែសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការចម្រើនធម៌ ព្រោះតែភាពជាអ្នកមានការលះបង់ជាទីត្រេកអរ ឬព្រោះតែសេចក្តីត្រេកអរក្នុងការលះបង់នោះឡើយ។ ភិក្ខុណាជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូស មានសម្បជញ្ញៈ មានស្មារតីក្នុងធម៌នោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ស្ថិតនៅក្នុងអរិយវង្សដ៏ប្រសើរជាបុរាណ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយវង្ស ៤ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ»。

‘‘อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขเว, จตูหิ อริยวํเสหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ปุรตฺถิมาย เจปิ ทิสาย วิหรติ สฺเวว อรตึ สหติ, น ตํ อรติ สหติ; ปจฺฉิมาย เจปิ ทิสาย วิหรติ สฺเวว อรตึ สหติ, น ตํ อรติ สหติ; อุตฺตราย เจปิ ทิสาย วิหรติ สฺเวว อรตึ สหติ, น ตํ อรติ สหติ; ทกฺขิณาย เจปิ ทิสาย วิหรติ สฺเวว อรตึ สหติ, น ตํ อรติ สหติ. ตํ กิสฺส เหตุ? อรติรติสโห หิ, ภิกฺขเว, ธีโร’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយអរិយវង្សទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ទោះបីនៅក្នុងទិសខាងកើត ក៏រមែងឈ្នះសេចក្តីអផ្សុកបាន សេចក្តីអផ្សុកមិនអាចឈ្នះភិក្ខុនោះបានឡើយ ទោះបីនៅក្នុងទិសខាងលិច ក៏រមែងឈ្នះសេចក្តីអផ្សុកបាន សេចក្តីអផ្សុកមិនអាចឈ្នះភិក្ខុនោះបានឡើយ ទោះបីនៅក្នុងទិសខាងជើង ក៏រមែងឈ្នះសេចក្តីអផ្សុកបាន សេចក្តីអផ្សុកមិនអាចឈ្នះភិក្ខុនោះបានឡើយ ទោះបីនៅក្នុងទិសខាងត្បូង ក៏រមែងឈ្នះសេចក្តីអផ្សុកបាន សេចក្តីអផ្សុកមិនអាចឈ្នះភិក្ខុនោះបានឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ភិក្ខុអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួន រមែងជាអ្នកឈ្នះសេចក្តីអផ្សុក និងសេចក្តីត្រេកអរបាន»。

‘‘นารติ สหติ ธีรํ, นารติ ธีรํ สหติ;

ธีโรว อรตึ สหติ, ธีโร หิ อรติสฺสโห.

«សេចក្តីអផ្សុកមិនអាចគ្របសង្កត់លើបុគ្គលមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួនបានឡើយ សេចក្តីអផ្សុកមិនអាចឈ្នះបុគ្គលមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួនបានឡើយ មានតែបុគ្គលមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួនប៉ុណ្ណោះ ទើបឈ្នះសេចក្តីអផ្សុកបាន ព្រោះបុគ្គលមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួន ជាអ្នកឈ្នះសេចក្តីអផ្សុក»。

‘‘สพฺพกมฺมวิหายีนํ, ปนุณฺณํ โก นิวารเย;

เนกฺขํ ชมฺโพนทสฺเสว, โก ตํ นินฺทิตุมรหติ;

เทวาปิ นํ ปสํสนฺติ, พฺรหฺมุนาปิ ปสํสิโต’’ติ. อฏฺฐมํ;

«នរណាអាចរារាំងព្រះអរហន្តអ្នកលះបង់កម្មទាំងពួង អ្នកកម្ចាត់បង់កិលេសហើយនោះបាន? បុគ្គលណាគួរនឹងតិះដៀលព្រះអរហន្តនោះ ដែលប្រៀបដូចជាដុំមាសជម្ពោនទ? សូម្បីទេវតាទាំងឡាយក៏សរសើរព្រះអរហន្តនោះ សូម្បីព្រះព្រហ្ម ក៏សរសើរដែរ»។ (ចប់ សូត្រទី៨)

๙. ธมฺมปทสุตฺตํ

៩. ធម្មបទសូត្រ

๒๙. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ธมฺมปทานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกียนฺติ น สํกียิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตมานิ จตฺตาริ? อนภิชฺฌา, ภิกฺขเว, ธมฺมปทํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกียติ น สํกียิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

២៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មបទ ៤ យ៉ាងនេះ ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ។ ធម្មបទ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីមិនលោភចង់បានរបស់គេ (អនភិជ្ឈា) ជាធម្មបទដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ»。

‘‘อพฺยาปาโท, ภิกฺขเว, ธมฺมปทํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกียติ น สํกียิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីមិនព្យាបាទ (អព្យាបាទ) ជាធម្មបទដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ»。

‘‘สมฺมาสติ[Pg.338], ภิกฺขเว, ธมฺมปทํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกียติ น สํกียิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីរលឹកត្រូវ (សម្មាសតិ) ជាធម្មបទដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ»。

‘‘สมฺมาสมาธิ, ภิกฺขเว, ธมฺมปทํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกียติ น สํกียิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ธมฺมปทานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกียนฺติ น สํกียิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីតម្កល់ចិត្តត្រូវ (សម្មាសមាធិ) ជាធម្មបទដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មបទ ៤ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ»。

‘‘อนภิชฺฌาลุ วิหเรยฺย, อพฺยาปนฺเนน เจตสา;

สโต เอกคฺคจิตฺตสฺส, อชฺฌตฺตํ สุสมาหิโต’’ติ. นวมํ;

«ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមិនលោភចង់បានរបស់គេ មានចិត្តមិនព្យាបាទ មានស្មារតី មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានចិត្តតម្កល់មាំល្អក្នុងខ្លួន»។ (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. ปริพฺพาชกสุตฺตํ

១០. បរិព្វាជកសូត្រ

๓๐. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ปริพฺพาชกา สิปฺปินิกาตีเร ปริพฺพาชการาเม ปฏิวสนฺติ, เสยฺยถิทํ อนฺนภาโร วรธโร สกุลุทายี จ ปริพฺพาชโก อญฺเญ จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ปริพฺพาชกา. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน สิปฺปินิกาตีรํ ปริพฺพาชการาโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ –

៣០. «សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង មានបរិព្វាជកច្រើនរូប ដែលល្បីល្បាញលេចធ្លោ អាស្រ័យនៅក្នុងបរិព្វាជការាម ក្បែរឆ្នេរស្ទឹងសិប្ពិនី គឺអន្នភារបរិព្វាជក វរធរបរិព្វាជក សកុលុទាយីបរិព្វាជក និងបរិព្វាជកដទៃទៀត ដែលល្បីល្បាញលេចធ្លោ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់បរិព្វាជការាម ក្បែរឆ្នេរស្ទឹងសិប្ពិនី លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកថ្វាយ។ លុះព្រះមានព្រះភាគគង់ហើយ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់បរិព្វាជកទាំងឡាយនោះថា៖»

‘‘จตฺตาริมานิ, ปริพฺพาชกา, ธมฺมปทานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกียนฺติ น สํกียิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตมานิ จตฺตาริ? อนภิชฺฌา, ปริพฺพาชกา, ธมฺมปทํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกียติ น สํกียิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อพฺยาปาโท, ปริพฺพาชกา, ธมฺมปทํ…เป… สมฺมาสติ, ปริพฺพาชกา, ธมฺมปทํ…เป… สมฺมาสมาธิ, ปริพฺพาชกา, ธมฺมปทํ อคฺคญฺญํ รตฺตญฺญํ วํสญฺญํ [Pg.339] โปราณํ อสํกิณฺณํ อสํกิณฺณปุพฺพํ, น สํกียติ น สํกียิสฺสติ, อปฺปฏิกุฏฺฐํ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิมานิ โข, ปริพฺพาชกา, จตฺตาริ ธมฺมปทานิ อคฺคญฺญานิ รตฺตญฺญานิ วํสญฺญานิ โปราณานิ อสํกิณฺณานิ อสํกิณฺณปุพฺพานิ, น สํกียนฺติ น สํกียิสฺสนฺติ, อปฺปฏิกุฏฺฐานิ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ធម្មបទ ៤ យ៉ាងនេះ ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ។ ធម្មបទ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ សេចក្តីមិនលោភចង់បានរបស់គេ (អនភិជ្ឈា) ជាធម្មបទដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ សេចក្តីមិនព្យាបាទ (អព្យាបាទ) ជាធម្មបទ... ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ សេចក្តីរលឹកត្រូវ (សម្មាសតិ) ជាធម្មបទ... ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ សេចក្តីតម្កល់ចិត្តត្រូវ (សម្មាសមាធិ) ជាធម្មបទដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ធម្មបទ ៤ យ៉ាងនេះឯង ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ ដឹងបានដោយយូរអង្វែង ជាវង្សនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាធម៌បុរាណ មិនច្របូកច្របល់ មិនដែលច្របូកច្របល់ពីមុនមក មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន មិនច្របូកច្របល់ក្នុងពេលអនាគត ជាធម៌ដែលសមណព្រាហ្មណ៍ជាវិញ្ញូជនមិនតិះដៀលឡើយ»。

‘‘โย โข, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘อหเมตํ อนภิชฺฌํ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย อภิชฺฌาลุํ กาเมสุ ติพฺพสาราคํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสามี’ติ, ตมหํ ตตฺถ เอวํ วเทยฺยํ – ‘เอตุ วทตุ พฺยาหรตุ ปสฺสามิสฺสานุภาว’นฺติ. โส วต, ปริพฺพาชกา, อนภิชฺฌํ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย อภิชฺฌาลุํ กาเมสุ ติพฺพสาราคํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ប្រសិនបើមានបុគ្គលណាម្នាក់ពោលយ៉ាងនេះថា «ខ្ញុំនឹងលះបង់ចោលនូវអនភិជ្ឈាធម្មបទនេះ ហើយបញ្ញត្តនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអ្នកមានសេចក្តីលោភចង់បានរបស់គេ មានតម្រេកយ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងកាមទាំងឡាយ» តថាគតនឹងពោលតបទៅកាន់បុគ្គលនោះក្នុងរឿងនោះយ៉ាងនេះថា «សូមអញ្ជើញមកចុះ សូមនិយាយចុះ សូមពោលចុះ តថាគតនឹងមើលនូវអានុភាពរបស់បុគ្គលនោះ»។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ហេតុដែលបុគ្គលនោះនឹងលះបង់ចោលនូវអនភិជ្ឈាធម្មបទ ហើយបញ្ញត្តនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអ្នកមានសេចក្តីលោភចង់បានរបស់គេ មានតម្រេកយ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងកាមទាំងឡាយនោះ មិនមែនជាឋានៈដែលអាចមានបានឡើយ»。

‘‘โย โข, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘อหเมตํ อพฺยาปาทํ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย พฺยาปนฺนจิตฺตํ ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺปํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสามี’ติ, ตมหํ ตตฺถ เอวํ วเทยฺยํ – ‘เอตุ วทตุ พฺยาหรตุ ปสฺสามิสฺสานุภาว’นฺติ. โส วต, ปริพฺพาชกา, อพฺยาปาทํ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย พฺยาปนฺนจิตฺตํ ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺปํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ប្រសិនបើមានបុគ្គលណាម្នាក់ពោលយ៉ាងនេះថា «ខ្ញុំនឹងលះបង់ចោលនូវអព្យាបាទធម្មបទនេះ ហើយបញ្ញត្តនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអ្នកមានចិត្តព្យាបាទ មានតម្រិះក្នុងចិត្តដ៏ប្រទូស្ត» តថាគតនឹងពោលតបទៅកាន់បុគ្គលនោះក្នុងរឿងនោះយ៉ាងនេះថា «សូមអញ្ជើញមកចុះ សូមនិយាយចុះ សូមពោលចុះ តថាគតនឹងមើលនូវអានុភាពរបស់បុគ្គលនោះ»។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ហេតុដែលបុគ្គលនោះនឹងលះបង់ចោលនូវអព្យាបាទធម្មបទ ហើយបញ្ញត្តនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ដែលជាអ្នកមានចិត្តព្យាបាទ មានតម្រិះក្នុងចិត្តដ៏ប្រទូស្តនោះ មិនមែនជាឋានៈដែលអាចមានបានឡើយ»。

‘‘โย โข, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘อหเมตํ สมฺมาสตึ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสามี’ติ, ตมหํ ตตฺถ เอวํ วเทยฺยํ – ‘เอตุ วทตุ พฺยาหรตุ ปสฺสามิสฺสานุภาว’นฺติ. โส วต, ปริพฺพาชกา, สมฺมาสตึ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ បុគ្គលណាពោលយ៉ាងនេះថា «ខ្ញុំនឹងលះបង់ធម្មបទ គឺសម្មាសតិនេះ ហើយបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលមានសតិភ្លេចភ្លាំង គ្មានសម្បជញ្ញៈ ថាជាសមណៈ ឬជាព្រាហ្មណ៍» តថាគតនឹងពោលទៅកាន់បុគ្គលនោះក្នុងទីនោះយ៉ាងនេះថា «ចូរមកចុះ ចូរនិយាយចុះ ចូរពោលចុះ តថាគតនឹងមើលនូវអានុភាព (របស់បុគ្គលនោះ)»។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ហេតុដែលបុគ្គលនោះ លះបង់ធម្មបទ គឺសម្មាសតិ ហើយបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលមានសតិភ្លេចភ្លាំង គ្មានសម្បជញ្ញៈ ថាជាសមណៈ ឬជាព្រាហ្មណ៍នោះ មិនមែនជាឋានៈដែលអាចមានបានឡើយ»។

‘‘โย โข, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘อหเมตํ สมฺมาสมาธึ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสามี’ติ, ตมหํ ตตฺถ เอวํ วเทยฺยํ – ‘เอตุ วทตุ พฺยาหรตุ ปสฺสามิสฺสานุภาว’นฺติ. โส วต, ปริพฺพาชกา, สมฺมาสมาธึ ธมฺมปทํ ปจฺจกฺขาย อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา ปญฺญาเปสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ បុគ្គលណាពោលយ៉ាងនេះថា «ខ្ញុំនឹងលះបង់ធម្មបទ គឺសម្មាសមាធិនេះ ហើយបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំ មានចិត្តរាយមាយ ថាជាសមណៈ ឬជាព្រាហ្មណ៍» តថាគតនឹងពោលទៅកាន់បុគ្គលនោះក្នុងទីនោះយ៉ាងនេះថា «ចូរមកចុះ ចូរនិយាយចុះ ចូរពោលចុះ តថាគតនឹងមើលនូវអានុភាព (របស់បុគ្គលនោះ)»។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ហេតុដែលបុគ្គលនោះ លះបង់ធម្មបទ គឺសម្មាសមាធិ ហើយបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំ មានចិត្តរាយមាយ ថាជាសមណៈ ឬជាព្រាហ្មណ៍នោះ មិនមែនជាឋានៈដែលអាចមានបានឡើយ»។

‘‘โย โข, ปริพฺพาชกา, อิมานิ จตฺตาริ ธมฺมปทานิ ครหิตพฺพํ ปฏิกฺโกสิตพฺพํ มญฺเญยฺย, ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม จตฺตาโร สหธมฺมิกา วาทานุปาตา คารยฺหา [Pg.340] ฐานา อาคจฺฉนฺติ. กตเม จตฺตาโร? อนภิชฺฌํ เจ ภวํ ธมฺมปทํ ครหติ ปฏิกฺโกสติ, เย จ หิ อภิชฺฌาลู กาเมสุ ติพฺพสาราคา สมณพฺราหฺมณา เต โภโต ปุชฺชา เต โภโต ปาสํสา. อพฺยาปาทํ เจ ภวํ ธมฺมปทํ ครหติ ปฏิกฺโกสติ, เย จ หิ พฺยาปนฺนจิตฺตา ปทุฏฺฐมนสงฺกปฺปา สมณพฺราหฺมณา เต โภโต ปุชฺชา เต โภโต ปาสํสา. สมฺมาสตึ เจ ภวํ ธมฺมปทํ ครหติ ปฏิกฺโกสติ, เย จ หิ มุฏฺฐสฺสตี อสมฺปชานา สมณพฺราหฺมณา เต โภโต ปุชฺชา เต โภโต ปาสํสา. สมฺมาสมาธึ เจ ภวํ ธมฺมปทํ ครหติ ปฏิกฺโกสติ, เย จ หิ อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา สมณพฺราหฺมณา เต โภโต ปุชฺชา เต โภโต ปาสํสา.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ បុគ្គលណាដែលយល់ឃើញថា ធម្មបទទាំង ៤ នេះ ជាធម៌គួរតិះដៀល គួរច្រានចោល បុគ្គលនោះរមែងដល់នូវការតិះដៀល និងការចោទប្រកាន់ដោយសហធម្មិកវាទ ៤ ប្រការ ដែលសមហេតុផល ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? បើលោកម្ចាស់តិះដៀល ច្រានចោលធម្មបទ គឺអនភិជ្ឈា (ការមិនលោភចង់បាន) សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលជាអ្នកលោភលន់ មានរាគៈដ៏ក្លៀវក្លាក្នុងកាមទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ លោកម្ចាស់ត្រូវបូជា លោកម្ចាស់ត្រូវសរសើរហើយ។ បើលោកម្ចាស់តិះដៀល ច្រានចោលធម្មបទ គឺអព្យាបាទ (ការមិនព្យាបាទ) សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលមានចិត្តព្យាបាទ មានតម្រិះក្នុងចិត្តដ៏ប្រទូស្ត សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ លោកម្ចាស់ត្រូវបូជា លោកម្ចាស់ត្រូវសរសើរហើយ។ បើលោកម្ចាស់តិះដៀល ច្រានចោលធម្មបទ គឺសម្មាសតិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលមានសតិភ្លេចភ្លាំង គ្មានសម្បជញ្ញៈ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ លោកម្ចាស់ត្រូវបូជា លោកម្ចាស់ត្រូវសរសើរហើយ។ បើលោកម្ចាស់តិះដៀល ច្រានចោលធម្មបទ គឺសម្មាសមាធិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលមានចិត្តមិនតាំងមាំ មានចិត្តរាយមាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ លោកម្ចាស់ត្រូវបូជា លោកម្ចាស់ត្រូវសរសើរហើយ»។

‘‘โย โข, ปริพฺพาชกา, อิมานิ จตฺตาริ ธมฺมปทานิ ครหิตพฺพํ ปฏิกฺโกสิตพฺพํ มญฺเญยฺย, ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม จตฺตาโร สหธมฺมิกา วาทานุปาตา คารยฺหา ฐานา อาคจฺฉนฺติ. เยปิ เต ปริพฺพาชกา อเหสุํ อุกฺกลา วสฺสภญฺญา อเหตุกวาทา อกิริยวาทา นตฺถิกวาทา, เตปิ อิมานิ จตฺตาริ ธมฺมปทานิ น ครหิตพฺพํ น ปฏิกฺโกสิตพฺพํ อมญฺญึสุ. ตํ กิสฺส เหตุ? นินฺทาพฺยาโรสนอุปารมฺภภยา’’ติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ បុគ្គលណាដែលយល់ឃើញថា ធម្មបទទាំង ៤ នេះ ជាធម៌គួរតិះដៀល គួរច្រានចោល បុគ្គលនោះរមែងដល់នូវការតិះដៀល និងការចោទប្រកាន់ដោយសហធម្មិកវាទ ៤ ប្រការ ដែលសមហេតុផល ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។ សូម្បីតែពួកបរិព្វាជកទាំងឡាយណា ដែលជាអ្នកនៅក្នុងដែនឧក្កលៈ ជាអ្នកមានវាទៈថាគ្មានហេតុ (អហេតុកវាទ) មានវាទៈថាគ្មានការធ្វើ (អកិរិយវាទ) មានវាទៈថាគ្មានផល (នត្ថិកវាទ) ក៏មិនដែលយល់ឃើញថា ធម្មបទទាំង ៤ នេះ ជាធម៌គួរតិះដៀល គួរច្រានចោលឡើយ។ នោះព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះខ្លាចការតិះដៀល ការបៀតបៀន និងការចោទប្រកាន់»។

‘‘อพฺยาปนฺโน สทา สโต, อชฺฌตฺตํ สุสมาหิโต;

อภิชฺฌาวินเย สิกฺขํ, อปฺปมตฺโตติ วุจฺจตี’’ติ. ทสมํ;

«បុគ្គលអ្នកមិនព្យាបាទ មានសតិសព្វកាល មានចិត្តតាំងមាំល្អក្នុងខាងក្នុង សិក្សាដើម្បីកំចាត់បង់នូវអភិជ្ឈា បុគ្គលនោះ តថាគតហៅថា ជាអ្នកមិនប្រមាទ»។ (ចប់ សូត្រទី ១០)

อุรุเวลวคฺโค ตติโย.

ឧរុវេលវគ្គ ទី ៣ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះ គឺ៖

ทฺเว อุรุเวลา โลโก กาฬโก, พฺรหฺมจริเยน ปญฺจมํ;

กุหํ สนฺตุฏฺฐิ วํโส จ, ธมฺมปทํ ปริพฺพาชเกน จาติ.

សូត្រសម្តែងអំពីព្រៃឧរុវេលា ២ សូត្រ សូត្រសម្តែងអំពីលោក ១ សូត្រសម្តែងអំពីកាឡកៈ ១ សូត្រសម្តែងអំពីព្រហ្មចរិយៈជាទី ៥ សូត្រសម្តែងអំពីបុគ្គលអ្នកកុហក ១ សូត្រសម្តែងអំពីសេចក្តីសន្តោស ១ សូត្រសម្តែងអំពីអរិយវង្ស ១ សូត្រសម្តែងអំពីធម្មបទ ១ សូត្រសម្តែងអំពីបរិព្វាជក ១។

๔. จกฺกวคฺโค

៤. ចក្កវគ្គ

๑. จกฺกสุตฺตํ

១. ចក្កសូត្រ

๓๑. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.341], ภิกฺขเว, จกฺกานิ, เยหิ สมนฺนาคตานํ เทวมนุสฺสานํ จตุจกฺกํ วตฺตติ, เยหิ สมนฺนาคตา เทวมนุสฺสา นจิรสฺเสว มหนฺตตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณนฺติ โภเคสุ. กตมานิ จตฺตาริ? ปติรูปเทสวาโส, สปฺปุริสาวสฺสโย, อตฺตสมฺมาปณิธิ, ปุพฺเพ จ กตปุญฺญตา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ จกฺกานิ, เยหิ สมนฺนาคตานํ เทวมนุสฺสานํ จตุจกฺกํ วตฺตติ, เยหิ สมนฺนาคตา เทวมนุสฺสา นจิรสฺเสว มหนฺตตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณนฺติ โภเคสู’’ติ.

៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្រទាំងឡាយ ៤ នេះ កាលបើប្រព្រឹត្តទៅដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយណា ដែលប្រកបព្រមហើយ ទេវតានិងមនុស្សទាំងនោះ រមែងដល់នូវសេចក្តីចម្រើនធំទូលាយក្នុងភោគៈទាំងឡាយមិនយូរប៉ុន្មានឡើយ។ ចក្រ ៤ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនៅក្នុងប្រទេសដ៏សមគួរ ១ ការសេពគប់នឹងសប្បុរស ១ ការតាំងខ្លួនទុកដោយប្រពៃ ១ សេចក្តីជាបុគ្គលបានធ្វើបុណ្យទុកហើយក្នុងកាលមុន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្រទាំងឡាយ ៤ នេះឯង កាលបើប្រព្រឹត្តទៅដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយណា ដែលប្រកបព្រមហើយ ទេវតានិងមនុស្សទាំងនោះ រមែងដល់នូវសេចក្តីចម្រើនធំទូលាយក្នុងភោគៈទាំងឡាយមិនយូរប៉ុន្មានឡើយ»។

‘‘ปติรูเป วเส เทเส, อริยมิตฺตกโร สิยา;

สมฺมาปณิธิสมฺปนฺโน, ปุพฺเพ ปุญฺญกโต นโร;

ธญฺญํ ธนํ ยโส กิตฺติ, สุขญฺเจตํธิวตฺตตี’’ติ. ปฐมํ;

«បុគ្គលគប្បីនៅក្នុងប្រទេសដ៏សមគួរ គប្បីធ្វើនូវមិត្តភាពនឹងអរិយបុគ្គល គប្បីជាអ្នកប្រកបដោយការតាំងខ្លួនទុកដោយប្រពៃ និងជាអ្នកបានធ្វើបុណ្យទុកហើយក្នុងកាលមុន ស្រូវ ប្រាក់មាស យសសក្ដិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងសេចក្តីសុខ រមែងហូរហៀរមកដល់បុគ្គលនោះ»។ (ចប់ សូត្រទី ១)

๒. สงฺคหสุตฺตํ

២. សង្គហសូត្រ

๓๒. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สงฺคหวตฺถูนิ. กตมานิ จตฺตาริ? ทานํ, เปยฺยวชฺชํ, อตฺถจริยา, สมานตฺตตา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ สงฺคหวตฺถูนี’’ติ.

៣២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្គហវត្ថុ (ធម៌ជាគ្រឿងសង្គ្រោះ) ទាំងឡាយ ៤ នេះ។ ៤ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទាន (ការឲ្យ) ១ បេយ្យវជ្ជៈ (វាចាជាទីស្រឡាញ់) ១ អត្ថចរិយា (ការប្រព្រឹត្តជាប្រយោជន៍) ១ សមានត្តតា (សេចក្តីជាអ្នកមានខ្លួនស្មើ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្គហវត្ថុទាំងឡាយ ៤ នេះឯង»។

‘‘ทานญฺจ เปยฺยวชฺชญฺจ, อตฺถจริยา จ ยา อิธ;

สมานตฺตตา จ ธมฺเมสุ, ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ;

เอเต โข สงฺคหา โลเก, รถสฺสาณีว ยายโต.

«ទានក្តី បេយ្យវជ្ជៈក្តី អត្ថចរិយាក្តី ក្នុងលោកនេះ សមានត្តតាក្នុងធម៌ទាំងឡាយនោះៗ តាមគួរដល់ហេតុ ធម៌ជាគ្រឿងសង្គ្រោះទាំងនេះឯងក្នុងលោក រមែងសង្គ្រោះលោក ដូចជាគន្លឹះកង់នៃរថដែលកំពុងបរទៅ។

‘‘เอเต จ สงฺคหา นาสฺสุ, น มาตา ปุตฺตการณา;

ลเภถ มานํ ปูชํ วา, ปิตา วา ปุตฺตการณา.

«ប្រសិនបើធម៌ជាគ្រឿងសង្គ្រោះទាំងនេះមិនមានទេ ម្តាយក៏មិនគប្បីបាននូវការគោរព ឬការបូជាព្រោះតែរឿងកូន ឪពុកក៏មិនគប្បីបាននូវការគោរព ឬការបូជាព្រោះតែរឿងកូនឡើយ។

‘‘ยสฺมา จ สงฺคหา เอเต, สมเวกฺขนฺติ ปณฺฑิตา;

ตสฺมา มหตฺตํ ปปฺโปนฺติ, ปาสํสา จ ภวนฺติ เต’’ติ. ทุติยํ;

«ព្រោះហេតុតែពួកបណ្ឌិតរមែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាគ្រឿងសង្គ្រោះទាំងនេះ ហេតុនោះ ពួកបណ្ឌិតទាំងនោះ ទើបដល់នូវភាពជាធំ និងជាបុគ្គលដែលគេគប្បីសរសើរបាន»។ (ចប់ សូត្រទី ២)

๓. สีหสุตฺตํ

៣. សីហសូត្រ

๓๓. ‘‘สีโห[Pg.342], ภิกฺขเว, มิคราชา สายนฺหสมยํ อาสยา นิกฺขมติ. อาสยา นิกฺขมิตฺวา วิชมฺภติ. วิชมฺภิตฺวา สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกติ. สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกตฺวา ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทติ. ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา โคจราย ปกฺกมติ. เย โข ปน เต, ภิกฺขเว, ติรจฺฉานคตา ปาณา สีหสฺส มิครญฺโญ นทโต สทฺทํ สุณนฺติ, เต เยภุยฺเยน ภยํ สํเวคํ สนฺตาสํ อาปชฺชนฺติ. พิลํ พิลาสยา ปวิสนฺติ, ทกํ ทกาสยา ปวิสนฺติ, วนํ วนาสยา ปวิสนฺติ, อากาสํ ปกฺขิโน ภชนฺติ. เยปิ เต, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาคา คามนิคมราชธานีสุ ทฬฺเหหิ วรตฺเตหิ พนฺธเนหิ พทฺธา, เตปิ ตานิ พนฺธนานิ สญฺฉินฺทิตฺวา สมฺปทาเลตฺวา ภีตา มุตฺตกรีสํ จชมานา เยน วา เตน วา ปลายนฺติ. เอวํ มหิทฺธิโก โข, ภิกฺขเว, สีโห มิคราชา ติรจฺฉานคตานํ ปาณานํ, เอวํ มเหสกฺโข เอวํ มหานุภาโว.

៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីហៈជាស្តេចម្រឹគ ក្នុងវេលាព្រលប់ រមែងចេញពីលំនៅ។ លុះចេញពីលំនៅហើយ ក៏លាតសន្ធឹងខ្លួន។ លុះលាតសន្ធឹងខ្លួនហើយ ក៏ក្រឡេកមើលទិសទាំង ៤ ដោយជុំវិញ។ លុះក្រឡេកមើលទិសទាំង ៤ ដោយជុំវិញហើយ ក៏បន្លឺសីហនាទ ៣ ដង។ លុះបន្លឺសីហនាទ ៣ ដងហើយ ក៏ចេញទៅរកចំណី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វតិរច្ឆានណាដែលបានឮសំឡេងសីហៈជាស្តេចម្រឹគកំពុងបន្លឺឡើង ពួកសត្វទាំងនោះ ដោយច្រើនរមែងដល់នូវសេចក្តីខ្លាច សេចក្តីតក់ស្លុត សេចក្តីភ័យភិត។ សត្វទាំងឡាយដែលមានរន្ធជាលំនៅ រមែងចូលទៅក្នុងរន្ធ សត្វទាំងឡាយដែលមានទឹកជាលំនៅ រមែងចូលទៅក្នុងទឹក សត្វទាំងឡាយដែលមានព្រៃជាលំនៅ រមែងចូលទៅក្នុងព្រៃ ពួកបក្សីទាំងឡាយរមែងហើរទៅកាន់អាកាស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតែដំរីទាំងឡាយរបស់ព្រះរាជា ដែលគេចងដោយខ្សែព្រ័ត្រដ៏មាំមួន នៅក្នុងស្រុក និគម និងរាជធានី ដំរីទាំងនោះក៏ផ្តាច់ បំផ្លាញនូវចំណងទាំងនោះ ហើយភិតភ័យ លែងទឹកនោមនិងលាមក រត់ទៅកាន់ទិសផ្សេងៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីហៈជាស្តេចម្រឹគ មានអានុភាពធំ មានឫទ្ធិធំ មានតេជះធំ លើសជាងសត្វតិរច្ឆានទាំងឡាយយ៉ាងនេះឯង។

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยทา ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา, โส ธมฺมํ เทเสติ – ‘อิติ สกฺกาโย, อิติ สกฺกายสมุทโย, อิติ สกฺกายนิโรโธ, อิติ สกฺกายนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ. เยปิ เต, ภิกฺขเว, เทวา ทีฆายุกา วณฺณวนฺโต สุขพหุลา อุจฺเจสุ วิมาเนสุ จิรฏฺฐิติกา, เตปิ ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนํ สุตฺวา เยภุยฺเยน ภยํ สํเวคํ สนฺตาสํ อาปชฺชนฺติ – ‘อนิจฺจา วต กิร, โภ, มยํ สมานา นิจฺจมฺหาติ อมญฺญิมฺห; อทฺธุวา วต กิร, โภ, มยํ สมานา ธุวมฺหาติ อมญฺญิมฺห; อสสฺสตา วต กิร, โภ, มยํ สมานา สสฺสตมฺหาติ อมญฺญิมฺห. มยํ กิร, โภ, อนิจฺจา อทฺธุวา อสสฺสตา สกฺกายปริยาปนฺนา’ติ. เอวํ มหิทฺธิโก โข, ภิกฺขเว, ตถาคโต สเทวกสฺส โลกสฺส, เอวํ มเหสกฺโข เอวํ มหานุภาโว’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ក្នុងកាលណាដែលព្រះតថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ វិជ្ជាចរណសម្បន្ន សុគត លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា ត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោក ព្រះអង្គរមែងសម្តែងធម៌យ៉ាងនេះថា «នេះជាសក្កាយៈ នេះជាសក្កាយសមុទ័យ នេះជាសក្កាយនិរោធ នេះជាសក្កាយនិរោធគាមិនីបដិបទា»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតែពួកទេវតាទាំងឡាយដែលមានអាយុវែង មានពណ៌សម្បុរល្អ មានសេចក្តីសុខច្រើន នៅក្នុងវិមានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ តាំងនៅអស់កាលយូរអង្វែង កាលបើបានឮធម្មទេសនារបស់ព្រះតថាគតហើយ ដោយច្រើនរមែងដល់នូវសេចក្តីខ្លាច សេចក្តីតក់ស្លុត សេចក្តីភ័យភិតថា «ឱហ្ន៎ លោកអើយ ពួកយើងជាសត្វមិនទៀងសោះ បែរជាសំគាល់ខ្លួនថាជាសត្វទៀងទៅវិញ ពួកយើងជាសត្វមិនជាប់ណែនសោះ បែរជាសំគាល់ខ្លួនថាជាសត្វជាប់ណែនទៅវិញ ពួកយើងជាសត្វមិនស្ថិតស្ថេរចេរកាលសោះ បែរជាសំគាល់ខ្លួនថាជាសត្វស្ថិតស្ថេរចេរកាលទៅវិញ ឱហ្ន៎ លោកអើយ ពួកយើងជាសត្វមិនទៀង មិនជាប់ណែន មិនស្ថិតស្ថេរចេរកាល ជាសត្វរាប់បញ្ចូលក្នុងសក្កាយៈសោះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត មានឫទ្ធិធំ មានតេជះធំ មានអានុភាពធំ ជាងលោកព្រមទាំងទេវលោកយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘ยทา พุทฺโธ อภิญฺญาย, ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยี;

สเทวกสฺส โลกสฺส, สตฺถา อปฺปฏิปุคฺคโล.

«ក្នុងកាលណា ព្រះពុទ្ធជាសាស្តា គ្មានបុគ្គលប្រៀបផ្ទឹមបានក្នុងលោកព្រមទាំងទេវលោក ត្រាស់ដឹងដោយប្រពៃ ហើយញ៉ាំងធម្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ

‘‘สกฺกายญฺจ [Pg.343] นิโรธญฺจ, สกฺกายสฺส จ สมฺภวํ;

อริยญฺจฏฺฐงฺคิกํ มคฺคํ, ทุกฺขูปสมคามินํ.

«ទ្រង់សម្តែងនូវសក្កាយៈ និងសក្កាយនិរោធ ព្រមទាំងសក្កាយសមុទ័យ និងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ដែលជាផ្លូវទៅកាន់ការរំលត់ទុក្ខ

‘‘เยปิ ทีฆายุกา เทวา, วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน;

ภีตา สนฺตาสมาปาทุํ, สีหสฺเสวิ’ตเรมิคา.

«សូម្បីតែពួកទេវតាដែលមានអាយុវែង មានពណ៌សម្បុរល្អ មានយសសក្ដិ ក៏ភិតភ័យ តក់ស្លុត ដូចជាពួកម្រឹគដទៃ ខ្លាចញញើតនឹងសីហៈដែរ

‘‘อวีติวตฺตา สกฺกายํ, อนิจฺจา กิร โภ มยํ;

สุตฺวา อรหโต วากฺยํ, วิปฺปมุตฺตสฺส ตาทิโน’’ติ. ตติยํ;

«ពួកយើងជាសត្វមិនទាន់កន្លងផុតសក្កាយៈឡើយ ឱហ្ន៎ លោកអើយ ពួកយើងជាសត្វមិនទៀងសោះ កាលបើបានឮព្រះវាចារបស់ព្រះអរហន្ត ព្រះអង្គមានតាទិគុណ រួចផុតចាកកិលេសហើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៣)

๔. อคฺคปฺปสาทสุตฺตํ

៤. អគ្គប្បសាទសូត្រ

๓๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อคฺคปฺปสาทา. กตเม จตฺตาโร? ยาวตา, ภิกฺขเว, สตฺตา อปทา วา ทฺวิปทา วา จตุปฺปทา วา พหุปฺปทา วา รูปิโน วา อรูปิโน วา สญฺญิโน วา อสญฺญิโน วา เนวสญฺญินาสญฺญิโน วา, ตถาคโต เตสํ อคฺคมกฺขายติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. เย, ภิกฺขเว, พุทฺเธ ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

៣៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ (អគ្គប្បសាទ) ទាំងឡាយ ៤ នេះ។ ៤ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វគ្មានជើងក្តី មានជើង ២ ក្តី មានជើង ៤ ក្តី មានជើងច្រើនក្តី មានរូបក្តី គ្មានរូបក្តី មានសញ្ញាក្តី គ្មានសញ្ញាក្តី មានសញ្ញាក៏មិនមែន គ្មានសញ្ញាក៏មិនមែនក្តី មានប្រមាណប៉ុន្មាន ព្រះតថាគតជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ តថាគតហៅថាជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរជាងសត្វទាំងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនទាំងឡាយណា ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធ ឈ្មោះថាជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ។ ក៏កាលបើជនទាំងឡាយជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរហើយ ផលវិបាកដ៏ប្រសើររមែងមាន។

‘‘ยาวตา, ภิกฺขเว, ธมฺมา สงฺขตา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค เตสํ อคฺคมกฺขายติ. เย, ภิกฺขเว, อริเย อฏฺฐงฺคิเก มคฺเค ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយណាដែលជាសង្ខតធម៌ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ តថាគតហៅថាជាធម៌ដ៏ប្រសើរជាងធម៌ទាំងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនទាំងឡាយណា ជ្រះថ្លាក្នុងអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ ឈ្មោះថាជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ។ ក៏កាលបើជនទាំងឡាយជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរហើយ ផលវិបាកដ៏ប្រសើររមែងមាន។

‘‘ยาวตา, ภิกฺขเว, ธมฺมา สงฺขตา วา อสงฺขตา วา, วิราโค เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ มทนิมฺมทโน ปิปาสวินโย อาลยสมุคฺฆาโต วฏฺฏุปจฺเฉโท ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพานํ. เย, ภิกฺขเว, วิราเค ธมฺเม ปสนฺนา, อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយណាដែលជាសង្ខតធម៌ក្តី អសង្ខតធម៌ក្តី វិរាគធម៌ (ធម៌ជាគ្រឿងប្រាសចាកតម្រេក) តថាគតហៅថាជាធម៌ដ៏ប្រសើរជាងធម៌ទាំងនោះ គឺធម៌ជាគ្រឿងញ៉ាំងសេចក្តីស្រវឹងឲ្យវិនាស ជាគ្រឿងកំចាត់បង់នូវសេចក្តីស្រេកឃ្លាន ជាគ្រឿងដកឡើងនូវអាល័យ ជាគ្រឿងផ្តាច់បង់នូវវដ្តៈ ជាគ្រឿងអស់ទៅនៃតណ្ហា ជាគ្រឿងប្រាសចាកតម្រេក ជាគ្រឿងរំលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនទាំងឡាយណា ជ្រះថ្លាក្នុងវិរាគធម៌ ឈ្មោះថាជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ។ ក៏កាលបើជនទាំងឡាយជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរហើយ ផលវិបាកដ៏ប្រសើររមែងមាន។

‘‘ยาวตา, ภิกฺขเว, สงฺฆา วา คณา วา, ตถาคตสาวกสงฺโฆ เตสํ อคฺคมกฺขายติ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. เย, ภิกฺขเว, สงฺเฆ ปสนฺนา[Pg.344], อคฺเค เต ปสนฺนา. อคฺเค โข ปน ปสนฺนานํ อคฺโค วิปาโก โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อคฺคปฺปสาทา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកជនក្តី ពួកក្រុមសង្ឃក្តី មានប្រមាណប៉ុន្មាន ព្រះតថាគតសាវកសង្ឃ តថាគតហៅថាជាសង្ឃដ៏ប្រសើរជាងពួកទាំងនោះ គឺគូនៃបុរស ៤ ពួក បុគ្គល ៨ ពួក នេះជាសាវកសង្ឃរបស់ព្រះភគវា ជាសង្ឃគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ គ្មានបុណ្យក្សេត្រដទៃក្រៃលែងជាងក្នុងលោកឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជនទាំងឡាយណា ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសង្ឃ ឈ្មោះថាជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ។ ក៏កាលបើជនទាំងឡាយជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរហើយ ផលវិបាកដ៏ប្រសើររមែងមាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរទាំង ៤ នេះឯង»។

‘‘อคฺคโต เว ปสนฺนานํ, อคฺคํ ธมฺมํ วิชานตํ;

อคฺเค พุทฺเธ ปสนฺนานํ, ทกฺขิเณยฺเย อนุตฺตเร.

«បុណ្យដ៏ប្រសើររមែងចម្រើនដល់ជនទាំងឡាយដែលជ្រះថ្លាក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដ៏ប្រសើរ ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គលដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន

‘‘อคฺเค ธมฺเม ปสนฺนานํ, วิราคูปสเม สุเข;

อคฺเค สงฺเฆ ปสนฺนานํ, ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร.

«ជ្រះថ្លាក្នុងធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាធម៌ប្រាសចាកតម្រេក ជាគ្រឿងរំលត់ទុក្ខ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសង្ឃដ៏ប្រសើរ ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន

‘‘อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ, อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ;

อคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ, ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ.

«កាលបើជនទាំងឡាយថ្វាយទានក្នុងវត្ថុដ៏ប្រសើរ បុណ្យដ៏ប្រសើររមែងចម្រើន អាយុ ពណ៌សម្បុរ យសសក្ដិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សេចក្តីសុខ និងកម្លាំងដ៏ប្រសើរ ក៏រមែងចម្រើនឡើងដែរ

‘‘อคฺคสฺส ทาตา เมธาวี, อคฺคธมฺมสมาหิโต;

เทวภูโต มนุสฺโส วา, อคฺคปฺปตฺโต ปโมทตี’’ติ. จตุตฺถํ;

«បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា តាំងមាំក្នុងធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងថ្វាយទានដល់វត្ថុដ៏ប្រសើរ បុគ្គលនោះ ទោះបីកើតជាទេវតាក្តី កើតជាមនុស្សក្តី រមែងដល់នូវភាពជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរ ហើយរីករាយសប្បាយចិត្ត»។ (ចប់ សូត្រទី ៤)

๕. วสฺสการสุตฺตํ

៥. វស្សការសូត្រ

๓๕. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

៣៥. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបដ្ឋាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះវស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘จตูหิ โข มยํ, โภ โคตม, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ มหาปญฺญํ มหาปุริสํ ปญฺญาเปม. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, โภ โคตม, พหุสฺสุโต โหติ ตสฺส ตสฺเสว สุตชาตสฺส ตสฺส ตสฺเสว โข ปน ภาสิตสฺส อตฺถํ ชานาติ – ‘อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ, อยํ อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ’ติ. สติมา โข ปน โหติ จิรกตมฺปิ จิรภาสิตมฺปิ สริตา อนุสฺสริตา ยานิ โข ปน ตานิ คหฏฺฐกานิ กึกรณียานิ, ตตฺถ ทกฺโข โหติ อนลโส, ตตฺรุปายาย วีมํสาย สมนฺนาคโต อลํ กาตุํ อลํ สํวิธาตุํ. อิเมหิ โข มยํ, โภ โคตม, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ มหาปญฺญํ มหาปุริสํ ปญฺญาเปม. สเจ เม, โภ โคตม, อนุโมทิตพฺพํ อนุโมทตุ เม ภวํ โคตโม; สเจ [Pg.345] ปน เม, โภ โคตม, ปฏิกฺโกสิตพฺพํ ปฏิกฺโกสตุ เม ภวํ โคตโม’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំតែងបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ជាមហាបុរស។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បុគ្គលក្នុងលោកនេះ ជាពហុស្សូត តែងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃសុតៈនោះៗ នៃភាសិតនោះៗ ថា “នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ នេះជាសេចក្តីនៃភាសិតនេះ”។ មួយទៀត ជាអ្នកមានសតិ អាចរលឹក អាចនឹកឃើញរឿយៗ នូវកិច្ចការដែលធ្វើហើយយូរហើយក្តី នូវពាក្យដែលនិយាយហើយយូរហើយក្តី។ មួយទៀត កិច្ចការតូចធំទាំងឡាយណា របស់គ្រហស្ថ បុគ្គលនោះជាអ្នកឈ្លាសវៃ មិនខ្ជិលច្រអូសក្នុងកិច្ចការទាំងនោះ ប្រកបដោយប្រាជ្ញាជាគ្រឿងពិចារណាឧបាយក្នុងកិច្ចការនោះ អាចធ្វើបាន អាចចាត់ចែងបាន។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំតែងបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ជាមហាបុរស។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើពាក្យរបស់ខ្ញុំគួរអនុមោទនា សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន អនុមោទនាចុះ ប្រសិនបើពាក្យរបស់ខ្ញុំគួរជំទាស់ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជំទាស់ចុះ»។

‘‘เนว โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, อนุโมทามิ น ปฏิกฺโกสามิ. จตูหิ โข อหํ, พฺราหฺมณ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ มหาปญฺญํ มหาปุริสํ ปญฺญาเปมิ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, พฺราหฺมณ, พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย; พหุสฺส ชนตา อริเย ญาเย ปติฏฺฐาปิตา, ยทิทํ กลฺยาณธมฺมตา กุสลธมฺมตา. โส ยํ วิตกฺกํ อากงฺขติ วิตกฺเกตุํ ตํ วิตกฺกํ วิตกฺเกติ, ยํ วิตกฺกํ นากงฺขติ วิตกฺเกตุํ น ตํ วิตกฺกํ วิตกฺเกติ; ยํ สงฺกปฺปํ อากงฺขติ สงฺกปฺเปตุํ ตํ สงฺกปฺปํ สงฺกปฺเปติ, ยํ สงฺกปฺปํ นากงฺขติ สงฺกปฺเปตุํ น ตํ สงฺกปฺปํ สงฺกปฺเปติ. อิติ เจโตวสิปฺปตฺโต โหติ วิตกฺกปเถ. จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เนว โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, อนุโมทามิ น ปน ปฏิกฺโกสามิ. อิเมหิ โข อหํ, พฺราหฺมณ, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ มหาปญฺญํ มหาปุริสํ ปญฺญาเปมี’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនអនុមោទនា ទាំងមិនជំទាស់នឹងពាក្យរបស់អ្នកឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតតែងបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ជាមហាបុរស។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន គឺញ៉ាំងជនជាច្រើនឲ្យប្រតិស្ឋាននៅក្នុងអរិយញាយធម៌ គឺសេចក្តីល្អនៃធម៌ សេចក្តីកុសលនៃធម៌។ បុគ្គលនោះ ប្រាថ្នានឹងត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះណា ក៏ត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះនោះ មិនប្រាថ្នានឹងត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះណា ក៏មិនត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះនោះ ប្រាថ្នានឹងតម្រិះនូវតម្រិះណា ក៏តម្រិះនូវតម្រិះនោះ មិនប្រាថ្នានឹងតម្រិះនូវតម្រិះណា ក៏មិនតម្រិះនូវតម្រិះនោះ។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកដល់នូវភាពជាអ្នកមានអំណាចលើចិត្តក្នុងផ្លូវនៃសេចក្តីត្រិះរិះ យ៉ាងនេះ។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ បុគ្គលនោះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនអនុមោទនា ទាំងមិនជំទាស់នឹងពាក្យរបស់អ្នកឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតតែងបញ្ញត្តនូវបុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ជាមហាបុរស»។

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาว สุภาสิตํ จิทํ โภตา โคตเมน. อิเมหิ จ มยํ, โภ โคตม, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตํ ภวนฺตํ โคตมํ ธาเรม; ภวญฺหิ โคตโม พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน พหุชนสุขาย; พหุ เต ชนตา อริเย ญาเย ปติฏฺฐาปิตา, ยทิทํ กลฺยาณธมฺมตา กุสลธมฺมตา. ภวญฺหิ โคตโม ยํ วิตกฺกํ อากงฺขติ วิตกฺเกตุํ ตํ วิตกฺกํ วิตกฺเกติ, ยํ วิตกฺกํ นากงฺขติ วิตกฺเกตุํ น ตํ วิตกฺกํ วิตกฺเกติ, ยํ สงฺกปฺปํ อากงฺขติ สงฺกปฺเปตุํ ตํ สงฺกปฺปํ สงฺกปฺเปติ, ยํ สงฺกปฺปํ นากงฺขติ สงฺกปฺเปตุํ น ตํ สงฺกปฺปํ สงฺกปฺเปติ. ภวญฺหิ โคตโม เจโตวสิปฺปตฺโต วิตกฺกปเถ. ภวญฺหิ โคตโม จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. ภวญฺหิ โคตโม อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ! ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងសេចក្តីនេះបានពីរោះណាស់។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំតែងចាំទុកនូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ថាជាអ្នកប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង ព្រោះថា ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់ប្រតិបត្តិដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន ទ្រង់ញ៉ាំងជនជាច្រើនឲ្យប្រតិស្ឋាននៅក្នុងអរិយញាយធម៌ គឺសេចក្តីល្អនៃធម៌ សេចក្តីកុសលនៃធម៌។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ប្រាថ្នានឹងត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះណា ក៏ត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះនោះ មិនប្រាថ្នានឹងត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះណា ក៏មិនត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះនោះ ប្រាថ្នានឹងតម្រិះនូវតម្រិះណា ក៏តម្រិះនូវតម្រិះនោះ មិនប្រាថ្នានឹងតម្រិះនូវតម្រិះណា ក៏មិនតម្រិះនូវតម្រិះនោះ។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកដល់នូវភាពជាអ្នកមានអំណាចលើចិត្តក្នុងផ្លូវនៃសេចក្តីត្រិះរិះ។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន»។

‘‘อทฺธา [Pg.346] โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, อาสชฺช อุปนีย วาจา ภาสิตา. อปิ จ, ตฺยาหํ พฺยากริสฺสามิ – ‘อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน พหุชนสุขาย; พหุ เม ชนตา อริเย ญาเย ปติฏฺฐาปิตา, ยทิทํ กลฺยาณธมฺมตา กุสลธมฺมตา. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, ยํ วิตกฺกํ อากงฺขามิ วิตกฺเกตุํ ตํ วิตกฺกํ วิตกฺเกมิ, ยํ วิตกฺกํ นากงฺขามิ วิตกฺเกตุํ น ตํ วิตกฺกํ วิตกฺเกมิ, ยํ สงฺกปฺปํ อากงฺขามิ สงฺกปฺเปตุํ ตํ สงฺกปฺปํ สงฺกปฺเปมิ, ยํ สงฺกปฺปํ นากงฺขามิ สงฺกปฺเปตุํ น ตํ สงฺกปฺปํ สงฺกปฺเปมิ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, เจโตวสิปฺปตฺโต วิตกฺกปเถ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรามี’’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពាក្យរបស់អ្នកនេះ ពិតជាពោលចំពោះតថាគតដោយផ្ទាល់ និងនាំចូលមកជិតតថាគតមែន។ ទោះជាយ៉ាងនោះក្តី តថាគតនឹងដោះស្រាយប្រាប់អ្នកថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតពិតជាប្រតិបត្តិដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន ញ៉ាំងជនជាច្រើនឲ្យប្រតិស្ឋាននៅក្នុងអរិយញាយធម៌ គឺសេចក្តីល្អនៃធម៌ សេចក្តីកុសលនៃធម៌។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតប្រាថ្នានឹងត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះណា ក៏ត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះនោះ មិនប្រាថ្នានឹងត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះណា ក៏មិនត្រិះរិះនូវសេចក្តីត្រិះរិះនោះ ប្រាថ្នានឹងតម្រិះនូវតម្រិះណា ក៏តម្រិះនូវតម្រិះនោះ មិនប្រាថ្នានឹងតម្រិះនូវតម្រិះណា ក៏មិនតម្រិះនូវតម្រិះនោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតជាអ្នកដល់នូវភាពជាអ្នកមានអំណាចលើចិត្តក្នុងផ្លូវនៃសេចក្តីត្រិះរិះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយងាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន”».

‘‘โย เวทิ สพฺพสตฺตานํ, มจฺจุปาสปฺปโมจนํ;

หิตํ เทวมนุสฺสานํ, ญายํ ธมฺมํ ปกาสยิ;

ยํ เว ทิสฺวา จ สุตฺวา จ, ปสีทนฺติ พหู ชนา.

«ព្រះអង្គណា ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវធម៌ជាគ្រឿងរួចផុតពីអន្ទាក់នៃមច្ចុរាជ របស់សត្វលោកទាំងពួង ទ្រង់សម្តែងនូវញាយធម៌ ជាប្រយោជន៍ដល់ទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ដែលជនជាច្រើន លុះបានឃើញ និងបានឮហើយ តែងជ្រះថ្លាពិតប្រាកដ។

‘‘มคฺคามคฺคสฺส กุสโล, กตกิจฺโจ อนาสโว;

พุทฺโธ อนฺติมสารีโร, ‘‘(มหาปญฺโญ) มหาปุริโสติ วุจฺจตี’’ติ. ปญฺจมํ;

ព្រះពុទ្ធអង្គណា ទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងផ្លូវ និងមិនមែនផ្លូវ ទ្រង់មានកិច្ចធ្វើរួចហើយ មិនមានអាសវៈ ទ្រង់ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ព្រះពុទ្ធអង្គនោះ តែងហៅថា “អ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ជាមហាបុរស”»។ (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. โทณสุตฺตํ

៦. ដោណសូត្រ

๓๖. เอกํ สมยํ ภควา อนฺตรา จ อุกฺกฏฺฐํ อนฺตรา จ เสตพฺยํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ. โทโณปิ สุทํ พฺราหฺมโณ อนฺตรา จ อุกฺกฏฺฐํ อนฺตรา จ เสตพฺยํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ. อทฺทสา โข โทโณ พฺราหฺมโณ ภควโต ปาเทสุ จกฺกานิ สหสฺสารานิ สเนมิกานิ สนาภิกานิ สพฺพาการปริปูรานิ; ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! น วติมานิ มนุสฺสภูตสฺส ปทานิ ภวิสฺสนฺตี’’ติ!! อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ [Pg.347] ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. อถ โข โทโณ พฺราหฺมโณ ภควโต ปทานิ อนุคจฺฉนฺโต อทฺทส ภควนฺตํ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสินฺนํ ปาสาทิกํ ปสาทนียํ สนฺตินฺทฺริยํ สนฺตมานสํ อุตฺตมทมถสมถมนุปฺปตฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ สํยตินฺทฺริยํ นาคํ. ทิสฺวาน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

៣៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះនគរឧក្កដ្ឋា និងនគរសេតវ្យា។ ចំណែកឯដោណព្រាហ្មណ៍ ក៏បានដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះនគរឧក្កដ្ឋា និងនគរសេតវ្យាដែរ។ ដោណព្រាហ្មណ៍ បានឃើញកង់ចក្រទាំងឡាយ មានកាំមួយពាន់ ព្រមទាំងខ្នង និងដុំ បរិបូណ៌ដោយអាការៈគ្រប់យ៉ាង ក្នុងស្នាមព្រះបាទទាំងឡាយ របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះឃើញហើយ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះដូច្នេះថា «ឱហ្ន៎ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ! ស្នាមជើងទាំងនេះ មិនមែនជាស្នាមជើងរបស់មនុស្សធម្មតាឡើយ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់វាងចាកផ្លូវ ហើយទៅគង់នៅក្រោមដើមឈើមួយដើម ទ្រង់ភ្នែន ត្រង់ព្រះកាយ តម្រង់ព្រះសតិឆ្ពោះទៅរកកម្មដ្ឋាន។ គ្រានោះ ដោណព្រាហ្មណ៍ កាលដើរតាមស្នាមព្រះបាទរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្រោមដើមឈើមួយដើម ជាព្រះអង្គគួរឲ្យជ្រះថ្លា នាំមកនូវសេចក្តីជ្រះថ្លា មានឥន្ទ្រិយស្ងប់រំងាប់ មានព្រះហឫទ័យស្ងប់រំងាប់ ដល់នូវទមៈ និងសមថៈដ៏ឧត្តម ទ្រង់ទូន្មានហើយ គ្រប់គ្រងហើយ មានឥន្ទ្រិយសង្រួមហើយ ដូចជាដំរីដ៏ប្រសើរ។ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘เทโว โน ภวํ ภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, เทโว ภวิสฺสามี’’ติ. ‘‘คนฺธพฺโพ โน ภวํ ภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, คนฺธพฺโพ ภวิสฺสามี’’ติ. ‘‘ยกฺโข โน ภวํ ภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, ยกฺโข ภวิสฺสามี’’ติ. ‘‘มนุสฺโส โน ภวํ ภวิสฺสตี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, มนุสฺโส ภวิสฺสามี’’ติ.

«លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាទេវតាឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាទេវតាឡើយ»។ «លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាគន្ធព្វឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាគន្ធព្វឡើយ»។ «លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាយក្សឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាយក្សឡើយ»。 «លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាមនុស្សឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាមនុស្សឡើយ»។

‘‘‘เทโว โน ภวํ ภวิสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, เทโว ภวิสฺสามี’ติ วเทสิ. ‘คนฺธพฺโพ โน ภวํ ภวิสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, คนฺธพฺโพ ภวิสฺสามี’ติ วเทสิ. ‘ยกฺโข โน ภวํ ภวิสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, ยกฺโข ภวิสฺสามี’ติ วเทสิ. ‘มนุสฺโส โน ภวํ ภวิสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, มนุสฺโส ภวิสฺสามี’ติ วเทสิ. อถ โก จรหิ ภวํ ภวิสฺสตี’’ติ?

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា “លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាទេវតាឬ?” លោកម្ចាស់ឆ្លើយថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាទេវតាឡើយ”។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា “លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាគន្ធព្វឬ?” លោកម្ចាស់ឆ្លើយថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាគន្ធព្វឡើយ”។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា “លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាយក្សឬ?” លោកម្ចាស់ឆ្លើយថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាយក្សឡើយ”។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា “លោកម្ចាស់ នឹងទៅជាមនុស្សឬ?” លោកម្ចាស់ឆ្លើយថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនមែនជាមនុស្សឡើយ”។ បើដូច្នោះ តើលោកម្ចាស់ជាអ្វីទៅវិញ?»

‘‘เยสํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, อาสวานํ อปฺปหีนตฺตา เทโว ภเวยฺยํ, เต เม อาสวา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เยสํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, อาสวานํ อปฺปหีนตฺตา คนฺธพฺโพ ภเวยฺยํ… ยกฺโข ภเวยฺยํ… มนุสฺโส ภเวยฺยํ, เต เม อาสวา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณ, อุปฺปลํ วา ปทุมํ วา ปุณฺฑรีกํ วา อุทเก ชาตํ อุทเก สํวฑฺฒํ อุทกา อจฺจุคฺคมฺม ติฏฺฐติ อนุปลิตฺตํ อุทเกน; เอวเมวํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, โลเก ชาโต โลเก สํวฑฺโฒ โลกํ อภิภุยฺย วิหรามิ อนุปลิตฺโต โลเกน. พุทฺโธติ มํ, พฺราหฺมณ, ธาเรหี’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អាសវៈទាំងឡាយណា ដែលតថាគតមិនទាន់លះបង់ហើយ គប្បីទៅកើតជាទេវតា អាសវៈទាំងនោះ តថាគតលះបង់ហើយ កាត់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង ឲ្យលែងមានបែបភាព ឲ្យលែងមានកំណើតតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អាសវៈទាំងឡាយណា ដែលតថាគតមិនទាន់លះបង់ហើយ គប្បីទៅកើតជាគន្ធព្វ... ជាយក្ស... ជាមនុស្ស អាសវៈទាំងនោះ តថាគតលះបង់ហើយ កាត់ឫសគល់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង ឲ្យលែងមានបែបភាព ឲ្យលែងមានកំណើតតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ដូចជាផ្កាឧប្បលក្តី ផ្កាឈូកក្រហមក្តី ផ្កាឈូកសក្តី ដុះក្នុងទឹក ចម្រើនក្នុងទឹក លូតឡើងផុតពីទឹក មិនប្រឡាក់ដោយទឹក យ៉ាងណាមិញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតកើតក្នុងលោក ចម្រើនក្នុងលោក តែគ្របសង្កត់លើលោក ហើយរស់នៅមិនប្រឡាក់ដោយលោក ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចូរអ្នកចាំទុកនូវតថាគតថាជា “ព្រះពុទ្ធ” ចុះ»

‘‘เยน [Pg.348] เทวูปปตฺยสฺส, คนฺธพฺโพ วา วิหงฺคโม;

ยกฺขตฺตํ เยน คจฺเฉยฺยํ, มนุสฺสตฺตญฺจ อพฺพเช;

เต มยฺหํ, อาสวา ขีณา, วิทฺธสฺตา วินฬีกตา.

«អាសវៈទាំងឡាយណា ដែលនាំឲ្យទៅកើតជាទេវតា ឬជាគន្ធព្វហោះហើរលើអាកាស ឬនាំឲ្យទៅកើតជាយក្ស ឬត្រឡប់មកកើតជាមនុស្ស អាសវៈទាំងនោះ របស់តថាគតអស់ហើយ ត្រូវបានកម្ចាត់ចោល និងកាត់ផ្តាច់អស់ហើយ។

‘‘ปุณฺฑรีกํ ยถา วคฺคุ, โตเยน นุปลิปฺปติ ;

นุปลิปฺปามิ โลเกน, ตสฺมา พุทฺโธสฺมิ พฺราหฺมณา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

ផ្កាឈូកសដ៏ល្អស្អាត មិនប្រឡាក់ដោយទឹក យ៉ាងណាមិញ តថាគតក៏មិនប្រឡាក់ដោយលោក យ៉ាងនោះដែរ ព្រោះហេតុនោះ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតទើបឈ្មោះថាជាព្រះពុទ្ធ»។ (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. อปริหานิยสุตฺตํ

៧. អបរិហានិយសូត្រ

๓๗. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ปริหานาย นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ, โภชเน มตฺตญฺญู โหติ, ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ.

៣៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ មិនគួរនឹងសាបសូន្យឡើយ គឺស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានតែម្តង។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល ១ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន ១ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីភ្ញាក់រលឹកជានិច្ច ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลสมฺปนฺโน โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល សង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខសំវរសីល បរិបូណ៌ដោយអាចារៈ និងគោចរៈ ឃើញភ័យក្នុងទោសទាំងឡាយសូម្បីបន្តិចបន្តួច សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ; จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ มนินฺทฺริยํ; มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ។ អកុសលធម៌ដ៏លាមក គឺអភិជ្ឈានិងទោមនស្ស គប្បីគ្របសង្កត់នូវភិក្ខុនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយណា ដែលមិនបានសង្រួមហើយនោះ ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយនោះ រក្សានូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ទទួលរសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផ្សព្វផ្សាយដោយកាយ... ដឹងច្បាស់នូវធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ។ អកុសលធម៌ដ៏លាមក គឺអភិជ្ឈានិងទោមនស្ស គប្បីគ្របសង្កត់នូវភិក្ខុនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយណា ដែលមិនបានសង្រួមហើយនោះ ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនោះ រក្សានូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងមនិន្ទ្រិយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ[Pg.349], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โภชเน มตฺตญฺญู โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย; ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย. อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ, อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โภชเน มตฺตญฺญู โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវហើយ ទើបសេពនូវអាហារ មិនមែនសេពដើម្បីលេង មិនមែនសេពដើម្បីស្រវឹង មិនមែនសេពដើម្បីស្អិតស្អាង មិនមែនសេពដើម្បីតុបតែងឡើយ គឺសេពគ្រាន់តែដើម្បីតាំងនៅនៃកាយនេះ ដើម្បីញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីបន្ទោបង់នូវសេចក្តីលំបាក ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយគិតថា អាត្មាអញនឹងកំចាត់បង់នូវវេទនាចាស់ផង មិនញ៉ាំងវេទនាថ្មីឲ្យកើតឡើងផង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិតក្តី សេចក្តីមិនមានទោសក្តី ការរស់នៅជាសុខក្តី នឹងមានដល់អាត្មាអញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដឹងប្រមាណក្នុងភោជន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวสํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา ปฐมํ ยามํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ; รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปติ, ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย, สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา; รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปจฺจุฏฺฐาย จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเกติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកប្រកបជានិច្ចនូវការភ្ញាក់រលឹក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ក្នុងវេលាថ្ងៃ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកធម៌ទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងរារាំង ដោយការដើរចង្ក្រម និងការអង្គុយ ក្នុងយាមដំបូងនៃរាត្រី ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកធម៌ទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងរារាំង ដោយការដើរចង្ក្រម និងការអង្គុយ ក្នុងយាមកណ្តាលនៃរាត្រី សម្រេចការដេកយ៉ាងសីហសេយ្យា ដោយចំហៀងខ្លួនខាងស្តាំ តម្រួតជើងលើជើង មានសតិនិងសម្បជញ្ញៈ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវឧដ្ឋានសញ្ញា ក្នុងយាមចុងនៃរាត្រី ក្រោកឡើងហើយ ជម្រះចិត្តឲ្យស្អាតចាកធម៌ទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងរារាំង ដោយការដើរចង្ក្រម និងការអង្គុយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកប្រកបជានិច្ចនូវការភ្ញាក់រលឹក យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរដើម្បីសាបសូន្យឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ។»

‘‘สีเล ปติฏฺฐิโต ภิกฺขุ, อินฺทฺริเยสุ จ สํวุโต;

โภชนมฺหิ จ มตฺตญฺญู, ชาคริยํ อนุยุญฺชติ.

«ភិក្ខុអ្នកតាំងនៅក្នុងសីលផង សង្រួមក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយផង ដឹងប្រមាណក្នុងភោជនផង តែងប្រកបជានិច្ចនូវការភ្ញាក់រលឹក។»

‘‘เอวํ วิหารี อาตาปี, อโหรตฺตมตนฺทิโต;

ภาวยํ กุสลํ ธมฺมํ, โยคกฺเขมสฺส ปตฺติยา.

«ភិក្ខុអ្នកមានការរស់នៅយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មិនខ្ជិលច្រអូសអស់ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ តែងចម្រើននូវកុសលធម៌ ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ជាគ្រឿងក្សេមចាកយោគៈ។»

‘‘อปฺปมาทรโต ภิกฺขุ, ปมาเท ภยทสฺสิ วา ;

อภพฺโพ ปริหานาย, นิพฺพานสฺเสว สนฺติเก’’ติ. สตฺตมํ;

«ភិក្ខុអ្នកត្រេកអរក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាថ ឬឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីប្រមាថ មិនគួរដើម្បីសាបសូន្យឡើយ ឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ។» (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. ปติลีนสุตฺตํ

៨. «បដិលីនសូត្រ»

๓๘. ‘‘ปนุณฺณปจฺเจกสจฺโจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘สมวยสฏฺเฐสโน ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร ปติลีโน’ติ วุจฺจติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปนุณฺณปจฺเจกสจฺโจ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ยานิ ตานิ ปุถุสมณพฺราหฺมณานํ [Pg.350] ปุถุปจฺเจกสจฺจานิ, เสยฺยถิทํ – สสฺสโต โลโกติ วา, อสสฺสโต โลโกติ วา, อนฺตวา โลโกติ วา, อนนฺตวา โลโกติ วา, ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ วา, อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ วา, โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา, น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา, โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา, เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติ วา; สพฺพานิ ตานิ นุณฺณานิ โหนฺติ ปนุณฺณานิ จตฺตานิ วนฺตานิ มุตฺตานิ ปหีนานิ ปฏินิสฺสฏฺฐานิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปนุณฺณปจฺเจกสจฺโจ โหติ.

៣៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានបច្ចេកសច្ចៈបន្សាត់ចោលហើយ តែងហៅថា «អ្នកមានការស្វែងរកលះបង់ហើយដោយប្រពៃ មានកាយសង្ខារស្ងប់រំងាប់ហើយ មានការដកខ្លួនថយចេញហើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកមានបច្ចេកសច្ចៈបន្សាត់ចោលហើយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បច្ចេកសច្ចៈទាំងឡាយដោយឡែកៗ របស់សមណព្រាហ្មណ៍ជាច្រើនរូបក្នុងលោកនេះ មានសភាពយ៉ាងនេះ គឺថា «លោកទៀង» ក្តី «លោកមិនទៀង» ក្តី «លោកមានទីបំផុត» ក្តី «លោកគ្មានទីបំផុត» ក្តី «ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ» ក្តី «ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង» ក្តី «តថាគតស្លាប់ទៅហើយនៅមាន» ក្តី «តថាគតស្លាប់ទៅហើយមិនមាន» ក្តី «តថាគតស្លាប់ទៅហើយមានខ្លះមិនមានខ្លះ» ក្តី «តថាគតស្លាប់ទៅហើយមានក៏មិនមែនមិនមានក៏មិនមែន» ក្តី បច្ចេកសច្ចៈទាំងអស់នោះ ភិក្ខុបានដកចេញហើយ បន្សាត់ចោលហើយ លះបង់ហើយ ខ្ជាក់ចោលហើយ រួចផុតហើយ លះស្រឡះហើយ ជម្រុះចោលហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានបច្ចេកសច្ចៈបន្សាត់ចោលហើយ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กาเมสนา ปหีนา โหติ, ภเวสนา ปหีนา โหติ, พฺรหฺมจริเยสนา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมวยสฏฺเฐสโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកមានការស្វែងរកលះបង់ហើយដោយប្រពៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានការស្វែងរកនូវកាមលះបង់ហើយ មានការស្វែងរកនូវភពលះបង់ហើយ មានការស្វែងរកនូវព្រហ្មចរិយៈស្ងប់រំងាប់ហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានការស្វែងរកលះបង់ហើយដោយប្រពៃ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកមានកាយសង្ខារស្ងប់រំងាប់ហើយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្សនិងទោមនស្សក្នុងកាលមុន ចូលទៅសម្រេចនូវចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមានទុក្ខមិនមានសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយសារឧបេក្ខា ហើយសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមានកាយសង្ខារស្ងប់រំងាប់ហើយ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปติลีโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสฺมิมาโน ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปติลีโน โหติ. ปนุณฺณปจฺเจกสจฺโจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘สมวยสฏฺเฐสโน ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร ปติลีโน’ติ วุจฺจตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដកខ្លួនថយចេញហើយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានអស្មិមានះលះបង់ហើយ មានឫសដាច់ស្រឡះហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកាត់ក្បាល ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនឲ្យមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដកខ្លួនថយចេញហើយ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានបច្ចេកសច្ចៈបន្សាត់ចោលហើយ មានការស្វែងរកលះបង់ហើយដោយប្រពៃ មានកាយសង្ខារស្ងប់រំងាប់ហើយ តែងហៅថា «អ្នកដកខ្លួនថយចេញហើយ» ដោយប្រការដូច្នេះ។»

‘‘กาเมสนา ภเวสนา, พฺรหฺมจริเยสนา สห;

อิติ สจฺจปรามาโส, ทิฏฺฐิฏฺฐานา สมุสฺสยา.

«ការស្វែងរកនូវកាម ការស្វែងរកនូវភព ព្រមទាំងការស្វែងរកនូវព្រហ្មចរិយៈ ការស្ទាបអង្អែលនូវសច្ចៈយ៉ាងនេះក្តី និងទីតាំងនៃទិដ្ឋិទាំងឡាយដែលដុះដាលឡើងក្តី»

‘‘สพฺพราควิรตฺตสฺส, ตณฺหกฺขยวิมุตฺติโน;

เอสนา ปฏินิสฺสฏฺฐา, ทิฏฺฐิฏฺฐานา สมูหตา.

«ចំពោះភិក្ខុអ្នកប្រាសចាករាគៈទាំងពួង រួចផុតហើយព្រោះការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការស្វែងរកទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះបានលះស្រឡះហើយ ទាំងទីតាំងនៃទិដ្ឋិទាំងឡាយ ក៏ភិក្ខុនោះបានដកចោលអស់ហើយ។»

‘‘ส เว สนฺโต สโต ภิกฺขุ, ปสฺสทฺโธ อปราชิโต;

มานาภิสมยา พุทฺโธ, ปติลีโนติ วุจฺจตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

«ភិក្ខុនោះឯង ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ មានសតិ មានកាយនិងចិត្តស្ងប់រំងាប់ មិនមានកិលេសណាផ្ចាញ់បានឡើយ ជាអ្នកដឹងច្បាស់ព្រោះការត្រាស់ដឹងនូវមានះ តែងហៅថា «អ្នកដកខ្លួនថយចេញហើយ»។» (ចប់ សូត្រទី៨)

๙. อุชฺชยสุตฺตํ

៩. «ឧជ្ជយសូត្រ»

๓๙. อถ [Pg.351] โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุชฺชโย พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภวมฺปิ โน โคตโม ยญฺญํ วณฺเณตี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ ยญฺญํ วณฺเณมิ; น ปนาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ยถารูเป โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ คาโว หญฺญนฺติ, อเชฬกา หญฺญนฺติ, กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ; เอวรูปํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, สารมฺภํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวรูปญฺหิ, พฺราหฺมณ, สารมฺภํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา.

៣៩. «គ្រានោះឯង ឧជ្ជយព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកគ្នានោះហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ。 លុះឧជ្ជយព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «តើព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងសរសើរនូវយញ្ញពិធីដែរឬទេ?» ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនសរសើរនូវយញ្ញពិធីទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែ តថាគតក៏មិនមែនជាមិនសរសើរនូវយញ្ញពិធីទាំងអស់នោះដែរ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងយញ្ញពិធីបែបណា ដែលគេសម្លាប់មេគោ សម្លាប់ពពែនិងចៀម សម្លាប់មាន់និងជ្រូក ញ៉ាំងសត្វមានជីវិតផ្សេងៗ ឲ្យដល់នូវការសម្លាប់បំផ្លាញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនសរសើរនូវយញ្ញពិធីដែលមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា ព្រះអរហន្តទាំងឡាយក្តី លោកអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចអរហត្តមគ្គក្តី តែងមិនចូលទៅជិតយញ្ញពិធីដែលមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ยถารูเป จ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญนฺติ, น อเชฬกา หญฺญนฺติ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, น วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ; เอวรูปํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, นิรารมฺภํ ยญฺญํ วณฺเณมิ, ยทิทํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวรูปญฺหิ, พฺราหฺมณ, นิรารมฺภํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ក្នុងយញ្ញពិធីបែបណា ដែលគេមិនសម្លាប់មេគោ មិនសម្លាប់ពពែនិងចៀម មិនសម្លាប់មាន់និងជ្រូក មិនញ៉ាំងសត្វមានជីវិតផ្សេងៗ ឲ្យដល់នូវការសម្លាប់បំផ្លាញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតតែងសរសើរនូវយញ្ញពិធីដែលមិនមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះ គឺការធ្វើទានជានិច្ច និងយញ្ញពិធីដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមត្រកូល។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា ព្រះអរហន្តទាំងឡាយក្តី លោកអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចអរហត្តមគ្គក្តី តែងចូលទៅជិតយញ្ញពិធីដែលមិនមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ, สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ นิรคฺคฬํ;

มหายญฺญา มหารมฺภา, น เต โหนฺติ มหปฺผลา.

«យញ្ញពិធីទាំងឡាយដ៏ធំ ដែលមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វច្រើន គឺអស្សមេធៈ បុរិសមេធៈ សម្មាបាសៈ វាជបេយ្យៈ និរគ្គឡៈ យញ្ញពិធីទាំងនោះ មិនមានផលច្រើនឡើយ។»

‘‘อเชฬกา จ คาโว จ, วิวิธา ยตฺถ หญฺญเร;

น ตํ สมฺมคฺคตา ยญฺญํ, อุปยนฺติ มเหสิโน.

«ក្នុងយញ្ញពិធីណា ដែលគេសម្លាប់ពពែ ចៀម មេគោ និងសត្វមានជីវិតផ្សេងៗ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកស្វែងរកនូវគុណដ៏ធំ ប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវហើយ តែងមិនចូលទៅជិតយញ្ញពិធីនោះឡើយ។»

‘‘เย จ ยญฺญา นิรารมฺภา, ยชนฺติ อนุกุลํ สทา;

อเชฬกา จ คาโว จ, วิวิธา เนตฺถ หญฺญเร ;

ตญฺจ สมฺมคฺคตา ยญฺญํ, อุปยนฺติ มเหสิโน.

«ចំណែកឯយញ្ញពិធីទាំងឡាយណា ដែលមិនមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ តែងបូជាតាមត្រកូលអស់កាលជានិច្ច ក្នុងយញ្ញពិធីនោះ គេមិនសម្លាប់ពពែ ចៀម មេគោ និងសត្វមានជីវិតផ្សេងៗឡើយ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកស្វែងរកនូវគុណដ៏ធំ ប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវហើយ តែងចូលទៅជិតយញ្ញពិធីនោះ។»

‘‘เอตํ [Pg.352] ยเชถ เมธาวี, เอโส ยญฺโญ มหปฺผโล;

เอตํ หิ ยชมานสฺส, เสยฺโย โหติ น ปาปิโย;

ยญฺโญ จ วิปุโล โหติ, ปสีทนฺติ จ เทวตา’’ติ. นวมํ;

«អ្នកមានប្រាជ្ញា គប្បីបូជានូវយញ្ញពិធីនោះ ព្រោះយញ្ញពិធីនោះ មានផលច្រើន កាលបើបុគ្គលបូជានូវយញ្ញពិធីនោះ សេចក្តីចម្រើនតែងមាន មិនមានសេចក្តីវិនាសឡើយ ទាំងយញ្ញពិធីក៏ធំទូលាយ ហើយទេវតាទាំងឡាយក៏រមែងជ្រះថ្លា។» (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. อุทายีสุตฺตํ

១០. «ឧទាយីសូត្រ»

๔๐. อถ โข อุทายี พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา …เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุทายี พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภวมฺปิ โน โคตโม ยญฺญํ วณฺเณตี’’ติ? ‘‘น โข อหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ ยญฺญํ วณฺเณมิ; น ปนาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ยถารูเป โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ คาโว หญฺญนฺติ, อเชฬกา หญฺญนฺติ, กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ; เอวรูปํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, สารมฺภํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวรูปญฺหิ, พฺราหฺมณ, สารมฺภํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา.

៤០. «គ្រានោះឯង ឧទាយីព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ... លុះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ឧទាយីព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «តើព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងសរសើរនូវយញ្ញពិធីដែរឬទេ?» ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនសរសើរនូវយញ្ញពិធីទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែ តថាគតក៏មិនមែនជាមិនសរសើរនូវយញ្ញពិធីទាំងអស់នោះដែរ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងយញ្ញពិធីបែបណា ដែលគេសម្លាប់មេគោ សម្លាប់ពពែនិងចៀម សម្លាប់មាន់និងជ្រូក ញ៉ាំងសត្វមានជីវិតផ្សេងៗ ឲ្យដល់នូវការសម្លាប់បំផ្លាញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនសរសើរនូវយញ្ញពិធីដែលមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា ព្រះអរហន្តទាំងឡាយក្តី លោកអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចអរហត្តមគ្គក្តី តែងមិនចូលទៅជិតយញ្ញពិធីដែលមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ยถารูเป จ โข, พฺราหฺมณ, ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญนฺติ, น อเชฬกา หญฺญนฺติ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, น วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ; เอวรูปํ โข อหํ, พฺราหฺมณ, นิรารมฺภํ ยญฺญํ วณฺเณมิ, ยทิทํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวรูปญฺหิ, พฺราหฺมณ, นิรารมฺภํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត ក្នុងយញ្ញពិធីបែបណា ដែលគេមិនសម្លាប់មេគោ មិនសម្លាប់ពពែនិងចៀម មិនសម្លាប់មាន់និងជ្រូក មិនញ៉ាំងសត្វមានជីវិតផ្សេងៗ ឲ្យដល់នូវការសម្លាប់បំផ្លាញ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតតែងសរសើរនូវយញ្ញពិធីដែលមិនមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះ គឺការធ្វើទានជានិច្ច និងយញ្ញពិធីដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមត្រកូល។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា ព្រះអរហន្តទាំងឡាយក្តី លោកអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចអរហត្តមគ្គក្តី តែងចូលទៅជិតយញ្ញពិធីដែលមិនមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ មានសភាពយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อภิสงฺขตํ นิรารมฺภํ, ยญฺญํ กาเลน กปฺปิยํ;

ตาทิสํ อุปสํยนฺติ, สญฺญตา พฺรหฺมจารโย.

«លោកអ្នកសង្រួមខ្លួន ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងចូលទៅជិតយញ្ញពិធីដែលគេរៀបចំទុកជាស្រេច មិនមានការបៀតបៀនសម្លាប់សត្វ ជាយញ្ញពិធីដ៏គួរតាមកាលដ៏សមគួរ មានសភាពយ៉ាងនោះ។»

‘‘วิวฏจฺฉทา เย โลเก, วีติวตฺตา กุลํ คตึ;

ยญฺญเมตํ ปสํสนฺติ, พุทฺธา ยญฺญสฺส โกวิทา.

«ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយណា ក្នុងលោក ដែលជាអ្នកបើកនូវដំបូលបានហើយ កន្លងផុតនូវត្រកូលនិងគតិ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងយញ្ញពិធី តែងសរសើរនូវយញ្ញពិធីនោះ។»

‘‘ยญฺเญ วา ยทิ วา สทฺเธ, หพฺยํ กตฺวา ยถารหํ;

ปสนฺนจิตฺโต ยชติ, สุเขตฺเต พฺรหฺมจาริสุ.

«បុគ្គលមានចិត្តជ្រះថ្លា តែងបូជានូវយញ្ញពិធីក្តី ឬការធ្វើទានឧទ្ទិសដល់អ្នកស្លាប់ក្តី ដោយរៀបចំនូវទេយ្យធម៌ដ៏គួរតាមសមគួរ ក្នុងបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលជាស្រែបុណ្យដ៏ល្អ។»

‘‘สุหุตํ [Pg.353] สุยิฏฺฐํ สุปฺปตฺตํ, ทกฺขิเณยฺเยสุ ยํ กตํ;

ยญฺโญ จ วิปุโล โหติ, ปสีทนฺติ จ เทวตา.

«ទានណាដែលបុគ្គលបានធ្វើហើយ ក្នុងទក្ខិណេយ្យបុគ្គលទាំងឡាយ ទាននោះឈ្មោះថាជាទានដែលគេបូជាល្អហើយ បូជាធំដទៃហើយ ដល់នូវការសម្រេចដ៏ល្អហើយ ទាំងយញ្ញពិធីក៏ធំទូលាយ ហើយទេវតាទាំងឡាយក៏រមែងជ្រះថ្លា។»

‘‘เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี, สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา;

อพฺยาพชฺฌํ สุขํ โลกํ, ปณฺฑิโต อุปปชฺชตี’’ติ. ทสมํ;

«អ្នកមានប្រាជ្ញា ជាអ្នកមានសទ្ធា មានចិត្តលះបង់រួចស្រឡះហើយ កាលបើបានបូជាយ៉ាងនេះហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោកដ៏មានសុខ មិនមានការបៀតបៀនឡើយ។» (ចប់ សូត្រទី១០)

จกฺกวคฺโค จตุตฺโถ.

«ចក្កវគ្គ គឺវគ្គទី៤ ចប់ហើយ។»

ตสฺสุทฺทานํ –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះ គឺ៖»

จกฺโก สงฺคโห สีโห, ปสาโท วสฺสกาเรน ปญฺจมํ;

โทโณ อปริหานิโย ปติลีโน, อุชฺชโย อุทายินา เต ทสาติ.

«និយាយអំពី ចក្កសូត្រ សង្គហសូត្រ សីហសូត្រ បសាទសូត្រ វស្សការសូត្រ ជាទី៥ ដោណសូត្រ អបរិហានិយសូត្រ បដិលីនសូត្រ ឧជ្ជយសូត្រ និងឧទាយីសូត្រ ត្រូវជា ១០ សូត្រ ដូច្នេះឯង។»

๕. โรหิตสฺสวคฺโค

៥. «រោហិតស្សវគ្គ»

๑. สมาธิภาวนาสุตฺตํ

១. «សមាធិភាវនាសូត្រ»

๔๑. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา. กตมา จตสฺโส? อตฺถิ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตติ.

៤១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចម្រើនសមាធិនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបានញាណទស្សនៈ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសតិនិងសម្បជញ្ញៈ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏មាន។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาราย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន។»

‘‘กตมา [Pg.354] จ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโลกสญฺญํ มนสิ กโรติ, ทิวาสญฺญํ อธิฏฺฐาติ – ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ, ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา. อิติ วิวเฏน เจตสา อปริโยนทฺเธน สปฺปภาสํ จิตฺตํ ภาเวติ. อยํ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา ญาณทสฺสนปฺปฏิลาภาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបានញាណទស្សនៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវអាលោកសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងពន្លឺ) អធិដ្ឋាននូវទិវាសញ្ញា (សេចក្តីសម្គាល់ក្នុងវេលាថ្ងៃ) ថា ថ្ងៃយ៉ាងណា យប់យ៉ាងនោះ យប់យ៉ាងណា ថ្ងៃយ៉ាងនោះ។ ភិក្ខុនោះ តែងចម្រើនចិត្តដែលមានពន្លឺ ឲ្យមានចិត្តបើកចំហ មិនមានអ្វីបិទបាំង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបានញាណទស្សនៈ។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน วิทิตา เวทนา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ; วิทิตา สญฺญา…เป… วิทิตา วิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺติ, วิทิตา อุปฏฺฐหนฺติ, วิทิตา อพฺภตฺถํ คจฺฉนฺติ. อยํ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา สติสมฺปชญฺญาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសតិនិងសម្បជញ្ញៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងច្បាស់នូវវេទនាទាំងឡាយដែលកើតឡើង ដឹងច្បាស់នូវវេទនាដែលប្រាកដឡើង ដឹងច្បាស់នូវវេទនាដែលរលត់ទៅ ដឹងច្បាស់នូវសញ្ញា... ដឹងច្បាស់នូវវិតក្កៈទាំងឡាយដែលកើតឡើង ដឹងច្បាស់នូវវិតក្កៈដែលប្រាកដឡើង ដឹងច្បាស់នូវវិតក្កៈដែលរលត់ទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសតិនិងសម្បជញ្ញៈ។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม ; อิติ เวทนา, อิติ เวทนาย สมุทโย, อิติ เวทนาย อตฺถงฺคโม; อิติ สญฺญา, อิติ สญฺญาย สมุทโย, อิติ สญฺญาย อตฺถงฺคโม; อิติ สงฺขารา, อิติ สงฺขารานํ สมุทโย, อิติ สงฺขารานํ อตฺถงฺคโม; อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, สมาธิภาวนา ภาวิตา พหุลีกตา อาสวานํ ขยาย สํวตฺตติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส สมาธิภาวนา. อิทญฺจ ปน เมตํ, ภิกฺขเว, สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน ปุณฺณกปญฺเห –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញរឿយៗនូវការកើតឡើងនិងការរលត់ទៅក្នុងឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ ថា រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវេទនាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវេទនាយ៉ាងនេះ សញ្ញាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការចម្រើនសមាធិ ដែលបុគ្គលបានចម្រើនហើយ ធ្វើឲ្យរឿយៗហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការចម្រើនសមាធិ ៤ យ៉ាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យនេះដែលតថាគតបានពោលហើយក្នុងបុណ្ណកបញ្ហា នាបារាយនវគ្គ ដោយសំដៅយកសេចក្តីនេះឯងថា»

‘‘สงฺขาย โลกสฺมึ ปโรปรานิ,ยสฺสิญฺชิตํ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก;

สนฺโต วิธูโม อนีโฆ นิราโส,อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมี’’ติ. ปฐมํ;

«បុគ្គលណា ពិចារណាដឹងច្បាស់នូវធម៌ថោកទាបនិងឧត្តមក្នុងលោក ភាពញាប់ញ័រដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិណាមួយក្នុងលោក មិនមានដល់បុគ្គលនោះឡើយ បុគ្គលនោះជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ មិនមានផ្សែង (គឺកោធៈ) មិនមានទុក្ខ (គឺរាគាទិកិលេស) មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា តថាគតពោលថា បុគ្គលនោះបានឆ្លងផុតជាតិនិងជរាហើយ។» (សូត្រទី ១)

๒. ปญฺหพฺยากรณสุตฺตํ

២. «បញ្ហាព្យាករណសូត្រ»

๔๒. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.355], ภิกฺขเว, ปญฺหพฺยากรณานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปญฺโห เอกํสพฺยากรณีโย; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปญฺโห วิภชฺชพฺยากรณีโย; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปญฺโห ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณีโย; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปญฺโห ฐปนีโย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ปญฺหพฺยากรณานี’’ติ.

៤២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដោះស្រាយបញ្ហានេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយដោយដាច់ខាត (ឯកំសព្យាករណីយបញ្ហា) ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយដោយការចែករំលែក (វិភជ្ជព្យាករណីយបញ្ហា) ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយដោយការសួរត្រឡប់ (បដិបុច្ឆាព្យាករណីយបញ្ហា) ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បញ្ហាដែលត្រូវទុកចោលមិនបាច់ដោះស្រាយ (ឋបនីយបញ្ហា) ក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការដោះស្រាយបញ្ហា ៤ យ៉ាង។»

‘‘เอกํสวจนํ เอกํ, วิภชฺชวจนาปรํ;

ตติยํ ปฏิปุจฺเฉยฺย, จตุตฺถํ ปน ฐาปเย.

«បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយដោយដាច់ខាត មាន ១ យ៉ាង បញ្ហាដែលត្រូវដោះស្រាយដោយការចែករំលែក មាន ១ យ៉ាងទៀត គប្បីសួរត្រឡប់ចំពោះបញ្ហាទី ៣ គប្បីទុកចោលនូវបញ្ហាទី ៤។»

‘‘โย จ เตสํ ตตฺถ ตตฺถ, ชานาติ อนุธมฺมตํ;

จตุปญฺหสฺส กุสโล, อาหุ ภิกฺขุํ ตถาวิธํ.

«ភិក្ខុណាដឹងច្បាស់នូវការឆ្លើយតបដ៏សមគួរតាមធម៌ក្នុងបញ្ហាទាំងនោះ ក្នុងទីនោះៗ ជនទាំងឡាយតែងហៅភិក្ខុបែបនោះថា ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងបញ្ហាទាំង ៤។»

‘‘ทุราสโท ทุปฺปสโห, คมฺภีโร ทุปฺปธํสิโย;

อโถ อตฺเถ อนตฺเถ จ, อุภยสฺส โหติ โกวิโท.

«ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកដែលគេចូលទៅជិតបានដោយក្រ គេគ្របសង្កត់បានដោយក្រ មានប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ គេកម្ចាត់បានដោយក្រ មួយទៀត ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងប្រយោជន៍ និងមិនមែនជាប្រយោជន៍ ទាំងពីរយ៉ាង។»

‘‘อนตฺถํ ปริวชฺเชติ, อตฺถํ คณฺหาติ ปณฺฑิโต;

อตฺถาภิสมยา ธีโร, ปณฺฑิโตติ ปวุจฺจตี’’ติ. ทุติยํ;

«អ្នកប្រាជ្ញ តែងវៀរចាកធម៌ដែលមិនមែនជាប្រយោជន៍ តែងកាន់យកនូវធម៌ជាប្រយោជន៍ ព្រោះការត្រាស់ដឹងនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរយ៉ាង ទើបអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួន ហៅថា បណ្ឌិត។» (សូត្រទី ២)

๓. ปฐมโกธครุสุตฺตํ

៣. «បឋមកោធគរុសូត្រ»

๔๓. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? โกธครุ น สทฺธมฺมครุ, มกฺขครุ น สทฺธมฺมครุ, ลาภครุ น สทฺธมฺมครุ, สกฺการครุ น สทฺธมฺมครุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

៤៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងក្រោធ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១ បុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងលុបគុណ (មក្ខៈ) មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១ បុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងលាភ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១ បុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងសក្ការៈ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สทฺธมฺมครุ น โกธครุ, สทฺธมฺมครุ น มกฺขครุ, สทฺธมฺมครุ น ลาภครุ, สทฺธมฺมครุ น สกฺการครุ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងក្រោធ ១ បុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងលុបគុណ ១ បុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងលាភ ១ បុគ្គលអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងសក្ការៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘โกธมกฺขครู ภิกฺขู, ลาภสกฺการคารวา;

น เต ธมฺเม วิรูหนฺติ, สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.

«ភិក្ខុទាំងឡាយណា ធ្ងន់ក្នុងក្រោធនិងការលុបគុណ មានសេចក្តីគោរពក្នុងលាភនិងសក្ការៈ ភិក្ខុទាំងនោះ មិនលូតលាស់ក្នុងធម៌ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្តែងហើយឡើយ។»

‘‘เย [Pg.356] จ สทฺธมฺมครุโน, วิหํสุ วิหรนฺติ จ;

เต เว ธมฺเม วิรูหนฺติ, สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต’’ติ. ตติยํ;

«ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណា ធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ បានរស់នៅហើយក្តី កំពុងរស់នៅក្តី ភិក្ខុទាំងនោះ តែងលូតលាស់ក្នុងធម៌ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្តែងហើយដោយពិត។» (សូត្រទី ៣)

๔. ทุติยโกธครุสุตฺตํ

៤. «ទុតិយកោធគរុសូត្រ»

๔๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อสทฺธมฺมา. กตเม จตฺตาโร? โกธครุตา น สทฺธมฺมครุตา, มกฺขครุตา น สทฺธมฺมครุตา, ลาภครุตา น สทฺธมฺมครุตา, สกฺการครุตา น สทฺธมฺมครุตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อสทฺธมฺมา.

៤៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនមែនជាសទ្ធម៌ (អសទ្ធម៌) នេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងក្រោធ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១ ការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងលុបគុណ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១ ការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងលាភ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១ ការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសក្ការៈ មិនធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌មិនមែនជាសទ្ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, สทฺธมฺมา. กตเม จตฺตาโร? สทฺธมฺมครุตา น โกธครุตา, สทฺธมฺมครุตา น มกฺขครุตา, สทฺธมฺมครุตา น ลาภครุตา, สทฺธมฺมครุตา น สกฺการครุตา. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร สทฺธมฺมา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាសទ្ធម៌នេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងក្រោធ ១ ការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងលុបគុណ ១ ការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងលាភ ១ ការធ្វើខ្លួនជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងសក្ការៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាសទ្ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘โกธมกฺขครุ ภิกฺขุ, ลาภสกฺการคารโว;

สุเขตฺเต ปูติพีชํว, สทฺธมฺเม น วิรูหติ.

«ភិក្ខុអ្នកធ្ងន់ក្នុងក្រោធនិងការលុបគុណ មានសេចក្តីគោរពក្នុងលាភនិងសក្ការៈ តែងមិនលូតលាស់ក្នុងសទ្ធម៌ ដូចជាពូជស្អុយដែលគេដាំក្នុងស្រែដ៏ល្អ ដូច្នោះឯង។»

‘‘เย จ สทฺธมฺมครุโน, วิหํสุ วิหรนฺติ จ;

เต เว ธมฺเม วิรูหนฺติ, สฺเนหานฺวยมิโวสธา’’ติ. จตุตฺถํ;

«ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណា ធ្ងន់ក្នុងសទ្ធម៌ បានរស់នៅហើយក្តី កំពុងរស់នៅក្តី ភិក្ខុទាំងនោះ តែងលូតលាស់ក្នុងធម៌ ដូចជាដើមឈើជាឱសថដែលលូតលាស់ដោយសារជ័រទឹក ដូច្នោះឯង។» (សូត្រទី ៤)

๕. โรหิตสฺสสุตฺตํ

៥. «រោហិតស្សសូត្រ»

๔๕. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข โรหิตสฺโส เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โรหิตสฺโส เทวปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

៤៥. «សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង រោហិតស្សទេវបុត្រ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គន់ព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះរោហិតស្សទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖»

‘‘ยตฺถ นุ โข, ภนฺเต, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, สกฺกา นุ โข โส, ภนฺเต, คมเนน โลกสฺส อนฺโต ญาตุํ วา ทฏฺฐุํ วา ปาปุณิตุํ วา’’ติ? ‘‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น [Pg.357] ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’’ติ.

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីណាដែលមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តើបុគ្គលអាចដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ឬដើម្បីទៅដល់នូវទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានដែរឬទេ ព្រះអង្គ?” ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា “ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់នូវទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ។”»

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตมิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’’’ติ.

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងបានពីរោះណាស់ថា៖ ‘ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់នូវទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ’ ដូច្នេះ។”»

‘‘ภูตปุพฺพาหํ, ภนฺเต, โรหิตสฺโส นาม อิสิ อโหสึ โภชปุตฺโต อิทฺธิมา เวหาสงฺคโม. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอวรูโป ชโว อโหสิ, เสยฺยถาปิ นาม ทฬฺหธมฺมา ธนุคฺคโห สิกฺขิโต กตหตฺโถ กตูปาสโน ลหุเกน อสเนน อปฺปกสิเรน ติริยํ ตาลจฺฉายํ อติปาเตยฺย. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอวรูโป ปทวีติหาโร อโหสิ, เสยฺยถาปิ นาม ปุรตฺถิมา สมุทฺทา ปจฺฉิโม สมุทฺโท. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอวรูเปน ชเวน สมนฺนาคตสฺส เอวรูเปน จ ปทวีติหาเรน เอวรูปํ อิจฺฉาคตํ อุปฺปชฺชิ – ‘อหํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ปาปุณิสฺสามี’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, อญฺญตฺเรว อสิตปีตขายิตสายิตา อญฺญตฺร อุจฺจารปสฺสาวกมฺมา อญฺญตฺร นิทฺทากิลมถปฏิวิโนทนา วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี วสฺสสตํ คนฺตฺวา อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ อนฺตราเยว กาลงฺกโต.

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន ខ្ញុំព្រះអង្គកើតជាតាបសឈ្មោះរោហិតស្ស ជាកូនរបស់ភោជបុគ្គល មានឫទ្ធិ អាចហោះហើរទៅលើអាកាសបាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ មានល្បឿនលឿនយ៉ាងនេះ ឧបមាដូចជាខ្មាន់ធ្នូដែលកាន់ធ្នូដ៏មាំ បានសិក្សាមកល្អ ធ្លាប់បង្ហាត់ដៃមកហើយ ធ្លាប់បង្ហាញសិល្បៈមកហើយ អាចបាញ់ព្រួញស្រាលឲ្យរំលងស្រមោលដើមត្នោតទទឹងបានដោយងាយ យ៉ាងណាមិញ ល្បឿនរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គក៏លឿនយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជំហានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មានចម្ងាយយ៉ាងនេះ ឧបមាដូចជាចម្ងាយពីសមុទ្រខាងកើត ទៅសមុទ្រខាងលិច យ៉ាងណាមិញ ជំហានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គក៏វែងយ៉ាងនោះដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គប្រកបដោយល្បឿនយ៉ាងនេះ និងជំហានវែងយ៉ាងនេះ សេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះក៏កើតឡើងថា ‘អាត្មាអញនឹងទៅឲ្យដល់ទីបំផុតនៃលោក ដោយការដើរទៅ’។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ វៀរលែងតែវេលាបរិភោគ ផឹក ខាំទំពា លិទ្ធភ្លក្ស វៀរលែងតែវេលាធ្វើឧច្ចារបស្សាវកម្ម វៀរលែងតែវេលាដេកលក់និងបន្ទោបង់សេចក្តីនឿយហត់ មានអាយុ ១០០ ឆ្នាំ រស់នៅបាន ១០០ ឆ្នាំ បានដើរទៅអស់ ១០០ ឆ្នាំ តែមិនបានដល់ទីបំផុតនៃលោកឡើយ ក៏ធ្វើមរណកាលក្នុងរវាងកណ្តាលផ្លូវនោះឯង។”»

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตมิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’’’ติ.

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងបានពីរោះណាស់ថា៖ ‘ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់នូវទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ’ ដូច្នេះ។”»

‘‘‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺย’นฺติ วทามิ. น จาหํ, อาวุโส, อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยํ วทามิ. อปิ จาหํ, อาวุโส, อิมสฺมึเยว พฺยามมตฺเต กเฬวเร สสญฺญิมฺหิ สมนเก โลกญฺจ ปญฺญาเปมิ โลกสมุทยญฺจ โลกนิโรธญฺจ โลกนิโรธคามินิญฺจ ปฏิปท’’นฺติ.

«“ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់នូវទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត តថាគតក៏មិនពោលថា បុគ្គលមិនទាន់ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយអាចធ្វើនូវការរលត់ទុក្ខបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ប៉ុន្តែតថាគតតែងបញ្ញត្តនូវលោក ហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក ការរលត់នៃលោក និងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃលោក នៅក្នុងរាងកាយដែលមានប្រវែងមួយព្យាម ទាំងមានសញ្ញា ទាំងមានចិត្តនេះឯង។”»

‘‘คมเนน [Pg.358] น ปตฺตพฺโพ, โลกสฺสนฺโต กุทาจนํ;

น จ อปฺปตฺวา โลกนฺตํ, ทุกฺขา อตฺถิ ปโมจนํ.

«ទីបំផុតនៃលោក បុគ្គលមិនអាចទៅដល់បានដោយការដើរទៅក្នុងកាលណាៗឡើយ មួយទៀត បើមិនទាន់ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកទេ សេចក្តីរួចផុតចាកទុក្ខ ក៏មិនមានដែរ។»

‘‘ตสฺมา หเว โลกวิทู สุเมโธ,โลกนฺตคู วุสิตพฺรหฺมจริโย;

โลกสฺส อนฺตํ สมิตาวิ ญตฺวา,นาสีสตี โลกมิมํ ปรญฺจา’’ติ. ปญฺจมํ;

«ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់នូវលោក មានប្រាជ្ញាល្អ ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក មានព្រហ្មចរិយធម៌រស់នៅរួចហើយ ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ ដឹងច្បាស់នូវទីបំផុតនៃលោកហើយ តែងមិនប្រាថ្នានូវលោកនេះ និងលោកខាងមុខឡើយ។» (សូត្រទី ៥)

๖. ทุติยโรหิตสฺสสุตฺตํ

៦. «ទុតិយរោហិតស្សសូត្រ»

๔๖. อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ โรหิตสฺโส เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข, ภิกฺขเว, โรหิตสฺโส เทวปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘ยตฺถ นุ โข, ภนฺเต, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, สกฺกา นุ โข โส, ภนฺเต, คมเนน โลกสฺส อนฺโต ญาตุํ วา ทฏฺฐุํ วา ปาปุณิตุํ วา’ติ? เอวํ วุตฺเต อหํ, ภิกฺขเว, โรหิตสฺสํ เทวปุตฺตํ เอตทโวจํ – ‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขเว, โรหิตสฺโส เทวปุตฺโต มํ เอตทโวจ – ‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตมิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามิ’’’.

៤៦. លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ រោហិតស្សទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមកគាល់តថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះរោហិតស្សទេវបុត្រឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលតថាគតយ៉ាងនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើបុគ្គលអាចនឹងដឹង នឹងឃើញ ឬនឹងទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានដែរឬទេ?” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ តថាគតក៏បានពោលទៅកាន់រោហិតស្សទេវបុត្រយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ រោហិតស្សទេវបុត្រក៏បានក្រាបបង្គំទូលតថាគតយ៉ាងនេះថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សម្តែងទុកល្អណាស់ថា ‘ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ’”»។

‘‘ภูตปุพฺพาหํ, ภนฺเต, โรหิตสฺโส นาม อิสิ อโหสึ โภชปุตฺโต อิทฺธิมา เวหาสงฺคโม. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอวรูโป ชโว อโหสิ, เสยฺยถาปิ นาม ทฬฺหธมฺมา ธนุคฺคโห สิกฺขิโต กตหตฺโถ กตูปาสโน ลหุเกน อสเนน อปฺปกสิเรน ติริยํ ตาลจฺฉายํ อติปาเตยฺย[Pg.359]. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอวรูโป ปทวีติหาโร อโหสิ, เสยฺยถาปิ นาม ปุรตฺถิมา สมุทฺทา ปจฺฉิโม สมุทฺโท. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอวรูเปน ชเวน สมนฺนาคตสฺส เอวรูเปน จ ปทวีติหาเรน เอวรูปํ อิจฺฉาคตํ อุปฺปชฺชิ – อหํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ปาปุณิสฺสามี’’ติ. โส โข อหํ, ภนฺเต, อญฺญตฺเรว อสิตปีตขายิตสายิตา อญฺญตฺร อุจฺจารปสฺสาวกมฺมา อญฺญตฺร นิทฺทากิลมถปฏิวิโนทนา วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี วสฺสสตํ คนฺตฺวา อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ อนฺตราเยว กาลงฺกโต.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីមុន ខ្ញុំព្រះអង្គជាតាបសឈ្មោះរោហិតស្ស ជាកូនរបស់ភោជបុគ្គល មានឫទ្ធិ អាចហោះហើរទៅលើអាកាសបាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះមានល្បឿនលឿនយ៉ាងនេះ ឧបមាដូចជាខ្មាន់ធ្នូដ៏មានកម្លាំង បានសិក្សាហើយ ស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់ហាត់សមមកល្អ អាចបាញ់ព្រួញស្រាលឲ្យកន្លងផុតស្រមោលដើមត្នោតទទឹងបានដោយងាយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជំហានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គនោះវែងយ៉ាងនេះ ឧបមាដូចជាចម្ងាយពីសមុទ្រខាងកើតទៅសមុទ្រខាងលិច។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គប្រកបដោយល្បឿនយ៉ាងនេះ និងជំហានយ៉ាងនេះ ក៏មានសេចក្តីប្រាថ្នាកើតឡើងយ៉ាងនេះថា “អាត្មាអញនឹងទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកដោយការដើរទៅ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ វៀរលែងតែពេលបរិភោគ ផឹក ខាំទំពារ ជញ្ជក់ វៀរលែងតែពេលបន្ទោបង់ឧច្ចារៈនិងបស្សាវៈ វៀរលែងតែពេលដេកលក់និងបំបាត់សេចក្តីនឿយហត់ មានអាយុមួយរយឆ្នាំ រស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ បានដើរទៅអស់មួយរយឆ្នាំ តែមិនបានទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកឡើយ ក៏បានធ្វើមរណកាលក្នុងចន្លោះផ្លូវនោះឯង»។

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตมิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’’’ติ. เอวํ วุตฺเต อหํ, ภิกฺขเว, โรหิตสฺสํ เทวปุตฺตํ เอตทโวจํ –

«“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សម្តែងទុកល្អណាស់ថា ‘ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ’”»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ តថាគតក៏បានពោលទៅកាន់រោហិតស្សទេវបុត្រយ៉ាងនេះថា៖

‘‘‘ยตฺถ โข, อาวุโส, น ชายติ น ชียติ น มียติ น จวติ น อุปปชฺชติ, นาหํ, ตํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามี’ติ. น จาหํ, อาวุโส, อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ ทุกฺขสฺสนฺตกิริยํ วทามิ. อปิ จาหํ, อาวุโส, อิมสฺมึเยว พฺยามมตฺเต กเฬวเร สสญฺญิมฺหิ สมนเก โลกญฺจ ปญฺญาเปมิ โลกสมุทยญฺจ โลกนิโรธญฺจ โลกนิโรธคามินิญฺจ ปฏิปท’’นฺติ.

«“ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ តែតថាគតក៏មិនពោលថា បុគ្គលមិនទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយអាចធ្វើនូវការរំលត់ទុក្ខបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ផ្ទុយទៅវិញ តថាគតបញ្ញត្តនូវលោក ហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក ការរំលត់នៃលោក និងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរំលត់នៃលោក នៅក្នុងរាងកាយដែលមានប្រវែងមួយព្យាម មានសញ្ញា និងមានចិត្តនេះឯង”»។

‘‘คมเนน น ปตฺตพฺโพ, โลกสฺสนฺโต กุทาจนํ;

น จ อปฺปตฺวา โลกนฺตํ, ทุกฺขา อตฺถิ ปโมจนํ.

«ទីបំផុតនៃលោក បុគ្គលមិនអាចទៅដល់បានដោយការដើរទៅ ក្នុងកាលណាៗឡើយ ហើយកាលបើមិនទាន់ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក ក៏មិនមានការរួចផុតចាកទុក្ខដែរ។»

‘‘ตสฺมา หเว โลกวิทู สุเมโธ,โลกนฺตคู วุสิตพฺรหฺมจริโย;

โลกสฺส อนฺตํ สมิตาวิ ญตฺวา,นาสีสตี โลกมิมํ ปรญฺจา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់នូវលោក មានប្រាជ្ញាល្អ ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក មានព្រហ្មចរិយធម៌រស់នៅរួចហើយ ជាអ្នកមានធម៌ដ៏ស្ងប់រំលត់ ដឹងនូវទីបំផុតនៃលោកហើយ រមែងមិនប្រាថ្នានូវលោកនេះ និងលោកខាងមុខឡើយ»។ (ចប់ ទីប្រាំមួយ)

๗. สุวิทูรสุตฺตํ

៧. សុវិទូរសូត្រ

๔๗. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สุวิทูรวิทูรานิ. กตมานิ จตฺตาริ? นภญฺจ, ภิกฺขเว, ปถวี จ; อิทํ ปฐมํ สุวิทูรวิทูเร. โอริมญฺจ, ภิกฺขเว, ตีรํ สมุทฺทสฺส ปาริมญฺจ; อิทํ ทุติยํ สุวิทูรวิทูเร. ยโต จ, ภิกฺขเว, เวโรจโน อพฺภุเทติ [Pg.360] ยตฺถ จ อตฺถเมติ ; อิทํ ตติยํ สุวิทูรวิทูเร. สตญฺจ, ภิกฺขเว, ธมฺโม อสตญฺจ ธมฺโม; อิทํ จตุตฺถํ สุวิทูรวิทูเร. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ สุวิทูรวิทูรานี’’ติ.

៤៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វត្ថុដែលឆ្ងាយសែនឆ្ងាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺមេឃ និងដី នេះជាវត្ថុឆ្ងាយសែនឆ្ងាយ ទី១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឆ្នេរខាងអាយ និងឆ្នេរខាងនាយនៃមហាសមុទ្រ នេះជាវត្ថុឆ្ងាយសែនឆ្ងាយ ទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីដែលព្រះអាទិត្យរះឡើង និងទីដែលព្រះអាទិត្យលិចទៅ នេះជាវត្ថុឆ្ងាយសែនឆ្ងាយ ទី៣។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌របស់សប្បុរស និងធម៌របស់អសប្បុរស នេះជាវត្ថុឆ្ងាយសែនឆ្ងាយ ទី៤។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វត្ថុដែលឆ្ងាយសែនឆ្ងាយ មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘นภญฺจ ทูเร ปถวี จ ทูเร,ปารํ สมุทฺทสฺส ตทาหุ ทูเร;

ยโต จ เวโรจโน อพฺภุเทติ,ปภงฺกโร ยตฺถ จ อตฺถเมติ;

ตโต หเว ทูรตรํ วทนฺติ,สตญฺจ ธมฺมํ อสตญฺจ ธมฺมํ.

«មេឃ និងដី ឆ្ងាយពីគ្នា ឆ្នេរម្ខាងនៃមហាសមុទ្រ ក៏លោកពោលថាឆ្ងាយពីគ្នា ទីដែលព្រះអាទិត្យជាអ្នកធ្វើពន្លឺរះឡើង និងទីដែលលិចទៅ ក៏ឆ្ងាយពីគ្នា តែលោកពោលថា ធម៌របស់សប្បុរស និងធម៌របស់អសប្បុរស ឆ្ងាយជាងវត្ថុទាំងនោះទៅទៀត។»

‘‘อพฺยายิโก โหติ สตํ สมาคโม,ยาวาปิ ติฏฺเฐยฺย ตเถว โหติ;

ขิปฺปญฺหิ เวติ อสตํ สมาคโม,ตสฺมา สตํ ธมฺโม อสพฺภิ อารกา’’ติ. สตฺตมํ;

«ការសមាគមរបស់សប្បុរសទាំងឡាយ រមែងមិនប្រែប្រួល ស្ថិតនៅអស់កាលយូររហូតយ៉ាងណា ក៏នៅតែយ៉ាងនោះឯង ចំណែកការសមាគមរបស់អសប្បុរសទាំងឡាយ រមែងវិនាសទៅជាប្រញាប់ ព្រោះហេតុនោះ ធម៌របស់សប្បុរស ទើបឆ្ងាយចាកអសប្បុរសទាំងឡាយ»។ (ចប់ ទីប្រាំពីរ)

๘. วิสาขสุตฺตํ

៨. វិសាខសូត្រ

๔๘. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา วิสาโข ปญฺจาลปุตฺโต อุปฏฺฐานสาลายํ ภิกฺขู ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ, โปริยา วาจาย วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา ปริยาปนฺนาย อนิสฺสิตาย. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน อุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

៤៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះវិសាខដ៏មានអាយុ ជាកូនរបស់នាងបញ្ចាលី ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយវាចាគួរជាទីរាប់អាន មិនរអាក់រអួល មិនមានទោស ញ៉ាំងសេចក្តីឲ្យដឹងច្បាស់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងវដ្តៈ មិនអាស្រ័យដោយកិលេស។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ទើបត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

‘‘โก นุ โข, ภิกฺขเว, อุปฏฺฐานสาลายํ ภิกฺขู ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ โปริยา วาจาย วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา ปริยาปนฺนาย อนิสฺสิตายา’’ติ[Pg.361]? ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, วิสาโข ปญฺจาลปุตฺโต อุปฏฺฐานสาลายํ ภิกฺขู ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ โปริยา วาจาย วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา ปริยาปนฺนาย อนิสฺสิตายา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើនរណាណ៎ោ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយវាចាគួរជាទីរាប់អាន មិនរអាក់រអួល មិនមានទោស ញ៉ាំងសេចក្តីឲ្យដឹងច្បាស់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងវដ្តៈ មិនអាស្រ័យដោយកិលេស?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គឺព្រះវិសាខដ៏មានអាយុ ជាកូនរបស់នាងបញ្ចាលី ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយវាចាគួរជាទីរាប់អាន មិនរអាក់រអួល មិនមានទោស ញ៉ាំងសេចក្តីឲ្យដឹងច្បាស់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងវដ្តៈ មិនអាស្រ័យដោយកិលេស ព្រះអង្គ»។

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ วิสาขํ ปญฺจาลปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ สาธุ, วิสาข! สาธุ โข ตฺวํ, วิสาข, ภิกฺขู ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ โปริยา วาจาย วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา ปริยาปนฺนาย อนิสฺสิตายาติ.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះវិសាខដ៏មានអាយុ ជាកូនរបស់នាងបញ្ចាលីយ៉ាងនេះថា «ពិរោះណាស់ ពិរោះណាស់ វិសាខ! ម្នាលវិសាខ អ្នកសម្តែងបានល្អណាស់ ក្នុងការញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយវាចាគួរជាទីរាប់អាន មិនរអាក់រអួល មិនមានទោស ញ៉ាំងសេចក្តីឲ្យដឹងច្បាស់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងវដ្តៈ មិនអាស្រ័យដោយកិលេស»។

‘‘นาภาสมานํ ชานนฺติ, มิสฺสํ พาเลหิ ปณฺฑิตํ;

ภาสมานญฺจ ชานนฺติ, เทเสนฺตํ อมตํ ปทํ.

«កាលបើមិនទាន់និយាយស្តី លោកមិនទាន់ស្គាល់អ្នកប្រាជ្ញ ដែលនៅលាយឡំជាមួយពួកជនពាលឡើយ លុះតែនិយាយស្តី សម្តែងនូវអមតបទ (ធម៌មិនស្លាប់) ទើបលោកស្គាល់ថាជាអ្នកប្រាជ្ញ។»

‘‘ภาสเย โชตเย ธมฺมํ, ปคฺคณฺเห อิสินํ ธชํ;

สุภาสิตธชา อิสโย, ธมฺโม หิ อิสินํ ธโช’’ติ. อฏฺฐมํ;

«បុគ្គលគួរនិយាយ គួរញ៉ាំងធម៌ឲ្យភ្លឺស្វាង គួរលើកតម្កើងនូវទង់ជ័យរបស់ពួកឥសី (ព្រះអរហន្ត) ព្រោះថា ពួកឥសីមានវាចាសុភាសិតជាទង់ជ័យ ដ្បិតធម៌ជាទង់ជ័យរបស់ពួកឥសី»។ (ចប់ ទីប្រាំបី)

๙. วิปลฺลาสสุตฺตํ

៩. វិបល្លាសសូត្រ

๔๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, สญฺญาวิปลฺลาสา จิตฺตวิปลฺลาสา ทิฏฺฐิวิปลฺลาสา. กตเม จตฺตาโร? อนิจฺเจ, ภิกฺขเว, นิจฺจนฺติ สญฺญาวิปลฺลาโส จิตฺตวิปลฺลาโส ทิฏฺฐิวิปลฺลาโส; ทุกฺเข, ภิกฺขเว, สุขนฺติ สญฺญาวิปลฺลาโส จิตฺตวิปลฺลาโส ทิฏฺฐิวิปลฺลาโส; อนตฺตนิ, ภิกฺขเว, อตฺตาติ สญฺญาวิปลฺลาโส จิตฺตวิปลฺลาโส ทิฏฺฐิวิปลฺลาโส; อสุเภ, ภิกฺขเว, สุภนฺติ สญฺญาวิปลฺลาโส จิตฺตวิปลฺลาโส ทิฏฺฐิวิปลฺลาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร สญฺญาวิปลฺลาสา จิตฺตวิปลฺลาสา ทิฏฺฐิวิปลฺลาสา.

៤៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាវិបល្លាស ចិត្តវិបល្លាស ទិដ្ឋិវិបល្លាស ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺការសំគាល់ ការគិត ការយល់ឃើញ ក្នុងរបស់ដែលមិនទៀង ថាជាទៀង ១ ក្នុងរបស់ដែលជាទុក្ខ ថាជាសុខ ១ ក្នុងរបស់ដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួន (អនត្តា) ថាជារបស់ខ្លួន (អត្តា) ១ ក្នុងរបស់ដែលមិនស្អាត (អសុភ) ថាជាស្អាត (សុភ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសញ្ញាវិបល្លាស ចិត្តវិបល្លាស ទិដ្ឋិវិបល្លាស ៤ យ៉ាង»។

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, นสญฺญาวิปลฺลาสา นจิตฺตวิปลฺลาสา นทิฏฺฐิวิปลฺลาสา. กตเม จตฺตาโร? อนิจฺเจ, ภิกฺขเว, อนิจฺจนฺติ นสญฺญาวิปลฺลาโส นจิตฺตวิปลฺลาโส นทิฏฺฐิวิปลฺลาโส; ทุกฺเข, ภิกฺขเว, ทุกฺขนฺติ นสญฺญาวิปลฺลาโส นจิตฺตวิปลฺลาโส นทิฏฺฐิวิปลฺลาโส; อนตฺตนิ, ภิกฺขเว, อนตฺตาติ นสญฺญาวิปลฺลาโส นจิตฺตวิปลฺลาโส นทิฏฺฐิวิปลฺลาโส; อสุเภ, ภิกฺขเว, อสุภนฺติ นสญฺญาวิปลฺลาโส นจิตฺตวิปลฺลาโส นทิฏฺฐิวิปลฺลาโส[Pg.362]. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร นสญฺญาวิปลฺลาสา นจิตฺตวิปลฺลาสา นทิฏฺฐิวิปลฺลาสา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាមិនវិបល្លាស ចិត្តមិនវិបល្លាស ទិដ្ឋិមិនវិបល្លាស ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺការសំគាល់ ការគិត ការយល់ឃើញ ក្នុងរបស់ដែលមិនទៀង ថាជាមិនទៀង ១ ក្នុងរបស់ដែលជាទុក្ខ ថាជាទុក្ខ ១ ក្នុងរបស់ដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួន (អនត្តា) ថាជាមិនមែនជារបស់ខ្លួន (អនត្តា) ១ ក្នុងរបស់ដែលមិនស្អាត (អសុភ) ថាជាមិនស្អាត (អសុភ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសញ្ញាមិនវិបល្លាស ចិត្តមិនវិបល្លាស ទិដ្ឋិមិនវិបល្លាស ៤ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘อนิจฺเจ นิจฺจสญฺญิโน, ทุกฺเข จ สุขสญฺญิโน;

อนตฺตนิ จ อตฺตาติ, อสุเภ สุภสญฺญิโน;

มิจฺฉาทิฏฺฐิหตา สตฺตา, ขิตฺตจิตฺตา วิสญฺญิโน.

«ពួកសត្វដែលសំគាល់ក្នុងរបស់ដែលមិនទៀង ថាជាទៀង សំគាល់ក្នុងរបស់ដែលជាទុក្ខ ថាជាសុខ សំគាល់ក្នុងរបស់ដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួន ថាជារបស់ខ្លួន និងសំគាល់ក្នុងរបស់ដែលមិនស្អាត ថាជាស្អាត ឈ្មោះថាជាសត្វត្រូវមិច្ឆាទិដ្ឋិកំចាត់បង់ហើយ មានចិត្តរាយមាយ មានសញ្ញាវិបល្លាស។»

‘‘เต โยคยุตฺตา มารสฺส, อโยคกฺเขมิโน ชนา;

สตฺตา คจฺฉนฺติ สํสารํ, ชาติมรณคามิโน.

«ជនទាំងនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រកបដោយយោគៈរបស់មារ មិនមានសន្តិសុខចាកយោគៈឡើយ តែងតែអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត ដល់នូវជាតិនិងមរណៈជាប្រក្រតី។»

‘‘ยทา จ พุทฺธา โลกสฺมึ, อุปฺปชฺชนฺติ ปภงฺกรา;

เต อิมํ ธมฺมํ ปกาเสนฺติ, ทุกฺขูปสมคามินํ.

«កាលណាព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ជាអ្នកធ្វើពន្លឺ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោក ព្រះអង្គរមែងសម្តែងនូវធម៌នេះ ដែលជាដំណើរទៅកាន់ការរំលត់ទុក្ខ។»

‘‘เตสํ สุตฺวาน สปฺปญฺญา, สจิตฺตํ ปจฺจลทฺธา เต;

อนิจฺจํ อนิจฺจโต ทกฺขุํ, ทุกฺขมทฺทกฺขุ ทุกฺขโต.

«ពួកជនដែលមានប្រាជ្ញា លុះបានស្តាប់ព្រះធម៌របស់ព្រះអង្គទាំងនោះហើយ ក៏បានចិត្តរបស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញ តែងឃើញរបស់ដែលមិនទៀង ថាជាមិនទៀង ឃើញរបស់ដែលជាទុក្ខ ថាជាទុក្ខ។»

‘‘อนตฺตนิ อนตฺตาติ, อสุภํ อสุภตทฺทสุํ;

สมฺมาทิฏฺฐิสมาทานา, สพฺพํ ทุกฺขํ อุปจฺจคุ’’นฺติ. นวมํ;

«ឃើញរបស់ដែលមិនមែនជារបស់ខ្លួន ថាជាមិនមែនជារបស់ខ្លួន ឃើញរបស់ដែលមិនស្អាត ថាជាមិនស្អាត ជនទាំងនោះ កាលបើកាន់យកនូវសម្មាទិដ្ឋិហើយ រមែងកន្លងផុតនូវទុក្ខទាំងពួងបាន»។ (ចប់ ទីប្រាំបួន)

๑๐. อุปกฺกิเลสสุตฺตํ

១០. ឧបក្កិលេសសូត្រ

๕๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, จนฺทิมสูริยานํ อุปกฺกิเลสา, เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสูริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ. กตเม จตฺตาโร? อพฺภา, ภิกฺขเว, จนฺทิมสูริยานํ อุปกฺกิเลสา, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสูริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

៥០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបក្កិលេស (គ្រឿងសៅហ្មង) របស់ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យនេះ មាន ៤ យ៉ាង ដែលកាលបើព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យត្រូវឧបក្កិលេសទាំងនោះគ្របសង្កត់ហើយ រមែងមិនក្តៅ មិនភ្លឺ មិនរុងរឿង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺពពក ជាឧបក្កិលេសរបស់ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យ ដែលកាលបើព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យត្រូវឧបក្កិលេសនោះគ្របសង្កត់ហើយ រមែងមិនក្តៅ មិនភ្លឺ មិនរុងរឿង។»

‘‘มหิกา, ภิกฺขเว, จนฺทิมสูริยานํ อุปกฺกิเลสา, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสูริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺទឹកសន្សើម (ឬអ័ព្ទ) ជាឧបក្កិលេសរបស់ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យ ដែលកាលបើព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យត្រូវឧបក្កិលេសនោះគ្របសង្កត់ហើយ រមែងមិនក្តៅ មិនភ្លឺ មិនរុងរឿង។»

‘‘ธูโม รโช, ภิกฺขเว, จนฺทิมสูริยานํ อุปกฺกิเลโส, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสูริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺផ្សែងនិងធូលី ជាឧបក្កិលេសរបស់ព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យ ដែលកាលបើព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យត្រូវឧបក្កិលេសនោះគ្របសង្កត់ហើយ រមែងមិនក្តៅ មិនភ្លឺ មិនរុងរឿង។»

‘‘ราหุ, ภิกฺขเว, อสุรินฺโท จนฺทิมสูริยานํ อุปกฺกิเลโส, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสูริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ. อิเม โข[Pg.363], ภิกฺขเว, จตฺตาโร จนฺทิมสูริยานํ อุปกฺกิเลสา, เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา จนฺทิมสูริยา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អសុរិន្ទឈ្មោះរាហុ គឺជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ដែលកាលបើព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនក្តៅ មិនចាំងពន្លឺ មិនរុងរឿងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងសៅហ្មងនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលកាលបើព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងទាំងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនក្តៅ មិនចាំងពន្លឺ មិនរុងរឿងឡើយ។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโรเม สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลสา, เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ. กตเม จตฺตาโร? สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา สุรํ ปิวนฺติ เมรยํ, สุราเมรยปานา อปฺปฏิวิรตา. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងសៅហ្មងរបស់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ ក៏ដូច្នោះឯង ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងទាំងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ មិនល្អស្រស់ឡើយ។ គ្រឿងសៅហ្មង ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងផឹកសុរា និងមេរ័យ មិនវៀរចាកការផឹកសុរានិងមេរ័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាគ្រឿងសៅហ្មងទី ១ របស់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ មិនល្អស្រស់ឡើយ។»

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวนฺติ, เมถุนสฺมา ธมฺมา อปฺปฏิวิรตา. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងសេពមេថុនធម្ម មិនវៀរចាកមេថុនធម្មឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាគ្រឿងសៅហ្មងទី ២ របស់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ មិនល្អស្រស់ឡើយ។»

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺติ, ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา อปฺปฏิวิรตา. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងត្រេកអរនឹងមាសនិងប្រាក់ មិនវៀរចាកការទទួលមាសនិងប្រាក់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាគ្រឿងសៅហ្មងទី ៣ របស់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ មិនល្អស្រស់ឡើយ។»

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา มิจฺฉาชีเวน ชีวนฺติ, มิจฺฉาชีวา อปฺปฏิวิรตา. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลโส, เยน อุปกฺกิเลเสน อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร สมณพฺราหฺมณานํ อุปกฺกิเลสา, เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกฺกิลิฏฺฐา เอเก สมณพฺราหฺมณา น ตปนฺติ น ภาสนฺติ น วิโรจนฺตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ មិនវៀរចាកមិច្ឆាជីវៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាគ្រឿងសៅហ្មងទី ៤ របស់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ មិនល្អស្រស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រឿងសៅហ្មងរបស់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងទាំងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ មិនល្អស្រស់ឡើយ។»

‘‘ราคโทสปริกฺกิฏฺฐา, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

อวิชฺชานิวุตา โปสา, ปิยรูปาภินนฺทิโน.

«ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវរាគៈ និងទោសៈរួបរឹតហើយ ជាមនុស្សដែលអវិជ្ជាបិទបាំង តែងត្រេកអរក្នុងសភាវៈជាទីស្រឡាញ់។»

‘‘สุรํ ปิวนฺติ เมรยํ, ปฏิเสวนฺติ เมถุนํ;

รชตํ ชาตรูปญฺจ, สาทิยนฺติ อวิทฺทสู;

มิจฺฉาชีเวน ชีวนฺติ, เอเก สมณพฺราหฺมณา.

«តែងផឹកសុរា និងមេរ័យ សេពមេថុនធម្ម ពួកជនល្ងង់ខ្លៅ តែងត្រេកអរនឹងប្រាក់ និងមាស ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាជីវៈ។»

‘‘เอเต [Pg.364] อุปกฺกิเลสา วุตฺตา, พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา;

เยหิ อุปกฺกิเลเสหิ, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

น ตปนฺติ น ภาสนฺติ, อสุทฺธา สรชา มคา.

«គ្រឿងសៅហ្មងទាំងនេះ ព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ ទ្រង់សម្តែងហើយ ដែលកាលបើពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ត្រូវគ្រឿងសៅហ្មងទាំងនោះសៅហ្មងហើយ តែងមិនរុងរឿង មិនចាំងពន្លឺ ជាអ្នកមិនស្អាត មានធូលី (គឺកិលេស) ដូចជាម្រឹគក្នុងព្រៃ។»

‘‘อนฺธกาเรน โอนทฺธา, ตณฺหาทาสา สเนตฺติกา;

วฑฺเฒนฺติ กฏสึ โฆรํ, อาทิยนฺติ ปุนพฺภว’’นฺติ. ทสมํ;

«ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ត្រូវងងឹតរួបរឹតហើយ ជាអ្នកបម្រើរបស់តណ្ហា មានខ្សែចងភ្ជាប់ តែងធ្វើព្រៃខ្មោចដ៏គួរឱ្យខ្លាចឱ្យចម្រើនឡើង តែងកាន់យកនូវភពថ្មីទៀត។»

โรหิตสฺสวคฺโค ปญฺจโม.

«រោហិតស្សវគ្គ ទី ៥ ចប់។»

ตสฺสุทฺทานํ –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

สมาธิปญฺหา ทฺเว โกธา, โรหิตสฺสาปเร ทุเว;

สุวิทูรวิสาขวิปลฺลาสา, อุปกฺกิเลเสน เต ทสาติ.

«សូត្រទាំងឡាយ ១០ គឺ សមាធិសូត្រ ១ បញ្ហាសូត្រ ១ កោធសូត្រ ២ រោហិតស្សសូត្រ ២ ទៀត សុវិទូរសូត្រ ១ វិសាខសូត្រ ១ វិបល្លាសសូត្រ ១ ឧបក្កិលេសសូត្រ ១។»

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

«បឋមបណ្ណាសក ចប់។»

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

២. «ទុតិយបណ្ណាសក»

(๖) ๑. ปุญฺญาภิสนฺทวคฺโค

(៦) ១. «បុញ្ញាភិសន្ទវគ្គ»

๑. ปฐมปุญฺญาภิสนฺทสุตฺตํ

១. «បឋមបុញ្ញាភិសន្ទសូត្រ»

๕๑. สาวตฺถินิทานํ[Pg.365]. จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร? ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จีวรํ ปริภุญฺชมาโน อปฺปมาณํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

៥១. «គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។ ធារនៃបុណ្យ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលប្រើប្រាស់ចីវររបស់ទាយកណា ហើយចូលកាន់ចេតោសមាធិមានប្រមាណមិនបាន រស់នៅ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលរបស់ទាយកនោះ តែងមានប្រមាណមិនបាន នាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชมาโน อปฺปมาณํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលឆាន់បិណ្ឌបាតរបស់ទាយកណា ហើយចូលកាន់ចេតោសមាធិមានប្រមាណមិនបាន រស់នៅ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលរបស់ទាយកនោះ តែងមានប្រមាណមិនបាន នាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เสนาสนํ ปริภุญฺชมาโน อปฺปมาณํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលប្រើប្រាស់សេនាសនៈរបស់ទាយកណា ហើយចូលកាន់ចេតោសមាធិមានប្រមាណមិនបាន រស់នៅ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលរបស់ទាយកនោះ តែងមានប្រមាណមិនបាន នាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ยสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชมาโน อปฺปมาณํ เจโตสมาธึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อปฺปมาโณ ตสฺส ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលប្រើប្រាស់គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខាររបស់ទាយកណា ហើយចូលកាន់ចេតោសមាធិមានប្រមាណមិនបាន រស់នៅ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលរបស់ទាយកនោះ តែងមានប្រមាណមិនបាន នាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขเว, จตูหิ ปุญฺญาภิสนฺเทหิ กุสลาภิสนฺเทหิ สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก [Pg.366] ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កដែលប្រកបដោយធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទាំង ៤ យ៉ាងនេះហើយ មិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណនៃបុណ្យបានឡើយថា «ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» ឡើយ។ ដោយពិតនោះ គំនរបុណ្យដ៏ធំធេងនោះ តែងដល់នូវការរាប់ថា មិនអាចរាប់បាន មិនអាចប្រមាណបានឡើយ។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท น สุกรํ อุทกสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกานีติ วา, เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตานีติ วา, เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสหสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตสหสฺสานีติ วา’, อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาอุทกกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเมหิ จตูหิ ปุญฺญาภิสนฺเทหิ กุสลาภิสนฺเทหิ สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส น สุกรํ ปุญฺญสฺส ปมาณํ คเหตุํ – ‘เอตฺตโก ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตตี’ติ. อถ โข อสงฺขฺเยยฺโย อปฺปเมยฺโย มหาปุญฺญกฺขนฺโธตฺเวว สงฺขฺยํ คจฺฉตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ គេមិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណបានឡើយថា «ទឹកមានប៉ុណ្ណេះអាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានប៉ុណ្ណេះរយអាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានប៉ុណ្ណេះពាន់អាឡ្ហកៈ ឬទឹកមានប៉ុណ្ណេះសែនអាឡ្ហកៈ» ឡើយ ដោយពិតនោះ គំនរទឹកដ៏ធំធេងនោះ តែងដល់នូវការរាប់ថា មិនអាចរាប់បាន មិនអាចប្រមាណបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កដែលប្រកបដោយធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ក៏ដូច្នោះឯង មិនងាយនឹងកាន់យកប្រមាណនៃបុណ្យបានឡើយថា «ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសល តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» ឡើយ។ ដោយពិតនោះ គំនរបុណ្យដ៏ធំធេងនោះ តែងដល់នូវការរាប់ថា មិនអាចរាប់បាន មិនអាចប្រមាណបានឡើយ។»

‘‘มโหทธึ อปริมิตํ มหาสรํ,พหุเภรวํ รตนวรานมาลยํ ;

นชฺโช ยถา นรคณสงฺฆเสวิตา,ปุถู สวนฺตี อุปยนฺติ สาครํ.

«ស្ទឹងទាំងឡាយដ៏ច្រើន ដែលពួកមនុស្សនិងទេវតាអាស្រ័យប្រើប្រាស់ តែងហូរទៅកាន់មហាសមុទ្រ ដែលជាទីប្រជុំទឹកដ៏ធំធេង រកប្រមាណមិនបាន ជាទីអាស្រ័យនៃរតនៈដ៏ប្រសើរ គួរឱ្យខ្លាចក្រៃលែង យ៉ាងណាមិញ។»

‘‘เอวํ นรํ อนฺนทปานวตฺถทํ,เสยฺยานิสชฺชตฺถรณสฺส ทายกํ;

ปุญฺญสฺส ธารา อุปยนฺติ ปณฺฑิตํ,นชฺโช ยถา วาริวหาว สาคร’’นฺติ. ปฐมํ;

«ធារនៃបុណ្យទាំងឡាយ តែងហូរទៅរកបុគ្គលជាបណ្ឌិត អ្នកឱ្យបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ និងជាអ្នកឱ្យទីដេក ទីអង្គុយ និងគ្រឿងកម្រាល យ៉ាងនោះដែរ ដូចជាស្ទឹងទាំងឡាយដែលនាំទឹកទៅកាន់មហាសមុទ្រដូច្នោះឯង។»

๒. ทุติยปุญฺญาภิสนฺทสุตฺตํ

២. «ទុតិយបុញ្ញាភិសន្ទសូត្រ»

๕๒. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก [Pg.367] พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

៥២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។ ធារនៃបុណ្យ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធថា «ព្រះភគវន្តនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកកិលេស សម្មាសម្ពុទ្ធោ ព្រោះព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ព្រោះព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ សុគតោ ព្រោះព្រះអង្គយាងទៅល្អហើយ លោកវិទូ ព្រោះព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ព្រោះព្រះអង្គជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលណាក្រៃលែងជាង សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ព្រោះព្រះអង្គជាគ្រូនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ពុទ្ធោ ព្រោះព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ភគវា ព្រោះព្រះអង្គមានលាភយសសិរីនិងភាវៈចែកធម៌»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទី ១ តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ថា «ព្រះធម៌ដែលព្រះភគវន្តសម្តែងហើយដោយប្រពៃ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ជាធម៌ឱ្យផលមិនរង់ចាំកាលវេលា ជាធម៌គួរហៅឱ្យចូលមកមើល ជាធម៌គប្បីបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងច្បាស់ក្នុងចិត្តនៃខ្លួន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទី ២ តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา, เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃថា «ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះភគវន្ត ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អ ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះភគវន្ត ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះភគវន្ត ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីធម៌ជាគ្រឿងចេញចាកទុក្ខ ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះភគវន្ត ជាអ្នកប្រតិបត្តិគួរដល់សាមីចិកម្ម ព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះភគវន្តនោះ បើរាប់ជាគូនៃបុរស មាន ៤ គូ បើរាប់ជារៀងខ្លួនមាន ៨ បុគ្គល នេះគឺព្រះសង្ឃជាសាវ័កនៃព្រះភគវន្ត ជាសង្ឃគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងតម្កល់ទុកសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ គ្មានបុណ្យក្សេត្រដទៃក្រៃលែងជាងក្នុងលោកឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទី ៣ តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ปุญฺญาภิสนฺโท กุสลาภิสนฺโท สุขสฺสาหาโร โสวคฺคิโก สุขวิปาโก สคฺคสํวตฺตนิโก อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุญฺญาภิสนฺทา กุสลาภิสนฺทา สุขสฺสาหารา โสวคฺคิกา สุขวิปากา สคฺคสํวตฺตนิกา อิฏฺฐาย กนฺตาย มนาปาย หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អរិយសាវ័កជាអ្នកប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលជាទីស្រឡាញ់នៃព្រះអរិយៈ ជាសីលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនក្មាស ជាសីលជាឯករាជ្យ (មិនជាទាសៈនៃតណ្ហា) ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ មិនត្រូវទិដ្ឋិស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទី ៤ តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធារនៃបុណ្យ ធារនៃកុសលទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងនាំមកនូវសុខ ឱ្យនូវផលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសុខជាវិបាក ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីប្រាថ្នា សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីគាប់ចិត្ត សេចក្តីចម្រើន និងសេចក្តីសុខ។»

‘‘ยสฺส [Pg.368] สทฺธา ตถาคเต, อจลา สุปฺปติฏฺฐิตา;

สีลญฺจ ยสฺส กลฺยาณํ, อริยกนฺตํ ปสํสิตํ.

«សេចក្តីជំនឿរបស់បុគ្គលណា ក្នុងព្រះតថាគត មិនញាប់ញ័រ តែងតាំងនៅមាំមួន សីលរបស់បុគ្គលណា ល្អ ជាទីស្រឡាញ់នៃព្រះអរិយៈ ដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរហើយ។»

‘‘สงฺเฆ ปสาโท ยสฺสตฺถิ, อุชุภูตญฺจ ทสฺสนํ;

อทลิทฺโทติ ตํ อาหุ, อโมฆํ ตสฺส ชีวิตํ.

«សេចក្តីជ្រះថ្លារបស់បុគ្គលណា មានក្នុងព្រះសង្ឃ និងការយល់ឃើញរបស់បុគ្គលណា ត្រង់ចំពោះ (គឺការឃើញធម៌) អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ តែងហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមិនក្រីក្រឡើយ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ មិនសូន្យទទេឡើយ។»

‘‘ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญฺจ, ปสาทํ ธมฺมทสฺสนํ;

อนุยุญฺเชถ เมธาวี, สรํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. ทุติยํ;

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមានប្រាជ្ញា កាលរលឹកឃើញនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ គប្បីខ្វល់ខ្វាយក្នុងសទ្ធា សីល សេចក្តីជ្រះថ្លា និងការឃើញធម៌។» (ចប់ ទីពីរ)

๓. ปฐมสํวาสสุตฺตํ

៣. បឋមសំវាសសូត្រ

๕๓. เอกํ สมยํ ภควา อนฺตรา จ มธุรํ อนฺตรา จ เวรญฺชํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน โหติ. สมฺพหุลาปิ โข คหปตี จ คหปตานิโย จ อนฺตรา จ มธุรํ อนฺตรา จ เวรญฺชํ อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺนา โหนฺติ. อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ( ) นิสีทิ. อทฺทสํสุ โข คหปตี จ คหปตานิโย จ ภควนฺตํ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสินฺนํ. ทิสฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต คหปตี จ คหปตานิโย จ ภควา เอตทโวจ –

៥៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់កំពុងយាងទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះក្រុងមធុរា និងក្រុងវេរញ្ជា។ ពួកគហបតី និងគហបតីនីជាច្រើន ក៏កំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ ក្នុងចន្លោះក្រុងមធុរា និងក្រុងវេរញ្ជាដែរ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងចុះចាកផ្លូវ ហើយគង់នៅក្រោមម្លប់ឈើមួយ។ ពួកគហបតី និងគហបតីនីទាំងនោះ បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្រោមម្លប់ឈើមួយនោះ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះពួកគហបតី និងគហបតីនីទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘จตฺตาโรเม, คหปตโย, สํวาสา. กตเม จตฺตาโร? ฉโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ, ฉโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ, เทโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ, เทโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ.

«ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ការនៅរួមគ្នា (ការរួមរស់ជាប្តីប្រពន្ធ) នេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺខ្មោចនៅរួមនឹងខ្មោច ១ ខ្មោចនៅរួមនឹងទេវតា ១ ទេវតានៅរួមនឹងខ្មោច ១ ទេវតានៅរួមនឹងទេវតា ១។

‘‘กถญฺจ, คหปตโย, ฉโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ? อิธ, คหปตโย, สามิโก โหติ ปาณาติปาตี อทินฺนาทายี กาเมสุมิจฺฉาจารี มุสาวาที สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยาปิสฺส โหติ ปาณาติปาตินี อทินฺนาทายินี กาเมสุมิจฺฉาจารินี มุสาวาทินี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายินี ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, คหปตโย, ฉโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ.

ចុះខ្មោចនៅរួមនឹងខ្មោច តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ទោះបីភរិយារបស់ប្តីនោះ ក៏ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដែរ។ ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ខ្មោចនៅរួមនឹងខ្មោច យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ[Pg.369], คหปตโย, ฉโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ? อิธ, คหปตโย, สามิโก โหติ ปาณาติปาตี อทินฺนาทายี กาเมสุมิจฺฉาจารี มุสาวาที สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยา ขฺวสฺส โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา มุสาวาทา ปฏิวิรตา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา สีลวตี กลฺยาณธมฺมา วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, คหปตโย, ฉโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ.

ចុះខ្មោចនៅរួមនឹងទេវតា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ប៉ុន្តែភរិយារបស់ប្តីនោះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ខ្មោចនៅរួមនឹងទេវតា យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, คหปตโย, เทโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ? อิธ, คหปตโย, สามิโก โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต มุสาวาทา ปฏิวิรโต สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต สีลวา กลฺยาณธมฺโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยา ขฺวสฺส โหติ ปาณาติปาตินี…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายินี ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, คหปตโย, เทโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ.

ចុះទេវតានៅរួមនឹងខ្មោច តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ ប៉ុន្តែភរិយារបស់ប្តីនោះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ។ប។ ជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។ ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ទេវតានៅរួមនឹងខ្មោច យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, คหปตโย, เทโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ? อิธ, คหปตโย, สามิโก โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต…เป… สีลวา กลฺยาณธมฺโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยาปิสฺส โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา สีลวตี กลฺยาณธมฺมา วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, คหปตโย, เทโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ. อิเม โข, คหปตโย, จตฺตาโร สํวาสา’’ติ.

ចុះទេវតានៅរួមនឹងទេវតា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។ប។ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ ទោះបីភរិយារបស់ប្តីនោះ ក៏ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។ប។ វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដែរ។ ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ទេវតានៅរួមនឹងទេវតា យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ ការនៅរួមគ្នា ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อุโภ จ โหนฺติ ทุสฺสีลา, กทริยา ปริภาสกา;

เต โหนฺติ ชานิปตโย, ฉวา สํวาสมาคตา.

«ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រមាថ គំរាមកំហែង (សមណព្រាហ្មណ៍) ប្តីប្រពន្ធទាំងនោះ ឈ្មោះថាជាខ្មោចមកនៅរួមគ្នា។

‘‘สามิโก [Pg.370] โหติ ทุสฺสีโล, กทริโย ปริภาสโก;

ภริยา สีลวตี โหติ, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

สาปิ เทวี สํวสติ, ฉเวน ปตินา สห.

ប្តីជាអ្នកទ្រុស្តសីល កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រមាថ ប៉ុន្តែភរិយាជាអ្នកមានសីល ដឹងនូវពាក្យសុំ ប្រាសចាកសេចក្តីកំណាញ់ ភរិយានោះឈ្មោះថាជាទេវតា នៅរួមជាមួយប្តីដែលជាខ្មោច។

‘‘สามิโก สีลวา โหติ, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

ภริยา โหติ ทุสฺสีลา, กทริยา ปริภาสิกา;

สาปิ ฉวา สํวสติ, เทเวน ปตินา สห.

ប្តីជាអ្នកមានសីល ដឹងនូវពាក្យសុំ ប្រាសចាកសេចក្តីកំណាញ់ ប៉ុន្តែភរិយាជាអ្នកទ្រុស្តសីល កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រមាថ ភរិយានោះឈ្មោះថាជាខ្មោច នៅរួមជាមួយប្តីដែលជាទេវតា។

‘‘อุโภ สทฺธา วทญฺญู จ, สญฺญตา ธมฺมชีวิโน;

เต โหนฺติ ชานิปตโย, อญฺญมญฺญํ ปิยํวทา.

ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ ជាអ្នកមានសទ្ធា ដឹងនូវពាក្យសុំ មានសេចក្តីសង្រួម ចិញ្ចឹមជីវិតដោយធម៌ ប្តីប្រពន្ធទាំងនោះ តែងនិយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ទៅរកគ្នាទៅវិញទៅមក។

‘‘อตฺถาสํ ปจุรา โหนฺติ, ผาสุกํ อุปชายติ;

อมิตฺตา ทุมฺมนา โหนฺติ, อุภินฺนํ สมสีลินํ.

ផលប្រយោជន៍ទាំងឡាយរបស់ប្តីប្រពន្ធនោះ តែងចម្រើនឡើងជាច្រើន សេចក្តីសប្បាយរីករាយក៏កើតមានឡើង ពួកសត្រូវតែងមានចិត្តអាក់អន់ (មិនសប្បាយចិត្ត) ចំពោះប្តីប្រពន្ធទាំងពីរដែលមានសីលស្មើគ្នានោះ。

‘‘อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน, สมสีลพฺพตา อุโภ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. ตติยํ;

ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ មានសីលនិងវត្តស្មើគ្នា ប្រព្រឹត្តធម៌ក្នុងលោកនេះហើយ តែងត្រេកអរ រីករាយក្នុងទេវលោក ពេញចិត្តនឹងកាមគុណទាំងឡាយតាមប្រាថ្នា។» (ចប់ ទីបី)

๔. ทุติยสํวาสสุตฺตํ

៤. ទុតិយសំវាសសូត្រ

๕๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, สํวาสา. กตเม จตฺตาโร? ฉโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ, ฉโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ, เทโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ, เทโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ.

៥៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការនៅរួមគ្នា ៤ យ៉ាងនេះ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺខ្មោចនៅរួមនឹងខ្មោច ១ ខ្មោចនៅរួមនឹងទេវតា ១ ទេវតានៅរួមនឹងខ្មោច ១ ទេវតានៅរួមនឹងទេវតា ១។

‘‘กถญฺจ[Pg.371], ภิกฺขเว, ฉโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ. อิธ, ภิกฺขเว, สามิโก โหติ ปาณาติปาตี อทินฺนาทายี กาเมสุมิจฺฉาจารี มุสาวาที ปิสุณวาโจ ผรุสวาโจ สมฺผปฺปลาปี อภิชฺฌาลุ พฺยาปนฺนจิตฺโต มิจฺฉาทิฏฺฐิโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยาปิสฺส โหติ ปาณาติปาตินี อทินฺนาทายินี กาเมสุมิจฺฉาจารินี มุสาวาทินี ปิสุณวาจา ผรุสวาจา สมฺผปฺปลาปินี อภิชฺฌาลุนี พฺยาปนฺนจิตฺตา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ฉโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ.

ចុះខ្មោចនៅរួមនឹងខ្មោច តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកនិយាយញុះញង់ ជាអ្នកនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ជាអ្នកនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកមានអភិជ្ឈា មានចិត្តព្យាបាទ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ទោះបីភរិយារបស់ប្តីនោះ ក៏ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកនិយាយញុះញង់ ជាអ្នកនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ជាអ្នកនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកមានអភិជ្ឈា មានចិត្តព្យាបាទ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្មោចនៅរួមនឹងខ្មោច យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ฉโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ? อิธ, ภิกฺขเว, สามิโก โหติ ปาณาติปาตี…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิโก ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยา ขฺวสฺส โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา มุสาวาทา ปฏิวิรตา ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรตา ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรตา สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรตา อนภิชฺฌาลุนี อพฺยาปนฺนจิตฺตา สมฺมาทิฏฺฐิกา สีลวตี กลฺยาณธมฺมา วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ฉโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ.

ចុះខ្មោចនៅរួមនឹងទេវតា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកសម្លាប់សត្វ។ប។ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ប៉ុន្តែភរិយារបស់ប្តីនោះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការនិយាយញុះញង់ វៀរចាកការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក វៀរចាកការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកមិនមានអភិជ្ឈា មានចិត្តមិនព្យាបាទ មានសម្មាទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្មោចនៅរួមនឹងទេវតា យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, เทโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ? อิธ, ภิกฺขเว, สามิโก โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต มุสาวาทา ปฏิวิรโต ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต อนภิชฺฌาลุ อพฺยาปนฺนจิตฺโต สมฺมาทิฏฺฐิโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยา ขฺวสฺส โหติ ปาณาติปาตินี…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, เทโว ฉวาย สทฺธึ สํวสติ.

ចុះទេវតានៅរួមនឹងខ្មោច តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការនិយាយញុះញង់ វៀរចាកការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក វៀរចាកការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកមិនមានអភិជ្ឈា មានចិត្តមិនព្យាបាទ មានសម្មាទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ ប៉ុន្តែភរិយារបស់ប្តីនោះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ។ប។ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានចិត្តត្រូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់រួបរឹត រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកជេរប្រមាថ គំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានៅរួមនឹងខ្មោច យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, เทโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ? อิธ, ภิกฺขเว, สามิโก โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต…เป… สมฺมาทิฏฺฐิโก สีลวา กลฺยาณธมฺโม วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสกปริภาสโก สมณพฺราหฺมณานํ; ภริยาปิสฺส โหติ ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา…เป… สมฺมาทิฏฺฐิกา สีลวตี กลฺยาณธมฺมา วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ อนกฺโกสิกปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, เทโว เทวิยา สทฺธึ สํวสติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร สํวาสา’’ติ.

ចុះទេវតានៅរួមនឹងទេវតា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ប្តីជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។ប។ មានសម្មាទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ ទោះបីភរិយារបស់ប្តីនោះ ក៏ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ។ប។ មានសម្មាទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ រស់នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដោយចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ មិនជេរប្រមាថ មិនគំរាមកំហែងដល់សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវតានៅរួមនឹងទេវតា យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការនៅរួមគ្នា ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อุโภ จ โหนฺติ ทุสฺสีลา, กทริยา ปริภาสกา;

เต โหนฺติ ชานิปตโย, ฉวา สํวาสมาคตา.

«ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រមាថ គំរាមកំហែង (សមណព្រាហ្មណ៍) ប្តីប្រពន្ធទាំងនោះ ឈ្មោះថាជាខ្មោចមកនៅរួមគ្នា។

‘‘สามิโก [Pg.372] โหติ ทุสฺสีโล, กทริโย ปริภาสโก;

ภริยา สีลวตี โหติ, วทญฺญู วีตมจฺฉรา;

สาปิ เทวี สํวสติ, ฉเวน ปตินา สห.

ប្តីជាអ្នកទ្រុស្តសីល កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រមាថ ប៉ុន្តែភរិយាជាអ្នកមានសីល ដឹងនូវពាក្យសុំ ប្រាសចាកសេចក្តីកំណាញ់ ភរិយានោះឈ្មោះថាជាទេវតា នៅរួមជាមួយប្តីដែលជាខ្មោច។

‘‘สามิโก สีลวา โหติ, วทญฺญู วีตมจฺฉโร;

ภริยา โหติ ทุสฺสีลา, กทริยา ปริภาสิกา;

สาปิ ฉวา สํวสติ, เทเวน ปตินา สห.

ប្តីជាអ្នកមានសីល ដឹងនូវពាក្យសុំ ប្រាសចាកសេចក្តីកំណាញ់ ប៉ុន្តែភរិយាជាអ្នកទ្រុស្តសីល កំណាញ់ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រមាថ ភរិយានោះឈ្មោះថាជាខ្មោច នៅរួមជាមួយប្តីដែលជាទេវតា។

‘‘อุโภ สทฺธา วทญฺญู จ, สญฺญตา ธมฺมชีวิโน;

เต โหนฺติ ชานิปตโย, อญฺญมญฺญํ ปิยํวทา.

ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ ជាអ្នកមានសទ្ធា ដឹងនូវពាក្យសុំ មានសេចក្តីសង្រួម ចិញ្ចឹមជីវិតដោយធម៌ ប្តីប្រពន្ធទាំងនោះ តែងនិយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ទៅរកគ្នាទៅវិញទៅមក。

‘‘อตฺถาสํ ปจุรา โหนฺติ, ผาสุกํ อุปชายติ;

อมิตฺตา ทุมฺมนา โหนฺติ, อุภินฺนํ สมสีลินํ.

ផលប្រយោជន៍ទាំងឡាយរបស់ប្តីប្រពន្ធនោះ តែងចម្រើនឡើងជាច្រើន សេចក្តីសប្បាយរីករាយក៏កើតមានឡើង ពួកសត្រូវតែងមានចិត្តអាក់អន់ (មិនសប្បាយចិត្ត) ចំពោះប្តីប្រពន្ធទាំងពីរដែលមានសីលស្មើគ្នានោះ។

‘‘อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน, สมสีลพฺพตา อุโภ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. จตุตฺถํ;

ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់ មានសីលនិងវត្តស្មើគ្នា ប្រព្រឹត្តធម៌ក្នុងលោកនេះហើយ តែងត្រេកអរ រីករាយក្នុងទេវលោក ពេញចិត្តនឹងកាមគុណទាំងឡាយតាមប្រាថ្នា។» (ចប់ ទីបួន)

๕. ปฐมสมชีวีสุตฺตํ

៥. បឋមសមជីវីសូត្រ

๕๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ภคฺเคสุ วิหรติ สุสุมารคิเร เภสกฬาวเน มิคทาเย. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน นกุลปิตุโน คหปติสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข นกุลปิตา จ คหปติ นกุลมาตา จ คหปตานี เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข นกุลปิตา คหปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

៥៥. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភគ្គជនបទ លើភ្នំសុំសុមារគិរ ក្នុងភេសកឡាវនមិគទាយវ័ន។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់លំនៅរបស់នកុលបិតុគហបតី លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះឯង នកុលបិតុគហបតី និងនកុលមាតុគហបតានី ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះនកុលបិតុគហបតី អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘ยโต เม, ภนฺเต, นกุลมาตา คหปตานี ทหรสฺเสว ทหรา อานีตา, นาภิชานามิ นกุลมาตรํ คหปตานึ มนสาปิ อติจริตา, กุโต ปน กาเยน! อิจฺเฉยฺยาม มยํ, ภนฺเต, ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุํ อภิสมฺปรายญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุ’’นฺติ. นกุลมาตาปิ โข คหปตานี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยโตหํ, ภนฺเต, นกุลปิตุโน คหปติสฺส ทหรสฺเสว ทหรา อานีตา, นาภิชานามิ นกุลปิตรํ คหปตึ มนสาปิ อติจริตา, กุโต ปน กาเยน! อิจฺเฉยฺยาม มยํ, ภนฺเต[Pg.373], ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุํ อภิสมฺปรายญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุ’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាំងពីខ្ញុំព្រះអង្គបាននកុលមាតុគហបតានី ជាភរិយា តាំងពីនាងនៅក្មេង និងខ្ញុំព្រះអង្គក៏នៅក្មេងមក ខ្ញុំព្រះអង្គមិនដែលដឹងខ្លួនថា បានប្រព្រឹត្តកន្លងនកុលមាតុគហបតានី សូម្បីតែដោយចិត្តឡើយ ចំណង់បើដោយកាយ នឹងមានមកពីណា! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំទាំងពីរប្រាថ្នាចង់ឃើញគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិផង ក្នុងបរលោកផង។» ចំណែកឯនកុលមាតុគហបតានី ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះដែរថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាំងពីខ្ញុំម្ចាស់ ត្រូវបានគេនាំមកជូននកុលបិតុគហបតី ជាស្វាមី តាំងពីគាត់នៅក្មេង និងខ្ញុំម្ចាស់ក៏នៅក្មេងមក ខ្ញុំម្ចាស់មិនដែលដឹងខ្លួនថា បានប្រព្រឹត្តកន្លងនកុលបិតុគហបតី សូម្បីតែដោយចិត្តឡើយ ចំណង់បើដោយកាយ នឹងមានមកពីណា! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំទាំងពីរប្រាថ្នាចង់ឃើញគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិផង ក្នុងបរលោកផង។»

‘‘อากงฺเขยฺยุํ เจ, คหปตโย, อุโภ ชานิปตโย ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุํ อภิสมฺปรายญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุํ อุโภว อสฺสุ สมสทฺธา สมสีลา สมจาคา สมปญฺญา, เต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อญฺญมญฺญํ ปสฺสนฺติ อภิสมฺปรายญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสฺสนฺตี’’ติ.

«ម្នាលគហបតីទាំងឡាយ បើស្វាមីភរិយាទាំងពីរ ប្រាថ្នាចង់ឃើញគ្នាទៅវិញទៅមក ទាំងក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ ទាំងក្នុងបរលោក គប្បីជាអ្នកមានសទ្ធាស្មើគ្នា មានសីលស្មើគ្នា មានចាគៈស្មើគ្នា មានបញ្ញាស្មើគ្នា ជនទាំងពីរនោះ តែងបានឃើញគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិផង ក្នុងបរលោកផង ដោយពិត។»

‘‘อุโภ สทฺธา วทญฺญู จ, สญฺญตา ธมฺมชีวิโน;

เต โหนฺติ ชานิปตโย, อญฺญมญฺญํ ปิยํวทา.

«ស្វាមីភរិយាទាំងពីរ ជាអ្នកមានសទ្ធា ដឹងនូវពាក្យពេចន៍របស់អ្នកសូម មានសេចក្តីសង្រួម រស់នៅដោយធម៌ តែងនិយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ទៅវិញទៅមក។

‘‘อตฺถาสํ ปจุรา โหนฺติ, ผาสุกํ อุปชายติ;

อมิตฺตา ทุมฺมนา โหนฺติ, อุภินฺนํ สมสีลินํ.

ផលប្រយោជន៍ទាំងឡាយរបស់ស្វាមីភរិយានោះ តែងមានច្រើន សេចក្តីសប្បាយក៏កើតឡើង ពួកសត្រូវតែងខូចចិត្ត ចំពោះស្វាមីភរិយាទាំងពីរ ដែលមានសីលស្មើគ្នានោះ។

‘‘อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน, สมสีลพฺพตา อุโภ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. ปญฺจมํ;

ស្វាមីភរិយាទាំងពីរ មានសីលនិងវត្តស្មើគ្នា ប្រព្រឹត្តធម៌ក្នុងលោកនេះហើយ តែងជាអ្នកត្រេកអរ រីករាយក្នុងទេវលោក ពេញចិត្តនឹងកាមគុណទាំងឡាយ។» (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. ทุติยสมชีวีสุตฺตํ

៦. ទុតិយសមជីវីសូត្រ

๕๖. ‘‘อากงฺเขยฺยุํ เจ, ภิกฺขเว, อุโภ ชานิปตโย ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุํ อภิสมฺปรายญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสฺสิตุํ อุโภว อสฺสุ สมสทฺธา สมสีลา สมจาคา สมปญฺญา, เต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม อญฺญมญฺญํ ปสฺสนฺติ อภิสมฺปรายญฺจ อญฺญมญฺญํ ปสฺสนฺตี’’ติ.

៥៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើស្វាមីភរិយាទាំងពីរ ប្រាថ្នាចង់ឃើញគ្នាទៅវិញទៅមក ទាំងក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ ទាំងក្នុងបរលោក គប្បីជាអ្នកមានសទ្ធាស្មើគ្នា មានសីលស្មើគ្នា មានចាគៈស្មើគ្នា មានបញ្ញាស្មើគ្នា ជនទាំងពីរនោះ តែងបានឃើញគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិផង ក្នុងបរលោកផង ដោយពិត។»

‘‘อุโภ สทฺธา วทญฺญู จ, สญฺญตา ธมฺมชีวิโน;

เต โหนฺติ ชานิปตโย, อญฺญมญฺญํ ปิยํวทา.

«ស្វាមីភរិយាទាំងពីរ ជាអ្នកមានសទ្ធា ដឹងនូវពាក្យពេចន៍របស់អ្នកសូម មានសេចក្តីសង្រួម រស់នៅដោយធម៌ តែងនិយាយពាក្យជាទីស្រឡាញ់ទៅវិញទៅមក។

‘‘อตฺถาสํ ปจุรา โหนฺติ, ผาสุกํ อุปชายติ;

อมิตฺตา ทุมฺมนา โหนฺติ, อุภินฺนํ สมสีลินํ.

ផលប្រយោជន៍ទាំងឡាយរបស់ស្វាមីភរិយានោះ តែងមានច្រើន សេចក្តីសប្បាយក៏កើតឡើង ពួកសត្រូវតែងខូចចិត្ត ចំពោះស្វាមីភរិយាទាំងពីរ ដែលមានសីលស្មើគ្នានោះ។

‘‘อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน, สมสีลพฺพตา อุโภ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. ฉฏฺฐํ;

ស្វាមីភរិយាទាំងពីរ មានសីលនិងវត្តស្មើគ្នា ប្រព្រឹត្តធម៌ក្នុងលោកនេះហើយ តែងជាអ្នកត្រេកអរ រីករាយក្នុងទេវលោក ពេញចិត្តនឹងកាមគុណទាំងឡាយ।» (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. สุปฺปวาสาสุตฺตํ

៧. សុប្បវាសាសូត្រ

๕๗. เอกํ สมยํ ภควา โกลิเยสุ วิหรติ ปชฺชนิกํ นาม โกลิยานํ นิคโม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย [Pg.374] เยน สุปฺปวาสาย โกลิยธีตุยา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา ภควนฺตํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สุปฺปวาสํ โกลิยธีตรํ ภควา เอตทโวจ –

៥៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកោលិយជនបទ ក្នុងនិគមរបស់ពួកកោលិយៈ ឈ្មោះបជ្ជនិកៈ។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់លំនៅរបស់នាងសុប្បវាសា ជាកោលិយធីតា លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះឯង នាងសុប្បវាសា ជាកោលិយធីតា បានខ្នះខ្នែងថ្វាយបង្គំ និងវេរខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំង ដោយដៃខ្លួនឯង ញ៉ាំងព្រះដ៏មានព្រះភាគឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សោយរួច ហើយលាងព្រះហស្តនិងបាត្រហើយ នាងសុប្បវាសា ជាកោលិយធីតា ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់នាងសុប្បវាសា ជាកោលិយធីតា ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘โภชนํ, สุปฺปวาเส, เทนฺตี อริยสาวิกา ปฏิคฺคาหกานํ จตฺตาริ ฐานานิ เทติ. กตมานิ จตฺตาริ? อายุํ เทติ, วณฺณํ เทติ, สุขํ เทติ, พลํ เทติ. อายุํ โข ปน ทตฺวา อายุสฺส ภาคินี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. วณฺณํ ทตฺวา วณฺณสฺส ภาคินี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. สุขํ ทตฺวา สุขสฺส ภาคินี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. พลํ ทตฺวา พลสฺส ภาคินี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. โภชนํ, สุปฺปวาเส, เทนฺตี อริยสาวิกา ปฏิคฺคาหกานํ อิมานิ จตฺตาริ ฐานานิ เทตี’’ติ.

«ម្នាលនាងសុប្បវាសា អរិយសាវិកា កាលបើថ្វាយភោជនាហារ ឈ្មោះថា ឱ្យនូវហេតុ ៤ យ៉ាង ដល់បដិគ្គាហកៈ។ ហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឱ្យអាយុ ១ ឱ្យពណ៌សម្បុរ ១ ឱ្យសេចក្តីសុខ ១ ឱ្យកម្លាំង ១។ លុះឱ្យអាយុហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃអាយុ ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ លុះឱ្យពណ៌សម្បុរហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃពណ៌សម្បុរ ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ លុះឱ្យសេចក្តីសុខហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីសុខ ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ លុះឱ្យកម្លាំងហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃកម្លាំង ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ ម្នាលនាងសុប្បវាសា អរិយសាវិកា កាលបើថ្វាយភោជនាហារ ឈ្មោះថា ឱ្យនូវហេតុ ៤ យ៉ាងនេះ ដល់បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ។»

‘‘สุสงฺขตํ โภชนํ ยา ททาติ,สุจึ ปณีตํ รสสา อุเปตํ;

สา ทกฺขิณา อุชฺชุคเตสุ ทินฺนา,จรณูปปนฺเนสุ มหคฺคเตสุ;

ปุญฺเญน ปุญฺญํ สํสนฺทมานา,มหปฺผลา โลกวิทูน วณฺณิตา.

«នារីណា តែងផ្តល់នូវភោជនាហារដែលគេចាត់ចែងយ៉ាងល្អ ស្អាត សម្រិតសម្រាំង ប្រកបដោយរសជាតិដ៏ឆ្ងាញ់ ទាននោះដែលនាងបានថ្វាយចំពោះលោកអ្នកមានចិត្តត្រង់ មានសីលធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងដល់នូវគុណដ៏ធំធេង តែងជាទានផ្សារភ្ជាប់បុណ្យទៅនឹងបុណ្យ មានផលច្រើន ដែលព្រះពុទ្ធទាំងឡាយជាអ្នកជ្រាបច្បាស់នូវលោក ទ្រង់សរសើរហើយ។

‘‘เอตาทิสํ ยญฺญมนุสฺสรนฺตา,เย เวทชาตา วิจรนฺติ โลเก;

วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ สมูลํ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. สตฺตมํ;

ជនទាំងឡាយណា រលឹកឃើញនូវទានមានសភាពយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីរីករាយ កើតឡើងហើយ តែងត្រេកអរក្នុងលោក កម្ចាត់បង់នូវមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ព្រមទាំងឫសគល់ចេញបាន ជនទាំងនោះ មិនត្រូវគេតិះដៀលឡើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។» (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. สุทตฺตสุตฺตํ

៨. សុទត្តសូត្រ

๕๘. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

៥៨. គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘โภชนํ[Pg.375], คหปติ, ททมาโน อริยสาวโก ปฏิคฺคาหกานํ จตฺตาริ ฐานานิ เทติ. กตมานิ จตฺตาริ? อายุํ เทติ, วณฺณํ เทติ, สุขํ เทติ, พลํ เทติ. อายุํ โข ปน ทตฺวา อายุสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. วณฺณํ ทตฺวา… สุขํ ทตฺวา… พลํ ทตฺวา พลสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. โภชนํ, คหปติ, ททมาโน อริยสาวโก ปฏิคฺคาหกานํ อิมานิ จตฺตาริ ฐานานิ เทตี’’ติ.

«ម្នាលគហបតី អរិយសាវក កាលបើឱ្យភោជនាហារ ឈ្មោះថា ឱ្យនូវហេតុ ៤ យ៉ាង ដល់បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ។ ហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឱ្យអាយុ ១ ឱ្យពណ៌សម្បុរ ១ ឱ្យសេចក្តីសុខ ១ ឱ្យកម្លាំង ១។ លុះឱ្យអាយុហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃអាយុ ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ លុះឱ្យពណ៌សម្បុរហើយ... លុះឱ្យសេចក្តីសុខហើយ... លុះឱ្យកម្លាំងហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃកម្លាំង ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ ម្នាលគហបតី អរិយសាវក កាលបើឱ្យភោជនាហារ ឈ្មោះថា ឱ្យនូវហេតុ ៤ យ៉ាងនេះ ដល់បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ។»

‘‘โย สญฺญตานํ ปรทตฺตโภชินํ,กาเลน สกฺกจฺจ ททาติ โภชนํ;

จตฺตาริ ฐานานิ อนุปฺปเวจฺฉติ,อายุญฺจ วณฺณญฺจ สุขํ พลญฺจ.

«បុគ្គលណា តែងផ្តល់នូវភោជនាហារតាមកាលដ៏គួរ ដោយគោរព ចំពោះលោកអ្នកសង្រួមខ្លួន ដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារដែលអ្នកដទៃឱ្យ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ផ្តល់នូវហេតុ ៤ យ៉ាង គឺអាយុផង ពណ៌សម្បុរផង សេចក្តីសុខផង កម្លាំងផង។

‘‘โส อายุทายี วณฺณทายี, สุขํ พลํ ทโท นโร;

ทีฆายุ ยสวา โหติ, ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

នរជននោះ ជាអ្នកឱ្យអាយុ ឱ្យពណ៌សម្បុរ ឱ្យសេចក្តីសុខ និងឱ្យកម្លាំង តែងជាអ្នកមានអាយុវែង មានយសសក្តិ ក្នុងទីកន្លែងដែលខ្លួនទៅកើតនោះៗ។» (ចប់ សូត្រទី៨)

๙. โภชนสุตฺตํ

៩. ភោជនសូត្រ

๕๙. ‘‘โภชนํ, ภิกฺขเว, ททมาโน ทายโก ปฏิคฺคาหกานํ จตฺตาริ ฐานานิ เทติ. กตมานิ จตฺตาริ? อายุํ เทติ, วณฺณํ เทติ, สุขํ เทติ, พลํ เทติ. อายุํ โข ปน ทตฺวา อายุสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. วณฺณํ ทตฺวา… สุขํ ทตฺวา… พลํ ทตฺวา พลสฺส ภาคี โหติ ทิพฺพสฺส วา มานุสสฺส วา. โภชนํ, ภิกฺขเว, ททมาโน ทายโก ปฏิคฺคาหกานํ อิมานิ จตฺตาริ ฐานานิ เทตี’’ติ.

៥៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាយក កាលបើឱ្យភោជនាហារ ឈ្មោះថា ឱ្យនូវហេតុ ៤ យ៉ាង ដល់បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ។ ហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺឱ្យអាយុ ១ ឱ្យពណ៌សម្បុរ ១ ឱ្យសេចក្តីសុខ ១ ឱ្យកម្លាំង ១។ លុះឱ្យអាយុហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃអាយុ ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ លុះឱ្យពណ៌សម្បុរហើយ... លុះឱ្យសេចក្តីសុខហើយ... លុះឱ្យកម្លាំងហើយ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃកម្លាំង ជាទិព្វក្តី ជាមនុស្សក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាយក កាលបើឱ្យភោជនាហារ ឈ្មោះថា ឱ្យនូវហេតុ ៤ យ៉ាងនេះ ដល់បដិគ្គាហកៈទាំងឡាយ។»

‘‘โย สญฺญตานํ ปรทตฺตโภชินํ,กาเลน สกฺกจฺจ ททาติ โภชนํ;

จตฺตาริ ฐานานิ อนุปฺปเวจฺฉติ,อายุญฺจ วณฺณญฺจ สุขํ พลญฺจ.

«បុគ្គលណា តែងផ្តល់នូវភោជនាហារតាមកាលដ៏គួរ ដោយគោរព ចំពោះលោកអ្នកសង្រួមខ្លួន ដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារដែលអ្នកដទៃឱ្យ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា ផ្តល់នូវហេតុ ៤ យ៉ាង គឺអាយុផង ពណ៌សម្បុរផង សេចក្តីសុខផង កម្លាំងផង។

‘‘โส อายุทายี วณฺณทายี, สุขํ พลํ ทโท นโร;

ทีฆายุ ยสวา โหติ, ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชตี’’ติ. นวมํ;

នរជននោះ ជាអ្នកឱ្យអាយុ ឱ្យពណ៌សម្បុរ ឱ្យសេចក្តីសុខ និងឱ្យកម្លាំង តែងជាអ្នកមានអាយុវែង មានយសសក្តិ ក្នុងទីកន្លែងដែលខ្លួនទៅកើតនោះៗ។» (ចប់ សូត្រទី៩)

๑๐. คิหิสามีจิสุตฺตํ

១០. គិហិសាមីចិសូត្រ

๖๐. อถ [Pg.376] โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

៦០. គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘จตูหิ โข, คหปติ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อริยสาวโก คิหิสามีจิปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ ยโสปฏิลาภินึ สคฺคสํวตฺตนิกํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ จีวเรน, ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ ปิณฺฑปาเตน, ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ เสนาสเนน, ภิกฺขุสงฺฆํ ปจฺจุปฏฺฐิโต โหติ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. อิเมหิ โข, คหปติ, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อริยสาวโก คิหิสามีจิปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ ยโสปฏิลาภินึ สคฺคสํวตฺตนิก’’นฺติ.

«ម្នាលគហបតី អរិយសាវក ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ឈ្មោះថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រូវតាមគន្លងធម៌របស់គ្រហស្ថ ជាធម៌នាំឱ្យបានយសសក្តិ នាំឱ្យទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតី អរិយសាវកក្នុងសាសនានេះ តែងទំនុកបម្រុងព្រះភិក្ខុសង្ឃដោយចីវរ ១ ទំនុកបម្រុងព្រះភិក្ខុសង្ឃដោយបិណ្ឌបាត ១ ទំនុកបម្រុងព្រះភិក្ខុសង្ឃដោយសេនាសនៈ ១ ទំនុកបម្រុងព្រះភិក្ខុសង្ឃដោយគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ១។ ម្នាលគហបតី អរិយសាវក ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រូវតាមគន្លងធម៌របស់គ្រហស្ថ ជាធម៌នាំឱ្យបានយសសក្តិ នាំឱ្យទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌។»

‘‘คิหิสามีจิปฏิปทํ, ปฏิปชฺชนฺติ ปณฺฑิตา;

สมฺมคฺคเต สีลวนฺเต, จีวเรน อุปฏฺฐิตา.

«ពួកបណ្ឌិត តែងប្រតិបត្តិត្រូវតាមគន្លងធម៌របស់គ្រហស្ថ តែងទំនុកបម្រុងលោកអ្នកប្រតិបត្តិល្អ មានសីលធម៌ ដោយចីវរ

ปิณฺฑปาตสยเนน, คิลานปฺปจฺจเยน จ;

เตสํ ทิวา จ รตฺโต จ, สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ;

สคฺคญฺจ กมติฏฺฐานํ, กมฺมํ กตฺวาน ภทฺทก’’นฺติ. ทสมํ;

ដោយបិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ច័យ បុណ្យរបស់បណ្ឌិតទាំងនោះ តែងចម្រើនជានិច្ច ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ លុះបានធ្វើអំពើដ៏ល្អហើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។» (ចប់ សូត្រទី១០)

ปุญฺญาภิสนฺทวคฺโค ปฐโม.

បុញ្ញាភិសន្ទវគ្គ ទី១ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ทฺเว ปุญฺญาภิสนฺทา ทฺเว จ, สํวาสา สมชีวิโน;

สุปฺปวาสา สุทตฺโต จ, โภชนํ คิหิสามิจีติ.

និយាយអំពីបុញ្ញាភិសន្ទសូត្រ ២ លើក សំវាសសូត្រ ២ លើក សមជីវីសូត្រ សុប្បវាសាសូត្រ សុទត្តសូត្រ ភោជនសូត្រ និងគិហិសាមីចិសូត្រ។

(๗) ๒. ปตฺตกมฺมวคฺโค

(៧) ២. បត្តកម្មវគ្គ

๑. ปตฺตกมฺมสุตฺตํ

១. បត្តកម្មសូត្រ

๖๑. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

៦១. គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘จตฺตาโรเม[Pg.377], คหปติ, ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ทุลฺลภา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? โภคา เม อุปฺปชฺชนฺตุ สหธมฺเมนาติ, อยํ ปฐโม ธมฺโม อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ.

«ម្នាលគហបតី ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការប្រាថ្នាថា «សូមឱ្យភោគទ្រព្យទាំងឡាយ កើតឡើងដល់អាត្មាអញដោយធម៌» នេះជាធម៌ទី១ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។

‘‘โภเค ลทฺธา สหธมฺเมน ยโส เม อาคจฺฉตุ สห ญาตีหิ สห อุปชฺฌาเยหีติ, อยํ ทุติโย ธมฺโม อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ.

កាលបើបានភោគទ្រព្យដោយធម៌ហើយ ក៏ប្រាថ្នាថា «សូមឱ្យយសសក្តិ មកដល់អាត្មាអញ ព្រមទាំងញាតិសន្តាន និងគ្រូអាចារ្យទាំងឡាយ» នេះជាធម៌ទី២ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។

‘‘โภเค ลทฺธา สหธมฺเมน ยสํ ลทฺธา สห ญาตีหิ สห อุปชฺฌาเยหิ จิรํ ชีวามิ ทีฆมายุํ ปาเลมีติ, อยํ ตติโย ธมฺโม อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ.

កាលបើបានភោគទ្រព្យដោយធម៌ បានយសសក្តិព្រមទាំងញាតិសន្តាន និងគ្រូអាចារ្យទាំងឡាយហើយ ក៏ប្រាថ្នាថា «សូមឱ្យអាត្មាអញរស់នៅបានយូរអង្វែង ថែរក្សាអាយុឱ្យវែងអនាយក» នេះជាធម៌ទី៣ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។

‘‘โภเค ลทฺธา สหธมฺเมน ยสํ ลทฺธา สห ญาตีหิ สห อุปชฺฌาเยหิ จิรํ ชีวิตฺวา ทีฆมายุํ ปาเลตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชามีติ, อยํ จตุตฺโถ ธมฺโม อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเม โข, คหปติ, จตฺตาโร ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ทุลฺลภา โลกสฺมึ.

កាលបើបានភោគទ្រព្យដោយធម៌ បានយសសក្តិព្រមទាំងញាតិសន្តាន និងគ្រូអាចារ្យទាំងឡាយ រស់នៅបានយូរអង្វែង ថែរក្សាអាយុឱ្យវែងហើយ ក៏ប្រាថ្នាថា «លុះរលាយកាយ បន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ សូមឱ្យអាត្មាអញបានទៅកើតក្នុងសុគតិភពសួគ៌» នេះជាធម៌ទី៤ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ម្នាលគហបតី ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីពេញចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។»

‘‘อิเมสํ โข, คหปติ, จตุนฺนํ ธมฺมานํ อิฏฺฐานํ กนฺตานํ มนาปานํ ทุลฺลภานํ โลกสฺมึ จตฺตาโร ธมฺมา ปฏิลาภาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, จาคสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา.

«ម្នាលគហបតី ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវធម៌ ៤ យ៉ាង ដែលជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសទ្ធាសម្បទា សីលសម្បទា ចាគសម្បទា បញ្ញាសម្បទា។

‘‘กตมา จ, คหปติ, สทฺธาสมฺปทา? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก สทฺโธ โหติ, สทฺทหติ ตถาคตสฺส โพธึ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ, สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. อยํ วุจฺจติ, คหปติ, สทฺธาสมฺปทา.

ម្នាលគហបតី ចុះសទ្ធាសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី អរិយសាវកក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជឿជាក់នូវការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះតថាគតថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកកិលេស សម្មាសម្ពុទ្ធោ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ព្រោះទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ សុគតោ ព្រោះទ្រង់យាងទៅល្អហើយ លោកវិទូ ព្រោះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ព្រោះទ្រង់ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលណាក្រៃលែងជាង សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ព្រោះទ្រង់ជាសាស្តាចារ្យនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ពុទ្ធោ ព្រោះទ្រង់ត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ភគវា ព្រោះទ្រង់មានលាភយសសិរីសួស្តី និងភោគធម៌ដ៏ក្រៃលែង»។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា សទ្ធាសម្បទា។

‘‘กตมา จ, คหปติ, สีลสมฺปทา? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, คหปติ, สีลสมฺปทา.

ម្នាលគហបតី ចុះសីលសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី អរិយសាវកក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... វៀរចាកការសេពគ្រឿងស្រវឹង គឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា សីលសម្បទា។

‘‘กตมา จ, คหปติ, จาคสมฺปทา? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อยํ วุจฺจติ, คหปติ, จาคสมฺปทา.

ម្នាលគហបតី ចុះចាគសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី អរិយសាវកក្នុងលោកនេះ មានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាអ្នកមានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាតហើយ ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទាន។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា ចាគសម្បទា។

‘‘กตมา [Pg.378] จ, คหปติ, ปญฺญาสมฺปทา? อภิชฺฌาวิสมโลภาภิภูเตน, คหปติ, เจตสา วิหรนฺโต อกิจฺจํ กโรติ, กิจฺจํ อปราเธติ. อกิจฺจํ กโรนฺโต กิจฺจํ อปราเธนฺโต ยสา จ สุขา จ ธํสติ. พฺยาปาทาภิภูเตน, คหปติ, เจตสา วิหรนฺโต อกิจฺจํ กโรติ, กิจฺจํ อปราเธติ. อกิจฺจํ กโรนฺโต กิจฺจํ อปราเธนฺโต ยสา จ สุขา จ ธํสติ. ถินมิทฺธาภิภูเตน, คหปติ, เจตสา วิหรนฺโต อกิจฺจํ กโรติ กิจฺจํ อปราเธติ. อกิจฺจํ กโรนฺโต กิจฺจํ อปราเธนฺโต ยสา จ สุขา จ ธํสติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจาภิภูเตน, คหปติ, เจตสา วิหรนฺโต อกิจฺจํ กโรติ, กิจฺจํ อปราเธติ. อกิจฺจํ กโรนฺโต กิจฺจํ อปราเธนฺโต ยสา จ สุขา จ ธํสติ. วิจิกิจฺฉาภิภูเตน, คหปติ, เจตสา วิหรนฺโต อกิจฺจํ กโรติ, กิจฺจํ อปราเธติ. อกิจฺจํ กโรนฺโต กิจฺจํ อปราเธนฺโต ยสา จ สุขา จ ธํสติ.

ម្នាលគហបតី ចុះបញ្ញាសម្បទា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលមានចិត្តត្រូវអភិជ្ឈាវិសមលោភៈគ្របសង្កត់ហើយ តែងធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ។ កាលបើធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ យសនិងសេចក្តីសុខ តែងសាបសូន្យទៅ។ បុគ្គលដែលមានចិត្តត្រូវព្យាបាទគ្របសង្កត់ហើយ តែងធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ។ កាលបើធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ យសនិងសេចក្តីសុខ តែងសាបសូន្យទៅ។ បុគ្គលដែលមានចិត្តត្រូវថីនមិទ្ធៈគ្របសង្កត់ហើយ តែងធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ។ កាលបើធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ យសនិងសេចក្តីសុខ តែងសាបសូន្យទៅ។ បុគ្គលដែលមានចិត្តត្រូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈគ្របសង្កត់ហើយ តែងធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ។ កាលបើធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ យសនិងសេចក្តីសុខ តែងសាបសូន្យទៅ។ បុគ្គលដែលមានចិត្តត្រូវវិចិកិច្ឆាគ្របសង្កត់ហើយ តែងធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ។ កាលបើធ្វើនូវអំពើដែលមិនគួរធ្វើ មិនធ្វើនូវអំពើដែលគួរធ្វើ យសនិងសេចក្តីសុខ តែងសាបសូន្យទៅ។

‘‘ส โข โส, คหปติ, อริยสาวโก อภิชฺฌาวิสมโลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา อภิชฺฌาวิสมโลภํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสํ ปชหติ. พฺยาปาโท จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา พฺยาปาทํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสํ ปชหติ. ถินมิทฺธํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา ถินมิทฺธํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสํ ปชหติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสํ ปชหติ. วิจิกิจฺฉา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา วิจิกิจฺฉํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสํ ปชหติ.

ម្នាលគហបតី អរិយសាវកនោះឯង ដឹងច្បាស់ថា «អភិជ្ឈាវិសមលោភៈ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ដូច្នេះហើយ តែងលះបង់នូវអភិជ្ឈាវិសមលោភៈ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តចេញ។ ដឹងច្បាស់ថា «ព្យាបាទ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ដូច្នេះហើយ តែងលះបង់នូវព្យាបាទ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តចេញ។ ដឹងច្បាស់ថា «ថីនមិទ្ធៈ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ដូច្នេះហើយ តែងលះបង់នូវថីនមិទ្ធៈ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តចេញ។ ដឹងច្បាស់ថា «ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ដូច្នេះហើយ តែងលះបង់នូវឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តចេញ។ ដឹងច្បាស់ថា «វិចិកិច្ឆា ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ដូច្នេះហើយ តែងលះបង់នូវវិចិកិច្ឆា ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តចេញ។

‘‘ยโต จ โข, คหปติ, อริยสาวกสฺส อภิชฺฌาวิสมโลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา อภิชฺฌาวิสมโลโภ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ. พฺยาปาโท จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา พฺยาปาโท จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ. ถินมิทฺธํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา ถินมิทฺธํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ. วิจิกิจฺฉา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ, อิติ วิทิตฺวา วิจิกิจฺฉา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน โหติ. อยํ วุจฺจติ, คหปติ, อริยสาวโก มหาปญฺโญ ปุถุปญฺโญ อาปาตทโส ปญฺญาสมฺปนฺโน. อยํ วุจฺจติ, คหปติ[Pg.379], ปญฺญาสมฺปทา. อิเมสํ โข, คหปติ, จตุนฺนํ ธมฺมานํ อิฏฺฐานํ กนฺตานํ มนาปานํ ทุลฺลภานํ โลกสฺมึ อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ปฏิลาภาย สํวตฺตนฺติ.

ម្នាលគហបតី កាលណាអរិយសាវក ដឹងច្បាស់ថា «អភិជ្ឈាវិសមលោភៈ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ហើយលះបង់អភិជ្ឈាវិសមលោភៈ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តបានហើយ។ ដឹងច្បាស់ថា «ព្យាបាទ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ហើយលះបង់ព្យាបាទ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តបានហើយ។ ដឹងច្បាស់ថា «ថីនមិទ្ធៈ ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ហើយលះបង់ថីនមិទ្ធៈ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តបានហើយ។ ដឹងច្បាស់ថា «ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ជាគ្រឿងសៅហhmងនៃចិត្ត» ហើយលះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តបានហើយ។ ដឹងច្បាស់ថា «វិចិកិច្ឆា ជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត» ហើយលះបង់វិចិកិច្ឆា ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្តបានហើយ។ ម្នាលគហបតី អរិយសាវកនេះ ហៅថា ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន មានប្រាជ្ញាទូលាយ ឃើញនូវហេតុការណ៍ច្បាស់លាស់ បរិបូណ៌ដោយបញ្ញា។ នេះហៅថា បញ្ញាសម្បទា។ ម្នាលគហបតី ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីបាននូវធម៌ ៤ យ៉ាង ដែលជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។

‘‘ส โข โส, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ จตฺตาริ ปตฺตกมฺมานิ กตฺตา โหติ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ อตฺตานํ สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ. มาตาปิตโร สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ. ปุตฺตทารทาสกมฺมกรโปริเส สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ. มิตฺตามจฺเจ สุเขติ ปีเณติ สมฺมา สุขํ ปริหรติ. อิทมสฺส ปฐมํ ฐานคตํ โหติ ปตฺตคตํ อายตนโส ปริภุตฺตํ.

ម្នាលគហបតី អរិយសាវកនោះឯង តែងធ្វើនូវកម្មដ៏សមគួរ ៤ យ៉ាង ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌។ កម្មដ៏សមគួរ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតី អរិយសាវកក្នុងលោកនេះ តែងធ្វើខ្លួនឯងឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ រក្សាសេចក្តីសុខដោយប្រពៃ ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌ តែងធ្វើមាតាបិតាឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ រក្សាសេចក្តីសុខដោយប្រពៃ តែងធ្វើកូន ប្រពន្ធ ខ្ញុំបម្រើ និងកម្មករឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ រក្សាសេចក្តីសុខដោយប្រពៃ តែងធ្វើមិត្តភក្តិ និងអាមាត្យឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ រក្សាសេចក្តីសុខដោយប្រពៃ។ នេះជាកម្មទី ១ របស់អរិយសាវកនោះ ដែលដល់នូវហេតុដ៏សមគួរ ដល់នូវឋានៈដ៏សមគួរ ប្រើប្រាស់ដោយហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវ។

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ยา ตา โหนฺติ อาปทา อคฺคิโต วา อุทกโต วา ราชโต วา โจรโต วา อปฺปิยโต วา ทายาทโต, ตถารูปาสุ อาปทาสุ ปริโยธาย สํวตฺตติ. โสตฺถึ อตฺตานํ กโรติ. อิทมสฺส ทุติยํ ฐานคตํ โหติ ปตฺตคตํ อายตนโส ปริภุตฺตํ.

ម្នាលគហបតី មួយវិញទៀត អរិយសាវក តែងការពារទប់ទល់នឹងអន្តរាយទាំងឡាយ ដែលកើតអំពីភ្លើងក្តី អំពីទឹកក្តី អំពីស្តេចក្តី អំពីចោរក្តី អំពីបុគ្គលមិនជាទីស្រឡាញ់ក្តី អំពីទាយាទអាក្រក់ក្តី ក្នុងអន្តរាយមានសភាពយ៉ាងនោះ ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌ តែងធ្វើខ្លួនឲ្យមានសេចក្តីក្សេមសម្រាន្ត។ នេះជាកម្មទី ២ របស់អរិយសាវកនោះ ដែលដល់នូវហេតុដ៏សមគួរ ដល់នូវឋានៈដ៏សមគួរ ប្រើប្រាស់ដោយហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវ។

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ปญฺจพลึ กตฺตา โหติ – ญาติพลึ, อติถิพลึ, ปุพฺพเปตพลึ, ราชพลึ, เทวตาพลึ. อิทมสฺส ตติยํ ฐานคตํ โหติ ปตฺตคตํ อายตนโส ปริภุตฺตํ.

ម្នាលគហបតី មួយវិញទៀត អរិយសាវក តែងធ្វើនូវពលិការ ៥ យ៉ាង គឺ ញាតិពលិ អតិថិពលិ បុព្វបេតពលិ រាជពលិ ទេវតាពលិ ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌។ នេះជាកម្មទី ៣ របស់អរិយសាវកនោះ ដែលដល់នូវហេតុដ៏សមគួរ ដល់នូវឋានៈដ៏សមគួរ ប្រើប្រាស់ដោយហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវ។

‘‘ปุน จปรํ, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ เย เต สมณพฺราหฺมณา มทปฺปมาทา ปฏิวิรตา ขนฺติโสรจฺเจ นิวิฏฺฐา เอกมตฺตานํ ทเมนฺติ, เอกมตฺตานํ สเมนฺติ, เอกมตฺตานํ ปรินิพฺพาเปนฺติ, ตถารูเปสุ สมณพฺราหฺมเณสุ อุทฺธคฺคิกํ ทกฺขิณํ ปติฏฺฐาเปติ โสวคฺคิกํ สุขวิปากํ สคฺคสํวตฺตนิกํ[Pg.380]. อิทมสฺส จตุตฺถํ ฐานคตํ โหติ ปตฺตคตํ อายตนโส ปริภุตฺตํ.

ម្នាលគហបតី មួយវិញទៀត អរិយសាវក តែងតម្កល់នូវទក្ខិណាទាន ដែលមានផលខ្ពង់ខ្ពស់ នាំឲ្យកើតក្នុងឋានសួគ៌ មានផលជាសុខ នាំឲ្យទៅកាន់ឋានសួគ៌ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលជាអ្នកវៀរចាកសេចក្តីស្រវឹងនិងសេចក្តីប្រមាត តម្កល់នៅក្នុងខន្តិនិងសោរច្ចៈ ទូន្មានខ្លួនតែម្នាក់ឯង ធ្វើខ្លួនតែម្នាក់ឯងឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ ធ្វើខ្លួនតែម្នាក់ឯងឲ្យរលត់កិលេស ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌។ នេះជាកម្មទី ៤ របស់អរិយសាវកនោះ ដែលដល់នូវហេតុដ៏សមគួរ ដល់នូវឋានៈដ៏សមគួរ ប្រើប្រាស់ដោយហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវ។

‘‘ส โข โส, คหปติ, อริยสาวโก อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ อิมานิ จตฺตาริ ปตฺตกมฺมานิ กตฺตา โหติ. ยสฺส กสฺสจิ, คหปติ, อญฺญตฺร อิเมหิ จตูหิ ปตฺตกมฺเมหิ โภคา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อิเม วุจฺจนฺติ, คหปติ, โภคา อฏฺฐานคตา อปตฺตคตา อนายตนโส ปริภุตฺตา. ยสฺส กสฺสจิ, คหปติ, อิเมหิ จตูหิ ปตฺตกมฺเมหิ โภคา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ, อิเม วุจฺจนฺติ, คหปติ, โภคา ฐานคตา ปตฺตคตา อายตนโส ปริภุตฺตา’’ติ.

ម្នាលគហបតី អរិយសាវកនោះឯង តែងធ្វើនូវកម្មដ៏សមគួរ ៤ យ៉ាងនេះ ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌។ ម្នាលគហបតី ភោគទ្រព្យទាំងឡាយរបស់បុគ្គលណាមួយ វិនាសទៅក្រៅចាកកម្មដ៏សមគួរទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ម្នាលគហបតី ភោគទ្រព្យទាំងនេះ ហៅថា មិនដល់នូវហេតុដ៏សមគួរ មិនដល់នូវឋានៈដ៏សមគួរ ប្រើប្រាស់ដោយហេតុមិនត្រឹមត្រូវ។ ម្នាលគហបតី ភោគទ្រព្យទាំងឡាយរបស់បុគ្គលណាមួយ វិនាសទៅដោយកម្មដ៏សមគួរទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ម្នាលគហបតី ភោគទ្រព្យទាំងនេះ ហៅថា ដល់នូវហេតុដ៏សមគួរ ដល់នូវឋានៈដ៏សមគួរ ប្រើប្រាស់ដោយហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវ។

‘‘ภุตฺตา โภคา ภตา ภจฺจา, วิติณฺณา อาปทาสุ เม;

อุทฺธคฺคา ทกฺขิณา ทินฺนา, อโถ ปญฺจพลี กตา;

อุปฏฺฐิตา สีลวนฺโต, สญฺญตา พฺรหฺมจารโย.

«យើងបានប្រើប្រាស់ភោគទ្រព្យហើយ បានចិញ្ចឹមអ្នកបម្រើហើយ បានឆ្លងផុតចាកអន្តរាយទាំងឡាយហើយ ទក្ខិណាទានដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ យើងបានប្រគេនហើយ មួយវិញទៀត ពលិការ ៥ យ៉ាង យើងបានធ្វើហើយ យើងបានឧបត្ថម្ភសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ដែលមានសីល សង្រួម ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរហើយ។

‘‘ยทตฺถํ โภคํ อิจฺเฉยฺย, ปณฺฑิโต ฆรมาวสํ;

โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต, กตํ อนนุตาปิยํ.

អ្នកប្រាជ្ញកាលគ្រប់គ្រងផ្ទះ ប្រាថ្នានូវភោគទ្រព្យដើម្បីប្រយោជន៍ណា ប្រយោជន៍នោះ យើងបានសម្រេចហើយ អំពើដែលមិននាំមកនូវសេចក្តីក្តៅក្រហាយក្រោយ យើងបានធ្វើហើយ»។

‘‘เอตํ อนุสฺสรํ มจฺโจ, อริยธมฺเม ฐิโต นโร;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. ปฐมํ;

នរជនជាសត្វលោក កាលរលឹកឃើញនូវហេតុនោះ តែងតាំងនៅក្នុងអរិយធម៌ ពួកសប្បុរសតែងសរសើរនរជននោះក្នុងលោកនេះឯង លុះលះលោកនេះទៅហើយ តែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌។

๒. อานณฺยสุตฺตํ

២. អានណ្យសូត្រ

๖๒. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

៦២. គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះអនាថបិណ្ឌិកគហបតី អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះថា៖

‘‘จตฺตาริมานิ, คหปติ, สุขานิ อธิคมนียานิ คิหินา กามโภคินา กาเลน กาลํ สมเยน สมยํ อุปาทาย. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิสุขํ, โภคสุขํ, อานณฺยสุขํ, อนวชฺชสุขํ.

«ម្នាលគហបតី សេចក្តីសុខ ៤ យ៉ាងនេះ គ្រហស្ថអ្នកបរិភោគកាម គួរបានតាមកាលវេលា តាមសម័យដ៏សមគួរ។ សេចក្តីសុខ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអត្ថិសុខ ភោគសុខ អានណ្យសុខ អនវជ្ជសុខ។

‘‘กตมญฺจ, คหปติ, อตฺถิสุขํ? อิธ, คหปติ, กุลปุตฺตสฺส โภคา โหนฺติ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา เสทาวกฺขิตฺตา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา[Pg.381]. โส ‘โภคา เม อตฺถิ อุฏฺฐานวีริยาธิคตา พาหาพลปริจิตา เสทาวกฺขิตฺตา ธมฺมิกา ธมฺมลทฺธา’ติ อธิคจฺฉติ สุขํ, อธิคจฺฉติ โสมนสฺสํ. อิทํ วุจฺจติ, คหปติ, อตฺถิสุขํ.

ម្នាលគហបតី ចុះអត្ថិសុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មានភោគទ្រព្យដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌។ កុលបុត្រនោះ តែងបាននូវសេចក្តីសុខ បាននូវសេចក្តីសោមនស្ស ដោយគិតថា «យើងមានភោគទ្រព្យដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌»។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា អត្ថិសុខ។

‘‘กตมญฺจ, คหปติ, โภคสุขํ? อิธ, คหปติ, กุลปุตฺโต อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ปริภุญฺชติ ปุญฺญานิ จ กโรติ. โส ‘อุฏฺฐานวีริยาธิคเตหิ โภเคหิ พาหาพลปริจิเตหิ เสทาวกฺขิตฺเตหิ ธมฺมิเกหิ ธมฺมลทฺเธหิ ปริภุญฺชามิ ปุญฺญานิ จ กโรมี’ติ อธิคจฺฉติ สุขํ, อธิคจฺฉติ โสมนสฺสํ. อิทํ วุจฺจติ, คหปติ, โภคสุขํ.

ម្នាលគហបតី ចុះភោគសុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ តែងប្រើប្រាស់ភោគទ្រព្យ និងធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយ ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌។ កុលបុត្រនោះ តែងបាននូវសេចក្តីសុខ បាននូវសេចក្តីសោមនស្ស ដោយគិតថា «យើងបានប្រើប្រាស់ភោគទ្រព្យ និងធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយ ដោយភោគទ្រព្យទាំងឡាយ ដែលបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង ដែលសន្សំឡើងដោយកម្លាំងដៃ ដែលហូរញើសកាលបង្កើតឡើង ជាទ្រព្យធម៌ដែលបានមកដោយធម៌»។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា ភោគសុខ។

‘‘กตมญฺจ, คหปติ, อานณฺยสุขํ? อิธ, คหปติ, กุลปุตฺโต น กสฺสจิ กิญฺจิ ธาเรติ อปฺปํ วา พหุํ วา. โส ‘น กสฺสจิ กิญฺจิ ธาเรมิ อปฺปํ วา พหุํ วา’ติ อธิคจฺฉติ สุขํ, อธิคจฺฉติ โสมนสฺสํ. อิทํ วุจฺจติ, คหปติ, อานณฺยสุขํ.

ម្នាលគហបតី ចុះអានណ្យសុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី កុលបុត្រក្នុងលោកនេះ មិនជំពាក់បំណុលរបស់បុគ្គលណាមួយ ទោះបីតិចក្តី ច្រើនក្តី។ កុលបុត្រនោះ តែងបាននូវសេចក្តីសុខ បាននូវសេចក្តីសោមនស្ស ដោយគិតថា «យើងមិនជំពាក់បំណុលរបស់បុគ្គលណាមួយ ទោះបីតិចក្តី ច្រើនក្តី»។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា អានណ្យសុខ។

‘‘กตมญฺจ, คหปติ, อนวชฺชสุขํ? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก อนวชฺเชน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. โส ‘อนวชฺเชนมฺหิ กายกมฺเมน สมนฺนาคโต, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต’ติ อธิคจฺฉติ สุขํ, อธิคจฺฉติ โสมนสฺสํ. อิทํ วุจฺจติ, คหปติ, อนวชฺชสุขํ. อิมานิ โข, คหปติ, จตฺตาริ สุขานิ อธิคมนียานิ คิหินา กามโภคินา กาเลน กาลํ สมเยน สมยํ อุปาทายา’’ติ.

«ម្នាលគហបតី ចុះសុខកើតអំពីសេចក្ដីមិនមានទោស (អនវជ្ជសុខ) នោះ តើដូចម្ដេច? ម្នាលគហបតី អរិយសាវកក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មមិនមានទោស ប្រកបដោយវចីកម្មមិនមានទោស ប្រកបដោយមនោកម្មមិនមានទោស។ អរិយសាវកនោះ តែងបាននូវសេចក្ដីសុខ តែងបាននូវសេចក្ដីសោមនស្ស ដោយគិតថា "អាត្មាអញ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មមិនមានទោស ប្រកបដោយវចីកម្មមិនមានទោស ប្រកបដោយមនោកម្មមិនមានទោស"។ ម្នាលគហបតី នេះហៅថា សុខកើតអំពីសេចក្ដីមិនមានទោស។ ម្នាលគហបតី សុខទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលគ្រហស្ថអ្នកបរិភោគកាម គប្បីបានតាមកាល តាមសម័យ ដោយអាស្រ័យហេតុនោះៗ។»

‘‘อานณฺยสุขํ ญตฺวาน, อโถ อตฺถิสุขํ ปรํ;

ภุญฺชํ โภคสุขํ มจฺโจ, ตโต ปญฺญา วิปสฺสติ.

«សត្វលោក កាលដឹងច្បាស់នូវសុខកើតអំពីការមិនមានបំណុលផង នូវសុខកើតអំពីការមានទ្រព្យជាបន្ទាប់ផង កាលបរិភោគនូវសុខកើតអំពីការប្រើប្រាស់ទ្រព្យផង រមែងឃើញច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាជាលំដាប់នោះ។»

‘‘วิปสฺสมาโน ชานาติ, อุโภ โภเค สุเมธโส;

อนวชฺชสุขสฺเสตํ, กลํ นาคฺฆติ โสฬสิ’’นฺติ. ทุติยํ;

«បុគ្គលមានប្រាជ្ញាល្អ កាលឃើញច្បាស់ រមែងដឹងនូវចំណែកទាំងពីរ (គឺលោកិយសុខ និងលោកុត្តរសុខ) សុខទាំងនោះ មិនស្មើនឹងចំណែកមួយ ក្នុង ១៦ ចំណែក នៃសុខកើតអំពីសេចក្ដីមិនមានទោសឡើយ។» (ចប់ ទីពីរ)

๓. พฺรหฺมสุตฺตํ

៣. ព្រហ្មសូត្រ

๖๓. ‘‘สพฺรหฺมกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สปุพฺพาจริยกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ[Pg.382], เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สปุพฺพเทวตานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สาหุเนยฺยกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ.

៦៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាដែលកូនៗ តែងបូជាមាតាបិតាក្នុងផ្ទះ ត្រកូលនោះ ឈ្មោះថាជាត្រកូលមានព្រហ្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាដែលកូនៗ តែងបូជាមាតាបិតាក្នុងផ្ទះ ត្រកូលនោះ ឈ្មោះថាជាត្រកូលមានបុព្វាចារ្យ (គ្រូដើម)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាដែលកូនៗ តែងបូជាមាតាបិតាក្នុងផ្ទះ ត្រកូលនោះ ឈ្មោះថាជាត្រកូលមានបុព្វទេវតា (ទេវតាដើម)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាដែលកូនៗ តែងបូជាមាតាបិតាក្នុងផ្ទះ ត្រកូលនោះ ឈ្មោះថាជាត្រកូលមានអាហុនេយ្យបុគ្គល (បុគ្គលគួរទទួលទានដែលគេនាំមកបូជា)។»

‘‘พฺรหฺมาติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ปุพฺพาจริยาติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ปุพฺพเทวตาติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. อาหุเนยฺยาติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ตํ กิสฺส เหตุ? พหุการา, ภิกฺขเว, มาตาปิตโร, ปุตฺตานํ อาปาทกา โปสกา อิมสฺส โลกสฺส ทสฺเสตาโร’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ព្រហ្ម" នេះ ជាឈ្មោះរបស់មាតានិងបិតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "បុព្វាចារ្យ" នេះ ជាឈ្មោះរបស់មាតានិងបិតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "បុព្វទេវតា" នេះ ជាឈ្មោះរបស់មាតានិងបិតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "អាហុនេយ្យបុគ្គល" នេះ ជាឈ្មោះរបស់មាតានិងបិតា។ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាមាតានិងបិតា មានឧបការៈច្រើនដល់កូន ជាអ្នកថែរក្សា បីបាច់ចិញ្ចឹម និងជាអ្នកបង្ហាញលោកនេះដល់កូន។»

‘‘พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร, ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร;

อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ, ปชาย อนุกมฺปกา.

«មាតានិងបិតា លោកហៅថា "ព្រហ្ម" ផង ថា "បុព្វាចារ្យ" ផង និងជា "អាហុនេយ្យបុគ្គល" របស់កូនៗ ផង ព្រោះលោកជាអ្នកអនុគ្រោះដល់កូនចៅ។»

‘‘ตสฺมา หิ เน นมสฺเสยฺย, สกฺกเรยฺย จ ปณฺฑิโต;

อนฺเนน อถ ปาเนน, วตฺเถน สยเนน จ;

อุจฺฉาทเนน นฺหาปเนน, ปาทานํ โธวเนน จ.

«ព្រោះហេតុនោះ បណ្ឌិតគប្បីនមស្ការ និងធ្វើសក្ការបូជាដល់មាតាបិតានោះ ដោយបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ ទីដេក ទីអង្គុយ ការដុសខាត់ ការងូតទឹក និងការលាងជើង។»

‘‘ตาย นํ ปาริจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. ตติยํ;

«ព្រោះការបម្រើមាតាបិតានោះឯង ពួកបណ្ឌិតតែងសរសើរនូវបុគ្គលនោះក្នុងលោកនេះ លុះលះលោកនេះទៅហើយ តែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌។» (ចប់ ទីបី)

๔. นิรยสุตฺตํ

៤. និរយសូត្រ

๖๔. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย’’ติ.

៦៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺបុគ្គលជាអ្នកសម្លាប់សត្វ (បាណាតិបាត) ១ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ (អទិន្នាទាន) ១ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ (កាមេសុមិច្ឆាចារ) ១ ជាអ្នកនិយាយកុហក (មុសាវាទ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។»

‘‘ปาณาติปาโต อทินฺนาทานํ, มุสาวาโท จ วุจฺจติ;

ปรทารคมนญฺจาปิ, นปฺปสํสนฺติ ปณฺฑิตา’’ติ. จตุตฺถํ;

«ការសម្លាប់សត្វ ការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ការនិយាយកុហក និងការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងភរិយារបស់អ្នកដទៃ ពួកបណ្ឌិតតែងមិនសរសើរឡើយ។» (ចប់ ទីបួន)

๕. รูปสุตฺตํ

៥. រូបសូត្រ

๖๕. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? รูปปฺปมาโณ รูปปฺปสนฺโน, โฆสปฺปมาโณ โฆสปฺปสนฺโน[Pg.383], ลูขปฺปมาโณ ลูขปฺปสนฺโน, ธมฺมปฺปมาโณ ธมฺมปฺปสนฺโน – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្ដេច? គឺបុគ្គលមានរូបជាប្រមាណ ហើយជ្រះថ្លាក្នុងរូប (រូបប្បមាណ រូបប្បសន្ន) ១ បុគ្គលមានសំឡេងជាប្រមាណ ហើយជ្រះថ្លាក្នុងសំឡេង (ឃោសប្បមាណ ឃោសប្បសន្ន) ១ បុគ្គលមានសេចក្ដីសៅហ្មងជាប្រមាណ ហើយជ្រះថ្លាក្នុងសេចក្ដីសៅហ្មង (លូខប្បមាណ លូខប្បសន្ន) ១ បុគ្គលមានធម៌ជាប្រមាណ ហើយជ្រះថ្លាក្នុងធម៌ (ធម្មប្បមាណ ធម្មប្បសន្ន) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘เย จ รูเป ปมาณึสุ, เย จ โฆเสน อนฺวคู;

ฉนฺทราควสูเปตา, นาภิชานนฺติ เต ชนา.

«ជនទាំងឡាយណា មានរូបជាប្រមាណផង ជនទាំងឡាយណា អន្ទោលទៅតាមសំឡេងផង ជនទាំងនោះ ជាអ្នកលុះក្នុងអំណាចនៃឆន្ទរាគ តែងមិនដឹងច្បាស់ (នូវគុណធម៌ឡើយ)។»

‘‘อชฺฌตฺตญฺจ น ชานาติ, พหิทฺธา จ น ปสฺสติ;

สมนฺตาวรโณ พาโล, ส เว โฆเสน วุยฺหติ.

«បុគ្គលពាលដែលត្រូវនីវរណៈបិទបាំងជុំវិញ តែងមិនដឹងច្បាស់នូវគុណធម៌ខាងក្នុង ទាំងមិនឃើញនូវសេចក្ដីប្រតិបត្តិខាងក្រៅ បុគ្គលនោះឯង តែងអណ្ដែតទៅតាមសំឡេងសរសើរ។»

‘‘อชฺฌตฺตญฺจ น ชานาติ, พหิทฺธา จ วิปสฺสติ;

พหิทฺธา ผลทสฺสาวี, โสปิ โฆเสน วุยฺหติ.

«បុគ្គលណា មិនដឹងច្បាស់នូវគុណធម៌ខាងក្នុង តែឃើញច្បាស់នូវសេចក្ដីប្រតិបត្តិខាងក្រៅ ជាអ្នកយល់ឃើញតែផលខាងក្រៅ បុគ្គលនោះ ក៏តែងអណ្ដែតទៅតាមសំឡេងសរសើរដែរ។»

‘‘อชฺฌตฺตญฺจ ปชานาติ, พหิทฺธา จ วิปสฺสติ;

วินีวรณทสฺสาวี, น โส โฆเสน วุยฺหตี’’ติ. ปญฺจมํ;

«ចំណែកបុគ្គលណា ដឹងច្បាស់នូវគុណធម៌ខាងក្នុង ទាំងឃើញច្បាស់នូវសេចក្ដីប្រតិបត្តិខាងក្រៅ ជាអ្នកឃើញធម៌ដែលប្រាសចាកនីវរណៈ បុគ្គលនោះ មិនអណ្ដែតទៅតាមសំឡេងសរសើរឡើយ។» (ចប់ ទីប្រាំ)

๖. สราคสุตฺตํ

៦. សរាគសូត្រ

๖๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สราโค, สโทโส, สโมโห, สมาโน – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

៦៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្ដេច? គឺបុគ្គលមានរាគៈ (សរាគៈ) ១ បុគ្គលមានទោសៈ (សទោសៈ) ១ បុគ្គលមានមោហៈ (សមោហៈ) ១ បុគ្គលមានមានៈ (សមានៈ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘สารตฺตา รชนีเยสุ, ปิยรูปาภินนฺทิโน;

โมเหน อาวุตา สตฺตา, พทฺธา วฑฺเฒนฺติ พนฺธนํ.

«សត្វទាំងឡាយដែលត្រេកអរខ្លាំងក្នុងវត្ថុគួរត្រេកអរ តែងរីករាយក្នុងរបស់ដែលមានសភាពគួរស្រឡាញ់ ត្រូវមោហៈបិទបាំង រួបរឹតដោយចំណង (កិលេស) តែងធ្វើឲ្យចំណងរីកចម្រើនឡើង។»

‘‘ราคชํ โทสชญฺจาปิ, โมหชํ จาปวิทฺทสู;

กโรนฺตากุสลํ กมฺมํ, สวิฆาตํ ทุขุทฺรยํ.

«ជនទាំងឡាយដែលមិនមានប្រាជ្ញា តែងធ្វើនូវអកុសលកម្ម ដែលកើតអំពីកាមរាគៈខ្លះ កើតអំពីទោសៈខ្លះ កើតអំពីមោហៈខ្លះ ដែលជាកម្មប្រកបដោយសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ មានទុក្ខជាផល។»

‘‘อวิชฺชานิวุตา โปสา, อนฺธภูตา อจกฺขุกา;

ยถา ธมฺมา ตถา สนฺตา, น ตสฺเสวนฺติ มญฺญเร’’ติ. ฉฏฺฐํ;

«សត្វលោកដែលត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំង ដូចជាមនុស្សខ្វាក់ មិនមានចក្ខុ (គឺប្រាជ្ញា) តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមធម៌ (មានរាគៈជាដើម) នោះៗ ហើយមិនដឹងខ្លួនថា "អាត្មាអញ មានសភាពយ៉ាងនេះ" ឡើយ។» (ចប់ ទីប្រាំមួយ)

๗. อหิราชสุตฺตํ

៧. អហិរាជសូត្រ

๖๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยํ อญฺญตโร ภิกฺขุ อหินา ทฏฺโฐ กาลงฺกโต โหติ. อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ[Pg.384], ภนฺเต, สาวตฺถิยํ อญฺญตโร ภิกฺขุ อหินา ทฏฺโฐ กาลงฺกโต’’ติ.

៦៧. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ភិក្ខុមួយរូបក្នុងក្រុងសាវត្ថី ត្រូវពស់ខាំ ស្លាប់ទៅ។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ភិក្ខុទាំងនោះ លុះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងថ្ងៃនេះ មានភិក្ខុមួយរូបក្នុងក្រុងសាវត្ថី ត្រូវពស់ខាំ ស្លាប់ទៅហើយ។»

‘‘น หิ นูน โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จตฺตาริ อหิราชกุลานิ เมตฺเตน จิตฺเตน ผริ. สเจ หิ โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จตฺตาริ อหิราชกุลานิ เมตฺเตน จิตฺเตน ผเรยฺย, น หิ โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อหินา ทฏฺโฐ กาลงฺกเรยฺย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះច្បាស់ជាមិនបានផ្សាយមេត្តាចិត្ត ទៅកាន់ត្រកូលស្តេចពស់ទាំង ៤ ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះ បានផ្សាយមេត្តាចិត្ត ទៅកាន់ត្រកូលស្តេចពស់ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះ មិនគប្បីត្រូវពស់ខាំស្លាប់ឡើយ។»

‘‘กตมานิ จตฺตาริ? วิรูปกฺขํ อหิราชกุลํ, เอราปถํ อหิราชกุลํ, ฉพฺยาปุตฺตํ อหิราชกุลํ, กณฺหาโคตมกํ อหิราชกุลํ. น หิ นูน โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิมานิ จตฺตาริ อหิราชกุลานิ เมตฺเตน จิตฺเตน ผริ. สเจ หิ โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อิมานิ จตฺตาริ อหิราชกุลานิ เมตฺเตน จิตฺเตน ผเรยฺย, น หิ โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อหินา ทฏฺโฐ กาลงฺกเรยฺย.

«ត្រកូលស្តេចពស់ទាំង ៤ តើដូចម្ដេចខ្លះ? គឺត្រកូលស្តេចពស់វិរូបក្ខៈ ១ ត្រកូលស្តេចពស់ឯរាបថៈ ១ ត្រកូលស្តេចពស់ឆព្យាបុត្តៈ ១ ត្រកូលស្តេចពស់កណ្ហាកោតមកៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះច្បាស់ជាមិនបានផ្សាយមេត្តាចិត្ត ទៅកាន់ត្រកូលស្តេចពស់ទាំង ៤ នេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុនោះ បានផ្សាយមេត្តាចិត្ត ទៅកាន់ត្រកូលស្តេចពស់ទាំង ៤ នេះ ភិក្ខុនោះ មិនគប្បីត្រូវពស់ខាំស្លាប់ឡើយ។»

‘‘อนุชานามิ, ภิกฺขเว, อิมานิ จตฺตาริ อหิราชกุลานิ เมตฺเตน จิตฺเตน ผริตุํ อตฺตคุตฺติยา อตฺตรกฺขาย อตฺตปริตฺตายา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតអនុញ្ញាតឲ្យផ្សាយមេត្តាចិត្ត ទៅកាន់ត្រកូលស្តេចពស់ទាំង ៤ នេះ ដើម្បីការពារខ្លួន ដើម្បីរក្សាខ្លួន ដើម្បីគ្រប់គ្រងខ្លួន។»

‘‘วิรูปกฺเขหิ เม เมตฺตํ, เมตฺตํ เอราปเถหิ เม;

ฉพฺยาปุตฺเตหิ เม เมตฺตํ, เมตฺตํ กณฺหาโคตมเกหิ จ.

«សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងត្រកូលស្តេចពស់វិរូបក្ខៈទាំងឡាយ សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងត្រកូលស្តេចពស់ឯរាបថៈទាំងឡាយ សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងត្រកូលស្តេចពស់ឆព្យាបុត្តៈទាំងឡាយ សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងត្រកូលស្តេចពស់កណ្ហាកោតមកៈទាំងឡាយ។»

‘‘อปาทเกหิ เม เมตฺตํ, เมตฺตํ ทฺวิปาทเกหิ เม;

จตุปฺปเทหิ เม เมตฺตํ, เมตฺตํ พหุปฺปเทหิ เม.

«សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងសត្វដែលមិនមានជើងទាំងឡាយ សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងសត្វមានជើងពីរទាំងឡាយ សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងសត្វមានជើងបួនទាំងឡាយ សូមឲ្យខ្ញុំមានមេត្តាចិត្ត ជាមួយនឹងសត្វមានជើងច្រើនទាំងឡាយ។»

‘‘มา มํ อปาทโก หึสิ, มา มํ หึสิ ทฺวิปาทโก ;

มา มํ จตุปฺปโท หึสิ, มา มํ หึสิ พหุปฺปโท.

«សូមសត្វដែលមិនមានជើង កុំបៀតបៀនខ្ញុំ សូមសត្វមានជើងពីរ កុំបៀតបៀនខ្ញុំ សូមសត្វមានជើងបួន កុំបៀតបៀនខ្ញុំ សូមសត្វមានជើងច្រើន កុំបៀតបៀនខ្ញុំ។»

‘‘สพฺเพ สตฺตา สพฺเพ ปาณา, สพฺเพ ภูตา จ เกวลา;

สพฺเพ ภทฺรานิ ปสฺสนฺตุ, มา กญฺจิ ปาปมาคมา.

«សូមសត្វទាំងឡាយទាំងអស់ ពួកប្រាណទាំងអស់ ពួកភូតទាំងអស់ ឥតមានសេសសល់ បានជួបប្រទះនឹងសេចក្ដីចម្រើនទាំងឡាយ សូមកុំឲ្យទុក្ខទោសបន្តិចបន្តួច ដល់នូវសត្វណាមួយឡើយ។»

‘‘อปฺปมาโณ พุทฺโธ, อปฺปมาโณ ธมฺโม;

อปฺปมาโณ สงฺโฆ, ปมาณวนฺตานิ สรีสปานิ.

«ព្រះពុទ្ធមានគុណរកប្រមាណមិនបាន ព្រះធម៌មានគុណរកប្រមាណមិនបាន ព្រះសង្ឃមានគុណរកប្រមាណមិនបាន ឯសត្វលូនវារទាំងឡាយ គឺសត្វមានប្រមាណ (មានគុណកម្រិតកំណត់)។»

‘‘อหิวิจฺฉิกา สตปที, อุณฺณนาภี สรพู มูสิกา;

กตา เม รกฺขา กตา เม ปริตฺตา, ปฏิกฺกมนฺตุ ภูตานิ;

โสหํ นโม ภควโต, นโม สตฺตนฺนํ สมฺมาสมฺพุทฺธาน’’นฺติ. สตฺตมํ;

«សត្វពស់ ខ្ទួយ ក្អែប ពីងពាង បង្គួយ កណ្ដុរ ទាំងនោះ សុទ្ធតែជាសត្វមានប្រមាណ។ ខ្ញុំបានធ្វើការការពារហើយ ខ្ញុំបានធ្វើការគ្រប់គ្រងហើយ សូមពួកភូតទាំងឡាយចៀសចេញទៅ។ ខ្ញុំនោះ សូមថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ សូមថ្វាយបង្គំព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំង ៧ ព្រះអង្គ។» (ចប់ ទីប្រាំជិត)

๘. เทวทตฺตสุตฺตํ

៨. ទេវទត្តសូត្រ

๖๘. เอกํ [Pg.385] สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต อจิรปกฺกนฺเต เทวทตฺเต. ตตฺร โข ภควา เทวทตฺตํ อารพฺภ ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อตฺตวธาย, ภิกฺขเว, เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ. ปราภวาย, ภิกฺขเว, เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ.

៦៨. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងកាលដែលទេវទត្តចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រារព្ធនូវទេវទត្ត ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើររបស់ទេវទត្ត កើតឡើងដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើររបស់ទេវទត្ត កើតឡើងដើម្បីសេចក្ដីវិនាស។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กทลี อตฺตวธาย ผลํ เทติ, ปราภวาย ผลํ เทติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อตฺตวธาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ, ปราภวาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមចេក បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើររបស់ទេវទត្ត កើតឡើងដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, เวฬุ อตฺตวธาย ผลํ เทติ, ปราภวาย ผลํ เทติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อตฺตวธาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ, ปราภวาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមឫស្សី បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើររបស់ទេវទត្ត កើតឡើងដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นโฬ อตฺตวธาย ผลํ เทติ, ปราภวาย ผลํ เทติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อตฺตวธาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ, ปราภวาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមបបុស បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើររបស់ទេវទត្ត កើតឡើងដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อสฺสตรี อตฺตวธาย คพฺภํ คณฺหาติ, ปราภวาย คพฺภํ คณฺหาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อตฺตวธาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาทิ, ปราภวาย เทวทตฺตสฺส ลาภสกฺการสิโลโก อุทปาที’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមេអស្សតរ ពពោះដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើររបស់ទេវទត្ត កើតឡើងដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាស យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘ผลํ เว กทลึ หนฺติ, ผลํ เวฬุํ ผลํ นฬํ;

สกฺกาโร กาปุริสํ หนฺติ, คพฺโภ อสฺสตรึ ยถา’’ติ. อฏฺฐมํ;

«ផ្លែចេក តែងសម្លាប់ដើមចេក ផ្លែឫស្សី តែងសម្លាប់ដើមឫស្សី ផ្លែបបុស តែងសម្លាប់ដើមបបុស យ៉ាងណា សក្ការៈ តែងសម្លាប់មនុស្សអាក្រក់ ដូចជាកូនក្នុងផ្ទៃ សម្លាប់មេអស្សតរ យ៉ាងនោះឯង។» (ចប់ ទីប្រាំបី)

๙. ปธานสุตฺตํ

៩. បធានសូត្រ

๖๙. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ปธานานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สํวรปฺปธานํ, ปหานปฺปธานํ, ภาวนาปฺปธานํ, อนุรกฺขณาปฺปธานํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สํวรปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย [Pg.386] ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สํวรปฺปธานํ.

៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្យាយាម (បធានៈ) នេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺសង្វរបធាន (ព្យាយាមប្រយ័ត្ន) ១ បហានបធាន (ព្យាយាមលះបង់) ១ ភាវនាបធាន (ព្យាយាមចម្រើន) ១ អនុរក្ខនាបធាន (ព្យាយាមរក្សាទុក) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសង្វរបធាន តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងបង្កើតបំណង (ឆន្ទៈ) ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្ដីខ្មីឃ្មាត ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីមិនឲ្យអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើត មិនឲ្យកើតឡើងបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សង្វរបធាន។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปหานปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปหานปฺปธานํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបហានបធាន តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងបង្កើតបំណង ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្ដីខ្មីឃ្មាត ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បហានបធាន។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ภาวนาปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภาวนาปฺปธานํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភាវនាបធាន តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងបង្កើតបំណង ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្ដីខ្មីឃ្មាត ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីឲ្យកុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើត កើតឡើងបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភាវនាបធាន។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อนุรกฺขณาปฺปธานํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนุรกฺขณาปฺปธานํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ปธานานี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អនុរក្ខនាបធាន (ព្យាយាមរក្សាទុក) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត តម្កល់ចិត្តទុក ដើម្បីកុំឲ្យកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលកើតឡើងហើយ សាបសូន្យទៅវិញ ដើម្បីឲ្យឋិតថេរ ឲ្យរឹងរឹតតែចម្រើនឡើង ឲ្យធំទូលាយ ឲ្យចម្រើនពេញបរិបូណ៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អនុរក្ខនាបធាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្យាយាមទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘สํวโร จ ปหานญฺจ, ภาวนา อนุรกฺขณา;

เอเต ปธานา จตฺตาโร, เทสิตาทิจฺจพนฺธุนา;

โย หิ ภิกฺขุ อิธาตาปี, ขยํ ทุกฺขสฺส ปาปุเณ’’ติ. นวมํ;

«សេចក្តីសង្រួម១ សេចក្តីលះបង់១ សេចក្តីចម្រើន១ សេចក្តីរក្សាទុក១ ព្យាយាមទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ ទ្រង់សម្ដែងហើយ ភិក្ខុណា ក្នុងសាសនានេះ មានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ភិក្ខុនោះ គប្បីដល់នូវធម៌ជាទីអស់ទៅនៃទុក្ខ។» (ទីប្រាំបួន)

๑๐. อธมฺมิกสุตฺตํ

១០. «អធម្មិកសូត្រ»

๗๐. ‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ราชาโน อธมฺมิกา โหนฺติ, ราชายุตฺตาปิ ตสฺมึ สมเย อธมฺมิกา โหนฺติ. ราชายุตฺเตสุ อธมฺมิเกสุ พฺราหฺมณคหปติกาปิ ตสฺมึ สมเย อธมฺมิกา โหนฺติ. พฺราหฺมณคหปติเกสุ อธมฺมิเกสุ เนคมชานปทาปิ ตสฺมึ สมเย อธมฺมิกา โหนฺติ. เนคมชานปเทสุ อธมฺมิเกสุ วิสมํ จนฺทิมสูริยา ปริวตฺตนฺติ. วิสมํ จนฺทิมสูริเยสุ ปริวตฺตนฺเตสุ วิสมํ นกฺขตฺตานิ ตารกรูปานิ ปริวตฺตนฺติ. วิสมํ นกฺขตฺเตสุ ตารกรูเปสุ ปริวตฺตนฺเตสุ วิสมํ รตฺตินฺทิวา ปริวตฺตนฺติ. วิสมํ รตฺตินฺทิเวสุ ปริวตฺตนฺเตสุ วิสมํ มาสทฺธมาสา ปริวตฺตนฺติ. วิสมํ มาสทฺธมาเสสุ ปริวตฺตนฺเตสุ วิสมํ อุตุสํวจฺฉรา ปริวตฺตนฺติ. วิสมํ อุตุสํวจฺฉเรสุ ปริวตฺตนฺเตสุ วิสมํ วาตา วายนฺติ วิสมา อปญฺชสา[Pg.387]. วิสมํ วาเตสุ วายนฺเตสุ วิสเมสุ อปญฺชเสสุ เทวตา ปริกุปิตา ภวนฺติ. เทวตาสุ ปริกุปิตาสุ เทโว น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺฉติ. เทเว น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺฉนฺเต วิสมปากานิ สสฺสานิ ภวนฺติ. วิสมปากานิ, ภิกฺขเว, สสฺสานิ มนุสฺสา ปริภุญฺชนฺตา อปฺปายุกา โหนฺติ ทุพฺพณฺณา จ พวฺหาพาธา จ.

៧០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ពួកស្តេចមិនប្រកបដោយធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ពួកអាមាត្យរបស់ស្តេច ក៏មិនប្រកបដោយធម៌ដែរ។ កាលបើពួកអាមាត្យរបស់ស្តេច មិនប្រកបដោយធម៌ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី ក៏មិនប្រកបដោយធម៌ក្នុងសម័យនោះដែរ។ កាលបើពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី មិនប្រកបដោយធម៌ ពួកអ្នកនិគម និងអ្នកជនបទ ក៏មិនប្រកបដោយធម៌ក្នុងសម័យនោះដែរ។ កាលបើពួកអ្នកនិគម និងអ្នកជនបទ មិនប្រកបដោយធម៌ ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ក៏វិលមិនស្មើ (ខុសប្រក្រតី)។ កាលបើព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ វិលមិនស្មើ ពួកផ្កាយនក្សត្រ និងតារាទាំងឡាយ ក៏វិលមិនស្មើ。 កាលបើពួកផ្កាយនក្សត្រ និងតារាទាំងឡាយ វិលមិនស្មើ យប់និងថ្ងៃ ក៏វិលមិនស្មើ។ កាលបើថ្ងៃនិងយប់ វិលមិនស្មើ ខែនិងកន្លះខែ ក៏វិលមិនស្មើ។ កាលបើខែនិងកន្លះខែ វិលមិនស្មើ រដូវនិងឆ្នាំ ក៏វិលមិនស្មើ។ កាលបើរដូវនិងឆ្នាំ វិលមិនស្មើ ខ្យល់ទាំងឡាយ ក៏បក់មិនស្មើ គឺបក់ខុសផ្លូវ។ កាលបើខ្យល់ទាំងឡាយ បក់មិនស្មើ បក់ខុសផ្លូវ ពួកទេវតា ក៏ខឹងសម្បារ។ កាលបើពួកទេវតា ខឹងសម្បារ ភ្លៀងក៏មិនបង្អុរចុះមកដោយស្រួលឡើយ។ កាលបើភ្លៀង មិនបង្អុរចុះមកដោយស្រួល ពួកធញ្ញជាតិទាំងឡាយ ក៏ទុំមិនស្មើគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមនុស្សទាំងឡាយ បរិភោគធញ្ញជាតិដែលទុំមិនស្មើគ្នា ក៏ទៅជាមានអាយុខ្លី មានសម្បុរអាក្រក់ និងមានជំងឺច្រើន។»

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ราชาโน ธมฺมิกา โหนฺติ, ราชายุตฺตาปิ ตสฺมึ สมเย ธมฺมิกา โหนฺติ. ราชายุตฺเตสุ ธมฺมิเกสุ พฺราหฺมณคหปติกาปิ ตสฺมึ สมเย ธมฺมิกา โหนฺติ. พฺราหฺมณคหปติเกสุ ธมฺมิเกสุ เนคมชานปทาปิ ตสฺมึ สมเย ธมฺมิกา โหนฺติ. เนคมชานปเทสุ ธมฺมิเกสุ สมํ จนฺทิมสูริยา ปริวตฺตนฺติ. สมํ จนฺทิมสูริเยสุ ปริวตฺตนฺเตสุ สมํ นกฺขตฺตานิ ตารกรูปานิ ปริวตฺตนฺติ. สมํ นกฺขตฺเตสุ ตารกรูเปสุ ปริวตฺตนฺเตสุ สมํ รตฺตินฺทิวา ปริวตฺตนฺติ. สมํ รตฺตินฺทิเวสุ ปริวตฺตนฺเตสุ สมํ มาสทฺธมาสา ปริวตฺตนฺติ. สมํ มาสทฺธมาเสสุ ปริวตฺตนฺเตสุ สมํ อุตุสํวจฺฉรา ปริวตฺตนฺติ. สมํ อุตุสํวจฺฉเรสุ ปริวตฺตนฺเตสุ สมํ วาตา วายนฺติ สมา ปญฺชสา. สมํ วาเตสุ วายนฺเตสุ สเมสุ ปญฺชเสสุ เทวตา อปริกุปิตา ภวนฺติ. เทวตาสุ อปริกุปิตาสุ เทโว สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺฉติ. เทเว สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺฉนฺเต สมปากานิ สสฺสานิ ภวนฺติ. สมปากานิ, ภิกฺขเว, สสฺสานิ มนุสฺสา ปริภุญฺชนฺตา ทีฆายุกา จ โหนฺติ วณฺณวนฺโต จ พลวนฺโต จ อปฺปาพาธา จา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ពួកស្តេចប្រកបដោយធម៌ ក្នុងសម័យនោះ ពួកអាមាត្យរបស់ស្តេច ក៏ប្រកបដោយធម៌ដែរ។ កាលបើពួកអាមាត្យរបស់ស្តេច ប្រកបដោយធម៌ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី ក៏ប្រកបដោយធម៌ក្នុងសម័យនោះដែរ。 កាលបើពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី ប្រកបដោយធម៌ ពួកអ្នកនិគម និងអ្នកជនបទ ក៏ប្រកបដោយធម៌ក្នុងសម័យនោះដែរ។ កាលបើពួកអ្នកនិគម និងអ្នកជនបទ ប្រកបដោយធម៌ ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ ក៏វិលស្មើ (តាមប្រក្រតី)។ កាលបើព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ វិលស្មើ ពួកផ្កាយនក្សត្រ និងតារាទាំងឡាយ ក៏វិលស្មើ។ កាលបើពួកផ្កាយនក្សត្រ និងតារាទាំងឡាយ វិលស្មើ យប់និងថ្ងៃ ក៏វិលស្មើ។ កាលបើថ្ងៃនិងយប់ វិលស្មើ ខែនិងកន្លះខែ ក៏វិលស្មើ។ កាលបើខែនិងកន្លះខែ វិលស្មើ រដូវនិងឆ្នាំ ក៏វិលស្មើ។ កាលបើរដូវនិងឆ្នាំ វិលស្មើ ខ្យល់ទាំងឡាយ ក៏បក់ស្មើ គឺបក់តាមផ្លូវប្រក្រតី។ កាលបើខ្យល់ទាំងឡាយ បក់ស្មើ បក់តាមផ្លូវប្រក្រតី ពួកទេវតា ក៏មិនខឹងសម្បារឡើយ។ កាលបើពួកទេវតា មិនខឹងសម្បារ ភ្លៀងក៏បង្អុរចុះមកដោយស្រួល។ កាលបើភ្លៀង បង្អុរចុះមកដោយស្រួល ពួកធញ្ញជាតិទាំងឡាយ ក៏ទុំស្មើគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមនុស្សទាំងឡាយ បរិភោគធញ្ញជាតិដែលទុំស្មើគ្នា ក៏ទៅជាមានអាយុវែង មានសម្បុរល្អ មានកម្លាំង និងមានជំងឺតិច។»

‘‘คุนฺนํ เจ ตรมานานํ, ชิมฺหํ คจฺฉติ ปุงฺคโว;

สพฺพา ตา ชิมฺหํ คจฺฉนฺติ, เนตฺเต ชิมฺหํ คเต สติ.

«កាលបើពួកគោ កំពុងហែលឆ្លងទឹក បើគោបាជាអ្នកនាំមុខ ដើរវៀច ពួកគោទាំងអស់នោះ ក៏រមែងដើរវៀចតាមដែរ ព្រោះតែគោអ្នកនាំមុខ ដើរវៀច។»

‘‘เอวเมวํ มนุสฺเสสุ, โย โหติ เสฏฺฐสมฺมโต;

โส เจ อธมฺมํ จรติ, ปเคว อิตรา ปชา;

สพฺพํ รฏฺฐํ ทุกฺขํ เสติ, ราชา เจ โหติ อธมฺมิโก.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ក៏ដូច្នោះដែរ បុគ្គលណាដែលគេសន្មតថាជាប្រធាន បើបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តមិនស្មើ (មិនប្រកបដោយធម៌) ទៅហើយ ចំណង់បើប្រជារាស្ត្រដទៃទៀត នឹងទៅជាយ៉ាងណា! កាលបើព្រះរាជា មិនប្រកបដោយធម៌ រដ្ឋទាំងមូល ក៏រមែងនៅជាទុក្ខ។»

‘‘คุนฺนํ เจ ตรมานานํ, อุชุํ คจฺฉติ ปุงฺคโว;

สพฺพา ตา อุชุํ คจฺฉนฺติ, เนตฺเต อุชุํ คเต สติ.

«កាលបើពួកគោ កំពុងហែលឆ្លងទឹក បើគោបាជាអ្នកនាំមុខ ដើរត្រង់ ពួកគោទាំងអស់នោះ ក៏រមែងដើរត្រង់តាមដែរ ព្រោះតែគោអ្នកនាំមុខ ដើរត្រង់។»

‘‘เอวเมวํ [Pg.388] มนุสฺเสสุ, โย โหติ เสฏฺฐสมฺมโต;

โส สเจ ธมฺมํ จรติ, ปเคว อิตรา ปชา;

สพฺพํ รฏฺฐํ สุขํ เสติ, ราชา เจ โหติ ธมฺมิโก’’ติ. ทสมํ;

«ក្នុងពួកមនុស្ស ក៏ដូច្នោះដែរ បុគ្គលណាដែលគេសន្មតថាជាប្រធាន បើបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តស្មើ (ប្រកបដោយធម៌) ចំណង់បើប្រជារាស្ត្រដទៃទៀត នឹងទៅជាយ៉ាងណា! កាលបើព្រះរាជា ប្រកបដោយធម៌ រដ្ឋទាំងមូល ក៏រមែងនៅជាសុខ។» (ទីដប់)

ปตฺตกมฺมวคฺโค ทุติโย.

«បត្តកម្មវគ្គ ទី២ ចប់។»

ตสฺสุทฺทานํ –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

ปตฺตกมฺมํ อานณฺยโก, สพฺรหฺมนิรยา รูเปน ปญฺจมํ;

สราคอหิราชา เทวทตฺโต, ปธานํ อธมฺมิเกน จาติ.

«និយាយអំពី បត្តកម្មសូត្រ១ អានណ្យសូត្រ១ សព្រហ្មកសូត្រ១ និរយសូត្រ១ រូបសូត្រជាទីប្រាំ១ សរាគសូត្រ១ អហិរាជសូត្រ១ ទេវទត្តសូត្រ១ បធានសូត្រ១ និងអធម្មិកសូត្រ១។»

(๘) ๓. อปณฺณกวคฺโค

(៨) ៣. «អបណ្ណកវគ្គ»

๑. ปธานสุตฺตํ

១. «បធានសូត្រ»

๗๑. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยาย. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยายา’’ติ. ปฐมํ.

៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិផ្លូវមិនខុស (អបណ្ណកបដិបទា) ទាំងហេតុដែលនាំឲ្យអស់ទៅនៃអាសវៈ ក៏ភិក្ខុនោះបានប្រារព្ធហើយ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល១ ជាអ្នកចេះដឹងច្រើន (ពហុស្សូត)១ ជាអ្នកប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិផ្លូវមិនខុស ទាំងហេតុដែលនាំឲ្យអស់ទៅនៃអាសវៈ ក៏ភិក្ខុនោះបានប្រារព្ធហើយ។» (ទីមួយ)

๒. สมฺมาทิฏฺฐิสุตฺตํ

២. «សម្មាទិដ្ឋិសូត្រ»

๗๒. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยาย. กตเมหิ จตูหิ? เนกฺขมฺมวิตกฺเกน, อพฺยาปาทวิตกฺเกน, อวิหึสาวิตกฺเกน, สมฺมาทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยายา’’ติ. ทุติยํ.

៧២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិផ្លូវមិនខុស ទាំងហេតុដែលនាំឲ្យអស់ទៅនៃអាសវៈ ក៏ភិក្ខុនោះបានប្រារព្ធហើយ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺនេក្ខម្មវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងការចេញចាកកាម)១ អព្យាបាទវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងសេចក្តីមិនព្យាបាទ)១ អវិហិង្សាវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងសេចក្តីមិនបៀតបៀន)១ សម្មាទិដ្ឋិ (សេចក្តីយល់ឃើញត្រូវ)១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រតិបត្តិផ្លូវមិនខុស ទាំងហេតុដែលនាំឲ្យអស់ទៅនៃអាសវៈ ក៏ភិក្ខុនោះបានប្រារព្ធហើយ។» (ទីពីរ)

๓. สปฺปุริสสุตฺตํ

៣. «សប្បុរិសសូត្រ»

๗๓. ‘‘จตูหิ[Pg.389], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อสปฺปุริโส เวทิตพฺโพ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส โย โหติ ปรสฺส อวณฺโณ ตํ อปุฏฺโฐปิ ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท ปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต อหาเปตฺวา อลมฺพิตฺวา ปริปูรํ วิตฺถาเรน ปรสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ.

៧៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង គប្បីដឹងថាជាអសប្បុរស。 ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អសប្បុរសក្នុងលោកនេះ ទោះបីគេមិនសួរ ក៏រមែងសម្តែងចេញនូវទោស (សេចក្តីមិនសរសើរ) របស់អ្នកដទៃ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយទោសរបស់អ្នកដទៃ មិនឲ្យខ្វះចន្លោះ មិនបង្អង់ បំពេញឲ្យពិស្តារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាអសប្បុរស។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส โย โหติ ปรสฺส วณฺโณ ตํ ปุฏฺโฐปิ น ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท อปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต หาเปตฺวา ลมฺพิตฺวา อปริปูรํ อวิตฺถาเรน ปรสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អសប្បុរស ទោះបីគេសួរ ក៏មិនសម្តែងចេញនូវគុណ (សេចក្តីសរសើរ) របស់អ្នកដទៃ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេមិនសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយគុណរបស់អ្នកដទៃ ឲ្យខ្វះចន្លោះ បង្អង់ទុក មិនឲ្យពេញលេញ មិនពិស្តារឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាអសប្បុរស។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส โย โหติ อตฺตโน อวณฺโณ ตํ ปุฏฺโฐปิ น ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท อปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต หาเปตฺวา ลมฺพิตฺวา อปริปูรํ อวิตฺถาเรน อตฺตโน อวณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អសប្បុរស ទោះបីគេសួរ ក៏មិនសម្តែងចេញនូវទោសរបស់ខ្លួន មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេមិនសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយទោសរបស់ខ្លួន ឲ្យខ្វះចន្លោះ បង្អង់ទុក មិនឲ្យពេញលេញ មិនពិស្តារឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាអសប្បុរស។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส โย โหติ อตฺตโน วณฺโณ ตํ อปุฏฺโฐปิ ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท ปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต อหาเปตฺวา อลมฺพิตฺวา ปริปูรํ วิตฺถาเรน อตฺตโน วณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อสปฺปุริโส เวทิตพฺโพ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អសប្បុរស ទោះបីគេមិនសួរ ក៏រមែងសម្តែងចេញនូវគុណរបស់ខ្លួន មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយគុណរបស់ខ្លួន មិនឲ្យខ្វះចន្លោះ មិនបង្អង់ បំពេញឲ្យពិស្តារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាអសប្បុរស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង គប្បីដឹងថាជាអសប្បុរស។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สปฺปุริโส เวทิตพฺโพ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส โย โหติ ปรสฺส อวณฺโณ ตํ ปุฏฺโฐปิ น ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท อปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต หาเปตฺวา ลมฺพิตฺวา อปริปูรํ อวิตฺถาเรน ปรสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង គប្បីដឹងថាជាសប្បុរស។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សប្បុរសក្នុងលោកនេះ ទោះបីគេសួរ ក៏មិនសម្តែងចេញនូវទោសរបស់អ្នកដទៃ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេមិនសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយទោសរបស់អ្នកដទៃ ឲ្យខ្វះចន្លោះ បង្អង់ទុក មិនឲ្យពេញលេញ មិនពិស្តារឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាសប្បុរស។»

‘‘ปุน [Pg.390] จปรํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส โย โหติ ปรสฺส วณฺโณ ตํ อปุฏฺโฐปิ ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท ปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต อหาเปตฺวา อลมฺพิตฺวา ปริปูรํ วิตฺถาเรน ปรสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សប្បុរស ទោះបីគេមិនសួរ ក៏រមែងសម្តែងចេញនូវគុណរបស់អ្នកដទៃ មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយគុណរបស់អ្នកដទៃ មិនឲ្យខ្វះចន្លោះ មិនបង្អង់ បំពេញឲ្យពិស្តារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាសប្បុរស។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส โย โหติ อตฺตโน อวณฺโณ ตํ อปุฏฺโฐปิ ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท ปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต อหาเปตฺวา อลมฺพิตฺวา ปริปูรํ วิตฺถาเรน อตฺตโน อวณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សប្បុរស ទោះបីគេមិនសួរ ក៏រមែងសម្តែងចេញនូវទោសរបស់ខ្លួន មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយទោសរបស់ខ្លួន មិនឲ្យខ្វះចន្លោះ មិនបង្អង់ បំពេញឲ្យពិស្តារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាសប្បុរស。»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส โย โหติ อตฺตโน วณฺโณ ตํ ปุฏฺโฐปิ น ปาตุ กโรติ, โก ปน วาโท อปุฏฺฐสฺส! ปุฏฺโฐ โข ปน ปญฺหาภินีโต หาเปตฺวา ลมฺพิตฺวา อปริปูรํ อวิตฺถาเรน อตฺตโน วณฺณํ ภาสิตา โหติ. เวทิตพฺพเมตํ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สปฺปุริโส เวทิตพฺโพ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សប្បុរស ទោះបីគេសួរ ក៏មិនសម្តែងចេញនូវគុណរបស់ខ្លួន មិនបាច់និយាយទៅថ្វីដល់កាលដែលគេមិនសួរឡើយ! កាលបើគេសួរ នាំពាក្យមកសួរដេញដោល ក៏រមែងនិយាយគុណរបស់ខ្លួន ឲ្យខ្វះចន្លោះ បង្អង់ទុក មិនឲ្យពេញលេញ មិនពិស្តារឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះគប្បីដឹងចុះថា បុគ្គលនេះជាសប្បុរស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង គប្បីដឹងថាជាសប្បុរស។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, วธุกา ยญฺญเทว รตฺตึ วา ทิวํ วา อานีตา โหติ, ตาวเทวสฺสา ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ สสฺสุยาปิ สสุเรปิ สามิเกปิ อนฺตมโส ทาสกมฺมกรโปริเสสุ. สา อปเรน สมเยน สํวาสมนฺวาย วิสฺสาสมนฺวาย สสฺสุมฺปิ สสุรมฺปิ สามิกมฺปิ เอวมาห – ‘อเปถ, กึ ปน ตุมฺเห ชานาถา’ติ! เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ ยญฺญเทว รตฺตึ วา ทิวํ วา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ, ตาวเทวสฺส ติพฺพํ หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ โหติ ภิกฺขูสุ ภิกฺขุนีสุ อุปาสเกสุ อุปาสิกาสุ อนฺตมโส อารามิกสมณุทฺเทเสสุ. โส อปเรน สมเยน สํวาสมนฺวาย วิสฺสาสมนฺวาย อาจริยมฺปิ อุปชฺฌายมฺปิ เอวมาห – ‘อเปถ, กึ ปน ตุมฺเห ชานาถา’ติ! ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อธุนาคตวธุกาสเมน เจตสา วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាកូនប្រសាស្រី ដែលគេនាំមកក្នុងយប់ ឬថ្ងៃណាមួយ ក្នុងខណៈនោះ នាងតែងមានហិរិ និងឱត្តប្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា ចំពោះម្តាយក្មេកផង ចំពោះឪពុកក្មេកផង ចំពោះប្តីផង សូម្បីចំពោះពួកទាសៈ កម្មករ និងបុរសបម្រើផង។ ខាងក្រោយមក ព្រោះអាស្រ័យការនៅរួមគ្នា ព្រោះអាស្រ័យការស្និទ្ធស្នាលគ្នា នាងក៏និយាយទៅកាន់ម្តាយក្មេកខ្លះ ឪពុកក្មេកខ្លះ ប្តីខ្លះ យ៉ាងនេះថា ”ចូរអ្នករាល់គ្នាថយចេញទៅ តើអ្នករាល់គ្នាដឹងអ្វី“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ចូលមកសាងផ្នួស ចាកផ្ទះ មិនគ្រប់គ្រងផ្ទះ ក្នុងយប់ ឬថ្ងៃណាមួយ ក្នុងខណៈនោះ លោកតែងមានហិរិ និងឱត្តប្បៈយ៉ាងខ្លាំងក្លា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយផង ចំពោះភិក្ខុនីទាំងឡាយផង ចំពោះឧបាសកទាំងឡាយផង ចំពោះឧបាសិកាទាំងឡាយផង សូម្បីចំពោះពួកអារាមិកជន និងសាមណេរផង។ ខាងក្រោយមក ព្រោះអាស្រ័យការនៅរួមគ្នា ព្រោះអាស្រ័យការស្និទ្ធស្នាលគ្នា លោកក៏និយាយទៅកាន់អាចារ្យខ្លះ ឧបជ្ឈាយ៍ខ្លះ យ៉ាងនេះថា ”ចូរលោកថយចេញទៅ តើលោកដឹងអ្វី“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា ”យើងនឹងមានចិត្តស្មើដោយកូនប្រសាស្រីដែលទើបនឹងមកថ្មី ហើយរស់នៅ“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ទី៣។

๔. ปฐมอคฺคสุตฺตํ

៤. សូត្រទី១ (បឋមអគ្គសូត្រ)

๗๔. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อคฺคานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สีลคฺคํ, สมาธิคฺคํ, ปญฺญาคฺคํ, วิมุตฺตคฺคํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อคฺคานี’’ติ. จตุตฺถํ.

៧៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏ប្រសើរទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសីលដ៏ប្រសើរ ១ សមាធិដ៏ប្រសើរ ១ បញ្ញាដ៏ប្រសើរ ១ វិមុត្តិដ៏ប្រសើរ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏ប្រសើរទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី៤។

๕. ทุติยอคฺคสุตฺตํ

៥. សូត្រទី២ (ទុតិយអគ្គសូត្រ)

๗๕. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.391], ภิกฺขเว, อคฺคานิ. กตมานิ จตฺตาริ? รูปคฺคํ, เวทนาคฺคํ, สญฺญาคฺคํ, ภวคฺคํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อคฺคานี’’ติ. ปญฺจมํ.

៧៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏ប្រសើរទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺរូបដ៏ប្រសើរ ១ វេទនាដ៏ប្រសើរ ១ សញ្ញាដ៏ប្រសើរ ១ ភពដ៏ប្រសើរ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដ៏ប្រសើរទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី៥។

๖. กุสินารสุตฺตํ

៦. កុសិនារសូត្រ

๗๖. เอกํ สมยํ ภควา กุสินารายํ วิหรติ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน อนฺตเรน ยมกสาลานํ ปรินิพฺพานสมเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

៧៦. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឧបវត្តនសាលវ័ន ជាចន្លោះនៃដើមរាំងទាំងគូ របស់ពួកមល្លក្សត្រ ជិតក្រុងកុសិនារា ក្នុងសម័យជាទីបរិនិព្វាន។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘สิยา โข ปน, ภิกฺขเว, เอกภิกฺขุสฺสปิ กงฺขา วา วิมติ วา พุทฺเธ วา ธมฺเม วา สงฺเฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา, ปุจฺฉถ, ภิกฺขเว, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ – ‘สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา อโหสิ, นาสกฺขิมฺห ภควนฺตํ สมฺมุขา ปฏิปุจฺฉิตุ’’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต เต ภิกฺขู ตุณฺหี อเหสุํ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สิยา โข ปน, ภิกฺขเว, เอกภิกฺขุสฺสปิ กงฺขา วา วิมติ วา พุทฺเธ วา ธมฺเม วา สงฺเฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา, ปุจฺฉถ, ภิกฺขเว, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ – ‘สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา อโหสิ, นาสกฺขิมฺห ภควนฺตํ สมฺมุขา ปฏิปุจฺฉิตุ’’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข เต ภิกฺขู ตุณฺหี อเหสุํ. ตติยมฺปิ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สิยา โข ปน, ภิกฺขเว, เอกภิกฺขุสฺสปิ กงฺขา วา วิมติ วา พุทฺเธ วา ธมฺเม วา สงฺเฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา, ปุจฺฉถ, ภิกฺขเว, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ – ‘สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา อโหสิ, นาสกฺขิมฺห ภควนฺตํ สมฺมุขา ปฏิปุจฺฉิตุ’’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข เต ภิกฺขู ตุณฺหี อเหสุํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើភិក្ខុណាមួយ សូម្បីតែមួយរូប មានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ក្នុងព្រះពុទ្ធក្តី ក្នុងព្រះធម៌ក្តី ក្នុងព្រះសង្ឃក្តី ក្នុងមគ្គក្តី ក្នុងបដិបទាក្តី ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាសួរចុះ កុំបីមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយថា ”ព្រះសាស្តា ទ្រង់គង់នៅចំពោះមុខយើងរាល់គ្នាហើយ តែយើងរាល់គ្នាមិនអាចសួរដេញដោលព្រះមានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្របានឡើយ“»។ កាលបើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ស្ងៀមនៅ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ ជាគម្រប់ពីរដងទៀតថា... ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ស្ងៀមនៅជាគម្រប់ពីរដង។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ ជាគម្រប់បីដងទៀតថា... ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ស្ងៀមនៅជាគម្រប់បីដង។

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สิยา โข ปน, ภิกฺขเว, สตฺถุคารเวนปิ น ปุจฺเฉยฺยาถ, สหายโกปิ, ภิกฺขเว, สหายกสฺส อาโรเจตู’’ติ. เอวํ วุตฺเต เต ภิกฺขู ตุณฺหี อเหสุํ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! เอวํ ปสนฺโน อหํ, ภนฺเต! นตฺถิ อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ เอกภิกฺขุสฺสปิ กงฺขา วา วิมติ วา พุทฺเธ วา ธมฺเม วา สงฺเฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา’’ติ.

លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអ្នកទាំងឡាយ មិនហ៊ានសួរ ព្រោះសេចក្តីគោរពចំពោះព្រះសាស្តាទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរភិក្ខុជាសម្លាញ់ ប្រាប់ដល់ភិក្ខុជាសម្លាញ់ចុះ»។ កាលបើទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏នៅតែស្ងៀម។ លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីជ្រះថ្លាយ៉ាងនេះថា ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ សូម្បីតែភិក្ខុមួយរូប ក៏គ្មានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ក្នុងព្រះពុទ្ធក្តី ក្នុងព្រះធម៌ក្តី ក្នុងព្រះសង្ឃក្តី ក្នុងមគ្គក្តី ក្នុងបដិបទាក្តី ឡើយ»។

‘‘ปสาทา [Pg.392] โข ตฺวํ, อานนฺท, วเทสิ. ญาณเมว เหตฺถ, อานนฺท, ตถาคตสฺส – ‘นตฺถิ อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ เอกภิกฺขุสฺสปิ กงฺขา วา วิมติ วา พุทฺเธ วา ธมฺเม วา สงฺเฆ วา มคฺเค วา ปฏิปทาย วา’. อิเมสญฺหิ, อานนฺท, ปญฺจนฺนํ ภิกฺขุสตานํ โย ปจฺฉิมโก ภิกฺขุ โส โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលអានន្ទ អ្នកនិយាយនេះ ព្រោះតែសេចក្តីជ្រះថ្លាប៉ុណ្ណោះ ម្នាលអានន្ទ តែតថាគតមានញាណដឹងច្បាស់ក្នុងរឿងនេះថា ”ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ សូម្បីតែភិក្ខុមួយរូប ក៏គ្មានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ក្នុងព្រះពុទ្ធក្តី ក្នុងព្រះធម៌ក្តី ក្នុងព្រះសង្ឃក្តី ក្នុងមគ្គក្តី ក្នុងបដិបទាក្តី ឡើយ“។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថា ក្នុងបណ្តាភិក្ខុប្រាំរយរូបនេះ ភិក្ខុដែលថោកទាបជាងគេបំផុត (ដោយគុណធម៌) ក៏ជាព្រះសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាវៈមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ»។ ទី៦។

๗. อจินฺเตยฺยสุตฺตํ

៧. អចិន្តេយ្យសូត្រ

๗๗. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อจินฺเตยฺยานิ, น จินฺเตตพฺพานิ; ยานิ จินฺเตนฺโต อุมฺมาทสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺส. กตมานิ จตฺตาริ? พุทฺธานํ, ภิกฺขเว, พุทฺธวิสโย อจินฺเตยฺโย, น จินฺเตตพฺโพ; ยํ จินฺเตนฺโต อุมฺมาทสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺส. ฌายิสฺส, ภิกฺขเว, ฌานวิสโย อจินฺเตยฺโย, น จินฺเตตพฺโพ; ยํ จินฺเตนฺโต อุมฺมาทสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺส. กมฺมวิปาโก, ภิกฺขเว, อจินฺเตยฺโย, น จินฺเตตพฺโพ; ยํ จินฺเตนฺโต อุมฺมาทสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺส. โลกจินฺตา, ภิกฺขเว, อจินฺเตยฺยา, น จินฺเตตพฺพา; ยํ จินฺเตนฺโต อุมฺมาทสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺส. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อจินฺเตยฺยานิ, น จินฺเตตพฺพานิ; ยานิ จินฺเตนฺโต อุมฺมาทสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

៧៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អចិន្តេយ្យធម៌ (ធម៌ដែលមិនគួរគិត) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង មិនគួរគិតឡើយ ដែលបុគ្គលកាលបើគិត គប្បីជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីឆ្កួត នៃសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះពុទ្ធវិស័យរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ជាអចិន្តេយ្យ មិនគួរគិតឡើយ ដែលបុគ្គលកាលបើគិត គប្បីជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីឆ្កួត នៃសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈានវិស័យរបស់បុគ្គលអ្នកបានឈាន ជាអចិន្តេយ្យ មិនគួរគិតឡើយ ដែលបុគ្គលកាលបើគិត គប្បីជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីឆ្កួត នៃសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មវិបាក (ផលនៃកម្ម) ជាអចិន្តេយ្យ មិនគួរគិតឡើយ ដែលបុគ្គលកាលបើគិត គប្បីជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីឆ្កួត នៃសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លោកចិន្តា (ការគិតរឿងពិភពលោក) ជាអចិន្តេយ្យ មិនគួរគិតឡើយ ដែលបុគ្គលកាលបើគិត គប្បីជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីឆ្កួត នៃសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អចិន្តេយ្យធម៌ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរគិតឡើយ ដែលបុគ្គលកាលបើគិត គប្បីជាអ្នកមានចំណែកនៃសេចក្តីឆ្កួត នៃសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត»។ ទី៧។

๘. ทกฺขิณสุตฺตํ

៨. ទក្ខិណាសូត្រ

๗๘. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา วิสุทฺธิโย. กตมา จตสฺโส? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ, โน ปฏิคฺคาหกโต; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ, โน ทายกโต; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ, โน ปฏิคฺคาหกโต; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ.

៧៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាវិសុទ្ធិ (សេចក្តីបរិសុទ្ធិនៃទាន) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាខ្លះ បរិសុទ្ធខាងទាយក (អ្នកឲ្យ) មិនបរិសុទ្ធខាងបដិគ្គាហក (អ្នកទទួល) ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាខ្លះ បរិសុទ្ធខាងបដិគ្គាហក មិនបរិសុទ្ធខាងទាយក ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាខ្លះ មិនបរិសុទ្ធទាំងខាងទាយក មិនបរិសុទ្ធទាំងខាងបដិគ្គាហក ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាខ្លះ បរិសុទ្ធទាំងខាងទាយក បរិសុទ្ធទាំងខាងបដិគ្គាហក ក៏មាន។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ, โน ปฏิคฺคาหกโต? อิธ, ภิกฺขเว, ทายโก โหติ สีลวา กลฺยาณธมฺโม; ปฏิคฺคาหกา โหนฺติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ, โน ปฏิคฺคาหกโต.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទក្ខិណា បរិសុទ្ធខាងទាយក មិនបរិសុទ្ធខាងបដិគ្គាហក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ទាយកជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ ចំណែកពួកបដិគ្គាហក ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ទក្ខិណាឈ្មោះថា បរិសុទ្ធខាងទាយក មិនបរិសុទ្ធខាងបដិគ្គាហក។

‘‘กถญฺจ[Pg.393], ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ, โน ทายกโต? อิธ, ภิกฺขเว, ทายโก โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม; ปฏิคฺคาหกา โหนฺติ สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ, โน ทายกโต.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទក្ខិណា បរិសុទ្ធខាងបដិគ្គាហក មិនបរិសុទ្ធខាងទាយក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ទាយកជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក ចំណែកពួកបដិគ្គាហក ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ទក្ខិណាឈ្មោះថា បរិសុទ្ធខាងបដិគ្គាហក មិនបរិសុទ្ធខាងទាយក។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ, โน ปฏิคฺคาหกโต? อิธ, ภิกฺขเว, ทายโก โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม; ปฏิคฺคาหกาปิ โหนฺติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ, โน ปฏิคฺคาหกโต.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទក្ខិណា មិនបរិសុទ្ធទាំងខាងទាយក មិនបរិសុទ្ធទាំងខាងបដិគ្គាហក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ទាយកជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក សូម្បីពួកបដិគ្គាហក ក៏ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមកដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ទក្ខិណាឈ្មោះថា មិនបរិសុទ្ធទាំងខាងទាយក មិនបរិសុទ្ធទាំងខាងបដិគ្គាហក។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ? อิธ, ภิกฺขเว, ทายโก โหติ สีลวา กลฺยาณธมฺโม; ปฏิคฺคาหกาปิ โหนฺติ สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ทกฺขิณา วิสุทฺธิโย’’ติ. อฏฺฐมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទក្ខិណា បរិសុទ្ធទាំងខាងទាយក បរិសុទ្ធទាំងខាងបដិគ្គាហក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ ទាយកជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ សូម្បីពួកបដិគ្គាហក ក៏ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ទក្ខិណាឈ្មោះថា បរិសុទ្ធទាំងខាងទាយក បរិសុទ្ធទាំងខាងបដិគ្គាហក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទក្ខិណាវិសុទ្ធិ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី៨។

๙. วณิชฺชสุตฺตํ

៩. វណិជ្ជសូត្រ

๗๙. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา เฉทคามินี โหติ? โก ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา น ยถาธิปฺปายา โหติ? โก นุ โข, ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา ยถาธิปฺปายา โหติ? โก ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา ปราธิปฺปายา โหตี’’ติ?

៧៩. លំដាប់នោះ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរ បែបនោះឯង ដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ប្រកបហើយ តែងខាតបង់ (វិនាស)? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរ បែបនោះឯង ដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ប្រកបហើយ មិនបានផលដូចបំណង? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរ បែបនោះឯង ដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ប្រកបហើយ បានផលដូចបំណង? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរ បែបនោះឯង ដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ប្រកបហើយ បានផលលើសពីបំណង?»។

‘‘อิธ, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา ปวาเรติ – ‘วทตุ, ภนฺเต, ปจฺจเยนา’ติ. โส เยน ปวาเรติ ตํ น เทติ. โส เจ ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, โส ยญฺญเทว วณิชฺชํ ปโยเชติ, สาสฺส โหติ เฉทคามินี.

«ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ចូលទៅរកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ហើយបវារណាថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សូមលោកមានថេរដីកា និមន្តប្រាប់នូវបច្ច័យចុះ“។ តែគេមិនបានប្រគេនបច្ច័យនោះ តាមដែលខ្លួនបានបវារណាឡើយ។ លុះបុគ្គលនោះ ច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់លោកនេះ គេធ្វើការជួញដូរណាមួយ ការជួញដូរនោះរបស់គេ តែងតែខាតបង់ (វិនាស)។

‘‘อิธ [Pg.394] ปน, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา ปวาเรติ – ‘วทตุ, ภนฺเต, ปจฺจเยนา’ติ. โส เยน ปวาเรติ ตํ น ยถาธิปฺปายํ เทติ. โส เจ ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, โส ยญฺญเทว วณิชฺชํ ปโยเชติ, สาสฺส น โหติ ยถาธิปฺปายา.

ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ ចូលទៅរកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ហើយបវារណាថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សូមលោកមានថេរដីកា និមន្តប្រាប់នូវបច្ច័យចុះ“។ តែគេមិនបានប្រគេនបច្ច័យនោះ ឲ្យបានដូចបំណង (របស់សមណព្រាហ្មណ៍នោះ) ឡើយ។ លុះបុគ្គលនោះ ច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់លោកនេះ គេធ្វើការជួញដូរណាមួយ ការជួញដូរនោះរបស់គេ តែងតែមិនបានផលដូចបំណង។

‘‘อิธ ปน, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา ปวาเรติ – ‘วทตุ, ภนฺเต, ปจฺจเยนา’ติ. โส เยน ปวาเรติ ตํ ยถาธิปฺปายํ เทติ. โส เจ ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, โส ยญฺญเทว วณิชฺชํ ปโยเชติ, สาสฺส โหติ ยถาธิปฺปายา.

ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះ ចូលទៅរកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ហើយបវារណាថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សូមលោកមានថេរដីកា និមន្តប្រាប់នូវបច្ច័យចុះ“។ ហើយគេបានប្រគេនបច្ច័យនោះ ឲ្យបានដូចបំណង។ លុះបុគ្គលនោះ ច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់លោកនេះ គេធ្វើការជួញដូរណាមួយ ការជួញដូរនោះរបស់គេ តែងតែបានផលដូចបំណង។

‘‘อิธ, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ สมณํ วา พฺราหฺมณํ วา อุปสงฺกมิตฺวา ปวาเรติ – ‘วทตุ, ภนฺเต, ปจฺจเยนา’ติ. โส เยน ปวาเรติ ตํ ปราธิปฺปายํ เทติ. โส เจ ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, โส ยญฺญเทว วณิชฺชํ ปโยเชติ, สาสฺส โหติ ปราธิปฺปายา.

ម្នាលសារីបុត្ត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ចូលទៅរកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ហើយបវារណាថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន សូមលោកមានថេរដីកា និមន្តប្រាប់នូវបច្ច័យចុះ“។ ហើយគេបានប្រគេនបច្ច័យនោះ ឲ្យបានលើសពីបំណងទៅទៀត។ លុះបុគ្គលនោះ ច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់លោកនេះ គេធ្វើការជួញដូរណាមួយ ការជួញដូរនោះរបស់គេ តែងតែបានផលលើសពីបំណង»។

‘‘อยํ โข, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา เฉทคามินี โหติ. อยํ ปน, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา น ยถาธิปฺปายา โหติ. อยํ โข ปน, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา ยถาธิปฺปายา โหติ. อยํ ปน, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺจสฺส ตาทิสาว วณิชฺชา ปยุตฺตา ปราธิปฺปายา โหตี’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះប្រកបហើយ បើទុកជាការជួញដូរបែបនោះដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏នៅតែដល់នូវការខាតបង់។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះប្រកបហើយ បើទុកជាការជួញដូរបែបនោះដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏មិនបានសម្រេចផលដូចបំណង។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះប្រកបហើយ បើទុកជាការជួញដូរបែបនោះដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏បានសម្រេចផលដូចបំណង។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យការជួញដូរដែលបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះប្រកបហើយ បើទុកជាការជួញដូរបែបនោះដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏បានសម្រេចផលលើសពីបំណងទៅទៀត។» (ចប់ វណិជ្ជសូត្រ ទី៩)

๑๐. กมฺโพชสุตฺตํ

១០. កម្ពោជសូត្រ

๘๐. เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

៨០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มาตุคาโม เนว สภายํ นิสีทติ, น กมฺมนฺตํ ปโยเชติ, น กมฺโพชํ คจฺฉตี’’ติ? ‘‘โกธโน, อานนฺท, มาตุคาโม; อิสฺสุกี, อานนฺท, มาตุคาโม; มจฺฉรี, อานนฺท, มาตุคาโม; ทุปฺปญฺโญ, อานนฺท, มาตุคาโม – อยํ โข, อานนฺท, เหตุ [Pg.395] อยํ ปจฺจโย, เยน มาตุคาโม เนว สภายํ นิสีทติ, น กมฺมนฺตํ ปโยเชติ, น กมฺโพชํ คจฺฉตี’’ติ. ทสมํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យមាតុគ្រាមមិនអង្គុយក្នុងសភា មិនប្រកបការងារធំដុំ មិនទៅកាន់ស្រុកកម្ពោជ?» «ម្នាលអានន្ទ មាតុគ្រាមជាអ្នកមានសេចក្តីក្រោធ ម្នាលអានន្ទ មាតុគ្រាមជាអ្នកមានសេចក្តីច្រណែន ម្នាលអានន្ទ មាតុគ្រាមជាអ្នកមានសេចក្តីកំណាញ់ ម្នាលអានន្ទ មាតុគ្រាមជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ។ ម្នាលអានន្ទ នេះឯងជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យមាតុគ្រាមមិនអង្គុយក្នុងសភា មិនប្រកបការងារធំដុំ មិនទៅកាន់ស្រុកកម្ពោជ។» (ចប់ ទី១០)

อปณฺณกวคฺโค ตติโย.

អបណ្ណកវគ្គ ទី៣ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ปธานํ ทิฏฺฐิสปฺปุริส, วธุกา ทฺเว จ โหนฺติ อคฺคานิ;

กุสินารอจินฺเตยฺยา, ทกฺขิณา จ วณิชฺชา กมฺโพชนฺติ.

និយាយអំពី បធានសូត្រ ទិដ្ឋិសូត្រ សប្បុរិសសូត្រ វធុកាសូត្រ អគ្គសូត្រទាំងពីរ កុសិនារាសូត្រ អចិន្តេយ្យសូត្រ ទក្ខិណាសូត្រ វណិជ្ជសូត្រ និងកម្ពោជសូត្រ។

(๙) ๔. มจลวคฺโค

(៩) ៤. មចលវគ្គ

๑. ปาณาติปาตสุตฺตํ

១. បាណាតិបាតសូត្រ

๘๑. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

៨១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ១ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ ជាអ្នកនិយាយកុហក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปฐมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ វៀរចាកការនិយាយកុហក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី១)

๒. มุสาวาทสุตฺตํ

២. មុសាវាទសូត្រ

๘๒. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? มุสาวาที โหติ, ปิสุณวาโจ โหติ, ผรุสวาโจ โหติ, สมฺผปฺปลาปี โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

៨២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកនិយាយកុហក ១ និយាយញុះញង់ ១ និយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ១ និយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา [Pg.396] ปฏิวิรโต โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ทุติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយកុហក ១ វៀរចាកការនិយាយញុះញង់ ១ វៀរចាកការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ១ វៀរចាកការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី២)

๓. อวณฺณารหสุตฺตํ

៣. អវណ្ណារហសូត្រ

๘๓. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ, อนนุวิจฺจ อปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

៨៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលសរសើរគុណរបស់បុគ្គលដែលមិនគួរនឹងសរសើរ ១ មិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនឹងសរសើរ ១ មិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយបង្ហាញសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងទីដែលមិនគួរជ្រះថ្លា ១ មិនពិចារណា មិនស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយបង្ហាញសេចក្តីមិនជ្រះថ្លាក្នុងទីដែលគួរជ្រះថ្លា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสติ, อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา อปฺปสาทนีเย ฐาเน อปฺปสาทํ อุปทํเสติ อนุวิจฺจ ปริโยคาเหตฺวา ปสาทนีเย ฐาเน ปสาทํ อุปทํเสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ตติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលទោសរបស់បុគ្គលដែលមិនគួរនឹងសរសើរ ១ ពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយពោលសរសើរគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនឹងសរសើរ ១ ពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយបង្ហាញសេចក្តីមិនជ្រះថ្លាក្នុងទីដែលមិនគួរជ្រះថ្លា ១ ពិចារណា ស្ទង់មើលឲ្យសព្វគ្រប់ ហើយបង្ហាញសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងទីដែលគួរជ្រះថ្លា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី៣)

๔. โกธครุสุตฺตํ

៤. កោធគរុសូត្រ

๘๔. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? โกธครุ โหติ น สทฺธมฺมครุ, มกฺขครุ โหติ น สทฺธมฺมครุ, ลาภครุ โหติ น สทฺธมฺมครุ, สกฺการครุ โหติ น สทฺธมฺมครุ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

៨៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសេចក្តីក្រោធ មិនធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ ១ ជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសេចក្តីលុបលាងគុណគេ មិនធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ ១ ជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងលាភ មិនធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ ១ ជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងសក្ការៈ មិនធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? สทฺธมฺมครุ โหติ น โกธครุ, สทฺธมฺมครุ โหติ น มกฺขครุ, สทฺธมฺมครุ โหติ น ลาภครุ, สทฺธมฺมครุ โหติ น สกฺการครุ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. จตุตฺถํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងសេចក្តីក្រោធ ១ ជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងសេចក្តីលុបលាងគុណគេ ១ ជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងលាភ ១ ជាអ្នកធ្ងន់ក្នុងព្រះសទ្ធម៌ មិនធ្ងន់ក្នុងសក្ការៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី៤)

๕. ตโมตมสุตฺตํ

៥. តមោតមសូត្រ

๘๕. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.397], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? ตโม ตมปรายโณ, ตโม โชติปรายโณ, โชติ ตมปรายโณ, โชติ โชติปรายโณ.

៨៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលងងឹត ហើយមានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ ១ បុគ្គលងងឹត ហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ ១ បុគ្គលភ្លឺ ហើយមានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ ១ បុគ្គលភ្លឺ ហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตโม โหติ ตมปรายโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล วา เวนกุเล วา เนสาทกุเล วา รถการกุเล วา ปุกฺกุสกุเล วา ทลิทฺเท อปฺปนฺนปานโภชเน กสิรวุตฺติเก, ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภติ. โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก พวฺหาพาโธ กาโณ วา กุณี วา ขญฺโช วา ปกฺขหโต วา, น ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตโม โหติ ตมปรายโณ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលងងឹត ហើយមានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី ត្រកូលជាងត្បាញក្តី ត្រកូលព្រានព្រៃក្តី ត្រកូលជាងរទេះក្តី ត្រកូលអ្នកបោសសំរាមក្តី ជាត្រកូលក្រខ្សត់ មានបាយ ទឹក និងអាហារតិចតួច រស់នៅដោយលំបាក ជាត្រកូលដែលរកអាហារ និងសម្លៀកបំពាក់បានដោយក្រ។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលនោះមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិនិត្យមើល ទាបកឿ មានជំងឺច្រើន ជាអ្នកខ្វាក់ភ្នែក ឬដៃកោង ជើងខ្វិន ឬស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន ទាំងមិនសូវបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ បុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងតែទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា បុគ្គលងងឹត ហើយមានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตโม โหติ โชติปรายโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – จณฺฑาลกุเล วา เวนกุเล วา เนสาทกุเล วา รถการกุเล วา ปุกฺกุสกุเล วา ทลิทฺเท อปฺปนฺนปานโภชเน กสิรวุตฺติเก, ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภติ; โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก พวฺหาพาโธ กาโณ วา กุณี วา ขญฺโช วา ปกฺขหโต วา น ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน สุจริตํ จรติ, วาจาย สุจริตํ จรติ, มนสา สุจริตํ จรติ. โส กาเยน สุจริตํ จริตฺวา, วาจาย สุจริตํ จริตฺวา, มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตโม โหติ โชติปรายโณ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលងងឹត ហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ កើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី ត្រកូលជាងត្បាញក្តី ត្រកូលព្រានព្រៃក្តី ត្រកូលជាងរទេះក្តី ត្រកូលអ្នកបោសសំរាមក្តី ជាត្រកូលក្រខ្សត់ មានបាយ ទឹក និងអាហារតិចតួច រស់នៅដោយលំបាក ជាត្រកូលដែលរកអាហារ និងសម្លៀកបំពាក់បានដោយក្រ។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលនោះមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិនិត្យមើល ទាបកឿ មានជំងឺច្រើន ជាអ្នកខ្វាក់ភ្នែក ឬដៃកោង ជើងខ្វិន ឬស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន ទាំងមិនសូវបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ ប៉ុន្តែ បុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងតែទៅកើតក្នុងសុគតិភពសួគ៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា បុគ្គលងងឹត ហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ។

‘‘กถญฺจ[Pg.398], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โชติ โหติ ตมปรายโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา อฑฺเฒ มหทฺธเน มหาโภเค ปหูตชาตรูปรชเต ปหูตวิตฺตูปกรเณ ปหูตธนธญฺเญ; โส จ โหติ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โชติ โหติ ตมปรายโณ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលភ្លឺ ហើយមានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី ត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី ត្រកូលគហបតីមហាសាលក្តី ជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍ជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានទ្រព្យនិងធញ្ញជាតិច្រើន។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលនោះមានរូបល្អ គួររំលែកភ្នែកមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកសម្បុរល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបដោយងាយ។ ប៉ុន្តែ បុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងតែទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា បុគ្គលភ្លឺ ហើយមានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โชติ โหติ โชติปรายโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุจฺเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ – ขตฺติยมหาสาลกุเล วา พฺราหฺมณมหาสาลกุเล วา คหปติมหาสาลกุเล วา อฑฺเฒ มหทฺธเน มหาโภเค ปหูตชาตรูปรชเต ปหูตวิตฺตูปกรเณ ปหูตธนธญฺเญ; โส จ โหติ อภิรูโป ทสฺสนีโย ปาสาทิโก ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคโต, ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส กาเยน สุจริตํ จรติ, วาจาย สุจริตํ จรติ, มนสา สุจริตํ จรติ. โส กาเยน สุจริตํ จริตฺวา, วาจาย สุจริตํ จริตฺวา, มนสา สุจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โชติ โหติ โชติปรายโณ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលភ្លឺ ហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ កើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី ត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី ត្រកូលគហបតីមហាសាលក្តី ជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍ជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានទ្រព្យនិងធញ្ញជាតិច្រើន។ ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលនោះមានរូបល្អ គួររំលែកភ្នែកមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកសម្បុរល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបដោយងាយ។ បុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ វាចា ចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងតែទៅកើតក្នុងសុគតិភពសួគ៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ហៅថា បុគ្គលភ្លឺ ហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ ទី៥)

๖. โอณโตณตสุตฺตํ

៦. ឱណតោណតសូត្រ

๘๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? โอณโตณโต, โอณตุณฺณโต, อุณฺณโตณโต, อุณฺณตุณฺณโต. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

៨៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលឱនចុះ ហើយឱនចុះទៅទៀត ១ បុគ្គលឱនចុះ តែងើបឡើង ១ បុគ្គលងើបឡើង តែឱនចុះ ១ បុគ្គលងើបឡើង ហើយងើបឡើងទៅទៀត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី ៦)

๗. ปุตฺตสุตฺตํ

៧. បុត្តសូត្រ

๘๗. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.399], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สมณมจโล, สมณปุณฺฑรีโก, สมณปทุโม, สมเณสุ สมณสุขุมาโล.

៨៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសមណៈមិនកម្រើក ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកស ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម ១ សមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เสโข โหติ ปาฏิปโท ; อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ ปตฺถยมาโน วิหรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต อาภิเสโก อนภิสิตฺโต มจลปฺปตฺโต; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เสโข โหติ ปาฏิปโท, อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ ปตฺถยมาโน วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាសេក្ខបុគ្គល អ្នកប្រតិបត្តិ ប្រាថ្នានូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាព្រះរាជបុត្រច្បងរបស់ព្រះរាជាក្សត្រិយ៍ ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ជាបុត្រគួរទទួលអភិសេក តែមិនទាន់បានអភិសេកនៅឡើយ ជាអ្នកដល់នូវភាពមិនកម្រើក យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល អ្នកប្រតិបត្តិ ប្រាថ្នានូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ហើយនៅគ្រប់គ្រង ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ, โน จ โข อฏฺฐ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលគ្មានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយនៅគ្រប់គ្រង តែមិនបានពាល់ត្រូវនូវវិមោក្ខ ៨ ដោយកាយ ហើយនៅគ្រប់គ្រងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកស យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ, อฏฺฐ จ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលគ្មានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយនៅគ្រប់គ្រង ទាំងបានពាល់ត្រូវនូវវិមោក្ខ ៨ ដោយកាយ ហើយនៅគ្រប់គ្រងផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ เสนาสนํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต. เยหิ โข ปน สพฺรหฺมจารีหิ สทฺธึ วิหรติ, ตฺยสฺส มนาเปเนว พหุลํ กายกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ [Pg.400] อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ วจีกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ มโนกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาปํเยว พหุลํ อุปหารํ อุปหรนฺติ, อปฺปํ อมนาปํ. ยานิ โข ปน ตานิ เวทยิตานิ ปิตฺตสมุฏฺฐานานิ วา เสมฺหสมุฏฺฐานานิ วา วาตสมุฏฺฐานานิ วา สนฺนิปาติกานิ วา อุตุปริณามชานิ วา วิสมปริหารชานิ วา โอปกฺกมิกานิ วา กมฺมวิปากชานิ วา, ตานิ ปนสฺส น พหุเทว อุปฺปชฺชนฺติ. อปฺปาพาโธ โหติ. จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់ចីវរជាច្រើន ប្រើប្រាស់ចីវរដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច លុះតែគេអារាធនា ទើបឆាន់ចង្ហាន់ជាច្រើន ឆាន់ចង្ហាន់ដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់សេនាសនៈជាច្រើន ប្រើប្រាស់សេនាសនៈដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារជាច្រើន ប្រើប្រាស់គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច។ មួយវិញទៀត ភិក្ខុនោះនៅរួមជាមួយសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយណា សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងនោះ តែងប្រព្រឹត្តចំពោះភិក្ខុនោះ ដោយកាយកម្មជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ដោយកាយកម្មមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច តែងប្រព្រឹត្តចំពោះភិក្ខុនោះ ដោយវចីកម្មជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ដោយវចីកម្មមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច តែងប្រព្រឹត្តចំពោះភិក្ខុនោះ ដោយមនោកម្មជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ដោយមនោកម្មមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច តែងនាំមកនូវគ្រឿងសក្ការបូជាជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន នាំមកនូវគ្រឿងសក្ការបូជាមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច។ មួយវិញទៀត វេទនាទាំងឡាយណា ដែលមានប្រមាត់ជាហេតុខ្លះ មានស្លេស្មជាហេតុខ្លះ មានខ្យល់ជាហេតុខ្លះ កើតអំពីសន្និបាតខ្លះ កើតអំពីការប្រែប្រួលនៃឧតុខ្លះ កើតអំពីការរក្សាខ្លួនមិនស្មើគ្នាខ្លះ កើតអំពីការព្យាយាមរបស់បុគ្គលដទៃខ្លះ កើតអំពីផលនៃកម្មខ្លះ វេទនាទាំងនោះ មិនសូវកើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះច្រើនឡើយ ភិក្ខុនោះជាអ្នកមានអាពាធតិច។ ភិក្ខុនោះជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលកើតមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលគ្មានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘ยญฺหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ สมณสุขุมาโลติ, มเมว ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ สมณสุขุมาโลติ. อหญฺหิ, ภิกฺขเว, ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ เสนาสนํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต; ยาจิโตว พหุลํ คิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ปริภุญฺชามิ, อปฺปํ อยาจิโต. เยหิ โข ปน ภิกฺขูหิ สทฺธึ วิหรามิ เต เม มนาเปเนว พหุลํ กายกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ วจีกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาเปเนว พหุลํ มโนกมฺเมน สมุทาจรนฺติ, อปฺปํ อมนาเปน; มนาปํเยว พหุลํ อุปหารํ อุปหรนฺติ, อปฺปํ อมนาปํ. ยานิ โข ปน ตานิ เวทยิตานิ ปิตฺตสมุฏฺฐานานิ วา เสมฺหสมุฏฺฐานานิ วา วาตสมุฏฺฐานานิ วา สนฺนิปาติกานิ วา อุตุปริณามชานิ วา วิสมปริหารชานิ วา โอปกฺกมิกานิ วา กมฺมวิปากชานิ วา, ตานิ เม น พหุเทว อุปฺปชฺชนฺติ. อปฺปาพาโธหมสฺมิ. จตุนฺนํ โข ปนสฺมิ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើបុគ្គលណាថា "ជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើតថាគតនេះឯងថា "ជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា តថាគត លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់ចីវរជាច្រើន ប្រើប្រាស់ចីវរដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច លុះតែគេអារាធនា ទើបឆាន់ចង្ហាន់ជាច្រើន ឆាន់ចង្ហាន់ដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់សេនាសនៈជាច្រើន ប្រើប្រាស់សេនាសនៈដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារជាច្រើន ប្រើប្រាស់គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច។ មួយវិញទៀត តថាគតនៅរួមជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយណា ភិក្ខុទាំងនោះ តែងប្រព្រឹត្តចំពោះតថាគត ដោយកាយកម្មជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ដោយកាយកម្មមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច តែងប្រព្រឹត្តចំពោះតថាគត ដោយវចីកម្មជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ដោយវចីកម្មមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច តែងប្រព្រឹត្តចំពោះតថាគត ដោយមនោកម្មជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន ដោយមនោកម្មមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច តែងនាំមកនូវគ្រឿងសក្ការបូជាជាទីគាប់ចិត្តជាច្រើន នាំមកនូវគ្រឿងសក្ការបូជាមិនជាទីគាប់ចិត្ត តិចតួច។ មួយវិញទៀត វេទនាទាំងឡាយណា ដែលមានប្រមាត់ជាហេតុខ្លះ មានស្លេស្មជាហេតុខ្លះ មានខ្យល់ជាហេតុខ្លះ កើតអំពីសន្និបាតខ្លះ កើតអំពីការប្រែប្រួលនៃឧតុខ្លះ កើតអំពីការរក្សាខ្លួនមិនស្មើគ្នាខ្លះ កើតអំពីការព្យាយាមរបស់បុគ្គលដទៃខ្លះ កើតអំពីផលនៃកម្មខ្លះ វេទនាទាំងនោះ មិនសូវកើតឡើងដល់តថាគតច្រើនឡើយ តថាគតជាអ្នកមានអាពាធតិច។ តថាគតជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានដោយមិនលំបាក បានដោយមិនក្រហាយ នូវឈានទាំង ៤ ដែលកើតមានក្នុងចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលគ្មានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។»

‘‘ยญฺหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ สมณสุขุมาโลติ, มเมว ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ [Pg.401] สมณสุขุมาโลติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើបុគ្គលណាថា "ជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើតថាគតនេះឯងថា "ជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី ៧)

๘. สํโยชนสุตฺตํ

៨. សំយោជនសូត្រ

๘๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สมณมจโล, สมณปุณฺฑรีโก, สมณปทุโม, สมเณสุ สมณสุขุมาโล.

៨៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសមណៈមិនកម្រើក ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកស ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម ១ សមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ ជាព្រះសោតាបន្ន ជាអ្នកមានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាអ្នកទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ? อิธ ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา, ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈ ៣ ព្រោះស្រាលស្តើងនៃរាគៈ ទោសៈ និងមោហៈ ជាព្រះសកទាគាមី មកកាន់លោកនេះតែម្តងទៀត ក៏ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកស យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃឱរម្ភាគិយសំយោជនៈ ៥ ជាឱបបាតិកបុគ្គល នឹងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលគ្មានអាសវៈ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី ៨)

๙. สมฺมาทิฏฺฐิสุตฺตํ

៩. សម្មាទិដ្ឋិសូត្រ

๘๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สมณมจโล, สมณปุณฺฑรีโก, สมณปทุโม, สมเณสุ สมณสุขุมาโล.

៨៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសមណៈមិនកម្រើក ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកស ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម ១ សមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาสงฺกปฺโป โหติ, สมฺมาวาโจ โหติ, สมฺมากมฺมนฺโต [Pg.402] โหติ, สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาวายาโม โหติ, สมฺมาสติ โหติ, สมฺมาสมาธิ โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ មានសម្មាសង្កប្បៈ មានសម្មាវាចា មានសម្មាកម្មន្តៈ មានសម្មាអាជីវៈ មានសម្មាវាយាមៈ មានសម្មាសតិ មានសម្មាសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาสงฺกปฺโป โหติ, สมฺมาวาโจ โหติ, สมฺมากมฺมนฺโต โหติ, สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาวายาโม โหติ, สมฺมาสติ โหติ, สมฺมาสมาธิ โหติ, สมฺมาญาณี โหติ, สมฺมาวิมุตฺติ โหติ, โน จ โข อฏฺฐ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ មានសម្មាសង្កប្បៈ មានសម្មាវាចា មានសម្មាកម្មន្តៈ មានសម្មាអាជីវៈ មានសម្មាវាយាមៈ មានសម្មាសតិ មានសម្មាសមាធិ មានសម្មាញាណ មានសម្មាវិមុត្តិ តែមិនបានពាល់ត្រូវនូវវិមោក្ខ ៨ ដោយកាយ ហើយនៅគ្រប់គ្រងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកស យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… สมฺมาวิมุตฺติ โหติ, อฏฺฐ จ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ។ល។ មានសម្មាវិមុត្តិ ទាំងបានពាល់ត្រូវនូវវិមោក្ខ ៨ ដោយកាយ ហើយនៅគ្រប់គ្រងផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต…เป… ยญฺหิ ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ สมณสุขุมาโลติ, มเมว ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ สมณสุขุมาโลติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ លុះតែគេអារាធនា ទើបប្រើប្រាស់ចីវរជាច្រើន ប្រើប្រាស់ចីវរដែលគេមិនបានអារាធនា តិចតួច។ល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើបុគ្គលណាថា "ជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើតថាគតនេះឯងថា "ជាសមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី ៩)

๑๐. ขนฺธสุตฺตํ

១០. ខន្ធសូត្រ

๙๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สมณมจโล, สมณปุณฺฑรีโก, สมณปทุโม, สมเณสุ สมณสุขุมาโล.

៩០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសមណៈមិនកម្រើក ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកស ១ សមណៈដូចផ្កាឈូកក្រហម ១ សមណៈដ៏សុខុមាលក្នុងពួកសមណៈ ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เสโข โหติ อปฺปตฺตมานโส, อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ ปตฺถยมาโน วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณมจโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងသာសនានេះ ជាសេក្ខបុគ្គល មិនទាន់បានសម្រេចអរហត្តផល ប្រាថ្នានូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ហើយនៅគ្រប់គ្រង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណៈមិនកម្រើក យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ[Pg.403], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา…เป… อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ; โน จ โข อฏฺฐ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปุณฺฑรีโก โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណបុណ្ឌរិកៈ (សមណៈដូចជាផ្កាឈូកស) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវការកើតឡើង និងការរលត់ទៅ ក្នុងឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ ថា “រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ... សញ្ញាយ៉ាងនេះ... សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ... វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ” តែភិក្ខុនោះ មិនបានពាល់ត្រូវនូវវិមោក្ខ ៨ ដោយនាមកាយ ហើយនៅឡើយទេ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណបុណ្ឌរិកៈ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ อุทยพฺพยานุปสฺสี วิหรติ – ‘อิติ รูปํ, อิติ รูปสฺส สมุทโย, อิติ รูปสฺส อตฺถงฺคโม; อิติ เวทนา…เป… อิติ สญฺญา…เป… อิติ สงฺขารา…เป… อิติ วิญฺญาณํ, อิติ วิญฺญาณสฺส สมุทโย, อิติ วิญฺญาณสฺส อตฺถงฺคโม’ติ; อฏฺฐ จ วิโมกฺเข กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมณปทุโม โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណបទុមៈ (សមណៈដូចជាផ្កាឈូកក្រហម) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវការកើតឡើង និងការរលត់ទៅ ក្នុងឧបាទានក្ខន្ធទាំង ៥ ថា “រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ... សញ្ញាយ៉ាងនេះ... សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ... វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ” ទាំងបានពាល់ត្រូវនូវវិមោក្ខ ៨ ដោយនាមកាយ ហើយនៅផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសមណបទុមៈ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สมเณสุ สมณสุขุมาโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยาจิโตว พหุลํ จีวรํ ปริภุญฺชติ, อปฺปํ อยาจิโต…เป… มเมว ตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา วทมาโน วเทยฺย สมเณสุ สมณสุขุมาโลติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសមណសុខុមាលៈ (សមណៈដ៏សុខុមាល) ក្នុងពួកសមណៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងប្រើប្រាស់ចីវរដែលគេអារាធនាហើយជាច្រើន ប្រើប្រាស់ចីវរដែលគេមិនបានអារាធនាជាចំណែកតិចតួច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលនិយាយដោយត្រឹមត្រូវ គួរនិយាយសំដៅយកតថាគតនេះឯងថា ជាសមណសុខុមាលៈ ក្នុងពួកសមណៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (សូត្រទី ១០ ចប់)

มจลวคฺโค จตุตฺโถ.

«មចលវគ្គ ទី៤ ចប់។»

ตสฺสุทฺทานํ –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

ปาณาติปาโต จ มุสา, อวณฺณโกธตโมณตา;

ปุตฺโต สํโยชนญฺเจว, ทิฏฺฐิ ขนฺเธน เต ทสาติ.

«និយាយអំពីបាណាតិបាត និងមុសាវាទ, អវណ្ណគុណ, ក្រោធ, ងងឹត (តមៈ), ទាបថយ (ឱណតៈ), បុត្រ, សំយោជនៈ, ទិដ្ឋិ និងខន្ធ ទាំង ១០ សូត្រនេះឯង។»

(๑๐) ๕. อสุรวคฺโค

(១០) ៥. «អសុរវគ្គ»

๑. อสุรสุตฺตํ

១. «អសុរសូត្រ»

๙๑. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อสุโร อสุรปริวาโร, อสุโร เทวปริวาโร, เทโว อสุรปริวาโร, เทโว เทวปริวาโร.

៩១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលជាអសុរ មានអសុរជាបរិវារ ១ បុគ្គលជាអសុរ មានទេវតាជាបរិវារ ១ បុគ្គលជាទេវតា មានអសុរជាបរិវារ ១ បុគ្គលជាទេវតា មានទេវតាជាបរិវារ ១។»

‘‘กถญฺจ[Pg.404], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อสุโร โหติ อสุรปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม, ปริสาปิสฺส โหติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อสุโร โหติ อสุรปริวาโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអសុរ មានអសុរជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក ឯបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ក៏ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមកដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអសុរ មានអសុរជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อสุโร โหติ เทวปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม, ปริสา จ ขฺวสฺส โหติ สีลวตี กลฺยาณธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อสุโร โหติ เทวปริวาโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអសុរ មានទេវតាជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក តែបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអសុរ មានទេវតាជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เทโว โหติ อสุรปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, ปริสา จ ขฺวสฺส โหติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เทโว โหติ อสุรปริวาโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាទេវតា មានអសុរជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ តែបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាទេវតា មានអសុរជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เทโว โหติ เทวปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, ปริสาปิสฺส โหติ สีลวตี กลฺยาณธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เทโว โหติ, เทวปริวาโร. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាទេវតា មានទេវតាជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ ទាំងបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ក៏ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាទេវតា មានទេវតាជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (សូត្រទី ១ ចប់)

๒. ปฐมสมาธิสุตฺตํ

២. «បឋមសមាធិសូត្រ»

๙๒. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, น ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เจว ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น จ ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

៩២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តែមិនបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង មិនបានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង បានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (សូត្រទី ២ ចប់)

๓. ทุติยสมาธิสุตฺตํ

៣. «ទុតិយសមាធិសូត្រ»

๙๓. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.405], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, น ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เจว ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น จ ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย.

៩៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តែមិនបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង មិនបានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង បានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน อชฺฌตฺตํ เจโตสมเถ ปติฏฺฐาย อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย โยโค กรณีโย. โส อปเรน สมเยน ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនោះ បុគ្គលណាដែលបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង បុគ្គលនោះ គួរតាំងនៅក្នុងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ហើយធ្វើសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។ ក្នុងសម័យតមក បុគ្គលនោះ ក៏នឹងបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย น ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย ปติฏฺฐาย อชฺฌตฺตํ เจโตสมเถ โยโค กรณีโย. โส อปเรน สมเยน ลาภี เจว โหติ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនោះ បុគ្គលណាដែលបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តែមិនបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង បុគ្គលនោះ គួរតាំងនៅក្នុងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ហើយធ្វើសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង។ ក្នុងសម័យតមក បុគ្គលនោះ ក៏នឹងបានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล น เจว ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น จ ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน เตสํเยว กุสลานํ ธมฺมานํ ปฏิลาภาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อาทิตฺตเจโล วา อาทิตฺตสีโส วา ตสฺเสว เจลสฺส วา สีสสฺส วา นิพฺพาปนาย อธิมตฺตํ ฉนฺทญฺจ วายามญฺจ อุสฺสาหญฺจ อุสฺโสฬฺหิญฺจ อปฺปฏิวานิญฺจ สติญฺจ สมฺปชญฺญญฺจ กเรยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เตน ปุคฺคเลน เตสํเยว กุสลานํ ธมฺมานํ ปฏิลาภาย อธิมตฺโต ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ [Pg.406] สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ กรณียํ. โส อปเรน สมเยน ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនោះ បុគ្គលណាដែលមិនបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង មិនបានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង បុគ្គលនោះ គួរធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដើម្បីបាននូវកុសលធម៌ទាំងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុគ្គលដែលមានសម្លៀកបំពាក់ត្រូវភ្លើងឆេះ ឬមានក្បាលត្រូវភ្លើងឆេះ តែងធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងដែលឆេះសម្លៀកបំពាក់ ឬឆេះក្បាលនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនោះ ក៏គួរធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដើម្បីបាននូវកុសលធម៌ទាំងនោះឯង យ៉ាងនោះដែរ។ ក្នុងសម័យតមក បុគ្គលនោះ ក៏នឹងបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน เตสุเยว กุสเลสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย อุตฺตริ อาสวานํ ขยาย โยโค กรณีโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនោះ បុគ្គលណាដែលបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង បានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង បុគ្គលនោះ គួរតាំងនៅក្នុងកុសលធម៌ទាំងនោះឯង ហើយធ្វើសេចក្តីព្យាយាមឱ្យក្រៃលែងឡើងទៅ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (សូត្រទី ៣ ចប់)

๔. ตติยสมาธิสุตฺตํ

៤. «តតិយសមាធិសូត្រ»

๙๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี โหติ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, น ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เจว ลาภี โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น จ ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย.

៩៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តែមិនបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង មិនបានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង បានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ១។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย โส อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘กถํ นุ โข, อาวุโส, สงฺขารา ทฏฺฐพฺพา? กถํ สงฺขารา สมฺมสิตพฺพา? กถํ สงฺขารา วิปสฺสิตพฺพา’ ติ? ตสฺส โส ยถาทิฏฺฐํ ยถาวิทิตํ พฺยากโรติ – ‘เอวํ โข, อาวุโส, สงฺขารา ทฏฺฐพฺพา, เอวํ สงฺขารา สมฺมสิตพฺพา, เอวํ สงฺขารา วิปสฺสิตพฺพา’ติ. โส อปเรน สมเยน ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនោះ បុគ្គលណាដែលបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង តែមិនបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង បុគ្គលនោះ គួរចូលទៅរកបុគ្គលដែលបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងនោះ ហើយសួរយ៉ាងនេះថា “អាវុសោ តើសង្ខារទាំងឡាយ គួរយល់ឃើញដូចម្តេច? គួរពិចារណាដូចម្តេច? គួរចម្រើនវិបស្សនាដូចម្តេច?” បុគ្គល (អ្នកបានវិបស្សនា) នោះ តែងដោះស្រាយដល់បុគ្គលនោះ តាមដែលខ្លួនបានឃើញ តាមដែលខ្លួនបានដឹងថា “អាវុសោ សង្ខារទាំងឡាយ គួរយល់ឃើញយ៉ាងនេះ គួរពិចារណាយ៉ាងនេះ គួរចម្រើនវិបស្សនាយ៉ាងនេះ”។ ក្នុងសម័យតមក បុគ្គលនោះ ក៏នឹងបានទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង ទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย น ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส โส อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘กถํ นุ โข, อาวุโส, จิตฺตํ สณฺฐเปตพฺพํ? กถํ จิตฺตํ สนฺนิสาเทตพฺพํ[Pg.407]? กถํ จิตฺตํ เอโกทิ กาตพฺพํ? กถํ จิตฺตํ สมาทหาตพฺพ’นฺติ? ตสฺส โส ยถาทิฏฺฐํ ยถาวิทิตํ พฺยากโรติ – ‘เอวํ โข, อาวุโส, จิตฺตํ สณฺฐเปตพฺพํ, เอวํ จิตฺตํ สนฺนิสาเทตพฺพํ, เอวํ จิตฺตํ เอโกทิ กาตพฺพํ, เอวํ จิตฺตํ สมาทหาตพฺพ’นฺติ. โส อปเรน สมเย ลาภี เจว โหติ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនោះ បុគ្គលណាដែលបាននូវវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តែមិនបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង បុគ្គលនោះ គួរចូលទៅរកបុគ្គលដែលបាននូវសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុងនោះ ហើយសួរយ៉ាងនេះថា “អាវុសោ តើចិត្តគួរដំកល់ទុកដូចម្តេច? គួរឱ្យស្ងប់រម្ងាប់ដូចម្តេច? គួរធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍តែមួយដូចម្តេច? គួរឱ្យតាំងមាំដូចម្តេច?” បុគ្គល (អ្នកបានសមថៈ) នោះ តែងដោះស្រាយដល់បុគ្គលនោះ តាមដែលខ្លួនបានឃើញ តាមដែលខ្លួនបានដឹងថា “អាវុសោ ចិត្តគួរដំកល់ទុកយ៉ាងនេះ គួរឱ្យស្ងប់រម្ងាប់យ៉ាងនេះ គួរធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍តែមួយយ៉ាងនេះ គួរឱ្យតាំងមាំយ៉ាងនេះ”។ ក្នុងសម័យតមក បុគ្គលនោះ ក៏នឹងបានទាំងវិបស្សនាជាធម៌មានបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ទាំងសមថៈក្នុងចិត្តខាងក្នុង។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล น เจว ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส น จ ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี เจว อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย โส อุปสงฺกมิตฺวา เอวมสฺส วจนีโย – ‘กถํ นุ โข, อาวุโส, จิตฺตํ สณฺฐเปตพฺพํ? กถํ จิตฺตํ สนฺนิสาเทตพฺพํ? กถํ จิตฺตํ เอโกทิ กาตพฺพํ? กถํ จิตฺตํ สมาทหาตพฺพํ? กถํ สงฺขารา ทฏฺฐพฺพา? กถํ สงฺขารา สมฺมสิตพฺพา? กถํ สงฺขารา วิปสฺสิตพฺพา’ติ? ตสฺส โส ยถาทิฏฺฐํ ยถาวิทิตํ พฺยากโรติ – ‘เอวํ โข, อาวุโส, จิตฺตํ สณฺฐเปตพฺพํ, เอวํ จิตฺตํ สนฺนิสาเทตพฺพํ, เอวํ จิตฺตํ เอโกทิ กาตพฺพํ, เอวํ จิตฺตํ สมาทหาตพฺพํ, เอวํ สงฺขารา ทฏฺฐพฺพา, เอวํ สงฺขารา สมฺมสิตพฺพา, เอวํ สงฺขารา วิปสฺสิตพฺพา’ติ. โส อปเรน สมเยน ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងនោះ បុគ្គលណាដែលមិនបាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងខ្លួនផង មិនបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែងផង បុគ្គលនោះ គប្បីចូលទៅរកបុគ្គលដែលបានទាំងសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងខ្លួន ទាំងបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង ហើយសួរយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ តើចិត្តគប្បីតម្កល់ទុកដូចម្តេច? តើចិត្តគប្បីធ្វើឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ដូចម្តេច? តើចិត្តគប្បីធ្វើឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយដូចម្តេច? តើចិត្តគប្បីធ្វើឲ្យតម្កល់មាំដូចម្តេច? តើសង្ខារទាំងឡាយ គប្បីយល់ឃើញដូចម្តេច? តើសង្ខារទាំងឡាយ គប្បីពិចារណាដូចម្តេច? តើសង្ខារទាំងឡាយ គប្បីចម្រើនវិបស្សនាដូចម្តេច?»។ បុគ្គលនោះ តែងដោះស្រាយដល់បុគ្គលនោះ តាមដែលខ្លួនបានឃើញ តាមដែលខ្លួនបានដឹងថា «ម្នាលអាវុសោ ចិត្តគប្បីតម្កល់ទុកយ៉ាងនេះ ចិត្តគប្បីធ្វើឲ្យស្ងប់រម្ងាប់យ៉ាងនេះ ចិត្តគប្បីធ្វើឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយយ៉ាងនេះ ចិត្តគប្បីធ្វើឲ្យតម្កល់មាំយ៉ាងនេះ សង្ខារទាំងឡាយ គប្បីយល់ឃើញយ៉ាងនេះ សង្ខារទាំងឡាយ គប្បីពិចារណាយ៉ាងនេះ សង្ខារទាំងឡាយ គប្បីចម្រើនវិបស្សនាយ៉ាងនេះ»។ សម័យតមក បុគ្គលនោះ ក៏បានទាំងសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងខ្លួន ទាំងបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង។

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลาภี เจว โหติ อชฺฌตฺตํ เจโตสมถสฺส ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เตน, ภิกฺขเว, ปุคฺคเลน เตสุ เจว กุสเลสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย อุตฺตริ อาสวานํ ขยาย โยโค กรณีโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងនោះ បុគ្គលណាដែលបានទាំងសេចក្តីស្ងប់ចិត្តក្នុងខ្លួន ទាំងបាននូវវិបស្សនាបញ្ញាក្នុងធម៌ដ៏ក្រៃលែង បុគ្គលនោះ គប្បីតម្កល់នៅក្នុងកុសលធម៌ទាំងនោះឯង ហើយធ្វើសេចក្តីព្យាយាមឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី៤)

๕. ฉวาลาตสุตฺตํ

៥. ឆវលាតសូត្រ

๙๕. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โน อตฺตหิตาย, อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ.

៩៥. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១។

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.408], ภิกฺขเว, ฉวาลาตํ อุภโต ปทิตฺตํ, มชฺเฌ คูถคตํ, เนว คาเม กฏฺฐตฺถํ ผรติ น อรญฺเญ ( ) ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ ยฺวายํ ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាឧសដុតខ្មោច ដែលឆេះទាំងសងខាង ឯកណ្តាលប្រឡាក់ដោយលាមក មិនអាចយកទៅប្រើជាប្រយោជន៍ជាឈើក្នុងភូមិបានឡើយ ទាំងមិនអាចយកទៅប្រើជាប្រយោជន៍ជាឈើក្នុងព្រៃបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃនេះ ក៏មានឧបមាដូច្នោះដែរ។

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โน อตฺตหิตาย, อยํ อิเมสํ ทฺวินฺนํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ, อยํ อิเมสํ จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ อคฺโค จ เสฏฺโฐ จ ปาโมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងនោះ បុគ្គលណាដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកល្អជាង ឧត្តមជាង ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងពីរពួកនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងនោះ បុគ្គលណាដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកល្អជាង ឧត្តមជាង ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងបីពួកនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងនោះ បុគ្គលណាដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកកំពូល ជាអ្នកប្រសើរ ជាប្រធាន ជាអ្នកឧត្តម ជាអ្នកវិសេស ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងបួនពួកនោះ។

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ควา ขีรํ, ขีรมฺหา ทธิ, ทธิมฺหา นวนีตํ, นวนีตมฺหา สปฺปิ, สปฺปิมฺหา สปฺปิมณฺโฑ, สปฺปิมณฺโฑ ตตฺถ อคฺคมกฺขายติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ, อยํ อิเมสํ จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ อคฺโค จ เสฏฺโฐ จ ปาโมกฺโข จ อุตฺตโม จ ปวโร จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទឹកដោះស្រស់កើតអំពីមេគោ ទឹកដោះជូរ កើតអំពីទឹកដោះស្រស់ ទឹកដោះខាប់ កើតអំពីទឹកដោះជូរ ទឹកដោះថ្លា កើតអំពីទឹកដោះខាប់ ទឹកដោះថ្លាដ៏វិសេស កើតអំពីទឹកដោះថ្លា ក្នុងបណ្តាទឹកដោះទាំងនោះ ទឹកដោះថ្លាដ៏វិសេស គេតែងហៅថាជាកំពូល យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលណាដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ បុគ្គលនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកកំពូល ជាអ្នកប្រសើរ ជាប្រធាន ជាអ្នកឧត្តម ជាអ្នកវិសេស ក្នុងបណ្តាបុគ្គលទាំងបួនពួកនោះ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. ราควินยสุตฺตํ

៦. រាគវិនយសូត្រ

๙๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โน อตฺตหิตาย, เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ.

៩៦. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ១ បុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ โน ปรหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา ราควินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ราควินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา โทสวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ โทสวินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา [Pg.409] โมหวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ โมหวินยาย สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ ខ្លួនឯងប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ ខ្លួនឯងប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃเพื่อកម្ចាត់មោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา น ราควินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรํ ราควินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา น โทสวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรํ โทสวินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา น โมหวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรํ โมหวินยาย สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ តែណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ ខ្លួនឯងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ តែណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ ខ្លួនឯងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ តែណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา น ราควินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ ราควินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา น โทสวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ โทสวินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา น โมหวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรํ โมหวินยาย สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ ទាំងមិនណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ ខ្លួនឯងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ ទាំងមិនណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ ខ្លួនឯងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ ទាំងមិនណែនាំអ្នកដទៃដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา จ ราควินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ราควินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ โทสวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ โทสวินยาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ โมหวินยาย ปฏิปนฺโน โหติ, ปรญฺจ โมหวินยาย สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងផងប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃផងដើម្បីកម្ចាត់រាគៈ ខ្លួនឯងផងប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃផងដើម្បីកម្ចាត់ទោសៈ ខ្លួនឯងផងប្រតិបត្តិដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ ទាំងណែនាំអ្នកដទៃផងដើម្បីកម្ចាត់មោហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. ขิปฺปนิสนฺติสุตฺตํ

៧. ខិប្បនិសន្តិសូត្រ

๙๗. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โน อตฺตหิตาย, เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ.

៩៧. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ១ បុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១។

‘‘กถญฺจ[Pg.410], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ขิปฺปนิสนฺตี จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารกชาติโก โหติ, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขี โหติ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย, ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយផង ជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយផង ជាអ្នកសង្កេតពិនិត្យនូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង តែមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អ មិនមែនជាអ្នកមានសំដីពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ដែលច្បាស់លាស់ មិនរដាក់រដុប អាចឲ្យគេដឹងសេចក្តីបានឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ មិនណែនាំ មិនធ្វើឲ្យក្លាហាន មិនធ្វើឲ្យរីករាយ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เหว โข ขิปฺปนิสนฺตี โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารกชาติโก โหติ, โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขี โหติ, โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ មិនមែនជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកសង្កេតពិនិត្យនូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយឡើយ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី មិនដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយមិនប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ តែជាអ្នកមានវាចាល្អ ជាអ្នកមានសំដីពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ដែលច្បាស់លាស់ មិនរដាក់រដុប អាចឲ្យគេដឹងសេចក្តីបាន ទាំងជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ ណែនាំ ធ្វើឲ្យក្លាហាន ធ្វើឲ្យរីករាយ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តែមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เหว โข ขิปฺปนิสนฺตี โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, โน จ สุตานํ ธมฺมานํ ธารกชาติโก โหติ, โน จ ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขี โหติ, โน จ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; โน จ กลฺยาณวาโจ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, โน จ สนฺทสฺสโก โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មិនមែនជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ មិនមែនជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយឡើយ មិនមែនជាអ្នកសង្កេតពិនិត្យនូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយឡើយ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី មិនដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយមិនប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកមានវាចាល្អ មិនមែនជាអ្នកមានសំដីពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ដែលច្បាស់លាស់ មិនរដាក់រដុប អាចឲ្យគេដឹងសេចក្តីបានឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ មិនណែនាំ មិនធ្វើឲ្យក្លាហាន មិនធ្វើឲ្យរីករាយ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ[Pg.411], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ขิปฺปนิสนฺตี จ โหติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ, สุตานญฺจ ธมฺมานํ ธารกชาติโก โหติ, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถูปปริกฺขี โหติ อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย, ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ; กลฺยาณวาโจ จ โหติ กลฺยาณวากฺกรโณ โปริยา วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคลาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา, สนฺทสฺสโก จ โหติ สมาทปโก สมุตฺเตชโก สมฺปหํสโก สพฺรหฺมจารีนํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកឆាប់យល់ដឹងក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយផង ជាអ្នកមានប្រក្រតីទ្រទ្រង់នូវធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់ហើយផង ជាអ្នកសង្កេតពិនិត្យនូវសេចក្តីនៃធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនទ្រទ្រង់ទុកហើយផង ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង ជាអ្នកមានវាចាល្អ ជាអ្នកមានសំដីពីរោះ ប្រកបដោយវាចារបស់អ្នកក្រុង ដែលច្បាស់លាស់ មិនរដាក់រដុប អាចឲ្យគេដឹងសេចក្តីបានផង ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញ ណែនាំ ធ្វើឲ្យក្លាហាន ធ្វើឲ្យរីករាយ ដល់សព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រតិបត្តិទាំងដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី៧)

๘. อตฺตหิตสุตฺตํ

៨. អត្តហិតសូត្រ

๙๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โน อตฺตหิตาย, เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

៩៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ១ បុគ្គលអ្នកមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។» (សូត្រទី ៨)

๙. สิกฺขาปทสุตฺตํ

៩. សិក្ខាបទសូត្រ

๙๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โน อตฺตหิตาย, เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน ปรหิตาย, อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน ปรหิตาย จ.

៩៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ១ បុគ្គលអ្នកមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ១ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ[Pg.412]; อตฺตนา มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ជាអ្នកវៀរចាកបាណាតិបាតដោយខ្លួនឯង តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកបាណាតិបាត ១ ខ្លួនឯងវៀរចាកអទិន្នាទាន តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកអទិន្នាទាន ១ ខ្លួនឯងវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារ ១ ខ្លួនឯងវៀរចាកមុសាវាទ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកមុសាវាទ ១ ខ្លួនឯងវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ តែមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา ปาณาติปาตา อปฺปฏิวิรโต โหติ, ปรํ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา อทินฺนาทานา อปฺปฏิวิรโต โหติ, ปรํ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา กาเมสุมิจฺฉาจารา อปฺปฏิวิรโต โหติ, ปรํ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา มุสาวาทา อปฺปฏิวิรโต โหติ, ปรํ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา อปฺปฏิวิรโต โหติ, ปรํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน อตฺตหิตาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកបាណាតិបាត តែណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកបាណាតិបាត ១ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកអទិន្នាទាន តែណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកអទិន្នាទាន ១ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារ តែណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារ ១ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកមុសាវាទ តែណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកមុសាវាទ ១ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ តែណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ មិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ โน ปรหิตาย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา ปาณาติปาตา อปฺปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา อปฺปฏิวิรโต โหติ, โน ปรํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ, โน ปรหิตาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកបាណាតិបាត ទាំងមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកបាណាតិបាតផង។ប។ ខ្លួនឯងមិនវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ទាំងមិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន ទាំងមិនប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา สมาทเปติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตหิตาย เจว ปฏิปนฺโน โหติ ปรหิตาย จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ខ្លួនឯងវៀរចាកបាណាតិបាតផង ណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកបាណាតិបាតផង។ប។ ខ្លួនឯងវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង ណែនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួនផង ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នកដទៃផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។» (សូត្រទី ៩)

๑๐. โปตลิยสุตฺตํ

១០. បោតលិយសូត្រ

๑๐๐. อถ [Pg.413] โข โปตลิโย ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข โปตลิยํ ปริพฺพาชกํ ภควา เอตทโวจ –

១០០. គ្រានោះឯង បោតលិយបរិព្វាជក ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅនឹងបោតលិយបរិព្វាជក ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ ដូច្នេះថា៖

‘‘จตฺตาโรเม, โปตลิย, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, โปตลิย, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ โข วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิธ ปน, โปตลิย, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ โข อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิธ ปน, โปตลิย, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิธ ปน, โปตลิย, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อวณฺณารหสฺส จ อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, วณฺณารหสฺส จ วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิเม โข, โปตลิย, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, โปตลิย, จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

«ម្នាលបោតលិយៈ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលបោតលិយៈ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ និយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ តែមិននិយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ ១។ ម្នាលបោតលិយៈ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ និយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ តែមិននិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ ១។ ម្នាលបោតលិយៈ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មិននិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ ទាំងមិននិយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ ១។ ម្នាលបោតលិយៈ មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ និយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង និយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង ១។ ម្នាលបោតលិយៈ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។ ម្នាលបោតលិយៈ ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ តើបុគ្គលណាដែលអ្នកពេញចិត្តជាងគេ ថាជាបុគ្គលប្រសើរក្រៃលែង និងឧត្តមក្រៃលែង?»

‘‘จตฺตาโรเม, โภ โคตม, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, โภ โคตม, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ โข วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิธ ปน, โภ โคตม, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ โข อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิธ ปน, โภ โคตม, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิธ [Pg.414] ปน, โภ โคตม, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อวณฺณารหสฺส จ อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, วณฺณารหสฺส จ วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน. อิเม โข, โภ โคตม, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, โภ โคตม, จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล เนว อวณฺณารหสฺส อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, โน จ วณฺณารหสฺส วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน; อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อภิกฺกนฺตา เหสา, โภ โคตม, ยทิทํ อุเปกฺขา’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ និយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ តែមិននិយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ ១។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ និយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ តែមិននិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ ១។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មិននិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ ទាំងមិននិយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ ១។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មួយទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ និយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង និយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង ១។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ បុគ្គលណាដែលមិននិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរ ទាំងមិននិយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរឡើយ បុគ្គលនេះឯង ដែលខ្ញុំព្រះករុណាពេញចិត្តជាងគេ ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ ថាជាបុគ្គលប្រសើរក្រៃលែង និងឧត្តមក្រៃលែង។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រោះថា សេចក្តីព្រងើយកន្តើយ (ឧបេក្ខា) នេះឯង ជាគុណជាតិប្រសើរក្រៃលែង។»

‘‘จตฺตาโรเม, โปตลิย, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร…เป… อิเม โข, โปตลิย, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, โปตลิย, จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล อวณฺณารหสฺส จ อวณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, วณฺณารหสฺส จ วณฺณํ ภาสิตา โหติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน; อยํ อิเมสํ จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อภิกฺกนฺตา เหสา, โปตลิย, ยทิทํ ตตฺถ ตตฺถ กาลญฺญุตา’’ติ.

«ម្នាលបោតលិយៈ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ... ម្នាលបោតលិយៈ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។ ម្នាលបោតលិយៈ ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ បុគ្គលណាដែលនិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង និយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង បុគ្គលនេះឯង ជាបុគ្គលប្រសើរក្រៃលែង និងឧត្តមក្រៃលែង ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលបោតលិយៈ ព្រោះថា ភាពជាអ្នកស្គាល់កាលវេលាដ៏គួរ ក្នុងរឿងនោះៗ នេះឯង ជាគុណជាតិប្រសើរក្រៃលែង។»

‘‘จตฺตาโรเม, โภ โคตม, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร…เป… อิเม โข, โภ โคตม, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, โภ โคตม, จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล อวณฺณารหสฺส จ อวณฺณํ ภาสิตา ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, วณฺณารหสฺส จ วณฺณํ ภาสิตา ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน; อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ จตุนฺนํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อภิกฺกนฺตา เหสา, โภ โคตม, ยทิทํ ตตฺถ ตตฺถ กาลญฺญุตา.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ... បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ បុគ្គលណាដែលនិយាយទោសរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយទោស តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង និយាយគុណរបស់បុគ្គលដែលគួរនិយាយគុណ តាមពិត តាមត្រង់ តាមកាលវេលាដ៏គួរផង បុគ្គលនេះឯង ដែលខ្ញុំព្រះករុណាពេញចិត្តជាងគេ ក្នុងចំណោមបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ ថាជាបុគ្គលប្រសើរក្រៃលែង និងឧត្តមក្រៃលែង។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ភាពជាអ្នកស្គាល់កាលវេលាដ៏គួរ ក្នុងរឿងនោះៗ នេះឯង ជាគុណជាតិប្រសើរក្រៃលែង។»

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ, เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต[Pg.415]. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทสมํ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់! បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងហើយ ដោយអនេកបរិយាយ យ៉ាងនេះ (ភ្លឺច្បាស់ណាស់) ប្រៀបដូចជាគេផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ ឬបើកបង្ហាញរបស់ដែលបិទបាំង ឬក៏ប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា មនុស្សមានចក្ខុទាំងឡាយ នឹងឃើញរូបបាន។ ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹងទីរលឹក។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណា ថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ។» (សូត្រទី ១០)

อสุรวคฺโค ปญฺจโม.

អសុរវគ្គ ទី ៥ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃអសុរវគ្គនោះ គឺ៖

อสุโร ตโย สมาธี, ฉวาลาเตน ปญฺจมํ;

ราโค นิสนฺติ อตฺตหิตํ, สิกฺขา โปตลิเยน จาติ.

និយាយពីអសុរៈ ១ សមាធិ ៣ ពួក ១ ឆវលាតសូត្រ ជាគម្រប់ ៥ ១ រាគៈ ១ និសន្តិ ១ អត្តហិតៈ ១ សិក្ខាបទ ១ បោតលិយៈ ១។

ทุติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ទុតិយបណ្ណាសក ចប់។

๓. ตติยปณฺณาสกํ

៣. តតិយបណ្ណាសក

(๑๑) ๑. วลาหกวคฺโค

(១១) ១. វលាហកវគ្គ

๑. ปฐมวลาหกสุตฺตํ

១. បឋមវលាហកសូត្រ

๑๐๑. เอวํ [Pg.416] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

១០១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដូច្នេះថា៖

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, วลาหกา. กตเม จตฺตาโร? คชฺชิตา โน วสฺสิตา, วสฺสิตา โน คชฺชิตา, เนว คชฺชิตา โน วสฺสิตา, คชฺชิตา จ วสฺสิตา จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วลาหกา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วลาหกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? คชฺชิตา โน วสฺสิตา, วสฺสิตา โน คชฺชิตา, เนว คชฺชิตา โน วสฺสิตา, คชฺชิตา จ วสฺสิตา จ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វលាហកៈ (ពពក ឬ ភ្លៀង) ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺវលាហកៈផ្គរលាន់ តែមិនបង្អុរភ្លៀង ១ វលាហកៈបង្អុរភ្លៀង តែមិនផ្គរលាន់ ១ វលាហកៈមិនផ្គរលាន់ ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង ១ វលាហកៈផ្គរលាន់ផង បង្អុរភ្លៀងផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វលាហកៈ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលប្រៀបដូចជាវលាហកៈ ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក យ៉ាងនោះឯង។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលដូចជាវលាហកៈផ្គរលាន់ តែមិនបង្អុរភ្លៀង ១ បុគ្គលដូចជាវលាហកៈបង្អុរភ្លៀង តែមិនផ្គរលាន់ ១ បុគ្គលដូចជាវលាហកៈមិនផ្គរលាន់ ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង ១ បុគ្គលដូចជាវលាហកៈផ្គរលាន់ផង បង្អុរភ្លៀងផង ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา โหติ โน วสฺสิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาสิตา โหติ, โน กตฺตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก คชฺชิตา, โน วสฺสิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកនិយាយ តែមិនធ្វើ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วสฺสิตา โหติ, โน คชฺชิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กตฺตา โหติ, โน ภาสิตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วสฺสิตา โหติ, โน คชฺชิตา. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก วสฺสิตา, โน คชฺชิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើ តែមិននិយាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว ภาสิตา โหติ, โน กตฺตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา. เสยฺยถาปิ [Pg.417] โส, ภิกฺขเว, วลาหโก เนว คชฺชิตา, โน วสฺสิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិននិយាយ ទាំងមិនធ្វើ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา จ โหติ วสฺสิตา จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาสิตา จ โหติ กตฺตา จ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา จ โหติ วสฺสิตา จ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก คชฺชิตา จ วสฺสิตา จ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วลาหกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ និយាយផង ធ្វើផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមានឧបមាដោយពពក ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី១)

๒. ทุติยวลาหกสุตฺตํ

២. ទុតិយវលាហកសូត្រ

๑๐๒. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, วลาหกา. กตเม จตฺตาโร? คชฺชิตา โน วสฺสิตา, วสฺสิตา โน คชฺชิตา, เนว คชฺชิตา โน วสฺสิตา คชฺชิตา จ วสฺสิตา จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วลาหกา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วลาหกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? คชฺชิตา โน วสฺสิตา, วสฺสิตา โน คชฺชิตา, เนว คชฺชิตา โน วสฺสิตา, คชฺชิตา จ วสฺสิตา จ.

១០២. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពពកទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពពកគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង ១ ពពកបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម ១ ពពកមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង ១ ពពកគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពពកទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមានឧបមាដោយពពក ៤ ពួកនេះ ក៏មានប្រាកដនៅក្នុងលោក យ៉ាងនោះដូចគ្នា។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង ១ បុគ្គលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម ១ បុគ្គលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង ១ បុគ្គលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก คชฺชิตา, โน วสฺสิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ រៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទាន ឥតិវុត្តកៈ ជាតក អព្ភូតធម៌ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខ» មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «...»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលគ្រហឹម តែមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วสฺสิตา โหติ, โน คชฺชิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ น ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ [Pg.418] ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วสฺสิตา โหติ, โน คชฺชิตา. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก วสฺสิตา, โน คชฺชิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទាន ឥតិវុត្តកៈ ជាតក អព្ភូតធម៌ វេទល្លៈឡើយ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលបង្អុរភ្លៀង តែមិនគ្រហឹម យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว คชฺชิตา โหติ, โน วสฺสิตา. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก เนว คชฺชิตา, โน วสฺสิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទាន ឥតិវុត្តកៈ ជាតក អព្ភូតធម៌ វេទល្លៈឡើយ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលមិនគ្រហឹម ទាំងមិនបង្អុរភ្លៀង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา จ โหติ วสฺสิตา จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คชฺชิตา จ โหติ วสฺสิตา จ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, วลาหโก คชฺชิตา จ วสฺสิตา จ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วลาหกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ រៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទាន ឥតិវុត្តកៈ ជាតក អព្ភូតធម៌ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាពពកដែលគ្រហឹមផង បង្អុរភ្លៀងផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមានឧបមាដោយពពក ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី២)

๓. กุมฺภสุตฺตํ

៣. កុម្ភសូត្រ

๑๐๓. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, กุมฺภา. กตเม จตฺตาโร? ตุจฺโฉ ปิหิโต, ปูโร วิวโฏ, ตุจฺโฉ วิวโฏ, ปูโร ปิหิโต – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร กุมฺภา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร กุมฺภูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? ตุจฺโฉ ปิหิโต, ปูโร วิวโฏ, ตุจฺโฉ วิวโฏ, ปูโร ปิหิโต.

១០៣. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្អមទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺក្អមទទេតែបិទមាត់ ១ ក្អមពេញតែបើកមាត់ ១ ក្អមទទេតែបើកមាត់ ១ ក្អមពេញតែបិទមាត់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្អមទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមានឧបមាដោយក្អម ៤ ពួកនេះ ក៏មានប្រាកដនៅក្នុងលោក យ៉ាងនោះដូចគ្នា។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលទទេតែបិទមាត់ ១ បុគ្គលពេញតែបើកមាត់ ១ បុគ្គលទទេតែបើកមាត់ ១ បុគ្គលពេញតែបិទមាត់ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตุจฺโฉ โหติ ปิหิโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตุจฺโฉ โหติ ปิหิโต[Pg.419]. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, กุมฺโภ ตุจฺโฉ ปิหิโต; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលទទេតែបិទមាត់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មេញមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ គួរឲ្យជ្រះថ្លា។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលទទេតែបិទមាត់ យ៉ាងនេះឯង。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាក្អមដែលទទេតែបិទមាត់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปูโร โหติ วิวโฏ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส น ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปูโร โหติ วิวโฏ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, กุมฺโภ ปูโร วิวโฏ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលពេញតែបើកមាត់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មេញមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ មិនគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើយ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលពេញតែបើកមាត់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាក្អមដែលពេញតែបើកមាត់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตุจฺโฉ โหติ วิวโฏ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส น ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ตุจฺโฉ โหติ วิวโฏ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, กุมฺโภ ตุจฺโฉ วิวโฏ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលទទេតែបើកមាត់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មេញមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ មិនគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើយ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលទទេតែបើកមាត់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាក្អមដែលទទេតែបើកមាត់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង。

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปูโร โหติ ปิหิโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปูโร โหติ ปิหิโต. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, กุมฺโภ ปูโร ปิหิโต; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร กุมฺภูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលពេញតែបិទមាត់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មេញមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ គួរឲ្យជ្រះថ្លា។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលពេញតែបិទមាត់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាក្អមដែលពេញតែបិទមាត់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមានឧបមាដោយក្អម ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ (ចប់ សូត្រទី៣)

๔. อุทกรหทสุตฺตํ

៤. ឧទករហទសូត្រ

๑๐๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อุทกรหทา. กตเม จตฺตาโร? อุตฺตาโน คมฺภีโรภาโส, คมฺภีโร อุตฺตาโนภาโส, อุตฺตาโน อุตฺตาโนภาโส, คมฺภีโร คมฺภีโรภาโส – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อุทกรหทา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อุทกรหทูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อุตฺตาโน คมฺภีโรภาโส[Pg.420], คมฺภีโร อุตฺตาโนภาโส, อุตฺตาโน อุตฺตาโนภาโส, คมฺภีโร คมฺภีโรภาโส.

១០៤. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្លង់ទឹកទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអន្លង់រាក់ តែមើលទៅដូចជាជ្រៅ ១ អន្លង់ជ្រៅ តែមើលទៅដូចជារាក់ ១ អន្លង់រាក់ ហើយមើលទៅក៏រាក់ ១ អន្លង់ជ្រៅ ហើយមើលទៅក៏ជ្រៅ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អន្លង់ទឹកទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលមានឧបមាដោយអន្លង់ទឹក ៤ ពួកនេះ ក៏មានប្រាកដនៅក្នុងលោក យ៉ាងនោះដូចគ្នា។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលរាក់ តែមើលទៅដូចជាជ្រៅ ១ បុគ្គលជ្រៅ តែមើលទៅដូចជារាក់ ១ បុគ្គលរាក់ ហើយមើលទៅក៏រាក់ ១ បុគ្គលជ្រៅ ហើយមើលទៅក៏ជ្រៅ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุตฺตาโน โหติ คมฺภีโรภาโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุตฺตาโน โหติ คมฺภีโรภาโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อุทกรหโท อุตฺตาโน คมฺภีโรภาโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលរាក់ តែមើលទៅដូចជាជ្រៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើល ការឆ្មេញមើល ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ គួរឲ្យជ្រះថ្លា។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»។ប។ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរាក់ តែមើលទៅដូចជាជ្រៅ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអន្លង់ទឹកដែលរាក់ តែមើលទៅដូចជាជ្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คมฺภีโร โหติ อุตฺตาโนภาโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส น ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คมฺภีโร โหติ อุตฺตาโนภาโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อุทกรหโท คมฺภีโร อุตฺตาโนภาโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកជ្រៅ តែមានពណ៌ហាក់ដូចជារាក់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ មិនគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើយ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកជ្រៅ តែមានពណ៌ហាក់ដូចជារាក់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាអន្លង់ទឹកដ៏ជ្រៅ តែមានពណ៌ហាក់ដូចជារាក់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุตฺตาโน โหติ อุตฺตาโนภาโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส น ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อุตฺตาโน โหติ อุตฺตาโนภาโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อุทกรหโท อุตฺตาโน อุตฺตาโนภาโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នករាក់ ហើយមានពណ៌ហាក់ដូចជារាក់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ មិនគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើយ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នករាក់ ហើយមានពណ៌ហាក់ដូចជារាក់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាអន្លង់ទឹករាក់ ហើយមានពណ៌ហាក់ដូចជារាក់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คมฺภีโร โหติ คมฺภีโรภาโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คมฺภีโร โหติ คมฺภีโรภาโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อุทกรหโท คมฺภีโร คมฺภีโรภาโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข[Pg.421], ภิกฺขเว, จตฺตาโร อุทกรหทูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកជ្រៅ ហើយមានពណ៌ហាក់ដូចជាជ្រៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ គួរឲ្យជ្រះថ្លា។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «...» (ដូចមុន)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកជ្រៅ ហើយមានពណ៌ហាក់ដូចជាជ្រៅ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាអន្លង់ទឹកដ៏ជ្រៅ ហើយមានពណ៌ហាក់ដូចជាជ្រៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដោយអន្លង់ទឹក ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។

๕. อมฺพสุตฺตํ

៥. អម្ពសូត្រ

๑๐๕. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อมฺพานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อามํ ปกฺกวณฺณิ, ปกฺกํ อามวณฺณิ, อามํ อามวณฺณิ, ปกฺกํ ปกฺกวณฺณิ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อมฺพานิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อมฺพูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อาโม ปกฺกวณฺณี, ปกฺโก อามวณฺณี, อาโม อามวณฺณี, ปกฺโก ปกฺกวณฺณี.

១០៥. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផ្លែស្វាយទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺ ផ្លែស្វាយខ្ចី តែមានពណ៌ដូចជាទុំ ១ ផ្លែស្វាយទុំ តែមានពណ៌ដូចជាខ្ចី ១ ផ្លែស្វាយខ្ចី ហើយមានពណ៌ដូចជាខ្ចី ១ ផ្លែស្វាយទុំ ហើយមានពណ៌ដូចជាទុំ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផ្លែស្វាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដោយផ្លែស្វាយ ៤ ពួក តែងមានប្រាកដក្នុងលោក យ៉ាងនោះឯង។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ បុគ្គលខ្ចី តែមានពណ៌ដូចជាទុំ ១ បុគ្គលទុំ តែមានពណ៌ដូចជាខ្ចី ១ បុគ្គលខ្ចី ហើយមានពណ៌ដូចជាខ្ចី ១ បុគ្គលទុំ ហើយមានពណ៌ដូចជាទុំ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาโม โหติ ปกฺกวณฺณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาโม โหติ ปกฺกวณฺณี. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, อมฺพํ อามํ ปกฺกวณฺณิ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលខ្ចី តែមានពណ៌ដូចជាទុំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ គួរឲ្យជ្រះថ្លា។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្ចី តែមានពណ៌ដូចជាទុំ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាផ្លែស្វាយខ្ចី តែមានពណ៌ដូចជាទុំ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปกฺโก โหติ อามวณฺณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส น ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปกฺโก โหติ อามวณฺณี. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, อมฺพํ ปกฺกํ อามวณฺณิ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលទុំ តែមានពណ៌ដូចជាខ្ចី តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ មិនគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើយ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទុំ តែមានពណ៌ដូចជាខ្ចី យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាផ្លែស្វាយទុំ តែមានពណ៌ដូចជាខ្ចី យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาโม โหติ อามวณฺณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส น ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาโม โหติ อามวณฺณี[Pg.422]. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, อมฺพํ อามํ อามวณฺณิ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលខ្ចី ហើយមានពណ៌ដូចជាខ្ចី តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ មិនគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើយ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្ចី ហើយមានពណ៌ដូចជាខ្ចី យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាផ្លែស្វាយខ្ចី ហើយមានពណ៌ដូចជាខ្ចី យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปกฺโก โหติ ปกฺกวณฺณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ปาสาทิกํ โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปกฺโก โหติ ปกฺกวณฺณี. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, อมฺพํ ปกฺกํ ปกฺกวณฺณิ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อมฺพูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលទុំ ហើយមានពណ៌ដូចជាទុំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ មានការឈានទៅមុខ ការថយក្រោយ ការក្រឡេកមើលទៅត្រង់ ការក្រឡេកមើលទៅចំហៀង ការបត់ចូល ការលាតចេញ ការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ គួរឲ្យជ្រះថ្លា។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទុំ ហើយមានពណ៌ដូចជាទុំ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាផ្លែស្វាយទុំ ហើយមានពណ៌ដូចជាទុំ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដោយផ្លែស្វាយ ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។

๖. ทุติยอมฺพสุตฺตํ

៦. ទុតិយអម្ពសូត្រ

(ฉฏฺฐํ อุตฺตานตฺถเมวาติ อฏฺฐกถายํ ทสฺสิตํ, ปาฬิโปตฺถเกสุ ปน กตฺถจิปิ น ทิสฺสติ.)

(សូត្រទី៦ មានសេចក្តីងាយស្រួលយល់ស្រាប់ហើយ ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងអដ្ឋកថា ប៉ុន្តែក្នុងព្រះត្រៃបិដកបាលី មិនឃើញមាននៅក្នុងទីកន្លែងណាមួយឡើយ។)

๗. มูสิกสุตฺตํ

៧. មូសិកសូត្រ

๑๐๗. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, มูสิกา. กตมา จตสฺโส? คาธํ กตฺตา โน วสิตา, วสิตา โน คาธํ กตฺตา, เนว คาธํ กตฺตา โน วสิตา, คาธํ กตฺตา จ วสิตา จ – อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส มูสิกา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มูสิกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? คาธํ กตฺตา โน วสิตา, วสิตา โน คาธํ กตฺตา, เนว คาธํ กตฺตา โน วสิตา, คาธํ กตฺตา จ วสิตา จ.

១០៧. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វកណ្តុរទាំងឡាយ ៤ ពួកនេះ។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ សត្វកណ្តុរជីករន្ធ តែមិននៅ ១ សត្វកណ្តុរនៅ តែមិនជីករន្ធ ១ សត្វកណ្តុរមិនជីករន្ធ ទាំងមិននៅ ១ សត្វកណ្តុរជីករន្ធផង នៅផង ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វកណ្តុរ ៤ ពួកនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដោយសត្វកណ្តុរ ៤ ពួក តែងមានប្រាកដក្នុងលោក យ៉ាងនោះឯង។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ បុគ្គលជីករន្ធ តែមិននៅ ១ បុគ្គលនៅ តែមិនជីករន្ធ ១ បុគ្គលមិនជីករន្ធ ទាំងមិននៅ ១ បុគ្គលជីករន្ធផង នៅផង ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คาธํ กตฺตา โหติ โน วสิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คาธํ กตฺตา โหติ, โน วสิตา. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, มูสิกา คาธํ กตฺตา, โน วสิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជីករន្ធ តែមិននៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ រៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជីករន្ធ តែមិននៅ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាសត្វកណ្តុរជីករន្ធ តែមិននៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង။

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วสิตา โหติ, โน คาธํ กตฺตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ น ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ[Pg.423], อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วสิตา โหติ, โน คาธํ กตฺตา. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, มูสิกา วสิตา โหติ, โน คาธํ กตฺตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ, ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលនៅ តែមិនជីករន្ធ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ មិនរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនៅ តែមិនជីករន្ធ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាសត្វកណ្តុរនៅ តែមិនជីករន្ធ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว คาธํ กตฺตา โหติ โน วสิตา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ น ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว คาธํ กตฺตา โหติ, โน วสิตา. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, มูสิกา เนว คาธํ กตฺตา โหติ, โน วสิตา; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមិនជីករន្ធ ទាំងមិននៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ មិនរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនជីករន្ធ ទាំងមិននៅ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាសត្វកណ្តុរមិនជីករន្ធ ទាំងមិននៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คาธํ กตฺตา จ โหติ วสิตา จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คาธํ กตฺตา จ โหติ วสิตา จ. เสยฺยถาปิ สา, ภิกฺขเว, มูสิกา คาธํ กตฺตา จ โหติ วสิตา จ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มูสิกูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជីករន្ធផង នៅផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ រៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ បុគ្គលនោះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ... «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជីករន្ធផង នៅផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាសត្វកណ្តុរជីករន្ធផង នៅផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដោយសត្វកណ្តុរ ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។

๘. พลีพทฺทสุตฺตํ

៨. ពលីវទ្ធសូត្រ

๑๐๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, พลีพทฺทา. กตเม จตฺตาโร? สควจณฺโฑ โน ปรควจณฺโฑ, ปรควจณฺโฑ โน สควจณฺโฑ, สควจณฺโฑ จ ปรควจณฺโฑ จ, เนว สควจณฺโฑ โน ปรควจณฺโฑ – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร พลีพทฺทา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร พลีพทฺทูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สควจณฺโฑ โน ปรควจณฺโฑ, ปรควจณฺโฑ โน สควจณฺโฑ, สควจณฺโฑ จ ปรควจณฺโฑ จ, เนว สควจณฺโฑ โน ปรควจณฺโฑ.

១០៨. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គោឧសភៈទាំងឡាយ ៤ ពួកនេះ។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ គោឧសភៈកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ខ្លួន តែមិនកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ដទៃ ១ គោឧសភៈកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ដទៃ តែមិនកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ខ្លួន ១ គោឧសភៈកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ខ្លួនផង កាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ដទៃផង ១ គោឧសភៈមិនកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ខ្លួន ទាំងមិនកាចចំពោះហ្វូងគោរបស់ដទៃ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គោឧសភៈ ៤ ពួកនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដោយគោឧសភៈ ៤ ពួក តែងមានប្រាកដក្នុងលោក យ៉ាងនោះឯង។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ បុគ្គលកាចចំពោះពួករបស់ខ្លួន តែមិនកាចចំពោះពួករបស់ដទៃ ១ បុគ្គលកាចចំពោះពួករបស់ដទៃ តែមិនកាចចំពោះពួករបស់ខ្លួន ១ បុគ្គលកាចចំពោះពួករបស់ខ្លួនផង កាចចំពោះពួករបស់ដទៃផង ១ បុគ្គលមិនកាចចំពោះពួករបស់ខ្លួន ទាំងមិនកាចចំពោះពួករបស់ដទៃ ១។

‘‘กถญฺจ[Pg.424], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สควจณฺโฑ โหติ, โน ปรควจณฺโฑ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สกปริสํ อุพฺเพเชตา โหติ, โน ปรปริสํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สควจณฺโฑ โหติ, โน ปรควจณฺโฑ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, พลีพทฺโท สควจณฺโฑ, โน ปรควจณฺโฑ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកកាចចំពោះតែពួករបស់ខ្លួន មិនកាចចំពោះពួករបស់អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងធ្វើពួករបស់ខ្លួនឲ្យតក់ស្លុត តែមិនធ្វើពួករបស់អ្នកដទៃឲ្យតក់ស្លុតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកកាចចំពោះតែពួករបស់ខ្លួន មិនកាចចំពោះពួករបស់អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាគោបម្រើនោះ កាចចំពោះតែហ្វូងរបស់ខ្លួន មិនកាចចំពោះហ្វូងរបស់អ្នកដទៃ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรควจณฺโฑ โหติ, โน สควจณฺโฑ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปรปริสํ อุพฺเพเชตา โหติ, โน สกปริสํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรควจณฺโฑ โหติ, โน สควจณฺโฑ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, พลีพทฺโท ปรควจณฺโฑ, โน สควจณฺโฑ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកកាចចំពោះតែពួករបស់អ្នកដទៃ មិនកាចចំពោះពួករបស់ខ្លួន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងធ្វើពួករបស់អ្នកដទៃឲ្យតក់ស្លុត តែមិនធ្វើពួករបស់ខ្លួនឲ្យតក់ស្លុតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកកាចចំពោះតែពួករបស់អ្នកដទៃ មិនកាចចំពោះពួករបស់ខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាគោបម្រើនោះ កាចចំពោះតែហ្វូងរបស់អ្នកដទៃ មិនកាចចំពោះហ្វូងរបស់ខ្លួន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สควจณฺโฑ จ โหติ ปรควจณฺโฑ จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สกปริสํ อุพฺเพเชตา โหติ ปรปริสญฺจ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สควจณฺโฑ จ โหติ ปรควจณฺโฑ จ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, พลีพทฺโท สควจณฺโฑ จ ปรควจณฺโฑ จ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកកាចទាំងចំពោះពួករបស់ខ្លួន ទាំងចំពោះពួករបស់អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងធ្វើពួករបស់ខ្លួនផង ធ្វើពួករបស់អ្នកដទៃផង ឲ្យតក់ស្លុត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកកាចទាំងចំពោះពួករបស់ខ្លួន ទាំងចំពោះពួករបស់អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាគោបម្រើនោះ កាចទាំងចំពោះហ្វូងរបស់ខ្លួន ទាំងចំពោះហ្វូងរបស់អ្នកដទៃ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว สควจณฺโฑ โหติ โน ปรควจณฺโฑ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนว สกปริสํ อุพฺเพเชตา โหติ, โน ปรปริสญฺจ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนว สควจณฺโฑ โหติ, โน ปรควจณฺโฑ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, พลีพทฺโท เนว สควจณฺโฑ, โน ปรควจณฺโฑ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร พลีพทฺทูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកមិនកាចទាំងចំពោះពួករបស់ខ្លួន មិនកាចទាំងចំពោះពួករបស់អ្នកដទៃ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនធ្វើពួករបស់ខ្លួនផង មិនធ្វើពួករបស់អ្នកដទៃផង ឲ្យតក់ស្លុតឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកមិនកាចទាំងចំពោះពួករបស់ខ្លួន មិនកាចទាំងចំពោះពួករបស់អ្នកដទៃ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាគោបម្រើនោះ មិនកាចទាំងចំពោះហ្វូងរបស់ខ្លួន មិនកាចទាំងចំពោះហ្វូងរបស់អ្នកដទៃ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដូចជាគោបម្រើ ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ ទី៨)

๙. รุกฺขสุตฺตํ

៩. រុក្ខសូត្រ

๑๐๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, รุกฺขา. กตเม จตฺตาโร? เผคฺคุ เผคฺคุปริวาโร, เผคฺคุ สารปริวาโร, สาโร เผคฺคุปริวาโร, สาโร สารปริวาโร – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร รุกฺขา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร รุกฺขูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? เผคฺคุ เผคฺคุปริวาโร, เผคฺคุ สารปริวาโร, สาโร เผคฺคุปริวาโร, สาโร สารปริวาโร.

១០៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើមឈើទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺ ឈើមានតែក្រៅ មានឈើមានតែក្រៅជាបរិវារ ១ ឈើមានតែក្រៅ មានឈើមានខ្លឹមជាបរិវារ ១ ឈើមានខ្លឹម មានឈើមានតែក្រៅជាបរិវារ ១ ឈើមានខ្លឹម មានឈើមានខ្លឹមជាបរិវារ ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើមឈើ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដូចជាដើមឈើ ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក យ៉ាងនោះដូចគ្នាឯង។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ បុគ្គលមានតែក្រៅ មានបុគ្គលមានតែក្រៅជាបរិវារ ១ បុគ្គលមានតែក្រៅ មានបុគ្គលមានខ្លឹមជាបរិវារ ១ បុគ្គលមានខ្លឹម មានបុគ្គលមានតែក្រៅជាបរិវារ ១ បុគ្គលមានខ្លឹម មានបុគ្គលមានខ្លឹមជាបរិវារ ១។»

‘‘กถญฺจ[Pg.425], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เผคฺคุ โหติ เผคฺคุปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม; ปริสาปิสฺส โหติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เผคฺคุ โหติ เผคฺคุปริวาโร. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, รุกฺโข เผคฺคุ เผคฺคุปริวาโร; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានតែក្រៅ មានបុគ្គលមានតែក្រៅជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក ឯពួកបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ក៏ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមកដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានតែក្រៅ មានបុគ្គលមានតែក្រៅជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមឈើមានតែក្រៅ មានឈើមានតែក្រៅជាបរិវារ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เผคฺคุ โหติ สารปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม; ปริสา จ ขฺวสฺส โหติ สีลวตี กลฺยาณธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เผคฺคุ โหติ สารปริวาโร. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, รุกฺโข เผคฺคุ สารปริวาโร; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានតែក្រៅ មានបុគ្គលមានខ្លឹមជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក តែពួកបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានតែក្រៅ មានបុគ្គលមានខ្លឹមជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមឈើមានតែក្រៅ មានឈើមានខ្លឹមជាបរិវារ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สาโร โหติ เผคฺคุปริวาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม; ปริสา จ ขฺวสฺส โหติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สาโร โหติ เผคฺคุปริวาโร. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาโร เผคฺคุปริวาโร; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានខ្លឹម មានបុគ្គលមានតែក្រៅជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ តែពួកបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានខ្លឹម មានបុគ្គលមានតែក្រៅជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមឈើមានខ្លឹម មានឈើមានតែក្រៅជាបរិវារ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สาโร โหติ สารปริวาโร? อิธ ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม; ปริสาปิสฺส โหติ สีลวตี กลฺยาณธมฺมา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สาโร โหติ สารปริวาโร. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, รุกฺโข สาโร สารปริวาโร; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร รุกฺขูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានខ្លឹម មានបុគ្គលមានខ្លឹមជាបរិវារ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ ឯពួកបរិវាររបស់បុគ្គលនោះ ក៏ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានខ្លឹម មានបុគ្គលមានខ្លឹមជាបរិវារ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមឈើមានខ្លឹម មានឈើមានខ្លឹមជាបរិវារ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដូចជាដើមឈើ ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ ទី៩)

๑๐. อาสีวิสสุตฺตํ

១០. អាសីវិសសូត្រ

๑๑๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อาสีวิสา. กตเม จตฺตาโร? อาคตวิโส น โฆรวิโส, โฆรวิโส น อาคตวิโส, อาคตวิโส จ โฆรวิโส จ, เนวาคตวิโส น โฆรวิโส – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อาสีวิสา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อาสีวิสูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อาคตวิโส น โฆรวิโส, โฆรวิโส น อาคตวิโส[Pg.426], อาคตวิโส จ โฆรวิโส จ, เนวาคตวิโส น โฆรวิโส.

១១០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសីវិសៈទាំងឡាយ ៤ ពួកនេះ។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ ពស់មានពិសលឿន តែគ្មានពិសខ្លាំង ១ ពស់មានពិសខ្លាំង តែគ្មានពិសលឿន ១ ពស់មានពិសលឿនផង មានពិសខ្លាំងផង ១ ពស់គ្មានពិសលឿនផង គ្មានពិសខ្លាំងផង ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាសីវិសៈ ៤ ពួកនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដូចជាអាសីវិសៈ ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក យ៉ាងនោះដូចគ្នាឯង។ ៤ ពួក តើដូចម្តេច? គឺ បុគ្គលមានពិសលឿន តែគ្មានពិសខ្លាំង ១ បុគ្គលមានពិសខ្លាំង តែគ្មានពិសលឿន ១ បុគ្គលមានពិសលឿនផង មានពិសខ្លាំងផង ១ បុគ្គលគ្មានពិសលឿនផង គ្មានពិសខ្លាំងផង ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาคตวิโส โหติ, น โฆรวิโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ น ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาคตวิโส โหติ, น โฆรวิโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อาสีวิโส อาคตวิโส, น โฆรวิโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានពិសលឿន តែគ្មានពិសខ្លាំង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងខឹងរឿយៗ តែក្រោធរបស់បុគ្គលនោះ មិនដេកត្រាំនៅអស់រាត្រីដ៏វែងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានពិសលឿន តែគ្មានពិសខ្លាំង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអាសីវិសៈមានពិសលឿន តែគ្មានពិសខ្លាំង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โฆรวิโส โหติ, น อาคตวิโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เหว โข อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โฆรวิโส โหติ, น อาคตวิโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อาสีวิโส โฆรวิโส, น อาคตวิโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានពិសខ្លាំង តែគ្មានពិសលឿន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនសូវខឹងរឿយៗទេ តែក្រោធរបស់បុគ្គលនោះ តែងដេកត្រាំនៅអស់រាត្រីដ៏វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានពិសខ្លាំង តែគ្មានពិសលឿន យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអាសីវិសៈមានពិសខ្លាំង តែគ្មានពិសលឿន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาคตวิโส จ โหติ โฆรวิโส จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาคตวิโส จ โหติ โฆรวิโส จ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อาสีวิโส อาคตวิโส จ โฆรวิโส จ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានពិសលឿនផង មានពិសខ្លាំងផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងខឹងរឿយៗ ទាំងក្រោធរបស់បុគ្គលនោះ ក៏តែងដេកត្រាំនៅអស់រាត្រីដ៏វែងដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានពិសលឿនផង មានពិសខ្លាំងផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអាសីវិសៈមានពិសលឿនផង មានពិសខ្លាំងផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวาคตวิโส โหติ น โฆรวิโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น เหว โข อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ น ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวาคตวิโส โหติ, น โฆรวิโส. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, อาสีวิโส เนวาคตวิโส น โฆรวิโส; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อาสีวิสูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលគ្មានពិសលឿនផង គ្មានពិសខ្លាំងផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនសូវខឹងរឿយៗទេ ទាំងក្រោធរបស់បុគ្គលនោះ ក៏មិនដេកត្រាំនៅអស់រាត្រីដ៏វែងដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគ្មានពិសលឿនផង គ្មានពិសខ្លាំងផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអាសីវិសៈគ្មានពិសលឿនផង គ្មានពិសខ្លាំងផង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានឧបមាដូចជាអាសីវិសៈ ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ ទី១០)

วลาหกวคฺโค ปฐโม.

ចប់ វលាហកវគ្គ ទី១។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ทฺเว วลาหา กุมฺภ-อุทก, รหทา ทฺเว โหนฺติ อมฺพานิ;

มูสิกา พลีพทฺทา รุกฺขา, อาสีวิเสน เต ทสาติ.

សូត្រទាំងឡាយ ១០ គឺ វលាហកសូត្រ ២ គម្ភសូត្រ ១ ឧទកសូត្រ ១ រហទសូត្រ ២ អម្ពសូត្រ ១ មូសិកសូត្រ ១ ពលីពទ្ទសូត្រ ១ រុក្ខសូត្រ ១ អាសីវិសសូត្រ ១។

(๑๒) ๒. เกสิวคฺโค

(១២) ២. កេសិវគ្គ

๑. เกสิสุตฺตํ

១. កេសិសូត្រ

๑๑๑. อถ [Pg.427] โข เกสิ อสฺสทมฺมสารถิ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข เกสึ อสฺสทมฺมสารถึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘ตฺวํ โขสิ, เกสิ, ปญฺญาโต อสฺสทมฺมสารถีติ. กถํ ปน ตฺวํ, เกสิ, อสฺสทมฺมํ วิเนสี’’ติ? ‘‘อหํ โข, ภนฺเต, อสฺสทมฺมํ สณฺเหนปิ วิเนมิ, ผรุเสนปิ วิเนมิ, สณฺหผรุเสนปิ วิเนมี’’ติ. ‘‘สเจ เต, เกสิ, อสฺสทมฺโม สณฺเหน วินยํ น อุเปติ, ผรุเสน วินยํ น อุเปติ, สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ, กินฺติ นํ กโรสี’’ติ? ‘‘สเจ เม, ภนฺเต, อสฺสทมฺโม สณฺเหน วินยํ น อุเปติ, ผรุเสน วินยํ น อุเปติ, สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ; หนามิ นํ, ภนฺเต. ตํ กิสฺส เหตุ? มา เม อาจริยกุลสฺส อวณฺโณ อโหสี’’ติ.

១១១. គ្រានោះឯង នាយកេសិជាអ្នកបង្ហាត់សេះ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរនាយកេសិជាអ្នកបង្ហាត់សេះ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ ដូច្នេះថា៖ «ម្នាលកេសិ អ្នកជាអ្នកបង្ហាត់សេះដ៏ល្បីល្បាញ។ ម្នាលកេសិ ចុះអ្នកបង្ហាត់សេះដែលគួរបង្ហាត់ តើដូចម្តេច?» នាយកេសិក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបង្ហាត់សេះដែលគួរបង្ហាត់ ដោយវិធីទន់ភ្លន់ខ្លះ ដោយវិធីរឹងត្អឹងខ្លះ ដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹងខ្លះ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា៖ «ម្នាលកេសិ បើសេះដែលគួរបង្ហាត់របស់អ្នក មិនព្រមទទួលការបង្ហាត់ដោយវិធីទន់ភ្លន់ មិនទទួលការបង្ហាត់ដោយវិធីរឹងត្អឹង មិនទទួលការបង្ហាត់ដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹង តើអ្នកធ្វើដូចម្តេចនឹងវា?» នាយកេសិក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បើសេះដែលគួរបង្ហាត់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មិនព្រមទទួលការបង្ហាត់ដោយវិធីទន់ភ្លន់ មិនទទួលការបង្ហាត់ដោយវិធីរឹងត្អឹង មិនទទួលការបង្ហាត់ដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹងទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គតែងសម្លាប់វាចោល។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះគិតថា កុំឲ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះដល់ត្រកូលអាចារ្យរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គឡើយ។»

‘‘ภควา ปน, ภนฺเต, อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ. กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา ปุริสทมฺมํ วิเนตี’’ติ? ‘‘อหํ โข, เกสิ, ปุริสทมฺมํ สณฺเหนปิ วิเนมิ, ผรุเสนปิ วิเนมิ, สณฺหผรุเสนปิ วิเนมิ. ตตฺริทํ, เกสิ, สณฺหสฺมึ – อิติ กายสุจริตํ อิติ กายสุจริตสฺส วิปาโก, อิติ วจีสุจริตํ อิติ วจีสุจริตสฺส วิปาโก, อิติ มโนสุจริตํ อิติ มโนสุจริตสฺส วิปาโก, อิติ เทวา, อิติ มนุสฺสาติ. ตตฺริทํ, เกสิ, ผรุสสฺมึ – อิติ กายทุจฺจริตํ อิติ กายทุจฺจริตสฺส วิปาโก, อิติ วจีทุจฺจริตํ อิติ วจีทุจฺจริตสฺส วิปาโก, อิติ มโนทุจฺจริตํ อิติ มโนทุจฺจริตสฺส วิปาโก, อิติ นิรโย, อิติ ติรจฺฉานโยนิ, อิติ เปตฺติวิสโย’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាសារថីអ្នកបង្ហាត់បុរសដែលគួរបង្ហាត់ គ្មានសារថីដទៃក្រៃលែងជាង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បង្ហាត់បុរសដែលគួរបង្ហាត់ តើដូចម្តេច?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកេសិ តថាគតបង្ហាត់បុរសដែលគួរបង្ហាត់ ដោយវិធីទន់ភ្លន់ខ្លះ ដោយវិធីរឹងត្អឹងខ្លះ ដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹងខ្លះ។ ម្នាលកេសិ ក្នុងវិធីទាំងនោះ នេះជាវិធីទន់ភ្លន់ គឺ៖ នេះជាកាយសុចរិត នេះជាផលនៃកាយសុចរិត នេះជាវចីសុចរិត នេះជាផលនៃវចីសុចរិត នេះជាមនោសុចរិត នេះជាផលនៃមនោសុចរិត នេះជាទេវតាទាំងឡាយ នេះជាមនុស្សទាំងឡាយ។ ម្នាលកេសិ ក្នុងវិធីទាំងនោះ នេះជាវិធីរឹងត្អឹង គឺ៖ នេះជាកាយទុច្ចរិត នេះជាផលនៃកាយទុច្ចរិត នេះជាវចីទុច្ចរិត នេះជាផលនៃវចីទុច្ចរិត នេះជាមនោទុច្ចរិត នេះជាផលនៃមនោទុច្ចរិត នេះជានរក នេះជាកំណើតសត្វតិរច្ឆាន នេះជាប្រេតវិស័យ។»

‘‘ตตฺริทํ, เกสิ, สณฺหผรุสสฺมึ – อิติ กายสุจริตํ อิติ กายสุจริตสฺส วิปาโก, อิติ กายทุจฺจริตํ อิติ กายทุจฺจริตสฺส วิปาโก, อิติ วจีสุจริตํ อิติ วจีสุจริตสฺส วิปาโก, อิติ วจีทุจฺจริตํ อิติ วจีทุจฺจริตสฺส วิปาโก, อิติ มโนสุจริตํ อิติ มโนสุจริตสฺส วิปาโก, อิติ มโนทุจฺจริตํ อิติ มโนทุจฺจริตสฺส วิปาโก, อิติ เทวา, อิติ มนุสฺสา, อิติ นิรโย, อิติ ติรจฺฉานโยนิ, อิติ เปตฺติวิสโย’’ติ.

«ម្នាលកេសិ ក្នុងវិធីទាំងនោះ នេះជាវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹង គឺ៖ នេះជាកាយសុចរិត នេះជាផលនៃកាយសុចរិត នេះជាកាយទុច្ចរិត នេះជាផលនៃកាយទុច្ចរិត នេះជាវចីសុចរិត នេះជាផលនៃវចីសុចរិត នេះជាវចីទុច្ចរិត នេះជាផលនៃវចីទុច្ចរិត នេះជាមនោសុចរិត នេះជាផលនៃមនោសុចរិត នេះជាមនោទុច្ចរិត នេះជាផលនៃមនោទុច្ចរិត នេះជាទេវតាទាំងឡាយ នេះជាមនុស្សទាំងឡាយ នេះជានរក នេះជាកំណើតសត្វតិរច្ឆាន នេះជាប្រេតវិស័យ។»

‘‘สเจ [Pg.428] เต, ภนฺเต, ปุริสทมฺโม สณฺเหน วินยํ น อุเปติ, ผรุเสน วินยํ น อุเปติ, สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ, กินฺติ นํ ภควา กโรตี’’ติ? ‘‘สเจ เม, เกสิ, ปุริสทมฺโม สณฺเหน วินยํ น อุเปติ, ผรุเสน วินยํ น อุเปติ, สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ, หนามิ นํ, เกสี’’ติ. ‘‘น โข, ภนฺเต, ภควโต ปาณาติปาโต กปฺปติ. อถ จ ปน ภควา เอวมาห – ‘หนามิ, นํ เกสี’’’ติ! ‘‘สจฺจํ, เกสิ! น ตถาคตสฺส ปาณาติปาโต กปฺปติ. อปิ จ โย ปุริสทมฺโม สณฺเหน วินยํ น อุเปติ, ผรุเสน วินยํ น อุเปติ, สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ, น ตํ ตถาคโต วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญติ, นาปิ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺติ. วโธ เหโส, เกสิ, อริยสฺส วินเย – ยํ น ตถาคโต วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญติ, นาปิ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺตี’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើបុរសដែលត្រូវទូន្មានរបស់ព្រះអង្គ មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីទន់ភ្លន់ មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីរឹងត្អឹង មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹង តើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ធ្វើដូចម្តេចនឹងបុរសនោះ?» «ម្នាលកេសិ ប្រសិនបើបុរសដែលត្រូវទូន្មានរបស់តថាគត មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីទន់ភ្លន់ មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីរឹងត្អឹង មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹង តថាគតរមែងសម្លាប់បុរសនោះឯង ម្នាលកេសិ។» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការសម្លាប់សត្វមិនគួរដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា "ម្នាលកេសិ តថាគតរមែងសម្លាប់បុរសនោះ"?» «ពិតមែនហើយ ម្នាលកេសិ ការសម្លាប់សត្វមិនគួរដល់តថាគតឡើយ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើបុរសដែលត្រូវទូន្មាន មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីទន់ភ្លន់ មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីរឹងត្អឹង មិនចូលទៅកាន់ការទូន្មានដោយវិធីទាំងទន់ភ្លន់ទាំងរឹងត្អឹង តថាគតក៏មិនសំគាល់បុរសនោះថាជាអ្នកគួរនិយាយប្រដៅ គួរប្រៀនប្រដៅឡើយ សូម្បីសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយជាវិញ្ញូជន ក៏មិនសំគាល់បុរសនោះថាជាអ្នកគួរនិយាយប្រដៅ គួរប្រៀនប្រដៅឡើយ។ ម្នាលកេសិ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយៈ ការដែលតថាគតមិនសំគាល់ថាជាអ្នកគួរនិយាយប្រដៅ គួរប្រៀនប្រដៅក្តី សូម្បីសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយជាវិញ្ញូជន មិនសំគាល់ថាជាអ្នកគួរនិយាយប្រដៅ គួរប្រៀនប្រដៅក្តី នេះឯងឈ្មោះថាជាការសម្លាប់។»

‘‘โส หิ นูน, ภนฺเต, สุหโต โหติ – ยํ น ตถาคโต วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญติ, นาปิ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺตีติ. อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปฐมํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលដែលព្រះតថាគតមិនសំគាល់ថាជាអ្នកគួរនិយាយប្រដៅ គួរប្រៀនប្រដៅក្តី សូម្បីសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយជាវិញ្ញូជន មិនសំគាល់ថាជាអ្នកគួរនិយាយប្រដៅ គួរប្រៀនប្រដៅក្តី បុគ្គលនោះឈ្មោះថាជាអ្នកត្រូវព្រះអង្គសម្លាប់ដោយល្អពិតប្រាកដហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់... សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះអង្គថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវព្រះរតនត្រ័យជាទីពឹង ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។» សូត្រទី១។

๒. ชวสุตฺตํ

២. ជវសូត្រ

๑๑๒. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ จตูหิ? อชฺชเวน, ชเวน, ขนฺติยา, โสรจฺเจน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ, ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ.

១១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ ប្រការ រមែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីត្រង់ ១ សេចក្តីលឿន ១ សេចក្តីអត់ធន់ ១ សេចក្តីស្លូតបូត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ ប្រការនេះឯង រមែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ จตูหิ? อชฺชเวน, ชเวน, ขนฺติยา, โสรจฺเจน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការ ក៏ដូច្នោះដែរ រមែងជាអ្នកគួរទទួលនូវវត្ថុដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។ ធម៌ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីត្រង់ ១ សេចក្តីលឿន ១ សេចក្តីអត់ធន់ ១ សេចក្តីស្លូតបូត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះឯង រមែងជាអ្នកគួរទទួលនូវវត្ថុដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។» សូត្រទី២។

๓. ปโตทสุตฺตํ

៣. បតោទសូត្រ

๑๑๓. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.429], ภิกฺขเว, ภทฺรา อสฺสาชานียา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ปโตทจฺฉายํ ทิสฺวา สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ – ‘กึ นุ โข มํ อชฺช อสฺสทมฺมสารถิ การณํ กาเรสฺสติ, กิมสฺสาหํ ปฏิกโรมี’ติ! เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ภทฺโร อสฺสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

១១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៤ ប្រការនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ គ្រាន់តែឃើញស្រមោលជន្លួញ ក៏តក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគថា "ថ្ងៃនេះ នាយសារថីអ្នកបង្ហាត់សេះ នឹងឲ្យយើងធ្វើការអ្វីហ្ន៎ តើយើងគួរធ្វើតបតទៅគាត់ដូចម្តេច?" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេះអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ១ មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย น เหว โข ปโตทจฺฉายํ ทิสฺวา สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ, อปิ จ โข โลมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ – ‘กึ นุ โข มํ อชฺช อสฺสทมฺมสารถิ การณํ กาเรสฺสติ, กิมสฺสาหํ ปฏิกโรมี’ติ! เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ภทฺโร อสฺสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ គ្រាន់តែឃើញស្រមោលជន្លួញ មិនទាន់តក់ស្លុត មិនទាន់ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគឡើយ លុះត្រាតែត្រូវជន្លួញចាក់ចំរោម ទើបតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគថា "ថ្ងៃនេះ នាយសារថីអ្នកបង្ហាត់សេះ នឹងឲ្យយើងធ្វើការអ្វីហ្ន៎ តើយើងគួរធ្វើតបតទៅគាត់ដូចម្តេច?" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេះអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ២ មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย น เหว โข ปโตทจฺฉายํ ทิสฺวา สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ นาปิ โลมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ, อปิ จ โข จมฺมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ – ‘กึ นุ โข มํ อชฺช อสฺสทมฺมสารถิ การณํ กาเรสฺสติ, กิมสฺสาหํ ปฏิกโรมี’ติ! เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ภทฺโร อสฺสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ ឃើញស្រមោលជន្លួញក៏មិនតក់ស្លុត មិនដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ ត្រូវជន្លួញចាក់ចំរោម ក៏មិនតក់ស្លុត មិនដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ លុះត្រាតែត្រូវជន្លួញចាក់ដាច់ស្បែក ទើបតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគថា "ថ្ងៃនេះ នាយសារថីអ្នកបង្ហាត់សេះ នឹងឲ្យយើងធ្វើការអ្វីហ្ន៎ តើយើងគួរធ្វើតបតទៅគាត់ដូចម្តេច?" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេះអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ៣ មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย น เหว โข ปโตทจฺฉายํ ทิสฺวา สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ นาปิ โลมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ นาปิ จมฺมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ, อปิ จ โข อฏฺฐิเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ – ‘กึ นุ โข มํ อชฺช อสฺสทมฺมสารถิ การณํ กาเรสฺสติ, กิมสฺสาหํ ปฏิกโรมี’ติ! เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ภทฺโร อสฺสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน [Pg.430] โลกสฺมึ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ภทฺรา อสฺสาชานียา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ ឃើញស្រមោលជន្លួញក៏មិនតក់ស្លុត មិនដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ ត្រូវជន្លួញចាក់ចំរោម ក៏មិនតក់ស្លុត មិនដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ ត្រូវជន្លួញចាក់ដាច់ស្បែក ក៏មិនតក់ស្លុត មិនដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ លុះត្រាតែត្រូវជន្លួញចាក់ដល់ឆ្អឹង ទើបតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគថា "ថ្ងៃនេះ នាយសារថីអ្នកបង្ហាត់សេះ នឹងឲ្យយើងធ្វើការអ្វីហ្ន៎ តើយើងគួរធ្វើតបតទៅគាត់ដូចម្តេច?" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេះអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ៤ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អទាំង ៤ ប្រការនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโรเม ภทฺรา ปุริสาชานียา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย สุณาติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา ทุกฺขิโต วา กาลงฺกโต วา’ติ. โส เตน สํวิชฺชติ, สํเวคํ อาปชฺชติ. สํวิคฺโค โยนิโส ปทหติ. ปหิตตฺโต กาเยน เจว ปรมสจฺจํ สจฺฉิกโรติ, ปญฺญาย จ อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, ภทฺโร อสฺสาชานีโย ปโตทจฺฉายํ ทิสฺวา สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ภทฺรํ ปุริสาชานียํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ภทฺโร ปุริสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ ៤ ប្រការនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក ក៏ដូច្នោះដែរ។ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ ឮថា "ក្នុងភូមិ ឬនិគមឈ្មោះឯណោះ មានស្រី ឬប្រុស មានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយ"។ បុគ្គលនោះ រមែងតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគដោយសារពាក្យនោះ។ លុះតក់ស្លុតហើយ ក៏តាំងចិត្តព្យាយាមដោយឧបាយដ៏សមគួរ។ ជាអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រមែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវបរមសច្ចៈ (ព្រះនិព្វាន) ដោយនាមកាយផង ធ្លុះធ្លាយឃើញច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អនោះ គ្រាន់តែឃើញស្រមោលជន្លួញ ក៏តក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ១ មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย น เหว โข สุณาติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา ทุกฺขิโต วา กาลงฺกโต วา’ติ, อปิ จ โข สามํ ปสฺสติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา ทุกฺขิตํ วา กาลงฺกตํ วา. โส เตน สํวิชฺชติ, สํเวคํ อาปชฺชติ. สํวิคฺโค โยนิโส ปทหติ. ปหิตตฺโต กาเยน เจว ปรมสจฺจํ สจฺฉิกโรติ, ปญฺญาย จ อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, ภทฺโร อสฺสาชานีโย โลมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ภทฺรํ ปุริสาชานียํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ภทฺโร ปุริสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

«...ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានឮថា "ក្នុងភូមិ ឬនិគមឈ្មោះឯណោះ មានស្រី ឬប្រុស មានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយ" ឡើយ ប៉ុន្តែបានឃើញដោយខ្លួនឯង នូវស្រី ឬប្រុស ដែលមានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយ។ បុគ្គលនោះ រមែងតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគដោយសារការឃើញនោះ។ លុះតក់ស្លុតហើយ ក៏តាំងចិត្តព្យាយាមដោយឧបាយដ៏សមគួរ។ ជាអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រមែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវបរមសច្ចៈដោយនាមកាយផង ធ្លុះធ្លាយឃើញច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អនោះ លុះត្រាតែត្រូវជន្លួញចាក់ចំរោម ទើបតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ២ មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย น เหว โข สุณาติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา ทุกฺขิโต วา กาลงฺกโต วา’ติ, นาปิ สามํ ปสฺสติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา ทุกฺขิตํ วา กาลงฺกตํ วา, อปิ จ ขฺวสฺส ญาติ วา สาโลหิโต วา ทุกฺขิโต วา โหติ กาลงฺกโต วา. โส เตน สํวิชฺชติ, สํเวคํ อาปชฺชติ. สํวิคฺโค โยนิโส ปทหติ. ปหิตตฺโต กาเยน เจว ปรมสจฺจํ [Pg.431] สจฺฉิกโรติ, ปญฺญาย จ อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, ภทฺโร อสฺสาชานีโย จมฺมเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ภทฺรํ ปุริสาชานียํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ภทฺโร ปุริสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានឮថា "ក្នុងភូមិ ឬនិគមឈ្មោះឯណោះ មានស្រី ឬប្រុស មានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយ" ឡើយ ទាំងមិនបានឃើញដោយខ្លួនឯង នូវស្រី ឬប្រុស ដែលមានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយនោះដែរ ប៉ុន្តែញាតិ ឬសាលោហិតរបស់ខ្លួន ជាអ្នកមានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅ។ បុគ្គលនោះ រមែងតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគដោយសារហេតុនោះ។ លុះតក់ស្លុតហើយ ក៏តាំងចិត្តព្យាយាមដោយឧបាយដ៏សមគួរ។ ជាអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រមែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវបរមសច្ចៈដោយនាមកាយផង ធ្លុះធ្លាយឃើញច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អនោះ លុះត្រាតែត្រូវជន្លួញចាក់ដាច់ស្បែក ទើបតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ៣ មានប្រាកដក្នុងលោក។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย น เหว โข สุณาติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา ทุกฺขิโต วา กาลงฺกโต วา’ติ, นาปิ สามํ ปสฺสติ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา ทุกฺขิตํ วา กาลงฺกตํ วา, นาปิสฺส ญาติ วา สาโลหิโต วา ทุกฺขิโต วา โหติ กาลงฺกโต วา, อปิ จ โข สามญฺเญว ผุฏฺโฐ โหติ สารีริกาหิ เวทนาหิ ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ อสาตาหิ อมนาปาหิ ปาณหราหิ. โส เตน สํวิชฺชติ, สํเวคํ อาปชฺชติ. สํวิคฺโค โยนิโส ปทหติ. ปหิตตฺโต กาเยน เจว ปรมสจฺจํ สจฺฉิกโรติ, ปญฺญาย จ อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, ภทฺโร อสฺสาชานีโย อฏฺฐิเวธวิทฺโธ สํวิชฺชติ สํเวคํ อาปชฺชติ; ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ภทฺรํ ปุริสาชานียํ วทามิ. เอวรูโปปิ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ภทฺโร ปุริสาชานีโย สนฺโต สํวิชฺชมาโน โลกสฺมึ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ภทฺรา ปุริสาชานียา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានឮថា "ក្នុងភូមិ ឬនិគមឈ្មោះឯណោះ មានស្រី ឬប្រុស មានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយ" ឡើយ មិនបានឃើញដោយខ្លួនឯង នូវស្រី ឬប្រុស ដែលមានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅហើយនោះឡើយ ទាំងញាតិ ឬសាលោហិតរបស់ខ្លួន ក៏មិនមែនជាអ្នកមានទុក្ខ ឬធ្វើមរណកាលទៅដែរ ប៉ុន្តែខ្លួនឯងផ្ទាល់ ត្រូវទុក្ខវេទនាខាងរាងកាយ ជាទុក្ខខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត នាំទៅរកសេចក្តីស្លាប់ មកប៉ះពាល់ មកគ្របសង្កត់។ បុគ្គលនោះ រមែងតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគដោយសារទុក្ខវេទនានោះ។ លុះតក់ស្លុតហើយ ក៏តាំងចិត្តព្យាយាមដោយឧបាយដ៏សមគួរ។ ជាអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រមែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវបរមសច្ចៈដោយនាមកាយផង ធ្លុះធ្លាយឃើញច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានេយ្យដ៏ល្អនោះ លុះត្រាតែត្រូវជន្លួញចាក់ដល់ឆ្អឹង ទើបតក់ស្លុត ដល់នូវសេចក្តីសង្វេគ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អនេះ មានឧបមាដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អ មានសភាពយ៉ាងនេះ ក៏មានក្នុងលោកនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាបុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អទី ៤ មានប្រាកដក្នុងលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុរសអាជានេយ្យដ៏ល្អទាំង ៤ ប្រការនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។» សូត្រទី៣។

๔. นาคสุตฺตํ

៤. នាគសូត្រ

๑๑๔. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค โสตา จ โหติ, หนฺตา จ, ขนฺตา จ, คนฺตา จ.

១១៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីដ៏ប្រសើររបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ ប្រការ រមែងជាដំរីគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ជាសត្វស្តាប់បង្គាប់ ១ សម្លាប់សត្រូវ ១ អត់ធន់ ១ ទៅបានលឿន ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค โสตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ยเมนํ หตฺถิทมฺมสารถิ การณํ กาเรติ – ยทิ วา กตปุพฺพํ ยทิ วา อกตปุพฺพํ – ตํ อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพเจตสา สมนฺนาหริตฺวา [Pg.432] โอหิตโสโต สุณาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค โสตา โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វស្តាប់បង្គាប់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ នាយហត្ថាចារ្យអ្នកបង្ហាត់ដំរី ឲ្យធ្វើនូវកិច្ចការណា ទោះបីជាកិច្ចការដែលធ្លាប់ធ្វើហើយក្តី ឬមិនធ្លាប់ធ្វើហើយក្តី ដំរីនោះរមែងធ្វើកិច្ចការនោះឲ្យជាប្រយោជន៍ យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ដុំចិត្តគំនិតទាំងអស់មកលើកិច្ចការនោះ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ដោយគោរព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វស្តាប់បង្គាប់ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค หนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิมฺปิ หนติ, หตฺถารุหมฺปิ หนติ, อสฺสมฺปิ หนติ, อสฺสารุหมฺปิ หนติ, รถมฺปิ หนติ, รถิกมฺปิ หนติ, ปตฺติกมฺปิ หนติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค หนฺตา โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វសម្លាប់ (សត្រូវ) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ កាលដែលចូលទៅកាន់សង្គ្រាម តែងសម្លាប់ដំរីផង សម្លាប់ហ្មដំរីផង សម្លាប់សេះផង សម្លាប់អ្នកជិះសេះផង សម្លាប់រថផង សម្លាប់អ្នកបររថផង សម្លាប់ពលថ្មើរជើងផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វសម្លាប់ (សត្រូវ) យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขนฺตา โหติ? อิธ ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต ขโม โหติ สตฺติปฺปหารานํ อสิปฺปหารานํ อุสุปฺปหารานํ ผรสุปฺปหารานํ เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺทานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ขนฺตา โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វអត់ធន់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ កាលដែលចូលទៅកាន់សង្គ្រាម តែងអត់ធន់ចំពោះការប្រហារដោយលំពែង ការប្រហារដោយដាវ ការប្រហារដោយព្រួញ ការប្រហារដោយពូថៅ និងអត់ធន់ចំពោះសំឡេងស្គរ ស្គរតូច ស័ង្ខ និងស្គរធំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វអត់ធន់ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค คนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค ยเมนํ หตฺถิทมฺมสารถิ ทิสํ เปเสติ – ยทิ วา คตปุพฺพํ ยทิ วา อคตปุพฺพํ – ตํ ขิปฺปเมว คนฺตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, รญฺโญ นาโค คนฺตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វទៅ (កាន់ទិស) តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ក្នុងលោកនេះ ទោះបីជាទិសដែលខ្លួនធ្លាប់ទៅហើយក្តី មិនធ្លាប់ទៅហើយក្តី កាលបើហ្មដំរីអ្នកបង្ហាត់ដំរី បញ្ជូនទៅកាន់ទិសណា តែងទៅកាន់ទិសនោះបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ជាសត្វទៅ (កាន់ទិស) យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដំរីរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ នេះឯង តែងជាដំរីគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា ដល់នូវការរាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជា។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ …เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา จ โหติ, หนฺตา จ, ขนฺตา จ, คนฺตา จ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់សត្វលោក យ៉ាងនោះឯង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកស្តាប់ផង ជាអ្នកសម្លាប់ផង ជាអ្នកអត់ធន់ផង ជាអ្នកទៅផង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพเจตสา สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โสตา โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកស្តាប់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលបើធម៌វិន័យដែលព្រះតថាគតសម្តែងហើយ គេកំពុងសម្តែង តែងធ្វើឲ្យអើពើ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត ផ្ចង់ចិត្តទាំងពួងមក រួចផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកស្តាប់ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ หนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ (หนติ) พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ หนติ [Pg.433] พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ หนฺตา โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកសម្លាប់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនអត់ទ្រាំចំពោះកាមវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ សម្លាប់ (កម្ចាត់ចោល) ធ្វើឲ្យវិនាស ឲ្យដល់នូវការមិនមានបែបភាពឡើងវិញ មិនអត់ទ្រាំចំពោះព្យាបាទវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ... មិនអត់ទ្រាំចំពោះវិហិង្សាវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ... មិនអត់ទ្រាំចំពោះអកុសលធម៌ដ៏លាមកទាំងឡាយ ដែលកើតឡើងហើយៗ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ សម្លាប់ ធ្វើឲ្យវិនាស ឲ្យដល់នូវការមិនមានបែបភាពឡើងវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកសម្លាប់ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสกชาติโก โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ขนฺตา โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកអត់ធន់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះត្រជាក់ ក្តៅ ស្រេក ឃ្លាន ចំពោះការប៉ះពាល់នៃរបោម មូស ខ្យល់ កំដៅថ្ងៃ និងសត្វលូនវារ ទាំងជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីដែលគេពោលអាក្រក់ មកដល់ដោយអាក្រក់ និងជាអ្នកមានប្រក្រតីអត់ទ្រាំចំពោះទុក្ខវេទនាដែលកើតឡើងក្នុងរាងកាយ ជាទុក្ខខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ច្របូកច្របល់ មិនជាទីត្រេកអរ មិនជាទីគាប់ចិត្ត ស្ទើរតែនឹងនាំយកជីវិតទៅបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកអត់ធន់ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คนฺตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยายํ ทิสา อคตปุพฺพา อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพานํ, ตํ ขิปฺปญฺเญว คนฺตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ คนฺตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកទៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងទៅកាន់ទិសដែលខ្លួនមិនធ្លាប់ទៅ ដោយសារតែការធ្វើដំណើរដ៏វែងឆ្ងាយនេះ ពោលគឺ ព្រះនិព្វាន ជាទីរំងាប់សង្ខារទាំងពួង ជាទីលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា ជាទីប្រាសចាករាគៈ ជាទីរលត់ទុក្ខ ភិក្ខុនោះតែងទៅកាន់ទិសនោះបានយ៉ាងឆាប់ရហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកទៅ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់សត្វលោក»។ ចប់ ទី៤។

๕. ฐานสุตฺตํ

៥. «ឋានសូត្រ»

๑๑๕. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ฐานานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ฐานํ มนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ฐานํ มนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ.

១១៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ ក៏មាន តែហេតុនោះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ ក៏មាន តែហេតុនោះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ ក៏មាន តែហេតុនោះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុដែលជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ ក៏មាន តែហេតុនោះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ – อิทํ, ภิกฺขเว, ฐานํ อุภเยเนว น กตฺตพฺพํ มญฺญติ. ยมฺปิทํ ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; อิมินาปิ นํ น กตฺตพฺพํ มญฺญติ. ยมฺปิทํ ฐานํ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ; อิมินาปิ นํ น กตฺตพฺพํ มญฺญติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ฐานํ อุภเยเนว น กตฺตพฺพํ มญฺญติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាហេតុទាំង ៤ នោះ ហេតុណាដែលមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ ហើយកាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះ បុគ្គលតែងដឹងច្បាស់ថា មិនគួរធ្វើដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនោះឯង។ សូម្បីព្រោះហេតុដែលមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ បុគ្គលក៏ដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា មិនគួរធ្វើ; សូម្បីព្រោះហេតុដែលកាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ បុគ្គលក៏ដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា មិនគួរធ្វើ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះ បុគ្គលតែងដឹងច្បាស់ថា មិនគួរធ្វើដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនោះឯង។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ – อิมสฺมึ, ภิกฺขเว, ฐาเน พาโล จ ปณฺฑิโต จ เวทิตพฺโพ ปุริสถาเม [Pg.434] ปุริสวีริเย ปุริสปรกฺกเม. น, ภิกฺขเว, พาโล อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘กิญฺจาปิ โข อิทํ ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; อถ จรหิทํ ฐานํ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตตี’ติ. โส ตํ ฐานํ น กโรติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อกยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ. ปณฺฑิโต จ โข, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘กิญฺจาปิ โข อิทํ ฐานํ อมนาปํ กาตุํ; อถ จรหิทํ ฐานํ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตตี’ติ. โส ตํ ฐานํ กโรติ. ตสฺส ตํ ฐานํ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាហេតុទាំងនោះ ហេតុណាដែលមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ តែហេតុនោះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុនេះឯង បុគ្គលពាល និងបណ្ឌិត តែងដឹងបាន ក្នុងកម្លាំងរបស់បុរស សេចក្តីព្យាយាមរបស់បុរស ការប្រឹងប្រែងរបស់បុរស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនរិះគិតយ៉ាងនេះថា «ទោះបីហេតុនេះមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើក៏ដោយ តែហេតុនេះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍» ដូច្នេះឡើយ។ បុគ្គលពាលនោះ ក៏មិនធ្វើនូវហេតុនោះ។ កាលបើហេតុនោះដែលបុគ្គលពាលនោះមិនធ្វើ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបណ្ឌិត តែងរិះគិតយ៉ាងនេះថា «ទោះបីហេតុនេះមិនជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើក៏ដោយ តែហេតុនេះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍»។ បណ្ឌិតនោះ ក៏ធ្វើនូវហេតុនោះ។ កាលបើហេតុនោះដែលបណ្ឌិតនោះធ្វើហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់គាត់។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ ฐานํ มนาปํ กาตุํ; ตญฺจ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ – อิมสฺมิมฺปิ, ภิกฺขเว, ฐาเน พาโล จ ปณฺฑิโต จ เวทิตพฺโพ ปุริสถาเม ปุริสวีริเย ปุริสปรกฺกเม. น, ภิกฺขเว, พาโล อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘กิญฺจาปิ โข อิทํ ฐานํ มนาปํ กาตุํ; อถ จรหิทํ ฐานํ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตตี’ติ. โส ตํ ฐานํ กโรติ. ตสฺส ตํ ฐานํ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตติ. ปณฺฑิโต จ โข, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘กิญฺจาปิ โข อิทํ ฐานํ มนาปํ กาตุํ; อถ จรหิทํ ฐานํ กยิรมานํ อนตฺถาย สํวตฺตตี’ติ. โส ตํ ฐานํ น กโรติ. ตสฺส ตํ ฐานํ อกยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាហេតុទាំងនោះ ហេតុណាដែលជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ តែហេតុនោះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងហេតុនេះឯង បុគ្គលពាល និងបណ្ឌិត តែងដឹងបាន ក្នុងកម្លាំងរបស់បុរស សេចក្តីព្យាយាមរបស់បុរស ការប្រឹងប្រែងរបស់បុរស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនរិះគិតយ៉ាងនេះថា «ទោះបីហេតុនេះជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើក៏ដោយ តែហេតុនេះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍» ដូច្នេះឡើយ។ បុគ្គលពាលនោះ ក៏ធ្វើនូវហេតុនោះ។ កាលបើហេតុនោះដែលបុគ្គលពាលនោះធ្វើហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ដល់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបណ្ឌិត តែងរិះគិតយ៉ាងនេះថា «ទោះបីហេតុនេះជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើក៏ដោយ តែហេតុនេះ កាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍»។ បណ្ឌិតនោះ ក៏មិនធ្វើនូវហេតុនោះ។ កាលបើហេតុនោះដែលបណ្ឌិតនោះមិនធ្វើ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់គាត់។»

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ ฐานํ มนาปํ กาตุํ, ตญฺจ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ – อิทํ, ภิกฺขเว, ฐานํ อุภเยเนว กตฺตพฺพํ มญฺญติ. ยมฺปิทํ ฐานํ มนาปํ กาตุํ, อิมินาปิ นํ กตฺตพฺพํ มญฺญติ; ยมฺปิทํ ฐานํ กยิรมานํ อตฺถาย สํวตฺตติ, อิมินาปิ นํ กตฺตพฺพํ มญฺญติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ฐานํ อุภเยเนว กตฺตพฺพํ มญฺญติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ฐานานี’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាហេតុទាំងនោះ ហេតុណាដែលជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ ហើយកាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះ បុគ្គលតែងដឹងច្បាស់ថា គួរធ្វើដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនោះឯង។ សូម្បីព្រោះហេតុដែលជាទីគាប់ចិត្តនឹងធ្វើ បុគ្គលក៏ដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា គួរធ្វើ។ សូម្បីព្រោះហេតុដែលកាលបើធ្វើទៅហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ បុគ្គលក៏ដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា គួរធ្វើ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះ បុគ្គលតែងដឹងច្បាស់ថា គួរធ្វើដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៥។

๖. อปฺปมาทสุตฺตํ

៦. «អប្បមាទសូត្រ»

๑๑๖. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อปฺปมาโท กรณีโย. กตเมหิ จตูหิ? กายทุจฺจริตํ, ภิกฺขเว, ปชหถ, กายสุจริตํ ภาเวถ; ตตฺถ จ มา ปมาทตฺถ. วจีทุจฺจริตํ, ภิกฺขเว, ปชหถ, วจีสุจริตํ ภาเวถ; ตตฺถ จ มา ปมาทตฺถ. มโนทุจฺจริตํ, ภิกฺขเว, ปชหถ, มโนสุจริตํ ภาเวถ; ตตฺถ จ มา ปมาทตฺถ. มิจฺฉาทิฏฺฐึ, ภิกฺขเว, ปชหถ, สมฺมาทิฏฺฐึ ภาเวถ; ตตฺถ จ มา ปมาทตฺถ.

១១៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគួរធ្វើសេចក្តីមិនប្រមាទ ដោយហេតុ ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលះបង់កាយទុច្ចរិត ចូរចម្រើនកាយសុចរិត ហើយកុំប្រមាទក្នុងកាយសុចរិតនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលះបង់វចីទុច្ចរិត ចូរចម្រើនវចីសុចរិត ហើយកុំប្រមាទក្នុងវចីសុចរិតនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលះបង់មនោទុច្ចរិត ចូរចម្រើនមនោសុចរិត ហើយកុំប្រមាទក្នុងមនោសុចរិតនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលះបង់មិច្ឆាទិដ្ឋិ ចូរចម្រើនសម្មាទិដ្ឋិ ហើយកុំប្រមាទក្នុងសម្មាទិដ្ឋិនោះឡើយ។»

‘‘ยโต [Pg.435] โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กายทุจฺจริตํ ปหีนํ โหติ กายสุจริตํ ภาวิตํ, วจีทุจฺจริตํ ปหีนํ โหติ วจีสุจริตํ ภาวิตํ, มโนทุจฺจริตํ ปหีนํ โหติ มโนสุจริตํ ภาวิตํ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ ปหีนา โหติ สมฺมาทิฏฺฐิ ภาวิตา, โส น ภายติ สมฺปรายิกสฺส มรณสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុលះបង់កាយទុច្ចរិតបានហើយ បានចម្រើនកាយសុចរិតហើយ លះបង់វចីទុច្ចរិតបានហើយ បានចម្រើនវចីសុចរិតហើយ លះបង់មនោទុច្ចរិតបានហើយ បានចម្រើនមនោសុចរិតហើយ លះបង់មិច្ឆាទិដ្ឋិបានហើយ បានចម្រើនសម្មាទិដ្ឋិហើយ កាលនោះ ភិក្ខុនោះ តែងមិនភ័យខ្លាចចំពោះសេចក្តីស្លាប់ក្នុងបរលោកឡើយ»។ ចប់ ទី៦។

๗. อารกฺขสุตฺตํ

៧. «អារក្ខសូត្រ»

๑๑๗. ‘‘จตูสุ, ภิกฺขเว, ฐาเนสุ อตฺตรูเปน อปฺปมาโท สติ เจตโส อารกฺโข กรณีโย. กตเมสุ จตูสุ? ‘มา เม รชนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ รชฺชี’ติ อตฺตรูเปน อปฺปมาโท สติ เจตโส อารกฺโข กรณีโย; ‘มา เม โทสนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ ทุสฺสี’ติ อตฺตรูเปน อปฺปมาโท สติ เจตโส อารกฺโข กรณีโย; ‘มา เม โมหนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ มุยฺหี’ติ อตฺตรูเปน อปฺปมาโท สติ เจตโส อารกฺโข กรณีโย; ‘มา เม มทนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ มชฺชี’ติ อตฺตรูเปน อปฺปมาโท สติ เจตโส อารกฺโข กรณีโย.

១១៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងហេតុ ៤ យ៉ាងនេះ បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាប្រយោជន៍ខ្លួន គួរធ្វើសេចក្តីមិនប្រមាទ គួរធ្វើសតិ និងការរក្សាចិត្ត។ ក្នុងហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាប្រយោជន៍ខ្លួន គួរធ្វើសេចក្តីមិនប្រមាទ គួរធ្វើសតិ និងការរក្សាចិត្តថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ កុំត្រេកអរក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃតម្រេកឡើយ» ១ គួរធ្វើសេចក្តីមិនប្រមាទ គួរធ្វើសតិ និងការរក្សាចិត្តថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ កុំប្រទូស្តក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រទូស្តឡើយ» ១ គួរធ្វើសេចក្តីមិនប្រមាទ គួរធ្វើសតិ និងការរក្សាចិត្តថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ កុំវង្វេងក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃសេចក្តីវង្វេងឡើយ» ១ គួរធ្វើសេចក្តីមិនប្រមាទ គួរធ្វើសតិ និងការរក្សាចិត្តថា «ចិត្តរបស់អាត្មាអញ កុំស្រវឹងក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃសេចក្តីស្រវឹងឡើយ» ១។»

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน รชนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ น รชฺชติ วีตราคตฺตา, โทสนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ น ทุสฺสติ วีตโทสตฺตา, โมหนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ น มุยฺหติ วีตโมหตฺตา, มทนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ น มชฺชติ วีตมทตฺตา, โส น ฉมฺภติ น กมฺปติ น เวธติ น สนฺตาสํ อาปชฺชติ, น จ ปน สมณวจนเหตุปิ คจฺฉตี’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា ចិត្តរបស់ភិក្ខុមិនត្រេកអរក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃតម្រេក ព្រោះតែខ្លួនមានរាគៈប្រាសចេញហើយ ចិត្តមិនប្រទូស្តក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃសេចក្តីប្រទូស្ត ព្រោះតែខ្លួនមានទោសៈប្រាសចេញហើយ ចិត្តមិនវង្វេងក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃសេចក្តីវង្វេង ព្រោះតែខ្លួនមានមោហៈប្រាសចេញហើយ ចិត្តមិនស្រវឹងក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតាំងនៃសេចក្តីស្រវឹង ព្រោះតែខ្លួនមានមទៈប្រាសចេញហើយ កាលនោះ ភិក្ខុនោះ តែងមិនតក់ស្លុត មិនញាប់ញ័រ មិនរន្ធត់ មិនដល់នូវសេចក្តីភ័យខ្លាចឡើយ ហើយក៏មិនលះបង់នូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនទៅតាមពាក្យសម្តីរបស់សមណៈដទៃឡើយ»។ ចប់ ទី៧។

๘. สํเวชนียสุตฺตํ

៨. «សំវេជនីយសូត្រ»

๑๑๘. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สทฺธสฺส กุลปุตฺตสฺส ทสฺสนียานิ สํเวชนียานิ ฐานานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ‘อิธ ตถาคโต ชาโต’ติ, ภิกฺขเว, สทฺธสฺส กุลปุตฺตสฺส ทสฺสนียํ สํเวชนียํ ฐานํ. ‘อิธ ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ, ภิกฺขเว, สทฺธสฺส กุลปุตฺตสฺส ทสฺสนียํ สํเวชนียํ ฐานํ. ‘อิธ ตถาคโต อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตสี’ติ, ภิกฺขเว, สทฺธสฺส กุลปุตฺตสฺส ทสฺสนียํ สํเวชนียํ ฐานํ. ‘อิธ ตถาคโต อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพุโต’ติ[Pg.436], ภิกฺขเว, สทฺธสฺส กุลปุตฺตสฺส ทสฺสนียํ สํเวชนียํ ฐานํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ สทฺธสฺส กุลปุตฺตสฺส ทสฺสนียานิ สํเวชนียานิ ฐานานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

១១៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីកន្លែងជាទីគួរមើល គួររលឹកឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ របស់កុលបុត្រអ្នកមានសទ្ធា ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីកន្លែងជាទីគួរមើល គួររលឹកឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ របស់កុលបុត្រអ្នកមានសទ្ធាថា «ព្រះតថាគតប្រសូតក្នុងទីនេះ» ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីកន្លែងជាទីគួរមើល គួររលឹកឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ របស់កុលបុត្រអ្នកមានសទ្ធាថា «ព្រះតថាគតបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណក្នុងទីនេះ» ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីកន្លែងជាទីគួរមើល គួររលឹកឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ របស់កុលបុត្រអ្នកមានសទ្ធាថា «ព្រះតថាគតបានញ៉ាំងអនុត្តរធម្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅក្នុងទីនេះ» ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីកន្លែងជាទីគួរមើល គួររលឹកឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ របស់កុលបុត្រអ្នកមានសទ្ធាថា «ព្រះតថាគតបានបរិនិព្វានដោយអនុបាទិសេសនិព្វានធាតុក្នុងទីនេះ» ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទីកន្លែងជាទីគួរមើល គួររលឹកឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ របស់កុលបុត្រអ្នកមានសទ្ធា មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៨។

๙. ปฐมภยสุตฺตํ

៩. «បឋមភយសូត្រ»

๑๑๙. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ภยานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ชาติภยํ, ชราภยํ, พฺยาธิภยํ, มรณภยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ภยานี’’ติ. นวมํ.

១១៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺជាតិភ័យ (ភ័យព្រោះជាតិ) ១ ជរាភ័យ (ភ័យព្រោះជរា) ១ ព្យាធិភ័យ (ភ័យព្រោះព្យាធិ) ១ មរណភ័យ (ភ័យព្រោះមរណៈ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី ៩។

๑๐. ทุติยภยสุตฺตํ

១០. ទុតិយភយសូត្រ

๑๒๐. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ภยานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อคฺคิภยํ, อุทกภยํ, ราชภยํ, โจรภยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ภยานี’’ติ. ทสมํ.

១២០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអគ្គិភ័យ (ភ័យព្រោះភ្លើង) ១ ឧទកភ័យ (ភ័យព្រោះទឹក) ១ រាជភ័យ (ភ័យព្រោះស្តេច) ១ ចោរភ័យ (ភ័យព្រោះចោរ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី ១០។

เกสิวคฺโค ทุติโย.

កេសិវគ្គ ទី ២ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃកេសិវគ្គនោះគឺ៖

เกสิ ชโว ปโตโท จ, นาโค ฐาเนน ปญฺจมํ;

อปฺปมาโท จ อารกฺโข, สํเวชนียญฺจ ทฺเว ภยาติ.

និយាយពីកេសិសារថី ១ ជវៈ (ល្បឿនសេះ) ១ បតោទៈ (ជំពាក់នឹងជន្លួញ) ១ នាគៈ (ដំរី) ១ ឋានៈ ជាទី ៥ ១ អប្បមាទៈ ១ អារក្ខៈ (ការរក្សា) ១ សំវេជនីយដ្ឋាន ១ ភ័យ ២ លើក (ភយសូត្រទី ១ និងទី ២) ១។

(๑๓) ๓. ภยวคฺโค

(១៣) ៣. ភយវគ្គ

๑. อตฺตานุวาทสุตฺตํ

១. អត្តានុវាទសូត្រ

๑๒๑. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ภยานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺตานุวาทภยํ, ปรานุวาทภยํ, ทณฺฑภยํ, ทุคฺคติภยํ.

១២១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអត្តានុវាទភ័យ (ភ័យព្រោះការតិះដៀលខ្លួនឯង) ១ បរានុវាទភ័យ (ភ័យព្រោះអ្នកដទៃតិះដៀល) ១ ទណ្ឌភ័យ (ភ័យព្រោះអាជ្ញា ឬទណ្ឌកម្ម) ១ ទុគ្គតិភ័យ (ភ័យព្រោះទុគ្គតិ) ១។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺตานุวาทภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหญฺเจว โข ปน กาเยน ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, วาจาย ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, มนสา ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, กิญฺจ ตํ ยํ มํ อตฺตา สีลโต น อุปวเทยฺยา’ติ! โส อตฺตานุวาทภยสฺส ภีโต กายทุจฺจริตํ ปหาย [Pg.437] กายสุจริตํ ภาเวติ, วจีทุจฺจริตํ ปหาย วจีสุจริตํ ภาเวติ, มโนทุจฺจริตํ ปหาย มโนสุจริตํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อตฺตานุวาทภยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអត្តានុវាទភ័យ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'បើអាត្មាអញប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនរបស់អាត្មាអញ មិនតិះដៀលខ្លួនឯង ព្រោះហេតុតែសីល ដោយហេតុដូចម្តេចបាន'។ បុគ្គលនោះ ព្រោះខ្លាចចំពោះអត្តានុវាទភ័យ ទើបលះបង់កាយទុច្ចរិត ចម្រើនកាយសុចរិត លះបង់វចីទុច្ចរិត ចម្រើនវចីសុចរិត លះបង់មនោទុច្ចរិត ចម្រើនមនោសុចរិត រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អត្តានុវាទភ័យ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปรานุวาทภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหญฺเจว โข ปน กาเยน ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, วาจาย ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, มนสา ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, กิญฺจ ตํ ยํ มํ ปเร สีลโต น อุปวเทยฺยุ’นฺติ! โส ปรานุวาทภยสฺส ภีโต กายทุจฺจริตํ ปหาย กายสุจริตํ ภาเวติ, วจีทุจฺจริตํ ปหาย วจีสุจริตํ ภาเวติ, มโนทุจฺจริตํ ปหาย มโนสุจริตํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปรานุวาทภยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបរានុវាទភ័យ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'បើអាត្មាអញប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត ពួកជនដទៃ មិនតិះដៀលអាត្មាអញ ព្រោះហេតុតែសីល ដោយហេតុដូចម្តេចបាន'។ បុគ្គលនោះ ព្រោះខ្លាចចំពោះបរានុវាទភ័យ ទើបលះបង់កាយទុច្ចរិត ចម្រើនកាយសុចរិត លះបង់វចីទុច្ចរិត ចម្រើនវចីសុចរិត លះបង់មនោទុច្ចរិត ចម្រើនមនោសុចរិត រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បរានុវាទភ័យ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทณฺฑภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปสฺสติ โจรํ อาคุจารึ, ราชาโน คเหตฺวา วิวิธา กมฺมการณา กาเรนฺเต, กสาหิปิ ตาเฬนฺเต, เวตฺเตหิปิ ตาเฬนฺเต, อทฺธทณฺฑเกหิปิ ตาเฬนฺเต, หตฺถมฺปิ ฉินฺทนฺเต, ปาทมฺปิ ฉินฺทนฺเต, หตฺถปาทมฺปิ ฉินฺทนฺเต, กณฺณมฺปิ ฉินฺทนฺเต, นาสมฺปิ ฉินฺทนฺเต, กณฺณนาสมฺปิ ฉินฺทนฺเต, พิลงฺคถาลิกมฺปิ กโรนฺเต, สงฺขมุณฺฑิกมฺปิ กโรนฺเต, ราหุมุขมฺปิ กโรนฺเต, โชติมาลิกมฺปิ กโรนฺเต, หตฺถปชฺโชติกมฺปิ กโรนฺเต, เอรกวตฺติกมฺปิ กโรนฺเต, จีรกวาสิกมฺปิ กโรนฺเต, เอเณยฺยกมฺปิ กโรนฺเต, พลิสมํสิกมฺปิ กโรนฺเต, กหาปณกมฺปิ กโรนฺเต, ขาราปตจฺฉิกมฺปิ กโรนฺเต, ปลิฆปริวตฺติกมฺปิ กโรนฺเต, ปลาลปีฐกมฺปิ กโรนฺเต, ตตฺเตนปิ เตเลน โอสิญฺจนฺเต, สุนเขหิปิ ขาทาเปนฺเต, ชีวนฺตมฺปิ สูเล อุตฺตาเสนฺเต, อสินาปิ สีสํ ฉินฺทนฺเต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទណ្ឌភ័យ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងឃើញចោរអ្នកធ្វើខុស ដែលពួកស្តេចចាប់បានហើយ ធ្វើនូវកម្មករណកម្ម (ទារុណកម្ម) ផ្សេងៗ គឺវាយដោយរំពាត់ខ្លះ វាយដោយផ្តៅខ្លះ វាយដោយដំបងខ្លីខ្លះ កាត់ដៃខ្លះ កាត់ជើងខ្លះ កាត់ទាំងដៃទាំងជើងខ្លះ កាត់ត្រចៀកខ្លះ កាត់ច្រមុះខ្លះ កាត់ទាំងត្រចៀកទាំងច្រមុះខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះពិលង្គថាលិកៈ (ឆ្នាំងបបរ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះសង្ខមុណ្ឌិកៈ (កោសក្បាលខាត់ឲ្យសដូចសំបកខ្យង) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះរាហុមុខ (មាត់រាហូ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះជោតិមាលិកៈ (កម្រងភ្លើង) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះហត្ថបជ្ជោតិកៈ (ចន្លុះដៃ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះឯរកវត្តិករៈ (ពន្លាត់ស្បែកធ្វើជាខ្សែ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះចីរកវាសិកៈ (ពន្លាត់ស្បែកជាបន្ទះៗ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះឯណេយ្យកៈ (ដោតដែកកណ្តាប់ដៃកណ្តាប់ជើង) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះពលិសរំសិកៈ (ថ្ពក់សាច់ដោយផ្លែសន្ទូច) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះកហាបណកៈ (កាត់សាច់ជាដុំៗ ប៉ុនកាក់កហាបណៈ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះខារាបតច្ឆិកៈ (កោសសាច់ហើយស្រោចដោយទឹកផ្សារ) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះបលិឃបរិវត្តិកៈ (បង្វិលដោយសសរខឿន) ខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះបលាលបីឋកៈ (កិនឆ្អឹងឲ្យម៉ត់ដូចកម្រាលចំបើង) ខ្លះ ស្រោចដោយប្រេងដ៏ក្តៅខ្លះ ឲ្យឆ្កែខាំស៊ីខ្លះ ដោតនឹងឈើស្រួចទាំងរស់ខ្លះ កាត់ក្បាលដោយដាវខ្លះ។

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยถารูปานํ โข ปาปกานํ กมฺมานํ เหตุ โจรํ อาคุจารึ ราชาโน คเหตฺวา วิวิธา กมฺมการณา กาเรนฺติ, กสาหิปิ ตาเฬนฺติ…เป… อสินาปิ สีสํ ฉินฺทนฺติ, อหญฺเจว โข ปน เอวรูปํ ปาปกมฺมํ กเรยฺยํ, มมฺปิ ราชาโน คเหตฺวา เอวรูปา วิวิธา กมฺมการณา กาเรยฺยุํ, กสาหิปิ ตาเฬยฺยุํ, เวตฺเตหิปิ ตาเฬยฺยุํ, อทฺธทณฺฑเกหิปิ ตาเฬยฺยุํ, หตฺถมฺปิ ฉินฺเทยฺยุํ, ปาทมฺปิ ฉินฺเทยฺยุํ, หตฺถปาทมฺปิ ฉินฺเทยฺยุํ, กณฺณมฺปิ ฉินฺเทยฺยุํ, นาสมฺปิ ฉินฺเทยฺยุํ, กณฺณนาสมฺปิ ฉินฺเทยฺยุํ, พิลงฺคถาลิกมฺปิ กเรยฺยุํ, สงฺขมุณฺฑิกมฺปิ กเรยฺยุํ; ราหุมุขมฺปิ กเรยฺยุํ, โชติมาลิกมฺปิ กเรยฺยุํ, หตฺถปชฺโชติกมฺปิ กเรยฺยุํ, เอรกวตฺติกมฺปิ กเรยฺยุํ, จีรกวาสิกมฺปิ กเรยฺยุํ, เอเณยฺยกมฺปิ กเรยฺยุํ, พลิสมํสิกมฺปิ กเรยฺยุํ, กหาปณกมฺปิ [Pg.438] กเรยฺยุํ, ขาราปตจฺฉิกมฺปิ กเรยฺยุํ, ปลิฆปริวตฺติกมฺปิ กเรยฺยุํ, ปลาลปีฐกมฺปิ กเรยฺยุํ, ตตฺเตนปิ เตเลน โอสิญฺเจยฺยุํ, สุนเขหิปิ ขาทาเปยฺยุํ, ชีวนฺตมฺปิ สูเล อุตฺตาเสยฺยุํ, อสินาปิ สีสํ ฉินฺเทยฺยุ’นฺติ. โส ทณฺฑภยสฺส ภีโต น ปเรสํ ปาภตํ วิลุมฺปนฺโต จรติ. กายทุจฺจริตํ ปหาย…เป… สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทณฺฑภยํ.

បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ព្រោះតែអំពើអាក្រក់មានសភាពយ៉ាងណា ទើបពួកស្តេចចាប់ចោរអ្នកធ្វើខុស ហើយធ្វើនូវកម្មករណកម្មផ្សេងៗ គឺវាយដោយរំពាត់ខ្លះ... ផេ... កាត់ក្បាលដោយដាវខ្លះ បើអាត្មាអញធ្វើនូវអំពើអាក្រក់មានសភាពបែបនេះដែរ ពួកស្តេចក៏គប្បីចាប់អាត្មាអញ ហើយធ្វើនូវកម្មករណកម្មផ្សេងៗ មានសភាពបែបនេះ គឺគប្បីវាយដោយរំពាត់ខ្លះ វាយដោយផ្តៅខ្លះ វាយដោយដំបងខ្លីខ្លះ កាត់ដៃខ្លះ កាត់ជើងខ្លះ កាត់ទាំងដៃទាំងជើងខ្លះ កាត់ត្រចៀកខ្លះ កាត់ច្រមុះខ្លះ កាត់ទាំងត្រចៀកទាំងច្រមុះខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះពិលង្គថាលិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះសង្ខមុណ្ឌិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះរាហុមុខខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះជោតិមាលិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះហត្ថបជ្ជោតិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះឯរកវត្តិករៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះចីរកវាសិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះឯណេយ្យកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះពលិសរំសិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះកហាបណកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះខារាបតច្ឆិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះបលិឃបរិវត្តិកៈខ្លះ ធ្វើនូវទារុណកម្មឈ្មោះបលាលបីឋកៈខ្លះ ស្រោចដោយប្រេងដ៏ក្តៅខ្លះ ឲ្យឆ្កែខាំស៊ីខ្លះ ដោតនឹងឈើស្រួចទាំងរស់ខ្លះ កាត់ក្បាលដោយដាវខ្លះ'។ បុគ្គលនោះ ព្រោះខ្លាចចំពោះទណ្ឌភ័យ ទើបមិនដើរប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃ លះបង់កាយទុច្ចរិត... ផេ... រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទណ្ឌភ័យ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุคฺคติภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘กายทุจฺจริตสฺส โข ปาปโก วิปาโก อภิสมฺปรายํ, วจีทุจฺจริตสฺส ปาปโก วิปาโก อภิสมฺปรายํ, มโนทุจฺจริตสฺส ปาปโก วิปาโก อภิสมฺปรายํ. อหญฺเจว โข ปน กาเยน ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, วาจาย ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, มนสา ทุจฺจริตํ จเรยฺยํ, กิญฺจ ตํ ยาหํ น กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺเชยฺย’นฺติ! โส ทุคฺคติภยสฺส ภีโต กายทุจฺจริตํ ปหาย กายสุจริตํ ภาเวติ, วจีทุจฺจริตํ ปหาย วจีสุจริตํ ภาเวติ, มโนทุจฺจริตํ ปหาย มโนสุจริตํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุคฺคติภยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ภยานี’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទុគ្គតិភ័យ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា 'ផលនៃកាយទុច្ចរិត ជាផលអាក្រក់ក្នុងបរលោក ផលនៃវចីទុច្ចរិត ជាផលអាក្រក់ក្នុងបរលោក ផលនៃមនោទុច្ចរិត ជាផលអាក្រក់ក្នុងបរលោក។ បើអាត្មាអញប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ អាត្មាអញមិនគប្បីទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក ដោយហេតុដូចម្តេចបាន'។ បុគ្គលនោះ ព្រោះខ្លាចចំពោះទុគ្គតិភ័យ ទើបលះបង់កាយទុច្ចរិត ចម្រើនកាយសុចរិត លះបង់វចីទុច្ចរិត ចម្រើនវចីសុចរិត លះបង់មនោទុច្ចរិត ចម្រើនមនោសុចរិត រក្សាខ្លួនឲ្យបរិសុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទុគ្គតិភ័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យ ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី ១ ចប់។

๒. อูมิภยสุตฺตํ

២. អ៊ូមិភយសូត្រ

๑๒๒. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ภยานิ อุทโกโรหนฺตสฺส ปาฏิกงฺขิตพฺพานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อูมิภยํ, กุมฺภีลภยํ, อาวฏฺฏภยํ, สุสุกาภยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ภยานิ อุทโกโรหนฺตสฺส ปาฏิกงฺขิตพฺพานิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ภยานิ อิเธกจฺจสฺส กุลปุตฺตสฺส อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตสฺส ปาฏิกงฺขิตพฺพานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อูมิภยํ, กุมฺภีลภยํ, อาวฏฺฏภยํ, สุสุกาภยํ.

១២២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យ ៤ យ៉ាងនេះ តែងសង្ឃឹមទុកចំពោះបុគ្គលអ្នកចុះទៅក្នុងទឹក។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអ៊ូមិភ័យ (ភ័យព្រោះរលក) ១ កុម្ភីលភ័យ (ភ័យព្រោះក្រពើ) ១ អាវដ្តភ័យ (ភ័យព្រោះទឹកវិល) ១ សុសុកាភ័យ (ភ័យព្រោះត្រីសាហាវ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងសង្ឃឹមទុកចំពោះបុគ្គលអ្នកចុះទៅក្នុងទឹក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យ ៤ យ៉ាងនេះ តែងសង្ឃឹមទុកចំពោះកុលបុត្រខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ដែលចេញចាកផ្ទះ មកបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ យ៉ាងនោះដែរ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺអ៊ូមិភ័យ ១ កុម្ភីលភ័យ ១ អាវដ្តភ័យ ១ សុសុកាភ័យ ១។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อูมิภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กุลปุตฺโต สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ – ‘โอติณฺโณมฺหิ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ [Pg.439] ทุกฺขปเรโต; อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถา’ติ! ตเมนํ ตถา ปพฺพชิตํ สมานํ สพฺรหฺมจาริโน โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ – ‘เอวํ เต อภิกฺกมิตพฺพํ, เอวํ เต ปฏิกฺกมิตพฺพํ, เอวํ เต อาโลเกตพฺพํ, เอวํ เต วิโลเกตพฺพํ, เอวํ เต สมิญฺชิตพฺพํ, เอวํ เต ปสาริตพฺพํ, เอวํ เต สงฺฆาฏิปตฺตจีวรํ ธาเรตพฺพ’นฺติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มยํ โข ปุพฺเพ อคาริยภูตา สมานา อญฺเญ โอวทามปิ อนุสาสามปิ. อิเม ปนมฺหากํ ปุตฺตมตฺตา มญฺเญ นตฺตมตฺตา มญฺเญ โอวทิตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺตี’ติ. โส กุปิโต อนตฺตมโน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อูมิภยสฺส ภีโต สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺโต. อูมิภยนฺติ โข, ภิกฺขเว, โกธูปายาสสฺเสตํ อธิวจนํ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อูมิภยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ៊ូមិភ័យ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសទ្ធា ចេញចាកផ្ទះ មកបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះ ដោយគិតថា 'អាត្មាអញ ត្រូវជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស ឧបាយាស គ្របសង្កត់ហើយ ជាអ្នកមានទុក្ខលិចចុះហើយ មានទុក្ខរួបរឹតហើយ ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ការធ្វើនូវទីបំផុតនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ នឹងប្រាកដឡើងបាន'។ ភិក្ខុទាំងឡាយជាសព្រហ្មចារី តែងប្រដៅ តែងអនុសាសន៍ នូវកុលបុត្រដែលបួសយ៉ាងនោះថា 'លោកគួរឈានទៅមុខយ៉ាងនេះ គួរថយក្រោយយ៉ាងនេះ គួរមើលទៅត្រង់យ៉ាងនេះ គួរមើលទៅចំហៀងយ៉ាងនេះ គួរកោងដៃជើងយ៉ាងនេះ គួរលាតដៃជើងយ៉ាងនេះ គួរទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរយ៉ាងនេះ'។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'កាលពីដើម ពួកយើងនៅជាគ្រហស្ថ តែងប្រដៅ តែងអនុសាសន៍ នូវជនដទៃបានដែរ ចុះភិក្ខុទាំងឡាយនេះ សុទ្ធតែប្រហែលជាកូន ប្រហែលជាចៅរបស់យើងសោះ បែរជាមកសំគាល់ខ្លួនថា គួរប្រដៅ គួរអនុសាសន៍យើងទៅវិញ'។ ភិក្ខុនោះ ក៏ខឹងអាក់អន់ចិត្ត លះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាប (ជាគ្រហស្ថ) វិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភិក្ខុខ្លាចចំពោះអ៊ូមិភ័យ លះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា 'អ៊ូមិភ័យ' នេះ ជាឈ្មោះនៃសេចក្តីក្រោធ និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត (កោធុបាយាស)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អ៊ូមិភ័យ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กุมฺภีลภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กุลปุตฺโต สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ – ‘โอติณฺโณมฺหิ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต; อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถา’ติ! ตเมนํ ตถา ปพฺพชิตํ สมานํ สพฺรหฺมจาริโน โอวทนฺติ อนุสาสนฺติ – ‘อิทํ เต ขาทิตพฺพํ, อิทํ เต น ขาทิตพฺพํ, อิทํ เต ภุญฺชิตพฺพํ, อิทํ เต น ภุญฺชิตพฺพํ, อิทํ เต สายิตพฺพํ, อิทํ เต น สายิตพฺพํ, อิทํ เต ปาตพฺพํ, อิทํ เต น ปาตพฺพํ, กปฺปิยํ เต ขาทิตพฺพํ, อกปฺปิยํ เต น ขาทิตพฺพํ, กปฺปิยํ เต ภุญฺชิตพฺพํ, อกปฺปิยํ เต น ภุญฺชิตพฺพํ, กปฺปิยํ เต สายิตพฺพํ, อกปฺปิยํ เต น สายิตพฺพํ, กปฺปิยํ เต ปาตพฺพํ, อกปฺปิยํ เต น ปาตพฺพํ, กาเล เต ขาทิตพฺพํ, วิกาเล เต น ขาทิตพฺพํ, กาเล เต ภุญฺชิตพฺพํ, วิกาเล เต น ภุญฺชิตพฺพํ, กาเล เต สายิตพฺพํ, วิกาเล เต น สายิตพฺพํ, กาเล เต ปาตพฺพํ, วิกาเล เต น ปาตพฺพ’นฺติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มยํ โข ปุพฺเพ อคาริยภูตา สมานา ยํ อิจฺฉาม ตํ ขาทาม, ยํ น อิจฺฉาม น ตํ ขาทาม; ยํ อิจฺฉาม ตํ ภุญฺชาม, ยํ น อิจฺฉาม น ตํ ภุญฺชาม; ยํ อิจฺฉาม ตํ สายาม, ยํ น อิจฺฉาม น ตํ สายาม; ยํ อิจฺฉาม ตํ ปิวาม, ยํ น อิจฺฉาม น ตํ ปิวาม; กปฺปิยมฺปิ ขาทาม อกปฺปิยมฺปิ ขาทาม กปฺปิยมฺปิ ภุญฺชาม อกปฺปิยมฺปิ ภุญฺชาม กปฺปิยมฺปิ สายาม อกปฺปิยมฺปิ สายาม กปฺปิยมฺปิ ปิวาม อกปฺปิยมฺปิ ปิวาม, กาเลปิ ขาทาม วิกาเลปิ ขาทาม กาเลปิ ภุญฺชาม วิกาเลปิ ภุญฺชาม กาเลปิ [Pg.440] สายาม วิกาเลปิ สายาม กาเลปิ ปิวาม วิกาเลปิ ปิวาม; ยมฺปิ โน สทฺธา คหปติกา ทิวา วิกาเล ปณีตํ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา เทนฺติ, ตตฺรปิเม มุขาวรณํ มญฺเญ กโรนฺตี’ติ. โส กุปิโต อนตฺตมโน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กุมฺภีลภยสฺส ภีโต สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺโต. กุมฺภีลภยนฺติ โข, ภิกฺขเว, โอทริกตฺตสฺเสตํ อธิวจนํ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กุมฺภีลภยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភ័យអំពីក្រពើ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសទ្ធា ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ដោយគិតថា ”អាត្មាអញ ត្រូវជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាស គ្របសង្កត់ហើយ ជាអ្នកមានទុក្ខលិចចុះហើយ មានទុក្ខរួបរឹតហើយ ធ្វើដូចម្តេចហ្នឹង ឲ្យការធ្វើនូវទីបំផុតនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ ប្រាកដឡើងបាន“។ កាលបើកុលបុត្រនោះបួសយ៉ាងនេះហើយ ពួកសព្រហ្មចារីបុគ្គល តែងទូន្មាន តែងប្រដៅភិក្ខុនោះថា ”របស់នេះ អ្នកគួរខាំទំពារ របស់នេះ អ្នកមិនគួរខាំទំពារ របស់នេះ អ្នកគួរឆាន់ របស់នេះ អ្នកមិនគួរឆាន់ របស់នេះ អ្នកគួរលិទ្ធភ្លក្ស របស់នេះ អ្នកមិនគួរលិទ្ធភ្លក្ស របស់នេះ អ្នកគួរផឹក របស់នេះ អ្នកមិនគួរផឹក របស់ជាកប្បិយៈ អ្នកគួរខាំទំពារ របស់ជាអកប្បិយៈ អ្នកមិនគួរខាំទំពារ របស់ជាកប្បិយៈ អ្នកគួរឆាន់ របស់ជាអកប្បិយៈ អ្នកមិនគួរឆាន់ របស់ជាកប្បិយៈ អ្នកគួរលិទ្ធភ្លក្ស របស់ជាអកប្បិយៈ អ្នកមិនគួរលិទ្ធភ្លក្ស របស់ជាកប្បិយៈ អ្នកគួរផឹក របស់ជាអកប្បិយៈ អ្នកមិនគួរផឹក របស់ក្នុងកាល អ្នកគួរខាំទំពារ របស់ក្នុងវិកាល អ្នកមិនគួរខាំទំពារ របស់ក្នុងកាល អ្នកគួរឆាន់ របស់ក្នុងវិកាល អ្នកមិនគួរឆាន់ របស់ក្នុងកាល អ្នកគួរលិទ្ធភ្លក្ស របស់ក្នុងវិកាល អ្នកមិនគួរលិទ្ធភ្លក្ស របស់ក្នុងកាល អ្នកគួរផឹក របស់ក្នុងវិកាល អ្នកមិនគួរផឹក“។ ភិក្ខុនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”កាលពីដើម យើងនៅជាគ្រហស្ថ ចង់ខាំទំពាររបស់ណា ក៏ខាំទំពាររបស់នោះ មិនចង់ខាំទំពាររបស់ណា ក៏មិនខាំទំពាររបស់នោះ ចង់ឆាន់របស់ណា ក៏ឆាន់របស់នោះ មិនចង់ឆាន់របស់ណា ក៏មិនឆាន់របស់នោះ ចង់លិទ្ធភ្លក្សរបស់ណា ក៏លិទ្ធភ្លក្សរបស់នោះ មិនចង់លិទ្ធភ្លក្សរបស់ណា ក៏មិនលិទ្ធភ្លក្សរបស់នោះ ចង់ផឹករបស់ណា ក៏ផឹករបស់នោះ មិនចង់ផឹករបស់ណា ក៏មិនផឹករបស់នោះ ខាំទំពាររបស់ជាកប្បិយៈខ្លះ ជាអកប្បិយៈខ្លះ ឆាន់របស់ជាកប្បិយៈខ្លះ ជាអកប្បិយៈខ្លះ លិទ្ធភ្លក្សរបស់ជាកប្បិយៈខ្លះ ជាអកប្បិយៈខ្លះ ផឹករបស់ជាកប្បិយៈខ្លះ ជាអកប្បិយៈខ្លះ ខាំទំពារក្នុងកាលខ្លះ ក្នុងវិកាលខ្លះ ឆាន់ក្នុងកាលខ្លះ ក្នុងវិកាលខ្លះ លិទ្ធភ្លក្សក្នុងកាលខ្លះ ក្នុងវិកាលខ្លះ ផឹកក្នុងកាលខ្លះ ក្នុងវិកាលខ្លះ សូម្បីតែពួកគ្រហស្ថដែលមានសទ្ធា តែងប្រគេនខាទនីយភោជនីយាហារដ៏ផ្អែមល្ហែម ក្នុងវេលាថ្ងៃ ឬក្នុងវិកាល ពួកភិក្ខុទាំងនេះ ហាក់ដូចជាយករបាំងមកបិទមាត់របស់យើងក្នុងទីនោះដែរ“។ ភិក្ខុនោះ ក៏ខឹងសម្បារ មិនពេញចិត្ត លះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាប (ជាគ្រហស្ថ) វិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ខ្លាចភ័យអំពីក្រពើ ហើយលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា ”ភ័យអំពីក្រពើ“ នេះ ជាឈ្មោះនៃភាពជាអ្នកល្មោភស៊ី (ការស្វែងរកអាហារដើម្បីបំពេញក្រពះ)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភ័យអំពីក្រពើ។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อาวฏฺฏภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กุลปุตฺโต สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ – ‘โอติณฺโณมฺหิ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ, ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต; อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถา’ติ! โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสติ อรกฺขิเตเนว กาเยน อรกฺขิตาย วาจาย อรกฺขิเตน จิตฺเตน อนุปฏฺฐิตาย สติยา อสํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส ตตฺถ ปสฺสติ คหปตึ วา คหปติปุตฺตํ วา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตํ สมงฺคีภูตํ ปริจารยมานํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘มยํ โข ปุพฺเพ อคาริยภูตา สมานา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคีภูตา ปริจาริมฺหา; สํวิชฺชนฺติ โข ปน เม กุเล โภคา. สกฺกา โภเค จ ภุญฺชิตุํ ปุญฺญานิ จ กาตุํ. ยํนูนาหํ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา โภเค จ ภุญฺเชยฺยํ ปุญฺญานิ จ กเรยฺย’นฺติ! โส สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาวฏฺฏภยสฺส ภีโต สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺโต. อาวฏฺฏภยนฺติ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาวฏฺฏภยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភ័យអំពីទឹកវក់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសទ្ធា ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ដោយគិតថា ”អាត្មាអញ ត្រូវជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាស គ្របសង្កត់ហើយ ជាអ្នកមានទុក្ខលិចចុះហើយ មានទុក្ខរួបរឹតហើយ ធ្វើដូចម្តេចហ្នឹង ឲ្យការធ្វើនូវទីបំផុតនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ ប្រាកដឡើងបាន“។ លុះបួសយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ភិក្ខុនោះស្លៀកស្បង់ ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត ដោយកាយមិនបានរក្សា ដោយវាចាមិនបានរក្សា ដោយចិត្តមិនបានរក្សា មិនបានតម្កល់សតិ មិនបានសង្រួមឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ។ ភិក្ខុនោះ ឃើញគហបតី ឬកូនគហបតី ក្នុងស្រុកឬនិគមនោះ ជាអ្នកព្រមព្រៀង មូលមិត្ត ត្រេកត្រអាលដោយកាមគុណទាំង ៥។ ភិក្ខុនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”កាលពីដើម យើងនៅជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកព្រមព្រៀង មូលមិត្ត ត្រេកត្រអាលដោយកាមគុណទាំង ៥ ដែរ ម្យ៉ាងទៀត ភោគសម្បត្តិទាំងឡាយ ក្នុងត្រកូលរបស់យើង ក៏មានព្រមព្រៀងដែរ យើងអាចនឹងប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផងបាន បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ ដើម្បីនឹងប្រើប្រាស់ភោគសម្បត្តិផង ធ្វើបុណ្យទាំងឡាយផង“។ ភិក្ខុនោះ ក៏លះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ខ្លាចភ័យអំពីទឹកវក់ ហើយលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា ”ភ័យអំពីទឹកវក់“ នេះ ជាឈ្មោះនៃកាមគុណទាំង ៥។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភ័យអំពីទឹកវក់។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, สุสุกาภยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กุลปุตฺโต สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ – ‘โอติณฺโณมฺหิ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต; อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถา’ติ! โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย คามํ วา นิคมํ [Pg.441] วา ปิณฺฑาย ปวิสติ อรกฺขิเตเนว กาเยน อรกฺขิตาย วาจาย อรกฺขิเตน จิตฺเตน อนุปฏฺฐิตาย สติยา อสํวุเตหิ อินฺทฺริเยหิ. โส ตตฺถ ปสฺสติ มาตุคามํ ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา. ตสฺส มาตุคามํ ทิสฺวา ทุนฺนิวตฺถํ วา ทุปฺปารุตํ วา ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. โส ราคานุทฺธํสิเตน จิตฺเตน สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุสุกาภยสฺส ภีโต สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺโต. สุสุกาภยนฺติ โข, ภิกฺขเว, มาตุคามสฺเสตํ อธิวจนํ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุสุกาภยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ภยานิ อิเธกจฺจสฺส กุลปุตฺตสฺส อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตสฺส ปาฏิกงฺขิตพฺพานี’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភ័យអំពីត្រីសាហាវ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសទ្ធា ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ដោយគិតថា ”អាត្មាអញ ត្រូវជាតិ ជរា មរណៈ សោក ខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងឧបាយាស គ្របសង្កត់ហើយ ជាអ្នកមានទុក្ខលិចចុះហើយ មានទុក្ខរួបរឹតហើយ ធ្វើដូចម្តេចហ្នឹង ឲ្យការធ្វើនូវទីបំផុតនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ ប្រាកដឡើងបាន“។ លុះបួសយ៉ាងនេះហើយ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ភិក្ខុនោះស្លៀកស្បង់ ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត ដោយកាយមិនបានរក្សា ដោយវាចាមិនបានរក្សា ដោយចិត្តមិនបានរក្សា មិនបានតម្កល់សតិ មិនបានសង្រួមឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ។ ភិក្ខុនោះ ឃើញមាតុគាម ស្លៀកមិនស្រួល ឬដណ្តប់មិនស្រួល ក្នុងស្រុកឬនិគមនោះ។ កាលបើភិក្ខុនោះ បានឃើញមាតុគាម ស្លៀកមិនស្រួល ឬដណ្តប់មិនស្រួលហើយ រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ ភិក្ខុនោះ មានចិត្តត្រូវរាគៈញាំញីហើយ ក៏លះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ខ្លាចភ័យអំពីត្រីសាហាវ ហើយលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាបវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា ”ភ័យអំពីត្រីសាហាវ“ នេះ ជាឈ្មោះនៃមាតុគាម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភ័យអំពីត្រីសាហាវ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលកុលបុត្រខ្លះក្នុងលោកនេះ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ក្នុងធម្មវិន័យនេះ តែងតែជួបប្រទះ។»

๓. ปฐมนานากรณสุตฺตํ

៣. «បឋមនានាករណសូត្រ»

๑๒๓. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. พฺรหฺมกายิกานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ กปฺโป อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ.

១២៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ តែងពេញចិត្តនឹងបឋមជ្ឈាននោះ តែងប្រាថ្នាបឋមជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយបឋមជ្ឈាននោះ។ បុគ្គលនោះ ឋិតនៅក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ បង្អោនចិត្តទៅរកបឋមជ្ឈាននោះ ច្រើនតែសម្រាន្តនៅដោយបឋមជ្ឈាននោះ មិនសាបសូន្យចាកជ្ឈាន កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុប្រមាណរបស់ទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកា មានមួយកប្ប។ បុថុជ្ជន ឋិតនៅក្នុងជាន់នោះ អស់កំណត់អាយុ ធ្វើអាយុប្រមាណរបស់ទេវតាទាំងនោះ ឲ្យអស់ទៅគ្រប់យ៉ាងហើយ តែងទៅកាន់នរកខ្លះ ទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានខ្លះ ទៅកាន់បេតវិស័យខ្លះ។ ចំណែកខាងសាវករបស់ព្រះភគវន្ត ឋិតនៅក្នុងជាន់នោះ អស់កំណត់អាយុ ធ្វើអាយុប្រមាណរបស់ទេវតាទាំងនោះ ឲ្យអស់ទៅគ្រប់យ៉ាងហើយ តែងបរិនិព្វានក្នុងភពនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្តីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវកអ្នកបានស្តាប់ និងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ ក្នុងកាលដែលគតិនិងឧបបត្តិមាននៅ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี [Pg.442] อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน อาภสฺสรานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อาภสฺสรานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ ทฺเว กปฺปา อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈអស់ទៅ ក៏ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិមានសេចក្តីជ្រះថ្លាក្នុងចិត្ត ជាទីកើតឡើងនៃឯកគ្គតា ចិត្តមិនមានវិតក្កៈ មិនមានវិចារៈ មានតែបីតិនិងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ តែងពេញចិត្តនឹងទុតិយជ្ឈាននោះ តែងប្រាថ្នាទុតិយជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយទុតិយជ្ឈាននោះ។ បុគ្គលនោះ ឋិតនៅក្នុងទុតិយជ្ឈាននោះ បង្អោនចិត្តទៅរកទុតិយជ្ឈាននោះ ច្រើនតែសម្រាន្តនៅដោយទុតិយជ្ឈាននោះ មិនសាបសូន្យចាកជ្ឈាន កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់អាភស្សរៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុប្រមាណរបស់ទេវតាជាន់អាភស្សរៈ មានពីរកប្ប។ បុថុជ្ជន ឋិតនៅក្នុងជាន់នោះ អស់កំណត់អាយុ ធ្វើអាយុប្រមាណរបស់ទេវតាទាំងនោះ ឲ្យអស់ទៅគ្រប់យ៉ាងហើយ តែងទៅកាន់នរកខ្លះ ទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានខ្លះ ទៅកាន់បេតវិស័យខ្លះ។ ចំណែកខាងសាវករបស់ព្រះភគវន្ត ឋិតនៅក្នុងជាន់នោះ អស់កំណត់អាយុ ធ្វើអាយុប្រមាណរបស់ទេវតាទាំងនោះ ឲ្យអស់ទៅគ្រប់យ៉ាងហើយ តែងបរិនិព្វានក្នុងភពនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្តីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវកអ្នកបានស្តាប់ និងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ ក្នុងកាលដែលគតិនិងឧបបត្តិមាននៅ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน, กาลํ กุรุมาโน สุภกิณฺหานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. สุภกิณฺหานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ จตฺตาโร กปฺปา อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិ ក៏ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានសតិនិងសម្បជញ្ញៈ តែងទទួលសេចក្តីសុខដោយនាមកាយ ព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរនូវបុគ្គលនោះថា ”បុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាន ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានសតិ មានសេចក្តីសុខជាប្រក្រតី“ ដូច្នេះ ក៏ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ តែងពេញចិត្តនឹងតតិយជ្ឈាននោះ តែងប្រាថ្នាតតិយជ្ឈាននោះ តែងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយតតិយជ្ឈាននោះ។ បុគ្គលនោះ ឋិតនៅក្នុងតតិយជ្ឈាននោះ បង្អោនចិត្តទៅរកតតិយជ្ឈាននោះ ច្រើនតែសម្រាន្តនៅដោយតតិយជ្ឈាននោះ មិនសាបសូន្យចាកជ្ឈាន កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុប្រមាណរបស់ទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ មានបួនកប្ប។ បុថុជ្ជន ឋិតនៅក្នុងជាន់នោះ អស់កំណត់អាយុ ធ្វើអាយុប្រមាណរបស់ទេវតាទាំងនោះ ឲ្យអស់ទៅគ្រប់យ៉ាងហើយ តែងទៅកាន់នរកខ្លះ ទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានខ្លះ ទៅកាន់បេតវិស័យខ្លះ។ ចំណែកខាងសាវករបស់ព្រះភគវន្ត ឋិតនៅក្នុងជាន់នោះ អស់កំណត់អាយុ ធ្វើអាយុប្រមាណរបស់ទេវតាទាំងនោះ ឲ្យអស់ទៅគ្រប់យ៉ាងហើយ តែងបរិនិព្វានក្នុងភពនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្តីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវកអ្នកបានស្តាប់ និងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ ក្នុងកាលដែលគតិនិងឧបបត្តិមាននៅ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน เวหปฺผลานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. เวหปฺผลานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ ปญฺจ กปฺปสตานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ [Pg.443] เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះលះបង់នូវសុខផង ព្រោះលះបង់នូវទុក្ខផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ក៏បានចូលដល់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ បុគ្គលនោះ តែងពេញចិត្តនឹងចតុត្ថជ្ឈាននោះ តែងប្រាថ្នានូវចតុត្ថជ្ឈាននោះ និងតែងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយចតុត្ថជ្ឈាននោះ។ បុគ្គលនោះ ឋិតនៅក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ បង្អោនចិត្តទៅរកចតុត្ថជ្ឈាននោះ ច្រើនតែនៅដោយចតុត្ថជ្ឈាននោះ មិនសាបសូន្យចាកឈាន កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់វេហប្ផលៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុកាលរបស់ពួកទេវតាជាន់វេហប្ផលៈ មានប្រាំរយមហាកប្ប។ ក្នុងឋាននោះ បុថុជ្ជន ឋិតនៅអស់អាយុកាល កាលបើអស់អាយុកាលទាំងអស់របស់ពួកទេវតាទាំងនោះហើយ តែងទៅកាន់នរកខ្លះ ទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានខ្លះ ទៅកាន់បេតវិស័យខ្លះ។ ចំណែកឯសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ឋិតនៅអស់អាយុកាលក្នុងឋាននោះ កាលបើអស់អាយុកាលទាំងអស់របស់ពួកទេវតាទាំងនោះហើយ តែងបរិនិព្វានក្នុងភពនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្តីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ និងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ ក្នុងកាលដែលគតិ និងឧបបត្តិមាននៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក»។ (ទី៣)

๔. ทุติยนานากรณสุตฺตํ

៤. ទុតិយនានាករណសូត្រ

๑๒๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุทฺธาวาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อยํ, ภิกฺขเว, อุปปตฺติ อสาธารณา ปุถุชฺชเนหิ.

១២៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... បានចូលដល់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងបឋមជ្ឈាននោះ គឺរូបក្តី វេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី បុគ្គលនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយភាពមិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាព្រួញ ជាទុក្ខទោស ជាអាពាធ ជារបស់ដទៃ ជាធម៌ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ លុះបុគ្គលនោះ បែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់សុទ្ធាវាស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបបត្តិនេះ មិនទូទៅដល់ពួកបុថុជ្ជនឡើយ»។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุทฺธาวาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อยํ, ภิกฺขเว, อุปปตฺติ อสาธารณา ปุถุชฺชเนหิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ ព្រោះរលត់ទៅនៃវិតក្កៈ និងវិចារៈ... បានចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងចតុត្ថជ្ឈាននោះ គឺរូបក្តី វេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី បុគ្គលនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយភាពមិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាព្រួញ ជាទុក្ខទោស ជាអាពាធ ជារបស់ដទៃ ជាធម៌ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ លុះបុគ្គលនោះ បែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់សុទ្ធាវាស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបបត្តិនេះ មិនទូទៅដល់ពួកបុថុជ្ជនឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក»។ (ទី៤)

๕. ปฐมเมตฺตาสุตฺตํ

៥. បឋមមេត្តាសូត្រ

๑๒๕. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ [Pg.444] เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน พฺรหฺมกายิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. พฺรหฺมกายิกานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ กปฺโป อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ.

១២៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ មានចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីពីរ ទិសទីបី ទិសទីបួន ក៏ដូច្នោះដែរ។ ផ្សាយទៅកាន់លោកទាំងមូល ដែលមានសត្វទាំងពួង ដោយចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ដ៏ធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម ទទឹង គ្រប់ទិសទី ដោយយកខ្លួនឯងទៅប្រៀបផ្ទឹមនឹងសត្វទាំងពួង យ៉ាងនេះ។ បុគ្គលនោះ តែងពេញចិត្តនឹងមេត្តាចិត្តនោះ តែងប្រាថ្នានូវមេត្តាចិត្តនោះ និងតែងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយមេត្តាចិត្តនោះ។ បុគ្គលនោះ ឋិតនៅក្នុងមេត្តាចិត្តនោះ បង្អោនចិត្តទៅរកមេត្តាចិត្តនោះ ច្រើនតែនៅដោយមេត្តាចិត្តនោះ មិនសាបសូន្យចាកឈាន កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុកាលរបស់ពួកទេវតាជាន់ព្រហ្មកាយិកៈ មានមួយកប្ប។ ក្នុងឋាននោះ បុថុជ្ជន ឋិតនៅអស់អាយុកាល កាលបើអស់អាយុកាលទាំងអស់របស់ពួកទេវតាទាំងនោះហើយ តែងទៅកាន់នរកខ្លះ ទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានខ្លះ ទៅកាន់បេតវិស័យខ្លះ។ ចំណែកឯសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ឋិតនៅអស់អាយុកាលក្នុងឋាននោះ កាលបើអស់អាយុកាលទាំងអស់របស់ពួកទេវតាទាំងនោះហើយ តែងបរិនិព្វានក្នុងភពនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្តីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ និងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ ក្នុងកាលដែលគតិ និងឧបបត្តិមាននៅ»។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ. ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน อาภสฺสรานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อาภสฺสรานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ ทฺเว กปฺปา อายุปฺปมาณํ…เป… สุภกิณฺหานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. สุภกิณฺหานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ จตฺตาโร กปฺปา อายุปฺปมาณํ…เป… เวหปฺผลานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. เวหปฺผลานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ ปญฺจ กปฺปสตานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส [Pg.445] อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา สติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ មានចិត្តប្រកបដោយករុណា... មានចិត្តប្រកបដោយមុទិតា... មានចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីពីរ ទិសទីបី ទិសទីបួន ក៏ដូច្នោះដែរ។ ផ្សាយទៅកាន់លោកទាំងមូល ដែលមានសត្វទាំងពួង ដោយចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា ដ៏ធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម ទទឹង គ្រប់ទិសទី ដោយយកខ្លួនឯងទៅប្រៀបផ្ទឹមនឹងសត្វទាំងពួង យ៉ាងនេះ។ បុគ្គលនោះ តែងពេញចិត្តនឹងឧបេក្ខាចិត្តនោះ តែងប្រាថ្នានូវឧបេក្ខាចិត្តនោះ និងតែងដល់នូវសេចក្តីត្រេកអរដោយឧបេក្ខាចិត្តនោះ។ បុគ្គលនោះ ឋិតនៅក្នុងឧបេក្ខាចិត្តនោះ បង្អោនចិត្តទៅរកឧបេក្ខាចិត្តនោះ ច្រើនតែនៅដោយឧបេក្ខាចិត្តនោះ មិនសាបសូន្យចាកឈាន កាលធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់អាភស្សរៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុកាលរបស់ពួកទេវតាជាន់អាភស្សរៈ មានពីរកប្ប... តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុកាលរបស់ពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ មានបួនកប្ប... តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់វេហប្ផលៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុកាលរបស់ពួកទេវតាជាន់វេហប្ផលៈ មានប្រាំរយមហាកប្ប។ ក្នុងឋាននោះ បុថុជ្ជន ឋិតនៅអស់អាយុកាល កាលបើអស់អាយុកាលទាំងអស់របស់ពួកទេវតាទាំងនោះហើយ តែងទៅកាន់នរកខ្លះ ទៅកាន់កំណើតតិរច្ឆានខ្លះ ទៅកាន់បេតវិស័យខ្លះ។ ចំណែកឯសាវ័ករបស់ព្រះមានព្រះភាគ ឋិតនៅអស់អាយុកាលក្នុងឋាននោះ កាលបើអស់អាយុកាលទាំងអស់របស់ពួកទេវតាទាំងនោះហើយ តែងបរិនិព្វានក្នុងភពនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាសេចក្តីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្តីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្តីខុសគ្នា រវាងអរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ និងបុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ ក្នុងកាលដែលគតិ និងឧបបត្តិមាននៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក»។ (ទី៥)

๖. ทุติยเมตฺตาสุตฺตํ

៦. ទុតិយមេត្តាសូត្រ

๑๒๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุทฺธาวาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อยํ, ภิกฺขเว, อุปปตฺติ อสาธารณา ปุถุชฺชเนหิ.

១២៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ មានចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីពីរ ទិសទីបី ទិសទីបួន ក៏ដូច្នោះដែរ។ ផ្សាយទៅកាន់លោកទាំងមូល ដែលមានសត្វទាំងពួង ដោយចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ដ៏ធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម ទទឹង គ្រប់ទិសទី ដោយយកខ្លួនឯងទៅប្រៀបផ្ទឹមនឹងសត្វទាំងពួង យ៉ាងនេះ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងមេត្តាចិត្តនោះ គឺរូបក្តី វេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី បុគ្គលនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយភាពមិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាព្រួញ ជាទុក្ខទោស ជាអាពាធ ជារបស់ដទៃ ជាធម៌ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ លុះបុគ្គលនោះ បែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់សុទ្ធាវាស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបបត្តិនេះ មិនទូទៅដល់ពួកបុថុជ្ជនឡើយ»។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล กรุณา…เป… มุทิตา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุทฺธาวาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อยํ, ภิกฺขเว, อุปปตฺติ อสาธารณา ปุถุชฺชเนหิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ បុគ្គលខ្លះ មានចិត្តប្រកបដោយករុណា... មានចិត្តប្រកបដោយមុទិតា... មានចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ផ្សាយទៅកាន់ទិសទីពីរ ទិសទីបី ទិសទីបួន ក៏ដូច្នោះដែរ។ ផ្សាយទៅកាន់លោកទាំងមូល ដែលមានសត្វទាំងពួង ដោយចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា ដ៏ធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាធំ រកប្រមាណគ្មាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម ទទឹង គ្រប់ទិសទី ដោយយកខ្លួនឯងទៅប្រៀបផ្ទឹមនឹងសត្វទាំងពួង យ៉ាងនេះ។ ធម៌ទាំងឡាយណា ដែលមាននៅក្នុងឧបេក្ខាចិត្តនោះ គឺរូបក្តី វេទនាក្តី សញ្ញាក្តី សង្ខារក្តី វិញ្ញាណក្តី បុគ្គលនោះ តែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ទាំងនោះ ដោយភាពមិនទៀង ជាទុក្ខ ជាជំងឺ ជាបូស ជាព្រួញ ជាទុក្ខទោស ជាអាពាធ ជារបស់ដទៃ ជាធម៌ទ្រុឌទ្រោម ជាសូន្យ ជាអនត្តា។ លុះបុគ្គលនោះ បែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតជាមួយពួកទេវតាជាន់សុទ្ធាវាស。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបបត្តិនេះ មិនទូទៅដល់ពួកបុថុជ្ជនឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក»。 (ទី៦)

๗. ปฐมตถาคตอจฺฉริยสุตฺตํ

៧. បឋមតថាគតអច្ឆរិយសូត្រ

๑๒๗. ‘‘ตถาคตสฺส[Pg.446], ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา ปาตุภวนฺติ. กตเม จตฺตาโร? ยทา, ภิกฺขเว, โพธิสตฺโต ตุสิตา กายา จวิตฺวา สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉึ โอกฺกมติ, อถ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. ยาปิ ตา โลกนฺตริกา อฆา อสํวุตา อนฺธการา อนฺธการติมิสา ยตฺถปิเมสํ จนฺทิมสูริยานํ เอวํมหิทฺธิกานํ เอวํมหานุภาวานํ อาภา นานุโภนฺติ, ตตฺถปิ อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. เยปิ ตตฺถ สตฺตา อุปปนฺนา เตปิ เตโนภาเสน อญฺญมญฺญํ สญฺชานนฺติ – ‘อญฺเญปิ กิร, โภ, สนฺติ สตฺตา อิธูปปนฺนา’ติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ.

១២៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការកើតឡើងនៃព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ធម៌ជាអច្ឆរិយៈអស្ចារ្យមិនធ្លាប់មាន ៤ យ៉ាង តែងកើតឡើង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា ព្រះពោធិសត្វច្យុតចាកឋានតុសិត មានស្មារតីដឹងខ្លួន ចុះកាន់ផ្ទៃមាតា ក្នុងកាលនោះ ពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណគ្មាន តែងកើតឡើងក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងទេវតា និងមនុស្ស គ្របដណ្តប់លើទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទាំងឡាយ។ សូម្បីតែក្នុងលោកន្តរិកនរកទាំងឡាយ ដែលចំហ គ្មានទីពឹងផ្អែក ងងឹត ងងឹតសូន្យសុង ជាទីដែលពន្លឺនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងឡាយនេះ ទោះជាមានឫទ្ធិធំ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ ក៏មិនអាចផ្សាយទៅដល់ សូម្បីតែក្នុងទីនោះ ក៏មានពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណគ្មាន កើតឡើង គ្របដណ្តប់លើទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទាំងឡាយដែរ។ សូម្បីតែពួកសត្វដែលកើតនៅក្នុងទីនោះ ក៏ស្គាល់គ្នានឹងគ្នាដោយសារពន្លឺនោះថា 'នែគ្នាអើយ ឮថាមានសត្វដទៃទៀតមកកើតក្នុងទីនេះដែរតើ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការកើតឡើងនៃព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ នេះជាធម៌ជាអច្ឆរិយៈអស្ចារ្យមិនធ្លាប់មាន ទីមួយ តែងកើតឡើង»។

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยทา โพธิสตฺโต สโต สมฺปชาโน มาตุกุจฺฉิมฺหา นิกฺขมติ, อถ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. ยาปิ ตา โลกนฺตริกา อฆา อสํวุตา อนฺธการา อนฺธการติมิสา ยตฺถปิเมสํ จนฺทิมสูริยานํ เอวํมหิทฺธิกานํ เอวํมหานุภาวานํ อาภา นานุโภนฺติ, ตตฺถปิ อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. เยปิ ตตฺถ สตฺตา อุปปนฺนา เตปิ เตโนภาเสน อญฺญมญฺญํ สญฺชานนฺติ – ‘อญฺเญปิ กิร, โภ, สนฺติ สตฺตา อิธูปปนฺนา’ติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងកាលណា ព្រះពោធិសត្វ មានស្មារតី ដឹងខ្លួនគ្រប់គ្រាន់ ប្រសូតចាកផ្ទៃនៃមាតា ក្នុងកាលនោះ ពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន តែងកើតប្រាកដក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងទេវតា និងមនុស្ស លើសលុបជាងទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទៅទៀត។ សូម្បីតែក្នុងលោកន្តរិកនរកទាំងឡាយ ដ៏ទំនេរ គ្មានទីពឹង ងងឹតសូន្យសុង ជាទីងងឹតងងុល ដែលពន្លឺនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងឡាយ មានឫទ្ធិធំយ៉ាងនេះ មានអនុភាពធំយ៉ាងនេះ មិនអាចផ្សាយទៅដល់បាន ក្នុងទីនោះ ក៏មានពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន កើតប្រាកដឡើង លើសលុបជាងទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទៅទៀត។ ពួកសត្វដែលកើតក្នុងទីនោះ តែងស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយសារពន្លឺនោះថា "នែគ្នាអើយ ឮថាមានសត្វដទៃទៀត កើតក្នុងទីនេះដែរតើ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី២ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, อถ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส [Pg.447] ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. ยาปิ ตา โลกนฺตริกา อฆา อสํวุตา อนฺธการา อนฺธการติมิสา ยตฺถปิเมสํ จนฺทิมสูริยานํ เอวํมหิทฺธิกานํ เอวํมหานุภาวานํ อาภา นานุโภนฺติ, ตตฺถปิ อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. เยปิ ตตฺถ สตฺตา อุปปนฺนา เตปิ เตโนภาเสน อญฺญมญฺญํ สญฺชานนฺติ – ‘อญฺเญปิ กิร, โภ, สนฺติ สตฺตา อิธูปปนฺนา’ติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងកាលណា ព្រះតថាគត បានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ ក្នុងកាលនោះ ពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន តែងកើតប្រាកដក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងទេវតា និងមនុស្ស លើសលុបជាងទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទៅទៀត។ សូម្បីតែក្នុងលោកន្តរិកនរកទាំងឡាយ ដ៏ទំនេរ គ្មានទីពឹង ងងឹតសូន្យសុង ជាទីងងឹតងងុល ដែលពន្លឺនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងឡាយ មានឫទ្ធិធំយ៉ាងនេះ មានអនុភាពធំយ៉ាងនេះ មិនអាចផ្សាយទៅដល់បាន ក្នុងទីនោះ ក៏មានពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន កើតប្រាកដឡើង លើសលុបជាងទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទៅទៀត។ ពួកសត្វដែលកើតក្នុងទីនោះ តែងស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយសារពន្លឺនោះថា "នែគ្នាអើយ ឮថាមានសត្វដទៃទៀត កើតក្នុងទីនេះដែរតើ"。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី៣ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยทา ตถาคโต อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ, อถ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. ยาปิ ตา โลกนฺตริกา อฆา อสํวุตา อนฺธการา อนฺธการติมิสา ยตฺถปิเมสํ จนฺทิมสูริยานํ เอวํมหิทฺธิกานํ เอวํมหานุภาวานํ อาภา นานุโภนฺติ, ตตฺถปิ อปฺปมาโณ อุฬาโร โอภาโส ปาตุภวติ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวํ. เยปิ ตตฺถ สตฺตา อุปปนฺนา เตปิ เตโนภาเสน อญฺญมญฺญํ สญฺชานนฺติ – ‘อญฺเญปิ กิร, โภ, สนฺติ สตฺตา อิธูปปนฺนา’ติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อิเม จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา ปาตุภวนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត ក្នុងកាលណា ព្រះតថាគត ញ៉ាំងអនុត្តរធម្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ក្នុងកាលនោះ ពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន តែងកើតប្រាកដក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងទេវតា និងមនុស្ស លើសលុបជាងទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទៅទៀត។ សូម្បីតែក្នុងលោកន្តរិកនរកទាំងឡាយ ដ៏ទំនេរ គ្មានទីពឹង ងងឹតសូន្យសុង ជាទីងងឹតងងុល ដែលពន្លឺនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងឡាយ មានឫទ្ធិធំយ៉ាងនេះ មានអនុភាពធំយ៉ាងនេះ មិនអាចផ្សាយទៅដល់បាន ក្នុងទីនោះ ក៏មានពន្លឺដ៏ធំទូលាយ រកប្រមាណមិនបាន កើតប្រាកដឡើង លើសលុបជាងទេវានុភាពរបស់ពួកទេវតាទៅទៀត។ ពួកសត្វដែលកើតក្នុងទីនោះ តែងស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយសារពន្លឺនោះថា "នែគ្នាអើយ ឮថាមានសត្វដទៃទៀត កើតក្នុងទីនេះដែរតើ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី៤ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទាំង៤ នេះ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។» ចប់ សូត្រទី៧។

๘. ทุติยตถาคตอจฺฉริยสุตฺตํ

៨. ទុតិយតថាគតអច្ឆរិយសូត្រ

๑๒๘. ‘‘ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา ปาตุภวนฺติ. กตเม จตฺตาโร? อาลยารามา, ภิกฺขเว, ปชา อาลยรตา อาลยสมฺมุทิตา; สา ตถาคเตน อนาลเย ธมฺเม เทสิยมาเน สุสฺสูสติ โสตํ โอทหติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ.

១២៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាង តែងកើតប្រាកដ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពពួកសត្វមានអាល័យជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរក្នុងអាល័យ រីករាយក្នុងអាល័យ កាលបើព្រះតថាគត សម្តែងធម៌ដែលមិនមានអាល័យ ពពួកសត្វនោះ តែងចង់ស្តាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ តាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី១ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។»

‘‘มานารามา[Pg.448], ภิกฺขเว, ปชา มานรตา มานสมฺมุทิตา. สา ตถาคเตน มานวินเย ธมฺเม เทสิยมาเน สุสฺสูสติ โสตํ โอทหติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពពួកសត្វមានមានះជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរក្នុងមានះ រីករាយក្នុងមានះ កាលបើព្រះតថាគត សម្តែងធម៌ដើម្បីកំចាត់បង់មានះ ពពួកសត្វនោះ តែងចង់ស្តាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ តាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី២ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ。»

‘‘อนุปสมารามา, ภิกฺขเว, ปชา อนุปสมรตา อนุปสมสมฺมุทิตา. สา ตถาคเตน โอปสมิเก ธมฺเม เทสิยมาเน สุสฺสูสติ โสตํ โอทหติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពពួកសត្វមានធម៌មិនស្ងប់ជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរក្នុងធម៌មិនស្ងប់ រីករាយក្នុងធម៌មិនស្ងប់ កាលបើព្រះតថាគត សម្តែងធម៌ដែលនាំមកនូវសេចក្តីស្ងប់ ពពួកសត្វនោះ តែងចង់ស្តាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ តាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី៣ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។»

‘‘อวิชฺชาคตา, ภิกฺขเว, ปชา อณฺฑภูตา ปริโยนทฺธา. สา ตถาคเตน อวิชฺชาวินเย ธมฺเม เทสิยมาเน สุสฺสูสติ โสตํ โอทหติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อยํ จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม ปาตุภวติ. ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาวา อิเม จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา ปาตุภวนฺตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពពួកសត្វដែលធ្លាក់ក្នុងអវិជ្ជា ដូចជាសត្វនៅក្នុងសំបកស៊ុត ដែលអវិជ្ជាគ្របដណ្តប់ជុំជិត កាលបើព្រះតថាគត សម្តែងធម៌ដើម្បីកំចាត់បង់អវិជ្ជា ពពួកសត្វនោះ តែងចង់ស្តាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ តាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទី៤ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ទាំង៤ នេះ តែងកើតប្រាកដ ព្រោះការកើតប្រាកដនៃព្រះតថាគត ជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ។» ចប់ សូត្រទី៨។

๙. อานนฺทอจฺฉริยสุตฺตํ

៩. អានន្ទអច្ឆរិយសូត្រ

๑๒๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา อานนฺเท. กตเม จตฺตาโร? สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ อานนฺโท ธมฺมํ ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, ภิกฺขุปริสา โหติ, อถ อานนฺโท ตุณฺหี ภวติ.

១២៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាងនេះ មាននៅក្នុងព្រះអានន្ទ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុបរិស័ទ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដើម្បីជួប ភិក្ខុបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះអានន្ទសម្តែងធម៌ក្នុងទីនោះ ភិក្ខុបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារធម៌ដែលលោកសម្តែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះអានន្ទក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนิปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺถ เจ อานนฺโท ธมฺมํ ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนิปริสา โหติ, อถ อานนฺโท ตุณฺหี ภวติ.

«បើភិក្ខុនីបរិស័ទ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដើម្បីជួប ភិក្ខុនីបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះអានន្ទសម្តែងធម៌ក្នុងទីនោះ ភិក្ខុនីបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារធម៌ដែលលោកសម្តែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះអានន្ទក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อุปาสกปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ อานนฺโท ธมฺมํ ภาสติ, ภาสิเตนปิ [Pg.449] สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, อุปาสกปริสา โหติ, อถ อานนฺโท ตุณฺหี ภวติ.

«បើឧបាសកបរិស័ទ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដើម្បីជួប ឧបាសកបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះអានន្ទសម្តែងធម៌ក្នុងទីនោះ ឧបាសកបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារធម៌ដែលលោកសម្តែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះអានន្ទក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อุปาสิกาปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ อานนฺโท ธมฺมํ ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, อุปาสิกาปริสา โหติ, อถ อานนฺโท ตุณฺหี ภวติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา อานนฺเท’’ติ. นวมํ.

«បើឧបាសិកាបរិស័ទ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដើម្បីជួប ឧបាសិកាបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះអានន្ទសម្តែងធម៌ក្នុងទីនោះ ឧបាសិកាបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារធម៌ដែលលោកសម្តែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះអានន្ទក៏ស្ងៀមទៅវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាងនេះឯង មាននៅក្នុងព្រះអានន្ទ។» ចប់ សូត្រទី៩។

๑๐. จกฺกวตฺติอจฺฉริยสุตฺตํ

១០. ចក្កវត្តិអច្ឆរិយសូត្រ

๑๓๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา รญฺเญ จกฺกวตฺติมฺหิ. กตเม จตฺตาโร? สเจ, ภิกฺขเว, ขตฺติยปริสา ราชานํ จกฺกวตฺตึ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ ราชา จกฺกวตฺตี ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, ขตฺติยปริสา โหติ, อถ ราชา จกฺกวตฺตี ตุณฺหี ภวติ.

១៣០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាងនេះ មាននៅក្នុងព្រះរាជាចក្រពត្តិ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើក្សត្រិយបរិស័ទ ចូលទៅគាល់ព្រះរាជាចក្រពត្តិដើម្បីជួប ក្សត្រិយបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះរាជាចក្រពត្តិមានព្រះរាជឱវាទក្នុងទីនោះ ក្សត្រិយបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារព្រះរាជឱវាទនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្សត្រិយបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះរាជាចក្រពត្តិក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณปริสา ราชานํ จกฺกวตฺตึ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ ราชา จกฺกวตฺตี ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณปริสา โหติ, อถ ราชา จกฺกวตฺตี ตุณฺหี ภวติ.

«បើព្រាហ្មណបរិស័ទ ចូលទៅគាល់ព្រះរាជាចក្រពត្តិเพื่อជួប ព្រាហ្មណបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះរាជាចក្រពត្តិមានព្រះរាជឱវាទក្នុងទីនោះ ព្រាហ្មណបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារព្រះរាជឱវាទនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រាហ្មណបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះរាជាចក្រពត្តិក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, คหปติปริสา ราชานํ จกฺกวตฺตึ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ ราชา จกฺกวตฺตี ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, คหปติปริสา โหติ, อถ ราชา จกฺกวตฺตี ตุณฺหี ภวติ.

«បើគហបតីបរិស័ទ ចូលទៅគាល់ព្រះរាជាចក្រពត្តិដើម្បីជួប គហបតីបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះរាជាចក្រពត្តិមានព្រះរាជឱវាទក្នុងទីនោះ គហបតីបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារព្រះរាជឱវាទនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គហបតីបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះរាជាចក្រពត្តិក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, สมณปริสา ราชานํ จกฺกวตฺตึ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ ราชา จกฺกวตฺตี ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, สมณปริสา โหติ, อถ ราชา จกฺกวตฺตี ตุณฺหี ภวติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา รญฺเญ จกฺกวตฺติมฺหิ.

«បើសមណបរិស័ទ ចូលទៅគាល់ព្រះរាជាចក្រពត្តិដើម្បីជួប សមណបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះរាជាចក្រពត្តិមានព្រះរាជឱវាទក្នុងទីនោះ សមណបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារព្រះរាជឱវាទនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះរាជាចក្រពត្តិក៏ស្ងៀមទៅវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាងនេះឯង មាននៅក្នុងព្រះរាជាចក្រពត្តិ។»

‘‘เอวเมวํ [Pg.450] โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา อานนฺเท. กตเม จตฺตาโร? สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ อานนฺโท ธมฺมํ ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, ภิกฺขุปริสา โหติ, อถ อานนฺโท ตุณฺหี ภวติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាងនេះ មាននៅក្នុងព្រះអានន្ទ ដូចគ្នាដូច្នោះឯង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើភិក្ខុបរិស័ទ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដើម្បីជួប ភិក្ខុបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះអានន្ទសម្តែងធម៌ក្នុងទីនោះ ភិក្ខុបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារធម៌ដែលលោកសម្តែង。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះអានន្ទក៏ស្ងៀមទៅវិញ។»

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนิปริสา…เป… สเจ, ภิกฺขเว, อุปาสกปริสา…เป… สเจ, ภิกฺขเว, อุปาสิกาปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมติ, ทสฺสเนนปิ สา อตฺตมนา โหติ. ตตฺร เจ อานนฺโท ธมฺมํ ภาสติ, ภาสิเตนปิ สา อตฺตมนา โหติ. อติตฺตาว, ภิกฺขเว, อุปาสิกาปริสา โหติ, อถ อานนฺโท ตุณฺหี ภวติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา อานนฺเท’’ติ. ทสมํ.

«បើភិក្ខុនីបរិស័ទ... បើឧបាសកបរិស័ទ... បើឧបាសិកាបរិស័ទ ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដើម្បីជួប ឧបាសិកាបរិស័ទនោះ គ្រាន់តែបានឃើញ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ។ បើព្រះអានន្ទសម្តែងធម៌ក្នុងទីនោះ ឧបាសិកាបរិស័ទនោះ ក៏រឹតតែមានចិត្តត្រេកអរ ដោយសារធម៌ដែលលោកសម្តែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាបរិស័ទមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ព្រះអានន្ទក៏ស្ងៀមទៅវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌អស្ចារ្យចម្លែក ៤ យ៉ាងនេះឯង មាននៅក្នុងព្រះអានន្ទ។» ចប់ សូត្រទី១០។

ภยวคฺโค ตติโย.

ចប់ ភយវគ្គ ទី៣។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃភយវគ្គនោះគឺ៖

อตฺตานุวาทอูมิ จ, ทฺเว จ นานา ทฺเว จ โหนฺติ;

เมตฺตา ทฺเว จ อจฺฉริยา, อปรา จ ตถา ทุเวติ.

និយាយអំពីភ័យព្រោះការចោទប្រកាន់ខ្លួនឯង និងភ័យព្រោះរលក សូត្រផ្សេងៗ ពីរ សូត្រស្តីពីមេត្តាពីរ សូត្រស្តីពីធម៌អស្ចារ្យពីរ និងសូត្រស្តីពីធម៌អស្ចារ្យដទៃទៀតពីរ រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ ដូច្នេះឯង។

(๑๔) ๔. ปุคฺคลวคฺโค

(១៤) ៤. បុគ្គលវគ្គ

๑. สํโยชนสุตฺตํ

១. សំយោជនសូត្រ

๑๓๑. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ.

១៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនទាន់លះបង់ឱរម្ភាគិយសំយោជនៈ មិនទាន់លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសំយោជនៈ មិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសំយោជនៈ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ លះបង់តែឱរម្ភាគិយសំយោជនៈបានហើយ តែមិនទាន់លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសំយោជនៈ និងមិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសំយោជនៈឡើយ។»

‘‘อิธ [Pg.451] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ លះបង់បានហើយ មានឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ លះបង់បានហើយ តែមានភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់បានឡើយ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មានឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ លះបង់បានហើយ មានឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ លះបង់បានហើយ មានភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ លះបង់បានហើយ។

‘‘กตมสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ? สกทาคามิสฺส. อิมสฺส โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដូចម្តេច ដែលមិនទាន់លះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ? គឺសកទាគាមិបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះឯង មិនទាន់លះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈឡើយ។

‘‘กตมสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ? อุทฺธํโสตสฺส อกนิฏฺฐคามิโน. อิมสฺส โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដូចម្តេច ដែលលះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈបានហើយ តែមិនទាន់លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ? គឺឧទ្ធំសោតអកនិដ្ឋគាមិបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះឯង លះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈបានហើយ តែមិនទាន់លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ មិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈឡើយ។

‘‘กตมสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ? อนฺตราปรินิพฺพายิสฺส. อิมสฺส โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដូចម្តេច ដែលលះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈបានហើយ លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈបានហើយ តែមិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈ? គឺអន្តរាបរិនិព្វាយិបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះឯង លះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈបានហើយ លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈបានហើយ តែមិនទាន់លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈឡើយ។

‘‘กตมสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ? อรหโต. อิมสฺส โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, อุปปตฺติปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ, ภวปฏิลาภิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដូចម្តេច ដែលលះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈបានហើយ លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈបានហើយ លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈបានហើយ? គឺព្រះអរហន្ត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនេះឯង លះបង់ឱរម្ភាគិយសញ្ញោជនៈបានហើយ លះបង់ឧបបត្តិបដិលាភិយសញ្ញោជនៈបានហើយ លះបង់ភវបដិលាភិយសញ្ញោជនៈបានហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី១។

๒. ปฏิภานสุตฺตํ

២. បដិភាណសូត្រ

๑๓๒. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.452], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? ยุตฺตปฺปฏิภาโน, โน มุตฺตปฺปฏิภาโน; มุตฺตปฺปฏิภาโน, โน ยุตฺตปฺปฏิภาโน; ยุตฺตปฺปฏิภาโน จ มุตฺตปฺปฏิภาโน จ; เนว ยุตฺตปฺปฏิภาโน น มุตฺตปฺปฏิภาโน – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

១៣២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមានបដិភាណដ៏សមគួរ តែមិនរហ័ស ១ បុគ្គលមានបដិភាណរហ័ស តែមិនសមគួរ ១ បុគ្គលមានបដិភាណដ៏សមគួរផង រហ័សផង ១ បុគ្គលមានបដិភាណមិនសមគួរផង មិនរហ័សផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី២។

๓. อุคฺฆฏิตญฺญูสุตฺตํ

៣. ឧគ្ឃដិតញ្ញូសូត្រ

๑๓๓. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อุคฺฆฏิตญฺญู, วิปญฺจิตญฺญู, เนยฺโย, ปทปรโม – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

១៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលយល់ដឹងបានឆាប់រហ័ស ១ បុគ្គលយល់ដឹងបានកាលបើពន្យល់សេចក្តីជាពិស្តារ ១ បុគ្គលដែលគេត្រូវដឹកនាំ ១ បុគ្គលមានបទជាយ៉ាងក្រៃលែង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៣។

๔. อุฏฺฐานผลสุตฺตํ

៤. ឧដ្ឋានផលសូត្រ

๑๓๔. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อุฏฺฐานผลูปชีวี น กมฺมผลูปชีวี, กมฺมผลูปชีวี น อุฏฺฐานผลูปชีวี, อุฏฺฐานผลูปชีวี เจว กมฺมผลูปชีวี จ, เนว อุฏฺฐานผลูปชีวี น กมฺมผลูปชีวี – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

១៣៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលរស់នៅដោយផលនៃសេចក្តីព្យាយាម តែមិនរស់នៅដោយផលនៃកម្ម ១ បុគ្គលរស់នៅដោយផលនៃកម្ម តែមិនរស់នៅដោយផលនៃសេចក្តីព្យាយាម ១ បុគ្គលរស់នៅដោយផលនៃសេចក្តីព្យាយាមផង ដោយផលនៃកម្មផង ១ បុគ្គលមិនរស់នៅដោយផលនៃសេចក្តីព្យាយាម ទាំងមិនរស់នៅដោយផលនៃកម្មផង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៤។

๕. สาวชฺชสุตฺตํ

៥. សាវជ្ជសូត្រ

๑๓๕. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? สาวชฺโช, วชฺชพหุโล, อปฺปวชฺโช, อนวชฺโช.

១៣៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមានទោស ១ បុគ្គលមានទោសច្រើន ១ បុគ្គលមានទោសតិច ១ បុគ្គលមិនមានទោស ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สาวชฺโช โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สาวชฺเชน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สาวชฺโช โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានទោស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មមានទោស ប្រកបដោយវចីកម្មមានទោស ប្រកបដោយមនោកម្មមានទោស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានទោស យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วชฺชพหุโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สาวชฺเชน พหุลํ กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อปฺปํ อนวชฺเชน; สาวชฺเชน พหุลํ วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อปฺปํ อนวชฺเชน; สาวชฺเชน พหุลํ มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อปฺปํ อนวชฺเชน. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วชฺชพหุโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានទោសច្រើន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មមានទោសជាភាគច្រើន ប្រកបដោយកាយកម្មមិនមានទោសជាភាគតិច ប្រកបដោយវចីកម្មមានទោសជាភាគច្រើន ប្រកបដោយវចីកម្មមិនមានទោសជាភាគតិច ប្រកបដោយមនោកម្មមានទោសជាភាគច្រើន ប្រកបដោយមនោកម្មមិនមានទោសជាភាគតិច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានទោសច្រើន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ[Pg.453], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปวชฺโช โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อนวชฺเชน พหุลํ กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อปฺปํ สาวชฺเชน; อนวชฺเชน พหุลํ วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อปฺปํ สาวชฺเชน; อนวชฺเชน พหุลํ มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อปฺปํ สาวชฺเชน. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปวชฺโช โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានទោសតិច តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មមិនមានទោសជាភាគច្រើន ប្រកបដោយកាយកម្មមានទោសជាភាគតិច ប្រកបដោយវចីកម្មមិនមានទោសជាភាគច្រើន ប្រកបដោយវចីកម្មមានទោសជាភាគតិច ប្រកបដោយមនោកម្មមិនមានទោសជាភាគច្រើន ប្រកបដោយមនោកម្មមានទោសជាភាគតិច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានទោសតិច យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนวชฺโช โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อนวชฺเชน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนวชฺโช โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមិនមានទោស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រកបដោយកាយកម្មមិនមានទោស ប្រកបដោយវចីកម្មមិនមានទោស ប្រកបដោយមនោកម្មមិនមានទោស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមិនមានទោស យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៥។

๖. ปฐมสีลสุตฺตํ

៦. បឋមសីលសូត្រ

๑๓๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ น ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ น ปริปูรการี, ปญฺญาย น ปริปูรการี.

១៣៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីលទាំងឡាយ មិនធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសមាធិ មិនធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងបញ្ញា ១។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ น ปริปูรการี, ปญฺญาย น ปริปูรการี.

មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីលទាំងឡាយ តែមិនធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសមាធិ មិនធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងបញ្ញា ១។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ ปริปูรการี, ปญฺญาย น ปริปูรการี.

មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីលទាំងឡាយ ធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសមាធិ តែមិនធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងបញ្ញា ១។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ ปริปูรการี, ปญฺญาย ปริปูรการี. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសីលទាំងឡាយ ធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងសមាធិ ធ្វើឲ្យបរិបូណ៌ក្នុងបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៦។

๗. ทุติยสีลสุตฺตํ

៧. ទុតិយសីលសូត្រ

๑๓๗. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล น สีลครุ โหติ น สีลาธิปเตยฺโย, น สมาธิครุ โหติ น สมาธาธิปเตยฺโย, น ปญฺญาครุ โหติ น ปญฺญาธิปเตยฺโย.

១៣៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក。 បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនធ្វើសីលឲ្យជាធំ មិនមានសីលជាអធិបតី មិនធ្វើសមាធិឲ្យជាធំ មិនមានសមាធិជាអធិបតី មិនធ្វើបញ្ញាឲ្យជាធំ មិនមានបញ្ញាជាអធិបតី ១។

‘‘อิธ [Pg.454] ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลครุ โหติ สีลาธิปเตยฺโย, น สมาธิครุ โหติ น สมาธาธิปเตยฺโย, น ปญฺญาครุ โหติ น ปญฺญาธิปเตยฺโย.

មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើសីលឲ្យជាធំ មានសីលជាអធិបតី តែមិនធ្វើសមាធិឲ្យជាធំ មិនមានសមាធិជាអធិបតី មិនធ្វើបញ្ញាឲ្យជាធំ មិនមានបញ្ញាជាអធិបតី ១។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลครุ โหติ สีลาธิปเตยฺโย, สมาธิครุ โหติ สมาธาธิปเตยฺโย, น ปญฺญาครุ โหติ น ปญฺญาธิปเตยฺโย.

មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើសីលឲ្យជាធំ មានសីលជាអធិបតី ធ្វើសមាធិឲ្យជាធំ មានសមាធិជាអធិបតី តែមិនធ្វើបញ្ញាឲ្យជាធំ មិនមានបញ្ញាជាអធិបតី ១។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลครุ โหติ สีลาธิปเตยฺโย, สมาธิครุ โหติ สมาธาธิปเตยฺโย, ปญฺญาครุ โหติ ปญฺญาธิปเตยฺโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. สตฺตมํ.

មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើសីលឲ្យជាធំ មានសីលជាអធិបតី ធ្វើសមាធិឲ្យជាធំ មានសមាធិជាអធិបតី ធ្វើបញ្ញាឲ្យជាធំ មានបញ្ញាជាអធិបតី ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៧។

๘. นิกฏฺฐสุตฺตํ

៨. និកដ្ឋសូត្រ

๑๓๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? นิกฏฺฐกาโย อนิกฏฺฐจิตฺโต, อนิกฏฺฐกาโย นิกฏฺฐจิตฺโต, อนิกฏฺฐกาโย จ อนิกฏฺฐจิตฺโต จ, นิกฏฺฐกาโย จ นิกฏฺฐจิตฺโต จ.

១៣៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលមានកាយចៀសចេញហើយ តែមានចិត្តមិនទាន់ចៀសចេញ ១ បុគ្គលមានកាយមិនទាន់ចៀសចេញ តែមានចិត្តចៀសចេញហើយ ១ បុគ្គលមានកាយមិនទាន់ចៀសចេញផង មានចិត្តមិនទាន់ចៀសចេញផង ១ បុគ្គលមានកាយចៀសចេញហើយផង មានចិត្តចៀសចេញហើយផង ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิกฏฺฐกาโย โหติ อนิกฏฺฐจิตฺโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวติ. โส ตตฺถ กามวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ พฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ วิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิกฏฺฐกาโย โหติ อนิกฏฺฐจิตฺโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានកាយចៀសចេញហើយ តែមានចិត្តមិនទាន់ចៀសចេញ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងសេពសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំ។ បុគ្គលនោះ កាលនៅក្នុងសេនាសនៈនោះ តែងត្រិះរិះនូវកាមវិតក្កៈខ្លះ ព្យាបាទវិតក្កៈខ្លះ វិហិង្សាវិតក្កៈខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានកាយចៀសចេញហើយ តែមានចិត្តមិនទាន់ចៀសចេញ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนิกฏฺฐกาโย โหติ นิกฏฺฐจิตฺโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล นเหว โข อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวติ. โส ตตฺถ เนกฺขมฺมวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ อพฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ อวิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนิกฏฺฐกาโย โหติ นิกฏฺฐจิตฺโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានកាយមិនទាន់ចៀសចេញ តែមានចិត្តចៀសចេញហើយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានសេពសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំឡើយ។ តែបុគ្គលនោះ តែងត្រិះរិះនូវនេក្ខម្មវិតក្កៈខ្លះ អព្យាបាទវិតក្កៈខ្លះ អវិហិង្សាវិតក្កៈខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានកាយមិនទាន់ចៀសចេញ តែមានចិត្តចៀសចេញហើយ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนิกฏฺฐกาโย จ โหติ อนิกฏฺฐจิตฺโต จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล นเหว โข อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ [Pg.455] ปฏิเสวติ. โส ตตฺถ กามวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ พฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ วิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนิกฏฺฐกาโย จ โหติ อนิกฏฺฐจิตฺโต จ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានកាយមិនទាន់ចៀសចេញផង មានចិត្តមិនទាន់ចៀសចេញផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបានសេពសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំឡើយ។ ទាំងបុគ្គលនោះ តែងត្រិះរិះនូវកាមវិតក្កៈខ្លះ ព្យាបាទវិតក្កៈខ្លះ វិហិង្សាវិតក្កៈខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានកាយមិនទាន់ចៀសចេញផង មានចិត្តមិនទាន់ចៀសចេញផង យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิกฏฺฐกาโย จ โหติ นิกฏฺฐจิตฺโต จ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อรญฺญวนปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวติ. โส ตตฺถ เนกฺขมฺมวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ อพฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ อวิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิกฏฺฐกาโย จ โหติ นิกฏฺฐจิตฺโต จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានកាយចៀសចេញហើយផង មានចិត្តចៀសចេញហើយផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងសេពសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំ។ បុគ្គលនោះ កាលនៅក្នុងសេនាសនៈនោះ តែងត្រិះរិះនូវនេក្ខម្មវិតក្កៈខ្លះ អព្យាបាទវិតក្កៈខ្លះ អវិហិង្សាវិតក្កៈខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលមានកាយចៀសចេញហើយផង មានចិត្តចៀសចេញហើយផង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមាន តែងប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៨។

๙. ธมฺมกถิกสุตฺตํ

៩. ធម្មកថិកសូត្រ

๑๓๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ธมฺมกถิกา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ธมฺมกถิโก อปฺปญฺจ ภาสติ อสหิตญฺจ; ปริสา จสฺส น กุสลา โหติ สหิตาสหิตสฺส. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ธมฺมกถิโก เอวรูปาย ปริสาย ธมฺมกถิโกตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

១៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកទាំងឡាយនេះ មាន ៤ ពួក។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកខ្លះក្នុងលោកនេះ និយាយតិចផង និយាយពាក្យមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ផង ឯបរិស័ទរបស់ធម្មកថិកនោះ ក៏មិនឈ្លាសក្នុងធម៌ដែលប្រកបដោយប្រយោជន៍ និងមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកដែលមានសភាពបែបនេះ ក្នុងបរិស័ទដែលមានសភាពបែបនេះ រាប់ថាជាធម្មកថិកតែប៉ុណ្ណោះ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ธมฺมกถิโก อปฺปญฺจ ภาสติ สหิตญฺจ; ปริสา จสฺส กุสลา โหติ สหิตาสหิตสฺส. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ธมฺมกถิโก เอวรูปาย ปริสาย ธมฺมกถิโกตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ធម្មកថិកខ្លះក្នុងលោកនេះ និយាយតិចផង និយាយពាក្យប្រកបដោយប្រយោជន៍ផង ឯបរិស័ទរបស់ធម្មកថិកនោះ ក៏ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងធម៌ដែលប្រកបដោយប្រយោជន៍ និងមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកដែលមានសភាពបែបនេះ ក្នុងបរិស័ទដែលមានសភាពបែបនេះ រាប់ថាជាធម្មកថិកតែប៉ុណ្ណោះ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ธมฺมกถิโก พหุญฺจ ภาสติ อสหิตญฺจ; ปริสา จสฺส น กุสลา โหติ สหิตาสหิตสฺส. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ธมฺมกถิโก เอวรูปาย ปริสาย ธมฺมกถิโกตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ធម្មកថិកខ្លះក្នុងលោកនេះ និយាយច្រើនផង និយាយពាក្យមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ផង ឯបរិស័ទរបស់ធម្មកថិកនោះ ក៏មិនឈ្លាសក្នុងធម៌ដែលប្រកបដោយប្រយោជន៍ និងមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកដែលមានសភាពបែបនេះ ក្នុងបរិស័ទដែលមានសភាពបែបនេះ រាប់ថាជាធម្មកថិកតែប៉ុណ្ណោះ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ธมฺมกถิโก พหุญฺจ ภาสติ สหิตญฺจ; ปริสา จสฺส กุสลา โหติ สหิตาสหิตสฺส. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ธมฺมกถิโก เอวรูปาย ปริสาย ธมฺมกถิโกตฺเวว สงฺขํ คจฺฉติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ธมฺมกถิกา’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ធម្មកថិកខ្លះក្នុងលោកនេះ និយាយច្រើនផង និយាយពាក្យប្រកបដោយប្រយោជន៍ផង ឯបរិស័ទរបស់ធម្មកថិកនោះ ក៏ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងធម៌ដែលប្រកបដោយប្រយោជន៍ និងមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកដែលមានសភាពបែបនេះ ក្នុងបរិស័ទដែលមានសភាពបែបនេះ រាប់ថាជាធម្មកថិកតែប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម្មកថិកទាំង ៤ ពួកនេះឯង»។ ចប់ ទី៩។

๑๐. วาทีสุตฺตํ

១០. វាទីសូត្រ

๑๔๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, วาที. กตเม จตฺตาโร? อตฺถิ, ภิกฺขเว, วาที อตฺถโต ปริยาทานํ คจฺฉติ, โน พฺยญฺชนโต; อตฺถิ, ภิกฺขเว, วาที พฺยญฺชนโต [Pg.456] ปริยาทานํ คจฺฉติ, โน อตฺถโต; อตฺถิ, ภิกฺขเว, วาที อตฺถโต จ พฺยญฺชนโต จ ปริยาทานํ คจฺฉติ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, วาที เนวตฺถโต โน พฺยญฺชนโต ปริยาทานํ คจฺฉติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วาที. อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส ยํ จตูหิ ปฏิสมฺภิทาหิ สมนฺนาคโต อตฺถโต วา พฺยญฺชนโต วา ปริยาทานํ คจฺเฉยฺยา’’ติ. ทสมํ.

១៤០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាទិបុគ្គលទាំងឡាយនេះ មាន ៤ ពួក។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាទិបុគ្គលខ្លះ ដល់នូវការអស់ទៅនៃសេចក្តី តែមិនដល់នូវការអស់ទៅនៃព្យញ្ជនៈក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាទិបុគ្គលខ្លះ ដល់នូវការអស់ទៅនៃព្យញ្ជនៈ តែមិនដល់នូវការអស់ទៅនៃសេចក្តីក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាទិបុគ្គលខ្លះ ដល់នូវការអស់ទៅទាំងសេចក្តី ទាំងព្យញ្ជនៈក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាទិបុគ្គលខ្លះ មិនដល់នូវការអស់ទៅនៃសេចក្តីផង មិនដល់នូវការអស់ទៅនៃព្យញ្ជនៈផងក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាទិបុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនេះមិនមែនជាឋានៈ មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលបុគ្គលអ្នកប្រកបដោយបដិសម្ភិទា ៤ នឹងដល់នូវការអស់ទៅនៃសេចក្តីក្តី នៃព្យញ្ជនៈក្តី»។ ចប់ ទី១០។

ปุคฺคลวคฺโค จตุตฺโถ.

ចប់ បុគ្គលវគ្គ ទី៤។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

สํโยชนํ ปฏิภาโน, อุคฺฆฏิตญฺญุ อุฏฺฐานํ;

สาวชฺโช ทฺเว จ สีลานิ, นิกฏฺฐ ธมฺม วาที จาติ.

និយាយអំពី សំយោជនសូត្រ បដិភាណសូត្រ ឧគ្ឃដិតញ្ញូសូត្រ ឧដ្ឋានសូត្រ សាវជ្ជសូត្រ សីលសូត្រ ២ លើក និកដ្ឋសូត្រ ធម្មកថិកសូត្រ និងវាទីសូត្រ។

(๑๕) ๕. อาภาวคฺโค

(១៥) ៥. អាភាវគ្គ

๑. อาภาสุตฺตํ

១. អាភាសូត្រ

๑๔๑. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, อาภา. กตมา จตสฺโส? จนฺทาภา, สูริยาภา, อคฺคาภา, ปญฺญาภา – อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส อาภา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อิมาสํ จตุนฺนํ อาภานํ ยทิทํ ปญฺญาภา’’ติ. ปฐมํ.

១៤១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពន្លឺព្រះចន្ទ ១ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ១ ពន្លឺភ្លើង ១ ពន្លឺបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពន្លឺទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ពន្លឺបញ្ញាជាកំពូល»។ ចប់ ទី១។

๒. ปภาสุตฺตํ

២. បភាសូត្រ

๑๔๒. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปภา. กตมา จตสฺโส? จนฺทปฺปภา, สูริยปฺปภา, อคฺคิปฺปภา, ปญฺญาปภา – อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปภา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อิมาสํ จตุนฺนํ ปภานํ ยทิทํ ปญฺญาปภา’’ติ. ทุติยํ.

១៤២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រស្មីទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺរស្មីព្រះចន្ទ ១ រស្មីព្រះអាទិត្យ ១ រស្មីភ្លើង ១ រស្មីបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រស្មីទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តារស្មីទាំង ៤ យ៉ាងនេះ រស្មីបញ្ញាជាកំពូល»។ ចប់ ទី២។

๓. อาโลกสุตฺตํ

៣. អាលោកសូត្រ

๑๔๓. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อาโลกา. กตเม จตฺตาโร? จนฺทาโลโก, สูริยาโลโก, อคฺคาโลโก, ปญฺญาโลโก – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อาโลกา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อิเมสํ จตุนฺนํ อาโลกานํ ยทิทํ ปญฺญาโลโก’’ติ. ตติยํ.

១៤៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺស្វាងទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពន្លឺស្វាងនៃព្រះចន្ទ ១ ពន្លឺស្វាងនៃព្រះអាទិត្យ ១ ពន្លឺស្វាងនៃភ្លើង ១ ពន្លឺស្វាងនៃបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺស្វាងទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពន្លឺស្វាងទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ពន្លឺស្វាងនៃបញ្ញាជាកំពូល»។ ចប់ ទី៣។

๔. โอภาสสุตฺตํ

៤. ឱភាសសូត្រ

๑๔๔. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.457], ภิกฺขเว, โอภาสา. กตเม จตฺตาโร? จนฺโทภาโส, สูริโยภาโส, อคฺโคภาโส, ปญฺโญภาโส – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร โอภาสา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อิเมสํ จตุนฺนํ โอภาสานํ ยทิทํ ปญฺโญภาโส’’ติ. จตุตฺถํ.

១៤៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺរុងរឿងទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺពន្លឺរុងរឿងនៃព្រះចន្ទ ១ ពន្លឺរុងរឿងនៃព្រះអាទិត្យ ១ ពន្លឺរុងរឿងនៃភ្លើង ១ ពន្លឺរុងរឿងនៃបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពន្លឺរុងរឿងទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាពន្លឺរុងរឿងទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ពន្លឺរុងរឿងនៃបញ្ញាជាកំពូល»។ ចប់ ទី៤។

๕. ปชฺโชตสุตฺตํ

៥. បជ្ជោតសូត្រ

๑๔๕. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปชฺโชตา. กตเม จตฺตาโร? จนฺทปชฺโชโต, สูริยปชฺโชโต, อคฺคิปชฺโชโต, ปญฺญาปชฺโชโต – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปชฺโชตา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อิเมสํ จตุนฺนํ ปชฺโชตานํ ยทิทํ ปญฺญาปชฺโชโต’’ติ. ปญฺจมํ.

១៤៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រទីបទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រទីបគឺព្រះចន្ទ ១ ប្រទីបគឺព្រះអាទិត្យ ១ ប្រទីបគឺភ្លើង ១ ប្រទីបគឺបញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រទីបទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្តាប្រទីបទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ប្រទីបគឺបញ្ញាជាកំពូល»。 ចប់ ទី៥។

๖. ปฐมกาลสุตฺตํ

៦. បឋមកាលសូត្រ

๑๔๖. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, กาลา. กตเม จตฺตาโร? กาเลน ธมฺมสฺสวนํ, กาเลน ธมฺมสากจฺฉา, กาเลน สมฺมสนา, กาเลน วิปสฺสนา – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร กาลา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

១៤៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការស្តាប់ធម៌តាមកាល ១ ការសន្ទនាធម៌តាមកាល ១ ការពិចារណាធម៌តាមកាល ១ ការចម្រើនវិបស្សនាតាមកាល ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៦។

๗. ทุติยกาลสุตฺตํ

៧. ទុតិយកាលសូត្រ

๑๔๗. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, กาลา สมฺมา ภาวิยมานา สมฺมา อนุปริวตฺติยมานา อนุปุพฺเพน อาสวานํ ขยํ ปาเปนฺติ. กตเม จตฺตาโร? กาเลน ธมฺมสฺสวนํ, กาเลน ธมฺมสากจฺฉา, กาเลน สมฺมสนา, กาเลน วิปสฺสนา – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร กาลา สมฺมา ภาวิยมานา สมฺมา อนุปริวตฺติยมานา อนุปุพฺเพน อาสวานํ ขยํ ปาเปนฺติ.

១៤៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គលចម្រើនដោយប្រពៃ ធ្វើឲ្យកើតឡើងដោយប្រពៃ តែងនាំទៅដល់ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយតាមលំដាប់។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការស្តាប់ធម៌តាមកាល ១ ការសន្ទនាធម៌តាមកាល ១ ការពិចារណាធម៌តាមកាល ១ ការចម្រើនវិបស្សនាតាមកាល ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គលចម្រើនដោយប្រពៃ ធ្វើឲ្យកើតឡើងដោយប្រពៃ តែងនាំទៅដល់ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយតាមលំដាប់។

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุปริปพฺพเต ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ตํ อุทกํ ยถานินฺนํ ปวตฺตมานํ ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูเรติ; ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูรา กุโสพฺเภ ปริปูเรนฺติ; กุโสพฺภา ปริปูรา มหาโสพฺเภ ปริปูเรนฺติ; มหาโสพฺภา ปริปูรา กุนฺนทิโย ปริปูเรนฺติ; กุนฺนทิโย [Pg.458] ปริปูรา มหานทิโย ปริปูเรนฺติ; มหานทิโย ปริปูรา สมุทฺทํ ปริปูเรนฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเม จตฺตาโร กาลา สมฺมา ภาวิยมานา สมฺมา อนุปริวตฺติยมานา อนุปุพฺเพน อาสวานํ ขยํ ปาเปนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាកាលដែលភ្លៀងបង្អុរចុះមកមានតំណក់ធំៗនៅលើកំពូលភ្នំ ទឹកនោះហូរទៅតាមទីទំនាប តែងបំពេញនូវចន្លោះភ្នំ ជ្រលងភ្នំ និងស្ទឹងតូចៗ កាលបើចន្លោះភ្នំ ជ្រលងភ្នំ និងស្ទឹងតូចៗពេញហើយ តែងបំពេញនូវត្រពាំងតូចៗ កាលបើត្រពាំងតូចៗពេញហើយ តែងបំពេញនូវត្រពាំងធំៗ កាលបើត្រពាំងធំៗពេញហើយ តែងបំពេញនូវស្ទឹងតូចៗ កាលបើស្ទឹងតូចៗពេញហើយ តែងបំពេញនូវទន្លេធំៗ កាលបើទន្លេធំៗពេញហើយ តែងបំពេញនូវមហាសមុទ្រ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ដែលបុគ្គលចម្រើនដោយប្រពៃ ធ្វើឲ្យកើតឡើងដោយប្រពៃ តែងនាំទៅដល់ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយតាមលំដាប់ ក៏យ៉ាងនោះឯង»។ ចប់ ទី៧។

๘. ทุจฺจริตสุตฺตํ

៨. ទុច្ចរិតសូត្រ

๑๔๘. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, วจีทุจฺจริตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? มุสาวาโท, ปิสุณา วาจา, ผรุสา วาจา, สมฺผปฺปลาโป – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ วจีทุจฺจริตานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

១៤៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីទុច្ចរិតទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមុសាវាទ ១ បិសុណាវាចា ១ ផរុសវាចា ១ សម្ផប្បលាបៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីទុច្ចរិតទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៨។

๙. สุจริตสุตฺตํ

៩. សុចរិតសូត្រ

๑๔๙. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, วจีสุจริตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สจฺจวาจา, อปิสุณา วาจา, สณฺหา วาจา, มนฺตภาสา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ วจีสุจริตานี’’ติ. นวมํ.

១៤៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីសុចរិតទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសច្ចវាចា ១ អបិសុណាវាចា ១ សណ្ហវាចា ១ មន្តភាសា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីសុចរិតទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៩។

๑๐. สารสุตฺตํ

១០. សារសូត្រ

๑๕๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, สารา. กตเม จตฺตาโร? สีลสาโร, สมาธิสาโร, ปญฺญาสาโร, วิมุตฺติสาโร – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร สารา’’ติ. ทสมํ.

១៥០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាសារៈទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសីលសារៈ ១ សមាធិសារៈ ១ បញ្ញាសារៈ ១ វិមុត្តិសារៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ជាសារៈទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី១០។

อาภาวคฺโค ปญฺจโม.

ចប់ អាភាវគ្គ ទី៥។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

อาภา ปภา จ อาโลกา, โอภาสา เจว ปชฺโชตา;

ทฺเว กาลา จริตา ทฺเว จ, โหนฺติ สาเรน เต ทสาติ.

និយាយអំពី អាភាសូត្រ បភាសូត្រ អាលោកសូត្រ ឱភាសសូត្រ បជ្ជោតសូត្រ កាលសូត្រ ២ លើក ចរិតសូត្រ ២ លើក និងសារសូត្រ រួមជា ១០ សូត្រ។

ตติยปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ចប់ តតិយបណ្ណាសកៈ។

๔. จตุตฺถปณฺณาสกํ

៤. ចតុត្ថបណ្ណាសកៈ

(๑๖) ๑. อินฺทฺริยวคฺโค

(១៦) ១. ឥន្ទ្រិយវគ្គ

๑. อินฺทฺริยสุตฺตํ

១. ឥន្ទ្រិយសូត្រ

๑๕๑. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.459], ภิกฺขเว, อินฺทฺริยานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อินฺทฺริยานี’’ติ. ปฐมํ.

១៥១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសទ្ធិន្ទ្រិយ ១ វីរិយិន្ទ្រិយ ១ សតិន្ទ្រិយ ១ សមាធិន្ទ្រិយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥន្ទ្រិយទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី១។

๒. สทฺธาพลสุตฺตํ

២. សទ្ធាពលសូត្រ

๑๕๒. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สทฺธาพลํ, วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานี’’ติ. ทุติยํ.

១៥២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសទ្ធាពលៈ ១ វីរិយពលៈ ១ សតិពលៈ ១ សមាធិពលៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី២។

๓. ปญฺญาพลสุตฺตํ

៣. បញ្ញាពលសូត្រ

๑๕๓. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคหพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานี’’ติ. ตติยํ.

១៥៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបញ្ញាពលៈ ១ វីរិយពលៈ ១ អនវជ្ជពលៈ ១ សង្គហពលៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៣។

๔. สติพลสุตฺตํ

៤. សតិពលសូត្រ

๑๕๔. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สติพลํ, สมาธิพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคหพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานี’’ติ. จตุตฺถํ.

១៥៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង。 ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសតិពលៈ ១ សមាធិពលៈ ១ អនវជ្ជពលៈ ១ សង្គហពលៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៤។

๕. ปฏิสงฺขานพลสุตฺตํ

៥. បដិសង្ខានពលសូត្រ

๑๕๕. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ปฏิสงฺขานพลํ, ภาวนาพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคหพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานี’’ติ. ปญฺจมํ.

១៥៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបដិសង្ខានពលៈ ១ ភាវនាពលៈ ១ អនវជ្ជពលៈ ១ សង្គហពលៈ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពលៈទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៥។

๖. กปฺปสุตฺตํ

៦. កប្បសូត្រ

๑๕๖. ‘‘จตฺตาริมานิ[Pg.460], ภิกฺขเว, กปฺปสฺส อสงฺขฺเยยฺยานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ยทา, ภิกฺขเว, กปฺโป สํวฏฺฏติ, ตํ น สุกรํ สงฺขาตุํ – เอตฺตกานิ วสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสหสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานีติ วา.

១៥៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អសង្ខេយ្យនៃកប្បទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា កប្បវិនាស កាលនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំឡើយ។

‘‘ยทา, ภิกฺขเว, กปฺโป สํวฏฺโฏ ติฏฺฐติ, ตํ น สุกรํ สงฺขาตุํ – เอตฺตกานิ วสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสหสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานีติ วา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា កប្បវិនាសហើយតាំងនៅ កាលនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំឡើយ។

‘‘ยทา, ภิกฺขเว, กปฺโป วิวฏฺฏติ, ตํ น สุกรํ สงฺขาตุํ – เอตฺตกานิ วสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสหสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานีติ วา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា កប្បចម្រើនឡើង កាលនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំឡើយ។

‘‘ยทา, ภิกฺขเว, กปฺโป วิวฏฺโฏ ติฏฺฐติ, ตํ น สุกรํ สงฺขาตุํ – เอตฺตกานิ วสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสหสฺสานีติ วา, เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานีติ วา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กปฺปสฺส อสงฺขฺเยยฺยานี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា កប្បចម្រើនហើយតាំងនៅ កាលនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អសង្ខេយ្យនៃកប្បទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៦។

๗. โรคสุตฺตํ

៧. រោគសូត្រ

๑๕๗. ‘‘ทฺเวเม, ภิกฺขเว, โรคา. กตเม ทฺเว? กายิโก จ โรโค เจตสิโก จ โรโค. ทิสฺสนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา กายิเกน โรเคน เอกมฺปิ วสฺสํ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, ทฺเวปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, ตีณิปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, จตฺตาริปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, ปญฺจปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, ทสปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, วีสติปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, ตึสมฺปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, จตฺตารีสมฺปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, ปญฺญาสมฺปิ วสฺสานิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา, วสฺสสตมฺปิ, ภิยฺโยปิ อาโรคฺยํ ปฏิชานมานา. เต, ภิกฺขเว, สตฺตา สุทุลฺลภา โลกสฺมึ เย เจตสิเกน โรเคน มุหุตฺตมฺปิ อาโรคฺยํ ปฏิชานนฺติ, อญฺญตฺร ขีณาสเวหิ.

១៥៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រោគទាំងឡាយនេះ មាន ២ យ៉ាង។ ២ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺរោគផ្លូវកាយ ១ រោគផ្លូវចិត្ត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វដែលប្តេជ្ញាខ្លួនថា មិនមានរោគផ្លូវកាយអស់ ១ ឆ្នាំក៏មាន ប្តេជ្ញាខ្លួនថា មិនមានរោគផ្លូវកាយអស់ ២ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ៣ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ៤ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ៥ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ១០ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ២០ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ៣០ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ៤០ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ៥០ ឆ្នាំក៏មាន អស់ ១០០ ឆ្នាំក៏មាន លើសពីនោះទៅទៀតក៏មាន គេតែងតែជួបប្រទះឃើញបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែពួកសត្វដែលប្តេជ្ញាខ្លួនថា មិនមានរោគផ្លូវចិត្ត សូម្បីតែមួយរំពេច វៀរលែងតែព្រះខីណាស្រពទាំងឡាយចេញ ពួកសត្វនោះ ក្រនឹងបានជួបប្រទះក្នុងលោកណាស់»។

‘‘จตฺตาโรเม[Pg.461], ภิกฺขเว, ปพฺพชิตสฺส โรคา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหิจฺโฉ โหติ วิฆาตวา อสนฺตุฏฺโฐ อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน. โส มหิจฺโฉ สมาโน วิฆาตวา อสนฺตุฏฺโฐ อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน ปาปิกํ อิจฺฉํ ปณิทหติ อนวญฺญปฺปฏิลาภาย ลาภสกฺการสิโลกปฺปฏิลาภาย. โส อุฏฺฐหติ ฆฏติ วายมติ อนวญฺญปฺปฏิลาภาย ลาภสกฺการสิโลกปฺปฏิลาภาย. โส สงฺขาย กุลานิ อุปสงฺกมติ, สงฺขาย นิสีทติ, สงฺขาย ธมฺมํ ภาสติ, สงฺขาย อุจฺจารปสฺสาวํ สนฺธาเรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปพฺพชิตสฺส โรคา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជំងឺរបស់បព្វជិតនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនត្រេកអរដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ច័យភេសជ្ជបរិក្ខារ តាមមានតាមបាន។ ភិក្ខុនោះ កាលបើមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនត្រេកអរដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ច័យភេសជ្ជបរិក្ខារ តាមមានតាមបាន ក៏តាំងទុកនូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ដើម្បីកុំឱ្យគេមើលងាយ ដើម្បីបាននូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ។ ភិក្ខុនោះ តែងខំប្រឹងប្រែង ញាប់ញ័រ ព្យាយាម ដើម្បីកុំឱ្យគេមើលងាយ ដើម្បីបាននូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ។ ភិក្ខុនោះ តែងពិចារណា ហើយចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ ពិចារណាហើយក៏អង្គុយ ពិចារណាហើយក៏សម្តែងធម៌ ពិចារណាហើយក៏ទប់ទល់នូវឧច្ចារៈនិងបស្សាវៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាជំងឺ ៤ យ៉ាង របស់បព្វជិត។»

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘น มหิจฺฉา ภวิสฺสาม วิฆาตวนฺโต อสนฺตุฏฺฐา อิตรีตรจีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาเรน, น ปาปิกํ อิจฺฉํ ปณิทหิสฺสาม อนวญฺญปฺปฏิลาภาย ลาภสกฺการสิโลกปฺปฏิลาภาย, น อุฏฺฐหิสฺสาม น ฆเฏสฺสาม น วายมิสฺสาม อนวญฺญปฺปฏิลาภาย ลาภสกฺการสิโลกปฺปฏิลาภาย, ขมา ภวิสฺสาม สีตสฺส อุณฺหสฺส ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสกชาติกา ภวิสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា «យើងទាំងឡាយ នឹងមិនជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាធំ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ នឹងជាអ្នកត្រេកអរដោយចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ច័យភេសជ្ជបរិក្ខារ តាមមានតាមបាន យើងទាំងឡាយ នឹងមិនតាំងទុកនូវសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ដើម្បីកុំឱ្យគេមើលងាយ ដើម្បីបាននូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ យើងទាំងឡាយ នឹងមិនខំប្រឹងប្រែង មិនញាប់ញ័រ មិនព្យាយាម ដើម្បីកុំឱ្យគេមើលងាយ ដើម្បីបាននូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះត្រជាក់ ក្តៅ សេចក្តីឃ្លាន សេចក្តីស្រេក ចំពោះការប៉ះពាល់នៃរបោម មូស ខ្យល់ កំដៅថ្ងៃ និងសត្វលូនវារទាំងឡាយ ចំពោះពាក្យសម្តីដែលគេនិយាយអាក្រក់ និយាយមិនល្អ និងវេទនាទាំងឡាយដែលកើតឡើងក្នុងកាយ ជាទុក្ខ ក្លៀវក្លា គ្រោតគ្រាត ច្របូកច្របល់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត នាំទៅរកសេចក្តីស្លាប់ យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកមានសភាពអត់ធន់បាន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ទី៧។

๘. ปริหานิสุตฺตํ

៨. បរិហានិសូត្រ

๑๕๘. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

១៥៨. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះសារីបុត្តមានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา จตฺตาโร ธมฺเม อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘ปริหายามิ กุสเลหิ ธมฺเมหิ’. ปริหานเมตํ วุตฺตํ ภควตา. กตเม จตฺตาโร? ราคเวปุลฺลตฺตํ, โทสเวปุลฺลตฺตํ, โมหเวปุลฺลตฺตํ, คมฺภีเรสุ โข ปนสฺส ฐานาฐาเนสุ ปญฺญาจกฺขุ [Pg.462] น กมติ. โย หิ โกจิ, อาวุโส, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา อิเม จตฺตาโร ธมฺเม อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘ปริหายามิ กุสเลหิ ธมฺเมหิ’. ปริหานเมตํ วุตฺตํ ภควตา.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ កាលបើឃើញច្បាស់នូវធម៌ ៤ យ៉ាងនេះក្នុងខ្លួន គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងធម៌ទាំងនេះថា «អាត្មាអញ តែងស៊ុតទ្រុឌចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ»។ ធម៌នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាធម៌នាំឱ្យសាបសូន្យ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសេចក្តីចម្រើននៃរាគៈ ១ សេចក្តីចម្រើននៃទោសៈ ១ សេចក្តីចម្រើននៃមោហៈ ១ មួយវិញទៀត បញ្ញាចក្ខុរបស់ភិក្ខុនោះ មិនចុះស៊ប់ក្នុងហេតុនិងមិនមែនហេតុដ៏ជ្រាលជ្រៅទាំងឡាយ ១។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ កាលបើឃើញច្បាស់នូវធម៌ ៤ យ៉ាងនេះក្នុងខ្លួន គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងធម៌ទាំងនេះថា «អាត្មាអញ តែងស៊ុតទ្រុឌចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយ»។ ធម៌នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាធម៌នាំឱ្យសាបសូន្យ។»

‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา จตฺตาโร ธมฺเม อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘น ปริหายามิ กุสเลหิ ธมฺเมหิ’. อปริหานเมตํ วุตฺตํ ภควตา. กตเม จตฺตาโร? ราคตนุตฺตํ, โทสตนุตฺตํ, โมหตนุตฺตํ, คมฺภีเรสุ โข ปนสฺส ฐานาฐาเนสุ ปญฺญาจกฺขุ กมติ. โย หิ โกจิ, อาวุโส, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา อิเม จตฺตาโร ธมฺเม อตฺตนิ สมนุปสฺสติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘น ปริหายามิ กุสเลหิ ธมฺเมหิ’. อปริหานเมตํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ កាលបើឃើញច្បាស់នូវធម៌ ៤ យ៉ាងនេះក្នុងខ្លួន គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងធម៌ទាំងនេះថា «អាត្មាអញ មិនស៊ុតទ្រុឌចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ»។ ធម៌នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាធម៌មិននាំឱ្យសាបសូន្យ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺភាពស្តើងស្តៅនៃរាគៈ ១ ភាពស្តើងស្តៅនៃទោសៈ ១ ភាពស្តើងស្តៅនៃមោហៈ ១ មួយវិញទៀត បញ្ញាចក្ខុរបស់ភិក្ខុនោះ តែងចុះស៊ប់ក្នុងហេតុនិងមិនមែនហេតុដ៏ជ្រាលជ្រៅទាំងឡាយ ១។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ កាលបើឃើញច្បាស់នូវធម៌ ៤ យ៉ាងនេះក្នុងខ្លួន គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងធម៌ទាំងនេះថា «អាត្មាអញ មិនស៊ុតទ្រុឌចាកកុសលធម៌ទាំងឡាយឡើយ»។ ធម៌នេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាធម៌មិននាំឱ្យសាបសូន្យឡើយ។» ទី៨។

๙. ภิกฺขุนีสุตฺตํ

៩. ភិក្ខុនីសូត្រ

๑๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อญฺญตรา ภิกฺขุนี อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, เยนยฺโย อานนฺโท เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน อยฺยสฺส อานนฺทสฺส ปาเท สิรสา วนฺท – ‘อิตฺถนฺนามา, ภนฺเต, ภิกฺขุนี อาพาธิกินี ทุกฺขิตา พาฬฺหคิลานา. สา อยฺยสฺส อานนฺทสฺส ปาเท สิรสา วนฺทตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘สาธุ กิร, ภนฺเต, อยฺโย อานนฺโท เยน ภิกฺขุนุปสฺสโย เยน สา ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. ‘‘เอวํ, อยฺเย’’ติ โข โส ปุริโส ตสฺสา ภิกฺขุนิยา ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ปุริโส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ –

១៥៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុនីម្នាក់ បានហៅបុរសម្នាក់មកប្រាប់ថា «នែបុរសដ៏ចម្រើន ចូរអ្នកមកនេះ ចូរចូលទៅរកព្រះអានន្ទជាម្ចាស់ ក្នុងទីដែលលោកគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ចូរថ្វាយបង្គំបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអានន្ទជាម្ចាស់ ដោយក្បាល តាមពាក្យរបស់យើងថា "បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ មានជំងឺ ទទួលទុក្ខវេទនា ឈឺធ្ងន់ណាស់ ភិក្ខុនីនោះ សូមថ្វាយបង្គំបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអានន្ទជាម្ចាស់ ដោយក្បាល"។ ហើយចូរពោលយ៉ាងនេះទៀតថា "បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន សូមព្រះអានន្ទជាម្ចាស់ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ និមន្តទៅកាន់ភិក្ខុនូបស្ស័យ ទៅរកភិក្ខុនីនោះ ក្នុងទីដែលនាងនៅនោះផងចុះ"»។ បុរសនោះ ទទួលពាក្យរបស់ភិក្ខុនីនោះថា «បពិត្រអ្នកស្រី យ៉ាងហ្នឹងហើយ» រួចក៏ចូលទៅរកព្រះអានន្ទមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអានន្ទមានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះបុរសនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះអានន្ទមានអាយុ នូវពាក្យនេះថា៖

‘‘อิตฺถนฺนามา, ภนฺเต, ภิกฺขุนี อาพาธิกินี ทุกฺขิตา พาฬฺหคิลานา. สา อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปาเท สิรสา วนฺทติ, เอวญฺจ วเทติ – ‘สาธุ กิร, ภนฺเต, อายสฺมา อานนฺโท เยน ภิกฺขุนุปสฺสโย เยน สา ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’’ติ. อธิวาเสสิ โข อายสฺมา อานนฺโท ตุณฺหีภาเวน.

«បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ភិក្ខុនីឈ្មោះនេះ មានជំងឺ ទទួលទុក្ខវេទនា ឈឺធ្ងន់ណាស់ នាងសូមថ្វាយបង្គំបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអានន្ទមានអាយុ ដោយក្បាល ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះទៀតថា "បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន សូមព្រះអានន្ទមានអាយុ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ និមន្តទៅកាន់ភិក្ខុនូបស្ស័យ ទៅរកភិក្ខុនីនោះ ក្នុងទីដែលនាងនៅនោះផងចុះ"»។ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏ទទួលនិមន្តដោយតុណ្ហីភាព។

อถ [Pg.463] โข อายสฺมา อานนฺโท นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ภิกฺขุนุปสฺสโย เยน สา ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข สา ภิกฺขุนี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวา สสีสํ ปารุปิตฺวา มญฺจเก นิปชฺชิ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน สา ภิกฺขุนี เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข อายสฺมา อานนฺโท ตํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจ –

លុះព្រឹកឡើង ព្រះអានន្ទមានអាយុ ស្លៀកស្បង់ ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ហើយនិមន្តទៅកាន់ភិក្ខុនូបស្ស័យ ទៅរកភិក្ខុនីនោះ។ ភិក្ខុនីនោះ បានឃើញព្រះអានន្ទមានអាយុ និមន្តមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ដណ្តប់ភួយគ្របទាំងក្បាល រួចដេកលើគ្រែ។ គ្រានោះឯង ព្រះអានន្ទមានអាយុ និមន្តចូលទៅរកភិក្ខុនីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះគង់ហើយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ភិក្ខុនីនោះថា៖

‘‘อาหารสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย อาหารํ นิสฺสาย. อาหาโร ปหาตพฺโพ. ตณฺหาสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย ตณฺหํ นิสฺสาย. ตณฺหา ปหาตพฺพา. มานสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย มานํ นิสฺสาย. มาโน ปหาตพฺโพ. เมถุนสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย. เมถุเน จ เสตุฆาโต วุตฺโต ภควตา.

«ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះអាហារ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យអាហារ ហើយលះបង់អាហារចេញ។ ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះតណ្ហា បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យតណ្ហា ហើយលះបង់តណ្ហាចេញ。 ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះមានះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យមានះ ហើយលះបង់មានះចេញ។ ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះមេថုန်ធម្ម ឯមេថုန်ធម្មនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាធម៌ត្រូវកាត់ផ្តាច់ស្ពានចោល។»

‘‘‘อาหารสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย อาหารํ นิสฺสาย. อาหาโร ปหาตพฺโพ’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภคินิ, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย. อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ. ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. โส อปเรน สมเยน อาหารํ นิสฺสาย อาหารํ ปชหติ. ‘อาหารสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย อาหารํ นิสฺสาย. อาหาโร ปหาตพฺโพ’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលពោលថា "ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះអាហារ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យអាហារ ហើយលះបង់អាហារចេញ" ដូច្នេះ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលប្អូនស្រី ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាដោយឧបាយខុសត្រូវ ហើយទើបសេពអាហារថា "អាហារនេះ មិនមែនសេពដើម្បីលេង មិនមែនដើម្បីស្រវឹង មិនមែនដើម្បីស្អិតស្អាង មិនមែនដើម្បីតុបតែងឡើយ គឺសេពគ្រាន់តែដើម្បីឱ្យកាយនេះតាំងនៅ ដើម្បីឱ្យជីវិតប្រព្រឹត្តទៅ ដើម្បីបន្ទសបង់នូវសេចក្តីលំបាក ដើម្បីអនុគ្រោះដល់ព្រហ្មចរិយធម៌ ដោយគិតថា អាត្មាអញ នឹងកំចាត់បង់នូវវេទនាចាស់ ផង មិនឱ្យវេទនាថ្មី កើតឡើងផង ការប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិតក្តី ភាពមិនមានទោសក្តី ការរស់នៅជាសុខក្តី នឹងមានដល់អាត្មាអញ"។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យតមក ក៏អាស្រ័យអាហារ ហើយលះបង់អាហារចេញ។ ពាក្យដែលពោលថា "ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះអាហារ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យអាហារ ហើយលះបង់អាហារចេញ" ដូច្នេះ គឺព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។»

‘‘‘ตณฺหาสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย ตณฺหํ นิสฺสาย. ตณฺหา ปหาตพฺพา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภคินิ, ภิกฺขุ สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! โส อปเรน สมเยน ตณฺหํ นิสฺสาย ตณฺหํ ปชหติ. ‘ตณฺหาสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย ตณฺหํ นิสฺสาย. ตณฺหา ปหาตพฺพา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលពោលថា "ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះតណ្ហា បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យតណ្ហា ហើយលះបង់តណ្ហាចេញ" ដូច្នេះ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលប្អូនស្រី ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងឮថា "ឮថា ភិក្ខុឈ្មោះនេះ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយบัญញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ"។ ភិក្ខុនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱហ្ន៎! ធ្វើម្តេចឡើយ អាត្មាអញ នឹងបានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះដែរ!"។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យតមក ក៏អាស្រ័យតណ្ហា ហើយលះបង់តណ្ហាចេញ។ ពាក្យដែលពោលថា "ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះតណ្ហា បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យតណ្ហា ហើយលះបង់តណ្ហាចេញ" ដូច្នេះ គឺព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។»

‘‘‘มานสมฺภูโต [Pg.464] อยํ, ภคินิ, กาโย มานํ นิสฺสาย. มาโน ปหาตพฺโพ’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภคินิ, ภิกฺขุ สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โส หิ นาม อายสฺมา อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ; กิมงฺคํ ปนาห’นฺติ! โส อปเรน สมเยน มานํ นิสฺสาย มานํ ปชหติ. ‘มานสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย มานํ นิสฺสาย. มาโน ปหาตพฺโพ’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ពាក្យដែលពោលថា "ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះមានះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យមានះ ហើយលះបង់មានះចេញ" ដូច្នេះ តើព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី ទើបពោលយ៉ាងនេះ? ម្នាលប្អូនស្រី ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងឮថា "ឮថា ភិក្ខុឈ្មោះនេះ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ"។ ភិក្ខុនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "លោកម្ចាស់នោះ បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះបាន ចុះហេត្រីឡើយ អាត្មាអញ នឹងមិនធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់បាន!"។ ភិក្ខុនោះ ក្នុងសម័យតមក ក៏អាស្រ័យមានះ ហើយលះបង់មានះចេញ។ ពាក្យដែលពោលថា "ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះមានះ បុគ្គលត្រូវអាស្រ័យមានះ ហើយលះបង់មានះចេញ" ដូច្នេះ គឺព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង ទើបពោលយ៉ាងនេះ។»

‘‘เมถุนสมฺภูโต อยํ, ภคินิ, กาโย. เมถุเน จ เสตุฆาโต วุตฺโต ภควตา’’ติ.

«ម្នាលប្អូនស្រី កាយនេះកើតឡើងព្រោះមេថုန်ធម្ម ឯមេថုန်ធម្មនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា ជាធម៌ត្រូវកាត់ផ្តាច់ស្ពានចោល។»

อถ โข สา ภิกฺขุนี มญฺจกา วุฏฺฐหิตฺวา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา, ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยาหํ เอวมกาสึ. ตสฺสา เม, ภนฺเต, อยฺโย อานนฺโท อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ, อายตึ สํวรายา’’ติ. ‘‘ตคฺฆ ตํ, ภคินิ, อจฺจโย อจฺจคมา, ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยา ตฺวํ เอวมกาสิ. ยโต จ โข ตฺวํ, ภคินิ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิ เหสา, ภคินิ, อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ อายตึ สํวรํ อาปชฺชตี’’ติ. นวมํ.

គ្រានោះឯង ភិក្ខុនីនោះ ក្រោកឡើងអំពីគ្រែ រៀបចំចីវរឆៀងស្មាម្ខាង រួចក្រាបចុះទៀបបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអានន្ទមានអាយុ ដោយក្បាល ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះអានន្ទមានអាយុ នូវពាក្យនេះថា «បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន ទោសបានគ្របសង្កត់ខ្ញុំព្រះករុណា ព្រោះតែភាពជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ វង្វេងវង្វាន់ មិនឈ្លាសវៃ ទើបខ្ញុំព្រះករុណាបានធ្វើ (កិរិយា) យ៉ាងនេះ។ បពិត្រព្រះតេជព្រះគុណដ៏ចម្រើន សូមព្រះអានន្ទជាម្ចាស់ ទទួលនូវទោស ដោយសេចក្តីជាទោស របស់ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ដើម្បីសេចក្តីសង្រួមតទៅផងចុះ»។ ព្រះអានន្ទតបថា «ម្នាលប្អូនស្រី អើពិតមែនហើយ ទោសបានគ្របសង្កត់នាង ព្រោះតែភាពជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ វង្វេងវង្វាន់ មិនឈ្លាសវៃ ទើបនាងបានធ្វើ (កិរិយា) យ៉ាងនេះ។ ម្នាលប្អូនស្រី កាលណានាងឃើញទោស ដោយសេចក្តីជាទោស ហើយធ្វើការកែខៃតាមធម៌ យើងក៏ទទួលនូវទោសនោះរបស់នាង។ ម្នាលប្អូនស្រី ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល តែងមានសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងនេះឯង គឺបុគ្គលណាឃើញទោស ដោយសេចក្តីជាទោស ហើយធ្វើការកែខៃតាមធម៌ ព្រមទាំងសង្រួមតទៅ»។ ទី៩។

๑๐. สุคตวินยสุตฺตํ

១០. សុគតវិនយសូត្រ

๑๖๐. ‘‘สุคโต วา, ภิกฺขเว, โลเก ติฏฺฐมาโน สุคตวินโย วา ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ.

១៦០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើព្រះសុគតក្តី វិន័យរបស់ព្រះសុគតក្តី នៅឋិតថេរក្នុងលោក ការនោះ គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន ដើម្បីអនុគ្រោះដល់លោក ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สุคโต? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร [Pg.465] ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. อยํ, ภิกฺขเว, สุคโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះព្រះសុគត តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតកើតឡើងក្នុងលោកនេះ ជាព្រះអរហន្ត ត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯងដោយប្រពៃ បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ យាងទៅល្អ ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ជាសាស្តានៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងហៅថា ព្រះសុគត។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สุคตวินโย? โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. อยํ, ภิกฺขเว, สุคตวินโย. เอวํ สุคโต วา, ภิกฺขเว, โลเก ติฏฺฐมาโน สุคตวินโย วา ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานนฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសុគតវិន័យ តើដូចម្តេច? ព្រះសុគតនោះ ទ្រង់សម្តែងធម៌ មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម មានសេចក្តីល្អក្នុងកណ្តាល មានសេចក្តីល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ទ្រង់ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌សព្វគ្រប់ បរិសុទ្ធស្អាត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សុគតវិន័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើព្រះសុគតក្តី សុគតវិន័យក្តី នៅឋិតថេរក្នុងលោកយ៉ាងនេះ ការឋិតថេរនោះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើនរូប ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោក ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។»

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ทุคฺคหิตํ สุตฺตนฺตํ ปริยาปุณนฺติ ทุนฺนิกฺขิตฺเตหิ ปทพฺยญฺชเนหิ. ทุนฺนิกฺขิตฺตสฺส, ภิกฺขเว, ปทพฺยญฺชนสฺส อตฺโถปิ ทุนฺนโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស ដើម្បីសេចក្តីអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងសាសនានេះ រៀនសូត្រសូត្រដែលខ្លួនកាន់យកមិនល្អ ដោយបទនិងព្យញ្ជនៈដែលដាក់ទុកមិនល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបទនិងព្យញ្ជនៈដែលដាក់ទុកមិនល្អហើយ សូម្បីតែអត្ថក៏រមែងយល់បានដោយលំបាក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ១ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស ដើម្បីសេចក្តីអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ทุพฺพจา โหนฺติ โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อกฺขมา อปฺปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนึ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយ ជាអ្នកប្រដៅក្រ ប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយដែលធ្វើឲ្យជាអ្នកប្រដៅក្រ ជាអ្នកមិនអត់ធន់ មិនទទួលយកពាក្យប្រដៅដោយគោរព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ២ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស ដើម្បីសេចក្តីអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เย เต ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา, เต น สกฺกจฺจํ สุตฺตนฺตํ ปรํ วาเจนฺติ. เตสํ อจฺจเยน ฉินฺนมูลโก สุตฺตนฺโต โหติ อปฺปฏิสรโณ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយណា ដែលជាពហុស្សូត ចេះចាំគម្ពីរ ធរទ្រង់ធម៌ ធរទ្រង់វិន័យ ធរទ្រង់មាតិកា ភិក្ខុទាំងនោះ មិនបានប្រាប់បង្រៀនសូត្រដល់អ្នកដទៃដោយគោរពឡើយ។ កាលបើភិក្ខុទាំងនោះអនិច្ចកម្មទៅ សូត្រក៏ដាច់ឫសគល់ គ្មានទីពឹងផ្អែកឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ៣ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស ដើម្បីសេចក្តីអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เถรา ภิกฺขู พาหุลิกา โหนฺติ สาถลิกา, โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา, ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา, น วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. สาปิ โหติ พาหุลิกา สาถลิกา, โอกฺกมเน ปุพฺพงฺคมา, ปวิเวเก นิกฺขิตฺตธุรา, น วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส สมฺโมสาย อนฺตรธานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ ជាអ្នកច្រើនដោយបច្ច័យ ជាអ្នកធូរថយ ជាប្រធានក្នុងការធ្លាក់ចុះ ដាក់ធុរៈក្នុងវិវេក មិនប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ពួកជនជាខាងក្រោយរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏យកតម្រាប់តាម។ ពួកជនជាខាងក្រោយនោះ ក៏ក្លាយជាអ្នកច្រើនដោយបច្ច័យ ជាអ្នកធូរថយ ជាប្រធានក្នុងការធ្លាក់ចុះ ដាក់ធុរៈក្នុងវិវេក មិនប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ៤ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស ដើម្បីសេចក្តីអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស ដើម្បីសេចក្តីអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘จตฺตาโรเม[Pg.466], ภิกฺขเว, ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สุคฺคหิตํ สุตฺตนฺตํ ปริยาปุณนฺติ สุนิกฺขิตฺเตหิ ปทพฺยญฺชเนหิ. สุนิกฺขิตฺตสฺส, ภิกฺขเว, ปทพฺยญฺชนสฺส อตฺโถปิ สุนโย โหติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតថេរ ដើម្បីកុំឲ្យវិនាស ដើម្បីកុំឲ្យអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងសាសនានេះ រៀនសូត្រសូត្រដែលខ្លួនកាន់យកល្អ ដោយបទនិងព្យញ្ជនៈដែលដាក់ទុកល្អ。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបទនិងព្យញ្ជនៈដែលដាក់ទុកល្អហើយ សូម្បីតែអត្ថក៏រមែងយល់បានដោយងាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ១ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតថេរ ដើម្បីកុំឲ្យវិនាស ដើម្បីកុំឲ្យអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู สุวจา โหนฺติ โสวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ขมา ปทกฺขิณคฺคาหิโน อนุสาสนึ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយ ជាអ្នកប្រដៅងាយ ប្រកបដោយធម៌ទាំងឡាយដែលធ្វើឲ្យជាអ្នកប្រដៅងាយ ជាអ្នកអត់ធន់ ទទួលយកពាក្យប្រដៅដោយគោរព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ២ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតថេរ ដើម្បីកុំឲ្យវិនាស ដើម្បីកុំឲ្យអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เย เต ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา, เต สกฺกจฺจํ สุตฺตนฺตํ ปรํ วาเจนฺติ. เตสํ อจฺจเยน นจฺฉินฺนมูลโก สุตฺตนฺโต โหติ สปฺปฏิสรโณ. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុទាំងឡាយណា ដែលជាពហុស្សូត ចេះចាំគម្ពីរ ធរទ្រង់ធម៌ ធរទ្រង់វិន័យ ធរទ្រង់មាតិកា ភិក្ខុទាំងនោះ តែងប្រាប់បង្រៀនសូត្រដល់អ្នកដទៃដោយគោរព។ កាលបើភិក្ខុទាំងនោះអនិច្ចកម្មទៅ សូត្រក៏មិនដាច់ឫសគល់ មានទីពឹងផ្អែក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ៣ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតថេរ ដើម្បីកុំឲ្យវិនាស ដើម្បីកុំឲ្យអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, เถรา ภิกฺขู น พาหุลิกา โหนฺติ น สาถลิกา, โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา, ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. สาปิ โหติ น พาหุลิกา น สาถลิกา, โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา, ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ ธมฺโม สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ธมฺมา สทฺธมฺมสฺส ฐิติยา อสมฺโมสาย อนนฺตรธานาย สํวตฺตนฺตี’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយ មិនមែនជាអ្នកច្រើនដោយបច្ច័យ មិនមែនជាអ្នកធូរថយ ដាក់ធុរៈក្នុងការធ្លាក់ចុះ ជាប្រធានក្នុងវិវេក តែងប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ពួកជនជាខាងក្រោយរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏យកតម្រាប់តាម។ ពួកជនជាខាងក្រោយនោះ ក៏មិនមែនជាអ្នកច្រើនដោយបច្ច័យ មិនមែនជាអ្នកធូរថយ ដាក់ធុរៈក្នុងការធ្លាក់ចុះ ជាប្រធានក្នុងវិវេក តែងប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីដល់ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាធម៌ទី ៤ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតថេរ ដើម្បីកុំឲ្យវិនាស ដើម្បីកុំឲ្យអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតថេរ ដើម្បីកុំឲ្យវិនាស ដើម្បីកុំឲ្យអន្តរធាននៃព្រះសទ្ធម្ម។» ចប់ ទី១០។

อินฺทฺริยวคฺโค ปฐโม.

ឥន្ទ្រិយវគ្គ ទី១។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

อินฺทฺริยานิ สทฺธา ปญฺญา, สติ สงฺขานปญฺจมํ;

กปฺโป โรโค ปริหานิ, ภิกฺขุนี สุคเตน จาติ.

និយាយអំពីឥន្ទ្រិយ សទ្ធា បញ្ញា សតិ និងសង្ខារជាគម្រប់៥ កប្ប រោគ បរិហានិ ភិក្ខុនី និងព្រះសុគត។

(๑๗) ๒. ปฏิปทาวคฺโค

(១៧) ២. បដិបទាវគ្គ

๑. สํขิตฺตสุตฺตํ

១. សង្ខិត្តសូត្រ

๑๖๑. ‘‘จตสฺโส [Pg.467] อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา – อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปฏิปทา’’ติ. ปฐมํ.

១៦១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទាទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១, ទុក្ខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា ១, សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១, សុខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទាទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទី១។

๒. วิตฺถารสุตฺตํ

២. វិត្ថារសូត្រ

๑๖๒. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา.

១៦២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទាទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១, ទុក្ខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា ១, សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១, សុខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា ១។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปกติยาปิ ติพฺพราคชาติโก โหติ, อภิกฺขณํ ราคชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ ติพฺพโทสชาติโก โหติ, อภิกฺขณํ โทสชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ ติพฺพโมหชาติโก โหติ, อภิกฺขณํ โมหชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ มุทูนิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ มุทุตฺตา ทนฺธํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដោយប្រក្រតី ជាអ្នកមានរាគៈខ្លាំងក្លា តែងសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីគំនិតរាគៈរឿយៗ។ ដោយប្រក្រតី ជាអ្នកមានទោសៈខ្លាំងក្លា តែងសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីទោសៈរឿយៗ។ ដោយប្រក្រតី ជាអ្នកមានមោហៈខ្លាំងក្លា តែងសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីមោហៈរឿយៗ។ ឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះ របស់បុគ្គលនោះ តែងប្រាកដឡើងជាឥន្ទ្រិយទន់ខ្សោយ គឺសទ្ធិន្ទ្រិយ វីរិយិន្ទ្រិយ សតិន្ទ្រិយ សមាធិន្ទ្រិយ បញ្ញិន្ទ្រិយ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះទន់ខ្សោយ ទើបដល់នូវអានន្តរិយធម៌ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយយឺតយូរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปกติยาปิ ติพฺพราคชาติโก โหติ, อภิกฺขณํ ราคชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ ติพฺพโทสชาติโก โหติ, อภิกฺขณํ โทสชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ ติพฺพโมหชาติโก โหติ, อภิกฺขณํ โมหชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ อธิมตฺตานิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ อธิมตฺตตฺตา ขิปฺปํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទុក្ខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដោយប្រក្រតី ជាអ្នកមានរាគៈខ្លាំងក្លា តែងសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីគំនិតរាគៈរឿយៗ។ ដោយប្រក្រតី ជាអ្នកមានទោសៈខ្លាំងក្លា តែងសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីទោសៈរឿយៗ។ ដោយប្រក្រតី ជាអ្នកមានមោហៈខ្លាំងក្លា តែងសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីមោហៈរឿយៗ។ ឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះ របស់បុគ្គលនោះ តែងប្រាកដឡើងជាឥន្ទ្រិយដ៏មុតមាំ គឺសទ្ធិន្ទ្រិយ វីរិយិន្ទ្រិយ សតិន្ទ្រិយ សមាធិន្ទ្រិយ បញ្ញិន្ទ្រិយ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះមុតមាំ ទើបដល់នូវអានន្តរិយធម៌ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទុក្ខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปกติยาปิ น ติพฺพราคชาติโก โหติ, นาภิกฺขณํ ราคชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ [Pg.468] ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ น ติพฺพโทสชาติโก โหติ, นาภิกฺขณํ โทสชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ น ติพฺพโมหชาติโก โหติ, นาภิกฺขณํ โมหชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ มุทูนิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ…เป… ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ มุทุตฺตา ทนฺธํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដោយប្រក្រតី មិនមែនជាអ្នកមានរាគៈខ្លាំងក្លាឡើយ មិនសូវសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីគំនិតរាគៈរឿយៗទេ។ ដោយប្រក្រតី មិនមែនជាអ្នកមានទោសៈខ្លាំងក្លាឡើយ មិនសូវសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីទោសៈរឿយៗទេ។ ដោយប្រក្រតី មិនមែនជាអ្នកមានមោហៈខ្លាំងក្លាឡើយ មិនសូវសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីមោហៈរឿយៗទេ។ ឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះ របស់បុគ្គលនោះ តែងប្រាកដឡើងជាឥន្ទ្រិយទន់ខ្សោយ គឺសទ្ធិន្ទ្រិយ។ប។ បញ្ញិន្ទ្រិយ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះទន់ខ្សោយ ទើបដល់នូវអានន្តរិយធម៌ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយយឺតយូរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปกติยาปิ น ติพฺพราคชาติโก โหติ, นาภิกฺขณํ ราคชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ น ติพฺพโทสชาติโก โหติ, นาภิกฺขณํ โทสชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปกติยาปิ น ติพฺพโมหชาติโก โหติ, นาภิกฺขณํ โมหชํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ อธิมตฺตานิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ อธิมตฺตตฺตา ขิปฺปํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปฏิปทา’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសុខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដោយប្រក្រតី មិនមែនជាអ្នកមានរាគៈខ្លាំងក្លាឡើយ មិនសូវសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីគំនិតរាគៈរឿយៗទេ។ ដោយប្រក្រតី មិនមែនជាអ្នកមានទោសៈខ្លាំងក្លាឡើយ មិនសូវសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីទោសៈរឿយៗទេ។ ដោយប្រក្រតី មិនមែនជាអ្នកមានមោហៈខ្លាំងក្លាឡើយ មិនសូវសោយទុក្ខនិងទោមនស្សដែលកើតអំពីមោហៈរឿយៗទេ។ ឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះ របស់បុគ្គលនោះ តែងប្រាកដឡើងជាឥន្ទ្រិយដ៏មុតមាំ គឺសទ្ធិន្ទ្រិយ វីរិយិន្ទ្រិយ សតិន្ទ្រិយ សមាធិន្ទ្រិយ បញ្ញិន្ទ្រិយ។ បុគ្គលនោះ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះមុតមាំ ទើបដល់នូវអានន្តរិយធម៌ ដើម្បីអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទាទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទី២។

๓. อสุภสุตฺตํ

៣. អសុភសូត្រ

๑๖๓. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา.

១៦៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទាទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១, ទុក្ខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា ១, សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១, សុខាបដិបទា ខិប្ពាភិញ្ញា ១។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรติสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี; มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ มุทูนิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ มุทุตฺตา ทนฺธํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទុក្ខាបដិបទាទន្ធាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវធម៌ថាមិនល្អក្នុងកាយ មានសញ្ញាថារបួសគួរខ្ពើមក្នុងអាហារ មានសញ្ញាថាមិនគួរត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវធម៌ថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង មួយវិញទៀត មរណសញ្ញា ក៏ជាធម្មជាតិដែលភិក្ខុនោះបានតម្កល់ទុកល្អហើយក្នុងសន្តាន។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខពលៈ ៥ នេះហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាពលៈ ហិរិពលៈ ឱត្តប្បពលៈ វីរិយពលៈ បញ្ញាពលៈ។ ឥន្ទ្រិយ ៥ នេះ តែងប្រាកដដល់ភិក្ខុនោះដោយសភាពទន់ខ្សោយ គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ វីរិយិន្រ្ទិយ សតិន្រ្ទិយ សមាធិន្រ្ទិយ បញ្ញិន្រ្ទិយ។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះទន់ខ្សោយ ភិក្ខុនោះទើបដល់នូវអនន្តរិយសមាធិ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយយឺតយូរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទុក្ខាបដិបទាទន្ធាភិញ្ញា។

‘‘กตมา [Pg.469] จ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรติสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี; มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ…เป… ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ อธิมตฺตานิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ…เป… ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ อธิมตฺตตฺตา ขิปฺปํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទុក្ខាបដិបទាខិប្បាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវធម៌ថាមិនល្អក្នុងកាយ មានសញ្ញាថារបួសគួរខ្ពើមក្នុងអាហារ មានសញ្ញាថាមិនគួរត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង ពិចារណាឃើញរឿយៗ នូវធម៌ថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង មួយវិញទៀត មរណសញ្ញា ក៏ជាធម្មជាតិដែលភិក្ខុនោះបានតម្កល់ទុកល្អហើយក្នុងសន្តាន។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខពលៈ ៥ នេះហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាពលៈ...។ប... បញ្ញាពលៈ។ ឥន្ទ្រិយ ៥ នេះ តែងប្រាកដដល់ភិក្ខុនោះដោយសភាពក្លៀវក្លា គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ...។ប... បញ្ញិន្រ្ទិយ។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះក្លៀវក្លា ភិក្ខុនោះទើបដល់នូវអនន្តរិយសមាធិ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទុក្ខាបដិបទាខិប្បាភិញ្ញា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา? อิธ ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ…เป… ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ มุทูนิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ…เป… ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ มุทุตฺตา ทนฺธํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសុខាបដិបទាទន្ធាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីវិវេក ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈអស់ទៅ ភិក្ខុនោះក៏ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិផូរផង់ក្នុងសន្តាន ធ្វើចិត្តឲ្យជាធម្មជាតិឯកគ្គតា គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខៈ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង ភិក្ខុនោះក៏ប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ តែងទទួលរងនូវសុខៈដោយនាមកាយ ព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរនូវបុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាននោះថា បុគ្គលដែលប្រកបដោយឧបេក្ខា មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ ដូច្នេះ ភិក្ខុនោះក៏ចូលកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះលះបង់នូវសុខៈផង លះបង់នូវទុក្ខៈផង ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុនផង ភិក្ខុនោះក៏ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខពលៈ ៥ នេះហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាពលៈ...។ប... បញ្ញាពលៈ។ ឥន្ទ្រិយ ៥ នេះ តែងប្រាកដដល់ភិក្ខុនោះដោយសភាពទន់ខ្សោយ គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ...។ប... បញ្ញិន្រ្ទិយ។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះទន់ខ្សោយ ភិក្ខុនោះទើបដល់នូវអនន្តរិយសមាធិ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយយឺតយូរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សុខាបដិបទាទន្ធាភិញ្ញា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ อธิมตฺตานิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ อธิมตฺตตฺตา ขิปฺปํ อานนฺตริยํ ปาปุณาติ อาสวานํ ขยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปฏิปทา’’ติ. ตติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសុខាបដិបទាខិប្បាភិញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន...។ប... ទុតិយជ្ឈាន...។ប... តតិយជ្ឈាន...។ប... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខពលៈ ៥ នេះហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាពលៈ ហិរិពលៈ ឱត្តប្បពលៈ វីរិយពលៈ បញ្ញាពលៈ។ ឥន្ទ្រិយ ៥ នេះ តែងប្រាកដដល់ភិក្ខុនោះដោយសភាពក្លៀវក្លា គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ វីរិយិន្រ្ទិយ សតិន្រ្ទិយ សមាធិន្រ្ទិយ បញ្ញិន្រ្ទិយ។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយទាំង ៥ នេះក្លៀវក្លា ភិក្ខុនោះទើបដល់នូវអនន្តរិយសមាធិ ដើម្បីការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយដោយឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបដិបទា ៤ យ៉ាង។ ចប់ សូត្រទី៣។

๔. ปฐมขมสุตฺตํ

៤. បឋមខមសូត្រ

๑๖๔. ‘‘จตสฺโส [Pg.470] อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? อกฺขมา ปฏิปทา, ขมา ปฏิปทา, ทมา ปฏิปทา, สมา ปฏิปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อกฺขมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อกฺโกสนฺตํ ปจฺจกฺโกสติ, โรสนฺตํ ปฏิโรสติ, ภณฺฑนฺตํ ปฏิภณฺฑติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อกฺขมา ปฏิปทา.

១៦៤. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះមាន ៤ យ៉ាង។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអក្ខមាបដិបទា ខមាបដិបទា ទមាបដិបទា សមាបដិបទា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអក្ខមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងជេរតបចំពោះបុគ្គលដែលជេរខ្លួន តែងខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹងខ្លួន តែងឈ្លោះតបចំពោះបុគ្គលដែលឈ្លោះខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អក្ខមាបដិបទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ขมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อกฺโกสนฺตํ น ปจฺจกฺโกสติ, โรสนฺตํ น ปฏิโรสติ, ภณฺฑนฺตํ น ปฏิภณฺฑติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ขมา ปฏิปทา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះខមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនជេរតបចំពោះបុគ្គលដែលជេរខ្លួន មិនខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹងខ្លួន មិនឈ្លោះតបចំពោះបុគ្គលដែលឈ្លោះខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ខមាបដិបទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ; จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ มนินฺทฺริยํ; มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทมา ปฏิปทา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ អភិជ្ឈានិងទោមនស្ស ដែលជាអកុសលធម៌ដ៏លាមក តែងតែហូរហៀរចូលទៅកាន់ភិក្ខុដែលមិនសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយណា ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមនូវចក្ខុន្ទ្រិយនោះ តែងរក្សានូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួមក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ជញ្ជក់រសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈដោយកាយ... ដឹងច្បាស់នូវធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ អភិជ្ឈានិងទោមនស្ស ដែលជាអកុសលធម៌ដ៏លាមក តែងតែហូរហៀរចូលទៅកាន់ភិក្ខុដែលមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយណា ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនោះ តែងរក្សានូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួមក្នុងមនិន្ទ្រិយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទមាបដិបទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ สเมติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ; อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ สเมติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมา ปฏิปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปฏิปทา’’ติ. จตุตฺถํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនព្រមទទួលយកនូវកាមវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបភាព ឲ្យដល់នូវការមិនកើតតទៅទៀត មិនព្រមទទួលយកនូវព្យាបាទវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ...។ប... មិនព្រមទទួលយកនូវវិហឹសាវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ... មិនព្រមទទួលយកនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងរឿយៗ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបភាព ឲ្យដល់នូវការមិនកើតតទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សមាបដិបទា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបដិបទា ៤ យ៉ាង។ ចប់ សូត្រទី៤។

๕. ทุติยขมสุตฺตํ

៥. ទុតិយខមសូត្រ

๑๖๕. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? อกฺขมา ปฏิปทา, ขมา ปฏิปทา, ทมา ปฏิปทา, สมา ปฏิปทา.

១៦៥. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះមាន ៤ យ៉ាង។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺអក្ខមាបដិបទា ខមាបដិបទា ទមាបដិបទា សមាបដិបទា។

‘‘กตมา [Pg.471] จ, ภิกฺขเว, อกฺขมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อกฺขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อนธิวาสกชาติโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อกฺขมา ปฏิปทา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអក្ខមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនអត់ធន់ចំពោះត្រជាក់ ក្តៅ ស្រេក ឃ្លាន ចំពោះការប៉ះពាល់នៃរបោម មូស ខ្យល់ កំដៅថ្ងៃ និងពស់តូចធំ មិនអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីដែលគេនិយាយអាក្រក់ និយាយមកមិនពីរោះ ជាអ្នកមានសភាពមិនអត់ទ្រាំចំពោះវេទនាទាំងឡាយដែលកើតឡើងក្នុងកាយ ជាទុក្ខវេទនាខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ចង្រ្គង មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត នាំឲ្យបាត់បង់ជីវិតបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អក្ខមាបដិបទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ขมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย, ฑํสมกสวาตาตปสรีสปสมฺผสฺสานํ ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสกชาติโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ขมา ปฏิปทา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះខមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះត្រជាក់ ក្តៅ ស្រេក ឃ្លាន ចំពោះការប៉ះពាល់នៃរបោម មូស ខ្យល់ កំដៅថ្ងៃ និងពស់តូចធំ អត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីដែលគេនិយាយអាក្រក់ និយាយមកមិនពីរោះ ជាអ្នកមានសភាពអត់ទ្រាំចំពោះវេទនាទាំងឡាយដែលកើតឡើងក្នុងកាយ ជាទុក្ខវេទនាខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ចង្រ្គង មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត នាំឲ្យបាត់បង់ជីវិតបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ខមាបដិបទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ…เป… โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี; ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ มนินฺทฺริยํ; มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทมา ปฏิปทา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះទមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត...។ប... ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ជញ្ជក់រសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈដោយកាយ... ដឹងច្បាស់នូវធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ អភិជ្ឈានិងទោមនស្ស ដែលជាអកុសលធម៌ដ៏លាមក តែងតែហូរហៀរចូលទៅកាន់ភិក្ខុដែលមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយនោះ ព្រោះហេតុមិនសង្រួមមនិន្ទ្រិយណា ភិក្ខុនោះក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមនូវមនិន្ទ្រិយនោះ តែងរក្សានូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវសេចក្តីសង្រួមក្នុងមនិន្ទ្រិយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ទមាបដិបទា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ สเมติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ, อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ…เป… อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ… อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ สเมติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมา ปฏิปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปฏิปทา’’ติ. ปญฺจมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសមាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនព្រមទទួលយកនូវកាមវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបភាព ឲ្យដល់នូវការមិនកើតតទៅទៀត មិនព្រមទទួលយកនូវព្យាបាទវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ...។ប... មិនព្រមទទួលយកនូវវិហឹសាវិតក្កៈដែលកើតឡើងហើយ... មិនព្រមទទួលយកនូវអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងរឿយៗ តែងលះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានបែបភាព ឲ្យដល់នូវការមិនកើតតទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សមាបដិបទា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាបដិបទា ៤ យ៉ាង។ ចប់ សូត្រទី៥។

๖. อุภยสุตฺตํ

៦. ឧភយសូត្រ

๑๖๖. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา.

១៦៦. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះមាន ៤ យ៉ាង។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺទុក្ខាបដិបទាទន្ធាភិញ្ញា ទុក្ខាបដិបទាខិប្បាភិញ្ញា សុខាបដិបទាទន្ធាភិញ្ញា សុខាបដិបទាខិប្បាភិញ្ញា។

‘‘ตตฺร[Pg.472], ภิกฺขเว, ยายํ ปฏิปทา ทุกฺขา ทนฺธาภิญฺญา, อยํ, ภิกฺขเว, ปฏิปทา อุภเยเนว หีนา อกฺขายติ. ยมฺปายํ ปฏิปทา ทุกฺขา, อิมินาปายํ หีนา อกฺขายติ; ยมฺปายํ ปฏิปทา ทนฺธา, อิมินาปายํ หีนา อกฺขายติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฏิปทา อุภเยเนว หีนา อกฺขายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបដិបទាទាំង ៤ នោះ បដិបទាណាដែលលំបាក ទាំងដឹងបានយឺតយូរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះ តថាគតហៅថាថោកទាប ដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាង។ មួយវិញទៀត ព្រោះបដិបទានេះលំបាក ហេតុនោះទើបហៅថាថោកទាប មួយវិញទៀត ព្រោះបដិបទានេះយឺតយូរ ហេតុនោះទើបហៅថាថោកទាប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះ តថាគតហៅថាថោកទាប ដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនេះឯង។

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยายํ ปฏิปทา ทุกฺขา ขิปฺปาภิญฺญา, อยํ, ภิกฺขเว, ปฏิปทา ทุกฺขตฺตา หีนา อกฺขายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបដិបទាទាំង ៤ នោះ បដិបទាណាដែលលំបាក តែដឹងបានរហ័ស ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះ តថាគតហៅថាថោកទាប ព្រោះតែសេចក្តីលំបាក។

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยายํ ปฏิปทา สุขา ทนฺธาภิญฺญา, อยํ, ภิกฺขเว, ปฏิปทา ทนฺธตฺตา หีนา อกฺขายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបដិបទាទាំង ៤ នោះ បដិបទាណាដែលស្រួល តែដឹងបានយឺតយូរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះ តថាគតហៅថាថោកទាប ព្រោះតែសេចក្តីយឺតយូរ។

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยายํ ปฏิปทา สุขา ขิปฺปาภิญฺญา, อยํ, ภิกฺขเว, ปฏิปทา อุภเยเนว ปณีตา อกฺขายติ. ยมฺปายํ ปฏิปทา สุขา, อิมินาปายํ ปณีตา อกฺขายติ; ยมฺปายํ ปฏิปทา ขิปฺปา, อิมินาปายํ ปณีตา อกฺขายติ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฏิปทา อุภเยเนว ปณีตา อกฺขายติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส ปฏิปทา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបដិបទាទាំង ៤ នោះ បដិបទាណាដែលជាសុខបដិបទា ហើយមានការដឹងបានរហ័ស ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះ តថាគតពោលថាជាបដិបទាដ៏ប្រសើរ ដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាង។ ដោយហេតុថា បដិបទានេះជាសុខបដិបទា ហេតុនោះ ទើបបដិបទានេះ តថាគតពោលថាជាបដិបទាដ៏ប្រសើរ។ ដោយហេតុថា បដិបទានេះមានការដឹងបានរហ័ស ហេតុនោះ ទើបបដិបទានេះ តថាគតពោលថាជាបដិបទាដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទានេះ តថាគតពោលថាជាបដិបទាដ៏ប្រសើរ ដោយហេតុទាំងពីរយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បដិបទាទាំងឡាយ ៤ នេះឯង»។ ចប់ ទី៦។

๗. มหาโมคฺคลฺลานสุตฺตํ

៧. មហាមោគ្គល្លានសូត្រ

๑๖๗. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยนายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา มหาโมคฺคลฺลาเนน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ –

១៦៧. គ្រានោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ បានចូលទៅរកព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តមានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុថា៖

‘‘จตสฺโส อิมา, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา. อิมา โข, อาวุโส, จตสฺโส ปฏิปทา[Pg.473]. อิมาสํ, อาวุโส, จตุนฺนํ ปฏิปทานํ กตมํ เต ปฏิปทํ อาคมฺม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺต’’นฺติ?

«ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន បដិបទាទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ ទុក្ខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១។ ម្នាលអាវុសោ បដិបទាទាំងឡាយមាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងបដិបទាទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ចិត្តរបស់លោក រួចចាកអាសវៈទាំងឡាយ មិនប្រកាន់មាំ ព្រោះអាស្រ័យបដិបទាណា?»

‘‘จตสฺโส อิมา, อาวุโส สาริปุตฺต, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา. อิมา โข, อาวุโส, จตสฺโส ปฏิปทา[Pg.473]. อิมาสํ, อาวุโส, จตุนฺนํ ปฏิปทานํ ยายํ ปฏิปทา ทุกฺขา ขิปฺปาภิญฺญา, อิมํ เม ปฏิปทํ อาคมฺม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺต’’นฺติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត បដិបទាទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ ទុក្ខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១។ ម្នាលអាវុសោ បដិបទាទាំងឡាយមាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងបដិបទាទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ចិត្តរបស់ខ្ញុំ រួចចាកអាសវៈទាំងឡាយ មិនប្រកាន់មាំ ព្រោះអាស្រ័យបដិបទាណាដែលជាទុក្ខាបដិបទា ហើយមានការដឹងបានរហ័ស នេះឯង»។ ចប់ ទី៧។

๘. สาริปุตฺตสุตฺตํ

៨. សារីបុត្តសូត្រ

๑๖๘. อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ –

១៦៨. គ្រានោះឯង ព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ បានចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះសារីបុត្តមានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះសារីបុត្តមានអាយុថា៖

‘‘จตสฺโส อิมา, อาวุโส สาริปุตฺต, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา. อิมา โข, อาวุโส, จตสฺโส ปฏิปทา. อิมาสํ, อาวุโส, จตุนฺนํ ปฏิปทานํ กตมํ เต ปฏิปทํ อาคมฺม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺต’’นฺติ?

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត បដិបទាទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ ទុក្ខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១។ ម្នាលអាវុសោ បដិបទាទាំងឡាយមាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ ចុះក្នុងបដិបទាទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ចិត្តរបស់លោក រួចចាកអាសវៈទាំងឡាយ មិនប្រកាន់មាំ ព្រោះអាស្រ័យបដិបទាណា?»

‘‘จตสฺโส อิมา, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, ปฏิปทา. กตมา จตสฺโส? ทุกฺขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, ทุกฺขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา, สุขา ปฏิปทา ขิปฺปาภิญฺญา. อิมา โข, อาวุโส, จตสฺโส ปฏิปทา. อิมาสํ, อาวุโส, จตุนฺนํ ปฏิปทานํ ยายํ ปฏิปทา สุขา ขิปฺปาภิญฺญา, อิมํ เม ปฏิปทํ อาคมฺม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺต’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន បដិបទាទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង。 បដិបទា ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ ទុក្ខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ១ សុខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា ១។ ម្នាលអាវុសោ បដិបទាទាំងឡាយមាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ ក្នុងបដិបទាទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ចិត្តរបស់ខ្ញុំ រួចចាកអាសវៈទាំងឡាយ មិនប្រកាន់មាំ ព្រោះអាស្រ័យបដិបទាណាដែលជាសុខាបដិបទា ហើយមានការដឹងបានរហ័ស នេះឯង»។ ចប់ ទី៨។

๙. สสงฺขารสุตฺตํ

៩. សសង្ខារសូត្រ

๑๖๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทิฏฺเฐว ธมฺเม สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทิฏฺเฐว ธมฺเม อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล กายสฺส เภทา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ.

១៦៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គឺបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះ ជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះ ជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះ ជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทิฏฺเฐว ธมฺเม สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรติสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี. มรณสญฺญา [Pg.474] โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ อธิมตฺตานิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ อธิมตฺตตฺตา ทิฏฺเฐว ธมฺเม สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทิฏฺเฐว ธมฺเม สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញថារាងកាយមិនស្អាត ១ មានសេចក្តីសំគាល់ក្នុងអាហារថាជារបស់គួរខ្ពើម ១ មានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនគួរត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង ១ ពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង ១។ មួយវិញទៀត មរណសញ្ញា តែងតាំងឡើងខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងសន្តានរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខកម្លាំង ៥ យ៉ាងនេះ ហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាកម្លាំង ១ ហិរិកម្លាំង ១ ឱត្តប្បកម្លាំង ១ វីរិយកម្លាំង ១ បញ្ញាកម្លាំង ១។ ឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះ តែងកើតឡើងយ៉ាងក្លៀវក្លាដល់ភិក្ខុនោះ គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ ១ វីរិយិន្រ្ទិយ ១ សតិន្រ្ទិយ ១ សមាធិន្រ្ទិយ ១ បញ្ញិន្រ្ទិយ ១។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះមានសភាពក្លៀវក្លា ភិក្ខុនោះទើបជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กายสฺส เภทา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อสุภานุปสฺสี กาเย วิหรติ, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญี, สพฺพโลเก อนภิรติสญฺญี, สพฺพสงฺขาเรสุ อนิจฺจานุปสฺสี. มรณสญฺญา โข ปนสฺส อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตา โหติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ มุทูนิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ, วีริยินฺทฺริยํ, สตินฺทฺริยํ, สมาธินฺทฺริยํ, ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ มุทุตฺตา กายสฺส เภทา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กายสฺส เภทา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពិចារណាឃើញថារាងកាយមិនស្អាត ១ មានសេចក្តីសំគាល់ក្នុងអាហារថាជារបស់គួរខ្ពើម ១ មានសេចក្តីសំគាល់ថាមិនគួរត្រេកអរក្នុងលោកទាំងពួង ១ ពិចារណាឃើញថាមិនទៀងក្នុងសង្ខារទាំងពួង ១។ មួយវិញទៀត មរណសញ្ញា តែងតាំងឡើងខ្ជាប់ខ្ជួនក្នុងសន្តានរបស់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខកម្លាំង ៥ យ៉ាងនេះ ហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាកម្លាំង ១ ហិរិកម្លាំង ១ ឱត្តប្បកម្លាំង ១ វីរិយកម្លាំង ១ បញ្ញាកម្លាំង ១។ ឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះ តែងកើតឡើងយ៉ាងទន់ខ្សោយដល់ភិក្ខុនោះ គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ ១ វីរិយិន្រ្ទិយ ១ សតិន្រ្ទិយ ១ សមាធិន្រ្ទិយ ១ បញ្ញិន្រ្ទិយ ១។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះមានសភាពទន់ខ្សោយ ភិក្ខុនោះទើបជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាសសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทิฏฺเฐว ธมฺเม อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ…เป… ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ อธิมตฺตานิ ปาตุภวนฺติ – สทฺธินฺทฺริยํ…เป… ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ อธิมตฺตตฺตา ทิฏฺเฐว ธมฺเม อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทิฏฺเฐว ธมฺเม อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន... ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខកម្លាំង ៥ យ៉ាងនេះ ហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាកម្លាំង... បញ្ញាកម្លាំង។ ឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះ តែងកើតឡើងយ៉ាងក្លៀវក្លាដល់ភិក្ខុនោះ គឺសទ្ធិន្រ្ទិយ... បញ្ញិន្រ្ទិយ។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះមានសភាពក្លៀវក្លា ភិក្ខុនោះទើបជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងបច្ចុប្បន្ន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กายสฺส เภทา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อิมานิ ปญฺจ เสขพลานิ อุปนิสฺสาย วิหรติ – สทฺธาพลํ, หิริพลํ, โอตฺตปฺปพลํ, วีริยพลํ, ปญฺญาพลํ. ตสฺสิมานิ ปญฺจินฺทฺริยานิ…เป… ปญฺญินฺทฺริยํ. โส อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อินฺทฺริยานํ มุทุตฺตา กายสฺส เภทา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กายสฺส เภทา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន... ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងអាស្រ័យនូវសេក្ខកម្លាំង ៥ យ៉ាងនេះ ហើយរស់នៅ គឺសទ្ធាកម្លាំង ១ ហិរិកម្លាំង ១ ឱត្តប្បកម្លាំង ១ វីរិយកម្លាំង ១ បញ្ញាកម្លាំង ១។ ឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះ... បញ្ញិន្រ្ទិយ តែងកើតឡើងយ៉ាងទន់ខ្សោយដល់ភិក្ខុនោះ។ ព្រោះតែឥន្ទ្រិយ ៥ យ៉ាងនេះមានសភាពទន់ខ្សោយ ភិក្ខុនោះទើបជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអសង្ខារបរិនិព្វាយី ក្នុងកាលខាងមុខបន្ទាប់ពីបែកធ្លាយរាងកាយទៅ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក»។ ចប់ ទី៩។

๑๐. ยุคนทฺธสุตฺตํ

១០. យុគនទ្ធសូត្រ

๑๗๐. เอวํ [Pg.475] เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. ตตฺร โข อายสฺมา อานนฺโท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

១៧០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះអានន្ទមានអាយុ គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះអានន្ទមានអាយុថា៖ «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา มม สนฺติเก อรหตฺตปฺปตฺตึ พฺยากโรติ, สพฺโพ โส จตูหิ มคฺเคหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน.

«ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ មកប្រាប់ការសម្រេចព្រះអរហត្តក្នុងសំណាក់ខ្ញុំ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីទាំងអស់នោះ តែងប្រាប់ដោយមគ្គ ៤ យ៉ាង ឬដោយមគ្គណាមួយ ក្នុងមគ្គទាំង ៤ នោះ។

‘‘กตเมหิ จตูหิ? อิธ, อาวุโส, ภิกฺขุ สมถปุพฺพงฺคมํ วิปสฺสนํ ภาเวติ. ตสฺส สมถปุพฺพงฺคมํ วิปสฺสนํ ภาวยโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

មគ្គ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចម្រើនវិបស្សនាមានសមថៈជាប្រធាន។ កាលបើភិក្ខុនោះចម្រើនវិបស្សនាមានសមថៈជាប្រធាន មគ្គក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះ តែងសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ។ កាលបើភិក្ខុនោះសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ សំយោជនៈទាំងឡាយ តែងសាបសូន្យទៅ អនុស័យទាំងឡាយ តែងវិនាសទៅ។

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิปสฺสนาปุพฺพงฺคมํ สมถํ ภาเวติ. ตสฺส วิปสฺสนาปุพฺพงฺคมํ สมถํ ภาวยโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុចម្រើនសមថៈមានវិបស្សនាជាប្រធាន។ កាលបើភិក្ខុនោះចម្រើនសមថៈមានវិបស្សនាជាប្រធាន មគ្គក៏កើតឡើង។ ភិក្ខុនោះ តែងសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ។ កាលបើភិក្ខុនោះសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ សំយោជនៈទាំងឡាយ តែងសាបសូន្យទៅ អនុស័យទាំងឡាយ តែងវិនាសទៅ។

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สมถวิปสฺสนํ ยุคนทฺธํ ภาเวติ. ตสฺส สมถวิปสฺสนํ ยุคนทฺธํ ภาวยโต มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต พหุลีกโรโต สํโยชนานิ ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ភិក្ខុចម្រើនសមថៈនិងវិបស្សនាទន្ទឹមគ្នា។ កាលបើភិក្ខុនោះចម្រើនសមថៈនិងវិបស្សនាទន្ទឹមគ្នា មគ្គក៏កើតឡើង。 ភិក្ខុនោះ តែងសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ។ កាលបើភិក្ខុនោះសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ សំយោជនៈទាំងឡាយ តែងសាបសូន្យទៅ អនុស័យទាំងឡាយ តែងវិនាសទៅ។

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุโน ธมฺมุทฺธจฺจวิคฺคหิตํ มานสํ โหติ. โหติ โส, อาวุโส, สมโย ยํ ตํ จิตฺตํ อชฺฌตฺตเมว สนฺติฏฺฐติ สนฺนิสีทติ เอโกทิ โหติ สมาธิยติ. ตสฺส มคฺโค สญฺชายติ. โส ตํ มคฺคํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ. ตสฺส ตํ มคฺคํ อาเสวโต ภาวยโต [Pg.476] พหุลีกโรโต สํโยชนานิ ปหียนฺติ, อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ.

ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត ចិត្តរបស់ភិក្ខុ ត្រូវធម៌គឺឧទ្ធច្ចៈក្នុងធម៌ (ធម្មុទ្ធច្ចៈ) គ្របសង្កត់។ ម្នាលអាវុសោ សម័យដែលចិត្តនោះ តាំងនៅមាំ ស៊ប់នៅ មូលតែមួយ ជាសមាធិ ក្នុងសន្តានខាងក្នុងនោះ តែងមានប្រាកដ។ មគ្គក៏កើតឡើងដល់ភិក្ខុនោះ។ ភិក្ខុនោះ តែងសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ។ កាលបើភិក្ខុនោះសេព ចម្រើន ធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមគ្គនោះ សំយោជនៈទាំងឡាយ តែងសាបសូន្យទៅ អនុស័យទាំងឡាយ តែងវិនាសទៅ។

‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, ภิกฺขุ วา ภิกฺขุนี วา มม สนฺติเก อรหตฺตปฺปตฺตึ พฺยากโรติ, สพฺโพ โส อิเมหิ จตูหิ มคฺเคหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรนา’’ติ. ทสมํ.

ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ មកប្រាប់ការសម្រេចព្រះអរហត្តក្នុងសំណាក់ខ្ញុំ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីទាំងអស់នោះ តែងប្រាប់ដោយមគ្គ ៤ យ៉ាងនេះ ឬដោយមគ្គណាមួយ ក្នុងមគ្គទាំង ៤ នេះឯង»។ ចប់ ទី១០។

ปฏิปทาวคฺโค ทุติโย.

ប់ បដិបទាវគ្គ ទី២។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

สํขิตฺตํ วิตฺถาราสุภํ, ทฺเว ขมา อุภเยน จ;

โมคฺคลฺลาโน สาริปุตฺโต, สสงฺขารํ ยุคนทฺเธน จาติ.

សង្ខិត្តសូត្រ ១ វិត្ថារសូត្រ ១ អសុភសូត្រ ១ ខមសូត្រ ២ លើក ១ ឧភយសូត្រ ១ មោគ្គល្លានសូត្រ ១ សារីបុត្តសូត្រ ១ សសង្ខារសូត្រ ១ យុគនទ្ធសូត្រ ១។

(๑๘) ๓. สญฺเจตนิยวคฺโค

(១៨) ៣. សញ្ចេតនិយវគ្គ

๑. เจตนาสุตฺตํ

១. ចេតនាសូត្រ

๑๗๑. ‘‘กาเย วา, ภิกฺขเว, สติ กายสญฺเจตนาเหตุ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ. วาจาย วา, ภิกฺขเว, สติ วจีสญฺเจตนาเหตุ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ. มเน วา, ภิกฺขเว, สติ มโนสญฺเจตนาเหตุ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ อวิชฺชาปจฺจยาว.

១៧១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើកាយមាន កាយសញ្ចេតនាជាហេតុ នាំឲ្យសុខទុក្ខកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើវាចាមាន វចីសញ្ចេតនាជាហេតុ នាំឲ្យសុខទុក្ខកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើចិត្តមាន មនោសញ្ចេតនាជាហេតុ នាំឲ្យសុខទុក្ខកើតឡើងក្នុងខ្លួន ព្រោះមានអវិជ្ជាជាបច្ច័យពិតប្រាកដ។»

‘‘สามํ วา ตํ, ภิกฺขเว, กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ. ปเร วาสฺส ตํ, ภิกฺขเว, กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรนฺติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ. สมฺปชาโน วา ตํ, ภิกฺขเว, กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ. อสมฺปชาโน วา ตํ, ภิกฺขเว, กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនោះឯងរមែងតាក់តែងនូវកាយសង្ខារនោះដោយខ្លួនឯង ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយអ្នកដទៃរមែងតាក់តែងនូវកាយសង្ខារនោះរបស់គាត់ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយបុគ្គលនោះដឹងខ្លួនច្បាស់ រមែងតាក់តែងនូវកាយសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយបុគ្គលនោះមិនដឹងខ្លួនច្បាស់ រមែងតាក់តែងនូវកាយសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។»

‘‘สามํ วา ตํ, ภิกฺขเว, วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ; ปเร วาสฺส ตํ, ภิกฺขเว, วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรนฺติ; ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ; สมฺปชาโน วา ตํ, ภิกฺขเว, วจีสงฺขารํ [Pg.477] อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ; อสมฺปชาโน วา ตํ, ภิกฺขเว, วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនោះឯងរមែងតាក់តែងនូវវចីសង្ខារនោះដោយខ្លួនឯង ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយអ្នកដទៃរមែងតាក់តែងនូវវចីសង្ខារនោះរបស់គាត់ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយបុគ្គលនោះដឹងខ្លួនច្បាស់ រមែងតាក់តែងនូវវចីសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយបុគ្គលនោះមិនដឹងខ្លួនច្បាស់ រមែងតាក់តែងនូវវចីសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។»

‘‘สามํ วา ตํ, ภิกฺขเว, มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ; ปเร วาสฺส ตํ, ภิกฺขเว, มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรนฺติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ; สมฺปชาโน วา ตํ, ภิกฺขเว, มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ; อสมฺปชาโน วา ตํ, ภิกฺขเว, มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលនោះឯងរមែងតាក់តែងនូវមនោសង្ខារនោះដោយខ្លួនឯង ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយអ្នកដទៃរមែងតាក់តែងនូវមនោសង្ខារនោះរបស់គាត់ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយបុគ្គលនោះដឹងខ្លួនច្បាស់ រមែងតាក់តែងនូវមនោសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឬមួយបុគ្គលនោះមិនដឹងខ្លួនច្បាស់ រមែងតាក់តែងនូវមនោសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់។»

‘‘อิเมสุ, ภิกฺขเว, ธมฺเมสุ อวิชฺชา อนุปติตา, อวิชฺชายตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา โส กาโย น โหติ ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ, สา วาจา น โหติ ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ, โส มโน น โหติ ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ, เขตฺตํ ตํ น โหติ…เป… วตฺถุํ ตํ น โหติ…เป… อายตนํ ตํ น โหติ…เป… อธิกรณํ ตํ น โหติ ยํปจฺจยาสฺส ตํ อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺข’’นฺติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អវិជ្ជាតែងធ្លាក់ចុះទៅតាមក្នុងធម៌ទាំងឡាយនេះ ប៉ុន្តែព្រោះការនឿយណាយ និងការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង កាយនោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់ វាចានោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់ ចិត្តនោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់ ស្រែ (គឺកម្ម) នោះក៏មិនមាន...សេចក្តីសង្ខេប... ទីតាំងនោះក៏មិនមាន...សេចក្តីសង្ខេប... អាយតនៈនោះក៏មិនមាន...សេចក្តីសង្ខេប... ហេតុការណ៍នោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់គាត់ឡើយ។»

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อตฺตภาวปฏิลาภา. กตเม จตฺตาโร? อตฺถิ, ภิกฺขเว, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ อตฺตสญฺเจตนา กมติ, โน ปรสญฺเจตนา. อตฺถิ, ภิกฺขเว, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ ปรสญฺเจตนา กมติ, โน อตฺตสญฺเจตนา. อตฺถิ, ภิกฺขเว, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ อตฺตสญฺเจตนา จ กมติ ปรสญฺเจตนา จ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, อตฺตภาวปฏิลาโภ, ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ เนวตฺตสญฺเจตนา กมติ, โน ปรสญฺเจตนา. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อตฺตภาวปฏิลาภา’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពនេះ មានបួនយ៉ាង។ អ្វីខ្លះជាបួនយ៉ាង? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពខ្លះមាន ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់ខ្លួនរមែងប្រព្រឹត្តទៅ តែសញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃមិនប្រព្រឹត្តទៅឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពខ្លះមាន ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃរមែងប្រព្រឹត្តទៅ តែសញ្ចេតនារបស់ខ្លួនមិនប្រព្រឹត្តទៅឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពខ្លះមាន ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់ខ្លួនផង សញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃផង រមែងប្រព្រឹត្តទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពខ្លះមាន ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់ខ្លួនក៏មិនប្រព្រឹត្តទៅ សញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃក៏មិនប្រព្រឹត្តទៅឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាការបានចំពោះនូវអត្តភាពបួនយ៉ាង។»

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิมสฺส โข อหํ, ภนฺเต, ภควตา สํขิตฺเตน ภาสิตสฺส เอวํ วิตฺถาเรน อตฺถํ อาชานามิ – ‘ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ อตฺตภาวปฏิลาโภ ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ อตฺตสญฺเจตนา กมติ โน ปรสญฺเจตนา, อตฺตสญฺเจตนาเหตุ เตสํ สตฺตานํ ตมฺหา กายา จุติ โหติ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ อตฺตภาวปฏิลาโภ [Pg.478] ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ ปรสญฺเจตนา กมติ โน อตฺตสญฺเจตนา, ปรสญฺเจตนาเหตุ เตสํ สตฺตานํ ตมฺหา กายา จุติ โหติ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ อตฺตภาวปฏิลาโภ ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ อตฺตสญฺเจตนา จ กมติ ปรสญฺเจตนา จ, อตฺตสญฺเจตนา จ ปรสญฺเจตนา จ เหตุ เตสํ สตฺตานํ ตมฺหา กายา จุติ โหติ. ตตฺร, ภนฺเต, ยายํ อตฺตภาวปฏิลาโภ ยสฺมึ อตฺตภาวปฏิลาเภ เนว อตฺตสญฺเจตนา กมติ โน ปรสญฺเจตนา, กตเม เตน เทวา ทฏฺฐพฺพา’’’ติ? ‘‘เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคา, สาริปุตฺต, เทวา เตน ทฏฺฐพฺพา’’ติ.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះថា៖ "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពទាំងនោះ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពណា ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់ខ្លួនប្រព្រឹត្តទៅ តែសញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃមិនប្រព្រឹត្តទៅឡើយ ការច្យុតិចាកកាយនោះរបស់សត្វទាំងឡាយនោះ រមែងមានព្រោះកាយសញ្ចេតនារបស់ខ្លួនជាហេតុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពទាំងនោះ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពណា ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃប្រព្រឹត្តទៅ តែសញ្ចេតនារបស់ខ្លួនមិនប្រព្រឹត្តទៅឡើយ ការច្យុតិចាកកាយនោះរបស់សត្វទាំងឡាយនោះ រមែងមានព្រោះសញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃជាហេតុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពទាំងនោះ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពណា ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់ខ្លួនផង សញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃផង រមែងប្រព្រឹត្តទៅ ការច្យុតិចាកកាយនោះរបស់សត្វទាំងឡាយនោះ រមែងមានព្រោះសញ្ចេតនារបស់ខ្លួនផង ព្រោះសញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃផងជាហេតុ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពទាំងនោះ ការបានចំពោះនូវអត្តភាពណា ដែលក្នុងការបានចំពោះនូវអត្តភាពនោះ សញ្ចេតនារបស់ខ្លួនក៏មិនប្រព្រឹត្តទៅ សញ្ចេតនារបស់អ្នកដទៃក៏មិនប្រព្រឹត្តទៅឡើយ តើគប្បីយល់ថាទេវតាទាំងឡាយណាដែលកើតដោយអត្តភាពនោះ?"» ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលសារីបុត្ត ទេវតាទាំងឡាយដែលចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភព គប្បីយល់ថាជាទេវតាដែលកើតដោយអត្តភាពនោះឯង។»

‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ตมฺหา กายา จุตา อาคามิโน โหนฺติ อาคนฺตาโร อิตฺถตฺตํ? โก ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ตมฺหา กายา จุตา อนาคามิโน โหนฺติ อนาคนฺตาโร อิตฺถตฺต’’นฺติ? ‘‘อิธ, สาริปุตฺต, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ อปฺปหีนานิ โหนฺติ, โส ทิฏฺเฐว ธมฺเม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ; ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. โส ตโต จุโต อาคามี โหติ อาคนฺตา อิตฺถตฺตํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ច្យុតិចាកកាយនោះហើយ ជាអ្នកត្រឡប់មកវិញ តែងមកកាន់អត្តភាពនេះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ច្យុតិចាកកាយនោះហើយ ជាអ្នកមិនត្រឡប់មកវិញ មិនមកកាន់អត្តភាពនេះឡើយ?» ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលសារីបុត្ត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនទាន់បានលះបង់ឱរម្ភាគិយសံយោជនៈទាំងឡាយឡើយ គាត់រមែងចូលកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភព ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (ក្នុងឈាននោះ) ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ គាត់រមែងត្រេកអរនឹងឈាននោះ ប្រាថ្នានូវឈាននោះ និងដល់នូវការពេញចិត្តដោយឈាននោះ គាត់ស្ថិតនៅក្នុងឈាននោះ មានចិត្តបង្អោនទៅរកឈាននោះ ច្រើនតែនៅដោយឈាននោះ មិនសាបសូន្យឡើយ កាលបើធ្វើមរណកាលទៅ រមែងទៅកើតជាមិត្តរួមចំណែកជាមួយទេវតាទាំងឡាយដែលចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភព។ លុះគាត់ច្យុតិចាកភពនោះហើយ រមែងជាអ្នកត្រឡប់មកវិញ តែងមកកាន់អត្តភាពនេះ។»

‘‘อิธ ปน, สาริปุตฺต, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ ปหีนานิ โหนฺติ, โส ทิฏฺเฐว ธมฺเม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ, ตํ นิกาเมติ, เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ; ตตฺถ ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. โส ตโต จุโต อนาคามี โหติ อนาคนฺตา อิตฺถตฺตํ.

«ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានលះបង់ឱរម្ភាគិយសံយោជនៈទាំងឡាយហើយ គាត់រមែងចូលកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភព ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ (ក្នុងឈាននោះ) ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ។ គាត់រមែងត្រេកអរនឹងឈាននោះ ប្រាថ្នានូវឈាននោះ និងដល់នូវការពេញចិត្តដោយឈាននោះ គាត់ស្ថិតនៅក្នុងឈាននោះ មានចិត្តបង្អោនទៅរកឈាននោះ ច្រើនតែនៅដោយឈាននោះ មិនសាបសូន្យឡើយ កាលបើធ្វើមរណកាលទៅ រមែងទៅកើតជាមិត្តរួមចំណែកជាមួយទេវតាទាំងឡាយដែលចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនភព។ លុះគាត់ច្យុតិចាកភពនោះហើយ រមែងជាអ្នកមិនត្រឡប់មកវិញ មិនមកកាន់អត្តភាពនេះឡើយ។»

‘‘อยํ โข, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ตมฺหา กายา จุตา อาคามิโน โหนฺติ อาคนฺตาโร อิตฺถตฺตํ. อยํ ปน, สาริปุตฺต, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ตมฺหา กายา จุตา อนาคามิโน โหนฺติ อนาคนฺตาโร อิตฺถตฺต’’นฺติ. ปฐมํ.

«ម្នាលសារីបុត្ត នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ច្យុតិចាកកាយនោះហើយ ជាអ្នកត្រឡប់មកវិញ តែងមកកាន់អត្តភាពនេះ។ ម្នាលសារីបុត្ត មួយវិញទៀត នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វខ្លះក្នុងលោកនេះ ច្យុតិចាកកាយនោះហើយ ជាអ្នកមិនត្រឡប់មកវិញ មិនមកកាន់អត្តភាពនេះឡើយ។» ចប់ សូត្រទី១។

๒. วิภตฺติสุตฺตํ

២. វិភត្តិសូត្រ

๑๗๒. ตตฺร [Pg.479] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

១៧២. ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ។» ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលពាក្យព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា៖ «អាវុសោ។» ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានសម្តែងសេចក្តីនេះថា៖

‘‘อทฺธมาสูปสมฺปนฺเนน เม, อาวุโส, อตฺถปฏิสมฺภิทา สจฺฉิกตา โอธิโส พฺยญฺชนโส. ตมหํ อเนกปริยาเยน อาจิกฺขามิ เทเสมิ ปญฺญาเปมิ ปฏฺฐเปมิ วิวรามิ วิภชามิ อุตฺตานีกโรมิ. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา, โส มํ ปญฺเหน. อหํ เวยฺยากรเณน สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา โย โน ธมฺมานํ สุกุสโล.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំដែលទើបនឹងបានឧបសម្បទាបានកន្លះខែ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអត្ថបដិសម្ភិទា ដោយចំណែក ដោយព្យញ្ជនៈ។ ខ្ញុំរមែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវអត្ថបដិសម្ភិទានោះ ដោយបរិយាយជាច្រើន។ បើបុគ្គលណាមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ បុគ្គលនោះចូរមកសួរខ្ញុំដោយប្រស្នាចុះ។ ខ្ញុំនឹងដោះស្រាយប្រស្នានោះ ព្រះសាស្តារបស់យើងទាំងឡាយ ដែលទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ទ្រង់គង់នៅចំពោះមុខយើងស្រាប់ហើយ។»

‘‘อทฺธมาสูปสมฺปนฺเนน เม, อาวุโส, ธมฺมปฏิสมฺภิทา สจฺฉิกตา โอธิโส พฺยญฺชนโส. ตมหํ อเนกปริยาเยน อาจิกฺขามิ เทเสมิ ปญฺญาเปมิ ปฏฺฐเปมิ วิวรามิ วิภชามิ อุตฺตานีกโรมิ. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา, โส มํ ปญฺเหน. อหํ เวยฺยากรเณน สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา โย โน ธมฺมานํ สุกุสโล.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំដែលទើបនឹងបានឧបសម្បទាបានកន្លះខែ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម្មបដិសម្ភិទា ដោយចំណែក ដោយព្យញ្ជនៈ។ ខ្ញុំរមែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវធម្មបដិសម្ភិទានោះ ដោយបរិយាយជាច្រើន។ បើបុគ្គលណាមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ បុគ្គលនោះចូរមកសួរខ្ញុំដោយប្រស្នាចុះ។ ខ្ញុំនឹងដោះស្រាយប្រស្នានោះ ព្រះសាស្តារបស់យើងទាំងឡាយ ដែលទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ទ្រង់គង់នៅចំពោះមុខយើងស្រាប់ហើយ។»

‘‘อทฺธมาสูปสมฺปนฺเนน เม, อาวุโส, นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา สจฺฉิกตา โอธิโส พฺยญฺชนโส. ตมหํ อเนกปริยาเยน อาจิกฺขามิ เทเสมิ ปญฺญาเปมิ ปฏฺฐเปมิ วิวรามิ วิภชามิ อุตฺตานีกโรมิ. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา, โส มํ ปญฺเหน. อหํ เวยฺยากรเณน สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา โย โน ธมฺมานํ สุกุสโล.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំដែលទើបនឹងបានឧបសម្បទាបានកន្លះខែ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវនិរុត្តិបដិសម្ភិទា ដោយចំណែក ដោយព្យញ្ជនៈ។ ខ្ញុំរមែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវនិរុត្តិបដិសម្ភិទានោះ ដោយបរិយាយជាច្រើន។ បើបុគ្គលណាមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ បុគ្គលនោះចូរមកសួរខ្ញុំដោយប្រស្នាចុះ។ ខ្ញុំនឹងដោះស្រាយប្រស្នានោះ ព្រះសាស្តារបស់យើងទាំងឡាយ ដែលទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ទ្រង់គង់នៅចំពោះមុខយើងស្រាប់ហើយ។»

‘‘อทฺธมาสูปสมฺปนฺเนน เม, อาวุโส, ปฏิภานปฏิสมฺภิทา สจฺฉิกตา โอธิโส พฺยญฺชนโส. ตมหํ อเนกปริยาเยน อาจิกฺขามิ เทเสมิ ปญฺญาเปมิ ปฏฺฐเปมิ วิวรามิ วิภชามิ อุตฺตานีกโรมิ. ยสฺส โข ปนสฺส กงฺขา วา วิมติ วา, โส มํ ปญฺเหน. อหํ เวยฺยากรเณน สมฺมุขีภูโต โน สตฺถา โย โน ธมฺมานํ สุกุสโล’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំដែលទើបនឹងបានឧបសម្បទាបានកន្លះខែ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវបដិភាណបដិសម្ភិទា ដោយចំណែក ដោយព្យញ្ជនៈ។ ខ្ញុំរមែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវបដិភាណបដិសម្ភិទានោះ ដោយបរិយាយជាច្រើន។ បើបុគ្គលណាមានសេចក្តីសង្ស័យ ឬសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ បុគ្គលនោះចូរមកសួរខ្ញុំដោយប្រស្នាចុះ។ ខ្ញុំនឹងដោះស្រាយប្រស្នានោះ ព្រះសាស្តារបស់យើងទាំងឡាយ ដែលទ្រង់ឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ទ្រង់គង់នៅចំពោះមុខយើងស្រាប់ហើយ។» ចប់ សូត្រទី២។

๓. มหาโกฏฺฐิกสุตฺตํ

៣. មហាកោដ្ឋិកសូត្រ

๑๗๓. อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ [Pg.480] นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ –

១៧៣. គ្រានោះឯង ព្រះមហាកោដ្ឋិកដ៏មានអាយុ បានចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយសំណេះសំណាលជាមួយព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យសំណេះសំណាល និងពាក្យគួររលឹកនឹកគ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមហាកោដ្ឋិកដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា៖

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការនឿយណាយ និងការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃផស្សាយតនៈទាំង៦ តើមានអ្វីដទៃទៀតដែរឬទេ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา นตฺถญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការនឿយណាយ និងការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃផស្សាយតនៈទាំង៦ តើមិនមានអ្វីដទៃទៀតទេឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถิ จ นตฺถิ จ อญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការនឿយណាយ និងការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃផស្សាយតនៈទាំង៦ តើមានផង មិនមានផង នូវអ្វីដទៃទៀតឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา เนวตฺถิ โน นตฺถญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការនឿយណាយ និងការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃផស្សាយតនៈទាំង៦ តើមានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន នូវអ្វីដទៃទៀតឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถิ จ นตฺถิ จ อญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา เนวตฺถิ โน นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ยถา กถํ ปน, อาวุโส, อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានអ្វីដទៃទៀតខ្លះឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមិនមានអ្វីដទៃទៀតទេឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានខ្លះ មិនមានខ្លះនូវអ្វីដទៃទៀតឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែននូវអ្វីដទៃទៀតឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ ម្នាលអាវុសោ ចុះសេចក្តីនៃភាសិតនេះ តើគប្បីយល់ឃើញដូចម្តេច?»

‘‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถิ จ นตฺถิ จ อญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา เนวตฺถิ โน นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ยาวตา, อาวุโส, ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ คติ ตาวตา ปปญฺจสฺส คติ; ยาวตา ปปญฺจสฺส คติ ตาวตา ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ คติ. ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา ปปญฺจนิโรโธ ปปญฺจวูปสโม’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានអ្វីដទៃទៀតខ្លះ" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ (បបញ្ចធម៌) ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមិនមានអ្វីដទៃទៀតទេ" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានខ្លះ មិនមានខ្លះនូវអ្វីដទៃទៀត" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែននូវអ្វីដទៃទៀត" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ ម្នាលអាវុសោ ដំណើរទៅនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ មានត្រឹមណា ដំណើរទៅនៃបបញ្ចធម៌ (សេចក្តីយឺតយូរ) ក៏មានត្រឹមណោះ ដំណើរទៅនៃបបញ្ចធម៌មានត្រឹមណា ដំណើរទៅនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ ក៏មានត្រឹមណោះ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ ទើបមានការរលត់បបញ្ចធម៌ មានការរម្ងាប់បបញ្ចធម៌»។ ទី៣។

๔. อานนฺทสุตฺตํ

៤. អានន្ទសូត្រ

๑๗๔. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยนายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา มหาโกฏฺฐิเกน สทฺธึ [Pg.481] สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ –

១៧៤. គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ បានចូលទៅរកព្រះមហាកោដ្ឋិតៈមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមហាកោដ្ឋិតៈមានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកោដ្ឋិតៈមានអាយុថា៖

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានអ្វីដទៃទៀតខ្លះឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา นตฺถญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមិនមានអ្វីដទៃទៀតទេឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถิ จ นตฺถิ จ อญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានខ្លះ មិនមានខ្លះនូវអ្វីដទៃទៀតឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา เนวตฺถิ โน นตฺถญฺญํ กิญฺจี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែននូវអ្វីដទៃទៀតឬ?»

‘‘มา เหวํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ។»

‘‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถิ จ นตฺถิ จ อญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา เนวตฺถิ โน นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘มา เหวํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ยถา กถํ ปนาวุโส, อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ’’ติ?

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានអ្វីដទៃទៀតខ្លះឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមិនមានអ្វីដទៃទៀតទេឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានខ្លះ មិនមានខ្លះនូវអ្វីដទៃទៀតឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែននូវអ្វីដទៃទៀតឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ"។ ម្នាលអាវុសោ ចុះសេចក្តីនៃភាសិតនេះ តើគប្បីយល់ឃើញដូចម្តេច?»

‘‘‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา อตฺถิ จ นตฺถิ จ อญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ‘ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา เนวตฺถิ โน นตฺถญฺญํ กิญฺจี’ติ, อิติ วทํ อปฺปปญฺจํ ปปญฺเจติ. ยาวตา, อาวุโส, ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ คติ ตาวตา ปปญฺจสฺส คติ. ยาวตา ปปญฺจสฺส คติ ตาวตา ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ คติ. ฉนฺนํ, อาวุโส, ผสฺสายตนานํ อเสสวิราคนิโรธา ปปญฺจนิโรโธ ปปญฺจวูปสโม’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានអ្វីដទៃទៀតខ្លះ" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ (បបញ្ចធម៌) ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមិនមានអ្វីដទៃទៀតទេ" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ。 បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានខ្លះ មិនមានខ្លះនូវអ្វីដទៃទៀត" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ បុគ្គលដែលពោលថា "ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ តើមានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែននូវអ្វីដទៃទៀត" ឈ្មោះថា ធ្វើសេចក្តីយឺតយូរ ក្នុងធម៌ដែលមិនគួរធ្វើឲ្យយឺតយូរ។ ម្នាលអាវុសោ ដំណើរទៅនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ មានត្រឹមណា ដំណើរទៅនៃបបញ្ចធម៌ (សេចក្តីយឺតយូរ) ក៏មានត្រឹមណោះ ដំណើរទៅនៃបបញ្ចធម៌មានត្រឹមណា ដំណើរទៅនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ ក៏មានត្រឹមណោះ។ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់ដោយមិនសេសសល់ និងការប្រាសចាកតម្រេកនៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ ទើបមានការរលត់បបញ្ចធម៌ មានការរម្ងាប់បបញ្ចធម៌»។ ទី៤។

๕. อุปวาณสุตฺตํ

៥. ឧបវាណសូត្រ

๑๗๕. อถ [Pg.482] โข อายสฺมา อุปวาโณ เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อุปวาโณ อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ –

១៧៥. គ្រានោះ ព្រះឧបវាណៈមានអាយុ បានចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះសារីបុត្តមានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះឧបវាណៈមានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តមានអាយុថា៖

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, วิชฺชายนฺตกโร โหตี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត បុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយវិជ្ជា (សេចក្តីដឹង) ឬ?»

‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ។»

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, จรเณนนฺตกโร โหตี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយចរណៈ (សេចក្តីប្រព្រឹត្ត) ឬ?»

‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ។»

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, วิชฺชาจรเณนนฺตกโร โหตี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយវិជ្ជា និងចរណៈឬ?»

‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ។»

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, อญฺญตฺร วิชฺชาจรเณนนฺตกโร โหตี’’ติ?

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ក្រៅពីវិជ្ជា និងចរណៈឬ?»

‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ។»

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, วิชฺชายนฺตกโร โหตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, จรเณนนฺตกโร โหตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, วิชฺชาจรเณนนฺตกโร โหตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, อญฺญตฺร วิชฺชาจรเณนนฺตกโร โหตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน – ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. ยถา กถํ ปนาวุโส, อนฺตกโร โหตี’’ติ?

«កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត បុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយវិជ្ជាឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយចរណៈឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយវិជ្ជា និងចរណៈឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ"។ កាលដែលខ្ញុំសួរថា "ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ក្រៅពីវិជ្ជា និងចរណៈឬ?" លោកក៏ឆ្លើយថា "ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះ មិនមែនដូច្នោះឡើយ"។ ម្នាលអាវុសោ ចុះបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយរបៀបណា?»

‘‘วิชฺชาย เจ, อาวุโส, อนฺตกโร อภวิสฺส, สอุปาทาโนว สมาโน อนฺตกโร อภวิสฺส. จรเณน เจ, อาวุโส, อนฺตกโร อภวิสฺส, สอุปาทาโนว สมาโน อนฺตกโร อภวิสฺส. วิชฺชาจรเณน เจ, อาวุโส, อนฺตกโร อภวิสฺส, สอุปาทาโนว สมาโน อนฺตกโร อภวิสฺส. อญฺญตฺร วิชฺชาจรเณน เจ, อาวุโส, อนฺตกโร อภวิสฺส, ปุถุชฺชโน อนฺตกโร อภวิสฺส. ปุถุชฺชโน หิ, อาวุโส, อญฺญตฺร วิชฺชาจรเณน. จรณวิปนฺโน โข, อาวุโส, ยถาภูตํ น ชานาติ น ปสฺสติ. จรณสมฺปนฺโน ยถาภูตํ ชานาติ ปสฺสติ. ยถาภูตํ ชานํ ปสฺสํ อนฺตกโร โหตี’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយវិជ្ជាបាន មនុស្សដែលនៅមានឧបាទាន (ការប្រកាន់មាំ) ក៏គប្បីធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) បានដែរ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយចរណៈបាន មនុស្សដែលនៅមានឧបាទាន ក៏គប្បីធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) បានដែរ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ដោយវិជ្ជា និងចរណៈបាន មនុស្សដែលនៅមានឧបាទាន ក៏គប្បីធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) បានដែរ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រសិនបើបុគ្គលធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) ក្រៅពីវិជ្ជា និងចរណៈបាន បុថុជ្ជនក៏គប្បីធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) បានដែរ ព្រោះថា បុថុជ្ជនតែងប្រាសចាកវិជ្ជា និងចរណៈ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលដែលសាបសូន្យចាកចរណៈ តែងមិនដឹង មិនឃើញតាមពិតឡើយ។ ចំណែកបុគ្គលដែលបរិបូណ៌ដោយចរណៈ តែងដឹង តែងឃើញតាមពិត។ បុគ្គលកាលដឹង កាលឃើញតាមពិត ទើបធ្វើនូវទីបំផុត (នៃទុក្ខ) បាន»។ ទី៥។

๖. อายาจนสุตฺตํ

៦. អាយាចនសូត្រ

๑๗๖. ‘‘สทฺโธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ สมฺมา อายาจมาโน อายาเจยฺย – ‘ตาทิโส โหมิ ยาทิสา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา’ติ. เอสา, ภิกฺขเว[Pg.483], ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวกานํ ภิกฺขูนํ, ยทิทํ สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา.

១៧៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសទ្ធា កាលបើប្រាថ្នាដោយប្រពៃ គប្បីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះថា "សូមឲ្យខ្ញុំជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាននេះ ជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់ស្ទង់ (ប្រមាណ) នៃភិក្ខុទាំងឡាយជាសាវករបស់តថាគត។»

‘‘สทฺธา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนี เอวํ สมฺมา อายาจมานา อายาเจยฺย – ‘ตาทิสา โหมิ ยาทิสา เขมา จ ภิกฺขุนี อุปฺปลวณฺณา จา’ติ. เอสา, ภิกฺขเว, ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวิกานํ ภิกฺขุนีนํ, ยทิทํ เขมา จ ภิกฺขุนี อุปฺปลวณฺณา จ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីអ្នកមានសទ្ធា កាលបើប្រាថ្នាដោយប្រពៃ គប្បីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះថា "សូមឲ្យខ្ញុំជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាខេមាភិក្ខុនី និងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះនាងខេមាភិក្ខុនី និងព្រះនាងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីនេះ ជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់ស្ទង់ នៃភិក្ខុនីទាំងឡាយជាសាវិការបស់តថាគត។»

‘‘สทฺโธ, ภิกฺขเว, อุปาสโก เอวํ สมฺมา อายาจมาโน อายาเจยฺย – ‘ตาทิโส โหมิ ยาทิโส จิตฺโต จ คหปติ หตฺถโก จ อาฬวโก’ติ. เอสา, ภิกฺขเว, ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวกานํ อุปาสกานํ, ยทิทํ จิตฺโต จ คหปติ หตฺถโก จ อาฬวโก.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកអ្នកមានសទ្ធា កាលបើប្រាថ្នាដោយប្រពៃ គប្បីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះថា "សូមឲ្យខ្ញុំជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាចិត្តគហបតី និងហត្ថកអាឡវកៈ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចិត្តគហបតី និងហត្ថកអាឡវកៈនេះ ជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់ស្ទង់ នៃឧបាសកទាំងឡាយជាសាវករបស់តថាគត។»

‘‘สทฺธา, ภิกฺขเว, อุปาสิกา เอวํ สมฺมา อายาจมานา อายาเจยฺย – ‘ตาทิสา โหมิ ยาทิสา ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา เวฬุกณฺฑกิยา จ นนฺทมาตา’ติ. เอสา, ภิกฺขเว, ตุลา เอตํ ปมาณํ มม สาวิกานํ อุปาสิกานํ, ยทิทํ ขุชฺชุตฺตรา จ อุปาสิกา เวฬุกณฺฑกิยา จ นนฺทมาตา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាអ្នកមានសទ្ធា កាលបើប្រាថ្នាដោយប្រពៃ គប្បីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះថា "សូមឲ្យខ្ញុំជាបុគ្គលប្រហែលដូចជានាងខុជ្ជុត្តរាឧបាសិកា និងនន្ទមាតាអ្នកនៅក្នុងភូមិវេឡុកណ្តកៈ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងខុជ្ជុត្តរាឧបាសិកា និងនន្ទមាតាអ្នកនៅក្នុងភូមិវេឡុកណ្តកៈនេះ ជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់ស្ទង់ នៃឧបាសិកាទាំងឡាយជាសាវិការបស់តថាគត»។ ទី៦។

๗. ราหุลสุตฺตํ

៧. រាហុលសូត្រ

๑๗๗. อถ โข อายสฺมา ราหุโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ราหุลํ ภควา เอตทโวจ –

១៧៧. «គ្រានោះ ព្រះរាហុលមានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ពាក្យនេះ នឹងព្រះរាហុលមានអាយុ ដែលគង់ក្នុងទីសមគួរថា៖»

‘‘ยา จ, ราหุล, อชฺฌตฺติกา ปถวีธาตุ ยา จ พาหิรา ปถวีธาตุ, ปถวีธาตุเรเวสา. ‘ตํ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ, เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพํ. เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา ปถวีธาตุยา นิพฺพินฺทติ, ปถวีธาตุยา จิตฺตํ วิราเชติ.

«ម្នាលរាហុល បឋវីធាតុ (ធាតុដី) ណា ដែលជាខាងក្នុងក្តី បឋវីធាតុណា ដែលជាខាងក្រៅក្តី នោះគ្រាន់តែជាបឋវីធាតុប៉ុណ្ណោះ។ បុគ្គលគប្បីឃើញនូវបឋវីធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះថា "នោះមិនមែនជារបស់អញ នោះមិនមែនជាអញ នោះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ"។ លុះបុគ្គលបានឃើញនូវបឋវីធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងនឿយណាយក្នុងបឋវីធាតុ តែងធ្វើចិត្តឲ្យប្រាសចាកតម្រេកក្នុងបឋវីធាតុ។»

‘‘ยา จ, ราหุล, อชฺฌตฺติกา อาโปธาตุ ยา จ พาหิรา อาโปธาตุ, อาโปธาตุเรเวสา. ‘ตํ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ, เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพํ. เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา อาโปธาตุยา นิพฺพินฺทติ, อาโปธาตุยา จิตฺตํ วิราเชติ.

«ម្នាលរាហុល អាបោធាតុ (ធាតុទឹក) ណា ដែលជាខាងក្នុងក្តី អាបោធាតុណា ដែលជាខាងក្រៅក្តី នោះគ្រាន់តែជាអាបោធាតុប៉ុណ្ណោះ។ បុគ្គលគប្បីឃើញនូវអាបោធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះថា "នោះមិនមែនជារបស់អញ នោះមិនមែនជាអញ នោះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ"។ លុះបុគ្គលបានឃើញនូវអាបោធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងនឿយណាយក្នុងអាបោធាតុ តែងធ្វើចិត្តឲ្យប្រាសចាកតម្រេកក្នុងអាបោធាតុ។»

‘‘ยา [Pg.484] จ, ราหุล, อชฺฌตฺติกา เตโชธาตุ ยา จ พาหิรา เตโชธาตุ, เตโชธาตุเรเวสา. ‘ตํ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ, เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพํ. เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา เตโชธาตุยา นิพฺพินฺทติ, เตโชธาตุยา จิตฺตํ วิราเชติ.

«ម្នាលរាហុល តេជោធាតុ (ធាតុភ្លើង) ណា ដែលជាខាងក្នុងក្តី តេជោធាតុណា ដែលជាខាងក្រៅក្តី នោះគ្រាន់តែជាតេជោធាតុប៉ុណ្ណោះ។ បុគ្គលគប្បីឃើញនូវតេជោធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះថា "នោះមិនមែនជារបស់អញ នោះមិនមែនជាអញ នោះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ"។ លុះបុគ្គលបានឃើញនូវតេជោធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងនឿយណាយក្នុងតេជោធាតុ តែងធ្វើចិត្តឲ្យប្រាសចាកតម្រេកក្នុងតេជោធាតុ។»

‘‘ยา จ, ราหุล, อชฺฌตฺติกา วาโยธาตุ ยา จ พาหิรา วาโยธาตุ, วาโยธาตุเรเวสา. ‘ตํ เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ, เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทฏฺฐพฺพํ. เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ทิสฺวา วาโยธาตุยา นิพฺพินฺทติ, วาโยธาตุยา จิตฺตํ วิราเชติ.

«ម្នាលរាហុល វាយោធាតុ (ធាតុខ្យល់) ណា ដែលជាខាងក្នុងក្តី វាយោធាតុណា ដែលជាខាងក្រៅក្តី នោះគ្រាន់តែជាវាយោធាតុប៉ុណ្ណោះ。 បុគ្គលគប្បីឃើញនូវវាយោធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះថា "នោះមិនមែនជារបស់អញ នោះមិនមែនជាអញ នោះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ"។ លុះបុគ្គលបានឃើញនូវវាយោធាតុនោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងនឿយណាយក្នុងវាយោធាតុ តែងធ្វើចិត្តឲ្យប្រាសចាកតម្រេកក្នុងវាយោធាតុ»

‘‘ยโต โข, ราหุล, ภิกฺขุ อิมาสุ จตูสุ ธาตูสุ เนวตฺตานํ น อตฺตนิยํ สมนุปสฺสติ, อยํ วุจฺจติ, ราหุล, ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលរាហុល ក្នុងកាលណា ភិក្ខុមិនយល់ឃើញនូវខ្លួន ឬរបស់នៃខ្លួន ក្នុងធាតុទាំង ៤ នេះ ម្នាលរាហុល ភិក្ខុនេះ ហៅថា បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហា បានលះបង់នូវសំយោជនៈ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានត្រាស់ដឹងនូវមានះដោយប្រពៃ។» ចប់ ទី៧។

๘. ชมฺพาลีสุตฺตํ

៨. ជម្ពាលីសូត្រ

๑๗๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรติ. ตสฺส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ นาธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น สกฺกายนิโรโธ ปาฏิกงฺโข. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส เลปคเตน หตฺเถน สาขํ คณฺเหยฺย, ตสฺส โส หตฺโถ สชฺเชยฺยปิ คณฺเหยฺยปิ พชฺเฌยฺยปิ ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรติ. ตสฺส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ นาธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น สกฺกายนิโรโธ ปาฏิกงฺโข.

១៧៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ ចិត្តក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅ មិនចុះស៊ប់ក្នុងសក្កាយនិរោធឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ មិនគួររំពឹងនូវសក្កាយនិរោធឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសយកដៃប្រឡាក់ជ័រទៅចាប់មែកឈើ ដៃរបស់បុរសនោះ គប្បីស្អិត គប្បីជាប់ គប្បីជំពាក់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ ចិត្តក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅ មិនចុះស៊ប់ក្នុងសក្កាយនិរោធឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ មិនគួររំពឹងនូវសក្កាយនិរោធឡើយ។

‘‘อิธ [Pg.485] ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรติ. ตสฺส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ อธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สกฺกายนิโรโธ ปาฏิกงฺโข. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส สุทฺเธน หตฺเถน สาขํ คณฺเหยฺย, ตสฺส โส หตฺโถ เนว สชฺเชยฺย น คณฺเหยฺย น พชฺเฌยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรติ. ตสฺส สกฺกายนิโรธํ มนสิ กโรโต สกฺกายนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ อธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน สกฺกายนิโรโธ ปาฏิกงฺโข.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ ចិត្តក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅ ចុះស៊ប់ក្នុងសក្កាយនិរោធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ គួររំពឹងនូវសក្កាយនិរោធបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសយកដៃដ៏ស្អាតទៅចាប់មែកឈើ ដៃរបស់បុរសនោះ មិនគប្បីស្អិត មិនគប្បីជាប់ មិនគប្បីជំពាក់ឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវសក្កាយនិរោធ ចិត្តក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅ ចុះស៊ប់ក្នុងសក្កាយនិរោធ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ គួររំពឹងនូវសក្កាយនិរោធបាន។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรติ. ตสฺส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรโต อวิชฺชาปฺปเภเท จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ นาธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น อวิชฺชาปฺปเภโท ปาฏิกงฺโข. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ชมฺพาลี อเนกวสฺสคณิกา. ตสฺสา ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, เทโว จ น สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺสา, ภิกฺขเว, ชมฺพาลิยา น อาฬิปฺปเภโท ปาฏิกงฺโข. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรติ. ตสฺส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรโต อวิชฺชาปฺปเภเท จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ นาธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน น อวิชฺชาปฺปเภโท ปาฏิกงฺโข.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា ចិត្តក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅ មិនចុះស៊ប់ក្នុងការទម្លាយអវិជ្ជាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ មិនគួររំពឹងនូវការទម្លាយអវិជ្ជាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអណ្តូងទឹកដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំ។ បុរសបិទនូវផ្លូវទឹកហូរចូលទាំងឡាយផង បើកនូវផ្លូវទឹកហូរចេញទាំងឡាយផង ទាំងភ្លៀងក៏មិនបង្អុរចុះនូវខ្សែទឹកដោយប្រពៃឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ទំនប់នៃអណ្តូងទឹកនោះ មិនគួររំពឹងនូវការធ្លាយឡើយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា ចិត្តក៏មិនស្ទុះទៅ មិនជ្រះថ្លា មិនតាំងនៅ មិនចុះស៊ប់ក្នុងការទម្លាយអវិជ្ជាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ មិនគួររំពឹងនូវការទម្លាយអវិជ្ជាឡើយ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรติ. ตสฺส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรโต อวิชฺชาปฺปเภเท จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ อธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อวิชฺชาปฺปเภโท ปาฏิกงฺโข. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ชมฺพาลี อเนกวสฺสคณิกา. ตสฺสา ปุริโส ยานิ เจว อายมุขานิ ตานิ วิวเรยฺย, ยานิ จ อปายมุขานิ ตานิ ปิทเหยฺย, เทโว จ สมฺมา ธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวญฺหิ ตสฺสา, ภิกฺขเว, ชมฺพาลิยา อาฬิปฺปเภโท ปาฏิกงฺโข. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ [Pg.486] สนฺตํ เจโตวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรติ. ตสฺส อวิชฺชาปฺปเภทํ มนสิ กโรโต อวิชฺชาปฺปเภเท จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ อธิมุจฺจติ. ตสฺส โข เอวํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อวิชฺชาปฺปเภโท ปาฏิกงฺโข. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា ចិត្តក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅ ចុះស៊ប់ក្នុងការទម្លាយអវិជ្ជា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ គួររំពឹងនូវការទម្លាយអវិជ្ជាបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាអណ្តូងទឹកដែលមានអាយុច្រើនឆ្នាំ។ បុរសបើកនូវផ្លូវទឹកហូរចូលទាំងឡាយផង បិទនូវផ្លូវទឹកហូរចេញទាំងឡាយផង ទាំងភ្លៀងក៏បង្អុរចុះនូវខ្សែទឹកដោយប្រពៃឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ទំនប់នៃអណ្តូងទឹកនោះ គួររំពឹងនូវការធ្លាយបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុចូលទៅជិតសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ណាមួយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា។ កាលភិក្ខុនោះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវការទម្លាយអវិជ្ជា ចិត្តក៏ស្ទុះទៅ ជ្រះថ្លា តាំងនៅ ចុះស៊ប់ក្នុងការទម្លាយអវិជ្ជា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើហេតុយ៉ាងនេះមាន ភិក្ខុនោះ គួររំពឹងនូវការទម្លាយអវិជ្ជាបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។» ចប់ ទី៨។

๙. นิพฺพานสุตฺตํ

៩. និព្វានសូត្រ

๑๗๙. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ทิฏฺเฐว ธมฺเม น ปรินิพฺพายนฺตี’’ติ?

១៧៩. គ្រានោះឯង ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយព្រះសារីបុត្តមានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏សួរព្រះសារីបុត្តមានអាយុ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន?»

‘‘อิธาวุโส อานนฺท, สตฺตา อิมา หานภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ, อิมา ฐิติภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ, อิมา วิเสสภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ, อิมา นิพฺเพธภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ. อยํ โข, อาวุโส อานนฺท, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ทิฏฺเฐว ธมฺเม น ปรินิพฺพายนฺตี’’ติ.

«ម្នាលអាវុសោអានន្ទ សត្វទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃការស៊ុតយុត” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃការតាំងនៅ” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃគុណវិសេស” មិនដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃការទម្លាយកិលេស”។ ម្នាលអាវុសោអានន្ទ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនបរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន។»

‘‘โก ปนาวุโส สาริปุตฺต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายนฺตี’’ติ? ‘‘อิธาวุโส อานนฺท, สตฺตา อิมา หานภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ, อิมา ฐิติภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ, อิมา วิเสสภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ, อิมา นิพฺเพธภาคิยา สญฺญาติ ยถาภูตํ ปชานนฺติ. อยํ โข, อาวุโส อานนฺท, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺเจ สตฺตา ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายนฺตี’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ បរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន?» «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ សត្វទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃការស៊ុតយុត” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃការតាំងនៅ” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃគុណវិសេស” ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “សញ្ញាទាំងនេះ ជាចំណែកនៃការទម្លាយកិលេស”។ ម្នាលអាវុសោអានន្ទ នេះឯងជាហេតុ នេះឯងជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសត្វទាំងឡាយខ្លះក្នុងលោកនេះ បរិនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន។» ចប់ ទី៩។

๑๐. มหาปเทสสุตฺตํ

១០. មហាបទេសសូត្រ

๑๘๐. เอกํ สมยํ ภควา โภคนคเร วิหรติ อานนฺทเจติเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู [Pg.487] ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ – ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, มหาปเทเส เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

១៨០. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភោគនគរ ជិតអានន្ទចេតិយ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ។» ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវមហាបទេស ៤ យ៉ាងនេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវមហាបទេសនោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ។» ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

‘‘กตเม, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาปเทสา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ น เจว สุตฺเต โอตรนฺติ น วินเย สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ น เจว ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; อิมสฺส จ ภิกฺขุโน ทุคฺคหิต’นฺติ. อิติ เหตํ, ภิกฺขเว, ฉฑฺเฑยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មហាបទេស ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ធម៌នេះ វិន័យនេះ ពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តានេះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីព្រះភក្ត្រនៃព្រះមានព្រះភាគ។” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយ មិនត្រូវត្រេកអរភ្លាមឡើយ មិនត្រូវច្រានចោលភ្លាមឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនច្រានចោលហើយ គប្បីរៀនយកបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបធៀបក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបធៀបក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើធម៌ទាំងនោះ មិនចុះសម្រុងក្នុងសូត្រ មិនត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យទេ គប្បីដល់នូវសេចក្តីសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះមិនមែនជាព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះឡើយ ហើយជាធម៌ដែលភិក្ខុនេះរៀនយកខុសហើយ។” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយលះបង់នូវពាក្យនោះចោលចេញទៅ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ สุตฺเต เจว โอตรนฺติ วินเย จ สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; อิมสฺส จ ภิกฺขุโน สุคฺคหิต’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ มหาปเทสํ ธาเรยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោ ធម៌នេះ វិន័យនេះ ពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តានេះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីព្រះភក្ត្រនៃព្រះមានព្រះភាគ។” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយ មិនត្រូវត្រេកអរភ្លាមឡើយ មិនត្រូវច្រានចោលភ្លាមឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនច្រានចោលហើយ គប្បីរៀនយកបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបធៀបក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបធៀបក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើធម៌ទាំងនោះ ចុះសម្រុងក្នុងសូត្រ ត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យ គប្បីដល់នូវសេចក្តីសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះជាព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះពិតមែន ហើយជាធម៌ដែលភិក្ខុនេះរៀនយកបានល្អហើយ។” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយចាំទុកនូវមហាបទេសទី ១ នេះចុះ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสุกสฺมึ นาม อาวาเส สงฺโฆ วิหรติ สเถโร สปาโมกฺโข. ตสฺส เม สงฺฆสฺส สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา [Pg.488] อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ น เจว สุตฺเต โอตรนฺติ น วินเย สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ น เจว ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; ตสฺส จ สงฺฆสฺส ทุคฺคหิต’นฺติ. อิติ เหตํ, ภิกฺขเว, ฉฑฺเฑยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “សង្ឃដែលជាថេរៈ ជាប្រធាន គង់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះឯណោះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីចំពោះមុខនៃសង្ឃនោះថា នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា។” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយ មិនត្រូវត្រេកអរភ្លាមឡើយ មិនត្រូវច្រានចោលភ្លាមឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនច្រានចោលហើយ គប្បីរៀនយកបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបធៀបក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ。 កាលដែលយកទៅប្រៀបធៀបក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើធម៌ទាំងនោះ មិនចុះសម្រុងក្នុងសូត្រ មិនត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យទេ គប្បីដល់នូវសេចក្តីសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះមិនមែនជាព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះឡើយ ហើយជាធម៌ដែលសង្ឃនោះរៀនយកខុសហើយ។” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយលះបង់នូវពាក្យនោះចោលចេញទៅ។

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสุกสฺมึ นาม อาวาเส สงฺโฆ วิหรติ สเถโร สปาโมกฺโข. ตสฺส เม สงฺฆสฺส สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ, วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ สุตฺเต เจว โอตรนฺติ วินเย จ สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; ตสฺส จ สงฺฆสฺส สุคฺคหิต’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ มหาปเทสํ ธาเรยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះសង្ឃព្រមទាំងព្រះថេរៈ ព្រមទាំងប្រធាន គង់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះឯណោះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីសំណាក់ព្រះសង្ឃនោះថា នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវត្រេកអរ មិនត្រូវបង្អាប់ឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនបង្អាប់ហើយ គប្បីរៀនបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើចុះសម្រុងគ្នាក្នុងសូត្រ ត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យ គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះជាព្រះវាចារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះពិតប្រាកដ ហើយព្រះសង្ឃនោះបានរៀនទុកល្អហើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីចាំទុកនូវមហាបទេសទី ២ នេះចុះ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสุกสฺมึ นาม อาวาเส สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู วิหรนฺติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา. เตสํ เม เถรานํ สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ น เจว สุตฺเต โอตรนฺติ น วินเย สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ น เจว ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; เตสญฺจ เถรานํ ทุคฺคหิต’นฺติ. อิติ เหตํ, ภิกฺขเว, ฉฑฺเฑยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះថេរភិក្ខុជាច្រើនរូប ជាពហុស្សូត មានអាគមស្ទាត់ជំនាញ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះឯណោះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីសំណាក់ព្រះថេរៈទាំងនោះថា នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវត្រេកអរ មិនត្រូវបង្អាប់ឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនបង្អាប់ហើយ គប្បីរៀនបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើមិនចុះសម្រុងគ្នាក្នុងសូត្រ មិនត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យ គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះមិនមែនជាព្រះវាចារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះឡើយ ហើយព្រះថេរៈទាំងនោះបានរៀនទុកមិនល្អទេ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីលះបង់ចោលនូវពាក្យនោះចេញចុះ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสุกสฺมึ นาม อาวาเส สมฺพหุลา เถรา ภิกฺขู วิหรนฺติ พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา. เตสํ เม เถรานํ สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว[Pg.489], ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ สุตฺเต เจว โอตรนฺติ วินเย จ สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; เตสญฺจ เถรานํ สุคฺคหิต’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ มหาปเทสํ ธาเรยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះថេរភិក្ខុជាច្រើនរូប ជាពហុស្សូត មានអាគមស្ទាត់ជំនាញ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះឯណោះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីសំណាក់ព្រះថេរៈទាំងនោះថា នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវត្រេកអរ មិនត្រូវបង្អាប់ឡើយ。 លុះមិនត្រេកអរ មិនបង្អាប់ហើយ គប្បីរៀនបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើចុះសម្រុងគ្នាក្នុងសូត្រ ត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យ គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះជាព្រះវាចារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះពិតប្រាកដ ហើយព្រះថេរៈទាំងនោះបានរៀនទុកល្អហើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីចាំទុកនូវមហាបទេសទី ៣ នេះចុះ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสุกสฺมึ นาม อาวาเส เอโก เถโร ภิกฺขุ วิหรติ พหุสฺสุโต อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร. ตสฺส เม เถรสฺส สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ น เจว สุตฺเต โอตรนฺติ น วินเย สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ น เจว ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; ตสฺส จ เถรสฺส ทุคฺคหิต’นฺติ. อิติ เหตํ, ภิกฺขเว, ฉฑฺเฑยฺยาถ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះថេរភិក្ខុមួយរូប ជាពហុស្សូត មានអាគមស្ទាត់ជំនាញ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះឯណោះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីសំណាក់ព្រះថេរៈនោះថា នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវត្រេកអរ មិនត្រូវបង្អាប់ឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនបង្អាប់ហើយ គប្បីរៀនបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើមិនចុះសម្រុងគ្នាក្នុងសូត្រ មិនត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យ គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះមិនមែនជាព្រះវាចារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះឡើយ ហើយព្រះថេរៈនោះបានរៀនទុកមិនល្អទេ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីលះបង់ចោលនូវពាក្យនោះចេញចុះ។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย – ‘อสุกสฺมึ นาม อาวาเส เอโก เถโร ภิกฺขุ วิหรติ พหุสฺสุโต อาคตาคโม ธมฺมธโร วินยธโร มาติกาธโร. ตสฺส เม เถรสฺส สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – อยํ ธมฺโม, อยํ วินโย, อิทํ สตฺถุสาสน’นฺติ. ตสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ภาสิตํ เนว อภินนฺทิตพฺพํ นปฺปฏิกฺโกสิตพฺพํ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา ตานิ ปทพฺยญฺชนานิ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา สุตฺเต โอตาเรตพฺพานิ, วินเย สนฺทสฺเสตพฺพานิ. ตานิ เจ สุตฺเต โอตาริยมานานิ วินเย สนฺทสฺสิยมานานิ สุตฺเต เจว โอตรนฺติ วินเย จ สนฺทิสฺสนฺติ, นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ – ‘อทฺธา, อิทํ ตสฺส ภควโต วจนํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส; ตสฺส จ เถรสฺส สุคฺคหิต’นฺติ. อิทํ, ภิกฺขเว, จตุตฺถํ มหาปเทสํ ธาเรยฺยาถ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาปเทสา’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះថេរភិក្ខុមួយរូប ជាពហុស្សូត មានអាគមស្ទាត់ជំនាញ ទ្រទ្រង់ធម៌ ទ្រទ្រង់វិន័យ ទ្រទ្រង់មាតិកា គង់នៅក្នុងអាវាសឈ្មោះឯណោះ ខ្ញុំបានឮមកផ្ទាល់ បានទទួលមកផ្ទាល់ អំពីសំណាក់ព្រះថេរៈនោះថា នេះជាធម៌ នេះជាវិន័យ នេះជាពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យដែលភិក្ខុនោះពោលហើយ អ្នកទាំងឡាយមិនត្រូវត្រេកអរ មិនត្រូវបង្អាប់ឡើយ។ លុះមិនត្រេកអរ មិនបង្អាប់ហើយ គប្បីរៀនបទ និងព្យញ្ជនៈទាំងនោះឲ្យប្រពៃ ហើយយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ។ កាលដែលយកទៅប្រៀបផ្ទឹមក្នុងសូត្រ ផ្ទៀងផ្ទាត់ក្នុងវិន័យ បើចុះសម្រុងគ្នាក្នុងសូត្រ ត្រូវគ្នាក្នុងវិន័យ គប្បីដល់នូវការសន្និដ្ឋានក្នុងរឿងនេះថា “ពិតណាស់ នេះជាព្រះវាចារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះពិតប្រាកដ ហើយព្រះថេរៈនោះបានរៀនទុកល្អហើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីចាំទុកនូវមហាបទេសទី ៤ នេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាមហាបទេស ៤ យ៉ាង។» ចប់ ទីដប់។

สญฺเจตนิยวคฺโค ตติโย.

សញ្ចេតនិយវគ្គ ទី៣ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

เจตนา [Pg.490] วิภตฺติ โกฏฺฐิโก, อานนฺโท อุปวาณปญฺจมํ;

อายาจน-ราหุล-ชมฺพาลี, นิพฺพานํ มหาปเทเสนาติ.

និយាយអំពី ចេតនាសូត្រ វិភត្តិសូត្រ កោដ្ឋិកសូត្រ អាណន្ទសូត្រ ឧបវាណសូត្រជាទី៥ អាយាចនសូត្រ រាហុលសូត្រ ជម្ពាលីសូត្រ និព្វានសូត្រ និងមហាបទេសសូត្រ។

(๑๙) ๔. พฺราหฺมณวคฺโค

(១៩) ៤. ព្រាហ្មណវគ្គ

๑. โยธาชีวสุตฺตํ

១. យោធាជីវសូត្រ

๑๘๑. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต โยธาชีโว ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, โยธาชีโว ฐานกุสโล จ โหติ, ทูเรปาตี จ, อกฺขณเวธี จ, มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โยธาชีโว ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฐานกุสโล จ โหติ, ทูเรปาตี จ, อกฺขณเวธี จ, มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา.

១៨១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោធាជីវៈ (អ្នកចម្បាំង) ដែលប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាង តែងជាបុគ្គលគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាដោយពិត។ ប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោធាជីវៈក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងទីតាំង ១ ជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយ ១ ជាអ្នកបាញ់មិនឲ្យខុស (បាញ់ចំគោលដៅ) ១ ជាអ្នកទម្លាយនូវកាយដ៏ធំបាន ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យោធាជីវៈដែលប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាបុគ្គលគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាដោយពិត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងជាបុគ្គលគួរទទួលនូវវត្ថុដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេរៀបចំទុកទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។ ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងទីតាំង ១ ជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយ ១ ជាអ្នកបាញ់មិនឲ្យខុស ១ ជាអ្នកទម្លាយនូវកាយដ៏ធំបាន ១។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฐานกุสโล โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฐานกุสโล โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកឈ្លាសក្នុងទីតាំង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកឈ្លាសក្នុងទីតាំង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเรปาตี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ รูปํ ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยา กาจิ เวทนา…เป… ยา กาจิ สญฺญา… เย เกจิ สงฺขารา… ยํ กิญฺจิ วิญฺญาณํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ วิญฺญาณํ ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเรปาตี โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងឃើញនូវរូបណាមួយ ទោះជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ជាខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ គ្រោតគ្រាត ឬលម្អិត ថោកទាប ឬឧត្តម ឆ្ងាយ ឬជិតក្តី នូវរូបទាំងអស់នោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា “នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ”។ ឃើញនូវវេទនាណាមួយ... សញ្ញាណាមួយ... សង្ខារទាំងឡាយណាមួយ... វិញ្ញាណណាមួយ ទោះជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ជាខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ គ្រោតគ្រាត ឬលម្អិត ថោកទាប ឬឧត្តម ឆ្ងាយ ឬជិតក្តី នូវវិញ្ញាណទាំងអស់នោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា “នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ[Pg.491], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขณเวธี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขณเวธี โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបាញ់មិនឲ្យខុស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាទុក្ខ”... ដឹងច្បាស់តាមពិតថា “នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបាញ់មិនឲ្យខុស យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหโต กายสฺส ปทาเลตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหนฺตํ อวิชฺชากฺขนฺธํ ปทาเลตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหโต กายสฺส ปทาเลตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកទម្លាយនូវកាយដ៏ធំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងទម្លាយនូវគំនរអវិជ្ជាដ៏ធំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកទម្លាយនូវកាយដ៏ធំ យ៉ាងនេះឯង។ ភិក្ខុដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាបុគ្គលគួរទទួលនូវវត្ថុដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។» ចប់ ទីមួយ។

๒. ปาฏิโภคสุตฺตํ

២. បាដិភោគសូត្រ

๑๘๒. ‘‘จตุนฺนํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ นตฺถิ โกจิ ปาฏิโภโค – สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ.

១៨២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ គ្មាននរណាម្នាក់អាចធានាបានឡើយ ទោះជាសមណៈ ព្រាហ្មណ៍ ទេវតា មារ ព្រហ្ម ឬនរណាម្នាក់ក្នុងលោកក៏ដោយ។»

‘‘กตเมสํ จตุนฺนํ? ‘ชราธมฺมํ มา ชีรี’ติ นตฺถิ โกจิ ปาฏิโภโค – สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ; ‘พฺยาธิธมฺมํ มา พฺยาธิยี’ติ นตฺถิ โกจิ ปาฏิโภโค – สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ; ‘มรณธมฺมํ มา มียี’ติ นตฺถิ โกจิ ปาฏิโภโค – สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ; ‘ยานิ โข ปน ตานิ ปุพฺเพ อตฺตนา กตานิ ปาปกานิ กมฺมานิ สํกิเลสิกานิ โปโนภวิกานิ สทรานิ ทุกฺขวิปากานิ อายตึ ชาติชรามรณิกานิ, เตสํ วิปาโก มา นิพฺพตฺตี’ติ นตฺถิ โกจิ ปาฏิโภโค – สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมึ.

«ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺគ្មាននរណាម្នាក់ ទោះជាសមណៈ ព្រាហ្មណ៍ ទេវតា មារ ព្រហ្ម ឬនរណាម្នាក់ក្នុងលោក អាចធានាបានថា “សូមកុំឲ្យរបស់ដែលមានសភាពគ្រាំគ្រា ទៅជាគ្រាំគ្រាឡើយ” ១ គ្មាននរណាម្នាក់... អាចធានាបានថា “សូមកុំឲ្យរបស់ដែលមានសភាពឈឺចាប់ ទៅជាឈឺចាប់ឡើយ” ១ គ្មាននរណាម្នាក់... អាចធានាបានថា “សូមកុំឲ្យរបស់ដែលមានសភាពស្លាប់ ទៅជាស្លាប់ឡើយ” ១ គ្មាននរណាម្នាក់ ទោះជាសមណៈ ព្រាហ្មណ៍ ទេវតា មារ ព្រហ្ម ឬនរណាម្នាក់ក្នុងលោក អាចធានាបានថា “អំពើអាក្រក់ទាំងឡាយណា ដែលខ្លួនបានធ្វើហើយក្នុងកាលមុន ជាអំពើប្រកបដោយសេចក្តីសៅហ្មង នាំឲ្យកើតក្នុងភពថ្មី ពេញដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ មានផលជាទុក្ខ នាំឲ្យមានជាតិ ជរា និងមរណៈតទៅ សូមកុំឲ្យផលនៃអំពើទាំងនោះកើតឡើងឡើយ” ១។»

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, จตุนฺนํ ธมฺมานํ นตฺถิ โกจิ ปาฏิโภโค – สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา เทโว วา มาโร วา พฺรหฺมา วา โกจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលគ្មាននរណាម្នាក់ ទោះជាសមណៈ ព្រាហ្មណ៍ ទេវតា មារ ព្រហ្ម ឬនរណាម្នាក់ក្នុងលោក អាចធានាបានឡើយ។» ចប់ ទីពីរ។

๓. สุตสุตฺตํ

៣. សុតសូត្រ

๑๘๓. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต เยน ภควา [Pg.492] เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៨៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះវស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘อหญฺหิ, โภ โคตม, เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘โย โกจิ ทิฏฺฐํ ภาสติ – เอวํ เม ทิฏฺฐนฺติ, นตฺถิ ตโต โทโส; โย โกจิ สุตํ ภาสติ – เอวํ เม สุตนฺติ, นตฺถิ ตโต โทโส; โย โกจิ มุตํ ภาสติ – เอวํ เม มุตนฺติ, นตฺถิ ตโต โทโส; โย โกจิ วิญฺญาตํ ภาสติ – เอวํ เม วิญฺญาตนฺติ, นตฺถิ ตโต โทโส’’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលណាមួយនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលខ្លួនបានឃើញថា 'ខ្ញុំបានឃើញយ៉ាងនេះ' មិនមានទោសព្រោះការនិយាយនោះឡើយ បុគ្គលណាមួយនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលខ្លួនបានឮថា 'ខ្ញុំបានឮយ៉ាងនេះ' មិនមានទោសព្រោះការនិយាយនោះឡើយ បុគ្គលណាមួយនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលខ្លួនបានប៉ះពាល់ថា 'ខ្ញុំបានប៉ះពាល់យ៉ាងនេះ' មិនមានទោសព្រោះការនិយាយនោះឡើយ បុគ្គលណាមួយនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលខ្លួនបានដឹងថា 'ខ្ញុំបានដឹងយ៉ាងនេះ' មិនមានទោសព្រោះការនិយាយនោះឡើយ"»។

‘‘นาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ ทิฏฺฐํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; น ปนาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ ทิฏฺฐํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; นาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ สุตํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; น ปนาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ สุตํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; นาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ มุตํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; น ปนาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ มุตํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; นาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ วิญฺญาตํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ; น ปนาหํ, พฺราหฺมณ, สพฺพํ วิญฺญาตํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឃើញទាំងអស់ គួរតែនិយាយនោះឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត តថាគតក៏មិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឃើញទាំងអស់ មិនគួរនិយាយនោះឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឮទាំងអស់ គួរតែនិយាយនោះឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត តថាគតក៏មិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឮទាំងអស់ មិនគួរនិយាយនោះឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានប៉ះពាល់ទាំងអស់ គួរតែនិយាយនោះឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត តថាគតក៏មិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានប៉ះពាល់ទាំងអស់ មិនគួរនិយាយនោះឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានដឹងទាំងអស់ គួរតែនិយាយនោះឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត តថាគតក៏មិនពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានដឹងទាំងអស់ មិនគួរនិយាយនោះឡើយ»។

‘‘ยญฺหิ, พฺราหฺมณ, ทิฏฺฐํ ภาสโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, เอวรูปํ ทิฏฺฐํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ. ยญฺจ ขฺวสฺส, พฺราหฺมณ, ทิฏฺฐํ อภาสโต กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, เอวรูปํ ทิฏฺฐํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា កាលបើបុគ្គលនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានឃើញណា អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឃើញមានសភាពយ៉ាងនោះ មិនគួរនិយាយឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត កាលបើបុគ្គលមិននិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានឃើញណា កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឃើញមានសភាពយ៉ាងនោះ គួរតែនិយាយ»។

‘‘ยญฺหิ, พฺราหฺมณ, สุตํ ภาสโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, เอวรูปํ สุตํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ. ยญฺจ ขฺวสฺส, พฺราหฺมณ, สุตํ อภาสโต กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, เอวรูปํ สุตํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា កាលបើបុគ្គលនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានឮណា អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឮមានសភាពយ៉ាងនោះ មិនគួរនិយាយឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត កាលបើបុគ្គលមិននិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានឮណា កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានឮមានសភាពយ៉ាងនោះ គួរតែនិយាយ»។

‘‘ยญฺหิ, พฺราหฺมณ, มุตํ ภาสโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, เอวรูปํ มุตํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ. ยญฺจ ขฺวสฺส, พฺราหฺมณ, มุตํ อภาสโต กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, เอวรูปํ มุตํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា កាលបើបុគ្គលនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានប៉ះពាល់ណា អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានប៉ះពាល់មានសភាពយ៉ាងនោះ មិនគួរនិយាយឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត កាលបើបុគ្គលមិននិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានប៉ះពាល់ណា កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានប៉ះពាល់មានសភាពយ៉ាងនោះ គួរតែនិយាយ»។

‘‘ยญฺหิ[Pg.493], พฺราหฺมณ, วิญฺญาตํ ภาสโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, เอวรูปํ วิญฺญาตํ น ภาสิตพฺพนฺติ วทามิ. ยญฺจ ขฺวสฺส, พฺราหฺมณ, วิญฺญาตํ อภาสโต กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, เอวรูปํ วิญฺญาตํ ภาสิตพฺพนฺติ วทามี’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា កាលបើបុគ្គលនិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានដឹងណា អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានដឹងមានសភាពយ៉ាងនោះ មិនគួរនិយាយឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត កាលបើបុគ្គលមិននិយាយនូវអារម្មណ៍ដែលបានដឹងណា កុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងសាបសូន្យទៅ អកុសលធម៌ទាំងឡាយរមែងចម្រើនឡើង តថាគតពោលថា អារម្មណ៍ដែលបានដឹងមានសភាពយ៉ាងនោះ គួរតែនិយាយ»។

อถ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. ตติยํ.

គ្រានោះឯង វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ បានរីករាយ អនុមោទនាចំពោះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ ចៀសចេញទៅ។ សូត្រទី៣ ចប់។

๔. อภยสุตฺตํ

៤. អភយសូត្រ

๑๘๔. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៨៤. គ្រានោះឯង ជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘อหญฺหิ, โภ โคตม, เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ โย มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺสา’’’ติ. ‘‘อตฺถิ, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน ภายติ, สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส; อตฺถิ ปน, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា "បុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់ មិនមានឡើយ"»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់ ក៏មាន ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់ ក៏មានដែរ»។

‘‘กตโม จ, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน ภายติ, สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส เอวํ โหติ – ‘ปิยา วต มํ กามา ชหิสฺสนฺติ, ปิเย จาหํ กาเม ชหิสฺสามี’ติ. โส โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน ภายติ, สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់ តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាកតម្រេក មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីពេញចិត្ត មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រឡាញ់ មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រេកឃ្លាន មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីក្តៅក្រហាយ មិនទាន់ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! កាមទាំងឡាយជាទីស្រឡាញ់មុខជានឹងលះបង់អញទៅជាមិនខាន ហើយអញក៏ត្រូវលះបង់កាមទាំងឡាយជាទីស្រឡាញ់ទៅជាមិនខានដែរ"។ បុគ្គលនោះរមែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតី។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ กาเย อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส เอวํ โหติ – ‘ปิโย วต [Pg.494] มํ กาโย ชหิสฺสติ, ปิยญฺจาหํ กายํ ชหิสฺสามี’ติ. โส โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน ภายติ, สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនទាន់ប្រាសចាកតម្រេក មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីពេញចិត្ត មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រឡាញ់ មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រេកឃ្លាន មិនទាន់ប្រាសចាកសេចក្ដីក្តៅក្រហាយ មិនទាន់ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងរាងកាយឡើយ។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! រាងកាយជាទីស្រឡាញ់មុខជានឹងលះបង់អញទៅជាមិនខាន ហើយអញក៏ត្រូវលះបង់រាងកាយជាទីស្រឡាញ់ទៅជាមិនខានដែរ"។ បុគ្គលនោះរមែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតី។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ อกตกลฺยาโณ โหติ อกตกุสโล อกตภีรุตฺตาโณ กตปาโป กตลุทฺโท กตกิพฺพิโส. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส เอวํ โหติ – ‘อกตํ วต เม กลฺยาณํ, อกตํ กุสลํ, อกตํ ภีรุตฺตาณํ; กตํ ปาปํ, กตํ ลุทฺทํ, กตํ กิพฺพิสํ. ยาวตา, โภ, อกตกลฺยาณานํ อกตกุสลานํ อกตภีรุตฺตาณานํ กตปาปานํ กตลุทฺทานํ กตกิพฺพิสานํ คติ ตํ คตึ เปจฺจ คจฺฉามี’ติ. โส โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน ภายติ, สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនបានធ្វើអំពើល្អ មិនបានធ្វើកុសល មិនបានធ្វើគ្រឿងការពារសេចក្ដីខ្លាច តែជាអ្នកបានធ្វើបាប បានធ្វើអំពើទ្រុស្តសាហាវ បានធ្វើអំពើអាក្រក់។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! អំពើល្អអញមិនបានធ្វើឡើយ កុសលអញមិនបានធ្វើឡើយ គ្រឿងការពារសេចក្ដីខ្លាចអញមិនបានធ្វើឡើយ អញបានធ្វើតែបាប បានធ្វើតែអំពើទ្រុស្តសាហាវ បានធ្វើតែអំពើអាក្រក់។ ពួកបុគ្គលដែលមិនបានធ្វើអំពើល្អ មិនបានធ្វើកុសល មិនបានធ្វើគ្រឿងការពារសេចក្ដីខ្លាច តែបានធ្វើបាប បានធ្វើអំពើទ្រុស្តសាហាវ បានធ្វើអំពើអាក្រក់ មានគតិណា អញលះលោកនេះទៅ មុខជានឹងទៅកាន់គតិនោះជាមិនខាន"។ បុគ្គលនោះរមែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតី។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ กงฺขี โหติ วิจิกิจฺฉี อนิฏฺฐงฺคโต สทฺธมฺเม. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส เอวํ โหติ – ‘กงฺขี วตมฺหิ วิจิกิจฺฉี อนิฏฺฐงฺคโต สทฺธมฺเม’ติ. โส โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน ภายติ, สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร มรณธมฺมา สมานา ภายนฺติ, สนฺตาสํ อาปชฺชนฺติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសេចក្ដីសង្ស័យ មានសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ មិនទាន់ចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះសទ្ធម្មឡើយ។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! អញជាអ្នកមានសេចក្ដីសង្ស័យ មានសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ មិនទាន់ចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះសទ្ធម្មឡើយតើ"។ បុគ្គលនោះរមែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ ដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតី។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ទាំងនេះឯងជាបុគ្គល៤ពួក ដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយខ្លាច ដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘กตโม จ, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ กาเมสุ วีตราโค โหติ วิคตจฺฉนฺโท วิคตเปโม วิคตปิปาโส วิคตปริฬาโห วิคตตณฺโห. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส น เอวํ โหติ – ‘ปิยา วต มํ กามา ชหิสฺสนฺติ, ปิเย จาหํ กาเม ชหิสฺสามี’ติ. โส น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยํ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់ តើដូចម្ដេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រាសចាកតម្រេក ប្រាសចាកសេចក្ដីពេញចិត្ត ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រឡាញ់ ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រេកឃ្លាន ប្រាសចាកសេចក្ដីក្តៅក្រហាយ ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងកាមទាំងឡាយហើយ។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមិនមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! កាមទាំងឡាយជាទីស្រឡាញ់មុខជានឹងលះបង់អញទៅជាមិនខាន ហើយអញក៏ត្រូវលះបង់កាមទាំងឡាយជាទីស្រឡាញ់ទៅជាមិនខានដែរ" ឡើយ។ បុគ្គលនោះរមែងមិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតីឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘ปุน [Pg.495] จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ กาเย วีตราโค โหติ วิคตจฺฉนฺโท วิคตเปโม วิคตปิปาโส วิคตปริฬาโห วิคตตณฺโห. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส น เอวํ โหติ – ‘ปิโย วต มํ กาโย ชหิสฺสติ, ปิยญฺจาหํ กายํ ชหิสฺสามี’ติ. โส น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រាសចាកតម្រេក ប្រាសចាកសេចក្ដីពេញចិត្ត ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រឡាញ់ ប្រាសចាកសេចក្ដីស្រេកឃ្លាន ប្រាសចាកសេចក្ដីក្តៅក្រហាយ ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងរាងកាយហើយ។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមិនមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! រាងកាយជាទីស្រឡាញ់មុខជានឹងលះបង់អញទៅជាមិនខាន ហើយអញក៏ត្រូវលះបង់រាងកាយជាទីស្រឡាញ់ទៅជាមិនខានដែរ" ឡើយ។ បុគ្គលនោះរមែងមិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតីឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ อกตปาโป โหติ อกตลุทฺโท อกตกิพฺพิโส กตกลฺยาโณ กตกุสโล กตภีรุตฺตาโณ. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส เอวํ โหติ – ‘อกตํ วต เม ปาปํ, อกตํ ลุทฺทํ, อกตํ กิพฺพิสํ; กตํ กลฺยาณํ, กตํ กุสลํ, กตํ ภีรุตฺตาณํ. ยาวตา, โภ, อกตปาปานํ อกตลุทฺทานํ อกตกิพฺพิสานํ กตกลฺยาณานํ กตกุสลานํ กตภีรุตฺตาณานํ คติ ตํ คตึ เปจฺจ คจฺฉามี’ติ. โส น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនបានធ្វើបាប មិនបានធ្វើអំពើទ្រុស្តសាហាវ មិនបានធ្វើអំពើអាក្រក់ តែជាអ្នកបានធ្វើអំពើល្អ បានធ្វើកុសល បានធ្វើគ្រឿងការពារសេចក្ដីខ្លាច។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ$. កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! បាបអញមិនបានធ្វើឡើយ អំពើទ្រុស្តសាហាវអញមិនបានធ្វើឡើយ អំពើអាក្រក់អញមិនបានធ្វើឡើយ អញបានធ្វើតែអំពើល្អ បានធ្វើតែកុសល បានធ្វើតែគ្រឿងការពារសេចក្ដីខ្លាច។ ពួកបុគ្គលដែលមិនបានធ្វើបាប មិនបានធ្វើអំពើទ្រុស្តសាហាវ មិនបានធ្វើអំពើអាក្រក់ តែបានធ្វើអំពើល្អ បានធ្វើកុសល បានធ្វើគ្រឿងការពារសេចក្ដីខ្លាច មានគតិណា អញលះលោកនេះទៅ មុខជានឹងទៅកាន់គតិនោះជាមិនខាន"។ បុគ្គលនោះរមែងមិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតីឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, อิเธกจฺโจ อกงฺขี โหติ อวิจิกิจฺฉี นิฏฺฐงฺคโต สทฺธมฺเม. ตเมนํ อญฺญตโร คาฬฺโห โรคาตงฺโก ผุสติ. ตสฺส อญฺญตเรน คาฬฺเหน โรคาตงฺเกน ผุฏฺฐสฺส เอวํ โหติ – ‘อกงฺขี วตมฺหิ อวิจิกิจฺฉี นิฏฺฐงฺคโต สทฺธมฺเม’ติ. โส น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, มรณธมฺโม สมาโน น ภายติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชติ มรณสฺส. อิเม โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาโร มรณธมฺมา สมานา น ภายนฺติ, น สนฺตาสํ อาปชฺชนฺติ มรณสฺสา’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ មួយវិញទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យ មិនមានសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ ជាអ្នកចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះសទ្ធម្មហើយ។ ជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយរមែងមកប៉ះពាល់បុគ្គលនោះ។ កាលបើបុគ្គលនោះត្រូវជំងឺជាទុក្ខធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមកប៉ះពាល់ហើយ តែងមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! អញជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីសង្ស័យ មិនមានសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ ជាអ្នកចុះចិត្តស៊ប់ក្នុងព្រះសទ្ធម្មហើយតើ"។ បុគ្គលនោះរមែងមិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយយំ មិនដល់នូវសេចក្ដីវង្វេងស្មារតីឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះឯងជាបុគ្គលដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ទាំងនេះឯងជាបុគ្គល៤ពួក ដែលមានសភាពត្រូវស្លាប់ជាធម្មតា ហើយមិនខ្លាច មិនដល់នូវសេចក្ដីតក់ស្លុតចំពោះសេចក្ដីស្លាប់»។

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. จตุตฺถํ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់...។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ សូត្រទី៤ ចប់។

๕. พฺราหฺมณสจฺจสุตฺตํ

៥. ព្រាហ្មណសច្ចសូត្រ

๑๘๕. เอกํ [Pg.496] สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ปริพฺพาชกา สิปฺปินิกาตีเร ปริพฺพาชการาเม ปฏิวสนฺติ, เสยฺยถิทํ อนฺนภาโร วรธโร สกุลุทายี จ ปริพฺพาชโก อญฺเญ จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา ปริพฺพาชกา. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน สิปฺปินิกาตีเร ปริพฺพาชการาโม เตนุปสงฺกมิ.

១៨៥. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង មានបរិព្វាជកច្រើនរូប ដែលជាអ្នកល្បីល្បាញលេចធ្លោ អាស្រ័យនៅឯបរិព្វាជការាម ទៀបឆ្នេរស្ទឹងសិបិនី គឺបរិព្វាជកឈ្មោះ អន្នភារៈ ១ វរធរៈ ១ សកុលុទាយី ១ និងបរិព្វាជកដទៃទៀត ដែលជាអ្នកល្បីល្បាញលេចធ្លោ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់បរិព្វាជការាម ទៀបឆ្នេរស្ទឹងសិបិនីនោះ។

เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรา กถา อุทปาทิ – ‘‘อิติปิ พฺราหฺมณสจฺจานิ, อิติปิ พฺราหฺมณสจฺจานี’’ติ. อถ โข ภควา เยน เต ปริพฺพาชกา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ –

ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង កាលដែលពួកបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ អង្គុយជួបជុំគ្នា ប្រជុំគ្នា ក៏កើតមានអន្តរាកថា (ពាក្យចចារាម) នេះឡើងថា «សូម្បីសេចក្តីពិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ ក៏មានយ៉ាងនេះ សូម្បីសេចក្តីពិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ ក៏មានយ៉ាងនេះ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ទីដែលពួកបរិព្វាជកទាំងនោះនៅ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ទើបត្រាស់ទៅកាន់ពួកបរិព្វាជកទាំងនោះយ៉ាងនេះថា៖

‘‘กาย นุตฺถ, ปริพฺพาชกา, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? ‘‘อิธ, โภ โคตม, อมฺหากํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘อิติปิ พฺราหฺมณสจฺจานิ, อิติปิ พฺราหฺมณสจฺจานี’’’ติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ អ្នកទាំងឡាយអង្គុយជួបជុំគ្នាដោយរឿងអ្វី ហើយអន្តរាកថាអ្វីដែលអ្នកទាំងឡាយនិយាយមិនទាន់ចប់?» ពួកបរិព្វាជកក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកយើងខ្ញុំកាលដែលអង្គុយជួបជុំគ្នា ប្រជុំគ្នាក្នុងទីនេះ ក៏កើតមានអន្តរាកថានេះឡើងថា “សូម្បីសេចក្តីពិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ ក៏មានយ៉ាងនេះ សូម្បីសេចក្តីពិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ ក៏មានយ៉ាងនេះ”»។

‘‘จตฺตาริมานิ, ปริพฺพาชกา, พฺราหฺมณสจฺจานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อิธ, ปริพฺพาชกา, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘สพฺเพ ปาณา อวชฺฌา’ติ. อิติ วทํ พฺราหฺมโณ สจฺจํ อาห, โน มุสา. โส เตน น สมโณติ มญฺญติ, น พฺราหฺมโณติ มญฺญติ, น เสยฺโยหมสฺมีติ มญฺญติ, น สทิโสหมสฺมีติ มญฺญติ, น หีโนหมสฺมีติ มญฺญติ. อปิ จ ยเทว ตตฺถ สจฺจํ ตทภิญฺญาย ปาณานํเยว อนุทฺทยาย อนุกมฺปาย ปฏิปนฺโน โหติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ សេចក្តីពិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ ហើយប្រកាសទុកហើយ។ សេចក្តីពិតទាំង ៤ នោះ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ ព្រាហ្មណ៍ក្នុងលោកនេះ តែងពោលយ៉ាងនេះថា “សត្វទាំងពួង មិនគួរត្រូវបានសម្លាប់ឡើយ”។ ព្រាហ្មណ៍កាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាពោលពាក្យពិត មិនមែនពោលពាក្យកុហកឡើយ។ ព្រាហ្មណ៍នោះ មិនសំគាល់ខ្លួនដោយសារសេចក្តីពិតនោះថា “យើងជាសមណៈ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងជាព្រាហ្មណ៍” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងប្រសើរជាងគេ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងស្មើគេ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងថោកទាបជាងគេ” ឡើយ។ ម៉្យាងទៀត ព្រាហ្មណ៍នោះដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីពិតដែលមានក្នុងរឿងនោះ ហើយក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីតែសេចក្តីអនុគ្រោះ ដើម្បីសេចក្តីអាណិតអាសូរដល់ពួកសត្វទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។

‘‘ปุน จปรํ, ปริพฺพาชกา, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘สพฺเพ กามา อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา’ติ. อิติ วทํ พฺราหฺมโณ สจฺจมาห, โน มุสา. โส เตน น สมโณติ มญฺญติ, น พฺราหฺมโณติ มญฺญติ, น เสยฺโยหมสฺมีติ มญฺญติ, น สทิโสหมสฺมีติ มญฺญติ, น หีโนหมสฺมีติ มญฺญติ. อปิ จ ยเทว ตตฺถ สจฺจํ ตทภิญฺญาย กามานํเยว นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រាហ្មណ៍តែងពោលយ៉ាងនេះថា “កាមទាំងពួង មិនទៀង ជាទុក្ខ មានសភាវៈប្រែប្រួលជាធម្មតា”។ ព្រាហ្មណ៍កាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាពោលពាក្យពិត មិនមែនពោលពាក្យកុហកឡើយ។ ព្រាហ្មណ៍នោះ មិនសំគាល់ខ្លួនដោយសារសេចក្តីពិតនោះថា “យើងជាសមណៈ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងជាព្រាហ្មណ៍” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងប្រសើរជាងគេ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងស្មើគេ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងថោកទាបជាងគេ” ឡើយ។ ម៉្យាងទៀត ព្រាហ្មណ៍នោះដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីពិតដែលមានក្នុងរឿងនោះ ហើយក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីសេចក្តីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃកាមទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។

‘‘ปุน [Pg.497] จปรํ, ปริพฺพาชกา, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘สพฺเพ ภวา อนิจฺจา…เป… ภวานํเยว นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រាហ្មណ៍តែងពោលយ៉ាងនេះថា “ភពទាំងពួង មិនទៀង...។ប។ ហើយក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីសេចក្តីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃភពទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។

‘‘ปุน จปรํ, ปริพฺพาชกา, พฺราหฺมโณ เอวมาห – ‘นาหํ กฺวจนิ กสฺสจิ กิญฺจนตสฺมึ น จ มม กฺวจนิ กตฺถจิ กิญฺจนตตฺถี’ติ. อิติ วทํ พฺราหฺมโณ สจฺจํ อาห, โน มุสา. โส เตน น สมโณติ มญฺญติ, น พฺราหฺมโณติ มญฺญติ, น เสยฺโยหมสฺมีติ มญฺญติ, น สทิโสหมสฺมีติ มญฺญติ, น หีโนหมสฺมีติ มญฺญติ. อปิ จ ยเทว ตตฺถ สจฺจํ ตทภิญฺญาย อากิญฺจญฺญํเยว ปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ. อิมานิ โข, ปริพฺพาชกา, จตฺตาริ พฺราหฺมณสจฺจานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ព្រាហ្មណ៍តែងពោលយ៉ាងនេះថា “ខ្លួនខ្ញុំមិនមែនជាកង្វល់របស់នរណាម្នាក់ ក្នុងទីណាមួយឡើយ ហើយកង្វល់របស់ខ្ញុំ ក៏មិនមានក្នុងទីណាមួយ ចំពោះនរណាម្នាក់ឡើយ”។ ព្រាហ្មណ៍កាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាពោលពាក្យពិត មិនមែនពោលពាក្យកុហកឡើយ។ ព្រាហ្មណ៍នោះ មិនសំគាល់ខ្លួនដោយសារសេចក្តីពិតនោះថា “យើងជាសមណៈ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងជាព្រាហ្មណ៍” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងប្រសើរជាងគេ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងស្មើគេ” មិនសំគាល់ខ្លួនថា “យើងថោកទាបជាងគេ” ឡើយ។ ម៉្យាងទៀត ព្រាហ្មណ៍នោះដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីពិតដែលមានក្នុងរឿងនោះ ហើយក៏ប្រតិបត្តិនូវបដិបទាដែលមិនមានកង្វល់ (អាកិញ្ចញ្ញបដិបទា) ប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលបរិព្វាជកទាំងឡាយ សេចក្តីពិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ ហើយប្រកាសទុកហើយ»។ ចប់ ទី៥។

๖. อุมฺมคฺคสุตฺตํ

៦. ឧម្មគ្គសូត្រ

๑๘๖. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เกน นุ โข, ภนฺเต, โลโก นียติ, เกน โลโก ปริกสฺสติ, กสฺส จ อุปฺปนฺนสฺส วสํ คจฺฉตี’’ติ?

១៨៦. គ្រានោះ មានភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើលោក (សត្វលោក) ត្រូវអ្វីនាំទៅ តើលោកត្រូវអ្វីទាញទៅ ហើយលោកតែងទៅតាមអំណាចនៃធម៌អ្វីដែលកើតឡើងហើយ?»

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! ภทฺทโก โข เต, ภิกฺขุ, อุมฺมคฺโค, ภทฺทกํ ปฏิภานํ, กลฺยาณี ปริปุจฺฉา. เอวญฺหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, ปุจฺฉสิ – ‘เกน นุ โข, ภนฺเต, โลโก นียติ, เกน โลโก ปริกสฺสติ, กสฺส จ อุปฺปนฺนสฺส วสํ คจฺฉตี’’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘จิตฺเตน โข, ภิกฺขุ, โลโก นียติ, จิตฺเตน ปริกสฺสติ, จิตฺตสฺส อุปฺปนฺนสฺส วสํ คจฺฉตี’’ติ.

«សាធុ សាធុ ភិក្ខុ! គំនិតរបស់អ្នកល្អណាស់ ភិក្ខុ បដិភាណរបស់អ្នកល្អណាស់ ការសួរដេញដោលរបស់អ្នកក៏ល្អណាស់។ ភិក្ខុ ព្រោះអ្នកសួរយ៉ាងនេះមែនទេថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើលោកត្រូវអ្វីនាំទៅ តើលោកត្រូវអ្វីទាញទៅ ហើយលោកតែងទៅតាមអំណាចនៃធម៌អ្វីដែលកើតឡើងហើយ?”» «យ៉ាងនោះមែន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភិក្ខុ លោកត្រូវចិត្តនាំទៅ ត្រូវចិត្តទាញទៅ លោកតែងទៅតាមអំណាចនៃចិត្តដែលកើតឡើងហើយ»។

‘‘สาธุ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา ภควนฺตํ อุตฺตริ ปญฺหํ อปุจฺฉิ – ‘‘‘พหุสฺสุโต ธมฺมธโร, พหุสฺสุโต ธมฺมธโร’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, พหุสฺสุโต ธมฺมธโร โหตี’’ติ?

ភិក្ខុនោះត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់» ហើយក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរប្រស្នាតទៅទៀតថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា “ពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌, ពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌” នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើភិក្ខុជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌ ដោយកម្រិតណា?»

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! ภทฺทโก โข เต, ภิกฺขุ อุมฺมคฺโค, ภทฺทกํ ปฏิภานํ, กลฺยาณี ปริปุจฺฉา. เอวญฺหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, ปุจฺฉสิ – ‘พหุสฺสุโต ธมฺมธโร, พหุสฺสุโต ธมฺมธโรติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, พหุสฺสุโต [Pg.498] ธมฺมธโร โหตี’’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘พหู โข, ภิกฺขุ, มยา ธมฺมา เทสิตา – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถา, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. จตุปฺปทาย เจปิ, ภิกฺขุ, คาถาย อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน โหติ พหุสฺสุโต ธมฺมธโรติ อลํ วจนายา’’ติ.

«សាធុ សាធុ ភិក្ខុ! គំនិតរបស់អ្នកល្អណាស់ បដិភាណរបស់អ្នកល្អណាស់ ការសួរដេញដោលរបស់អ្នកក៏ល្អណាស់។ ភិក្ខុ ព្រោះអ្នកសួរយ៉ាងនេះមែនទេថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា ‘ពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌, ពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌’ នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើភិក្ខុជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌ ដោយកម្រិតណា?”» «យ៉ាងនោះមែន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភិក្ខុ ធម៌ដែលតថាគតសម្តែងហើយ មានច្រើន គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ សូម្បីនៃគាថាមាន ៤ បាទ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ (ធម្មានុធម្មបដិបត្តិ) ភិក្ខុនោះ ក៏គួរហៅថា “ពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌” បានហើយ»។

‘‘สาธุ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา ภควนฺตํ อุตฺตริ ปญฺหํ อปุจฺฉิ – ‘‘‘สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญ, สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญ’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญ โหตี’’ติ?

ភិក្ខុនោះត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់» ហើយក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរប្រស្នាតទៅទៀតថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា “អ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ, អ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ” នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើភិក្ខុជាអ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ ដោយកម្រិតណា?»

‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ! ภทฺทโก โข เต, ภิกฺขุ, อุมฺมคฺโค, ภทฺทกํ ปฏิภานํ, กลฺยาณี ปริปุจฺฉา. เอวญฺหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, ปุจฺฉสิ – ‘สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญ, สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญ โหตี’’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุโน ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ สุตํ โหติ, ปญฺญาย จสฺส อตฺถํ อติวิชฺฌ ปสฺสติ; ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ สุตํ โหติ, ปญฺญาย จสฺส อตฺถํ อติวิชฺฌ ปสฺสติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ สุตํ โหติ, ปญฺญาย จสฺส อตฺถํ อติวิชฺฌ ปสฺสติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ สุตํ โหติ, ปญฺญาย จสฺส อตฺถํ อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขุ, สุตวา นิพฺเพธิกปญฺโญ โหตี’’ติ.

«សាធុ សាធុ ភិក្ខុ! គំនិតរបស់អ្នកល្អណាស់ បដិភាណរបស់អ្នកល្អណាស់ ការសួរដេញដោលរបស់អ្នកក៏ល្អណាស់។ ភិក្ខុ ព្រោះអ្នកសួរយ៉ាងនេះមែនទេថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា ‘អ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ, អ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ’ នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើភិក្ខុជាអ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ ដោយកម្រិតណា?”» «យ៉ាងនោះមែន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានឮថា “នេះជាទុក្ខ” ហើយក៏យល់ច្បាស់នូវសេចក្តីនៃទុក្ខនោះ ដោយប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ បានឮថា “...ទុក្ខសមុទ័យ” ហើយក៏យល់ច្បាស់នូវសេចក្តីនៃទុក្ខសមុទ័យនោះ ដោយប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ បានឮថា “...ទុក្ខនិរោធ” ហើយក៏យល់ច្បាស់នូវសេចក្តីនៃទុក្ខនិរោធនោះ ដោយប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ បានឮថា “...ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទា” ហើយក៏យល់ច្បាស់នូវសេចក្តីនៃទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទានោះ ដោយប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ។ ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុជាអ្នកមានការចេះដឹង មានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘สาธุ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา ภควนฺตํ อุตฺตริ ปญฺหํ อปุจฺฉิ – ‘‘‘ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ, ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ โหตี’’ติ?

ភិក្ខុនោះត្រេកអរ អនុមោទនាចំពោះព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់» ហើយក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរប្រស្នាតទៅទៀតថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា “អ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន, អ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន” នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើបុគ្គលជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន ដោយកម្រិតណា?»

‘‘สาธุ สาธุ ภิกฺขุ! ภทฺทโก โข เต, ภิกฺขุ, อุมฺมคฺโค, ภทฺทกํ ปฏิภานํ, กลฺยาณี ปริปุจฺฉา. เอวญฺหิ ตฺวํ ภิกฺขุ ปุจฺฉสิ – ‘ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ, ปณฺฑิโต มหาปญฺโญติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ โหตี’’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ เนวตฺตพฺยาพาธาย เจเตติ น ปรพฺยาพาธาย เจเตติ น [Pg.499] อุภยพฺยาพาธาย เจเตติ อตฺตหิตปรหิตอุภยหิตสพฺพโลกหิตเมว จินฺตยมาโน จินฺเตติ. เอวํ โข, ภิกฺขุ, ปณฺฑิโต มหาปญฺโญ โหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«សាធុ សាធុ ភិក្ខុ! គំនិតរបស់អ្នកល្អណាស់ បដិភាណរបស់អ្នកល្អណាស់ ការសួរដេញដោលរបស់អ្នកក៏ល្អណាស់។ ភិក្ខុ ព្រោះអ្នកសួរយ៉ាងនេះមែនទេថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា ‘អ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន, អ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន’ នោះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើបុគ្គលជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន ដោយកម្រិតណា?”» «យ៉ាងនោះមែន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភិក្ខុ ភិក្ខុដែលជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើនក្នុងលោកនេះ មិនគិតដើម្បីធ្វើឱ្យខ្លួនឯងលំបាក មិនគិតដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកដទៃលំបាក មិនគិតដើម្បីធ្វើឱ្យទាំងសងខាងលំបាកឡើយ កាលបើគិត តែងគិតតែពីប្រយោជន៍ខ្លួន ប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ប្រយោជន៍ទាំងសងខាង និងប្រយោជន៍ដល់សត្វលោកទាំងពួងប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុ បុគ្គលជាអ្នកប្រាជ្ញ មានប្រាជ្ញាច្រើន យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៦។

๗. วสฺสการสุตฺตํ

៧. វស្សការសូត្រ

๑๘๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៨៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ វស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួរត្រេកអរ គួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះវស្សការព្រាហ្មណ៍ ជាមហាមាត្យនៃដែនមគធៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘ชาเนยฺย นุ โข, โภ โคตม, อสปฺปุริโส อสปฺปุริสํ – ‘อสปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ? ‘‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, อนวกาโส ยํ อสปฺปุริโส อสปฺปุริสํ ชาเนยฺย – ‘อสปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ. ‘‘ชาเนยฺย ปน, โภ โคตม, อสปฺปุริโส สปฺปุริสํ – ‘สปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, อฏฺฐานํ อนวกาโส ยํ อสปฺปุริโส สปฺปุริสํ ชาเนยฺย – ‘สปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ. ‘‘ชาเนยฺย นุ โข, โภ โคตม, สปฺปุริโส สปฺปุริสํ – ‘สปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ? ‘‘ฐานํ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, วิชฺชติ ยํ สปฺปุริโส สปฺปุริสํ ชาเนยฺย – ‘สปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ. ‘‘ชาเนยฺย ปน, โภ โคตม, สปฺปุริโส อสปฺปุริสํ – ‘อสปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ? ‘‘เอตมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ฐานํ วิชฺชติ ยํ สปฺปุริโส อสปฺปุริสํ ชาเนยฺย – ‘อสปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើអសប្បុរស អាចស្គាល់អសប្បុរសថា “លោកនេះជាអសប្បុរស” ដែរឬទេ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះមិនមែនជាទីតាំង មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលអសប្បុរស នឹងស្គាល់អសប្បុរសថា “លោកនេះជាអសប្បុរស” នោះ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះអសប្បុរស អាចស្គាល់សប្បុរសថា “លោកនេះជាសប្បុរស” ដែរឬទេ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះក៏មិនមែនជាទីតាំង មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលអសប្បុរស នឹងស្គាល់សប្បុរសថា “លោកនេះជាសប្បុរស” នោះ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសប្បុរស អាចស្គាល់សប្បុរសថា “លោកនេះជាសប្បុរស” ដែរឬទេ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះជាទីតាំងដែលមានបាន ដែលសប្បុរស នឹងស្គាល់សប្បុរសថា “លោកនេះជាសប្បុរស” នោះ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសប្បុរស អាចស្គាល់អសប្បុរសថា “លោកនេះជាអសប្បុរស” ដែរឬទេ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះក៏ជាទីតាំងដែលមានបានដែរ ដែលសប្បុរស នឹងស្គាល់អសប្បុរសថា “លោកនេះជាអសប្បុរស” នោះ»

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาว สุภาสิตํ จิทํ, โภตา โคตเมน – ‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, อนวกาโส ยํ อสปฺปุริโส อสปฺปุริสํ ชาเนยฺย – อสปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. เอตมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, อฏฺฐานํ อนวกาโส ยํ อสปฺปุริโส สปฺปุริสํ ชาเนยฺย – สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. ฐานํ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, วิชฺชติ ยํ สปฺปุริโส สปฺปุริสํ ชาเนยฺย – สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. เอตมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ฐานํ วิชฺชติ ยํ สปฺปุริโส อสปฺปุริสํ ชาเนยฺย – อสปฺปุริโส อยํ ภว’’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់! ព្រះភាសិតនេះ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់សម្តែងបានពីរោះណាស់ថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះមិនមែនជាទីតាំង មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលអសប្បុរស នឹងស្គាល់អសប្បុរសថា ‘លោកនេះជាអសប្បុរស’ នោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះក៏មិនមែនជាទីតាំង មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលអសប្បុរស នឹងស្គាល់សប្បុរសថា ‘លោកនេះជាសប្បុរស’ នោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះជាទីតាំងដែលមានបាន ដែលសប្បុរស នឹងស្គាល់សប្បុរសថា ‘លោកនេះជាសប្បុរស’ នោះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះក៏ជាទីតាំងដែលមានបានដែរ ដែលសប្បុរស នឹងស្គាល់អសប្បុរសថា ‘លោកនេះជាអសប្បុរស’ នោះ”»។

‘‘เอกมิทํ, โภ โคตม, สมยํ โตเทยฺยสฺส พฺราหฺมณสฺส ปริสติ ปรูปารมฺภํ วตฺเตนฺติ – ‘พาโล อยํ ราชา เอเฬยฺโย สมเณ รามปุตฺเต อภิปฺปสนฺโน, สมเณ จ ปน รามปุตฺเต เอวรูปํ ปรมนิปจฺจการํ กโรติ, ยทิทํ [Pg.500] อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺม’นฺติ. อิเมปิ รญฺโญ เอเฬยฺยสฺส ปริหารกา พาลา – ยมโก โมคฺคลฺโล อุคฺโค นาวินฺทกี คนฺธพฺโพ อคฺคิเวสฺโส, เย สมเณ รามปุตฺเต อภิปฺปสนฺนา, สมเณ จ ปน รามปุตฺเต เอวรูปํ ปรมนิปจฺจการํ กโรนฺติ, ยทิทํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมนฺติ. ตฺยาสฺสุทํ โตเทยฺโย พฺราหฺมโณ อิมินา นเยน เนติ. ตํ กึ มญฺญนฺติ, โภนฺโต, ปณฺฑิโต ราชา เอเฬยฺโย กรณียาธิกรณีเยสุ วจนียาธิวจนีเยสุ อลมตฺถทสตเรหิ อลมตฺถทสตโร’ติ? ‘เอวํ, โภ, ปณฺฑิโต ราชา เอเฬยฺโย กรณียาธิกรณีเยสุ วจนียาธิวจนีเยสุ อลมตฺถทสตเรหิ อลมตฺถทสตโร’’’ติ.

បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ក្នុងសម័យមួយ ពួកបរិស័ទរបស់តោទេយ្យព្រាហ្មណ៍ តែងពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃថា «ព្រះរាជាព្រះនាមឯឡេយ្យៈនេះ ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅណាស់ ព្រោះទ្រង់ជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងសមណៈរាមបុត្ត ហើយទ្រង់ធ្វើនូវការបន្ទាបខ្លួនយ៉ាងក្រៃលែង មានសភាពបែបនេះ គឺការថ្វាយបង្គំ ការក្រោកទទួល ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម និងការធ្វើសាមីចិកម្ម ចំពោះសមណៈរាមបុត្ត។ សូម្បីតែពួកអ្នកបម្រើរបស់ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈទាំងនេះ គឺយមកៈ មោគ្គល្លៈ ឧគ្គៈ នាវិន្ទកី គន្ធព្វៈ និងអគ្គិវេស្សៈ ក៏ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅដែរ ព្រោះពួកគេជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងសមណៈរាមបុត្ត ហើយធ្វើនូវការបន្ទាបខ្លួនយ៉ាងក្រៃលែង មានសភាពបែបនេះ គឺការថ្វាយបង្គំ ការក្រោកទទួល ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម និងការធ្វើសាមីចិកម្ម ចំពោះសមណៈរាមបុត្ត»។ គ្រានោះ តោទេយ្យព្រាហ្មណ៍ បានណែនាំពួកបរិស័ទទាំងនោះតាមសម្រួលដោយវិធីនេះថា «ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចម្រើន តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច? ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈជាបណ្ឌិត ក្នុងកិច្ចការដែលគួរធ្វើ និងអធិករណ៍ដែលគួរធ្វើ ក្នុងពាក្យដែលគួរនិយាយ និងអធិវចនៈដែលគួរនិយាយ ជាអ្នកអាចឃើញនូវប្រយោជន៍ក្រៃលែងជាងពួកជនអ្នកអាចឃើញប្រយោជន៍ដ៏ពូកែបំផុតឬ?»។ ពួកបរិស័ទឆ្លើយថា «ពិតប្រាកដណាស់ លោកព្រាហ្មណ៍ ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈជាបណ្ឌិត ក្នុងកិច្ចការដែលគួរធ្វើ និងអធិករណ៍ដែលគួរធ្វើ ក្នុងពាក្យដែលគួរនិយាយ និងអធិវចនៈដែលគួរនិយាយ ជាអ្នកអាចឃើញនូវប្រយោជន៍ក្រៃលែងជាងពួកជនអ្នកអាចឃើញប្រយោជន៍ដ៏ពូកែបំផុត»។

‘‘ยสฺมา จ โข, โภ, สมโณ รามปุตฺโต รญฺญา เอเฬยฺเยน ปณฺฑิเตน ปณฺฑิตตโร กรณียาธิกรณีเยสุ วจนียาธิวจนีเยสุ อลมตฺถทสตเรน อลมตฺถทสตโร, ตสฺมา ราชา เอเฬยฺโย สมเณ รามปุตฺเต อภิปฺปสนฺโน, สมเณ จ ปน รามปุตฺเต เอวรูปํ ปรมนิปจฺจการํ กโรติ, ยทิทํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺมํ’’.

«ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចម្រើន ព្រោះហេតុតែសមណៈរាមបុត្ត ជាបណ្ឌិតជាងព្រះរាជាឯឡេយ្យៈដ៏ជាបណ្ឌិត ជាអ្នកអាចឃើញនូវប្រយោជន៍ក្រៃលែងជាងព្រះរាជាឯឡេយ្យៈដ៏ជាអ្នកអាចឃើញប្រយោជន៍ដ៏ពូកែបំផុតនោះ ក្នុងកិច្ចការដែលគួរធ្វើ និងអធិករណ៍ដែលគួរធ្វើ ក្នុងពាក្យដែលគួរនិយាយ និងអធិវចនៈដែលគួរនិយាយ ហេតុនោះ បានជាព្រះរាជាឯឡេយ្យៈ ទ្រង់ជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងសមណៈរាមបុត្ត ហើយទ្រង់ធ្វើនូវការបន្ទាបខ្លួនយ៉ាងក្រៃលែង មានសភាពបែបនេះ គឺការថ្វាយបង្គំ ការក្រោកទទួល ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម និងការធ្វើសាមីចិកម្ម ចំពោះសមណៈរាមបុត្ត»។

‘‘ตํ กึ มญฺญนฺติ, โภนฺโต, ปณฺฑิตา รญฺโญ เอเฬยฺยสฺส ปริหารกา – ยมโก โมคฺคลฺโล อุคฺโค นาวินฺทกี คนฺธพฺโพ อคฺคิเวสฺโส, กรณียาธิกรณีเยสุ วจนียาธิวจนีเยสุ อลมตฺถทสตเรหิ อลมตฺถทสตราติ? ‘เอวํ, โภ, ปณฺฑิตา รญฺโญ เอเฬยฺยสฺส ปริหารกา – ยมโก โมคฺคลฺโล อุคฺโค นาวินฺทกี คนฺธพฺโพ อคฺคิเวสฺโส, กรณียาธิกรณีเยสุ วจนียาธิวจนีเยสุ อลมตฺถทสตเรหิ อลมตฺถทสตรา’’’ติ.

«ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចម្រើន តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច? ពួកអ្នកបម្រើរបស់ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈ គឺយមកៈ មោគ្គល្លៈ ឧគ្គៈ នាវិន្ទកី គន្ធព្វៈ និងអគ្គិវេស្សៈ ជាបណ្ឌិត ក្នុងកិច្ចការដែលគួរធ្វើ និងអធិករណ៍ដែលគួរធ្វើ ក្នុងពាក្យដែលគួរនិយាយ និងអធិវចនៈដែលគួរនិយាយ ជាអ្នកអាចឃើញនូវប្រយោជន៍ក្រៃលែងជាងពួកជនអ្នកអាចឃើញប្រយោជន៍ដ៏ពូកែបំផុតឬ?»។ ពួកបរិស័ទឆ្លើយថា «ពិតប្រាកដណាស់ លោកព្រាហ្មណ៍ ពួកអ្នកបម្រើរបស់ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈ គឺយមកៈ មោគ្គល្លៈ ឧគ្គៈ នាវិន្ទកី គន្ធព្វៈ និងអគ្គិវេស្សៈ ជាបណ្ឌិត ក្នុងកិច្ចការដែលគួរធ្វើ និងអធិករណ៍ដែលគួរធ្វើ ក្នុងពាក្យដែលគួរនិយាយ និងអធិវចនៈដែលគួរនិយាយ ជាអ្នកអាចឃើញនូវប្រយោជន៍ក្រៃលែងជាងពួកជនអ្នកអាចឃើញប្រយោជន៍ដ៏ពូកែបំផុត»។

‘‘ยสฺมา จ โข, โภ, สมโณ รามปุตฺโต รญฺโญ เอเฬยฺยสฺส ปริหารเกหิ ปณฺฑิเตหิ ปณฺฑิตตโร กรณียาธิกรณีเยสุ วจนียาธิวจนีเยสุ อลมตฺถทสตเรหิ อลมตฺถทสตโร, ตสฺมา รญฺโญ เอเฬยฺยสฺส ปริหารกา สมเณ รามปุตฺเต อภิปฺปสนฺนา; สมเณ จ ปน รามปุตฺเต เอวรูปํ ปรมนิปจฺจการํ กโรนฺติ, ยทิทํ อภิวาทนํ ปจฺจุฏฺฐานํ อญฺชลิกมฺมํ สามีจิกมฺม’’นฺติ.

«ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏ចម្រើន ព្រោះហេតុតែសមណៈរាមបុត្ត ជាបណ្ឌិតជាងពួកអ្នកបម្រើដ៏ជាបណ្ឌិតរបស់ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈ ជាអ្នកអាចឃើញនូវប្រយោជន៍ក្រៃលែងជាងពួកអ្នកបម្រើដ៏ជាអ្នកអាចឃើញប្រយោជន៍ដ៏ពូកែបំផុតទាំងនោះ ក្នុងកិច្ចការដែលគួរធ្វើ និងអធិករណ៍ដែលគួរធ្វើ ក្នុងពាក្យដែលគួរនិយាយ និងអធិវចនៈដែលគួរនិយាយ ហេតុនោះ បានជាពួកអ្នកបម្រើរបស់ព្រះរាជាឯឡេយ្យៈ ជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងសមណៈរាមបុត្ត ហើយធ្វើនូវការបន្ទាបខ្លួនយ៉ាងក្រៃលែង មានសភាពបែបនេះ គឺការថ្វាយបង្គំ ការក្រោកទទួល ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម និងការធ្វើសាមីចិកម្ម ចំពោះសមណៈរាមបុត្ត»។

‘‘อจฺฉริยํ, โภ, โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาว สุภาสิตํ จิทํ โภตา โคตเมน – ‘อฏฺฐานํ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, อนวกาโส ยํ อสปฺปุริโส [Pg.501] อสปฺปุริสํ ชาเนยฺย – อสปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. เอตมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, อฏฺฐานํ อนวกาโส ยํ อสปฺปุริโส สปฺปุริสํ ชาเนยฺย – สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. ฐานํ โข เอตํ, พฺราหฺมณ, วิชฺชติ ยํ สปฺปุริโส สปฺปุริสํ ชาเนยฺย – สปฺปุริโส อยํ ภวนฺติ. เอตมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, ฐานํ วิชฺชติ ยํ สปฺปุริโส อสปฺปุริสํ ชาเนยฺย – อสปฺปุริโส อยํ ภว’นฺติ. หนฺท จ ทานิ มยํ, โภ โคตม, คจฺฉาม. พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามีติ. สตฺตมํ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានសោះឡើយ! ព្រះភាសិតនេះ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់សម្តែងបានពីរោះណាស់ថា “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះមិនមែនជាទីតាំង មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលអសប្បុរសនឹងដឹងច្បាស់នូវអសប្បុរសថា ‘លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាអសប្បុរស’។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សូម្បីហេតុនេះ ក៏មិនមែនជាទីតាំង មិនមែនជាឱកាសឡើយ ដែលអសប្បុរសនឹងដឹងច្បាស់នូវសប្បុរសថា ‘លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាសប្បុរស’។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុនេះតែងមាន គឺការដែលសប្បុរសដឹងច្បាស់នូវសប្បុរសថា ‘លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាសប្បុរស’។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សូម្បីហេតុនេះ ក៏តែងមានដែរ គឺការដែលសប្បុរសដឹងច្បាស់នូវអសប្បុរសថា ‘លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាអសប្បុរស’”។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ យើងខ្ញុំសូមលាទៅ ព្រោះយើងខ្ញុំមានកិច្ចច្រើន មានការងារដែលត្រូវធ្វើច្រើន»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកចូរដឹងនូវកាលដ៏គួរក្នុងកាលឥឡូវនេះចុះ»។ គ្រានោះ វស្សការព្រាហ្មណ៍ មហាមាត្យនៃដែនមគធៈ បានរីករាយ អនុមោទនាចំពោះព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចក្រោកពីអាសនៈ ដើរចេញទៅ។ (ចប់ សូត្រទី ៧)

๘. อุปกสุตฺตํ

៨. ឧបកសូត្រ

๑๘๘. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข อุปโก มณฺฑิกาปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุปโก มณฺฑิกาปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៨៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ឧបកៈជាកូនរបស់នាងមណ្ឌិកា បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះឧបកៈជាកូនរបស់នាងមណ្ឌិកា អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘อหญฺหิ, ภนฺเต, เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘โย โกจิ ปรูปารมฺภํ วตฺเตติ, ปรูปารมฺภํ วตฺเตนฺโต สพฺโพ โส น อุปปาเทติ. อนุปปาเทนฺโต คารยฺโห โหติ อุปวชฺโช’’’ติ. ‘‘ปรูปารมฺภํ เจ, อุปก, วตฺเตติ ปรูปารมฺภํ วตฺเตนฺโต น อุปปาเทติ, อนุปปาเทนฺโต คารยฺโห โหติ อุปวชฺโช. ตฺวํ โข, อุปก, ปรูปารมฺภํ วตฺเตสิ, ปรูปารมฺภํ วตฺเตนฺโต น อุปปาเทสิ, อนุปปาเทนฺโต คารยฺโห โหสิ อุปวชฺโช’’ติ. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อุมฺมุชฺชมานกํเยว มหตา ปาเสน พนฺเธยฺย; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อุมฺมุชฺชมานโกเยว ภควตา มหตา วาทปาเสน พทฺโธ’’ติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានទិដ្ឋិយ៉ាងនេះថា “បុគ្គលណាមួយ តែងពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃ កាលបើពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃ បុគ្គលនោះទាំងអស់ មិនអាចបង្កើត (នូវកុសលធម៌) ឡើយ។ កាលបើមិនអាចបង្កើត (នូវកុសលធម៌) ទេ តែងជាអ្នកគួរតិះដៀល គួរចោទប្រកាន់”»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលឧបកៈ បើបុគ្គលពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃ កាលបើពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃ មិនអាចបង្កើត (នូវកុសលធម៌) ទេ កាលបើមិនអាចបង្កើត (នូវកុសលធម៌) ទេ តែងជាអ្នកគួរតិះដៀល គួរចោទប្រកាន់។ ម្នាលឧបកៈ អ្នកឯងពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃ កាលបើពោលពាក្យតិះដៀលបុគ្គលដទៃ ក៏មិនអាចបង្កើត (នូវកុសលធម៌) ឡើយ កាលបើមិនអាចបង្កើត (នូវកុសលធម៌) ទេ អ្នកឯងក៏ជាអ្នកគួរតិះដៀល គួរចោទប្រកាន់ដែរ»។ ឧបកៈក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុគ្គលទាក់នូវត្រីដែលទើបតែងើបក្បាលឡើងពីទឹក ដោយអន្ទាក់ដ៏ធំ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គដែលទើបតែងើបក្បាលឡើង ក៏ត្រូវបានព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទាក់ទុកដោយអន្ទាក់គឺវាទៈដ៏ធំ យ៉ាងនោះឯង»

‘‘อิทํ อกุสลนฺติ โข, อุปก, มยา ปญฺญตฺตํ. ตตฺถ อปริมาณา ปทา อปริมาณา พฺยญฺชนา อปริมาณา ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนา – อิติปิทํ อกุสลนฺติ. ตํ โข ปนิทํ อกุสลํ ปหาตพฺพนฺติ โข, อุปก, มยา ปญฺญตฺตํ. ตตฺถ อปริมาณา ปทา อปริมาณา พฺยญฺชนา อปริมาณา ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนา – อิติปิทํ อกุสลํ ปหาตพฺพนฺติ.

«ម្នាលឧបកៈ ធម៌នេះជាអកុសល តថាគតបានបញ្ញត្តិទុកហើយ។ ក្នុងធម៌ដែលជាអកុសលនោះ បទទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ព្យញ្ជនៈទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ធម្មទេសនារបស់តថាគតក៏មិនមានប្រមាណថា “សូម្បីព្រោះហេតុនេះ ធម៌នោះក៏ជាអកុសល”។ ម្នាលឧបកៈ ក៏អកុសលធម៌នោះ ជាធម៌គួរលះបង់ តថាគតបានបញ្ញត្តិទុកហើយ។ ក្នុងធម៌ដែលគួរលះបង់នោះ បទទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ព្យញ្ជនៈទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ធម្មទេសនារបស់តថាគតក៏មិនមានប្រមាណថា “សូម្បីព្រោះហេតុនេះ អកុសលធម៌នោះ ក៏គួរលះបង់”។

‘‘อิทํ [Pg.502] กุสลนฺติ โข, อุปก, มยา ปญฺญตฺตํ. ตตฺถ อปริมาณา ปทา อปริมาณา พฺยญฺชนา อปริมาณา ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนา – อิติปิทํ กุสลนฺติ. ตํ โข ปนิทํ กุสลํ ภาเวตพฺพนฺติ โข, อุปก, มยา ปญฺญตฺตํ. ตตฺถ อปริมาณา ปทา อปริมาณา พฺยญฺชนา อปริมาณา ตถาคตสฺส ธมฺมเทสนา – อิติปิทํ กุสลํ ภาเวตพฺพ’’นฺติ.

ម្នាលឧបកៈ ធម៌នេះជាកុសល តថាគតបានបញ្ញត្តិទុកហើយ។ ក្នុងធម៌ដែលជាកុសលនោះ បទទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ព្យញ្ជនៈទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ធម្មទេសនារបស់តថាគតក៏មិនមានប្រមាណថា “សូម្បីព្រោះហេតុនេះ ធម៌នោះក៏ជាកុសល”។ ម្នាលឧបកៈ ក៏កុសលធម៌នោះ ជាធម៌គួរចម្រើន តថាគតបានបញ្ញត្តិទុកហើយ។ ក្នុងធម៌ដែលគួរចម្រើននោះ បទទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ព្យញ្ជនៈទាំងឡាយមិនមានប្រមាណ ធម្មទេសនារបស់តថាគតក៏មិនមានប្រមាណថា “សូម្បីព្រោះហេតុនេះ កុសលធម៌នោះ ក៏គួរចម្រើន”»។

อถ โข อุปโก มณฺฑิกาปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ยาวตโก อโหสิ ภควตา สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ รญฺโญ มาคธสฺส อชาตสตฺตุสฺส เวเทหิปุตฺตสฺส อาโรเจสิ.

គ្រានោះ ឧបកៈជាកូនរបស់នាងមណ្ឌិកា បានរីករាយ អនុមោទនាចំពោះព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះបាទអជាតសត្រូវ វេទេហីបុត្ត ព្រះរាជាគ្រប់គ្រងដែនមគធៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ ដែលបាននិយាយជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ថ្វាយព្រះបាទអជាតសត្រូវ វេទេហីបុត្ត ព្រះរាជាគ្រប់គ្រងដែនមគធៈ ទ្រង់ជ្រាប។

เอวํ วุตฺเต ราชา มาคโธ อชาตสตฺตุ เวเทหิปุตฺโต กุปิโต อนตฺตมโน อุปกํ มณฺฑิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยาว ธํสี วตายํ โลณการทารโก ยาว มุขโร ยาว ปคพฺโพ ยตฺร หิ นาม ตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ อาสาเทตพฺพํ มญฺญิสฺสติ; อเปหิ ตฺวํ, อุปก, วินสฺส, มา ตํ อทฺทส’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

កាលបើឧបកៈក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះបាទអជាតសត្រូវ វេទេហីបុត្ត ព្រះរាជាគ្រប់គ្រងដែនមគធៈ ទ្រង់មានព្រះទ័យខឹងសម្បារ មិនសព្វព្រះហឫទ័យឡើយ ក៏មានព្រះរាជឱង្ការទៅកាន់ឧបកៈជាកូនរបស់នាងមណ្ឌិកា ដូច្នេះថា «កូនអ្នកធ្វើអំបិលនេះ ជាអ្នកបំផ្លាញគុណគេណាស់តើ ជាអ្នកនិយាយប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោចណាស់តើ ជាអ្នកព្រហើនកោងកាចណាស់តើ ព្រោះវាហ៊ានគិតថា គួរតែចូលទៅប៉ះពាល់ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ! នែឧបកៈ ចូរឯងថយចេញទៅ ចូរឯងវិនាសទៅ កុំឲ្យអញឃើញមុខឯងឡើយ»។ (ចប់ សូត្រទី ៨)

๙. สจฺฉิกรณียสุตฺตํ

៩. សច្ឆិករណីយសូត្រ

๑๘๙. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, สจฺฉิกรณียา ธมฺมา. กตเม จตฺตาโร? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา กาเยน สจฺฉิกรณียา; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา สติยา สจฺฉิกรณียา; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา จกฺขุนา สจฺฉิกรณียา; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา ปญฺญาย สจฺฉิกรณียา. กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา กาเยน สจฺฉิกรณียา? อฏฺฐ วิโมกฺขา, ภิกฺขเว, กาเยน สจฺฉิกรณียา.

១៨៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយកាយ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសតិ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយចក្ខុ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញា ក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយកាយ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិមោក្ខ ៨ យ៉ាង គួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយកាយ។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา สติยา สจฺฉิกรณียา? ปุพฺเพนิวาโส, ภิกฺขเว, สติยา สจฺฉิกรณีโย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសតិ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ (ការរលឹកជាតិមុនបាន) គួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយសតិ។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา จกฺขุนา สจฺฉิกรณียา? สตฺตานํ จุตูปปาโต, ภิกฺขเว, จกฺขุนา สจฺฉิกรณีโย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយចក្ខុ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុតូបបាតញ្ញាណ (ការដឹងនូវការច្យុតិ និងការចាប់បដិសន្ធិនៃសត្វទាំងឡាយ) គួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយចក្ខុ។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา ปญฺญาย สจฺฉิกรณียา? อาสวานํ ขโย, ภิกฺขเว, ปญฺญาย สจฺฉิกรณีโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร สจฺฉิกรณียา ธมฺมา’’ติ. นวมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញា តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ (អរហត្តផល) គួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី ៩)

๑๐. อุโปสถสุตฺตํ

១០. ឧបោសថសូត្រ

๑๙๐. เอกํ [Pg.503] สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ. อถ โข ภควา ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสงฺฆํ อนุวิโลเกตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

១៩០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា មិគារមាតា ក្នុងបុព្វារាម ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ក្នុងថ្ងៃឧបោសថនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ហែហំដោយភិក្ខុសង្ឃ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្លឹងមើលភិក្ខុសង្ឃដែលស្ងប់ស្ងៀមយ៉ាងក្រៃលែង រួចត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

‘‘อปลาปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา นิปฺปลาปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา สุทฺธา สาเร ปติฏฺฐิตา. ตถารูโป อยํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสงฺโฆ, ตถารูปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา. ยถารูปา ปริสา ทุลฺลภา ทสฺสนายปิ โลกสฺมึ, ตถารูโป อยํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสงฺโฆ, ตถารูปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา. ยถารูปา ปริสา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส, ตถารูโป อยํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสงฺโฆ, ตถารูปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา. ยถารูปาย ปริสาย อปฺปํ ทินฺนํ พหุ โหติ พหุ ทินฺนํ พหุตรํ, ตถารูโป อยํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสงฺโฆ, ตถารูปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา. ยถารูปํ ปริสํ อลํ โยชนคณนานิปิ ทสฺสนาย คนฺตุํ อปิ ปุโฏเสนาปิ, ตถารูโป อยํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสงฺโฆ, (ตถารูปายํ, ภิกฺขเว, ปริสา).

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បរិស័ទនេះ មិនមានកំទេចកំទី (គឺទុស្សីលធម៌) ឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បរិស័ទនេះ មិនមានកំទេចកំទីឡើយ ជាបរិស័ទស្អាតបរិសុទ្ធ តាំងនៅក្នុងគុណធម៌ដ៏ជាខ្លឹម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុសង្ឃមានសភាពបែបនេះ បរិស័ទមានសភាពបែបនេះ។ បរិស័ទដែលមានសភាពបែបណា ដែលក្រនឹងបានជួបប្រទះ សូម្បីដើម្បីមើលក្នុងលោក ភិក្ខុសង្ឃក៏មានសភាពបែបនោះ បរិស័ទក៏មានសភាពបែបនោះដែរ។ បរិស័ទដែលមានសភាពបែបណា ជាបរិស័ទគួរទទួលនូវវត្ថុដែលគេនាំមកបូជា គួរទទួលនូវវត្ថុសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលុបនៃលោក ភិក្ខុសង្ឃក៏មានសភាពបែបនោះ បរិស័ទក៏មានសភាពបែបនោះដែរ។ បរិស័ទដែលមានសភាពបែបណា ដែលទានសូម្បីបន្តិចបន្តួចដែលគេថ្វាយហើយ តែងមានផលច្រើន ទានដែលគេថ្វាយច្រើន តែងមានផលច្រើនក្រៃលែងឡើងទៅទៀត ភិក្ខុសង្ឃក៏មានសភាពបែបនោះ បរិស័ទក៏មានសភាពបែបនោះដែរ។ បរិស័ទដែលមានសភាពបែបណា ដែលគួរដើម្បីដើរទៅមើល សូម្បីអស់ចម្ងាយរាប់រយរាប់ពាន់យោជន៍ ដោយនាំយកនូវស្បៀងអាហារទៅផង ភិក្ខុសង្ឃក៏មានសភាពបែបនោះ បរិស័ទក៏មានសភាពបែបនោះដែរ។

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ เทวปฺปตฺตา วิหรนฺติ; สนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ พฺรหฺมปฺปตฺตา วิหรนฺติ; สนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ อาเนญฺชปฺปตฺตา วิหรนฺติ; สนฺติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู อิมสฺมึ ภิกฺขุสงฺเฆ อริยปฺปตฺตา วิหรนฺติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ មានភិក្ខុទាំងឡាយដែលដល់នូវភាពជាទេវៈ ហើយរស់នៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ មានភិក្ខុទាំងឡាយដែលដល់នូវភាពជាព្រហ្ម ហើយរស់នៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ មានភិក្ខុទាំងឡាយដែលដល់នូវសភាពមិនញាប់ញ័រ (អានេញ្ជៈ) ហើយរស់នៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ មានភិក្ខុទាំងឡាយដែលដល់នូវភាពជាអរិយៈ ហើយរស់នៅ ក៏មាន។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เทวปฺปตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เทวปฺปตฺโต โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវភាពជាទេវៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយរស់នៅ ព្រោះរម្ងាប់នូវវិតក្កៈ និងវិចារៈ... ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន... តតិយជ្ឈាន... ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយរស់នៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវភាពជាទេវៈ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พฺรหฺมปฺปตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณา… มุทิตา… อุเปกฺขาสหคเตน [Pg.504] เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พฺรหฺมปฺปตฺโต โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវភាពជាព្រហ្ម តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មានចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ផ្សាយទៅកាន់ទិសមួយ ទីពីរ ក៏យ៉ាងនោះ ទីបី ក៏យ៉ាងនោះ ទីបួន ក៏យ៉ាងនោះ។ ផ្សាយទៅកាន់ទិសខាងលើ ខាងក្រោម ខាងទទឹង ក្នុងទីទាំងពួង ដល់សត្វទាំងឡាយទាំងពួង ដោយយកខ្លួនទៅប្រៀបផ្ទឹម គឺផ្សាយទៅកាន់លោកទាំងមូល ដែលមានចិត្តប្រកបដោយមេត្តា ដ៏ធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ មានចិត្តប្រកបដោយករុណា... ប្រកបដោយមុទិតា... ប្រកបដោយឧបេក្ខា ផ្សាយទៅកាន់ទិសមួយ ទីពីរ ក៏យ៉ាងនោះ ទីបី ក៏យ៉ាងនោះ ទីបួន ក៏យ៉ាងនោះ។ ផ្សាយទៅកាន់ទិសខាងលើ ខាងក្រោម ខាងទទឹង ក្នុងទីទាំងពួង ដល់សត្វទាំងឡាយទាំងពួង ដោយយកខ្លួនទៅប្រៀបផ្ទឹម គឺផ្សាយទៅកាន់លោកទាំងមូល ដែលមានចិត្តប្រកបដោយឧបេក្ខា ដ៏ធំទូលាយ ដល់នូវភាពជាមហគ្គតៈ រកប្រមាណមិនបាន គ្មានពៀរ គ្មានព្យាបាទ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវភាពជាព្រហ្ម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาเนญฺชปฺปตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาเนญฺชปฺปตฺโต โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវសេចក្ដីមិនកម្រើក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា ព្រោះមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅដល់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «អាកាសរកទីបំផុតគ្មាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «វិញ្ញាណរកទីបំផុតគ្មាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា «អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន» ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅដល់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវសេចក្ដីមិនកម្រើក យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริยปฺปตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อริยปฺปตฺโต โหตี’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវភាពជាព្រះអរិយៈ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»... ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកដល់នូវភាពជាព្រះអរិយៈ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ សូត្រទី១០។

พฺราหฺมณวคฺโค จตุตฺโถ.

ចប់ ព្រាហ្មណវគ្គ ទី៤។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

โยธา ปาฏิโภคสุตํ, อภยํ พฺราหฺมณสจฺเจน ปญฺจมํ;

อุมฺมคฺควสฺสกาโร, อุปโก สจฺฉิกิริยา จ อุโปสโถติ.

និយាយអំពីយោធា១ បាដិភោគៈ១ សុតៈ១ អភ័យៈ១ ព្រាហ្មណសច្ចៈជាទី៥ ឧម្មគ្គៈ១ វស្សការៈ១ ឧបកៈ១ សច្ឆិករិយា១ ឧបោសថៈ១។

(๒๐) ๕. มหาวคฺโค

(២០) ៥. មហាវគ្គ

๑. โสตานุคตสุตฺตํ

១. សោតានុគតសូត្រ

๑๙๑. ‘‘โสตานุคตานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ, วจสา ปริจิตานํ, มนสานุเปกฺขิตานํ, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธานํ จตฺตาโร อานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม [Pg.505] จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โส สตฺโต ขิปฺปํเยว วิเสสคามี โหติ. โสตานุคตานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ, วจสา ปริจิตานํ, มนสานุเปกฺขิตานํ, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธานํ อยํ ปฐโม อานิสํโส ปาฏิกงฺโข.

១៩១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានិសង្ស ៤ យ៉ាង តែងសង្ឃឹមបាន ចំពោះធម៌ទាំងឡាយដែលលឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ អានិសង្ស ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ របស់ភិក្ខុនោះ ជាធម៌លឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ។ កាលបើភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយតែងលេចឡើងច្បាស់លាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិ យឺតយ៉ាវមែន ប៉ុន្តែសត្វនោះ តែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី១ ដែលតែងសង្ឃឹមបាន ចំពោះធម៌ទាំងឡាយដែលលឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ น เหว โข สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ; อปิ จ โข ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อยํ วา โส ธมฺมวินโย, ยตฺถาหํ ปุพฺเพ พฺรหฺมจริยํ อจริ’นฺติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โส สตฺโต ขิปฺปเมว วิเสสคามี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส กุสโล เภริสทฺทสฺส. โส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน เภริสทฺทํ สุเณยฺย. ตสฺส น เหว โข อสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – ‘เภริสทฺโท นุ โข, น นุ โข เภริสทฺโท’ติ! อถ โข เภริสทฺโทตฺเวว นิฏฺฐํ คจฺเฉยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ น เหว โข สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ; อปิ จ โข ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อยํ วา โส ธมฺมวินโย, ยตฺถาหํ ปุพฺเพ พฺรหฺมจริยํ อจริ’นฺติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โส สตฺโต ขิปฺปํเยว วิเสสคามี โหติ. โสตานุคตานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ[Pg.506], วจสา ปริจิตานํ, มนสานุเปกฺขิตานํ, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธานํ อยํ ทุติโย อานิสํโส ปาฏิกงฺโข.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុតែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ របស់ភិក្ខុនោះ ជាធម៌លឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ។ កាលបើភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយ មិនលេចឡើងច្បាស់លាស់ដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ប៉ុន្តែភិក្ខុមួយរូបដែលមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងចិត្ត តែងសម្ដែងធម៌ដល់ទេវបរិស័ទ។ ទេវបុត្រនោះ ក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ធម៌និងវិន័យនេះឯង ដែលយើងធ្លាប់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយាកាលពីមុន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិ យឺតយ៉ាវមែន ប៉ុន្តែសត្វនោះ តែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសដែលឈ្លាសវៃក្នុងសំឡេងស្គរធំ ដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ បានឮសំឡេងស្គរធំ។ បុរសនោះ មិនមានសេចក្ដីសង្ស័យ ឬសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ឡើយថា «នេះជាសំឡេងស្គរធំ ឬមិនមែនជាសំឡេងស្គរធំទេដឹង?» ដោយពិតនោះ បុរសនោះ តែងសម្រេចចិត្តតែម្ដងថា «នេះជាសំឡេងស្គរធំ» យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុតែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ របស់ភិក្ខុនោះ ជាធម៌លឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ。 កាលបើភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយ មិនលេចឡើងច្បាស់លាស់ដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ប៉ុន្តែភិក្ខុមួយរូបដែលមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងចិត្ត តែងសម្ដែងធម៌ដល់ទេវបរិស័ទ។ ទេវបុត្រនោះ ក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ធម៌និងវិន័យនេះឯង ដែលយើងធ្លាប់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយាកាលពីមុន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិ យឺតយ៉ាវមែន ប៉ុន្តែសត្វនោះ តែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី២ ដែលតែងសង្ឃឹមបាន ចំពោះធម៌ទាំងឡាយដែលលឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ น เหว โข สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ, นปิ ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ; อปิ จ โข เทวปุตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อยํ วา โส ธมฺมวินโย, ยตฺถาหํ ปุพฺเพ พฺรหฺมจริยํ อจริ’นฺติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โส สตฺโต ขิปฺปํเยว วิเสสคามี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส กุสโล สงฺขสทฺทสฺส. โส อทฺธานมคฺคปฺปฏิปนฺโน สงฺขสทฺทํ สุเณยฺย. ตสฺส น เหว โข อสฺส กงฺขา วา วิมติ วา – ‘สงฺขสทฺโท นุ โข, น นุ โข สงฺขสทฺโท’ติ! อถ โข สงฺขสทฺโทตฺเวว นิฏฺฐํ คจฺเฉยฺย. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ น เหว โข สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ, นปิ ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ; อปิ จ โข เทวปุตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘อยํ วา โส ธมฺมวินโย, ยตฺถาหํ ปุพฺเพ พฺรหฺมจริยํ อจริ’นฺติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โส สตฺโต ขิปฺปํเยว วิเสสคามี โหติ. โสตานุคตานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ, วจสา ปริจิตานํ, มนสานุเปกฺขิตานํ, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธานํ อยํ ตติโย อานิสํโส ปาฏิกงฺโข.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុតែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ របស់ភិក្ខុនោះ ជាធម៌លឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ។ កាលបើភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយ មិនលេចឡើងច្បាស់លាស់ដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ទាំងភិក្ខុដែលមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងចិត្ត ក៏មិនបានសម្ដែងធម៌ដល់ទេវបរិស័ទដែរ ប៉ុន្តែមានទេវបុត្រមួយរូប តែងសម្ដែងធម៌ដល់ទេវបរិស័ទ។ ទេវបុត្រនោះ ក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ធម៌និងវិន័យនេះឯង ដែលយើងធ្លាប់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយាកាលពីមុន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិ យឺតយ៉ាវមែន ប៉ុន្តែសត្វនោះ តែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសដែលឈ្លាសវៃក្នុងសំឡេងស័ង្ខ ដើរទៅកាន់ផ្លូវឆ្ងាយ បានឮសំឡេងស័ង្ខ។ បុរសនោះ មិនមានសេចក្ដីសង្ស័យ ឬសេចក្ដីងឿងឆ្ងល់ឡើយថា «នេះជាសំឡេងស័ង្ខ ឬមិនមែនជាសំឡេងស័ង្ខទេដឹង?» ដោយពិតនោះ បុរសនោះ តែងសម្រេចចិត្តតែម្ដងថា «នេះជាសំឡេងស័ង្ខ» យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុតែងរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទានៈ ឥតិវុត្តកៈ ជាតកៈ អព្ភូតធម្មៈ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ របស់ភិក្ខុនោះ ជាធម៌លឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ធ្វើមរណកាលទៅ តែងទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ។ កាលបើភិក្ខុនោះមានសេចក្ដីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយ មិនលេចឡើងច្បាស់លាស់ដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ទាំងភិក្ខុដែលមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងចិត្ត ក៏មិនបានសម្ដែងធម៌ដល់ទេវបរិស័ទដែរ ប៉ុន្តែមានទេវបុត្រមួយរូប តែងសម្ដែងធម៌ដល់ទេវបរិស័ទ។ ទេវបុត្រនោះ ក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ធម៌និងវិន័យនេះឯង ដែលយើងធ្លាប់បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយាកាលពីមុន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិ យឺតយ៉ាវមែន ប៉ុន្តែសត្វនោះ តែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី៣ ដែលតែងសង្ឃឹមបាន ចំពោះធម៌ទាំងឡាយដែលលឺរឿយៗដោយត្រចៀក ស្ទាត់ជំនាញដោយវាចា ចូលចិត្តសញ្ជឹងគិតដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយទិដ្ឋិ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ น เหว โข สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ, นปิ ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ, นปิ เทวปุตฺโต เทวปริสายํ [Pg.507] ธมฺมํ เทเสติ; อปิ จ โข โอปปาติโก โอปปาติกํ สาเรติ – ‘สรสิ ตฺวํ, มาริส, สรสิ ตฺวํ, มาริส, ยตฺถ มยํ ปุพฺเพ พฺรหฺมจริยํ อจริมฺหา’ติ. โส เอวมาห – ‘สรามิ, มาริส, สรามิ, มาริสา’ติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โส สตฺโต ขิปฺปํเยว วิเสสคามี โหติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทฺเว สหายกา สหปํสุกีฬิกา. เต กทาจิ กรหจิ อญฺญมญฺญํ สมาคจฺเฉยฺยุํ. อญฺโญ ปน สหายโก สหายกํ เอวํ วเทยฺย – ‘อิทมฺปิ, สมฺม, สรสิ, อิทมฺปิ, สมฺม, สรสี’ติ. โส เอวํ วเทยฺย – ‘สรามิ, สมฺม, สรามิ, สมฺมา’ติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาติ – สุตฺตํ, เคยฺยํ, เวยฺยากรณํ, คาถํ, อุทานํ, อิติวุตฺตกํ, ชาตกํ, อพฺภุตธมฺมํ, เวทลฺลํ. ตสฺส เต ธมฺมา โสตานุคตา โหนฺติ, วจสา ปริจิตา, มนสานุเปกฺขิตา, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธา. โส มุฏฺฐสฺสติ กาลํ กุรุมาโน อญฺญตรํ เทวนิกายํ อุปปชฺชติ. ตสฺส ตตฺถ น เหว โข สุขิโน ธมฺมปทา ปฺลวนฺติ, นปิ ภิกฺขุ อิทฺธิมา เจโตวสิปฺปตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ, นปิ เทวปุตฺโต เทวปริสายํ ธมฺมํ เทเสติ; อปิ จ โข โอปปาติโก โอปปาติกํ สาเรติ – ‘สรสิ ตฺวํ, มาริส, สรสิ ตฺวํ, มาริส, ยตฺถ มยํ ปุพฺเพ พฺรหฺมจริยํ อจริมฺหา’ติ. โส เอวมาห – ‘สรามิ, มาริส, สรามิ, มาริสา’ติ. ทนฺโธ, ภิกฺขเว, สตุปฺปาโท; อถ โข โส สตฺโต ขิปฺปํเยว วิเสสคามี โหติ. โสตานุคตานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ, วจสา ปริจิตานํ, มนสานุเปกฺขิตานํ, ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธานํ อยํ จตุตฺโถ อานิสํโส ปาฏิกงฺโข. โสตานุคตานํ, ภิกฺขเว, ธมฺมานํ, วจสา ปริจิตานํ, มนสานุเปกฺขิตานํ ทิฏฺฐิยา สุปฺปฏิวิทฺธานํ อิเม จตฺตาโร อานิสํสา ปาฏิกงฺขา’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ភិក្ខុរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទាន ឥតិវុត្តកៈ ជាតក អព្ភូតធម៌ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ ជាធម៌ដែលភិក្ខុនោះបានស្តាប់រឿយៗ ចាំរត់មាត់ ស្ទាត់ដោយវាចា ចូលចិត្តស៊ប់ដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះមានស្មារតីភ្លេចភ្លាំង ធ្វើមរណកាលទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ។ កាលភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយមិនលេចឡើងច្បាស់លាស់ដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ទាំងភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ ក៏មិនបានសម្តែងធម៌ក្នុងទេវបរិស័ទ ទាំងទេវបុត្រក៏មិនបានសម្តែងធម៌ក្នុងទេវបរិស័ទដែរ ប៉ុន្តែទេវបុត្រដែលជាឧបបាតិកៈ រមែងរំលឹកទេវបុត្រដែលជាឧបបាតិកៈ ថា \"នែអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកនៅចាំទេ? នែអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកនៅចាំទេ? កាលពីមុន យើងបានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ជាមួយគ្នាក្នុងទីណា?\"។ ទេវបុត្រនោះក៏និយាយយ៉ាងនេះថា \"នែអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំចាំបាន នែអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំចាំបាន\"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិរមែងយឺតយ៉ាវ ប៉ុន្តែសត្វនោះរមែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាសំឡាញ់ពីរនាក់ដែលធ្លាប់លេងដីខ្សាច់ជាមួយគ្នា។ សំឡាញ់ទាំងពីរនាក់នោះ ជួនកាលជួបគ្នាក្នុងកាលណាមួយ។ សំឡាញ់ម្នាក់និយាយនឹងសំឡាញ់ម្នាក់ទៀតយ៉ាងនេះថា \"នែសំឡាញ់ អ្នកនៅចាំរឿងនេះទេ? នែសំឡាញ់ អ្នកនៅចាំរឿងនេះទេ?\"។ សំឡាញ់នោះក៏និយាយយ៉ាងនេះថា \"នែសំឡាញ់ ខ្ញុំចាំបាន នែសំឡាញ់ ខ្ញុំចាំបាន\"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ភិក្ខុរៀនធម៌ គឺ សុត្តៈ គេយ្យៈ វេយ្យាករណៈ គាថា ឧទាន ឥតិវុត្តកៈ ជាតក អព្ភូតធម៌ វេទល្លៈ។ ធម៌ទាំងនោះ ជាធម៌ដែលភិក្ខុនោះបានស្តាប់រឿយៗ ចាំរត់មាត់ ស្ទាត់ដោយវាចា ចូលចិត្តស៊ប់ដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះមានស្មារតីភ្លេចភ្លាំង ធ្វើមរណកាលទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងទេវនិកាយណាមួយ។ កាលភិក្ខុនោះមានសេចក្តីសុខក្នុងទេវលោកនោះ ធម៌ទាំងឡាយមិនលេចឡើងច្បាស់លាស់ដល់ភិក្ខុនោះឡើយ ទាំងភិក្ខុអ្នកមានឫទ្ធិ ដល់នូវភាពជាអ្នកមានចិត្តស្ទាត់ជំនាញ ក៏មិនបានសម្តែងធម៌ក្នុងទេវបរិស័ទ ទាំងទេវបុត្រក៏មិនបានសម្តែងធម៌ក្នុងទេវបរិស័ទដែរ ប៉ុន្តែទេវបុត្រដែលជាឧបបាតិកៈ រមែងរំលឹកទេវបុត្រដែលជាឧបបាតិកៈ ថា \"នែអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកនៅចាំទេ? នែអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកនៅចាំទេ? កាលពីមុន យើងបានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ជាមួយគ្នាក្នុងទីណា?\"។ ទេវបុត្រនោះក៏និយាយយ៉ាងនេះថា \"នែអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំចាំបាន នែអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំចាំបាន\"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើងនៃសតិរមែងយឺតយ៉ាវ ប៉ុន្តែសត្វនោះរមែងដល់នូវគុណវិសេសដ៏ឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទី៤ ដែលបុគ្គលគប្បីសង្ឃឹមបាន ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់រឿយៗ ចាំរត់មាត់ ស្ទាត់ដោយវាចា ចូលចិត្តស៊ប់ដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះជាអានិសង្សទាំង៤យ៉ាង ដែលបុគ្គលគប្បីសង្ឃឹមបាន ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនបានស្តាប់រឿយៗ ចាំរត់មាត់ ស្ទាត់ដោយវាចា ចូលចិត្តស៊ប់ដោយចិត្ត ចាក់ធ្លុះល្អដោយទិដ្ឋិ»។ ទីមួយ។

๒. ฐานสุตฺตํ

២. ឋានសូត្រ

๑๙๒. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, ฐานานิ จตูหิ ฐาเนหิ เวทิตพฺพานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สํวาเสน, ภิกฺขเว, สีลํ เวทิตพฺพํ, ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญน. สํโวหาเรน, ภิกฺขเว, โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ, ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญน. อาปทาสุ, ภิกฺขเว, ถาโม เวทิตพฺโพ, โส จ โข ทีเฆน อทฺธุนา[Pg.508], น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญน. สากจฺฉาย, ภิกฺขเว, ปญฺญา เวทิตพฺพา, สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนาติ.

១៩២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយហេតុ ៤ យ៉ាង។ ហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីល បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការនៅរួមគ្នា ហើយសីលនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្អាត បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការចរចា ហើយសេចក្តីស្អាតនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងចិត្ត បុគ្គលគប្បីដឹងបានក្នុងកាលមានអាសន្ន ហើយកម្លាំងចិត្តនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រាជ្ញា បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការសន្ទនា ហើយប្រាជ្ញានោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ»។

‘‘‘สํวาเสน, ภิกฺขเว, สีลํ เวทิตพฺพํ, ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สํวสมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ทีฆรตฺตํ โข อยมายสฺมา ขณฺฑการี ฉิทฺทการี สพลการี กมฺมาสการี, น สนฺตตการี น สนฺตตวุตฺติ ; สีเลสุ ทุสฺสีโล อยมายสฺมา, นายมายสฺมา สีลวา’’’ติ.

«ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីល បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការនៅរួមគ្នា ហើយសីលនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ។ ចុះពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលកាលនៅរួមគ្នាជាមួយបុគ្គលម្នាក់ទៀត រមែងដឹងយ៉ាងនេះថា \"លោកដ៏មានអាយុនេះ ធ្វើសីលឲ្យដាច់ ឲ្យធ្លុះ ឲ្យពពាល ឲ្យកំបុត អស់កាលជាយូរអង្វែងណាស់មកហើយ មិនបានធ្វើសីលឲ្យជាប់តៗគ្នា មិនបានប្រព្រឹត្តសីលឲ្យជាប់ជានិច្ចឡើយ លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនមែនជាអ្នកមានសីលឡើយ\"»。

‘‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สํวสมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ทีฆรตฺตํ โข อยมายสฺมา อขณฺฑการี อจฺฉิทฺทการี อสพลการี อกมฺมาสการี สนฺตตการี สนฺตตวุตฺติ; สีเลสุ สีลวา อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ทุสฺสีโล’ติ. ‘สํวาเสน, ภิกฺขเว, สีลํ เวทิตพฺพํ, ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលកាលនៅរួមគ្នាជាមួយបុគ្គលម្នាក់ទៀត រមែងដឹងយ៉ាងនេះថា \"លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនបានធ្វើសីលឲ្យដាច់ មិនបានធ្វើសីលឲ្យធ្លុះ មិនបានធ្វើសីលឲ្យពពាល មិនបានធ្វើសីលឲ្យកំបុត អស់កាលជាយូរអង្វែងណាស់មកហើយ តែងធ្វើសីលឲ្យជាប់តៗគ្នា តែងប្រព្រឹត្តសីលឲ្យជាប់ជានិច្ច លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកមានសីល លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនមែនជាអ្នកទ្រុស្តសីលឡើយ\"។ ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីល បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការនៅរួមគ្នា ហើយសីលនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ គឺពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង»。

‘‘‘สํโวหาเรน, ภิกฺขเว, โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ, ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สํโวหรมาโน เอวํ ชานาติ – ‘อญฺญถา โข อยมายสฺมา เอเกน เอโก โวหรติ, อญฺญถา ทฺวีหิ, อญฺญถา ตีหิ, อญฺญถา สมฺพหุเลหิ; โวกฺกมติ อยมายสฺมา ปุริมโวหารา ปจฺฉิมโวหารํ; อปริสุทฺธโวหาโร อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ปริสุทฺธโวหาโร’’’ติ.

«ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្អាត បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការចរចា ហើយសេចក្តីស្អាតនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ។ ចុះពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលកាលចរចាជាមួយបុគ្គលម្នាក់ទៀត រមែងដឹងយ៉ាងនេះថា \"លោកដ៏មានអាយុនេះ កាលនិយាយតែម្នាក់ឯង និយាយផ្សេង កាលនិយាយនឹងមនុស្សពីរនាក់ និយាយផ្សេង កាលនិយាយនឹងមនុស្សបីនាក់ និយាយផ្សេង កាលនិយាយនឹងមនុស្សច្រើននាក់ និយាយផ្សេង លោកដ៏មានអាយុនេះ តែងនិយាយឃ្លាតចាកពាក្យមុន ទៅរកពាក្យក្រោយ លោកដ៏មានអាយុនេះ មានវាចាមិនស្អាត លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនមែនជាអ្នកមានវាចាស្អាតឡើយ\"»。

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สํโวหรมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ยเถว โข อยมายสฺมา เอเกน เอโก โวหรติ, ตถา ทฺวีหิ, ตถา ตีหิ, ตถา สมฺพหุเลหิ. นายมายสฺมา โวกฺกมติ ปุริมโวหารา ปจฺฉิมโวหารํ; ปริสุทฺธโวหาโร อยมายสฺมา, นายมายสฺมา อปริสุทฺธโวหาโร’ติ[Pg.509]. ‘สํโวหาเรน, ภิกฺขเว, โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ, ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលកាលចរចាជាមួយបុគ្គលម្នាក់ទៀត រមែងដឹងយ៉ាងនេះថា \"លោកដ៏មានអាយុនេះ កាលនិយាយតែម្នាក់ឯង និយាយយ៉ាងណា កាលនិយាយនឹងមនុស្សពីរនាក់ ក៏និយាយយ៉ាងនោះ កាលនិយាយនឹងមនុស្សបីនាក់ ក៏និយាយយ៉ាងនោះ កាលនិយាយនឹងមនុស្សច្រើននាក់ ក៏និយាយយ៉ាងនោះដែរ លោកដ៏មានអាយុនេះ មិននិយាយឃ្លាតចាកពាក្យមុន ទៅរកពាក្យក្រោយឡើយ លោកដ៏មានអាយុនេះ មានវាចាស្អាត លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនមែនជាអ្នកមានវាចាមិនស្អាតឡើយ\"។ ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្អាត បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការចរចា ហើយសេចក្តីស្អាតនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ គឺពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង»。

‘‘‘อาปทาสุ, ภิกฺขเว, ถาโม เวทิตพฺโพ, โส จ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ญาติพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน, โภคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน, โรคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน น อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ตถาภูโต โข อยํ โลกสนฺนิวาโส ตถาภูโต อยํ อตฺตภาวปฏิลาโภ ยถาภูเต โลกสนฺนิวาเส ยถาภูเต อตฺตภาวปฏิลาเภ อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ – ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจา’ติ. โส ญาติพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โภคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โรคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โสจติ กิลมติ ปริเทวติ, อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, สมฺโมหํ อาปชฺชติ.

«ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងចិត្ត បុគ្គលគប្បីដឹងបានក្នុងកាលមានអាសន្ន ហើយកម្លាំងចិត្តនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ។ ចុះពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ត្រូវសេចក្តីវិនាសញាតិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសភោគសម្បត្តិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសព្រោះរោគប៉ះពាល់ក្តី រមែងមិនពិចារណាយ៉ាងនេះថា \"ការរស់នៅក្នុងលោកនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ការបានអត្តភាពនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង កាលបើការរស់នៅក្នុងលោកយ៉ាងនោះ ការបានអត្តភាពយ៉ាងនោះ លោកធម៌ ៨ យ៉ាង តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមលោក ហើយលោកក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមលោកធម៌ ៨ យ៉ាង គឺ លាភ ១ អលាភ ១ យស ១ អយស ១ និន្ទា ១ សរសើរ ១ សុខ ១ ទុក្ខ ១\"។ បុគ្គលនោះ កាលត្រូវសេចក្តីវិនាសញាតិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសភោគសម្បត្តិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសព្រោះរោគប៉ះពាល់ក្តី តែងសោកស្តាយ លំបាកចិត្ត ខ្សឹកខ្សួល គក់ទ្រូង ទ្រហោយំ ដល់នូវសេចក្តីវង្វេងភាន់ភាំង»。

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ญาติพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โภคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โรคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ตถาภูโต โข อยํ โลกสนฺนิวาโส ตถาภูโต อยํ อตฺตภาวปฏิลาโภ ยถาภูเต โลกสนฺนิวาเส ยถาภูเต อตฺตภาวปฏิลาเภ อฏฺฐ โลกธมฺมา โลกํ อนุปริวตฺตนฺติ โลโก จ อฏฺฐ โลกธมฺเม อนุปริวตฺตติ – ลาโภ จ, อลาโภ จ, ยโส จ, อยโส จ, นินฺทา จ, ปสํสา จ, สุขญฺจ, ทุกฺขญฺจา’ติ. โส ญาติพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โภคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน โรคพฺยสเนน วา ผุฏฺโฐ สมาโน น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ, น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ, น สมฺโมหํ อาปชฺชติ. ‘อาปทาสุ, ภิกฺขเว, ถาโม เวทิตพฺโพ, โส จ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលខ្លះ ត្រូវសេចក្តីវិនាសញាតិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសភោគសម្បត្តិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសព្រោះរោគប៉ះពាល់ក្តី រមែងពិចារណាយ៉ាងនេះថា \"ការរស់នៅក្នុងលោកនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ការបានអត្តភាពនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង កាលបើការរស់នៅក្នុងលោកយ៉ាងនោះ ការបានអត្តភាពយ៉ាងនោះ លោកធម៌ ៨ យ៉ាង តែងប្រព្រឹត្តទៅតាមលោក ហើយលោកក៏ប្រព្រឹត្តទៅតាមលោកធម៌ ៨ យ៉ាង គឺ លាភ ១ អលាភ ១ យស ១ អយស ១ និន្ទា ១ សរសើរ ១ សុខ ១ ទុក្ខ ១\"។ បុគ្គលនោះ កាលត្រូវសេចក្តីវិនាសញាតិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសភោគសម្បត្តិប៉ះពាល់ក្តី ត្រូវសេចក្តីវិនាសព្រោះរោគប៉ះពាល់ក្តី មិនសោកស្តាយ មិនលំបាកចិត្ត មិនខ្សឹកខ្សួល មិនគក់ទ្រូង ទ្រហោយំ មិនដល់នូវសេចក្តីវង្វេងភាន់ភាំងឡើយ។ ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងចិត្ត បុគ្គលគប្បីដឹងបានក្នុងកាលមានអាសន្ន ហើយកម្លាំងចិត្តនោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ គឺពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង»。

‘‘‘สากจฺฉาย, ภิกฺขเว, ปญฺญา เวทิตพฺพา, สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ[Pg.510], อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สากจฺฉายมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ยถา โข อิมสฺส อายสฺมโต อุมฺมคฺโค ยถา จ อภินีหาโร ยถา จ ปญฺหาสมุทาหาโร, ทุปฺปญฺโญ อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ปญฺญวา. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ อยมายสฺมา น เจว คมฺภีรํ อตฺถปทํ อุทาหรติ สนฺตํ ปณีตํ อตกฺกาวจรํ นิปุณํ ปณฺฑิตเวทนียํ. ยญฺจ อยมายสฺมา ธมฺมํ ภาสติ ตสฺส จ นปฺปฏิพโล สํขิตฺเตน วา วิตฺถาเรน วา อตฺถํ อาจิกฺขิตุํ เทเสตุํ ปญฺญาเปตุํ ปฏฺฐเปตุํ วิวริตุํ วิภชิตุํ อุตฺตานีกาตุํ. ทุปฺปญฺโญ อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ปญฺญวา’’’ติ.

«ពាក្យថា \"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រាជ្ញា បុគ្គលគប្បីដឹងបានដោយការសន្ទនា ហើយប្រាជ្ញានោះឯង ត្រូវដឹងដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ ត្រូវដឹងដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ\" នេះ តថាគតបានពោលហើយ។ ចុះពាក្យនោះ តថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលកាលសន្ទនាជាមួយបុគ្គលម្នាក់ទៀត រមែងដឹងយ៉ាងនេះថា \"តាមរបៀបនៃការចោទសួរប្រស្នាក្តី តាមរបៀបនៃការបង្អោនចិត្តទៅរកសេចក្តីក្តី តាមរបៀបនៃការលើកឡើងនូវប្រស្នាក្តី របស់លោកដ៏មានអាយុនេះ លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាឡើយ។ ហេតុដូចម្តេចបានជាដឹងដូច្នោះ? ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនបានលើកឡើងនូវបទនៃសេចក្តីដ៏ជ្រាលជ្រៅ ស្ងប់រម្ងាប់ ឧត្តុង្គឧត្តម ដែលមិនមែនជាវិស័យនៃសេចក្តីត្រិះរិះ ដ៏ល្អិតសុខុម ដែលអ្នកប្រាជ្ញគប្បីដឹងបានឡើយ។ មួយវិញទៀត ធម៌ណាដែលលោកដ៏មានអាយុនេះសម្តែង លោកដ៏មានអាយុនេះ ក៏មិនអាចនឹងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយយល់ នូវសេចក្តីនៃធម៌នោះ ដោយសង្ខេបក្តី ដោយពិស្តារក្តីឡើយ។ លោកដ៏មានអាយុនេះ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាឡើយ\"»。

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, จกฺขุมา ปุริโส อุทกรหทสฺส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย ปริตฺตํ มจฺฉํ อุมฺมุชฺชมานํ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘ยถา โข อิมสฺส มจฺฉสฺส อุมฺมคฺโค ยถา จ อูมิฆาโต ยถา จ เวคายิตตฺตํ, ปริตฺโต อยํ มจฺโฉ, นายํ มจฺโฉ มหนฺโต’ติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สากจฺฉายมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ยถา โข อิมสฺส อายสฺมโต อุมฺมคฺโค ยถา จ อภินีหาโร ยถา จ ปญฺหาสมุทาหาโร, ทุปฺปญฺโญ อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ปญฺญวา. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ อยมายสฺมา น เจว คมฺภีรํ อตฺถปทํ อุทาหรติ สนฺตํ ปณีตํ อตกฺกาวจรํ นิปุณํ ปณฺฑิตเวทนียํ. ยญฺจ อยมายสฺมา ธมฺมํ ภาสติ, ตสฺส จ น ปฏิพโล สํขิตฺเตน วา วิตฺถาเรน วา อตฺถํ อาจิกฺขิตุํ เทเสตุํ ปญฺญาเปตุํ ปฏฺฐเปตุํ วิวริตุํ วิภชิตุํ อุตฺตานีกาตุํ. ทุปฺปญฺโญ อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ปญฺญวา’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសមានចក្ខុឈរនៅក្បែរឆ្នេរនៃស្រះទឹក ឃើញត្រីតូចមួយផុសឡើង។ បុរសនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ត្រីនេះតូច ត្រីនេះមិនធំឡើយ ព្រោះមើលតាមរបៀបដែលត្រីនេះផុសឡើង តាមរលកទឹកដែលវាធ្វើ និងតាមល្បឿនរបស់វា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមិញ កាលបើបុគ្គលសន្ទនាជាមួយបុគ្គល ក៏ដឹងយ៉ាងនេះថា “លោកដ៏មានអាយុនេះជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ លោកដ៏មានអាយុនេះមិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាឡើយ ព្រោះមើលតាមរបៀបដែលលោកដ៏មានអាយុនេះលើកឡើងនូវប្រស្នា តាមការតម្រង់ចិត្តទៅរកប្រស្នា និងតាមការចោទសួរនូវប្រស្នា។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុនេះ មិនបានពោលនូវបទនៃសេចក្ដីដ៏ជ្រាលជ្រៅ ស្ងប់រម្ងាប់ ឧត្តុង្គឧត្តម មិនមែនជាវិស័យនៃសេចក្ដីត្រិះរិះ ម៉ត់ចត់ ដែលអ្នកប្រាជ្ញគប្បីដឹងបានឡើយ។ មួយវិញទៀត ធម៌ណាដែលលោកដ៏មានអាយុនេះសម្ដែង លោកក៏មិនអាចដើម្បីប្រាប់ សម្ដែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវសេចក្ដីនៃធម៌នោះ ដោយសង្ខេប ឬដោយពិស្ដារបានឡើយ។ លោកដ៏មានអាយុនេះជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ លោកដ៏មានអាយុនេះមិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាឡើយ”។»

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สากจฺฉายมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ยถา โข อิมสฺส อายสฺมโต อุมฺมคฺโค ยถา จ อภินีหาโร ยถา จ ปญฺหาสมุทาหาโร, ปญฺญวา อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ทุปฺปญฺโญ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ อยมายสฺมา คมฺภีรญฺเจว อตฺถปทํ อุทาหรติ สนฺตํ ปณีตํ อตกฺกาวจรํ นิปุณํ ปณฺฑิตเวทนียํ. ยญฺจ อยมายสฺมา ธมฺมํ ภาสติ, ตสฺส จ ปฏิพโล สํขิตฺเตน วา วิตฺถาเรน วา อตฺถํ อาจิกฺขิตุํ เทเสตุํ ปญฺญาเปตุํ ปฏฺฐเปตุํ วิวริตุํ วิภชิตุํ อุตฺตานีกาตุํ. ปญฺญวา อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ทุปฺปญฺโญ’’’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងសាសនានេះ កាលបើបុគ្គលសន្ទនាជាមួយបុគ្គល ក៏ដឹងយ៉ាងនេះថា “លោកដ៏មានអាយុនេះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា លោកដ៏មានអាយុនេះមិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយឡើយ ព្រោះមើលតាមរបៀបដែលលោកដ៏មានអាយុនេះលើកឡើងនូវប្រស្នា តាមការតម្រង់ចិត្តទៅរកប្រស្នា និងតាមការចោទសួរនូវប្រស្នា។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុនេះ តែងពោលនូវបទនៃសេចក្ដីដ៏ជ្រាលជ្រៅ ស្ងប់រម្ងាប់ ឧត្តុង្គឧត្តម មិនមែនជាវិស័យនៃសេចក្ដីត្រិះរិះ ម៉ត់ចត់ ដែលអ្នកប្រាជ្ញគប្បីដឹងបាន។ មួយវិញទៀត ធម៌ណាដែលលោកដ៏មានអាយុនេះសម្ដែង លោកក៏អាចដើម្បីប្រាប់ សម្ដែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវសេចក្ដីនៃធម៌នោះ ដោយសង្ខេប ឬដោយពិស្ដារបាន។ លោកដ៏មានអាយុនេះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា លោកដ៏មានអាយុនេះមិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយឡើយ”។»

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.511], ภิกฺขเว, จกฺขุมา ปุริโส อุทกรหทสฺส ตีเร ฐิโต ปสฺเสยฺย มหนฺตํ มจฺฉํ อุมฺมุชฺชมานํ. ตสฺส เอวมสฺส – ‘ยถา โข อิมสฺส มจฺฉสฺส อุมฺมคฺโค ยถา จ อูมิฆาโต ยถา จ เวคายิตตฺตํ, มหนฺโต อยํ มจฺโฉ, นายํ มจฺโฉ ปริตฺโต’ติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคเลน สทฺธึ สากจฺฉายมาโน เอวํ ชานาติ – ‘ยถา โข อิมสฺส อายสฺมโต อุมฺมคฺโค ยถา จ อภินีหาโร ยถา จ ปญฺหาสมุทาหาโร, ปญฺญวา อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ทุปฺปญฺโญ. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ อยมายสฺมา คมฺภีรญฺเจว อตฺถปทํ อุทาหรติ สนฺตํ ปณีตํ อตกฺกาวจรํ นิปุณํ ปณฺฑิตเวทนียํ. ยญฺจ อยมายสฺมา ธมฺมํ ภาสติ, ตสฺส จ ปฏิพโล สํขิตฺเตน วา วิตฺถาเรน วา อตฺถํ อาจิกฺขิตุํ เทเสตุํ ปญฺญาเปตุํ ปฏฺฐเปตุํ วิวริตุํ วิภชิตุํ อุตฺตานีกาตุํ. ปญฺญวา อยมายสฺมา, นายมายสฺมา ทุปฺปญฺโญ’ติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសមានចក្ខុឈរនៅក្បែរឆ្នេរនៃស្រះទឹក ឃើញត្រីធំមួយផុសឡើង។ បុរសនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “ត្រីនេះធំ ត្រីនេះមិនតូចឡើយ ព្រោះមើលតាមរបៀបដែលត្រីនេះផុសឡើង តាមរលកទឹកដែលវាធ្វើ និងតាមល្បឿនរបស់វា”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមិញ កាលបើបុគ្គលសន្ទនាជាមួយបុគ្គល ក៏ដឹងយ៉ាងនេះថា “លោកដ៏មានអាយុនេះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា លោកដ៏មានអាយុនេះមិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយឡើយ ព្រោះមើលតាមរបៀបដែលលោកដ៏មានអាយុនេះលើកឡើងនូវប្រស្នា តាមការតម្រង់ចិត្តទៅរកប្រស្នា និងតាមការចោទសួរនូវប្រស្នា។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ព្រោះថា លោកដ៏មានអាយុនេះ តែងពោលនូវបទនៃសេចក្ដីដ៏ជ្រាលជ្រៅ ស្ងប់រម្ងាប់ ឧត្តុង្គឧត្តម មិនមែនជាវិស័យនៃសេចក្ដីត្រិះរិះ ម៉ត់ចត់ ដែលអ្នកប្រាជ្ញគប្បីដឹងបាន។ មួយវិញទៀត ធម៌ណាដែលលោកដ៏មានអាយុនេះសម្ដែង លោកក៏អាចដើម្បីប្រាប់ សម្ដែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើក វែកញែក ធ្វើឲ្យងាយនូវសេចក្ដីនៃធម៌នោះ ដោយសង្ខេប ឬដោយពិស្ដារបាន។ លោកដ៏មានអាយុនេះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា លោកដ៏មានអាយុនេះមិនមែនជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយឡើយ”។»

‘‘‘สากจฺฉาย, ภิกฺขเว, ปญฺญา เวทิตพฺพา, สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา, น อิตฺตรํ; มนสิกโรตา, โน อมนสิกโรตา; ปญฺญวตา, โน ทุปฺปญฺเญนา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ ฐานานิ อิเมหิ จตูหิ ฐาเนหิ เวทิตพฺพานี’’ติ. ทุติยํ.

«ពាក្យណាដែលតថាគតបានពោលទុកហើយថា “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រាជ្ញាគប្បីដឹងបានដោយការសន្ទនាគ្នា ហើយប្រាជ្ញានោះឯង គប្បីដឹងបានដោយកាលដ៏យូរ មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ គប្បីដឹងបានដោយបុគ្គលអ្នកធ្វើទុកក្នុងចិត្ត មិនមែនដោយបុគ្គលមិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តឡើយ គប្បីដឹងបានដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយឡើយ” ពាក្យនោះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុទាំង ៤ យ៉ាងនេះ គប្បីដឹងបានដោយហេតុទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី២)

๓. ภทฺทิยสุตฺตํ

៣. ភទ្ទិយសូត្រ

๑๙๓. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภทฺทิโย ลิจฺฉวิ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ภทฺทิโย ลิจฺฉวิ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៩៣. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង ភទ្ទិយលិច្ឆវី បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភទ្ទិយលិច្ឆវី អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘สุตํ เมตํ, ภนฺเต – ‘มายาวี สมโณ โคตโม อาวฏฺฏนึ มายํ ชานาติ ยาย อญฺญติตฺถิยานํ สาวเก อาวฏฺเฏตี’ติ. เย เต, ภนฺเต, เอวมาหํสุ – ‘มายาวี สมโณ โคตโม อาวฏฺฏนึ มายํ ชานาติ ยาย อญฺญติตฺถิยานํ สาวเก อาวฏฺเฏตี’ติ, กจฺจิ เต, ภนฺเต, ภควโต วุตฺตวาทิโน, น จ ภควนฺตํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จ อนุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุปาโต คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ, อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ, ภนฺเต, ภควนฺต’’นฺติ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮពាក្យនេះមកថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកមានមាយា តែងដឹងនូវមាយាជាគ្រឿងញ៉ាំងបុគ្គលឲ្យវិលត្រឡប់ ដែលទ្រង់ធ្លាប់ប្រើដើម្បីញ៉ាំងពួកសាវ័ករបស់អន្យតិរ្ថិយឲ្យវិលត្រឡប់មកវិញ”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលពោលយ៉ាងនេះថា “ព្រះសមណគោតម ជាអ្នកមានមាយា តែងដឹងនូវមាយាជាគ្រឿងញ៉ាំងបុគ្គលឲ្យវិលត្រឡប់ ដែលទ្រង់ធ្លាប់ប្រើដើម្បីញ៉ាំងពួកសាវ័ករបស់អន្យតិរ្ថិយឲ្យវិលត្រឡប់មកវិញ” ជនទាំងនោះ ឈ្មោះថាពោលតាមពាក្យដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ពោលហើយឬ ឬមួយក៏ពោលបង្កាច់ព្រះមានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិត ទាំងសម្ដែងធម៌ត្រូវតាមធម៌ពិតឬទេ ហើយគ្មានពាក្យតបតណាដែលប្រកបដោយធម៌ នឹងធ្លាក់ទៅក្នុងឋានៈគួរតិះដៀលឡើយឬ ព្រោះថា ខ្ញុំព្រះអង្គទាំងឡាយ មិនចង់បង្កាច់ព្រះមានព្រះភាគឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘เอถ [Pg.512] ตุมฺเห, ภทฺทิย, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา ‘สมโณ โน ครู’ติ. ยทา ตุมฺเห, ภทฺทิย, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, ปชเหยฺยาถ.

«ម្នាលភទ្ទិយ ចូលអ្នករាល់គ្នាមក កុំជឿតាមពាក្យឮៗ កុំជឿតាមពាក្យតៗគ្នា កុំជឿតាមពាក្យល្បីខ្ចរខ្ចាយ កុំជឿតាមការអាងតម្រា កុំជឿតាមហេតុនៃតក្កវិទ្យា កុំជឿតាមការអនុមាន កុំជឿតាមការត្រិះរិះទៅតាមអាការៈ កុំជឿតាមការពេញចិត្តនឹងការយល់ឃើញរបស់ខ្លួន កុំជឿព្រោះយល់ថាអ្នកនិយាយគួរឲ្យជឿបាន កុំជឿព្រោះគិតថាព្រះសមណៈនេះជាគ្រូរបស់យើង។ ម្នាលភទ្ទិយ កាលណាអ្នករាល់គ្នាដឹងដោយខ្លួនឯងថា “ធម៌ទាំងនេះជាអកុសល ធម៌ទាំងនេះមានទោស ធម៌ទាំងនេះអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀល ធម៌ទាំងនេះកាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ” គ្រានោះ ម្នាលភទ្ទិយ អ្នករាល់គ្នាគប្បីលះបង់ធម៌ទាំងនោះចេញទៅ។»

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภทฺทิย, โลโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ? ‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’. ‘‘ลุทฺโธ ปนายํ, ภทฺทิย, ปุริสปุคฺคโล โลเภน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ ยํส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលភទ្ទិយ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា លោភៈកាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស តែងកើតឡើងដើម្បីជាប្រយោជន៍ ឬមិនជាប្រយោជន៍?» «ដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភទ្ទិយ បុគ្គលអ្នកលោភលន់នេះ ត្រូវលោភៈគ្របសង្កត់ រឹបអូសចិត្តហើយ តែងសម្លាប់សត្វខ្លះ កាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យខ្លះ សេពមេថុនធម្មនឹងភរិយាអ្នកដទៃខ្លះ និយាយពាក្យកុហកខ្លះ ណែនាំអ្នកដទៃឲ្យធ្វើដូចនោះខ្លះ អំពើនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខអស់កាលជាយូរអង្វែងដល់បុគ្គលនោះ មែនឬទេ?» «យ៉ាងនោះមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภทฺทิย, โทโส ปุริสสฺส…เป… โมโห ปุริสสฺส…เป… สารมฺโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ? ‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’. ‘‘สารทฺโธ ปนายํ, ภทฺทิย, ปุริสปุคฺคโล สารมฺเภน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ ยํส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលភទ្ទិយ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា ទោសៈកាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស... មោហៈកាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស... សារម្ភៈ (សេចក្ដីចងគំនុំ) កាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស តែងកើតឡើងដើម្បីជាប្រយោជន៍ ឬមិនជាប្រយោជន៍?» «ដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភទ្ទិយ បុគ្គលអ្នកចងគំនុំនេះ ត្រូវសារម្ភៈគ្របសង្កត់ រឹបអូសចិត្តហើយ តែងសម្លាប់សត្វខ្លះ កាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យខ្លះ សេពមេថុនធម្មនឹងភរិយាអ្នកដទៃខ្លះ និយាយពាក្យកុហកខ្លះ ណែនាំអ្នកដទៃឲ្យធ្វើដូចនោះខ្លះ អំពើនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខអស់កាលជាយូរអង្វែងដល់បុគ្គលនោះ មែនឬទេ?» «យ៉ាងនោះមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภทฺทิย, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ? ‘‘อกุสลา, ภนฺเต’’. ‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ? ‘‘สาวชฺชา, ภนฺเต’’. ‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ? ‘‘วิญฺญุครหิตา, ภนฺเต’’. ‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

«ម្នាលភទ្ទិយ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា ធម៌ទាំងនេះជាកុសល ឬជាអកុសល?» «ជាអកុសល ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «មានទោស ឬគ្មានទោស?» «មានទោស ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀល ឬអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ?» «អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀល ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ធម៌ទាំងនេះ កាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ មែនឬទេ? ឬមួយក៏យ៉ាងណា ក្នុងសេចក្ដីនេះ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងនេះ កាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខពិតមែន។ ក្នុងសេចក្ដីនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ឃើញយ៉ាងនេះ។»

‘‘อิติ โข, ภทฺทิย, ยํ ตํ เต อโวจุมฺหา – เอถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา ‘สมโณ โน ครู’ติ. ยทา ตุมฺเห, ภทฺทิย, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ [Pg.513] – ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, ปชเหยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

«ម្នាលភទ្ទិយ ពាក្យណាដែលតថាគតបានពោលនឹងអ្នករាល់គ្នាហើយថា “ចូលអ្នករាល់គ្នាមក កុំជឿតាមពាក្យឮៗ កុំជឿតាមពាក្យតៗគ្នា កុំជឿតាមពាក្យល្បីខ្ចរខ្ចាយ កុំជឿតាមការអាងតម្រា កុំជឿតាមហេតុនៃតក្កវិទ្យា កុំជឿតាមការអនុមាន កុំជឿតាមការត្រិះរិះទៅតាមអាការៈ កុំជឿតាមការពេញចិត្តនឹងការយល់ឃើញរបស់ខ្លួន កុំជឿព្រោះយល់ថាអ្នកនិយាយគួរឲ្យជឿបាន កុំជឿព្រោះគិតថាព្រះសមណៈនេះជាគ្រូរបស់យើង។ ម្នាលភទ្ទិយ កាលណាអ្នករាល់គ្នាដឹងដោយខ្លួនឯងថា ‘ធម៌ទាំងនេះជាអកុសល ធម៌ទាំងនេះមានទោស ធម៌ទាំងនេះអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀល ធម៌ទាំងនេះកាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ’ គ្រានោះ ម្នាលភទ្ទិយ អ្នករាល់គ្នាគប្បីលះបង់ធម៌ទាំងនោះចេញទៅ” ពាក្យនោះ តថាគតពោលហើយ ព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។»

‘‘เอถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา ‘สมโณ โน ครู’ติ. ยทา ตุมฺเห, ภทฺทิย, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถา’’ติ.

«ម្នាលភទ្ទិយ ចូលអ្នករាល់គ្នាមក កុំជឿតាមពាក្យឮៗ កុំជឿតាមពាក្យតៗគ្នា កុំជឿតាមពាក្យល្បីខ្ចរខ្ចាយ កុំជឿតាមការអាងតម្រា កុំជឿតាមហេតុនៃតក្កវិទ្យា កុំជឿតាមការអនុមាន កុំជឿតាមការត្រិះរិះទៅតាមអាការៈ កុំជឿតាមការពេញចិត្តនឹងការយល់ឃើញរបស់ខ្លួន កុំជឿព្រោះយល់ថាអ្នកនិយាយគួរឲ្យជឿបាន កុំជឿព្រោះគិតថាព្រះសមណៈនេះជាគ្រូរបស់យើង។ ម្នាលភទ្ទិយ កាលណាអ្នករាល់គ្នាដឹងដោយខ្លួនឯងថា “ធម៌ទាំងនេះជាកុសល ធម៌ទាំងនេះគ្មានទោស ធម៌ទាំងនេះអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ ធម៌ទាំងនេះកាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខ” គ្រានោះ ម្នាលភទ្ទិយ អ្នករាល់គ្នាគប្បីចូលទៅដល់ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅចុះ។»

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภทฺทิย, อโลโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ? ‘‘หิตาย, ภนฺเต’’. ‘‘อลุทฺโธ ปนายํ, ภทฺทิย, ปุริสปุคฺคโล โลเภน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย น สมาทเปติ ยํ’ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលភទ្ទិយ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា អលោភៈកាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស តែងកើតឡើងដើម្បីជាប្រយោជន៍ ឬមិនជាប្រយោជន៍?» «ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភទ្ទិយ បុគ្គលអ្នកមិនលោភលន់នេះ មិនត្រូវលោភៈគ្របសង្កត់ មិនត្រូវរឹបអូសចិត្តហើយ តែងមិនសម្លាប់សត្វ មិនកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ មិនសេពមេថុនធម្មនឹងភរិយាអ្នកដទៃ មិននិយាយពាក្យកុហក មិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យធ្វើដូចនោះ អំពើនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខអស់កាលជាយូរអង្វែងដល់បុគ្គលនោះ មែនឬទេ?» «យ៉ាងនោះមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภทฺทิย, อโทโส ปุริสสฺส…เป… อโมโห ปุริสสฺส…เป… อสารมฺโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ? ‘‘หิตาย, ภนฺเต’’. ‘‘อสารทฺโธ ปนายํ, ภทฺทิย, ปุริสปุคฺคโล สารมฺเภน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย น สมาทเปติ ยํ’ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលភទ្ទិយ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា អទោសៈកាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស... អមោហៈកាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស... អសារម្ភៈ (សេចក្ដីមិនចងគំនុំ) កាលកើតឡើងក្នុងសន្តាននៃបុរស តែងកើតឡើងដើម្បីជាប្រយោជន៍ ឬមិនជាប្រយោជន៍?» «ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភទ្ទិយ បុគ្គលអ្នកមិនចងគំនុំនេះ មិនត្រូវសារម្ភៈគ្របសង្កត់ មិនត្រូវរឹបអូសចិត្តហើយ តែងមិនសម្លាប់សត្វ មិនកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ មិនសេពមេថុនធម្មនឹងភរិយាអ្នកដទៃ មិននិយាយពាក្យកុហក មិនណែនាំអ្នកដទៃឲ្យធ្វើដូចនោះ អំពើនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខអស់កាលជាយូរអង្វែងដល់បុគ្គលនោះ មែនឬទេ?» «យ៉ាងនោះមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, ภทฺทิย, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ? ‘‘กุสลา, ภนฺเต’’. ‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ? ‘‘อนวชฺชา, ภนฺเต’’. ‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ? ‘‘วิญฺญุปฺปสตฺถา, ภนฺเต’’. ‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

«ម្នាលភទ្ទិយ អ្នកយល់ឃើញយ៉ាងណា ធម៌ទាំងនេះជាកុសល ឬជាអកុសល?» «ជាកុសល ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «មានទោស ឬគ្មានទោស?» «គ្មានទោស ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀល ឬអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ?» «អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ធម៌ទាំងនេះ កាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខ មែនឬទេ? ឬមួយក៏យ៉ាងណា ក្នុងសេចក្ដីនេះ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងនេះ កាលបើបុគ្គលបំពេញ និងសមាទានហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីសុខពិតមែន។ ក្នុងសេចក្ដីនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ឃើញយ៉ាងនេះ។»

‘‘อิติ [Pg.514] โข, ภทฺทิย, ยํ ตํ เต อโวจุมฺหา – เอถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา ‘สมโณ โน ครู’ติ. ยทา ตุมฺเห, ภทฺทิย, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, ภทฺทิย, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

ម្នាលភទ្ទិយៈ ពាក្យណាដែលតថាគតបានពោលហើយនឹងអ្នកទាំងឡាយថា «ម្នាលភទ្ទិយៈ មកចុះ អ្នកទាំងឡាយ កុំជឿតាមឮៗគ្នា កុំជឿតាមលំដាប់តៗគ្នា កុំជឿតាមពាក្យចចាមអារ៉ាម កុំជឿតាមការអាងតម្រា កុំជឿតាមការត្រិះរិះរកហេតុផល កុំជឿតាមការប៉ាន់ស្មាន កុំជឿតាមការត្រិះរិះតាមអាការៈ កុំជឿតាមការពេញចិត្តនឹងការយល់ឃើញរបស់ខ្លួន កុំជឿព្រោះយល់ថាគួរជឿបាន កុំជឿព្រោះគិតថាសមណៈនេះជាគ្រូរបស់យើង។ ម្នាលភទ្ទិយៈ កាលណាអ្នកទាំងឡាយដឹងដោយខ្លួនឯងថា ធម៌ទាំងនេះជាកុសល ធម៌ទាំងនេះគ្មានទោស ធម៌ទាំងនេះដែលអ្នកប្រាជ្ញសរសើរ ធម៌ទាំងនេះដែលបុគ្គលសមាទានពេញលេញហើយ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ម្នាលភទ្ទិយៈ កាលនោះអ្នកទាំងឡាយគប្បីចូលកាន់ហើយរស់នៅចុះ» ដូច្នេះ ពាក្យដែលតថាគតពោលហើយនោះ គឺតថាគតពោលព្រោះអាស្រ័យហេតុនេះឯង។

‘‘เย โข เต, ภทฺทิย, โลเก สนฺโต สปฺปุริสา เต สาวกํ เอวํ สมาทเปนฺติ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, โลภํ วิเนยฺย วิหราหิ. โลภํ วิเนยฺย วิหรนฺโต น โลภชํ กมฺมํ กริสฺสสิ กาเยน วาจาย มนสา. โทสํ วิเนยฺย วิหราหิ. โทสํ วิเนยฺย วิหรนฺโต น โทสชํ กมฺมํ กริสฺสสิ กาเยน วาจาย มนสา. โมหํ วิเนยฺย วิหราหิ. โมหํ วิเนยฺย วิหรนฺโต น โมหชํ กมฺมํ กริสฺสสิ กาเยน วาจาย มนสา. สารมฺภํ วิเนยฺย วิหราหิ. สารมฺภํ วิเนยฺย วิหรนฺโต น สารมฺภชํ กมฺมํ กริสฺสสิ กาเยน วาจาย มนสา’’’ติ.

ម្នាលភទ្ទិយៈ សប្បុរសទាំងឡាយណាដែលជាអ្នកស្ងប់ក្នុងលោក សប្បុរសទាំងនោះ តែងណែនាំសាវករបស់ខ្លួនយ៉ាងនេះថា «នែបុរសដ៏ចម្រើន មកចុះ អ្នកចូរលះបង់លោភៈហើយរស់នៅចុះ។ កាលបើអ្នកលះបង់លោភៈហើយរស់នៅ នោះអ្នកនឹងមិនធ្វើកម្មដែលកើតអំពីលោភៈ ដោយកាយ ដោយវាចា ដោយចិត្តឡើយ។ ចូរលះបង់ទោសៈហើយរស់នៅចុះ។ កាលបើអ្នកលះបង់ទោសៈហើយរស់នៅ នោះអ្នកនឹងមិនធ្វើកម្មដែលកើតអំពីទោសៈ ដោយកាយ ដោយវាចា ដោយចិត្តឡើយ។ ចូរលះបង់មោហៈហើយរស់នៅចុះ។ កាលបើអ្នកលះបង់មោហៈហើយរស់នៅ នោះអ្នកនឹងមិនធ្វើកម្មដែលកើតអំពីមោហៈ ដោយកាយ ដោយវាចា ដោយចិត្តឡើយ។ ចូរលះបង់សារម្ភៈហើយរស់នៅចុះ។ កាលបើអ្នកលះបង់សារម្ភៈហើយរស់នៅ នោះអ្នកនឹងមិនធ្វើកម្មដែលកើតអំពីសារម្ភៈ ដោយកាយ ដោយវាចា ដោយចិត្តឡើយ» ដូច្នេះ។

เอวํ วุตฺเต ภทฺทิโย ลิจฺฉวิ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភទ្ទិយលិច្ឆវិ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន... សូមព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះអង្គថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

‘‘อปิ นุ ตาหํ, ภทฺทิย, เอวํ อวจํ – ‘เอหิ เม ตฺวํ, ภทฺทิย, สาวโก โหหิ; อหํ สตฺถา ภวิสฺสามี’’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอวํวาทึ โข มํ, ภทฺทิย, เอวมกฺขายึ เอเก สมณพฺราหฺมณา อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ – ‘มายาวี สมโณ โคตโม อาวฏฺฏนึ มายํ ชานาติ ยาย อญฺญติตฺถิยานํ สาวเก อาวฏฺเฏตี’’’ติ. ‘‘ภทฺทิกา, ภนฺเต, อาวฏฺฏนี มายา. กลฺยาณี, ภนฺเต, อาวฏฺฏนี มายา. ปิยา เม, ภนฺเต, ญาติสาโลหิตา อิมาย อาวฏฺฏนิยา อาวฏฺเฏยฺยุํ, ปิยานมฺปิ เม อสฺส ญาติสาโลหิตานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, ขตฺติยา อิมาย อาวฏฺฏนิยา อาวฏฺเฏยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภนฺเต, พฺราหฺมณา… เวสฺสา [Pg.515] … สุทฺทา อิมาย อาวฏฺฏนิยา อาวฏฺเฏยฺยุํ, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

«ម្នាលភទ្ទិយៈ តើតថាគតធ្លាប់បាននិយាយយ៉ាងនេះនឹងអ្នកដែរឬទេថា "ម្នាលភទ្ទិយៈ មកចុះ អ្នកចូរមកជាសាវករបស់តថាគតចុះ តថាគតនឹងធ្វើជាគ្រូរបស់អ្នក" ដូច្នេះ?» «មិនមែនដូច្នោះទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភទ្ទិយៈ កាលដែលតថាគតមានវាទៈយ៉ាងនេះ មានការសម្តែងយ៉ាងនេះ ក៏មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកខ្លះ ចោទប្រកាន់តថាគតដោយពាក្យមិនពិត ឥតប្រយោជន៍ កុហក មិនមែនជាការពិតថា "ព្រះសមណគោតមជាអ្នកមានមាយា ស្គាល់មាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញ ដែលទ្រង់ប្រើសម្រាប់ទាក់ទាញសាវករបស់ពួកដទៃ" ដូច្នេះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនោះ ល្អណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនោះ ជាគុណធម៌ដ៏ល្អណាស់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើញាតិសាលោហិតជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ញាតិសាលោហិតជាទីស្រឡាញ់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គ អស់កាលជាអង្វែង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើក្សត្រទាំងពួង ត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ក្សត្រទាំងពួង អស់កាលជាអង្វែង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើព្រាហ្មណ៍ទាំងពួង... វេស្សៈទាំងពួង... សុទ្ទៈទាំងពួង ត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់សុទ្ទៈទាំងពួង អស់កាលជាអង្វែងដែរ»។

‘‘เอวเมตํ, ภทฺทิย, เอวเมตํ, ภทฺทิย! สพฺเพ เจปิ, ภทฺทิย, ขตฺติยา อิมาย อาวฏฺฏนิยา อาวฏฺเฏยฺยุํ อกุสลธมฺมปฺปหานาย กุสลธมฺมูปสมฺปทาย, สพฺเพสมฺปิสฺส ขตฺติยานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สพฺเพ เจปิ, ภทฺทิย, พฺราหฺมณา… เวสฺสา… สุทฺทา อาวฏฺเฏยฺยุํ อกุสลธมฺมปฺปหานาย กุสลธมฺมูปสมฺปทาย, สพฺเพสมฺปิสฺส สุทฺทานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. สเทวโก เจปิ, ภทฺทิย, โลโก สมารโก สพฺรหฺมโก สสฺสมณพฺราหฺมณี ปชา สเทวมนุสฺสา อิมาย อาวฏฺฏนิยา อาวฏฺเฏยฺยุํ อกุสลธมฺมปฺปหานาย กุสลธมฺมูปสมฺปทาย, สเทวกสฺสปิสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. อิเม เจปิ, ภทฺทิย, มหาสาลา อิมาย อาวฏฺฏนิยา อาวฏฺเฏยฺยุํ อกุสลธมฺมปฺปหานาย กุสลธมฺมูปสมฺปทาย, อิเมสมฺปิสฺส มหาสาลานํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย ( ). โก ปน วาโท มนุสฺสภูตสฺสา’’ติ! ตติยํ.

«យ៉ាងហ្នឹងហើយ ភទ្ទិយៈ យ៉ាងហ្នឹងហើយ ភទ្ទិយៈ! ម្នាលភទ្ទិយៈ ប្រសិនបើក្សត្រទាំងពួង ត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ ដើម្បីបំពេញកុសលធម៌ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ក្សត្រទាំងពួង អស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលភទ្ទិយៈ ប្រសិនបើព្រាហ្មណ៍ទាំងពួង... វេស្សៈទាំងពួង... សុទ្ទៈទាំងពួង ត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ ដើម្បីបំពេញកុសលធម៌ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់សុទ្ទៈទាំងពួង អស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលភទ្ទិយៈ ប្រសិនបើលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស ត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ ដើម្បីបំពេញកុសលធម៌ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់លោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជារាស្ត្រ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស អស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលភទ្ទិយៈ សូម្បីតែដើមសាលព្រឹក្សធំៗទាំងនេះ ប្រសិនបើត្រូវបានទាក់ទាញដោយមាយាជាគ្រឿងទាក់ទាញនេះ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ ដើម្បីបំពេញកុសលធម៌ នោះក៏នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ដើមសាលព្រឹក្សធំៗទាំងនេះ អស់កាលជាអង្វែងដែរ ចាំបាច់ត្រូវនិយាយទៅថ្វីដល់មនុស្សជាតិ!»។ ចប់ ទី៣។

๔. สามุคิยสุตฺตํ

៤. សាមុគិយសូត្រ

๑๙๔. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกลิเยสุ วิหรติ สามุคํ นาม โกลิยานํ นิคโม. อถ โข สมฺพหุลา สามุคิยา โกลิยปุตฺตา เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต สามุคิเย โกลิยปุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

១៩៤. សម័យមួយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងដែនកោឡិយៈ នាឯសាមុគនិគម របស់ពួកកោឡិយៈ។ គ្រានោះ ពួកកោឡិយបុត្រជាច្រើនរូប ដែលនៅក្នុងសាមុគនិគម បានចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះពួកកោឡិយបុត្រដែលនៅក្នុងសាមុគនិគម អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់ពួកកោឡិយបុត្រទាំងនោះថា៖

‘‘จตฺตาริมานิ, พฺยคฺฆปชฺชา, ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคานิ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตานิ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย. กตมานิ จตฺตาริ? สีลปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, จิตฺตปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, ทิฏฺฐิปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ, วิมุตฺติปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ អង្គនៃសេចក្តីព្យាយាមដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធិ ៤ យ៉ាងនេះ គឺព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ទ្រង់ដឹង ទ្រង់ឃើញ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់សម្តែងទុកដោយប្រពៃ ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចនូវអរិយមគ្គ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន។ អង្គ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ សីលបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ ចិត្តបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ ទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ វិមុត្តិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ។

‘‘กตมญฺจ[Pg.516], พฺยคฺฆปชฺชา, สีลปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ? อิธ, พฺยคฺฆปชฺชา, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, สีลปาริสุทฺธิ. อิติ เอวรูปึ สีลปาริสุทฺธึ อปริปูรํ วา ปริปูเรสฺสามิ ปริปูรํ วา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามีติ, โย ตตฺถ ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ, อิทํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, สีลปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ចុះសីលបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ នេះហៅថា សីលបារិសុទ្ធិ។ ភិក្ខុនោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អាត្មាអញនឹងបំពេញសីលបារិសុទ្ធិបែបនេះ ដែលមិនទាន់ពេញលេញ ឬនឹងជួយជ្រោមជ្រែងដោយប្រាជ្ញាក្នុងទីនោះៗ នូវសីលបារិសុទ្ធិដែលពេញលេញហើយ" ដូច្នេះ សេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែងខ្លាំង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ណាដែលមានក្នុងទីនោះ នេះហៅថា សីលបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ។

‘‘กตมญฺจ, พฺยคฺฆปชฺชา, จิตฺตปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ? อิธ, พฺยคฺฆปชฺชา, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, จิตฺตปาริสุทฺธิ. อิติ เอวรูปึ จิตฺตปาริสุทฺธึ อปริปูรํ วา ปริปูเรสฺสามิ ปริปูรํ วา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามีติ, โย ตตฺถ ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ, อิทํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, จิตฺตปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ចុះចិត្តបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ... ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈានហើយរស់នៅ។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ នេះហៅថា ចិត្តបារិសុទ្ធិ。 ភិក្ខុនោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អាត្មាអញនឹងបំពេញចិត្តបារិសុទ្ធិបែបនេះ ដែលមិនទាន់ពេញលេញ ឬនឹងជួយជ្រោមជ្រែងដោយប្រាជ្ញាក្នុងទីនោះៗ នូវចិត្តបារិសុទ្ធិដែលពេញលេញហើយ" ដូច្នេះ សេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែងខ្លាំង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ណាដែលមានក្នុងទីនោះ នេះហៅថា ចិត្តបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ។

‘‘กตมญฺจ, พฺยคฺฆปชฺชา, ทิฏฺฐิปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ? อิธ, พฺยคฺฆปชฺชา, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, ทิฏฺฐิปาริสุทฺธิ. อิติ เอวรูปึ ทิฏฺฐิปาริสุทฺธึ อปริปูรํ วา…เป… ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามีติ, โย ตตฺถ ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ, อิทํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, ทิฏฺฐิปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ចុះទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា "នេះជាទុក្ខ"... ដឹងច្បាស់តាមពិតថា "...នេះជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ"។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ នេះហៅថា ទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិ។ ភិក្ខុនោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អាត្មាអញនឹងបំពេញទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិបែបនេះ ដែលមិនទាន់ពេញលេញ... ឬនឹងជួយជ្រោមជ្រែងដោយប្រាជ្ញាក្នុងទីនោះៗ នូវទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិដែលពេញលេញហើយ" ដូច្នេះ សេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែងខ្លាំង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ណាដែលមានក្នុងទីនោះ នេះហៅថា ទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ។

‘‘กตมญฺจ, พฺยคฺฆปชฺชา, วิมุตฺติปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ? ส โข โส, พฺยคฺฆปชฺชา, อริยสาวโก อิมินา จ สีลปาริสุทฺธิปธานิยงฺเคน สมนฺนาคโต อิมินา จ จิตฺตปาริสุทฺธิปธานิยงฺเคน สมนฺนาคโต อิมินา จ ทิฏฺฐิปาริสุทฺธิปธานิยงฺเคน สมนฺนาคโต รชนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ วิราเชติ, วิโมจนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ วิโมเจติ. โส รชนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ วิราเชตฺวา, วิโมจนีเยสุ ธมฺเมสุ จิตฺตํ วิโมเจตฺวา สมฺมาวิมุตฺตึ ผุสติ. อยํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, วิมุตฺติปาริสุทฺธิ. อิติ เอวรูปึ วิมุตฺติปาริสุทฺธึ อปริปูรํ วา ปริปูเรสฺสามิ ปริปูรํ วา ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามีติ, โย ตตฺถ ฉนฺโท จ วายาโม จ อุสฺสาโห จ อุสฺโสฬฺหี จ อปฺปฏิวานี จ สติ จ สมฺปชญฺญญฺจ, อิทํ วุจฺจติ, พฺยคฺฆปชฺชา, วิมุตฺติปาริสุทฺธิปธานิยงฺคํ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ ចុះវិមុត្តិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ តើដូចម្តេច? ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ អរិយសាវកនោះឯង ជាអ្នកប្រកបដោយសីលបារិសុទ្ធិបធានិយង្គនេះផង ប្រកបដោយចិត្តបារិសុទ្ធិបធានិយង្គនេះផង ប្រកបដោយទិដ្ឋិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គនេះផង តែងធ្វើចិត្តឲ្យនឿយណាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតម្រេក តែងធ្វើចិត្តឲ្យរួចផុតក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាគ្រឿងឲ្យរួចផុត។ អរិយសាវកនោះ កាលបើធ្វើចិត្តឲ្យនឿយណាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាទីតម្រេក ធ្វើចិត្តឲ្យរួចផុតក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាគ្រឿងឲ្យរួចផុតហើយ តែងពាល់ត្រូវនូវសម្មាវិមុត្តិ។ ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ នេះហៅថា វិមុត្តិបារិសុទ្ធិ។ ភិក្ខុនោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អាត្មាអញនឹងបំពេញវិមុត្តិបារិសុទ្ធិបែបនេះ ដែលមិនទាន់ពេញលេញ ឬនឹងជួយជ្រោមជ្រែងដោយប្រាជ្ញាក្នុងទីនោះៗ នូវវិមុត្តិបារិសុទ្ធិដែលពេញលេញហើយ" ដូច្នេះ សេចក្តីពេញចិត្ត សេចក្តីព្យាយាម សេចក្តីឧស្សាហ៍ សេចក្តីប្រឹងប្រែងខ្លាំង សេចក្តីមិនរួញរា សតិ និងសម្បជញ្ញៈ ណាដែលមានក្នុងទីនោះ នេះហៅថា វិមុត្តិបារិសុទ្ធិបធានិយង្គ។

‘‘อิมานิ [Pg.517] โข, พฺยคฺฆปชฺชา, จตฺตาริ ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคานิ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตานิ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលព្យគ្ឃបជ្ជៈទាំងឡាយ អង្គនៃសេចក្តីព្យាយាមដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធិ ៤ យ៉ាងនេះឯង គឺព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ទ្រង់ដឹង ទ្រង់ឃើញ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់សម្តែងទុកដោយប្រពៃ ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វទាំងឡាយ ដើម្បីកន្លងផុតនូវសេចក្តីសោក និងសេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ដើម្បីរលត់ទៅនៃទុក្ខ និងទោមនស្ស ដើម្បីសម្រេចនូវអរិយមគ្គ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន»។ ចប់ ទី៤។

๕. วปฺปสุตฺตํ

៥. វប្បសូត្រ

๑๙๕. เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. อถ โข วปฺโป สกฺโก นิคณฺฐสาวโก เยนายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วปฺปํ สกฺกํ นิคณฺฐสาวกํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เอตทโวจ –

១៩៥. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងដែនសក្កៈ នាឯនិគ្រោធារាម ជិតក្រុងកបិលព័ស្ដុ។ គ្រានោះ វប្បសាក្យៈ ជាសាវករបស់និគ្រន្ថ បានចូលទៅរកព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះទៅកាន់វប្បសាក្យៈ ជាសាវករបស់និគ្រន្ថ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយថា៖

‘‘อิธสฺส, วปฺป, กาเยน สํวุโต วาจาย สํวุโต มนสา สํวุโต อวิชฺชาวิราคา วิชฺชุปฺปาทา. ปสฺสสิ โน ตฺวํ, วปฺป, ตํ ฐานํ ยโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘ปสฺสามหํ, ภนฺเต, ตํ ฐานํ. อิธสฺส, ภนฺเต, ปุพฺเพ ปาปกมฺมํ กตํ อวิปกฺกวิปากํ. ตโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’’นฺติ. อยญฺเจว โข ปน อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส วปฺเปน สกฺเกน นิคณฺฐสาวเกน สทฺธึ อนฺตรากถา วิปฺปกตา โหติ.

«ម្នាលវប្បៈ បុគ្គលក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកសង្រួមដោយកាយ សង្រួមដោយវាចា សង្រួមដោយចិត្ត ព្រោះការប្រាសចាកអវិជ្ជា ព្រោះការកើតឡើងនៃវិជ្ជា។ ម្នាលវប្បៈ តើអ្នកឃើញនូវហេតុនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអាសវៈទាំងឡាយជាគ្រឿងទទួលទុក្ខវេទនា ហូរទៅតាមបុគ្គលនោះក្នុងបរលោកដែរឬទេ?» «បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាឃើញនូវហេតុនោះ។ បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន បុគ្គលក្នុងលោកនេះ ធ្លាប់បានធ្វើបាបកម្មទុកក្នុងកាលមុន ដែលមិនទាន់ឲ្យផល។ ព្រោះហេតុនោះ អាសវៈទាំងឡាយជាគ្រឿងទទួលទុក្ខវេទនា គប្បីហូរទៅតាមបុគ្គលនោះក្នុងបរលោក»។ ឯកថាចន្លោះរបស់ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ជាមួយនិងវប្បសាក្យៈ ជាសាវករបស់និគ្រន្ថនេះ ក៏នៅមិនទាន់ចប់នៅឡើយ។

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน อุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เอตทโวจ –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញអំពីទីសម្ងំក្នុងវេលាសាយណ្ហសម័យ ហើយយាងចូលទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះមានព្រះភាគគង់ហើយ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា៖

‘‘กาย นุตฺถ, โมคฺคลฺลาน, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา; กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ? ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, วปฺปํ สกฺกํ นิคณฺฐสาวกํ เอตทโวจํ – ‘อิธสฺส, วปฺป, กาเยน สํวุโต วาจาย สํวุโต มนสา สํวุโต อวิชฺชาวิราคา วิชฺชุปฺปาทา. ปสฺสสิ โน ตฺวํ, วปฺป, ตํ ฐานํ ยโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’นฺติ? เอวํ วุตฺเต, ภนฺเต, วปฺโป สกฺโก นิคณฺฐสาวโก มํ เอตทโวจ – ‘ปสฺสามหํ, ภนฺเต, ตํ ฐานํ. อิธสฺส, ภนฺเต, ปุพฺเพ ปาปกมฺมํ กตํ อวิปกฺกวิปากํ. ตโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’นฺติ[Pg.518]. อยํ โข โน, ภนฺเต, วปฺเปน สกฺเกน นิคณฺฐสาวเกน สทฺธึ อนฺตรากถา วิปฺปกตา; อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

«ម្នាលមោគ្គល្លាន ឥឡូវនេះ អ្នកទាំងឡាយអង្គុយប្រជុំគ្នាដោយកថាអ្វី? ចុះអន្តរាកថារបស់អ្នកទាំងឡាយដែលនិយាយមិនទាន់ចប់ក្នុងចន្លោះនេះ តើដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គបាននិយាយពាក្យនេះនឹងវប្បសាក្យៈជាសាវករបស់និគ្រន្ថថា ”ម្នាលវប្បៈ បុគ្គលក្នុងលោកនេះ គួរជាអ្នកសង្រួមដោយកាយ សង្រួមដោយវាចា សង្រួមដោយចិត្ត ព្រោះការប្រាសចាកអវិជ្ជា ព្រោះការកើតឡើងនៃវិជ្ជា។ ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់ឃើញនូវហេតុនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអាសវៈទាំងឡាយជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា ហូរទៅតាមយាយីបុគ្គលក្នុងបរលោកដែរឬ?” កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គពោលយ៉ាងនេះហើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន វប្បសាក្យៈជាសាវករបស់និគ្រន្ថ បានពោលពាក្យនេះនឹងខ្ញុំព្រះអង្គថា ”បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ខ្ញុំយល់ឃើញនូវហេតុនោះ។ បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន បាបកម្មដែលបុគ្គលបានធ្វើហើយក្នុងកាលមុន មិនទាន់ឲ្យផល មានក្នុងលោកនេះ។ ព្រោះហេតុនោះ អាសវៈទាំងឡាយជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា គប្បីហូរទៅតាមយាយីបុគ្គលក្នុងបរលោក”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះឯងជាអន្តរាកថារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ជាមួយនិងវប្បសាក្យៈជាសាវករបស់និគ្រន្ថ ដែលនិយាយមិនទាន់ចប់ ស្រាប់តែព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់យាងមកដល់»។

อถ โข ภควา วปฺปํ สกฺกํ นิคณฺฐสาวกํ เอตทโวจ – ‘‘สเจ เม ตฺวํ, วปฺป, อนุญฺเญยฺยญฺเจว อนุชาเนยฺยาสิ, ปฏิกฺโกสิตพฺพญฺจ ปฏิกฺโกเสยฺยาสิ, ยสฺส จ เม ภาสิตสฺส อตฺถํ น ชาเนยฺยาสิ มเมเวตฺถ อุตฺตริ ปฏิปุจฺเฉยฺยาสิ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ, อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ, สิยา โน เอตฺถ กถาสลฺลาโป’’ติ. ‘‘อนุญฺเญยฺยญฺเจวาหํ, ภนฺเต, ภควโต อนุชานิสฺสามิ, ปฏิกฺโกสิตพฺพญฺจ ปฏิกฺโกสิสฺสามิ, ยสฺส จาหํ ภควโต ภาสิตสฺส อตฺถํ น ชานิสฺสามิ ภควนฺตํเยเวตฺถ อุตฺตริ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ – ‘อิทํ ภนฺเต, กถํ, อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? โหตุ โน เอตฺถ กถาสลฺลาโป’’ติ.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងវប្បសាក្យៈជាសាវករបស់និគ្រន្ថថា «ម្នាលវប្បៈ បើអ្នកគប្បីយល់ព្រមតាមពាក្យដែលគួរយល់ព្រមរបស់តថាគត គប្បីបដិសេធពាក្យដែលគួរបដិសេធ ឬបើអ្នកមិនយល់សេចក្តីនៃភាសិតណាដែលតថាគតពោលហើយ គប្បីសួរដេញដោលតថាគតក្នុងសេចក្តីនោះតទៅទៀតថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យនេះតើដូចម្តេច សេចក្តីនៃពាក្យនេះតើដូចម្តេច?” ការសន្ទនាគ្នារបស់យើងគប្បីមានក្នុងរឿងនេះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងយល់ព្រមតាមពាក្យដែលគួរយល់ព្រមរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ នឹងបដិសេធពាក្យដែលគួរបដិសេធ បើខ្ញុំព្រះអង្គមិនយល់សេចក្តីនៃភាសិតណាដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងសួរដេញដោលព្រះដ៏មានព្រះភាគក្នុងសេចក្តីនោះតទៅទៀតថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យនេះតើដូចម្តេច សេចក្តីនៃពាក្យនេះតើដូចម្តេច?” សូមឲ្យការសន្ទនាគ្នារបស់យើងមានក្នុងរឿងនេះចុះ»។

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วปฺป, เย กายสมารมฺภปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, กายสมารมฺภา ปฏิวิรตสฺส เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ, สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหิ. ปสฺสสิ โน ตฺวํ, วปฺป, ตํ ฐานํ ยโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយ តែងកើតឡើងព្រោះបច្ច័យគឺការប្រព្រឹត្តិកាយកម្ម កាលបើបុគ្គលវៀរចាកការប្រព្រឹត្តិកាយកម្មហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនមានដល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះឡើយ។ បុគ្គលនោះមិនធ្វើកម្មថ្មី ទាំងកម្មចាស់ក៏ប៉ះពាល់ៗហើយធ្វើឲ្យអស់ទៅ ធម៌ជាគ្រឿងរលាស់ចោលនូវកិលេស (និជ្ជរា) នេះ គឺបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន វិញ្ញូជនគប្បីដឹងបានដោយឡែកៗខ្លួន។ ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់ឃើញនូវហេតុនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអាសវៈទាំងឡាយជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា ហូរទៅតាមយាយីបុគ្គលក្នុងបរលោកដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនោះមិនមានឡើយ»។

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วปฺป, เย วจีสมารมฺภปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, วจีสมารมฺภา ปฏิวิรตสฺส เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหิ. ปสฺสสิ โน ตฺวํ, วปฺป, ตํ ฐานํ ยโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយ តែងកើតឡើងព្រោះបច្ច័យគឺការប្រព្រឹត្តិវចីកម្ម កាលបើបុគ្គលវៀរចាកការប្រព្រឹត្តិវចីកម្មហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនមានដល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះឡើយ។ បុគ្គលនោះមិនធ្វើកម្មថ្មី ទាំងកម្មចាស់ក៏ប៉ះពាល់ៗហើយធ្វើឲ្យអស់ទៅ ធម៌ជាគ្រឿងរលាស់ចោលនូវកិលេសនេះ គឺបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន វិញ្ញូជនគប្បីដឹងបានដោយឡែកៗខ្លួន។ ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់ឃើញនូវហេតុនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអាសវៈទាំងឡាយជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា ហូរទៅតាមយាយីបុគ្គលក្នុងបរលោកដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនោះមិនមានឡើយ»។

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วปฺป, เย มโนสมารมฺภปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, มโนสมารมฺภา ปฏิวิรตสฺส เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา [Pg.519] ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหิ. ปสฺสสิ โน ตฺวํ, วปฺป, ตํ ฐานํ ยโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយ តែងកើតឡើងព្រោះបច្ច័យគឺការប្រព្រឹត្តិមនោកម្ម កាលបើបុគ្គលវៀរចាកការប្រព្រឹត្តិមនោកម្មហើយ អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនមានដល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះឡើយ។ បុគ្គលនោះមិនធ្វើកម្មថ្មី ទាំងកម្មចាស់ក៏ប៉ះពាល់ៗហើយធ្វើឲ្យអស់ទៅ ធម៌ជាគ្រឿងរលាស់ចោលនូវកិលេសនេះ គឺបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន វិញ្ញូជនគប្បីដឹងបានដោយឡែកៗខ្លួន។ ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់ឃើញនូវហេតុនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអាសវៈទាំងឡាយជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា ហូរទៅតាមយាយីបុគ្គលក្នុងបរលោកដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនោះមិនមានឡើយ»។

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วปฺป, เย อวิชฺชาปจฺจยา อุปฺปชฺชนฺติ อาสวา วิฆาตปริฬาหา, อวิชฺชาวิราคา วิชฺชุปฺปาทา เอวํส เต อาสวา วิฆาตปริฬาหา น โหนฺติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหิ. ปสฺสสิ โน ตฺวํ, วปฺป, ตํ ฐานํ ยโตนิทานํ ปุริสํ ทุกฺขเวทนิยา อาสวา อสฺสเวยฺยุํ อภิสมฺปราย’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’.

«ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយ តែងកើតឡើងព្រោះបច្ច័យគឺអវិជ្ជា ព្រោះការប្រាសចាកអវិជ្ជា ព្រោះការកើតឡើងនៃវិជ្ជា អាសវៈទាំងឡាយដែលជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ និងក្តៅក្រហាយទាំងនោះ មិនមានដល់បុគ្គលនោះយ៉ាងនេះឡើយ។ បុគ្គលនោះមិនធ្វើកម្មថ្មី ទាំងកម្មចាស់ក៏ប៉ះពាល់ៗហើយធ្វើឲ្យអស់ទៅ ធម៌ជាគ្រឿងរលាស់ចោលនូវកិលេសនេះ គឺបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន វិញ្ញូជនគប្បីដឹងបានដោយឡែកៗខ្លួន។ ម្នាលវប្បៈ អ្នកយល់ឃើញនូវហេតុនោះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអាសវៈទាំងឡាយជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា ហូរទៅតាមយាយីបុគ្គលក្នុងបរលោកដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ហេតុនោះមិនមានឡើយ»។

‘‘เอวํ สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส โข, วปฺป, ภิกฺขุโน ฉ สตตวิหารา อธิคตา โหนฺติ. โส จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน; อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา…เป... ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน; อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โส กายปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยมาโน ‘กายปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยามี’ติ ปชานาติ; ชีวิตปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยมาโน ‘ชีวิตปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยามี’ติ ปชานาติ; ‘กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา อิเธว สพฺพเวทยิตานิ อนภินนฺทิตานิ สีตี ภวิสฺสนฺตี’ติ ปชานาติ’’.

«ម្នាលវប្បៈ ភិក្ខុដែលរួចស្រឡះហើយដោយត្រូវយ៉ាងនេះ តែងបានសម្រេចនូវសតតវិហារធម៌ ៦ យ៉ាង។ ភិក្ខុនោះឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតី ដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ទទួលរសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផ្សព្វផ្សាយដោយកាយ... ដឹងច្បាស់នូវធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតី ដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ភិក្ខុនោះកាលទទួលវេទនាមានកាយជាទីបំផុត តែងដឹងច្បាស់ថា ”អាត្មាអញទទួលវេទនាមានកាយជាទីបំផុត” កាលទទួលវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត តែងដឹងច្បាស់ថា ”អាត្មាអញទទួលវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត” តែងដឹងច្បាស់ថា ”លុះរំលាយកាយ បន្ទាប់ពីអស់ជីវិតទៅ វេទនាទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ដែលអាត្មាអញមិនត្រេកអរហើយ នឹងត្រជាក់រលត់ទៅវិញ”»។

‘‘เสยฺยถาปิ, วปฺป, ถูณํ ปฏิจฺจ ฉายา ปญฺญายติ. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย กุทฺทาลปิฏกํ อาทาย. โส ตํ ถูณํ มูเล ฉินฺเทยฺย; มูเล ฉินฺทิตฺวา ปลิขเณยฺย; ปลิขณิตฺวา มูลานิ อุทฺธเรยฺย, อนฺตมโส อุสีรนาฬิมตฺตานิปิ. โส ตํ ถูณํ ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺเทยฺย. ขณฺฑาขณฺฑิกํ เฉตฺวา ผาเลยฺย. ผาเลตฺวา สกลิกํ สกลิกํ กเรยฺย. สกลิกํ สกลิกํ กตฺวา วาตาตเป วิโสเสยฺย. วาตาตเป วิโสเสตฺวา อคฺคินา ฑเหยฺย. อคฺคินา ฑเหตฺวา มสึ กเรยฺย. มสึ กริตฺวา มหาวาเต วา โอผุเณยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหยฺย. เอวํ [Pg.520] หิสฺส, วปฺป, ยา ถูณํ ปฏิจฺจ ฉายา สา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา.

«ម្នាលវប្បៈ ដូចជាស្រមោលដែលប្រាកដឡើងព្រោះអាស្រ័យនឹងបង្គោល។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់ចប និងកន្ត្រកមក។ បុរសនោះកាត់បង្គោលនោះត្រង់គល់ លុះកាត់ត្រង់គល់ហើយ ក៏ជីកជុំវិញ លុះជីកជុំវិញហើយ ក៏ដកឫសទាំងឡាយឡើង សូម្បីតែឫសតូចៗប៉ុនសរសៃស្បូវ។ បុរសនោះកាត់បង្គោលនោះជាកង់ៗ លុះកាត់ជាកង់ៗហើយ ក៏ពុះ លុះពុះហើយ ក៏ធ្វើឲ្យទៅជាចម្រៀកតូចៗ លុះធ្វើឲ្យទៅជាចម្រៀកតូចៗហើយ ក៏ហាលខ្យល់ និងថ្ងៃឲ្យស្ងួត លុះហាលខ្យល់ និងថ្ងៃឲ្យស្ងួតហើយ ក៏ដុតដោយភ្លើង លុះដុតដោយភ្លើងហើយ ក៏ធ្វើឲ្យទៅជាផេះ លុះធ្វើឲ្យទៅជាផេះហើយ ក៏រោយទៅក្នុងខ្យល់ខ្លាំង ឬក៏បណ្តែតទៅក្នុងខ្សែទឹកដ៏ហូរលឿននៃទន្លេ។ ម្នាលវប្បៈ កាលបើធ្វើបង្គោលនោះឲ្យវិនាសទៅយ៉ាងនេះហើយ ស្រមោលណាដែលធ្លាប់ប្រាកដឡើងព្រោះអាស្រ័យនឹងបង្គោលនោះ ស្រមោលនោះក៏មានឫសដាច់អស់ហើយ ត្រូវបានធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកាត់គល់ ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាពតទៅទៀត មិនមានការកើតឡើងតទៅជាធម្មតាឡើយ»។

‘‘เอวเมวํ โข, วปฺป, เอวํ สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน ฉ สตตวิหารา อธิคตา โหนฺติ. โส จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน; อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา…เป… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา…เป… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา…เป… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย เนว สุมโน โหติ น ทุมฺมโน; อุเปกฺขโก วิหรติ สโต สมฺปชาโน. โส กายปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยมาโน ‘กายปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยามี’ติ ปชานาติ; ชีวิตปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยมาโน ‘ชีวิตปริยนฺติกํ เวทนํ เวทิยามี’ติ ปชานาติ; ‘กายสฺส เภทา อุทฺธํ ชีวิตปริยาทานา อิเธว สพฺพเวทยิตานิ อนภินนฺทิตานิ สีตี ภวิสฺสนฺตี’ติ ปชานาติ’’.

«ម្នាលវប្បៈ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ភិក្ខុដែលរួចស្រឡះហើយដោយត្រូវយ៉ាងនេះ តែងបានសម្រេចនូវសតតវិហារធម៌ ៦ យ៉ាង។ ភិក្ខុនោះឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតី ដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ទទួលរសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផ្សព្វផ្សាយដោយកាយ... ដឹងច្បាស់នូវធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនត្រេកអរ មិនតូចចិត្ត ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានស្មារតី ដឹងខ្លួនជានិច្ច។ ភិក្ខុនោះកាលទទួលវេទនាមានកាយជាទីបំផុត តែងដឹងច្បាស់ថា ”អាត្មាអញទទួលវេទនាមានកាយជាទីបំផុត” កាលទទួលវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត តែងដឹងច្បាស់ថា ”អាត្មាអញទទួលវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត” តែងដឹងច្បាស់ថា ”លុះរំលាយកាយ បន្ទាប់ពីអស់ជីវិតទៅ វេទនាទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ដែលអាត្មាអញមិនត្រេកអរហើយ នឹងត្រជាក់រលត់ទៅវិញ”»។

เอวํ วุตฺเต วปฺโป สกฺโก นิคณฺฐสาวโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปุริโส อุทยตฺถิโก อสฺสปณิยํ โปเสยฺย. โส อุทยญฺเจว นาธิคจฺเฉยฺย, อุตฺตริญฺจ กิลมถสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อสฺส. เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อุทยตฺถิโก พาเล นิคณฺเฐ ปยิรุปาสึ. สฺวาหํ อุทยญฺเจว นาธิคจฺฉึ, อุตฺตริญฺจ กิลมถสฺส วิฆาตสฺส ภาคี อโหสึ. เอสาหํ, ภนฺเต, อชฺชตคฺเค โย เม พาเลสุ นิคณฺเฐสุ ปสาโท ตํ มหาวาเต วา โอผุณามิ นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหมิ. อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปญฺจมํ.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ វប្បសាក្យៈជាសាវករបស់និគ្រន្ថ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុរសដែលចង់បានកម្រៃ ក៏ចិញ្ចឹមសេះសម្រាប់លក់។ បុរសនោះមិនបានកម្រៃផង ថែមទាំងមានចំណែកនៃសេចក្តីនឿយហត់ និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ហួសប្រមាណផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏យ៉ាងនោះដែរ ចង់បានកម្រៃ ក៏បានចូលទៅអង្គុយជិតពួកនិគ្រន្ថល្ងង់ខ្លៅ។ ខ្ញុំព្រះអង្គនោះមិនបានកម្រៃផង ថែមទាំងមានចំណែកនៃសេចក្តីនឿយហត់ និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ហួសប្រមាណផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ សេចក្តីជ្រះថ្លាណាដែលខ្ញុំព្រះអង្គមានក្នុងពួកនិគ្រន្ថល្ងង់ខ្លៅ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងរោយចោលក្នុងខ្យល់ខ្លាំង ឬក៏បណ្តែតទៅក្នុងខ្សែទឹកដ៏ហូរលឿននៃទន្លេ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន... សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះអង្គថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ (ចប់ សូត្រទី៥)

๖. สาฬฺหสุตฺตํ

៦. សាឡ្ហសូត្រ

๑๙๖. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข สาฬฺโห จ ลิจฺฉวิ อภโย จ ลิจฺฉวิ เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สาฬฺโห ลิจฺฉวิ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៩៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះ សាឡ្ហលិច្ឆវី និងអភយលិច្ឆវី បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសាឡ្ហលិច្ឆវីអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘สนฺติ, ภนฺเต, เอเก สมณพฺราหฺมณา ทฺวเยน โอฆสฺส นิตฺถรณํ ปญฺญเปนฺติ – สีลวิสุทฺธิเหตุ จ ตโปชิคุจฺฉาเหตุ จ. อิธ, ภนฺเต, ภควา กิมาหา’’ติ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មានសមណព្រាហ្មណ៍ពួកខ្លះ តែងបញ្ញត្តនូវការឆ្លងផុតឱឃៈដោយហេតុពីរយ៉ាង គឺព្រោះហេតុតែសីលវិសុទ្ធិផង ព្រោះហេតុតែតបោជិគុច្ឆាផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ដូចម្តេច?»

‘‘สีลวิสุทฺธึ [Pg.521] โข อหํ, สาฬฺห, อญฺญตรํ สามญฺญงฺคนฺติ วทามิ. เย เต, สาฬฺห, สมณพฺราหฺมณา ตโปชิคุจฺฉาวาทา ตโปชิคุจฺฉาสารา ตโปชิคุจฺฉาอลฺลีนา วิหรนฺติ, อภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย. เยปิ เต, สาฬฺห, สมณพฺราหฺมณา อปริสุทฺธกายสมาจารา อปริสุทฺธวจีสมาจารา อปริสุทฺธมโนสมาจารา อปริสุทฺธาชีวา, อภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย.

«ម្នាលសាឡ្ហៈ តថាគតពោលថាសីលវិសុទ្ធិ ជាចំណែកមួយនៃសមណធម៌។ ម្នាលសាឡ្ហៈ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលមានវាទៈពោលសរសើរតបោជិគុច្ឆា មានតបោជិគុច្ឆាជាខ្លឹមសារ ជាប់ជំពាក់នឹងតបោជិគុច្ឆា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនគួរដើម្បីឆ្លងផុតឱឃៈឡើយ។ ម្នាលសាឡ្ហៈ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលមានកាយសមាចារមិនបរិសុទ្ធ មានវចីសមាចារមិនបរិសុទ្ធ មានមនោសមាចារមិនបរិសុទ្ធ មានអាជីវៈមិនបរិសុទ្ធ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនគួរដើម្បីបាននូវញាណទស្សនៈ គឺការត្រាស់ដឹងដ៏ប្រសើររកគ្មានឡើយ»។

‘‘เสยฺยถาปิ, สาฬฺห, ปุริโส นทึ ตริตุกาโม ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย วนํ ปวิเสยฺย. โส ตตฺถ ปสฺเสยฺย มหตึ สาลลฏฺฐึ อุชุํ นวํ อกุกฺกุจฺจกชาตํ. ตเมนํ มูเล ฉินฺเทยฺย; มูเล เฉตฺวา อคฺเค ฉินฺเทยฺย; อคฺเค เฉตฺวา สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ วิโสเธยฺย; สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา กุฐารีหิ ตจฺเฉยฺย; กุฐารีหิ ตจฺเฉตฺวา วาสีหิ ตจฺเฉยฺย; วาสีหิ ตจฺเฉตฺวา เลขณิยา ลิเขยฺย; เลขณิยา ลิขิตฺวา ปาสาณคุเฬน โธเวยฺย ; ปาสาณคุเฬน โธเวตฺวา นทึ ปตาเรยฺย.

«ម្នាលសាឡ្ហៈ ដូចជាបុរសដែលចង់ឆ្លងស្ទឹង កាន់ពូថៅដ៏មុត ចូលទៅក្នុងព្រៃ។ បុរសនោះឃើញដើមរាំងធំមួយ ត្រង់ ល្អ ខ្ចី មិនមានប្រហោង។ បុរសនោះក៏កាប់ដើមរាំងនោះត្រង់គល់ លុះកាប់ត្រង់គល់ហើយ ក៏កាប់ត្រង់ចុង លុះកាប់ត្រង់ចុងហើយ ក៏កាត់មែក និងស្លឹកចេញឲ្យស្អាតល្អ លុះកាត់មែក និងស្លឹកចេញឲ្យស្អាតល្អហើយ ក៏ច្រកដោយពូថៅ លុះច្រកដោយពូថៅហើយ ក៏ច្រកដោយដឹង លុះច្រកដោយដឹងហើយ ក៏ឈូសដោយឈូស លុះឈូសដោយឈូសហើយ ក៏ដុសខាត់ដោយដុំថ្ម លុះដុសខាត់ដោយដុំថ្មហើយ ក៏បណ្តែតទៅក្នុងស្ទឹង»។

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สาฬฺห, ภพฺโพ นุ โข โส ปุริโส นทึ ตริตุ’’นฺติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อสุ หิ, ภนฺเต, สาลลฏฺฐิ พหิทฺธา สุปริกมฺมกตา อนฺโต อวิสุทฺธา. ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – สาลลฏฺฐิ สํสีทิสฺสติ, ปุริโส อนยพฺยสนํ อาปชฺชิสฺสตี’’ติ.

«ម្នាលសាឡ្ហៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច បុរសនោះគួរដើម្បីឆ្លងស្ទឹងបានដែរឬ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនគួរឡើយ»។ «តើព្រោះហេតុអ្វី?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថាដើមរាំងនោះ ខាងក្រៅគេធ្វើបានស្អាតល្អហើយ តែខាងក្នុងមិនបរិសុទ្ធ។ ហេតុដែលគួររំពឹងទុកនោះគឺ ដើមរាំងនោះនឹងលិចចុះ ហើយបុរសនោះនឹងដល់នូវសេចក្តីវិនាសអន្តរាយ»។

‘‘เอวเมวํ โข, สาฬฺห, เย เต สมณพฺราหฺมณา ตโปชิคุจฺฉาวาทา ตโปชิคุจฺฉาสารา ตโปชิคุจฺฉาอลฺลีนา วิหรนฺติ, อภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย. เยปิ เต, สาฬฺห, สมณพฺราหฺมณา อปริสุทฺธกายสมาจารา อปริสุทฺธวจีสมาจารา อปริสุทฺธมโนสมาจารา อปริสุทฺธาชีวา, อภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย.

«ម្នាលសាល្ហៈ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមានវាទៈពោលសរសើរការខ្ពើមរអើមដោយតបៈ មានការខ្ពើមរអើមដោយតបៈជាខ្លឹមសារ ជ្រុលជ្រប់ក្នុងភក់គឺការខ្ពើមរអើមដោយតបៈ ហើយរស់នៅ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនគួរដើម្បីឆ្លងផុតឱឃៈឡើយ។ ម្នាលសាល្ហៈ មួយទៀត ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមានកាយសមាចារមិនបរិសុទ្ធ មានវចីសមាចារមិនបរិសុទ្ធ មានមនោសមាចារមិនបរិសុទ្ធ មានអាជីវៈមិនបរិសុទ្ធ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនគួរដើម្បីញាណទស្សនៈ គឺការត្រាស់ដឹងដ៏ឧត្តមឡើយ។»

‘‘เย จ โข เต, สาฬฺห, สมณพฺราหฺมณา น ตโปชิคุจฺฉาวาทา น ตโปชิคุจฺฉาสารา น ตโปชิคุจฺฉาอลฺลีนา วิหรนฺติ, ภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย. เยปิ เต, สาฬฺห, สมณพฺราหฺมณา ปริสุทฺธกายสมาจารา ปริสุทฺธวจีสมาจารา ปริสุทฺธมโนสมาจารา ปริสุทฺธาชีวา, ภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย.

«ម្នាលសាល្ហៈ ចំណែកឯពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមិនមានវាទៈពោលសរសើរការខ្ពើមរអើមដោយតបៈ មិនមានការខ្ពើមរអើមដោយតបៈជាខ្លឹមសារ មិនជ្រុលជ្រប់ក្នុងភក់គឺការខ្ពើមរអើមដោយតបៈ ហើយរស់នៅ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ គួរដើម្បីឆ្លងផុតឱឃៈបាន។ ម្នាលសាល្ហៈ មួយទៀត ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមានកាយសមាចារបរិសុទ្ធ មានវចីសមាចារបរិសុទ្ធ មានមនោសមាចារបរិសុទ្ធ មានអាជីវៈបរិសុទ្ធ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ គួរដើម្បីញាណទស្សនៈ គឺការត្រាស់ដឹងដ៏ឧត្តមបាន។»

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.522], สาฬฺห, ปุริโส นทึ ตริตุกาโม ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย วนํ ปวิเสยฺย. โส ตตฺถ ปสฺเสยฺย มหตึ สาลลฏฺฐึ อุชุํ นวํ อกุกฺกุจฺจกชาตํ. ตเมนํ มูเล ฉินฺเทยฺย; มูเล ฉินฺทิตฺวา อคฺเค ฉินฺเทยฺย; อคฺเค ฉินฺทิตฺวา สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ วิโสเธยฺย; สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา กุฐารีหิ ตจฺเฉยฺย; กุฐารีหิ ตจฺเฉตฺวา วาสีหิ ตจฺเฉยฺย; วาสีหิ ตจฺเฉตฺวา นิขาทนํ อาทาย อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธยฺย; อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา เลขณิยา ลิเขยฺย; เลขณิยา ลิขิตฺวา ปาสาณคุเฬน โธเวยฺย; ปาสาณคุเฬน โธเวตฺวา นาวํ กเรยฺย; นาวํ กตฺวา ผิยาริตฺตํ พนฺเธยฺย; ผิยาริตฺตํ พนฺธิตฺวา นทึ ปตาเรยฺย.

«ម្នាលសាល្ហៈ ដូចជាបុរសម្នាក់ចង់ឆ្លងស្ទឹង ក៏កាន់ពូថៅដ៏មុត ចូលទៅកាន់ព្រៃ។ នៅក្នុងព្រៃនោះ គាត់ឃើញដើមសាលព្រឹក្សដ៏ធំ ត្រង់ ខ្ចី មិនមានប្រហោងក្នុង។ គាត់ក៏កាប់ដើមសាលព្រឹក្សនោះត្រង់គល់ លុះកាប់ត្រង់គល់ហើយ ក៏កាត់ចុងចេញ លុះកាត់ចុងចេញហើយ ក៏លះមែកនិងស្លឹកចេញឲ្យស្អាតល្អ លុះលះមែកនិងស្លឹកចេញឲ្យស្អាតល្អហើយ ក៏ចាំងដោយពូថៅ លុះចាំងដោយពូថៅហើយ ក៏ច្រងដោយដឹង លុះច្រងដោយដឹងហើយ ក៏យកដែកខួងមកខួងខាងក្នុងឲ្យស្អាតល្អ លុះខួងខាងក្នុងឲ្យស្អាតល្អហើយ ក៏ឈូសដោយដែកឈូស លុះឈូសហើយ ក៏ដុសខាត់ដោយដុំថ្ម លុះដុសខាត់ដោយដុំថ្មហើយ ក៏ធ្វើជាទូក លុះធ្វើជាទូកហើយ ក៏ចងភ្ជាប់នូវច្រវានិងចង្កូត លុះចងភ្ជាប់នូវច្រវានិងចង្កូតហើយ ក៏នាំទូកនោះទៅឆ្លងស្ទឹង។»

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, สาฬฺห, ภพฺโพ นุ โข โส ปุริโส นทึ ตริตุ’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อสุ หิ, ภนฺเต, สาลลฏฺฐิ พหิทฺธา สุปริกมฺมกตา, อนฺโต สุวิสุทฺธา นาวากตา ผิยาริตฺตพทฺธา. ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – ‘นาวา น สํสีทิสฺสติ, ปุริโส โสตฺถินา ปารํ คมิสฺสตี’’’ติ.

«ម្នាលសាល្ហៈ តើអ្នកយល់ដូចម្ដេច បុរសនោះគួរដើម្បីឆ្លងស្ទឹងបានដែរឬទេ?» «ឆ្លងបាន ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «តើព្រោះហេតុអ្វី?» «ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ដើមសាលព្រឹក្សនោះ ខាងក្រៅក៏បុរសនោះបានធ្វើការតុបតែងយ៉ាងល្អ ខាងក្នុងក៏បានសម្អាតយ៉ាងស្អាត ធ្វើជាទូក និងចងភ្ជាប់ដោយច្រវានិងចង្កូតរួចហើយ។ ហេតុនោះ ជាទីសង្ឃឹមបានថា ទូកនឹងមិនលិចឡើយ ហើយបុរសនោះនឹងទៅដល់ត្រើយម្ខាងដោយសុវត្ថិភាព។»

‘‘เอวเมวํ โข, สาฬฺห, เย เต สมณพฺราหฺมณา น ตโปชิคุจฺฉาวาทา น ตโปชิคุจฺฉาสารา น ตโปชิคุจฺฉาอลฺลีนา วิหรนฺติ, ภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย. เยปิ เต, สาฬฺห, สมณพฺราหฺมณา ปริสุทฺธกายสมาจารา ปริสุทฺธวจีสมาจารา ปริสุทฺธมโนสมาจารา ปริสุทฺธาชีวา, ภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย. เสยฺยถาปิ, สาฬฺห, โยธาชีโว พหูนิ เจปิ กณฺฑจิตฺรกานิ ชานาติ; อถ โข โส ตีหิ ฐาเนหิ ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? ทูเรปาตี จ, อกฺขณเวธี จ, มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา.

«ម្នាលសាល្ហៈ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមិនមានវាទៈពោលសរសើរការខ្ពើមរអើមដោយតបៈ មិនមានការខ្ពើមរអើមដោយតបៈជាខ្លឹមសារ មិនជ្រុលជ្រប់ក្នុងភក់គឺការខ្ពើមរអើមដោយតបៈ ហើយរស់នៅ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ គួរដើម្បីឆ្លងផុតឱឃៈបាន។ ម្នាលសាល្ហៈ មួយទៀត ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមានកាយសមាចារបរិសុទ្ធ មានវចីសមាចារបរិសុទ្ធ មានមនោសមាចារបរិសុទ្ធ មានអាជីវៈបរិសុទ្ធ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ គួរដើម្បីញាណទស្សនៈ គឺការត្រាស់ដឹងដ៏ឧត្តមបាន។ ម្នាលសាល្ហៈ ដូចជាយុទ្ធជន ទោះបីជាដឹងនូវក្បួនយុទ្ធសាស្ត្របាញ់ព្រួញដ៏វិចិត្រជាច្រើនយ៉ាងក៏ដោយ ប៉ុន្តែ លុះត្រាតែប្រកបដោយអង្គ ៣ ប្រការ ទើបគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាបាន។ តើប្រកបដោយអង្គ ៣ ប្រការដូចម្ដេចខ្លះ? គឺ ជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយ ១ ជាអ្នកបាញ់មិនដែលខុស ១ ជាអ្នកទម្លាយនូវរាងកាយដ៏ធំបាន ១។»

‘‘เสยฺยถาปิ, สาฬฺห, โยธาชีโว ทูเรปาตี; เอวเมวํ โข, สาฬฺห, อริยสาวโก สมฺมาสมาธิ โหติ. สมฺมาสมาธิ, สาฬฺห, อริยสาวโก ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา สพฺพํ รูปํ ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยา กาจิ เวทนา…เป… ยา กาจิ สญฺญา… เย [Pg.523] เกจิ สงฺขารา… ยํ กิญฺจิ วิญฺญาณํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ วิญฺญาณํ ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ.

«ម្នាលសាល្ហៈ យុទ្ធជនជាអ្នកបាញ់បានឆ្ងាយ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលសាល្ហៈ អរិយសាវ័កក៏ជាអ្នកមានសម្មាសមាធិ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលសាល្ហៈ អរិយសាវ័កអ្នកមានសម្មាសមាធិ តែងយល់ឃើញនូវរូបណាមួយ ទោះជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ គ្រោតគ្រាត ឬល្អិត ថោកទាប ឬឧត្តម ឆ្ងាយ ឬជិត នូវរូបទាំងអស់នោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា «នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ»។ វេទនាណាមួយ... សញ្ញាណាមួយ... សង្ខារទាំងឡាយណាមួយ... វិញ្ញាណណាមួយ ទោះជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ គ្រោតគ្រាត ឬល្អិត ថោកទាប ឬឧត្តម ឆ្ងាយ ឬជិត នូវវិញ្ញាណទាំងអស់នោះ តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា «នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ»។»

‘‘เสยฺยถาปิ, สาฬฺห, โยธาชีโว อกฺขณเวธี; เอวเมวํ โข, สาฬฺห, อริยสาวโก สมฺมาทิฏฺฐิ โหติ. สมฺมาทิฏฺฐิ, สาฬฺห, อริยสาวโก ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ.

«ម្នាលសាល្ហៈ យុទ្ធជនជាអ្នកបាញ់មិនដែលខុស យ៉ាងណាមិញ ម្នាលសាល្ហៈ អរិយសាវ័កក៏ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលសាល្ហៈ អរិយសាវ័កអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ តែងដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»... ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។»

‘‘เสยฺยถาปิ, สาฬฺห, โยธาชีโว มหโต กายสฺส ปทาเลตา; เอวเมวํ โข, สาฬฺห, อริยสาวโก สมฺมาวิมุตฺติ โหติ. สมฺมาวิมุตฺติ, สาฬฺห, อริยสาวโก มหนฺตํ อวิชฺชากฺขนฺธํ ปทาเลตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលសាល្ហៈ យុទ្ធជនជាអ្នកទម្លាយនូវរាងកាយដ៏ធំបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលសាល្ហៈ អរិយសាវ័កក៏ជាអ្នកមានសម្មាវិមុត្តិ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលសាល្ហៈ អរិយសាវ័កអ្នកមានសម្មាវិមុត្តិ តែងទម្លាយនូវគំនរអវិជ្ជាដ៏ធំបាន។» (ចប់ សូត្រទី៦)

๗. มลฺลิกาเทวีสุตฺตํ

៧. មល្លិកាទេវីសូត្រ

๑๙๗. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข มลฺลิกา เทวี เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข มลฺลิกา เทวี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

១៩៧. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះនាងមល្លិកាទេវី បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះនាងមល្លិកាទេវី គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม ทุพฺพณฺณา จ โหติ ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย; ทลิทฺทา จ โหติ อปฺปสฺสกา อปฺปโภคา อปฺเปสกฺขา จ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានពណ៌សម្បុរអាក្រក់ មានរូបរាងអាក្រក់ គួរឲ្យខ្ពើមរអើមក្នុងការមើលឃើញ ទាំងជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មានគ្រឿងប្រើប្រាស់តិច និងមានស័ក្តិយសតិច?»

‘‘โก ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม ทุพฺพณฺณา จ โหติ ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย; อฑฺฒา จ โหติ มหทฺธนา มหาโภคา มเหสกฺขา จ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានពណ៌សម្បុរអាក្រក់ មានរូបរាងអាក្រក់ គួរឲ្យខ្ពើមរអើមក្នុងការមើលឃើញ ប៉ុន្តែជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានធនធានច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន និងមានស័ក្តិយសធំ?»

‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม อภิรูปา จ โหติ ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา; ทลิทฺทา จ โหติ อปฺปสฺสกา อปฺปโภคา อปฺเปสกฺขา จ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានរូបល្អ គួររមិលមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកមានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ប៉ុន្តែជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មានគ្រឿងប្រើប្រាស់តិច និងមានស័ក្តិយសតិច?»

‘‘โก [Pg.524] ปน, ภนฺเต, เหตุ โก ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม อภิรูปา จ โหติ ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา, อฑฺฒา จ โหติ มหทฺธนา มหาโภคา มเหสกฺขา จา’’ติ?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានរូបល្អ គួររមិលមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកមានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានធនធានច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន និងមានស័ក្តិយសធំ?»

‘‘อิธ, มลฺลิเก, เอกจฺโจ มาตุคาโม โกธนา โหติ อุปายาสพหุลา. อปฺปมฺปิ วุตฺตา สมานา อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. สา น ทาตา โหติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. อิสฺสามนิกา โข ปน โหติ; ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทนปูชนาสุ อิสฺสติ อุปทุสฺสติ อิสฺสํ พนฺธติ. สา เจ ตโต จุตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, สา ยตฺถ ยตฺถ ปจฺจาชายติ ทุพฺพณฺณา จ โหติ ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย; ทลิทฺทา จ โหติ อปฺปสฺสกา อปฺปโภคา อปฺเปสกฺขา จ.

«ម្នាលមល្លិកា មាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសេចក្ដីក្រោធច្រើន ច្រើនតែចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ទោះបីគេនិយាយបន្តិចបន្តួច ក៏ខឹងសម្បារ ក្រោធខឹង គុំកួន ចងគំនុំ តែងសម្ដែងនូវសេចក្ដីក្រោធ សេចក្ដីប្រទូស្ត និងសេចក្ដីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដ។ នាងមិនដែលឲ្យទានដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ នូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ មួយវិញទៀត នាងជាអ្នកមានចិត្តច្រណែន តែងច្រណែន ប្រទូស្ត ចងចិត្តច្រណែន ក្នុងលាភសក្ការៈ ការគោរព ការរាប់អាន ការថ្វាយបង្គំ និងការបូជា ដែលអ្នកដទៃទទួលបាន។ លុះនាងច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់មនុស្សលោកនេះវិញ នាងកើតក្នុងទីណាៗ តែងមានពណ៌សម្បុរអាក្រក់ មានរូបរាងអាក្រក់ គួរឲ្យខ្ពើមរអើមក្នុងការមើលឃើញ ទាំងជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មានគ្រឿងប្រើប្រាស់តិច និងមានស័ក្តិយសតិច។»

‘‘อิธ ปน, มลฺลิเก, เอกจฺโจ มาตุคาโม โกธนา โหติ อุปายาสพหุลา. อปฺปมฺปิ วุตฺตา สมานา อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. สา ทาตา โหติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. อนิสฺสามนิกา โข ปน โหติ; ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทนปูชนาสุ น อิสฺสติ น อุปทุสฺสติ น อิสฺสํ พนฺธติ. สา เจ ตโต จุตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, สา ยตฺถ ยตฺถ ปจฺจาชายติ ทุพฺพณฺณา จ โหติ ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย; อฑฺฒา จ โหติ มหทฺธนา มหาโภคา มเหสกฺขา จ.

«ម្នាលមល្លិកា ចំណែកឯមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសេចក្ដីក្រោធច្រើន ច្រើនតែចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ទោះបីគេនិយាយបន្តិចបន្តួច ក៏ខឹងសម្បារ ក្រោធខឹង គុំកួន ចងគំនុំ តែងសម្ដែងនូវសេចក្ដីក្រោធ សេចក្ដីប្រទូស្ត និងសេចក្ដីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដ។ ប៉ុន្តែ នាងតែងឲ្យទានដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ នូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ មួយវិញទៀត នាងជាអ្នកមិនមានចិត្តច្រណែន មិនច្រណែន មិនប្រទូស្ត មិនចងចិត្តច្រណែន ក្នុងលាភសក្ការៈ ការគោរព ការរាប់អាន ការថ្វាយបង្គំ និងការបូជា ដែលអ្នកដទៃទទួលបានឡើយ។ លុះនាងច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់មនុស្សលោកនេះវិញ នាងកើតក្នុងទីណាៗ តែងមានពណ៌សម្បុរអាក្រក់ មានរូបរាងអាក្រក់ គួរឲ្យខ្ពើមរអើមក្នុងការមើលឃើញ ប៉ុន្តែជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានធនធានច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន និងមានស័ក្តិយសធំ។»

‘‘อิธ ปน, มลฺลิเก, เอกจฺโจ มาตุคาโม อกฺโกธนา โหติ อนุปายาสพหุลา. พหุมฺปิ วุตฺตา สมานา นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น ปติตฺถียติ, น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. สา น ทาตา โหติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. อิสฺสามนิกา โข ปน โหติ; ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทนปูชนาสุ อิสฺสติ อุปทุสฺสติ อิสฺสํ พนฺธติ. สา เจ ตโต จุตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, สา ยตฺถ [Pg.525] ยตฺถ ปจฺจาชายติ อภิรูปา จ โหติ ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา; ทลิทฺทา จ โหติ อปฺปสฺสกา อปฺปโภคา อปฺเปสกฺขา จ.

«ម្នាលមល្លិកា ចំណែកឯមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីក្រោធច្រើន មិនសូវចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ទោះបីគេនិយាយច្រើន ក៏មិនខឹងសម្បារ មិនក្រោធខឹង មិនគុំកួន មិនចងគំនុំ មិនសម្ដែងនូវសេចក្ដីក្រោធ សេចក្ដីប្រទូស្ត និងសេចក្ដីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដឡើយ។ ប៉ុន្តែ នាងមិនដែលឲ្យទានដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ នូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ មួយវិញទៀត នាងជាអ្នកមានចិត្តច្រណែន តែងច្រណែន ប្រទូស្ត ចងចិត្តច្រណែន ក្នុងលាភសក្ការៈ ការគោរព ការរាប់អាន ការថ្វាយបង្គំ និងការបូជា ដែលអ្នកដទៃទទួលបាន។ លុះនាងច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់មនុស្សលោកនេះវិញ នាងកើតក្នុងទីណាៗ តែងមានរូបល្អ គួររមិលមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកមានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ប៉ុន្តែជាអ្នកក្រខ្សត់ គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិ មានគ្រឿងប្រើប្រាស់តិច និងមានស័ក្តិយសតិច។»

‘‘อิธ ปน, มลฺลิเก, เอกจฺโจ มาตุคาโม อกฺโกธนา โหติ อนุปายาสพหุลา. พหุมฺปิ วุตฺตา สมานา นาภิสชฺชติ น กุปฺปติ น พฺยาปชฺชติ น ปติตฺถียติ, น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. สา ทาตา โหติ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. อนิสฺสามนิกา โข ปน โหติ; ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทนปูชนาสุ น อิสฺสติ น อุปทุสฺสติ น อิสฺสํ พนฺธติ. สา เจ ตโต จุตา อิตฺถตฺตํ อาคจฺฉติ, สา ยตฺถ ยตฺถ ปจฺจาชายติ อภิรูปา จ โหติ ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา; อฑฺฒา จ โหติ มหทฺธนา มหาโภคา มเหสกฺขา จ.

«ម្នាលមល្លិកា ចំណែកឯមាតុគ្រាមខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីក្រោធច្រើន មិនសូវចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ទោះបីគេនិយាយច្រើន ក៏មិនខឹងសម្បារ មិនក្រោធខឹង មិនគុំកួន មិនចងគំនុំ មិនសម្ដែងនូវសេចក្ដីក្រោធ សេចក្ដីប្រទូស្ត និងសេចក្ដីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដឡើយ។ ទាំងនាងតែងឲ្យទានដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ នូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ មួយវិញទៀត នាងជាអ្នកមិនមានចិត្តច្រណែន មិនច្រណែន មិនប្រទូស្ត មិនចងចិត្តច្រណែន ក្នុងលាភសក្ការៈ ការគោរព ការរាប់អាន ការថ្វាយបង្គំ និងការបូជា ដែលអ្នកដទៃទទួលបានឡើយ។ លុះនាងច្យុតចាកលោកនោះមកកាន់មនុស្សលោកនេះវិញ នាងកើតក្នុងទីណាៗ តែងមានរូបល្អ គួររមិលមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកមានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានធនធានច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន និងមានស័ក្តិយសធំ។»

‘‘อยํ โข, มลฺลิเก, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม ทุพฺพณฺณา จ โหติ ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย; ทลิทฺทา จ โหติ อปฺปสฺสกา อปฺปโภคา อปฺเปสกฺขา จ. อยํ ปน, มลฺลิเก, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม ทุพฺพณฺณา จ โหติ ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย; อฑฺฒา จ โหติ มหทฺธนา มหาโภคา มเหสกฺขา จ. อยํ โข, มลฺลิเก, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม อภิรูปา จ โหติ ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา; ทลิทฺทา จ โหติ อปฺปสฺสกา อปฺปโภคา อปฺเปสกฺขา จ. อยํ ปน, มลฺลิเก, เหตุ อยํ ปจฺจโย, เยน มิเธกจฺโจ มาตุคาโม อภิรูปา จ โหติ ทสฺสนียา ปาสาทิกา ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา; อฑฺฒา จ โหติ มหทฺธนา มหาโภคา มเหสกฺขา จา’’ติ.

«នែម៉ល្លិកា នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ នាំឲ្យមាតុគាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសម្បុរអាក្រក់ មានរូបមិនល្អ គួរឲ្យខ្ពើមក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកក្រខ្សត់ មានទ្រព្យតិច មានគ្រឿងប្រើប្រាស់តិច មានស័ក្តិតិច។ នែម៉ល្លិកា ចំណែកហេតុនេះ បច្ច័យនេះ នាំឲ្យមាតុគាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានសម្បុរអាក្រក់ មានរូបមិនល្អ គួរឲ្យខ្ពើមក្រៃលែង ប៉ុន្តែជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានសម្បត្តិធនធានច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន មានស័ក្តិធំ។ នែម៉ល្លិកា នេះជាហេតុ នេះជាបច្ច័យ នាំឲ្យមាតុគាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានរូបល្អ គួររំលែកភ្នែកមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ប៉ុន្តែជាអ្នកក្រខ្សត់ មានទ្រព្យតិច មានគ្រឿងប្រើប្រាស់តិច មានស័ក្តិតិច។ នែម៉ល្លិកា ចំណែកហេតុនេះ បច្ច័យនេះ នាំឲ្យមាតុគាមខ្លះក្នុងលោកនេះ មានរូបល្អ គួររំលែកភ្នែកមើល គួរឲ្យជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ទាំងជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានសម្បត្តិធនធានច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន មានស័ក្តិធំ។»

เอวํ วุตฺเต มลฺลิกา เทวี ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยา นูนาหํ ภนฺเต, อญฺญํ ชาตึ โกธนา อโหสึ อุปายาสพหุลา, อปฺปมฺปิ วุตฺตา สมานา [Pg.526] อภิสชฺชึ กุปฺปึ พฺยาปชฺชึ ปติตฺถียึ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตฺวากาสึ, สาหํ, ภนฺเต, เอตรหิ ทุพฺพณฺณา ทุรูปา สุปาปิกา ทสฺสนาย.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះនាងមល្លិកាទេវី បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងជាតិមុន ខ្ញុំម្ចាស់ប្រហែលជាមនុស្សមានសេចក្ដីក្រោធច្រើន មានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្តច្រើន កាលបើគេនិយាយប៉ះពាល់បន្តិចបន្តួច ក៏ខឹងសម្បារ ក្រោធខឹង គុំកួន ចងគំនុំ ទាំងសម្ដែងចេញនូវសេចក្ដីក្រោធ សេចក្ដីប្រទូស្ត និងសេចក្ដីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះហេតុនោះ បានជាខ្ញុំម្ចាស់មានសម្បុរអាក្រក់ មានរូបរាងអាក្រក់ គួរឲ្យខ្ពើមរអើម មិនគួរចង់មើលក្នុងពេលឥឡូវនេះ»។

‘‘ยา นูนาหํ, ภนฺเต, อญฺญํ ชาตึ ทาตา อโหสึ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ, สาหํ, ภนฺเต, เอตรหิ อฑฺฒา มหทฺธนา มหาโภคา.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងជាតិមុន ខ្ញុំម្ចាស់ប្រហែលជាអ្នកធ្លាប់បានឲ្យទាន គឺបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះហេតុនោះ បានជាខ្ញុំម្ចាស់ជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានមាសប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងប្រើប្រាស់ច្រើន ក្នុងពេលឥឡូវនេះ»។

‘‘ยา นูนาหํ, ภนฺเต, อญฺญํ ชาตึ อนิสฺสามนิกา อโหสึ, ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทนปูชนาสุ น อิสฺสึ น อุปทุสฺสึ น อิสฺสํ พนฺธึ, สาหํ, ภนฺเต, เอตรหิ มเหสกฺขา. สนฺติ โข ปน, ภนฺเต, อิมสฺมึ ราชกุเล ขตฺติยกญฺญาปิ พฺราหฺมณกญฺญาปิ คหปติกญฺญาปิ, ตาสาหํ อิสฺสราธิปจฺจํ กาเรมิ. เอสาหํ, ภนฺเต, อชฺชตคฺเค อกฺโกธนา ภวิสฺสามิ อนุปายาสพหุลา, พหุมฺปิ วุตฺตา สมานา นาภิสชฺชิสฺสามิ น กุปฺปิสฺสามิ น พฺยาปชฺชิสฺสามิ น ปติตฺถียิสฺสามิ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ น ปาตุกริสฺสามิ; ทสฺสามิ สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา อนฺนํ ปานํ วตฺถํ ยานํ มาลาคนฺธวิเลปนํ เสยฺยาวสถปทีเปยฺยํ. อนิสฺสามนิกา ภวิสฺสามิ, ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทนปูชนาสุ น อิสฺสิสฺสามิ น อุปทุสฺสิสฺสามิ น อิสฺสํ พนฺธิสฺสามิ. อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… อุปาสิกํ มํ, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. สตฺตมํ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងជាតិមុន ខ្ញុំម្ចាស់ប្រហែលជាអ្នកមិនមានចិត្តច្រណែន មិនបានច្រណែន មិនបានប្រទូស្ត មិនបានចងចិត្តច្រណែន ក្នុងលាភសក្ការៈ ការគោរព ការរាប់អាន ការថ្វាយបង្គំ និងការបូជាចំពោះអ្នកដទៃឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះហេតុនោះ បានជាខ្ញុំម្ចាស់ជាអ្នកមានស័ក្តិធំ ក្នុងពេលឥឡូវនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក៏ក្នុងរាជត្រកូលនេះ មានទាំងក្សត្រីយ៍កញ្ញា ព្រាហ្មណកញ្ញា និងគហបតិកញ្ញា ខ្ញុំម្ចាស់ក៏បានធ្វើជាធំ គ្រប់គ្រងលើនាងកញ្ញាទាំងនោះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំម្ចាស់នោះ ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ នឹងជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីក្រោធ មិនមានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្តច្រើន ទោះបីគេនិយាយប៉ះពាល់ច្រើន ក៏មិនខឹងសម្បារ មិនក្រោធខឹង មិនគុំកួន មិនចងគំនុំ ទាំងមិនសម្ដែងចេញនូវសេចក្ដីក្រោធ សេចក្ដីប្រទូស្ត និងសេចក្ដីមិនត្រេកអរឲ្យប្រាកដឡើយ ខ្ញុំម្ចាស់នឹងឲ្យទាន គឺបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍។ ខ្ញុំម្ចាស់នឹងជាអ្នកមិនមានចិត្តច្រណែន មិនច្រណែន មិនប្រទូស្ត មិនចងចិត្តច្រណែន ក្នុងលាភសក្ការៈ ការគោរព ការរាប់អាន ការថ្វាយបង្គំ និងការបូជាចំពោះអ្នកដទៃឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន... សូមព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំម្ចាស់ថា ជាឧបាសិកា អ្នកដល់នូវព្រះរតនត្រ័យជាទីពឹង ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ (ចប់ សូត្រទី៧)។

๘. อตฺตนฺตปสุตฺตํ

៨. អត្តន្តបសូត្រ

๑๙๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ปรนฺตโป โหติ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป จ โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต, ปรนฺตโป จ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล เนวตฺตนฺตโป โหติ นาตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต [Pg.527] น ปรนฺตโป น ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. โส เนว อตฺตนฺตโป น ปรนฺตโป ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิจฺฉาโต นิพฺพุโต สีตีภูโต สุขปฺปฏิสํเวที พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา วิหรติ.

១៩៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដនៅក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយផង ជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយទៀត បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ មិនធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ មិនព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយផង មិនធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ មិនព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយផង។ បុគ្គលនោះ កាលបើមិនធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ មិនធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ តែងជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខ ត្រជាក់ត្រជុំ ទទួលរងនូវសេចក្ដីសុខ មានខ្លួនដ៏ប្រសើររស់នៅ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន»។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อเจลโก โหติ มุตฺตาจาโร หตฺถาปเลขโน นเอหิภทฺทนฺติโก นติฏฺฐภทฺทนฺติโก นาภิหฏํ น อุทฺทิสฺสกตํ น นิมนฺตนํ สาทิยติ. โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น เอฬกมนฺตรํ น ทณฺฑมนฺตรํ น มุสลมนฺตรํ น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ น คพฺภินิยา น ปายมานาย น ปุริสนฺตรคตาย น สงฺกิตฺตีสุ น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี น มจฺฉํ น มํสํ น สุรํ น เมรยํ น ถุโสทกํ ปิวติ. โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก…เป… สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก; เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ…เป… สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ ทฺวาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ…เป… สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ. อิติ เอวรูปํ อฑฺฒมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអចេលកៈ មានមារយាទលែងលះ លិទ្ធដៃខ្លួនឯង គេហៅថា 'សូមលោកអញ្ជើញមក' ក៏មិនមក គេហៅថា 'សូមលោកឈប់សិន' ក៏មិនឈប់ មិនត្រេកអរនឹងភត្តដែលគេនាំមកប្រគេនចំពោះមុខ មិនត្រេកអរនឹងភត្តដែលគេធ្វើឧទ្ទិសចំពោះ មិនត្រេកអរនឹងការនិមន្ត។ បុគ្គលនោះ មិនទទួលភត្តអំពីមាត់ឆ្នាំង មិនទទួលភត្តអំពីមាត់ក្អម មិនទទួលភត្តកាត់មាត់ទ្វារ មិនទទួលភត្តកាត់ឈើច្រត់ មិនទទួលភត្តកាត់អង្រែ មិនទទួលភត្តរបស់មនុស្សពីរនាក់ដែលកំពុងបរិភោគ មិនទទួលភត្តរបស់ស្រីមានគភ៌ មិនទទួលភត្តរបស់ស្រីកំពុងបំបៅកូន មិនទទួលភត្តរបស់ស្រីដែលទៅរកបុរសដទៃ មិនទទួលភត្តដែលគេប្រកាសផ្សព្វផ្សាយ មិនទទួលភត្តក្នុងកន្លែងដែលមានឆ្កែចាំទទួល មិនទទួលភត្តក្នុងកន្លែងដែលមានរុយរោមជាហ្វូង មិនបរិភោគត្រី មិនបរិភោគសាច់ មិនផឹកសុរា មិនផឹកមេរ័យ មិនផឹកទឹកថ្នាំត្រាំកន្ទក់។ បុគ្គលនោះ ទទួលភត្តតែមួយផ្ទះ បរិភោគតែមួយម៉ាត់ ឬទទួលភត្តពីរផ្ទះ បរិភោគពីរម៉ាត់... ឬទទួលភត្តប្រាំពីរផ្ទះ បរិភោគប្រាំពីរម៉ាត់ ញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយភត្តមួយភាជន៍តូចខ្លះ ពីរភាជន៍តូចខ្លះ... ប្រាំពីរភាជន៍តូចខ្លះ បរិភោគអាហារមួយថ្ងៃម្ដងខ្លះ ពីរថ្ងៃម្ដងខ្លះ... ប្រាំពីរថ្ងៃម្ដងខ្លះ។ បុគ្គលនោះ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការបរិភោគអាហារតាមវារៈកំណត់ គឺកន្លះខែម្ដង យ៉ាងនេះជាដើម»។

‘‘โส สากภกฺโขปิ โหติ สามากภกฺโขปิ โหติ นีวารภกฺโขปิ โหติ ททฺทุลภกฺโขปิ โหติ หฏภกฺโขปิ โหติ กณภกฺโขปิ โหติ อาจามภกฺโขปิ โหติ ปิญฺญากภกฺโขปิ โหติ ติณภกฺโขปิ โหติ โคมยภกฺโขปิ โหติ; วนมูลผลาหาโรปิ ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี.

«បុគ្គលនោះ បរិភោគបន្លែស្រស់ខ្លះ បរិភោគស្រូវម៉ាកខ្លះ បរិភោគស្រូវព្រៃខ្លះ បរិភោគកំទេចស្បែកខ្លះ បរិភោគស្លែខ្លះ បរិភោគកន្ទក់ខ្លះ បរិភោគបាយក្ដាំងខ្លះ បរិភោគកាកល្ងខ្លះ បរិភោគស្មៅខ្លះ បរិភោគលាមកគោខ្លះ ញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយមើមឈើ និងផលឈើក្នុងព្រៃ បរិភោគតែផលឈើដែលជ្រុះឯង»។

‘‘โส สาณานิปิ ธาเรติ มสาณานิปิ ธาเรติ ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ ติรีฏานิปิ ธาเรติ อชินมฺปิ ธาเรติ อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ กุสจีรมฺปิ ธาเรติ วากจีรมฺปิ ธาเรติ ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ อุลูกปกฺขมฺปิ ธาเรติ; เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต; อุพฺภฏฺฐโกปิ โหติ อาสนปฺปฏิกฺขิตฺโต; อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต; กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ; สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อิติ เอวรูปํ อเนกวิหิตํ กายสฺส อาตาปนปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต [Pg.528] วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต.

«បុគ្គលនោះ ស្លៀកដណ្ដប់សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយធ្មៃខ្លះ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយសរសៃធ្មៃលាយគ្នាខ្លះ សំពត់បង្សុកូលខ្លះ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយសម្បកឈើខ្លះ ស្បែកខ្លាឃ្មុំខ្លះ ស្បែកខ្លាឃ្មុំទាំងក្រញ៉ាំខ្លះ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយស្មៅយាប្លុងខ្លះ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយសម្បកក្រចៅខ្លះ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយបន្ទះឈើខ្លះ សំពត់កម្បលធ្វើដោយសក់មនុស្សខ្លះ សំពត់កម្បលធ្វើដោយរោមសត្វខ្លះ សម្លៀកបំពាក់ធ្វើដោយស្លាបមៀមខ្លះ ជាអ្នកដកសក់ និងពុកចង្ការ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការដកសក់ និងពុកចង្ការខ្លះ ជាអ្នកឈរតែម្យ៉ាង បដិសេធអាសនៈខ្លះ ជាអ្នកច្រហោង ព្យាយាមប្រកបក្នុងការអង្គុយច្រហោងខ្លះ ជាអ្នកដេកលើបន្លែ ធ្វើការដេកលើកម្រាលបន្លែខ្លះ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការចុះទឹកបីដងក្នុងមួយថ្ងៃ ទាំងពេលល្ងាចជាគម្រប់បីខ្លះ។ បុគ្គលនោះ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើកាយឲ្យក្ដៅក្រហាយ ឲ្យរោលរាល ដោយច្រើនប្រការ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรนฺตโป โหติ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โอรพฺภิโก โหติ สูกริโก สากุณิโก มาควิโก ลุทฺโท มจฺฉฆาตโก โจโร โจรฆาตโก โคฆาตโก พนฺธนาคาริโก, เย วา ปนญฺเญปิ เกจิ กุรูรกมฺมนฺตา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรนฺตโป โหติ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់ចៀម សម្លាប់ជ្រូក សម្លាប់បក្សី សម្លាប់ម្រឹគ ជាព្រានព្រៃ សម្លាប់ត្រី ជាចោរ ជាអ្នកសម្លាប់ចោរ ជាអ្នកសម្លាប់គោ ជាអ្នករក្សាគុក ឬមួយបុគ្គលដទៃណា ដែលធ្វើការងារសាហាវយង់ឃ្នងដទៃទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป จ โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต ปรนฺตโป จ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ราชา วา โหติ ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต, พฺราหฺมโณ วา โหติ มหาสาโล. โส ปุรตฺถิเมน นครสฺส นวํ สนฺถาคารํ การาเปตฺวา เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา ขราชินํ นิวาเสตฺวา สปฺปิเตเลน กายํ อพฺภญฺชิตฺวา มควิสาเณน ปิฏฺฐึ กณฺฑุวมาโน นวํ สนฺถาคารํ ปวิสติ, สทฺธึ มเหสิยา พฺราหฺมเณน จ ปุโรหิเตน. โส ตตฺถ อนนฺตรหิตาย ภูมิยา หริตุปลิตฺตาย เสยฺยํ กปฺเปติ. เอกิสฺสาย คาวิยา สรูปวจฺฉาย ยํ เอกสฺมึ ถเน ขีรํ โหติ เตน ราชา ยาเปติ; ยํ ทุติยสฺมึ ถเน ขีรํ โหติ เตน มเหสี ยาเปติ; ยํ ตติยสฺมึ ถเน ขีรํ โหติ เตน พฺราหฺมโณ ปุโรหิโต ยาเปติ; ยํ จตุตฺถสฺมึ ถเน ขีรํ โหติ เตน อคฺคึ ชุหติ ; อวเสเสน วจฺฉโก ยาเปติ. โส เอวมาห – ‘เอตฺตกา อุสภา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา วจฺฉตรา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา วจฺฉตริโย หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา อชา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, เอตฺตกา อุรพฺภา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย, (เอตฺตกา อสฺสา หญฺญนฺตุ ยญฺญตฺถาย,) เอตฺตกา รุกฺขา ฉิชฺชนฺตุ ยูปตฺถาย, เอตฺตกา ทพฺภา ลูยนฺตุ พริหิสตฺถายา’ติ. เยปิสฺส เต โหนฺติ ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา เตปิ ทณฺฑตชฺชิตา ภยตชฺชิตา อสฺสุมุขา รุทมานา ปริกมฺมานิ กโรนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อตฺตนฺตโป จ โหติ อตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต ปรนฺตโป จ ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលជាអ្នកធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយផង ជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយផង តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាស្ដេចក្សត្រិយ៍បានមុទ្ធាភិសេកហើយ ឬជាព្រាហ្មណ៍មហាសាល។ ស្ដេច ឬព្រាហ្មណ៍នោះ ឲ្យគេសង់រោងបូជាយញ្ញថ្មី ខាងកើតទីក្រុង កោរសក់ និងពុកចង្ការ ស្លៀកស្បែកខ្លាឃ្មុំទាំងក្រញ៉ាំ លាបកាយដោយទឹកដោះថ្លា និងប្រេង អេះខ្នងដោយស្នែងម្រឹគ រួចចូលទៅកាន់រោងបូជាយញ្ញថ្មី ជាមួយព្រះមហេសី និងព្រាហ្មណ៍បុរោហិត។ ស្ដេច ឬព្រាហ្មណ៍នោះ តែងដេកលើដីដែលគ្មានកម្រាល អប់លាបដោយលាមកគោស្រស់ ក្នុងរោងបូជាយញ្ញនោះ។ ទឹកដោះស្រស់ណា នៅក្នុងដោះទីមួយ នៃមេគោដែលមានកូនមានពណ៌ដូចគ្នា ស្ដេចតែងញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយទឹកដោះស្រស់នោះ ទឹកដោះស្រស់ណា នៅក្នុងដោះទីពីរ ព្រះមហេសីតែងញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយទឹកដោះស្រស់នោះ ទឹកដោះស្រស់ណា នៅក្នុងដោះទីបី ព្រាហ្មណ៍បុរោហិតតែងញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយទឹកដោះស្រស់នោះ ទឹកដោះស្រស់ណា នៅក្នុងដោះទីបួន តែងយកទៅបូជាភ្លើង កូនគោតែងរស់នៅដោយទឹកដោះដែលសេសសល់។ ស្ដេច ឬព្រាហ្មណ៍នោះ តែងបង្គាប់យ៉ាងនេះថា 'ចូរគេសម្លាប់គោឧសភៈប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីបូជាយញ្ញ ចូរគេសម្លាប់គោស្ទាវឈ្មោលប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីបូជាយញ្ញ ចូរគេសម្លាប់គោស្ទាវញីប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីបូជាយញ្ញ ចូរគេសម្លាប់ពពែប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីបូជាយញ្ញ ចូរគេសម្លាប់ចៀមប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីបូជាយញ្ញ (ចូរគេសម្លាប់សេះប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីបូជាយញ្ញ) ចូរគេកាប់ដើមឈើប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីធ្វើជាសសរយញ្ញ ចូរគេច្រូតស្មៅយាប្លុងប៉ុណ្ណេះ ដើម្បីធ្វើជាគ្រឿងបូជា'។ ពួកជនណា ដែលជាទាសៈក្ដី ជាអ្នកបម្រើក្ដី ជាកម្មករក្ដី របស់ស្ដេច ឬព្រាហ្មណ៍នោះ ជនទាំងនោះ កាលបើត្រូវអាជ្ញាគំរាមកំហែង ត្រូវភ័យភិតបំភ័យហើយ ក៏មានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក យំយែក ធ្វើការងារបូជាយញ្ញទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាអ្នកធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្ដៅក្រហាយផង ជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយ ព្យាយាមប្រកបក្នុងការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្ដៅក្រហាយផង យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘กถญฺจ[Pg.529], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตนฺตโป โหติ นาตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต น ปรนฺตโป น ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต? โส อนตฺตนฺตโป อปรนฺตโป ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิจฺฉาโต นิพฺพุโต สีตีภูโต สุขปฺปฏิสํเวที พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา วิหรติ. อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต โลเก อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ตํ ธมฺมํ สุณาติ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อญฺญตรสฺมึ วา กุเล ปจฺจาชาโต. โส ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ตถาคเต สทฺธํ ปฏิลภติ. โส เตน สทฺธาปฏิลาเภน สมนฺนาคโต อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘สมฺพาโธ ฆราวาโส รชาปโถ, อพฺโภกาโส ปพฺพชฺชา; นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ; ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน อปฺปํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย, มหนฺตํ วา โภคกฺขนฺธํ ปหาย, อปฺปํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย, มหนฺตํ วา ญาติปริวฏฺฏํ ปหาย, เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមិនធ្វើខ្លួនឱ្យក្តៅក្រហាយ មិនប្រកបខ្វល់ខ្វាយក្នុងការព្យាយាមធ្វើខ្លួនឱ្យក្តៅក្រហាយផង មិនធ្វើអ្នកដទៃឱ្យក្តៅក្រហាយ មិនប្រកបខ្វល់ខ្វាយក្នុងការព្យាយាមធ្វើអ្នកដទៃឱ្យក្តៅក្រហាយផង តើដូចម្តេច? បុគ្គលនោះ មិនធ្វើខ្លួនឱ្យក្តៅក្រហាយ មិនធ្វើអ្នកដទៃឱ្យក្តៅក្រហាយ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខ ត្រជាក់ត្រជុំ ទទួលដឹងតែសេចក្តីសុខ មានខ្លួនដ៏ប្រសើររស់នៅ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ជាព្រះអរហន្ត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ យាងទៅល្អ ជ្រាបច្បាស់នូវលោក ជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ជាគ្រូនៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោកនេះ។ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ដោយព្រះបញ្ញាញាណដ៏ឧត្តមដោយផ្ទាល់ ហើយទ្រង់សម្តែងនូវលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជានិករ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស។ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងធម៌ មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ទ្រង់ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏បរិបូណ៌ បរិសុទ្ធគ្រប់គ្រាន់ទាំងអស់។ គហបតីក្តី កូនគហបតីក្តី ឬបុគ្គលដែលកើតក្នុងត្រកូលណាមួយក្តី តែងស្តាប់នូវធម៌នោះ។ លុះបុគ្គលនោះបានស្តាប់ធម៌នោះហើយ ក៏បាននូវសទ្ធាក្នុងព្រះតថាគត។ បុគ្គលនោះ ប្រកបដោយការបាននូវសទ្ធានោះហើយ តែងពិចារណាឃើញដូច្នេះថា៖ «ការនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ជាទីចង្អៀត ជាផ្លូវនៃធូលី គឺកិលេស ចំណែកឯផ្នួស គឺជាឱកាសដ៏ស្រឡះ។ បុគ្គលដែលនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ មិនងាយនឹងប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ឱ្យបរិបូណ៌តែម៉្យាង ឱ្យបរិសុទ្ធតែម៉្យាង ដូចជាស័ង្ខដែលគេខាត់ស្អាតហើយនោះបានឡើយ។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញកោរសក់ និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញពីផ្ទះទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះសំបែងវិញ»។ សម័យតមក បុគ្គលនោះលះបង់នូវគំនរទ្រព្យសម្បត្តិតិចក្តី លះបង់នូវគំនរទ្រព្យសម្បត្តិច្រើនក្តី លះបង់នូវរង្វង់ញាតិតិចក្តី លះបង់នូវរង្វង់ញាតិច្រើនក្តី កោរសក់ និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញពីផ្ទះទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះសំបែង។

‘‘โส เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน ภิกฺขูนํ สิกฺขาสาชีวสมาปนฺโน ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน, สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรติ. อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรติ. อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี โหติ อาราจารี วิรโต อสทฺธมฺมา คามธมฺมา. มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. ปิสุณํ วาจํ ปหาย ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, น อิโต สุตฺวา อมุตฺร อกฺขาตา อิเมสํ เภทาย, น อมุตฺร วา สุตฺวา อิเมสํ อกฺขาตา อมูสํ [Pg.530] เภทาย; อิติ ภินฺนานํ วา สนฺธาตา, สหิตานํ วา อนุปฺปทาตา, สมคฺคาราโม สมคฺครโต สมคฺคนนฺที สมคฺคกรณึ วาจํ ภาสิตา โหติ. ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ. สมฺผปฺปลาปํ ปหาย สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ กาลวาที ภูตวาที อตฺตวาที ธมฺมวาที วินยวาที; นิธานวตึ วาจํ ภาสิตา โหติ กาเลน สาปเทสํ ปริยนฺตวตึ อตฺถสํหิตํ.

លុះបុគ្គលនោះបានបួសយ៉ាងនេះហើយ ជាអ្នកដល់ព្រមដោយសិក្ខា និងសាជីវៈរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ លះបង់ការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ មានដំបងដាក់ចុះហើយ មានគ្រឿងសាស្ត្រាដាក់ចុះហើយ មានសេចក្តីខ្មាសបាប មានចិត្តអាណិតអាសូរ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង។ លះបង់ការកាន់យករបស់ដែលគេមិនបានឱ្យ វៀរចាកការកាន់យករបស់ដែលគេមិនបានឱ្យ ជឿជាក់លើរបស់ដែលគេឱ្យ តែងប្រាថ្នាតែរបស់ដែលគេឱ្យ ជាអ្នកមិនមានចិត្តជាចោរ មានខ្លួនដ៏ស្អាតស្អំរស់នៅ។ លះបង់ការប្រព្រឹត្តមិនប្រសើរ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តឆ្ងាយ វៀរចាកមេថុនធម្ម ដែលជាធម៌របស់អ្នកស្រុក។ លះបង់ការនិយាយកុហក វៀរចាកការនិយាយកុហក ជាអ្នកនិយាយពាក្យពិត និយាយពាក្យទៀងទាត់ មានពាក្យគួរឱ្យជឿបាន ជាអ្នកមិនពោលបំភាន់លោក។ លះបង់ពាក្យញុះញង់ វៀរចាកពាក្យញុះញង់ គឺមិនឮពាក្យពីខាងនេះ ទៅប្រាប់ខាងនោះ ដើម្បីបំបែកបំបាក់ជនទាំងនេះ ឬមិនឮពាក្យពីខាងនោះ មកប្រាប់ខាងនេះ ដើម្បីបំបែកបំបាក់ជនទាំងនោះឡើយ តែងតែសម្រុះសម្រួលជនដែលបែកបាក់គ្នា ឬជួយគាំទ្រជនដែលព្រមព្រៀងគ្នា ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀង ពេញចិត្តក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀង រីករាយក្នុងសេចក្តីព្រមព្រៀង តែងពោលតែពាក្យដែលធ្វើឱ្យមានសេចក្តីព្រមព្រៀង។ លះបង់ពាក្យទ្រគោះបោះបោក វៀរចាកពាក្យទ្រគោះបោះបោក តែងពោលតែពាក្យដែលគ្មានទោស គួរជាទីសប្បាយដល់ត្រចៀក ជាពាក្យគួរឱ្យស្រឡាញ់ ជ្រាបចូលទៅក្នុងចិត្ត ជាពាក្យសមរម្យរបស់សហគមន៍ ជាទីគាប់ចិត្តនៃជនច្រើនគ្នា ជាទីពេញចិត្តនៃជនច្រើនគ្នា។ លះបង់ពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ វៀរចាកពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកនិយាយត្រូវកាល និយាយពាក្យពិត និយាយពាក្យមានប្រយោជន៍ និយាយពាក្យជាធម៌ និយាយពាក្យជាវិន័យ តែងពោលពាក្យគួរដំកល់ទុកក្នុងចិត្ត មានគ្រឿងអាង គ្រឿងកំណត់ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ តាមកាលដ៏គួរ។

‘‘โส พีชคามภูตคามสมารมฺภา ปฏิวิรโต โหติ. เอกภตฺติโก โหติ รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนา ปฏิวิรโต โหติ. มาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต โหติ. ชาตรูปรชตปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อามกธญฺญปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อามกมํสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อิตฺถิกุมาริกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทาสิทาสปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. อเชฬกปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. กุกฺกุฏสูกรปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. หตฺถิควาสฺสวฬวปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. เขตฺตวตฺถุปฏิคฺคหณา ปฏิวิรโต โหติ. ทูเตยฺยปหิณคมนานุโยคา ปฏิวิรโต โหติ. กยวิกฺกยา ปฏิวิรโต โหติ. ตุลากูฏกํสกูฏมานกูฏา ปฏิวิรโต โหติ. อุกฺโกฏนวญฺจนนิกติสาจิโยคา ปฏิวิรโต โหติ. เฉทนวธพนฺธนวิปราโมสอาโลปสหสาการา ปฏิวิรโต โหติ.

ភិក្ខុនោះ វៀរចាកការធ្វើពូជគាម និងភូតគាមឱ្យវិនាស។ ជាអ្នកបរិភោគអាហារតែមួយពេល វៀរចាកការបរិភោគក្នុងរាត្រី វៀរចាកការបរិភោគក្នុងកាលខុស។ វៀរចាកការមើលការរាំ ច្រៀង ប្រគំតន្ត្រី និងល្បែងរបាំដែលជាសត្រូវដល់កុសលធម៌។ វៀរចាកការទ្រទ្រង់ តុបតែង ស្អិតស្អាងរាងកាយដោយផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាបផ្សេងៗ។ វៀរចាកទីដេក និងទីអង្គុយដ៏ខ្ពស់ និងដ៏ប្រសើរ។ វៀរចាកការទទួលមាស និងប្រាក់។ វៀរចាកការទទួលធញ្ញជាតិស្រស់។ វៀរចាកការទទួលសាច់ស្រស់។ វៀរចាកការទទួលស្ត្រី និងកុមារី។ វៀរចាកការទទួលទាសី និងទាសា។ វៀរចាកការទទួលពពែ និងចៀម។ វៀរចាកការទទួលមាន់ និងជ្រូក។ វៀរចាកការទទួលដំរី គោ សេះ និងលា។ វៀរចាកការទទួលស្រែ និងចម្ការ។ វៀរចាកការប្រកបខ្វល់ខ្វាយក្នុងការនាំសំបុត្រ និងការដើរនាំសារ។ វៀរចាកការទិញ និងការលក់។ វៀរចាកការបញ្ឆោតដោយជញ្ជីង បញ្ឆោតដោយមាស និងបញ្ឆោតដោយរង្វាល់រង្វាស់។ វៀរចាកការទទួលសំណូក ការបញ្ឆោត ការបោកប្រាស់ និងការបន្លំដោយល្បិចកលផ្សេងៗ។ វៀរចាកការកាត់ ការសម្លាប់ ការចង ការប្លន់ ការរឹបអូស និងការគំរាមកំហែងដោយកម្លាំងបាយ។

‘‘โส สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ สมาทาเยว ปกฺกมติ. เสยฺยถาปิ นาม ปกฺขี สกุโณ เยน เยเนว เฑติ, สปตฺตภาโรว เฑติ; เอวเมวํ ภิกฺขุ สนฺตุฏฺโฐ โหติ กายปริหาริเกน จีวเรน กุจฺฉิปริหาริเกน ปิณฺฑปาเตน. โส เยน เยเนว ปกฺกมติ, สมาทาเยว ปกฺกมติ. โส อิมินา อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อนวชฺชสุขํ ปฏิสํเวเทติ.

ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកសន្តោសដោយចីវរជាគ្រឿងរក្សាកាយ ដោយបិណ្ឌបាតជាគ្រឿងរក្សាពោះ។ ភិក្ខុនោះ កាលបើចៀសចេញទៅក្នុងទិសណាៗ តែងកាន់យកគ្រឿងបរិក្ខារចៀសចេញទៅ។ ប្រៀបដូចជាសត្វសកុណបក្សី កាលបើហើរទៅក្នុងទិសណាៗ តែងមានតែស្លាបរបស់ខ្លួនជាភារៈហើរទៅ យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុជាអ្នកសន្តោសដោយចីវរជាគ្រឿងរក្សាកាយ ដោយបិណ្ឌបាតជាគ្រឿងរក្សាពោះ កាលបើចៀសចេញទៅក្នុងទិសណាៗ តែងកាន់យកគ្រឿងបរិក្ខារចៀសចេញទៅ យ៉ាងនោះឯង។ ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយសីលក្ខន្ធដ៏ប្រសើរនេះហើយ តែងទទួលរងនូវសេចក្តីសុខដែលមិនមានទោសក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន។

‘‘โส จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา [Pg.531] ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ; จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ, ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ; รกฺขติ มนินฺทฺริยํ; มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โส อิมินา อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต อชฺฌตฺตํ อพฺยาเสกสุขํ ปฏิสํเวเทติ.

ភិក្ខុនោះ ឃើញរូបដោយភ្នែកហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ។ ព្រោះតែអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជាអកុសលធម៌ដ៏លាមក តែងតែហូរហៀរចូលមកគ្របដណ្តប់ភិក្ខុនោះ ដែលមិនបានសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយរស់នៅ ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមចក្ខុន្ទ្រិយនោះ តែងរក្សានូវចក្ខុន្ទ្រិយ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងចក្ខុន្ទ្រិយ។ ឮសំឡេងដោយត្រចៀក... ធុំក្លិនដោយច្រមុះ... ទទួលរសដោយអណ្តាត... ពាល់ត្រូវផោដ្ឋព្វៈដោយកាយ... ដឹងធម្មារម្មណ៍ដោយចិត្តហើយ មិនកាន់យកនូវនិមិត្ត មិនកាន់យកនូវអនុព្យញ្ជនៈឡើយ។ ព្រោះតែអភិជ្ឈា និងទោមនស្ស ដែលជាអកុសលធម៌ដ៏លាមក តែងតែហូរហៀរចូលមកគ្របដណ្តប់ភិក្ខុនោះ ដែលមិនបានសង្រួមមនិន្ទ្រិយរស់នៅ ហេតុនោះ ទើបភិក្ខុនោះប្រតិបត្តិដើម្បីសង្រួមមនិន្ទ្រិយនោះ តែងរក្សានូវមនិន្ទ្រិយ ដល់នូវការសង្រួមក្នុងមនិន្ទ្រិយ។ ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈដ៏ប្រសើរនេះហើយ តែងទទួលរងនូវសេចក្តីសុខដែលមិនច្របូកច្របល់ដោយកិលេសក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន។

‘‘โส อภิกฺกนฺเต ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ, อาโลกิเต วิโลกิเต สมฺปชานการี โหติ, สมิญฺชิเต ปสาริเต สมฺปชานการี โหติ, สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารเณ สมฺปชานการี โหติ, อสิเต ปีเต ขายิเต สายิเต สมฺปชานการี โหติ, อุจฺจารปสฺสาวกมฺเม สมฺปชานการี โหติ, คเต ฐิเต นิสินฺเน สุตฺเต ชาคริเต ภาสิเต ตุณฺหีภาเว สมฺปชานการี โหติ.

ភិក្ខុនោះ តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការឈានទៅមុខ និងការថយក្រោយ តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការក្រឡេកមើល និងការងាកមើល តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការបត់ចូល និងការលាតចេញ តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការទ្រទ្រង់នូវសង្ឃាដិ បាត្រ និងចីវរ តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការស៊ី ការផឹក ការទំពារ ការជញ្ជក់ តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការបន្ទោបង់ឧច្ចារៈ និងបស្សាវៈ តែងធ្វើសេចក្តីដឹងខ្លួនក្នុងការដើរ ការឈរ ការអង្គុយ ការដេកលក់ ការភ្ញាក់ឡើង ការនិយាយ និងការស្ងៀមស្ងាត់។

‘‘โส อิมินา จ อริเยน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต, (อิมาย จ อริยาย สนฺตุฏฺฐิยา สมนฺนาคโต,) อิมินา จ อริเยน อินฺทฺริยสํวเรน สมนฺนาคโต, อิมินา จ อริเยน สติสมฺปชญฺเญน สมนฺนาคโต วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปฺปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ. ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ. อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ. วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

ភិក្ខុនោះ ប្រកបដោយសីលក្ខន្ធដ៏ប្រសើរនេះផង ប្រកបដោយសេចក្តីសន្តោសដ៏ប្រសើរនេះផង ប្រកបដោយឥន្ទ្រិយសំវរៈដ៏ប្រសើរនេះផង ប្រកបដោយសតិ និងសម្បជញ្ញៈដ៏ប្រសើរនេះផង តែងគប់រកនូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃឈើ គល់ឈើ ភ្នំ ច្រកភ្នំ គ្រហែតភ្នំ ព្រៃស្មសាន ព្រៃរបោះ ទីវាល ឬគំនរចំបើង។ ភិក្ខុនោះ ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្តហើយ តែងអង្គុយពត់ភ្នែន តម្រង់កាយឱ្យត្រង់ តាំងសតិទុកចំពោះមុខ។ ភិក្ខុនោះ លះបង់អភិជ្ឈាក្នុងលោក មានចិត្តប្រាសចាកអភិជ្ឈារស់នៅ ជម្រះចិត្តឱ្យស្អាតចាកអភិជ្ឈា។ លះបង់ព្យាបាទ និងសេចក្តីប្រទូស្ត មានចិត្តមិនព្យាបាទរស់នៅ តែងអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ដល់សត្វមានជីវិតទាំងពួង ជម្រះចិត្តឱ្យស្អាតចាកព្យាបាទ និងសេចក្តីប្រទូស្ត។ លះបង់ថីនមិទ្ធៈ មានចិត្តប្រាសចាកថីនមិទ្ធៈរស់នៅ ជាអ្នកកំណត់ពន្លឺ មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ ជម្រះចិត្តឱ្យស្អាតចាកថីនមិទ្ធៈ។ លះបង់ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ជាអ្នកមិនរាយមាយ មានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ក្នុងខាងក្នុងរស់នៅ ជម្រះចិត្តឱ្យស្អាតចាកឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ។ លះបង់វិចិកិច្ឆា ជាអ្នកឆ្លងផុតវិចិកិច្ឆា មិនមានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយរស់នៅ ជម្រះចិត្តឱ្យស្អាតចាកវិចិកិច្ឆា។ ភិក្ខុនោះ លះបង់នីវរណៈទាំង ៥ នេះ ដែលជាគ្រឿងសៅហ្មងនៃចិត្ត ធ្វើបញ្ញាឱ្យទន់ខ្សោយហើយ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលទៅដល់ចតុត្ថជ្ឈាន រស់នៅ។

‘‘โส [Pg.532] เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย…เป… สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย…เป… (โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต) อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ.

កាលបើចិត្តដំកល់មាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ គ្មានទីទួល ប្រាសចាកគ្រឿងសៅហ្មង ជាចិត្តទន់ គួរដល់ការងារ នឹងធឹង មិនរំភើបញាប់ញ័រយ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុនោះ តែងបង្អោនចិត្តទៅដើម្បីបុព្វេនិវាសានុស្សតិញាណ...។ប... ដើម្បីចុតូបបាតញាណនៃសត្វទាំងឡាយ...។ប... កាលបើចិត្តដំកល់មាំ បរិសុទ្ធ ផូរផង់ គ្មានទីទួល ប្រាសចាកគ្រឿងសៅហ្មង ជាចិត្តទន់ គួរដល់ការងារ នឹងធឹង មិនរំភើបញាប់ញ័រយ៉ាងនេះហើយ តែងបង្អោនចិត្តទៅដើម្បីអាសវក្ខយញាណ។ ភិក្ខុនោះ តែងដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ» ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាហេតុនាំឱ្យកើតទុក្ខ» ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាសេចក្តីរលត់ទុក្ខ» ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីទៅដល់សេចក្តីរលត់ទុក្ខ»។ ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «ទាំងនេះជាអាសវៈ» ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាហេតុនាំឱ្យកើតអាសវៈ» ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «...នេះជាសេចក្តីរលត់អាសវៈ» ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីទៅដល់សេចក្តីរលត់អាសវៈ»។

‘‘ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เนวตฺตนฺตโป โหติ นาตฺตปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต น ปรนฺตโป น ปรปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต. โส น อตฺตนฺตโป น ปรนฺตโป ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิจฺฉาโต นิพฺพุโต สีตีภูโต สุขปฺปฏิสํเวที พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา วิหรติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

«កាលបើភិក្ខុនោះដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ ចិត្តក៏រួចផុតចាកកាមាសវៈផង ចិត្តក៏រួចផុតចាកភវាសវៈផង ចិត្តក៏រួចផុតចាកអវិជ្ជាសវៈផង។ កាលបើចិត្តរួចផុតហើយ ញាណក៏កើតឡើងថា ចិត្តរួចផុតហើយ។ ភិក្ខុនោះដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលយ៉ាងនេះឯង មិនមែនជាអ្នកធ្វើខ្លួនឲ្យក្តៅក្រហាយ មិនប្រកបការធ្វើខ្លួនឲ្យក្តៅក្រហាយឡើយ មិនមែនជាអ្នកធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្តៅក្រហាយ មិនប្រកបការធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្តៅក្រហាយឡើយ។ បុគ្គលនោះ មិនធ្វើខ្លួនឲ្យក្តៅក្រហាយ មិនធ្វើអ្នកដទៃឲ្យក្តៅក្រហាយ ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខ ត្រជាក់ត្រជុំ ទទួលសេចក្តីសុខ មានខ្លួនដ៏ប្រសើររស់នៅ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គល ៤ ពួកនេះឯង មានប្រាកដក្នុងលោក។» (ចប់ សូត្រទី ៨)។

๙. ตณฺหาสุตฺตํ

៩. តណ្ហាសូត្រ

๑๙๙. ภควา เอตทโวจ – ‘‘ตณฺหํ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ ชาลินึ สริตํ วิสฏํ วิสตฺติกํ, ยาย อยํ โลโก อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ ตนฺตากุลกชาโต คุลาคุณฺฐิกชาโต มุญฺชปพฺพชภูโต อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ สํสารํ นาติวตฺตติ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

១៩៩. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវតណ្ហា ដូចជាសំណាញ់ ហូរទៅ ផ្សាយទៅ ស្អិតស្អក ដល់អ្នកទាំងឡាយ ដែលជាគ្រឿងគ្របដណ្តប់ រុំព័ទ្ធសត្វលោកនេះ ធ្វើឲ្យសត្វលោកនេះច្របូកច្របល់ ដូចជាចង្កោមអំបោះដែលជំពាក់គ្នា ដូចជាសំបុកសត្វចាប ដូចជាស្មៅយាប្លែក និងស្មៅស្បូវ មិនអាចកន្លងផុតនូវអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត និងសង្សារវដ្តបានឡើយ។ អ្នកទាំងឡាយ ចូរស្ដាប់នូវធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘กตมา จ สา, ภิกฺขเว, ตณฺหา ชาลินี สริตา วิสฏา วิสตฺติกา, ยาย อยํ โลโก อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ ตนฺตากุลกชาโต คุลาคุณฺฐิกชาโต มุญฺชปพฺพชภูโต อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ สํสารํ นาติวตฺตติ[Pg.533]? อฏฺฐารส โข ปนิมานิ, ภิกฺขเว, ตณฺหาวิจริตานิ อชฺฌตฺติกสฺส อุปาทาย, อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ พาหิรสฺส อุปาทาย.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតណ្ហាដូចជាសំណាញ់ ហូរទៅ ផ្សាយទៅ ស្អិតស្អក ដែលជាគ្រឿងគ្របដណ្តប់ រុំព័ទ្ធសត្វលោកនេះ ធ្វើឲ្យសត្វលោកនេះច្របូកច្របល់ ដូចជាចង្កោមអំបោះដែលជំពាក់គ្នា ដូចជាសំបុកសត្វចាប ដូចជាស្មៅយាប្លែក និងស្មៅស្បូវ មិនអាចកន្លងផុតនូវអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត និងសង្សារវដ្តបាននោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ នេះ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្នុង និងតណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្រៅ។

‘‘กตมานิ อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ อชฺฌตฺติกสฺส อุปาทาย? อสฺมีติ, ภิกฺขเว, สติ อิตฺถสฺมีติ โหติ, เอวํสฺมีติ โหติ, อญฺญถาสฺมีติ โหติ, อสสฺมีติ โหติ, สตสฺมีติ โหติ, สนฺติ โหติ, อิตฺถํ สนฺติ โหติ, เอวํ สนฺติ โหติ, อญฺญถา สนฺติ โหติ, อปิหํ สนฺติ โหติ, อปิหํ อิตฺถํ สนฺติ โหติ, อปิหํ เอวํ สนฺติ โหติ, อปิหํ อญฺญถา สนฺติ โหติ, ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิตฺถํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, เอวํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, อญฺญถา ภวิสฺสนฺติ โหติ. อิมานิ อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ อชฺฌตฺติกสฺส อุปาทาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ ព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្នុង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានដោយប្រការដទៃ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាសត្វទៀង» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាសត្វមិនទៀង» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានដោយប្រការដទៃ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានដោយប្រការដទៃ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានដោយប្រការដទៃ»។ ទាំងនេះ គឺតណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ ព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្នុង។

‘‘กตมานิ อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ พาหิรสฺส อุปาทาย? อิมินาสฺมีติ, ภิกฺขเว, สติ อิมินา อิตฺถสฺมีติ โหติ, อิมินา เอวํสฺมีติ โหติ, อิมินา อญฺญถาสฺมีติ โหติ, อิมินา อสสฺมีติ โหติ, อิมินา สตสฺมีติ โหติ, อิมินา สนฺติ โหติ, อิมินา อิตฺถํ สนฺติ โหติ, อิมินา เอวํ สนฺติ โหติ, อิมินา อญฺญถา สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ อิตฺถํ สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ เอวํ สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ อญฺญถา สนฺติ โหติ, อิมินา ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิมินา อิตฺถํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิมินา เอวํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิมินา อญฺญถา ภวิสฺสนฺติ โหติ. อิมานิ อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ พาหิรสฺส อุปาทาย.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ ព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្រៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានដោយប្រការដទៃដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាសត្វមិនទៀងដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាសត្វទៀងដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានដោយប្រការដទៃដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើប្រសិនបើយើងគប្បីមានដោយប្រការដទៃដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានដោយប្រការដទៃដោយសារខន្ធនេះ»។ ទាំងនេះ គឺតណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ ព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្រៅ។

‘‘อิติ อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ อชฺฌตฺติกสฺส อุปาทาย, อฏฺฐารส ตณฺหาวิจริตานิ พาหิรสฺส อุปาทาย. อิมานิ วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ฉตฺตึส ตณฺหาวิจริตานิ. อิติ เอวรูปานิ อตีตานิ ฉตฺตึส ตณฺหาวิจริตานิ, อนาคตานิ ฉตฺตึส ตณฺหาวิจริตานิ, ปจฺจุปฺปนฺนานิ ฉตฺตึส ตณฺหาวิจริตานิ. เอวํ อฏฺฐสตํ ตณฺหาวิจริตํ โหนฺติ.

តណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ ព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្នុង និងតណ្ហាចរិតទាំងឡាយ ១៨ ព្រោះអាស្រ័យនូវខន្ធខាងក្រៅ ដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះហៅថា តណ្ហាចរិត ៣៦។ តណ្ហាចរិតមានសភាពយ៉ាងនេះ ក្នុងអតីតកាលមាន ៣៦ ក្នុងអនាគតកាលមាន ៣៦ ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលមាន ៣៦។ រួមត្រូវជាតណ្ហាចរិត ១០៨ ដោយប្រការដូច្នេះ។

‘‘อยํ [Pg.534] โข สา, ภิกฺขเว, ตณฺหา ชาลินี สริตา วิสฏา วิสตฺติกา, ยาย อยํ โลโก อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ ตนฺตากุลกชาโต คุลาคุณฺฐิกชาโต มุญฺชปพฺพชภูโต อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ สํสารํ นาติวตฺตตี’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាតណ្ហាដូចជាសំណាញ់ ហូរទៅ ផ្សាយទៅ ស្អិតស្អក ដែលជាគ្រឿងគ្របដណ្តប់ រុំព័ទ្ធសត្វលោកនេះ ធ្វើឲ្យសត្វលោកនេះច្របូកច្របល់ ដូចជាចង្កោមអំបោះដែលជំពាក់គ្នា ដូចជាសំបុកសត្វចាប ដូចជាស្មៅយាប្លែក និងស្មៅស្បូវ មិនអាចកន្លងផុតនូវអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត និងសង្សារវដ្តបានឡើយ។» (ចប់ សូត្រទី ៩)។

๑๐. เปมสุตฺตํ

១០. បេមសូត្រ

๒๐๐. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, (เปมานิ) ชายนฺติ. กตมานิ จตฺตาริ? เปมา เปมํ ชายติ, เปมา โทโส ชายติ, โทสา เปมํ ชายติ, โทสา โทโส ชายติ.

២០០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្រឡាញ់ (និងសេចក្តីស្អប់) ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តែងកើតឡើង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេច? គឺសេចក្តីស្រឡាញ់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ ១ សេចក្តីស្អប់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ ១ សេចក្តីស្រឡាញ់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ ១ សេចក្តីស្អប់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ ១។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, เปมา เปมํ ชายติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคลสฺส อิฏฺโฐ โหติ กนฺโต มนาโป. ตํ ปเร อิฏฺเฐน กนฺเตน มนาเปน สมุทาจรนฺติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป, ตํ ปเร อิฏฺเฐน กนฺเตน มนาเปน สมุทาจรนฺตี’ติ. โส เตสุ เปมํ ชเนติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, เปมา เปมํ ชายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីស្រឡាញ់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលម្នាក់ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត នៃបុគ្គលម្នាក់ទៀត។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត។ បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលណា ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត របស់យើង ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត»។ បុគ្គលនោះ ក៏បង្កើតសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះជនទាំងឡាយនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្រឡាញ់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, เปมา โทโส ชายติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคลสฺส อิฏฺโฐ โหติ กนฺโต มนาโป. ตํ ปเร อนิฏฺเฐน อกนฺเตน อมนาเปน สมุทาจรนฺติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป, ตํ ปเร อนิฏฺเฐน อกนฺเตน อมนาเปน สมุทาจรนฺตี’ติ. โส เตสุ โทสํ ชเนติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, เปมา โทโส ชายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីស្អប់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលម្នាក់ ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត នៃបុគ្គលម្នាក់ទៀត។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យមិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត។ បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលណា ជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត របស់យើង ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យមិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត»។ បុគ្គលនោះ ក៏បង្កើតសេចក្តីស្អប់ចំពោះជនទាំងឡាយនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្អប់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, โทสา เปมํ ชายติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคลสฺส อนิฏฺโฐ โหติ อกนฺโต อมนาโป. ตํ ปเร อนิฏฺเฐน อกนฺเตน อมนาเปน สมุทาจรนฺติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล อนิฏฺโฐ อกนฺโต อมนาโป, ตํ ปเร อนิฏฺเฐน อกนฺเตน อมนาเปน สมุทาจรนฺตี’ติ. โส เตสุ เปมํ ชเนติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, โทสา เปมํ ชายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីស្រឡាញ់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលម្នាក់ មិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត នៃបុគ្គលម្នាក់ទៀត。 ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យមិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត។ បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលណា មិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត របស់យើង ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យមិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត»។ បុគ្គលនោះ ក៏បង្កើតសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះជនទាំងឡាយនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្រឡាញ់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, โทสา โทโส ชายติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุคฺคลสฺส อนิฏฺโฐ โหติ อกนฺโต อมนาโป. ตํ ปเร อิฏฺเฐน กนฺเตน มนาเปน สมุทาจรนฺติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘โย โข มฺยายํ ปุคฺคโล อนิฏฺโฐ [Pg.535] อกนฺโต อมนาโป, ตํ ปเร อิฏฺเฐน กนฺเตน มนาเปน สมุทาจรนฺตี’ติ. โส เตสุ โทสํ ชเนติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, โทสา โทโส ชายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ เปมานิ ชายนฺติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្តីស្អប់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលម្នាក់ មិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត នៃបុគ្គលម្នាក់ទៀត។ ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត។ បុគ្គលនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បុគ្គលណា មិនជាទីប្រាថ្នា មិនជាទីស្រឡាញ់ មិនជាទីគាប់ចិត្ត របស់យើង ជនដទៃទាំងឡាយ តែងរាប់រកបុគ្គលនោះ ដោយពាក្យជាទីប្រាថ្នា ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត»។ បុគ្គលនោះ ក៏បង្កើតសេចក្តីស្អប់ចំពោះជនទាំងឡាយនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្អប់ តែងកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីស្រឡាញ់ (និងសេចក្តីស្អប់) ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តែងកើតឡើង។

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ยมฺปิสฺส เปมา เปมํ ชายติ ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ, โยปิสฺส เปมา โทโส ชายติ โสปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ, ยมฺปิสฺส โทสา เปมํ ชายติ ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ, โยปิสฺส โทสา โทโส ชายติ โสปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់បឋមជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក្នុងសម័យនោះ សេចក្តីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមាន សេចក្តីស្អប់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមាន សេចក្តីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមាន សេចក្តីស្អប់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមានឡើយ។

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ…เป… ตติยํ ฌานํ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ยมฺปิสฺส เปมา เปมํ ชายติ ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ, โยปิสฺส เปมา โทโส ชายติ โสปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ, ยมฺปิสฺส โทสา เปมํ ชายติ ตมฺปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ, โยปิสฺส โทสา โทโส ชายติ โสปิสฺส ตสฺมึ สมเย น โหติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុព្រោះរលត់ទៅនៃវិតក្កៈ និងវិចារៈ...។ប។ ចូលកាន់ទុតិយជ្ឈាន...។ប។ តតិយជ្ឈាន...។ប។ ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក្នុងសម័យនោះ សេចក្តីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមាន សេចក្តីស្អប់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមាន សេចក្តីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមាន សេចក្តីស្អប់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏មិនមានឡើយ។

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ยมฺปิสฺส เปมา เปมํ ชายติ ตมฺปิสฺส ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวํกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ, โยปิสฺส เปมา โทโส ชายติ โสปิสฺส ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, ยมฺปิสฺส โทสา เปมํ ชายติ ตมฺปิสฺส ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวํกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ, โยปิสฺส โทสา โทโส ชายติ โสปิสฺส ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เนว อุสฺเสเนติ น ปฏิเสเนติ น ธูปายติ น ปชฺชลติ น สมฺปชฺฌายติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យណា ភិក្ខុព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ដោយខ្លួនឯង ព្រោះដឹងច្បាស់ ក្នុងសម័យនោះ សេចក្តីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏ត្រូវបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគត សេចក្តីស្អប់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏ត្រូវបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគត សេចក្តីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏ត្រូវបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគត សេចក្តីស្អប់ដែលកើតឡើងព្រោះសេចក្តីស្អប់ របស់ភិក្ខុនោះ ក៏ត្រូវបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្ដោង មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះឯង ហៅថា មិនលើកតម្កើងខ្លួន មិនប្រឆាំងតប មិនហុយផ្សែង មិនឆេះរោលរាល មិនសញ្ជប់សញ្ជឹងឡើយ។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุสฺเสเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา รูปํ, รูปสฺมึ วา อตฺตานํ; เวทนํ อตฺตโต [Pg.536] สมนุปสฺสติ, เวทนาวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา เวทนํ, เวทนาย วา อตฺตานํ; สญฺญํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, สญฺญาวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา สญฺญํ, สญฺญาย วา อตฺตานํ; สงฺขาเร อตฺตโต สมนุปสฺสติ, สงฺขารวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา สงฺขาเร, สงฺขาเรสุ วา อตฺตานํ; วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, วิญฺญาณวนฺตํ วา อตฺตานํ, อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อุสฺเสเนติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុលើកតម្កើងខ្លួន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងយល់ឃើញនូវរូបថាជាខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានរូបខ្លះ យល់ឃើញនូវរូបនៅក្នុងខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងរូបខ្លះ។ យល់ឃើញនូវវេទនាថាជាខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានវេទនាខ្លះ យល់ឃើញនូវវេទនានៅក្នុងខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងវេទនាខ្លះ។ យល់ឃើញនូវសញ្ញាថាជាខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានសញ្ញាខ្លះ យល់ឃើញនូវសញ្ញានៅក្នុងខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងសញ្ញាខ្លះ។ យល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងឡាយថាជាខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានសង្ខារខ្លះ យល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងឡាយនៅក្នុងខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងសង្ខារទាំងឡាយខ្លះ។ យល់ឃើញនូវវិញ្ញាណថាជាខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានវិញ្ញាណខ្លះ យល់ឃើញនូវវិញ្ញាណនៅក្នុងខ្លួនខ្លះ យល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងវិញ្ញាណខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុលើកតម្កើងខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อุสฺเสเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ, น อตฺตนิ วา รูปํ, น รูปสฺมึ วา อตฺตานํ; น เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น เวทนาวนฺตํ วา อตฺตานํ, น อตฺตนิ วา เวทนํ, น เวทนาย วา อตฺตานํ; น สญฺญํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น สญฺญาวนฺตํ วา อตฺตานํ, น อตฺตนิ วา สญฺญํ, น สญฺญาย วา อตฺตานํ; น สงฺขาเร อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น สงฺขารวนฺตํ วา อตฺตานํ, น อตฺตนิ วา สงฺขาเร, น สงฺขาเรสุ วา อตฺตานํ; น วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ, น วิญฺญาณวนฺตํ วา อตฺตานํ, น อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ, น วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น อุสฺเสเนติ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុមិនលើកតម្កើងខ្លួន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនយល់ឃើញនូវរូបថាជាខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានរូបឡើយ មិនយល់ឃើញនូវរូបនៅក្នុងខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងរូបឡើយ។ មិនយល់ឃើញនូវវេទនាថាជាខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានវេទនាឡើយ មិនយល់ឃើញនូវវេទនានៅក្នុងខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងវេទនាឡើយ។ មិនយល់ឃើញនូវសញ្ញាថាជាខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានសញ្ញាឡើយ មិនយល់ឃើញនូវសញ្ញានៅក្នុងខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងសញ្ញាឡើយ។ មិនយល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងឡាយថាជាខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានសង្ខារឡើយ មិនយល់ឃើញនូវសង្ខារទាំងឡាយនៅក្នុងខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងសង្ខារទាំងឡាយឡើយ។ មិនយល់ឃើញនូវវិញ្ញាណថាជាខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួនថាមានវិញ្ញាណឡើយ មិនយល់ឃើញនូវវិញ្ញាណនៅក្នុងខ្លួនឡើយ មិនយល់ឃើញនូវខ្លួននៅក្នុងវិញ្ញាណឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមិនលើកតម្កើងខ្លួន យ៉ាងនេះឯង។

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิเสเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺโกสนฺตํ ปจฺจกฺโกสติ, โรสนฺตํ ปฏิโรสติ, ภณฺฑนฺตํ ปฏิภณฺฑติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิเสเนติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកតបត តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងជេរប្រទេចតបចំពោះបុគ្គលដែលជេរប្រទេចខ្លួន តែងខឹងក្រោធតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹងក្រោធដាក់ខ្លួន តែងឈ្លោះប្រកែកតបចំពោះបុគ្គលដែលឈ្លោះប្រកែកនឹងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកតបត យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ปฏิเสเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺโกสนฺตํ น ปจฺจกฺโกสติ, โรสนฺตํ น ปฏิโรสติ, ภณฺฑนฺตํ น ปฏิภณฺฑติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ปฏิเสเนติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនតបត តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនជេរប្រទេចតបចំពោះបុគ្គលដែលជេរប្រទេចខ្លួន មិនខឹងក្រោធតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹងក្រោធដាក់ខ្លួន មិនឈ្លោះប្រកែកតបចំពោះបុគ្គលដែលឈ្លោះប្រកែកនឹងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនតបត យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธูปายติ? อสฺมีติ, ภิกฺขเว, สติ อิตฺถสฺมีติ โหติ, เอวํสฺมีติ โหติ, อญฺญถาสฺมีติ โหติ, อสสฺมีติ โหติ, สตสฺมีติ โหติ, สนฺติ โหติ, อิตฺถํ สนฺติ โหติ, เอวํ สนฺติ โหติ, อญฺญถา สนฺติ โหติ, อปิหํ สนฺติ โหติ, อปิหํ อิตฺถํ สนฺติ โหติ, อปิหํ เอวํ สนฺติ โหติ, อปิหํ อญฺญถา สนฺติ โหติ, ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิตฺถํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, เอวํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, อญฺญถา ภวิสฺสนฺติ โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธูปายติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកហុយផ្សែង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងដទៃ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមិនទៀង» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងទៀង» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមាន» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនោះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងដទៃ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកហុយផ្សែង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ[Pg.537], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ธูปายติ? อสฺมีติ, ภิกฺขเว, อสติ อิตฺถสฺมีติ น โหติ, เอวํสฺมีติ น โหติ, อญฺญถาสฺมีติ น โหติ, อสสฺมีติ น โหติ, สตสฺมีติ น โหติ, สนฺติ น โหติ, อิตฺถํ สนฺติ น โหติ, เอวํ สนฺติ น โหติ, อญฺญถา สนฺติ น โหติ, อปิหํ สนฺติ น โหติ, อปิหํ อิตฺถํ สนฺติ น โหติ, อปิหํ เอวํ สนฺติ น โหติ, อปิหํ อญฺญถา สนฺติ น โหติ, ภวิสฺสนฺติ น โหติ, อิตฺถํ ภวิสฺสนฺติ น โหติ, เอวํ ภวิสฺสนฺติ น โหติ, อญฺญถา ภวิสฺสนฺติ น โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ธูปายติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនហុយផ្សែង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមាន» តែងមិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «<យើងជាយ៉ាងនោះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងដទៃ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមិនទៀង» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងទៀង» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមាន» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនោះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីមាន» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនោះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមាន» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនោះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងដទៃ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនហុយផ្សែង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปชฺชลติ? อิมินา อสฺมีติ, ภิกฺขเว, สติ อิมินา อิตฺถสฺมีติ โหติ, อิมินา เอวํสฺมีติ โหติ, อิมินา อญฺญถาสฺมีติ โหติ, อิมินา อสสฺมีติ โหติ, อิมินา สตสฺมีติ โหติ, อิมินา สนฺติ โหติ, อิมินา อิตฺถํ สนฺติ โหติ, อิมินา เอวํ สนฺติ โหติ, อิมินา อญฺญถา สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ อิตฺถํ สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ เอวํ สนฺติ โหติ, อิมินา อปิหํ อญฺญถา สนฺติ โหติ, อิมินา ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิมินา อิตฺถํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิมินา เอวํ ภวิสฺสนฺติ โหติ, อิมินา อญฺญถา ภวิสฺสนฺติ โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปชฺชลติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកឆេះរោលរាល តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមិនទៀងដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងទៀងដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» តែងមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកឆេះរោលរាល យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ปชฺชลติ? อิมินา อสฺมีติ, ภิกฺขเว, อสติ อิมินา อิตฺถสฺมีติ น โหติ, อิมินา เอวํสฺมีติ น โหติ, อิมินา อญฺญถาสฺมีติ น โหติ, อิมินา อสสฺมีติ น โหติ, อิมินา สตสฺมีติ น โหติ, อิมินา สนฺติ น โหติ, อิมินา อิตฺถํ สนฺติ น โหติ, อิมินา เอวํ สนฺติ น โหติ, อิมินา อญฺญถา สนฺติ น โหติ, อิมินา อปิหํ สนฺติ น โหติ, อิมินา อปิหํ อิตฺถํ สนฺติ น โหติ, อิมินา อปิหํ เอวํ สนฺติ น โหติ, อิมินา อปิหํ อญฺญถา สนฺติ น โหติ, อิมินา ภวิสฺสนฺติ น โหติ, อิมินา อิตฺถํ ภวิสฺสนฺติ น โหติ, อิมินา เอวํ ภวิสฺสนฺติ น โหติ, อิมินา อญฺญถา ภวิสฺสนฺติ น โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น ปชฺชลติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនឆេះរោលរាល តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមានដោយសារខន្ធនេះ» តែងមិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងមិនទៀងដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងទៀងដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីមានដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីមានដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «បើទុកជាយើងគប្បីជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងមានដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនេះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងនោះដោយសារខន្ធនេះ» មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា «យើងនឹងជាយ៉ាងដទៃដោយសារខន្ធនេះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនឆេះរោលរាល យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ[Pg.538], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมฺปชฺฌายติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสฺมิมาโน ปหีโน น โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สมฺปชฺฌายติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកសញ្ជប់សញ្ជឹង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនទាន់បានលះបង់អស្មិមានៈ មិនទាន់បានកាត់ផ្តាច់ឫសគល់ មិនទាន់បានធ្វើឲ្យដូចជាតោ្នតកាត់ក្បាល មិនទាន់បានធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនទាន់បានធ្វើឲ្យជាធម៌មិនមានការកើតឡើងតទៅជាធម្មតាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកសញ្ជប់សញ្ជឹង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สมฺปชฺฌายติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อสฺมิมาโน ปหีโน โหติ อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ น สมฺปชฺฌายตี’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនសញ្ជប់សញ្ជឹង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ បានលះបង់អស្មិមានៈ បានកាត់ផ្តាច់ឫសគល់ ធ្វើឲ្យដូចជាតោ្នតកាត់ក្បាល ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព ធ្វើឲ្យជាធម៌មិនមានការកើតឡើងតទៅជាធម្មតាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុឈ្មោះថាជាអ្នកមិនសញ្ជប់សញ្ជឹង យ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី១០ ចប់។

มหาวคฺโค ปญฺจโม.

មហាវគ្គ ទី៥ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖

โสตานุคตํ ฐานํ, ภทฺทิย สามุคิย วปฺป สาฬฺหา จ;

มลฺลิก อตฺตนฺตาโป, ตณฺหา เปเมน จ ทสา เตติ.

និយាយអំពីសូត្រទាំង ១០ គឺ សោតានុគតសូត្រ ១ ឋានសូត្រ ១ ភទ្ទិយសូត្រ ១ សាមុគិយសូត្រ ១ វប្បសូត្រ ១ សាឡ្ហសូត្រ ១ មល្លិកាសូត្រ ១ អត្តន្តាបសូត្រ ១ តណ្ហាសូត្រ ១ បេមសូត្រ ១។

จตุตฺถมหาปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ចតុត្ថមហាបណ្ណាសក ចប់បរិបូណ៌។

๕. ปญฺจมปณฺณาสกํ

៥. បញ្ចមបណ្ណាសក

(๒๑) ๑. สปฺปุริสวคฺโค

(២១) ១. សប្បុរិសវគ្គ

๑. สิกฺขาปทสุตฺตํ

១. សិក្ខាបទសូត្រ

๒๐๑. ‘‘อสปฺปุริสญฺจ [Pg.539] โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตรญฺจ; สปฺปุริสญฺจ, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตรญฺจ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

២០១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងធម៌អំពីអសប្បុរស និងបុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរសផង អំពីសប្បុរស និងបុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលស្តាប់ព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ; อตฺตนา จ อทินฺนาทายี โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทาเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจาเร สมาทเปติ; อตฺตนา จ มุสาวาที โหติ, ปรญฺจ มุสาวาเท สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ, ปรญฺจ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐาเน สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការសម្លាប់សត្វផង ខ្លួនឯងជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ខ្លួនឯងជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ខ្លួនឯងជាអ្នកនិយាយកុហកផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការនិយាយកុហកផង ខ្លួនឯងជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយកុហក ជាអ្នកវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา [Pg.540] จ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយកុហកផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការនិយាយកុហកផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរស។» សូត្រទី១ ចប់។

๒. อสฺสทฺธสุตฺตํ

២. អស្សទ្ធសូត្រ

๒๐๒. ‘‘อสปฺปุริสญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตรญฺจ; สปฺปุริสญฺจ, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងធម៌អំពីអសប្បុរស និងបុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរសផង អំពីសប្បុរស និងបុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ...ល...។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสทฺโธ โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ, อปฺปสฺสุโต โหติ, กุสีโต โหติ, มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាសបាប ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប ជាអ្នកមានសុតៈតិច ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ជាអ្នកភ្លេចស្មារតី ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ อสฺสทฺโธ โหติ, ปรญฺจ อสฺสทฺธิเย สมาทเปติ; อตฺตนา จ อหิริโก โหติ, ปรญฺจ อหิริกตาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ อโนตฺตปฺปี โหติ, ปรญฺจ อโนตฺตปฺเป สมาทเปติ; อตฺตนา จ อปฺปสฺสุโต โหติ, ปรญฺจ อปฺปสฺสุเต สมาทเปติ; อตฺตนา จ กุสีโต โหติ, ปรญฺจ โกสชฺเช สมาทเปติ; อตฺตนา จ มุฏฺฐสฺสติ โหติ, ปรญฺจ มุฏฺฐสฺสจฺเจ สมาทเปติ; อตฺตนา จ ทุปฺปญฺโญ โหติ, ปรญฺจ ทุปฺปญฺญตาย สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមិនមានសទ្ធាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងភាពមិនមានសទ្ធាផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាសបាបផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងភាពមិនមានសេចក្តីខ្មាសបាបផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្លាចបាបផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងភាពមិនមានសេចក្តីខ្លាចបាបផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសុតៈតិចផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងភាពមានសុតៈតិចផង ខ្លួនឯងជាអ្នកខ្ជិលច្រអូសផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសេចក្តីខ្ជិលច្រអូសផង ខ្លួនឯងជាអ្នកភ្លេចស្មារតីផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងភាពភ្លេចស្មារតីផង ខ្លួនឯងជាអ្នកឥតប្រាជ្ញាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងភាពឥតប្រាជ្ញាផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สทฺโธ โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ, พหุสฺสุโต โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, สติมา โหติ, ปญฺญวา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសទ្ធា ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្មាសបាប ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្លាចបាប ជាអ្នកមានសុតៈច្រើន ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ជាអ្នកមានស្មារតី ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ สทฺธาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ[Pg.541]; อตฺตนา จ หิริมา โหติ, ปรญฺจ หิริมตาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ โอตฺตปฺปี โหติ, ปรญฺจ โอตฺตปฺเป สมาทเปติ; อตฺตนา จ พหุสฺสุโต โหติ, ปรญฺจ พาหุสจฺเจ สมาทเปติ; อตฺตนา จ อารทฺธวีริโย โหติ, ปรญฺจ วีริยารมฺเภ สมาทเปติ; อตฺตนา จ อุปฏฺฐิตสฺสติ โหติ, ปรญฺจ สติอุปฏฺฐาเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ ปญฺญาสมฺปนฺโน โหติ, ปรญฺจ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយសទ្ធាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយសទ្ធាផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីខ្មាសបាបផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសេចក្តីខ្មាសបាបផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីខ្លាចបាបផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសេចក្តីខ្លាចបាបផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសុតៈច្រើនផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសុតៈច្រើនផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានព្យាយាមប្រារព្ធផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានស្មារតីតម្កល់មាំផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានស្មារតីតម្កល់មាំផង ខ្លួនឯងជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយប្រាជ្ញាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យបរិបូណ៌ដោយប្រាជ្ញាផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរស។» សូត្រទី២ ចប់។

๓. สตฺตกมฺมสุตฺตํ

៣. សត្តកម្មសូត្រ

๒๐๓. ‘‘อสปฺปุริสญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตรญฺจ; สปฺปุริสญฺจ, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងធម៌អំពីអសប្បុរស និងបុគ្គលដែលជាអសប្បុរសជាងអសប្បុរសផង អំពីសប្បុរស និងបុគ្គលដែលជាសប្បុរសជាងសប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ...ល...។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ปิสุณวาโจ โหติ, ผรุสวาโจ โหติ, สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកនិយាយញុះញង់ ជាអ្នកនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ជាអ្នកនិយាយពាក្យរោយរាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ; อตฺตนา จ อทินฺนาทายี โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทาเน สมาทเปติ; อตฺตนา จ กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจาเร สมาทเปติ; อตฺตนา จ มุสาวาที โหติ, ปรญฺจ มุสาวาเท สมาทเปติ; อตฺตนา จ ปิสุณวาโจ โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ ผรุสวาโจ โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปี โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาเป สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការសម្លាប់សត្វផង ខ្លួនឯងជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ខ្លួនឯងជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ខ្លួនឯងជាអ្នកនិយាយកុហកផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការនិយាយកុហកផង ខ្លួនឯងជាអ្នកនិយាយញុះញង់ផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការនិយាយញុះញង់ផង ខ្លួនឯងជាអ្នកនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង ខ្លួនឯងជាអ្នកនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต, โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយកុហក ជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយញុះញង់ ជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស។»

‘‘กตโม [Pg.542] จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร? อิธ ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយកុហកផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការនិយាយកុហកផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយញុះញង់ផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការនិយាយញុះញង់ផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស។» ចប់ ទី៣។

๔. ทสกมฺมสุตฺตํ

៤. ទសកម្មសូត្រ

๒๐๔. ‘‘อสปฺปุริสญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตรญฺจ; สปฺปุริสญฺจ, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវអសប្បុរសផង បុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរសផង នូវសប្បុរសផង បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ...។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ปิสุณวาโจ โหติ, ผรุสวาโจ โหติ, สมฺผปฺปลาปี โหติ, อภิชฺฌาลุ โหติ, พฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកនិយាយញុះញង់ ជាអ្នកនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ជាអ្នកនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកមានអភិជ្ឈា ជាអ្នកមានចិត្តព្យាបាទ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ อภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อภิชฺฌาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ พฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ พฺยาปาเท สมาทเปติ, อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការសម្លាប់សត្វផង... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានអភិជ្ឈាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងអភិជ្ឈាផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានចិត្តព្យាបាទផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងព្យាបាទផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាទិដ្ឋិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… อนภิชฺฌาลุ โหติ, อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... ជាអ្នកមិនមានអភិជ្ឈា ជាអ្នកមិនមានចិត្តព្យាបាទ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស។»

‘‘กตโม [Pg.543] จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ อนภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อนภิชฺฌาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ อพฺยาปาเท สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង... ខ្លួនឯងជាអ្នកមិនមានអភិជ្ឈាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងអនភិជ្ឈាផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមិនមានចិត្តព្យាបាទផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងអព្យាបាទផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាទិដ្ឋិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស។» ចប់ ទី៤។

๕. อฏฺฐงฺคิกสุตฺตํ

៥. អដ្ឋង្គិកសូត្រ

๒๐๕. ‘‘อสปฺปุริสญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตรญฺจ; สปฺปุริสญฺจ, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវអសប្បុរសផង បុគ្គលដែលាក្រក់ជាងអសប្បុរសផង នូវសប្បុរសផង បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ...។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, มิจฺฉาสงฺกปฺโป โหติ, มิจฺฉาวาโจ โหติ, มิจฺฉากมฺมนฺโต โหติ, มิจฺฉาอาชีโว โหติ, มิจฺฉาวายาโม โหติ, มิจฺฉาสติ โหติ, มิจฺฉาสมาธิ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ មានមិច្ឆាសង្កប្បៈ មានមិច្ឆាវាចា មានមិច្ឆាកម្មន្តៈ មានមិច្ឆាអាជីវៈ មានមិច្ឆាវាយាមៈ មានមិច្ឆាសតិ មានមិច្ឆាសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร? อิธ ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาสงฺกปฺโป โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาสงฺกปฺเป สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาวาโจ โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาวาจาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉากมฺมนฺโต โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉากมฺมนฺเต สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาอาชีโว โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาอาชีเว สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาวายาโม โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาวายาเม สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาสติ โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาสติยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาสมาธิ โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาสมาธิมฺหิ สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាសង្កប្បៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាសង្កប្បៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាវាចាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាវាចាផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាកម្មន្តៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាកម្មន្តៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាអាជីវៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាអាជីវៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាវាយាមៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាវាយាមៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាសតិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាសតិផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាសមាធិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាសមាធិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาสงฺกปฺโป โหติ, สมฺมาวาโจ โหติ, สมฺมากมฺมนฺโต โหติ, สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาวายาโม โหติ, สมฺมาสติ โหติ, สมฺมาสมาธิ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ មានសម្មាសង្កប្បៈ មានសម្មាវាចា មានសម្មាកម្មន្តៈ មានសម្មាអាជីវៈ មានសម្មាវាយាមៈ មានសម្មាសតិ មានសម្មាសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស។»

‘‘กตโม [Pg.544] จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาสงฺกปฺโป โหติ, ปรญฺจ สมฺมาสงฺกปฺเป สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาวาโจ โหติ, ปรญฺจ สมฺมาวาจาย สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมากมฺมนฺโต โหติ, ปรญฺจ สมฺมากมฺมนฺเต สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาอาชีโว โหติ, ปรญฺจ สมฺมาอาชีเว สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาวายาโม โหติ, ปรญฺจ สมฺมาวายาเม สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาสติ โหติ, ปรญฺจ สมฺมาสติยา สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาสมาธิ โหติ, ปรญฺจ สมฺมาสมาธิมฺหิ สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាទិដ្ឋិផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាសង្កប្បៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាសង្កប្បៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាវាចាផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាវាចាផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាកម្មន្តៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាកម្មន្តៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាអាជីវៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាអាជីវៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាវាយាមៈផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាវាយាមៈផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាសតិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាសតិផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាសមាធិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាសមាធិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស។» ចប់ ទី៥។

๖. ทสมคฺคสุตฺตํ

៦. ទសមគ្គសូត្រ

๒๐๖. ‘‘อสปฺปุริสญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตรญฺจ; สปฺปุริสญฺจ, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវអសប្បុរសផង បុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរសផង នូវសប្បុរសផង បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរសផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ...។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ …เป… มิจฺฉาญาณี โหติ, มิจฺฉาวิมุตฺติ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ... មានមិច្ឆាញាណ មានមិច្ឆាវិមុត្តិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ มิจฺฉาญาณี โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาญาเณ สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาวิมุตฺติ โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาวิมุตฺติยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อสปฺปุริเสน อสปฺปุริสตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាទិដ្ឋិផង... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាញាណផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាញាណផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាវិមុត្តិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាវិមុត្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលអាក្រក់ជាងអសប្បុរស។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… สมฺมาญาณี โหติ, สมฺมาวิมุตฺติ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริโส.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ... មានសម្មាញាណ មានសម្មាវិមុត្តិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សប្បុរស。»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ สมฺมาญาณี โหติ, ปรญฺจ สมฺมาญาเณ สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาวิมุตฺติ โหติ, ปรญฺจ สมฺมาวิมุตฺติยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สปฺปุริเสน สปฺปุริสตโร’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាទិដ្ឋិផង... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាញាណផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាញាណផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាវិមុត្តិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាវិមុត្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងសប្បុរស។» ចប់ ទី៦។

๗. ปฐมปาปธมฺมสุตฺตํ

៧. បឋមបាបធម្មសូត្រ

๒๐๗. ‘‘ปาปญฺจ [Pg.545] โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, ปาเปน ปาปตรญฺจ; กลฺยาณญฺจ, กลฺยาเณน กลฺยาณตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវបុគ្គលលាមកផង បុគ្គលដែលលាមកជាងបុគ្គលលាមកផង នូវបុគ្គលល្អផង បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងបុគ្គលល្អផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ...។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาโป? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาโป.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលលាមក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ... ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលលាមក។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาเปน ปาปตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาเปน ปาปตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលលាមកជាងបុគ្គលលាមក តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការសម្លាប់សត្វផង... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងមិច្ឆាទិដ្ឋិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលលាមកជាងបុគ្គលលាមក។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาโณ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលល្អ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ... ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលល្អ។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาเณน กลฺยาณตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาเณน กลฺยาณตโร’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងបុគ្គលល្អ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងសម្មាទិដ្ឋិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលល្អប្រសើរជាងបុគ្គលល្អ។» ចប់ ទី៧។

๘. ทุติยปาปธมฺมสุตฺตํ

៨. ទុតិយបាបធម្មសូត្រ

๒๐๘. ‘‘ปาปญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, ปาเปน ปาปตรญฺจ; กลฺยาณญฺจ, กลฺยาเณน กลฺยาณตรญฺจ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิกโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. เอวํ…เป… เอตทโวจ –

២០៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវបុគ្គលលាមក និងបុគ្គលដែលលាមកជាងបុគ្គលលាមក នូវបុគ្គលល្អ និងបុគ្គលដែលល្អជាងបុគ្គលល្អ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาโป? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… มิจฺฉาญาณี โหติ, มิจฺฉาวิมุตฺติ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาโป.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលលាមក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ... មានមិច្ឆាញាណ មានមិច្ឆាវិមុត្តិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលលាមក។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาเปน ปาปตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ มิจฺฉาญาณี โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาญาเณ สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาวิมุตฺติ โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาวิมุตฺติยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาเปน ปาปตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលលាមកជាងបុគ្គលលាមក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាញាណផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាញាណផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាវិមុត្តិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាវិមុត្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលលាមកជាងបុគ្គលលាមក។

‘‘กตโม [Pg.546] จ, ภิกฺขเว, กลฺยาโณ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ …เป… สมฺมาญาณี โหติ, สมฺมาวิมุตฺติ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาโณ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលល្អ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ ... មានសម្មាញាណ មានសម្មាវិមុត្តិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលល្អ។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาเณน กลฺยาณตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ สมฺมาญาณี โหติ, ปรญฺจ สมฺมาญาเณ สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาวิมุตฺติ โหติ, ปรญฺจ สมฺมาวิมุตฺติยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาเณน กลฺยาณตโร’’ติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលល្អជាងបុគ្គលល្អ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាទិដ្ឋិផង ... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាញាណផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាញាណផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាវិមុត្តិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាវិមុត្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលល្អជាងបុគ្គលល្អ»។ ចប់ ទីប្រាំបី។

๙. ตติยปาปธมฺมสุตฺตํ

៩. តតិយបាបធម្មសូត្រ

๒๐๙. ‘‘ปาปธมฺมญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, ปาปธมฺเมน ปาปธมฺมตรญฺจ; กลฺยาณธมฺมญฺจ, กลฺยาณธมฺเมน กลฺยาณธมฺมตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២០៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវបុគ្គលមានធម៌លាមក និងបុគ្គលដែលមានធម៌លាមកជាងបុគ្គលមានធម៌លាមក នូវបុគ្គលមានធម៌ល្អ និងបុគ្គលដែលមានធម៌ល្អជាងបុគ្គលមានធម៌ល្អ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ...។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺโม? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺโม.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានធម៌លាមក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ... ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលមានធម៌លាមក។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺเมน ปาปธมฺมตโร? อิธ ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺเมน ปาปธมฺมตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមានធម៌លាមកជាងបុគ្គលមានធម៌លាមក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃក្នុងការសម្លាប់សត្វផង ... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលមានធម៌លាមកជាងបុគ្គលមានធម៌លាមក។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺโม? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺโม.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានធម៌ល្អ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ... ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលមានធម៌ល្អ។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺเมน กลฺยาณธมฺมตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺเมน กลฺยาณธมฺมตโร’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមានធម៌ល្អជាងបុគ្គលមានធម៌ល្អ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វផង ... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាទិដ្ឋិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលមានធម៌ល្អជាងបុគ្គលមានធម៌ល្អ»។ ចប់ ទីប្រាំបួន។

๑๐. จตุตฺถปาปธมฺมสุตฺตํ

១០. ចតុត្ថបាបធម្មសូត្រ

๒๑๐. ‘‘ปาปธมฺมญฺจ โว, ภิกฺขเว, เทเสสฺสามิ, ปาปธมฺเมน ปาปธมฺมตรญฺจ; กลฺยาณธมฺมญฺจ, กลฺยาณธมฺเมน กลฺยาณธมฺมตรญฺจ. ตํ สุณาถ…เป….

២១០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវបុគ្គលមានធម៌លាមក និងបុគ្គលដែលមានធម៌លាមកជាងបុគ្គលមានធម៌លាមក នូវបុគ្គលមានធម៌ល្អ និងបុគ្គលដែលមានធម៌ល្អជាងបុគ្គលមានធម៌ល្អ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់នូវធម៌នោះ...។

‘‘กตโม [Pg.547] จ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺโม? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… มิจฺฉาญาณี โหติ, มิจฺฉาวิมุตฺติ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺโม.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានធម៌លាមក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ... មានមិច្ឆាញាណ មានមិច្ឆាវិមុត្តិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលមានធម៌លាមក។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺเมน ปาปธมฺมตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ มิจฺฉาญาณี โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาญาเณ สมาทเปติ; อตฺตนา จ มิจฺฉาวิมุตฺติ โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาวิมุตฺติยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาปธมฺเมน ปาปธมฺมตโร.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមានធម៌លាមកជាងបុគ្គលមានធម៌លាមក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាញាណផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាញាណផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានមិច្ឆាវិមុត្តិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានមិច្ឆាវិមុត្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលមានធម៌លាមកជាងបុគ្គលមានធម៌លាមក។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺโม? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ…เป… สมฺมาญาณี โหติ, สมฺมาวิมุตฺติ โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺโม.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលមានធម៌ល្អ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ ... មានសម្មាញាណ មានសម្មាវិមុត្តិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលមានធម៌ល្អ។

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺเมน กลฺยาณธมฺมตโร? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ…เป… อตฺตนา จ สมฺมาญาณี โหติ, ปรญฺจ สมฺมาญาเณ สมาทเปติ; อตฺตนา จ สมฺมาวิมุตฺติ โหติ, ปรญฺจ สมฺมาวิมุตฺติยา สมาทเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กลฺยาณธมฺเมน กลฺยาณธมฺมตโร’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបុគ្គលដែលមានធម៌ល្អជាងបុគ្គលមានធម៌ល្អ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាទិដ្ឋិផង ... ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាញាណផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាញាណផង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសម្មាវិមុត្តិផង ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យមានសម្មាវិមុត្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បុគ្គលដែលមានធម៌ល្អជាងបុគ្គលមានធម៌ល្អ»។ ចប់ ទីដប់។

สปฺปุริสวคฺโค ปฐโม.

ចប់ សប្បុរិសវគ្គ ទី១។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

สิกฺขาปทญฺจ อสฺสทฺธํ, สตฺตกมฺมํ อโถ จ ทสกมฺมํ;

อฏฺฐงฺคิกญฺจ ทสมคฺคํ, ทฺเว ปาปธมฺมา อปเร ทฺเวติ.

និយាយអំពីសិក្ខាបទ១ អស្សទ្ធបុគ្គល១ សត្តកម្ម១ ទសកម្ម១ អដ្ឋង្គិកមគ្គ១ ទសមគ្គ១ បាបធម៌២ និងបាបធម៌២ ទៀត រួមជាដប់សូត្រ ដូច្នេះឯង។

(๒๒) ๒. ปริสาวคฺโค

(២២) ២. បរិសាវគ្គ ទី២

๑. ปริสาสุตฺตํ

១. បរិសាសូត្រ

๒๑๑. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปริสทูสนา. กตเม จตฺตาโร? ภิกฺขุ, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม ปริสทูสโน; ภิกฺขุนี, ภิกฺขเว, ทุสฺสีลา [Pg.548] ปาปธมฺมา ปริสทูสนา; อุปาสโก, ภิกฺขเว, ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม ปริสทูสโน; อุปาสิกา, ภิกฺขเว, ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา ปริสทูสนา. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปริสทูสนา.

២១១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកបុគ្គលអ្នកធ្វើបរិស័ទឲ្យសៅហ្មងនេះ មាន៤ពួក។ ៤ពួក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌លាមក ក្នុងសាសនានេះ តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យសៅហ្មង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌លាមក តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យសៅហ្មង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌លាមក តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យសៅហ្មង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌លាមក តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យសៅហ្មង១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកបុគ្គលអ្នកធ្វើបរិស័ទឲ្យសៅហ្មង មាន៤ពួកនេះឯង។

‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ปริสโสภนา. กตเม จตฺตาโร? ภิกฺขุ, ภิกฺขเว, สีลวา กลฺยาณธมฺโม ปริสโสภโน; ภิกฺขุนี, ภิกฺขเว, สีลวตี กลฺยาณธมฺมา ปริสโสภนา; อุปาสโก, ภิกฺขเว, สีลวา กลฺยาณธมฺโม ปริสโสภโน; อุปาสิกา, ภิกฺขเว, สีลวตี กลฺยาณธมฺมา ปริสโสภนา. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ปริสโสภนา’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកបុគ្គលអ្នកធ្វើបរិស័ទឲ្យរុងរឿងនេះ មាន៤ពួក។ ៤ពួក តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកមានសីល មានធម៌ល្អ ក្នុងសាសនានេះ តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យរុងរឿង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីអ្នកមានសីល មានធម៌ល្អ តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យរុងរឿង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកអ្នកមានសីល មានធម៌ល្អ តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យរុងរឿង១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាអ្នកមានសីល មានធម៌ល្អ តែងធ្វើបរិស័ទឲ្យរុងរឿង១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកបុគ្គលអ្នកធ្វើបរិស័ទឲ្យរុងរឿង មាន៤ពួកនេះឯង»។ ចប់ ទីមួយ។

๒. ทิฏฺฐิสุตฺตํ

២. ទិដ្ឋិសូត្រ

๒๑๒. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២១២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌៤យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺកាយទុច្ចរិត១ វចីទុច្ចរិត១ មនោទុច្ចរិត១ មិច្ឆាទិដ្ឋិ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน, สมฺมาทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌៤យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺកាយសុចរិត១ វចីសុចរិត១ មនោសុចរិត១ សម្មាទិដ្ឋិ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក»។ ចប់ ទីពីរ។

๓. อกตญฺญุตาสุตฺตํ

៣. អកតញ្ញុតាសូត្រ

๒๑๓. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน, อกตญฺญุตา อกตเวทิตา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២១៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌៤យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺកាយទុច្ចរិត១ វចីទុច្ចរិត១ មនោទុច្ចរិត១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងគុណគេ មិនធ្វើតបគុណគេ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ。

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน, กตญฺญุตากตเวทิตา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌៤យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺកាយសុចរិត១ វចីសុចរិត១ មនោសុចរិត១ ភាពជាអ្នកដឹងគុណគេ ធ្វើតបគុណគេ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក»។ ចប់ ទីបី។

๔. ปาณาติปาตีสุตฺตํ

៤. បាណាតិបាតីសូត្រ

๒๑๔. …เป… ปาณาติปาตี [Pg.549] โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ…เป… ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ. จตุตฺถํ.

២១៤. ... បុគ្គលជាអ្នកសម្លាប់សត្វ១ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ១ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ១ ជាអ្នកនិយាយពាក្យកុហក១ ... ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ១ ជាអ្នកវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ១ ជាអ្នកវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ១ ជាអ្នកវៀរចាកការនិយាយពាក្យកុហក១។ ចប់ ទីបួន។

๕. ปฐมมคฺคสุตฺตํ

៥. បឋមមគ្គសូត្រ

๒๑๕. …เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, มิจฺฉาสงฺกปฺโป โหติ, มิจฺฉาวาโจ โหติ, มิจฺฉากมฺมนฺโต โหติ…เป… สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาสงฺกปฺโป โหติ, สมฺมาวาโจ โหติ, สมฺมากมฺมนฺโต โหติ. ปญฺจมํ.

២១៥. ... ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ១ មានមិច្ឆាសង្កប្បៈ១ មានមិច្ឆាវាចា១ មានមិច្ឆាកម្មន្តៈ១ ... ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ១ មានសម្មាសង្កប្បៈ១ មានសម្មាវាចា១ មានសម្មាកម្មន្តៈ១។ ចប់ ទីប្រាំ។

๖. ทุติยมคฺคสุตฺตํ

៦. ទុតិយមគ្គសូត្រ

๒๑๖. …เป… มิจฺฉาอาชีโว โหติ, มิจฺฉาวายาโม โหติ, มิจฺฉาสติ โหติ, มิจฺฉาสมาธิ โหติ…เป… สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาวายาโม โหติ, สมฺมาสติ โหติ, สมฺมาสมาธิ โหติ. ฉฏฺฐํ.

២១៦. ... ជាអ្នកមានមិច្ឆាអាជីវៈ១ មានមិច្ឆាវាយាមៈ១ មានមិច្ឆាសតិ១ មានមិច្ឆាសមាធិ១ ... ជាអ្នកមានសម្មាអាជីវៈ១ មានសម្មាវាយាមៈ១ មានសម្មាសតិ១ មានសម្មាសមាធិ១។ ចប់ ទីប្រាំមួយ។

๗. ปฐมโวหารปถสุตฺตํ

៧. បឋមវោហារបថសូត្រ

๒๑๗. …เป… อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาที โหติ, อสุเต สุตวาที โหติ, อมุเต มุตวาที โหติ, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาที โหติ…เป… อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาที โหติ, อสุเต อสุตวาที โหติ, อมุเต อมุตวาที โหติ, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาที โหติ. สตฺตมํ.

២១៧. ... ជាអ្នកនិយាយថាឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនឃើញ១ និយាយថាឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនឮ១ និយាយថាប៉ះពាល់ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានប៉ះពាល់១ និយាយថាដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនដឹង១ ... ជាអ្នកនិយាយថាមិនឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនឃើញ១ និយាយថាមិនឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនឮ១ និយាយថាមិនប៉ះពាល់ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានប៉ះពាល់១ និយាយថាមិនដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនដឹង១។ ចប់ ទីប្រាំពីរ។

๘. ทุติยโวหารปถสุตฺตํ

៨. ទុតិយវោហារបថសូត្រ

๒๑๘. …เป… ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาที โหติ, สุเต อสุตวาที โหติ, มุเต อมุตวาที โหติ, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาที โหติ…เป… ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาที โหติ, สุเต สุตวาที โหติ, มุเต มุตวาที โหติ, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาที โหติ. อฏฺฐมํ.

២១៨. ... ជាអ្នកនិយាយថាមិនឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនឃើញ១ និយាយថាមិនឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនឮ១ និយាយថាមិនប៉ះពាល់ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានប៉ះពាល់១ និយាយថាមិនដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនដឹង១ ... ជាអ្នកនិយាយថាឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនឃើញ១ និយាយថាឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនឮ១ និយាយថាប៉ះពាល់ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានប៉ះពាល់១ និយាយថាដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនដឹង១។ ចប់ ទីប្រាំបី។

๙. อหิริกสุตฺตํ

៩. អហិរិកសូត្រ

๒๑๙. …เป… อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ…เป… สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ. นวมํ.

២១៩. ... ជាអ្នកមិនមានសទ្ធា១ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល១ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីខ្មាសបាប១ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីខ្លាចបាប១ ... ជាអ្នកមានសទ្ធា១ ជាអ្នកមានសីល១ ជាអ្នកមានសេចក្ដីខ្មាសបាប១ ជាអ្នកមានសេចក្ដីខ្លាចបាប១។ ចប់ ទីប្រាំបួន។

๑๐. ทุสฺสีลสุตฺตํ

១០. ទុស្សីលសូត្រ

๒๒๐. ‘‘จตูหิ[Pg.550], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២២០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌៤យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺមិនមានសទ្ធា១ ទ្រុស្តសីល១ ខ្ជិលច្រអូស១ មិនមានប្រាជ្ញា១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាងនេះឯង តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌៤យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺមានសទ្ធា១ មានសីល១ មានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ១ មានប្រាជ្ញា១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌៤យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក»។ ចប់ ទីដប់។

ปริสาวคฺโค ทุติโย.

ចប់ បរិសាវគ្គ ទី២។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ปริสา ทิฏฺฐิ อกตญฺญุตา, ปาณาติปาตาปิ ทฺเว มคฺคา;

ทฺเว โวหารปถา วุตฺตา, อหิริกํ ทุปฺปญฺเญน จาติ.

និយាយអំពីបរិស័ទ១ ទិដ្ឋិ១ អកតញ្ញុតា១ បាណាតិបាត១ មគ្គ២ វោហារបថ២ អហិរិកៈ១ និងទុប្បញ្ញៈ១ រួមជាដប់សូត្រ ដូច្នេះឯង។

(๒๓) ๓. ทุจฺจริตวคฺโค

(២៣) ៣. ទុច្ចរិតវគ្គ

๑. ทุจฺจริตสุตฺตํ

១. ទុច្ចរិតសូត្រ

๒๒๑. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, วจีทุจฺจริตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? มุสาวาโท, ปิสุณา วาจา, ผรุสา วาจา, สมฺผปฺปลาโป – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ วจีทุจฺจริตานิ. จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, วจีสุจริตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? สจฺจวาจา, อปิสุณา วาจา, สณฺหา วาจา, มนฺตวาจา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ วจีสุจริตานี’’ติ. ปฐมํ.

២២១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីទុច្ចរិតនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយកុហក (មុសាវាទ) ១ ការនិយាយញុះញង់ (បិសុណាវាចា) ១ ការនិយាយទ្រគោះបោះបោក (ផរុសាវាចា) ១ ការនិយាយរោយរាយឥតប្រយោជន៍ (សម្ផប្បលាបៈ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីទុច្ចរិត មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីសុចរិតនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយពាក្យពិត (សច្ចវាចា) ១ ការនិយាយមិនញុះញង់ (អបិសុណាវាចា) ១ ការនិយាយពាក្យផ្អែមល្ហែម (សណ្ហាវាចា) ១ ការនិយាយពាក្យមានប្រយោជន៍ (មន្តាវាចា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វចីសុចរិត មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី១។

๒. ทิฏฺฐิสุตฺตํ

២. ទិដ្ឋិសូត្រ

๒๒๒. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช [Pg.551] จ วิญฺญูนํ; พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

២២២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងរក្សាខ្លួនឲ្យមានធម៌គាស់រំលើង (គុណធម៌) ឲ្យមានធម៌កម្ទេចបំផ្លាញ (គុណធម៌) ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបជាច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយទុច្ចរិត ១ វចីទុច្ចរិត ១ មនោទុច្ចរិត ១ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនឲ្យមានធម៌គាស់រំលើង ឲ្យមានធម៌កម្ទេចបំផ្លាញ ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបជាច្រើនផង»។

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน, สมฺมาทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช วิญฺญูนํ; พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិត អ្នកឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យមានធម៌គាស់រំលើង មិនឲ្យមានធម៌កម្ទេចបំផ្លាញ ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយសុចរិត ១ វចីសុចរិត ១ មនោសុចរិត ១ សម្មាទិដ្ឋិ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិត អ្នកឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យមានធម៌គាស់រំលើង មិនឲ្យមានធម៌កម្ទេចបំផ្លាញ ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង»។ ចប់ ទី២។

๓. อกตญฺญุตาสุตฺตํ

៣. អកតញ្ញុតាសូត្រ

๒๒๓. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน, อกตญฺญุตา อกตเวทิตา – อิเมหิ…เป… ปณฺฑิโต… กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน กตญฺญุตากตเวทิตา…เป…. ตติยํ.

២២៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងរក្សាខ្លួនឲ្យមានធម៌គាស់រំលើង ឲ្យមានធម៌កម្ទេចបំផ្លាញ ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបាបជាច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយទុច្ចរិត ១ វចីទុច្ចរិត ១ មនោទុច្ចរិត ១ ភាពជាអ្នកមិនដឹងគុណគេ និងមិនធ្វើតបគុណគេ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល... ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង...។ បណ្ឌិត... កាយសុចរិត វចីសុចរិត មនោសុចរិត ភាពជាអ្នកដឹងគុណគេ និងធ្វើតបគុណគេ...»។ ចប់ ទី៣។

๔. ปาณาติปาตีสุตฺตํ

៤. បាណាតិបាតីសូត្រ

๒๒๔. … ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ…เป… ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ…เป…. จตุตฺถํ.

២២៤. ... ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ (បាណាតិបាតី) ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ (អទិន្នាទាយី) ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ (កាមេសុមិច្ឆាចារី) ជាអ្នកនិយាយកុហក (មុសាវាទី)... វៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក...។ ចប់ ទី៤។

๕. ปฐมมคฺคสุตฺตํ

៥. បឋមមគ្គសូត្រ

๒๒๕. … มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, มิจฺฉาสงฺกปฺโป โหติ, มิจฺฉาวาโจ โหติ, มิจฺฉากมฺมนฺโต โหติ…เป… สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, สมฺมาสงฺกปฺโป โหติ, สมฺมาวาโจ โหติ, สมฺมากมฺมนฺโต โหติ…เป…. ปญฺจมํ.

២២៥. ... ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ មានមិច្ឆាសង្កប្បៈ មានមិច្ឆាវាចា មានមិច្ឆាកម្មន្តៈ... ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ មានសម្មាសង្កប្បៈ មានសម្មាវាចា មានសម្មាកម្មន្តៈ...។ ចប់ ទី៥។

๖. ทุติยมคฺคสุตฺตํ

៦. ទុតិយមគ្គសូត្រ

๒๒๖. … มิจฺฉาอาชีโว [Pg.552] โหติ, มิจฺฉาวายาโม โหติ, มิจฺฉาสติ โหติ, มิจฺฉาสมาธิ โหติ…เป… สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาวายาโม โหติ, สมฺมาสติ โหติ, สมฺมาสมาธิ โหติ…เป…. ฉฏฺฐํ.

២២៦. ... ជាអ្នកមានមិច្ឆាអាជីវៈ មានមិច្ឆាវាយាមៈ មានមិច្ឆាសតិ មានមិច្ឆាសមាធិ... ជាអ្នកមានសម្មាអាជីវៈ មានសម្មាវាយាមៈ មានសម្មាសតិ មានសម្មាសមាធិ...។ ចប់ ទី៦។

๗. ปฐมโวหารปถสุตฺตํ

៧. បឋមវោហារបថសូត្រ

๒๒๗. … อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาที โหติ, อสุเต สุตวาที โหติ, อมุเต มุตวาที โหติ, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาที โหติ…เป… อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาที โหติ, อสุเต อสุตวาที โหติ, อมุเต อมุตวาที โหติ, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาที โหติ…เป…. สตฺตมํ.

២២៧. ... ជាអ្នកនិយាយថាបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឃើញ និយាយថាបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឮ និយាយថាបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានពាល់ត្រូវ និយាយថាបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានដឹង... ជាអ្នកនិយាយថាមិនបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឃើញ និយាយថាមិនបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឮ និយាយថាមិនបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានពាល់ត្រូវ និយាយថាមិនបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានដឹង...។ ចប់ ទី៧។

๘. ทุติยโวหารปถสุตฺตํ

៨. ទុតិយវោហារបថសូត្រ

๒๒๘. … ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาที โหติ, สุเต อสุตวาที โหติ, มุเต อมุตวาที โหติ, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาที โหติ…เป… ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาที โหติ, สุเต สุตวาที โหติ, มุเต มุตวาที โหติ, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาที โหติ…เป…. อฏฺฐมํ.

២២៨. ... ជាអ្នកនិយាយថាមិនបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឃើញ និយាយថាមិនបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឮ និយាយថាមិនបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានពាល់ត្រូវ និយាយថាមិនបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានដឹង... ជាអ្នកនិយាយថាបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឃើញ និយាយថាបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឮ និយាយថាបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានពាល់ត្រូវ និយាយថាបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានដឹង...។ ចប់ ទី៨។

๙. อหิริกสุตฺตํ

៩. អហិរិកសូត្រ

๒๒๙. … อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, อหิริโก โหติ, อโนตฺตปฺปี โหติ…เป… สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, หิริมา โหติ, โอตฺตปฺปี โหติ…เป…. นวมํ.

២២៩. ... ជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ជាអ្នកទ្រុស្តសីល ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្មាសបាប (អហិរិកៈ) ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប (អនោតប្បៈ)... ជាអ្នកមានសទ្ធា ជាអ្នកមានសីល ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្មាសបាប (ហិរិមាន) ជាអ្នកមានសេចក្តីខ្លាចបាប (ឱតប្បី)...។ ចប់ ទី៩។

๑๐. ทุปฺปญฺญสุตฺตํ

១០. ទុប្បញ្ញសូត្រ

๒๓๐. … อสฺสทฺโธ โหติ, ทุสฺสีโล โหติ, กุสีโต โหติ, ทุปฺปญฺโญ โหติ…เป… สทฺโธ โหติ, สีลวา โหติ, อารทฺธวีริโย โหติ, ปญฺญวา โหติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. ทสมํ.

២៣០. ... ជាអ្នកមិនមានសទ្ធា ជាអ្នកទ្រុស្តសីល ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា... ជាអ្នកមានសទ្ធា ជាអ្នកមានសីល ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិត អ្នកឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងរក្សាខ្លួនមិនឲ្យមានធម៌គាស់រំលើង មិនឲ្យមានធម៌កម្ទេចបំផ្លាញ ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតបុណ្យជាច្រើនផង»។ ចប់ ទី១០។

๑๑. กวิสุตฺตํ

១១. កវីសូត្រ

๒๓๑. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.553], ภิกฺขเว, กวี. กตเม จตฺตาโร? จินฺตากวิ, สุตกวิ, อตฺถกวิ, ปฏิภานกวิ – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร กวี’’ติ. เอกาทสมํ.

២៣១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កវី (អ្នកប្រាជ្ញតែងសេចក្តី) នេះ មាន ៤ ពួក។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺចិន្តាកវី (កវីដែលគិតតែងដោយគំនិតខ្លួនឯង) ១ សុតកវី (កវីដែលតែងតាមដែលបានឮបានស្តាប់មក) ១ អត្ថកវី (កវីដែលតែងអាស្រ័យសេចក្តីពិត) ១ បដិភាណកវី (កវីដែលតែងដោយប្រាជ្ញាស្មារតីរហ័សរហួន) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កវី មាន ៤ ពួកនេះឯង»។ ចប់ ទី១១។

ทุจฺจริตวคฺโค ตติโย.

ទុច្ចរិតវគ្គ ទី៣ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃទុច្ចរិតវគ្គនោះគឺ៖

ทุจฺจริตํ ทิฏฺฐิ อกตญฺญู จ, ปาณาติปาตาปิ ทฺเว มคฺคา;

ทฺเว โวหารปถา วุตฺตา, อหิริกํ ทุปฺปญฺญกวินา จาติ.

និយាយអំពីទុច្ចរិត ១ ទិដ្ឋិ ១ អកតញ្ញូ ១ បាណាតិបាត ១ មគ្គ ២ លើក វោហារបថ ២ លើក អហិរិកៈ ១ ទុប្បញ្ញៈ ១ និងកវី ១ រួមជា ១០ សូត្រ (ព្រមទាំងកវីសូត្រជា ១១ សូត្រ)។

(๒๔) ๔. กมฺมวคฺโค

(២៤) ៤. កម្មវគ្គ

๑. สํขิตฺตสุตฺตํ

១. សង្ខិត្តសូត្រ

๒๓๒. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. ปฐมํ.

២៣២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្ម ៤ យ៉ាងនេះ ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសសម្តែង។ កម្ម ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មស មានផលស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំងខ្មៅទាំងស មានផលទាំងខ្មៅទាំងស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម ក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្ម ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសសម្តែង»។ ចប់ ទី១។

๒. วิตฺถารสุตฺตํ

២. វិត្ថារសូត្រ

๒๓๓. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ.

២៣៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្ម ៤ យ៉ាងនេះ ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសសម្តែង។ កម្ម ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មស មានផលស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំងខ្មៅទាំងស មានផលទាំងខ្មៅទាំងស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម ក៏មាន។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ [Pg.554] มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทิยติ เอกนฺตทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ สตฺตา เนรยิกา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តែងតាក់តែងវចីសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តែងតាក់តែងមនោសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់។ បុគ្គលនោះ លុះតាក់តែងកាយសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តាក់តែងវចីសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តាក់តែងមនោសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោកដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់។ កាលដែលបុគ្គលនោះ ទៅកើតក្នុងលោកដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ហើយ ផស្សៈទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តែងពាល់ត្រូវបុគ្គលនោះ។ បុគ្គលនោះ កាលដែលផស្សៈទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ពាល់ត្រូវហើយ តែងទទួលរងវេទនាដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាទុក្ខតែម៉្យាង ដូចជាពួកសត្វនរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ อพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส อพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน อพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทิยติ เอกนฺตสุขํ, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មស មានផលស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តែងតាក់តែងវចីសង្ខារដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តែងតាក់តែងមនោសង្ខារដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់។ បុគ្គលនោះ លុះតាក់តែងកាយសង្ខារដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តាក់តែងវចីសង្ខារដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តាក់តែងមនោសង្ខារដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោកដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់។ កាលដែលបុគ្គលនោះ ទៅកើតក្នុងលោកដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ហើយ ផស្សៈទាំងឡាយដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ តែងពាល់ត្រូវបុគ្គលនោះ។ បុគ្គលនោះ កាលដែលផស្សៈទាំងឡាយដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ពាល់ត្រូវហើយ តែងទទួលរងវេទនាដែលមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ជាសុខតែម៉្យាង ដូចជាពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មស មានផលស។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌาปิ อพฺยาพชฺฌาปิ ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิปิ อพฺยาพชฺเฌหิปิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ เวทนํ เวทิยติ โวกิณฺณสุขทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មទាំងខ្មៅទាំងស មានផលទាំងខ្មៅទាំងស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ តែងតាក់តែងវចីសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ តែងតាក់តែងមនោសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ។ បុគ្គលនោះ លុះតាក់តែងកាយសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ តាក់តែងវចីសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ តាក់តែងមនោសង្ខារដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោកដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ។ កាលដែលបុគ្គលនោះ ទៅកើតក្នុងលោកដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះហើយ ផស្សៈទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ តែងពាល់ត្រូវបុគ្គលនោះ។ បុគ្គលនោះ កាលដែលផស្សៈទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះពាល់ត្រូវហើយ តែងទទួលរងវេទនាដែលមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ ជាសុខនិងទុក្ខលាយឡំគ្នា ដូចជាពួកមនុស្ស ពួកទេវតាខ្លះ និងពួកវិនិបាតិកសត្វខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មទាំងខ្មៅទាំងស មានផលទាំងខ្មៅទាំងស។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ? ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ ตสฺส ปหานาย ยา เจตนา, ยมิทํ กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ ตสฺส ปหานาย ยา เจตนา, ยมิทํ กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ ตสฺส ปหานาย [Pg.555] ยา เจตนา – อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. ทุติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកម្មទាំងនោះ ចេតនាណាដើម្បីលះបង់នូវកម្មខ្មៅមានផលខ្មៅនោះ ចេតនាណាដើម្បីលះបង់នូវកម្មសមានផលសនោះ ចេតនាណាដើម្បីលះបង់នូវកម្មទាំងខ្មៅទាំងសមានផលទាំងខ្មៅទាំងសនោះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្ម ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសសម្តែង»។ ចប់ ទី២។

๓. โสณกายนสุตฺตํ

៣. សោណកាយនសូត្រ

๒๓๔. อถ โข สิขาโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สิขาโมคฺคลฺลาโน พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

២៣៤. គ្រានោះឯង សិខាមោគ្គល្លានព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសិខាមោគ្គល្លានព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ នូវពាក្យនេះថា៖

‘‘ปุริมานิ, โภ โคตม, ทิวสานิ ปุริมตรานิ โสณกายโน มาณโว เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘สมโณ โคตโม สพฺพกมฺมานํ อกิริยํ ปญฺญเปติ, สพฺพกมฺมานํ โข ปน อกิริยํ ปญฺญเปนฺโต อุจฺเฉทํ อาห โลกสฺส – กมฺมสจฺจายํ, โภ, โลโก กมฺมสมารมฺภฏฺฐายี’’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលពីថ្ងៃមុនៗ គឺថ្ងៃមុនៗបង្អស់ សោណកាយនមាណព បានចូលមករកខ្ញុំព្រះករុណា ត្រង់កន្លែងដែលខ្ញុំព្រះករុណាស្ថិតនៅ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងខ្ញុំព្រះករុណាថា "ព្រះសមណគោតម តែងបញ្ញត្តនូវការមិនធ្វើនូវកម្មទាំងពួង ក៏កាលដែលព្រះសមណគោតម បញ្ញត្តនូវការមិនធ្វើនូវកម្មទាំងពួងនោះ ឈ្មោះថាពោលនូវសេចក្តីវិនាសនៃសត្វលោក នែអ្នកដ៏ចម្រើន ព្រោះថាសត្វលោកនេះ មានកម្មជាសភាវៈពិត មានការប្រឹងប្រែងធ្វើកម្មជាទីតាំង"»។

‘‘ทสฺสนมฺปิ โข อหํ, พฺราหฺมณ, โสณกายนสฺส มาณวสฺส นาภิชานามิ; กุโต ปเนวรูโป กถาสลฺลาโป! จตฺตาริมานิ, พฺราหฺมณ, กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถิ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សូម្បីតែការជួបឃើញនូវសោណកាយនមាណពនោះ ក៏តថាគតមិនដែលដឹងឡើយ ចុះការសន្ទនាគ្នាមានសភាពបែបនេះ នឹងមានមកពីណា! ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក។ កម្មទាំង ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ ក៏មាន ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កម្មស មានផលស ក៏មាន ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង ក៏មាន ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម ក៏មាន។

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทิยติ เอกนฺตทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ สตฺตา เนรยิกา. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះកម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តែងតាក់តែងវចីសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តែងតាក់តែងមនោសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ។ បុគ្គលនោះ លុះតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តាក់តែងវចីសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តាក់តែងមនោសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោក ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ។ កាលដែលបុគ្គលនោះ ទៅកើតក្នុងលោក ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខហើយ ផស្សៈទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តែងពាល់ត្រូវនូវបុគ្គលនោះ។ បុគ្គលនោះ កាលដែលផស្សៈទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ ពាល់ត្រូវហើយ តែងទទួលរងនូវវេទនា ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ ជាទុក្ខតែម៉្យាង ដូចជាពួកសត្វនរក។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ។

‘‘กตมญฺจ[Pg.556], พฺราหฺมณ, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ อพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส อพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน อพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทิยติ เอกนฺตสุขํ, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះកម្មស មានផលស តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តែងតាក់តែងវចីសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តែងតាក់តែងមនោសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ។ បុគ្គលនោះ លុះតាក់តែងកាយសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តាក់តែងវចីសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តាក់តែងមនោសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោក ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ។ កាលដែលបុគ្គលនោះ ទៅកើតក្នុងលោក ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខហើយ ផស្សៈទាំងឡាយ ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ តែងពាល់ត្រូវនូវបុគ្គលនោះ។ បុគ្គលនោះ កាលដែលផស្សៈទាំងឡាយ ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ ពាល់ត្រូវហើយ តែងទទួលរងនូវវេទនា ដែលមិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ ជាសុខតែម៉្យាង ដូចជាពួកទេវតាជាន់សុភកិណ្ហៈ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា កម្មស មានផលស។

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌาปิ อพฺยาพชฺฌาปิ ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิปิ อพฺยาพชฺเฌหิปิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ เวทนํ เวทิยติ โวกิณฺณสุขทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះកម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ តែងតាក់តែងវចីសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ តែងតាក់តែងមនោសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ។ បុគ្គលនោះ លុះតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ តាក់តែងវចីសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ តាក់តែងមនោសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះហើយ តែងទៅកើតក្នុងលោក ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ។ កាលដែលបុគ្គលនោះ ទៅកើតក្នុងលោក ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះហើយ ផស្សៈទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ តែងពាល់ត្រូវនូវបុគ្គលនោះ។ បុគ្គលនោះ កាលដែលផស្សៈទាំងឡាយ ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ ពាល់ត្រូវហើយ តែងទទួលរងនូវវេទនា ដែលប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ គឺមានសុខនិងទុក្ខលាយឡំគ្នា ដូចជាពួកមនុស្ស ពួកទេវតាខ្លះ និងពួកវិនិបាតិកសត្វខ្លះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង។

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ? ตตฺร, พฺราหฺมณ, ยมิทํ กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ ตสฺส ปหานาย ยา เจตนา, ยมิทํ กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ ตสฺส ปหานาย ยา เจตนา, ยมิทํ กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ ตสฺส ปหานาย ยา เจตนา – อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, พฺราหฺมณ, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. ตติยํ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះកម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម តើដូចម្តេច? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងកម្មទាំងនោះ ចេតនាណា ដើម្បីលះបង់នូវកម្មខ្មៅមានផលខ្មៅនេះ ចេតនាណា ដើម្បីលះបង់នូវកម្មសមានផលសនេះ ចេតនាណា ដើម្បីលះបង់នូវកម្មខ្មៅផងសផងមានផលខ្មៅផងសផងនេះ នេះហៅថា កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក»។ ចប់ ទី៣។

๔. ปฐมสิกฺขาปทสุตฺตํ

៤. បឋមសិក្ខាបទសូត្រ

๒๓๕. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ[Pg.557]; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ.

២៣៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក។ កម្មទាំង ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មស មានផលស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម ក៏មាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកនិយាយកុហក ជាអ្នកផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មស មានផលស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មស មានផលស។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ? ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកម្មទាំងនោះ ចេតនាណា ដើម្បីលះបង់នូវកម្មខ្មៅមានផលខ្មៅនេះ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក»។ ចប់ ទី៤។

๕. ทุติยสิกฺขาปทสุตฺตํ

៥. ទុតិយសិក្ខាបទសូត្រ

๒๓๖. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ.

២៣៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក។ កម្មទាំង ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មស មានផលស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម ក៏មាន។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺเจน มาตา ชีวิตา โวโรปิตา โหติ, ปิตา ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, อรหํ ชีวิตา โวโรปิโต โหติ, ตถาคตสฺส ทุฏฺเฐน จิตฺเตน โลหิตํ [Pg.558] อุปฺปาทิตํ โหติ, สงฺโฆ ภินฺโน โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ បានសម្លាប់មាតា បានសម្លាប់បិតា បានសម្លាប់ព្រះអរហន្ត បានធ្វើលោហិតរបស់ព្រះតថាគតឲ្យឡើង ដោយចិត្តប្រទូស្ត បានធ្វើសង្ឃឲ្យបែកបាក់គ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ, อนภิชฺฌาลุ โหติ, อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, สมฺมาทิฏฺฐิ โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មស មានផលស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ វៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ វៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ វៀរចាកការនិយាយកុហក វៀរចាកពាក្យញុះញង់ វៀរចាកពាក្យទ្រគោះបោះបោក វៀរចាកពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ជាអ្នកមិនមានអភិជ្ឈា មានចិត្តមិនព្យាបាទ មានសម្មាទិដ្ឋិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មស មានផលស។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខខ្លះ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ? ตตฺร, ภิกฺขเว, ยมิทํ กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកម្មទាំងនោះ ចេតនាណា ដើម្បីលះបង់នូវកម្មខ្មៅមានផលខ្មៅនេះ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក»។ ចប់ ទី៥។

๖. อริยมคฺคสุตฺตํ

៦. អរិយមគ្គសូត្រ

๒๓๗. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานิ. กตมานิ จตฺตาริ? อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ; อตฺถิ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ.

២៣៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ហើយ ទើបប្រកាសទុក។ កម្មទាំង ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មស មានផលស ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មខ្មៅផងសផង មានផលខ្មៅផងសផង ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មមិនខ្មៅមិនស មានផលមិនខ្មៅមិនស តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីអស់ទៅនៃកម្ម ក៏មាន។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅ មានផលខ្មៅ។

‘‘กตมญฺจ[Pg.559], ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មស មានផលស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីទុក្ខ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មស មានផលស។

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅផងសផង មានវិបាកខ្មៅផងសផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅផងសផង មានវិបាកខ្មៅផងសផង។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ? สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មមិនខ្មៅមិនស មានវិបាកមិនខ្មៅមិនស ជាកម្មប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម តើដូចម្តេច? គឺសម្មាទិដ្ឋិ។ប។ សម្មាសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មមិនខ្មៅមិនស មានវិបាកមិនខ្មៅមិនស ជាកម្មប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ហើយធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ រួចប្រកាសទុកហើយ។» (ចប់ ទី៦។)

๗. โพชฺฌงฺคสุตฺตํ

៧. ពោជ្ឈង្គសូត្រ

๒๓๘. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, กมฺมานิ…เป… กณฺหํ กณฺหวิปากํ…เป… อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหํ กณฺหวิปากํ.

២៣៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ។ប។ កម្មខ្មៅ មានវិបាកខ្មៅ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅ មានវិបាកខ្មៅ។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ สุกฺกํ สุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មស មានវិបាកស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ មិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មស មានវិបាកស។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ…เป… อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ กณฺหสุกฺกํ กณฺหสุกฺกวิปากํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មខ្មៅផងសផង មានវិបាកខ្មៅផងសផង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងតាក់តែងកាយសង្ខារ ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ មិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ខ្លះ។ប។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មខ្មៅផងសផង មានវិបាកខ្មៅផងសផង។»

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ? สติสมฺโพชฺฌงฺโค, ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺโค, วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค, ปีติสมฺโพชฺฌงฺโค, ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺโค, สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค, อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค – อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมํ อกณฺหอสุกฺกํ อกณฺหอสุกฺกวิปากํ กมฺมกฺขยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ กมฺมานิ มยา สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวทิตานี’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកម្មមិនខ្មៅមិនស មានវិបាកមិនខ្មៅមិនស ជាកម្មប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម តើដូចម្តេច? គឺសតិសម្ពោជ្ឈង្គ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គ បីតិសម្ពោជ្ឈង្គ បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គ ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា កម្មមិនខ្មៅមិនស មានវិបាកមិនខ្មៅមិនស ជាកម្មប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីអស់កម្ម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្មទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលតថាគតបានដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ហើយធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ រួចប្រកាសទុកហើយ។» (ចប់ ទី៧។)

๘. สาวชฺชสุตฺตํ

៨. សាវជ្ជសូត្រ

๒๓๙. ‘‘จตูหิ[Pg.560], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน, สาวชฺชาย ทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២៣៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយកម្មមានទោស ១ វចីកម្មមានទោស ១ មនោកម្មមានទោស ១ ទិដ្ឋិមានទោស ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน, อนวชฺชาย ทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. อฏฺฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយកម្មគ្មានទោស ១ វចីកម្មគ្មានទោស ១ មនោកម្មគ្មានទោស ១ ទិដ្ឋិគ្មានទោស ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី៨។)

๙. อพฺยาพชฺฌสุตฺตํ

៩. អព្យាបជ្ឈសូត្រ

๒๔๐. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? สพฺยาพชฺเฌน กายกมฺเมน, สพฺยาพชฺเฌน วจีกมฺเมน, สพฺยาพชฺเฌน มโนกมฺเมน, สพฺยาพชฺฌาย ทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២៤០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយកម្មប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១ វចីកម្មប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១ មនោកម្មប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១ ទិដ្ឋិប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? อพฺยาพชฺเฌน กายกมฺเมน, อพฺยาพชฺเฌน วจีกมฺเมน, อพฺยาพชฺเฌน มโนกมฺเมน, อพฺยาพชฺฌาย ทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយកម្មមិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១ វចីកម្មមិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១ មនោកម្មមិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១ ទិដ្ឋិមិនប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី៩។)

๑๐. สมณสุตฺตํ

១០. សមណសូត្រ

๒๔๑. ‘‘‘อิเธว, ภิกฺขเว, (ปฐโม) สมโณ, อิธ ทุติโย สมโณ, อิธ ตติโย สมโณ, อิธ จตุตฺโถ สมโณ; สุญฺญา ปรปฺปวาทา สมเณหิ อญฺเญหี’ติ – เอวเมตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา สีหนาทํ นทถ.

២៤១. «“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈទី ១ មានក្នុងសាសនានេះតែម្យ៉ាង សមណៈទី ២ មានក្នុងសាសនានេះ សមណៈទី ៣ មានក្នុងសាសនានេះ សមណៈទី ៤ មានក្នុងសាសនានេះ លទ្ធិដទៃក្រៅពីនេះ សូន្យចាកសមណៈទាំងឡាយ” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលាន់សីហនាទដ៏ត្រឹមត្រូវ យ៉ាងនេះចុះ។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปฐโม สมโณ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ. อยํ, ภิกฺขเว, ปฐโม สมโณ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសមណៈទី ១ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈ ៣ យ៉ាង តែងជាព្រះសោតាបន្នៈ មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសមណៈទី ១។»

‘‘กตโม [Pg.561] จ, ภิกฺขเว, ทุติโย สมโณ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, ภิกฺขเว, ทุติโย สมโณ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសមណៈទី ២ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈ ៣ យ៉ាង និងព្រោះស្រាលស្តើងនៃរាគៈ ទោសៈ មោហៈ តែងជាព្រះសកទាគាមី មកកាន់លោកនេះតែម្តងទៀត ក៏ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសមណៈទី ២។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ตติโย สมโณ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อยํ, ภิกฺขเว, ตติโย สมโณ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសមណៈទី ៣ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃសញ្ញោជនៈជាចំណែកខាងក្រោម ៥ យ៉ាង តែងជាឱបបាតិកបុគ្គល នឹងបរិនិព្វានក្នុងលោកនោះ មានសភាពមិនត្រឡប់ចាកលោកនោះវិញជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសមណៈទី ៣។»

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ สมโณ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ, ภิกฺขเว, จตุตฺโถ สมโณ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសមណៈទី ៤ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសមណៈទី ៤។»

‘‘‘อิเธว, ภิกฺขเว, ปฐโม สมโณ, อิธ ทุติโย สมโณ, อิธ ตติโย สมโณ, อิธ จตุตฺโถ สมโณ; สุญฺญา ปรปฺปวาทา สมเณภิ อญฺเญหี’ติ – เอวเมตํ, ภิกฺขเว, สมฺมา สีหนาทํ นทถา’’ติ. ทสมํ.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈទី ១ មានក្នុងសាសនានេះតែម្យ៉ាង សមណៈទី ២ មានក្នុងសាសនានេះ សមណៈទី ៣ មានក្នុងសាសនានេះ សមណៈទី ៤ មានក្នុងសាសនានេះ លទ្ធិដទៃក្រៅពីនេះ សូន្យចាកសមណៈទាំងឡាយ” ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ចូរលាន់សីហនាទដ៏ត្រឹមត្រូវ យ៉ាងនេះចុះ។» (ចប់ ទី១០។)

๑๑. สปฺปุริสานิสํสสุตฺตํ

១១. សប្បុរិសានិសំសសូត្រ

๒๔๒. ‘‘สปฺปุริสํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย จตฺตาโร อานิสํสา ปาฏิกงฺขา. กตเม จตฺตาโร? อริเยน สีเลน วฑฺฒติ, อริเยน สมาธินา วฑฺฒติ, อริยาย ปญฺญาย วฑฺฒติ, อริยาย วิมุตฺติยา วฑฺฒติ – สปฺปุริสํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อิเม จตฺตาโร อานิสํสา ปาฏิกงฺขา’’ติ. เอกาทสมํ.

២៤២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលអាស្រ័យនូវសប្បុរស តែងសង្ឃឹមបាននូវអានិសង្ស ៤ យ៉ាង។ អានិសង្ស ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺតែងចម្រើនដោយសីលដ៏ប្រសើរ ១ តែងចម្រើនដោយសមាធិដ៏ប្រសើរ ១ តែងចម្រើនដោយបញ្ញាដ៏ប្រសើរ ១ តែងចម្រើនដោយវិមុត្តិដ៏ប្រសើរ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលអាស្រ័យនូវសប្បុរស តែងសង្ឃឹមបាននូវអានិសង្ស ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី១១។)

กมฺมวคฺโค จตุตฺโถ.

កម្មវគ្គ ទី៤ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃកម្មវគ្គនោះគឺ៖

สํขิตฺต วิตฺถาร โสณกายน,สิกฺขาปทํ อริยมคฺโค โพชฺฌงฺคํ;

สาวชฺชญฺเจว อพฺยาพชฺฌํ,สมโณ จ สปฺปุริสานิสํโสติ.

សង្ខិត្តសូត្រ វិត្ថារសូត្រ សោណកាយនសូត្រ សិក្ខាបទសូត្រ អរិយមគ្គសូត្រ ពោជ្ឈង្គសូត្រ សាវជ្ជសូត្រ អព្យាបជ្ឈសូត្រ សមណសូត្រ និងសប្បុរិសានិសំសសូត្រ។

(๒๕) ๕. อาปตฺติภยวคฺโค

(២៥) ៥. អាបត្តិភយវគ្គ

๑. สงฺฆเภทกสุตฺตํ

១. សង្ឃភេទកសូត្រ

๒๔๓. เอกํ [Pg.562] สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อปิ นุ ตํ, อานนฺท, อธิกรณํ วูปสนฺต’’นฺติ? ‘‘กุโต ตํ, ภนฺเต, อธิกรณํ วูปสมิสฺสติ ! อายสฺมโต, ภนฺเต, อนุรุทฺธสฺส พาหิโย นาม สทฺธิวิหาริโก เกวลกปฺปํ สงฺฆเภทาย ฐิโต. ตตฺรายสฺมา อนุรุทฺโธ น เอกวาจิกมฺปิ ภณิตพฺพํ มญฺญตี’’ติ.

២៤៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរព្រះអានន្ទមានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអានន្ទ អធិករណ៍នោះ រលត់ហើយឬ?» ព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អធិករណ៍នោះ នឹងរលត់ពីណាបាន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុឈ្មោះពាហិយៈ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអនុរុទ្ធមានអាយុ ឈរប្រឈមមុខដើម្បីបំបែកសង្ឃទាំងស្រុង តែព្រះអនុរុទ្ធមានអាយុ មិនសំគាល់នូវពាក្យសូម្បីតែមួយម៉ាត់ថា គួរនិយាយក្នុងរឿងនោះសោះ។»

‘‘กทา ปนานนฺท, อนุรุทฺโธ สงฺฆมชฺเฌ อธิกรเณสุ โวยุญฺชติ! นนุ, อานนฺท, ยานิ กานิจิ อธิกรณานิ อุปฺปชฺชนฺติ, สพฺพานิ ตานิ ตุมฺเห เจว วูปสเมถ สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา จ.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះកាលណាទៅ ទើបអនុរុទ្ធខ្វល់ខ្វាយក្នុងអធិករណ៍ទាំងឡាយ ក្នុងកណ្តាលជំនុំសង្ឃ! ម្នាលអានន្ទ អធិករណ៍ទាំងឡាយឯណានីមួយ ដែលកើតឡើងហើយ មិនមែនជាអ្នកទាំងឡាយផង សារីបុត្ត និងមោគ្គល្លានផង ជាអ្នករំលត់ទេឬ?»

‘‘จตฺตาโรเม, อานนฺท, อตฺถวเส สมฺปสฺสมาโน ปาปภิกฺขุ สงฺฆเภเทน นนฺทติ. กตเม จตฺตาโร? อิธานนฺท, ปาปภิกฺขุ ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ โข มํ ภิกฺขู ชานิสฺสนฺติ – ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโตติ, สมคฺคา มํ สนฺตา นาเสสฺสนฺติ; วคฺคา ปน มํ น นาเสสฺสนฺตี’ติ. อิทํ, อานนฺท, ปฐมํ อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน ปาปภิกฺขุ สงฺฆเภเทน นนฺทติ.

«ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ កាលយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ៤ យ៉ាងនេះ តែងត្រេកអរនឹងការបំបែកសង្ឃ។ អំណាចប្រយោជន៍ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានមារយាទមិនស្អាត មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងសមាចារ មានការងារលាក់លៀម មិនមែនជាសមណៈ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសមណៈ មិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកស្អុយក្នុង មានសេចក្តីសើមជោកដោយកិលេស ជាអ្នកប្រមូលផ្តុំដោយសម្រាម។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “បើភិក្ខុទាំងឡាយ ដឹងនូវអាត្មាអញថា ជាអ្នកទ្រុស្តសីល មានធម៌ដ៏លាមក មានមារយាទមិនស្អាត មានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងសមាចារ មានការងារលាក់លៀម មិនមែនជាសមណៈ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសមណៈ មិនមែនជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាអ្នកស្អុយក្នុង មានសេចក្តីសើមជោកbyកិលេស ជាអ្នកប្រមូលផ្តុំដោយសម្រាម យ៉ាងនេះហើយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយព្រមព្រៀងគ្នា គង់នឹងកម្ចាត់អាត្មាអញចេញ តែបើភិក្ខុទាំងឡាយបែកបាក់គ្នា នឹងមិនកម្ចាត់អាត្មាអញឡើយ”។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ កាលយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ទី ១ នេះឯង តែងត្រេកអរនឹងការបំបែកសង្ឃ។»

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ปาปภิกฺขุ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ โข มํ ภิกฺขู ชานิสฺสนฺติ – มิจฺฉาทิฏฺฐิโก อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโตติ, สมคฺคา มํ สนฺตา นาเสสฺสนฺติ; วคฺคา ปน มํ น นาเสสฺสนฺตี’ติ. อิทํ, อานนฺท, ทุติยํ อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน ปาปภิกฺขุ สงฺฆเภเทน นนฺทติ.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ភិក្ខុអាក្រក់ ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ប្រកបដោយអន្តគ្គាហិកាទិដ្ឋិ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “បើភិក្ខុទាំងឡាយ ដឹងនូវអាត្មាអញថា ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ប្រកបដោយអន្តគ្គាហិកាទិដ្ឋិ យ៉ាងនេះហើយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយព្រមព្រៀងគ្នា គង់នឹងកម្ចាត់អាត្មាអញចេញ តែបើភិក្ខុទាំងឡាយបែកបាក់គ្នា នឹងមិនកម្ចាត់អាត្មាអញឡើយ”។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ កាលយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ទី ២ នេះឯង តែងត្រេកអរនឹងការបំបែកសង្ឃ។»

‘‘ปุน [Pg.563] จปรํ, อานนฺท, ปาปภิกฺขุ มิจฺฉาอาชีโว โหติ, มิจฺฉาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ โข มํ ภิกฺขู ชานิสฺสนฺติ – มิจฺฉาอาชีโว มิจฺฉาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปตีติ, สมคฺคา มํ สนฺตา นาเสสฺสนฺติ; วคฺคา ปน มํ น นาเสสฺสนฺตี’ติ. อิทํ, อานนฺท, ตติยํ อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน ปาปภิกฺขุ สงฺฆเภเทน นนฺทติ.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ភិក្ខុអាក្រក់ ជាអ្នកមានមិច្ឆាអាជីវៈ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាអាជីវៈ។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “បើភិក្ខុទាំងឡាយ ដឹងនូវអាត្មាអញថា ជាអ្នកមានមិច្ឆាអាជីវៈ ចិញ្ចឹមជីវិតដោយមិច្ឆាអាជីវៈ យ៉ាងនេះហើយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយព្រមព្រៀងគ្នា គង់នឹងកម្ចាត់អាត្មាអញចេញ តែបើភិក្ខុទាំងឡាយបែកបាក់គ្នា នឹងមិនកម្ចាត់អាត្មាអញឡើយ”។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ កាលយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ទី ៣ នេះឯង តែងត្រេកអរនឹងការបំបែកសង្ឃ។»

‘‘ปุน จปรํ, อานนฺท, ปาปภิกฺขุ ลาภกาโม โหติ สกฺการกาโม อนวญฺญตฺติกาโม. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ โข มํ ภิกฺขู ชานิสฺสนฺติ – ลาภกาโม สกฺการกาโม อนวญฺญตฺติกาโมติ, สมคฺคา มํ สนฺตา น สกฺกริสฺสนฺติ น ครุํ กริสฺสนฺติ น มาเนสฺสนฺติ น ปูเชสฺสนฺติ; วคฺคา ปน มํ สกฺกริสฺสนฺติ ครุํ กริสฺสนฺติ มาเนสฺสนฺติ ปูเชสฺสนฺตี’ติ. อิทํ, อานนฺท, จตุตฺถํ อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน ปาปภิกฺขุ สงฺฆเภเทน นนฺทติ. อิเม โข, อานนฺท, จตฺตาโร อตฺถวเส สมฺปสฺสมาโน ปาปภิกฺขุ สงฺฆเภเทน นนฺทตี’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលអានន្ទ មួយវិញទៀត ភិក្ខុអាក្រក់ ជាអ្នកចង់បានលាភ ចង់បានសក្ការៈ ចង់បានសេចក្តីរាប់អាន។ ភិក្ខុនោះ តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា “បើភិក្ខុទាំងឡាយ ដឹងនូវអាត្មាអញថា ជាអ្នកចង់បានលាភ ចង់បានសក្ការៈ ចង់បានសេចក្តីរាប់អាន យ៉ាងនេះហើយ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយព្រមព្រៀងគ្នា គង់នឹងមិនធ្វើសក្ការៈ មិនធ្វើសេចក្តីគោរព មិនរាប់អាន មិនបូជាដល់អាត្មាអញឡើយ តែបើភិក្ខុទាំងឡាយបែកបាក់គ្នា គង់នឹងធ្វើសក្ការៈ ធ្វើសេចក្តីគោរព រាប់អាន បូជាដល់អាត្មាអញជាមិនខាន”។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ កាលយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ទី ៤ នេះឯង តែងត្រេកអរនឹងការបំបែកសង្ឃ។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុអាក្រក់ កាលយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងត្រេកអរនឹងការបំបែកសង្ឃ។» (ចប់ ទី១។)

๒. อาปตฺติภยสุตฺตํ

២. អាបត្តិភយសូត្រ

๒๔๔. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, อาปตฺติภยานิ. กตมานิ จตฺตาริ? เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, โจรํ อาคุจารึ คเหตฺวา รญฺโญ ทสฺเสยฺยุํ – ‘อยํ เต, เทว, โจโร อาคุจารี. อิมสฺส เทโว ทณฺฑํ ปเณตู’ติ. ตเมนํ ราชา เอวํ วเทยฺย – ‘คจฺฉถ, โภ, อิมํ ปุริสํ ทฬฺหาย รชฺชุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พนฺธิตฺวา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ขรสฺสเรน ปณเวน รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ ปริเนตฺวา ทกฺขิเณน ทฺวาเรน นิกฺขาเมตฺวา ทกฺขิณโต นครสฺส สีสํ ฉินฺทถา’ติ. ตเมนํ รญฺโญ ปุริสา ทฬฺหาย รชฺชุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พนฺธิตฺวา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ขรสฺสเรน ปณเวน รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ ปริเนตฺวา ทกฺขิเณน ทฺวาเรน นิกฺขาเมตฺวา ทกฺขิณโต นครสฺส สีสํ ฉินฺเทยฺยุํ. ตตฺรญฺญตรสฺส ถลฏฺฐสฺส ปุริสสฺส เอวมสฺส – ‘ปาปกํ วต, โภ, อยํ ปุริโส กมฺมํ อกาสิ คารยฺหํ สีสจฺเฉชฺชํ. ยตฺร หิ นาม รญฺโญ ปุริสา ทฬฺหาย รชฺชุยา ปจฺฉาพาหํ คาฬฺหพนฺธนํ พนฺธิตฺวา ขุรมุณฺฑํ กริตฺวา ขรสฺสเรน ปณเวน รถิกาย รถิกํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ ปริเนตฺวา ทกฺขิเณน ทฺวาเรน นิกฺขาเมตฺวา ทกฺขิณโต นครสฺส สีสํ ฉินฺทิสฺสนฺติ[Pg.564]! โส วตสฺสาหํ เอวรูปํ ปาปกมฺมํ น กเรยฺยํ คารยฺหํ สีสจฺเฉชฺช’นฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา เอวํ ติพฺพา ภยสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ ปาราชิเกสุ ธมฺเมสุ. ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – อนาปนฺโน วา ปาราชิกํ ธมฺมํ น อาปชฺชิสฺสติ, อาปนฺโน วา ปาราชิกํ ธมฺมํ ยถาธมฺมํ ปฏิกริสฺสติ.

២៤៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យអំពីអាបត្តិទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាពួកជនចាប់ចោរដែលប្រព្រឹត្តខុស ហើយនាំទៅបង្ហាញដល់ព្រះរាជាថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ នេះជាចោរប្រព្រឹត្តខុសរបស់ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គដាក់អាជ្ញាដល់ចោរនេះចុះ»។ ព្រះរាជាក៏មានព្រះរាជឱង្ការទៅកាន់ពួកជននោះយ៉ាងនេះថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាទៅ ចងបុរសនេះដោយខ្សែយ៉ាងមាំ ឱ្យផ្អោបដៃទៅក្រោយខ្នងយ៉ាងតឹង កោរក្បាលឱ្យត្រងោល ហើយទូងស្គរមានសម្លេងខ្លាំង នាំដើរព័ទ្ធពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីត្រឡែងកែងមួយទៅត្រឡែងកែងមួយ រួចនាំចេញតាមទ្វារខាងត្បូង ហើយកាត់ក្បាលរបស់វាចោលនៅទិសខាងត្បូងនៃនគរទៅ»។ ពួកបុរសរបស់ព្រះរាជា ក៏ចងបុរសនោះដោយខ្សែយ៉ាងមាំ ឱ្យផ្អោបដៃទៅក្រោយខ្នងយ៉ាងតឹង កោរក្បាលឱ្យត្រងោល ហើយទូងស្គរមានសម្លេងខ្លាំង នាំដើរព័ទ្ធពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីត្រឡែងកែងមួយទៅត្រឡែងកែងមួយ រួចនាំចេញតាមទ្វារខាងត្បូង ហើយកាត់ក្បាលរបស់វាចោលនៅទិសខាងត្បូងនៃនគរ។ ក្នុងខណៈនោះ បុរសម្នាក់ដែលឈរមើលនៅទីនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ បុរសនេះបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការកាត់ក្បាលជាទោស ព្រោះថា ពួកបុរសរបស់ព្រះរាជា ចងវាដោយខ្សែយ៉ាងមាំ ឱ្យផ្អោបដៃទៅក្រោយខ្នងយ៉ាងតឹង កោរក្បាលឱ្យត្រងោល ហើយទូងស្គរមានសម្លេងខ្លាំង នាំដើរព័ទ្ធពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីត្រឡែងកែងមួយទៅត្រឡែងកែងមួយ រួចនាំចេញតាមទ្វារខាងត្បូង ហើយកាត់ក្បាលរបស់វាចោលនៅទិសខាងត្បូងនៃនគរ! អាត្មាអញ មិនគួរធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការកាត់ក្បាលជាទោស មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជាភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ ដែលមានភយសញ្ញាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ផ្ដិតជាប់ក្នុងចិត្តចំពោះបារាជិកធម៌ទាំងឡាយ។ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីនោះ តែងសង្ឃឹមបាននូវផលនេះគឺ បើមិនទាន់ត្រូវអាបត្តិបារាជិក ក៏នឹងមិនត្រូវអាបត្តិបារាជិកឡើយ ឬបើត្រូវអាបត្តិបារាជិកហើយ ក៏នឹងកែខៃអាបត្តិបារាជិកនោះតាមធម៌។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส กาฬวตฺถํ ปริธาย เกเส ปกิริตฺวา มุสลํ ขนฺเธ อาโรเปตฺวา มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ, ภนฺเต, ปาปกมฺมํ อกาสึ คารยฺหํ โมสลฺลํ, เยน เม อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหนฺติ ตํ กโรมี’ติ. ตตฺรญฺญตรสฺส ถลฏฺฐสฺส ปุริสสฺส เอวมสฺส – ‘ปาปกํ วต, โภ, อยํ ปุริโส กมฺมํ อกาสิ คารยฺหํ โมสลฺลํ. ยตฺร หิ นาม กาฬวตฺถํ ปริธาย เกเส ปกิริตฺวา มุสลํ ขนฺเธ อาโรเปตฺวา มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วกฺขติ – ‘อหํ, ภนฺเต, ปาปกมฺมํ อกาสึ คารยฺหํ โมสลฺลํ, เยน เม อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหนฺติ ตํ กโรมีติ. โส วตสฺสาหํ เอวรูปํ ปาปกมฺมํ น กเรยฺยํ คารยฺหํ โมสลฺล’นฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา เอวํ ติพฺพา ภยสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ สงฺฆาทิเสเสสุ ธมฺเมสุ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – อนาปนฺโน วา สงฺฆาทิเสสํ ธมฺมํ น อาปชฺชิสฺสติ, อาปนฺโน วา สงฺฆาทิเสสํ ธมฺมํ ยถาธมฺมํ ปฏิกริสฺสติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ រំសាយសក់ លីអង្រែលើស្មា ចូលទៅរកមហាជន ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងអង្រែជាទោស លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះ»។ ក្នុងខណៈនោះ បុរសម្នាក់ដែលឈរមើលនៅទីនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ បុរសនេះបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងអង្រែជាទោស ព្រោះថា វាស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ រំសាយសក់ លីអង្រែលើស្មា ចូលទៅរកមហាជន ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងអង្រែជាទោស លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះ»! អាត្មាអញ មិនគួរធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងអង្រែជាទោស មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជាភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ ដែលមានភយសញ្ញាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ផ្ដិតជាប់ក្នុងចិត្តចំពោះសង្ឃាទិសេសធម៌ទាំងឡាយ។ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីនោះ តែងសង្ឃឹមបាននូវផលនេះគឺ បើមិនទាន់ត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេស ក៏នឹងមិនត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសឡើយ ឬបើត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេសហើយ ក៏នឹងកែខៃអាបត្តិសង្ឃាទិសេសនោះតាមធម៌។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส กาฬวตฺถํ ปริธาย เกเส ปกิริตฺวา ภสฺมปุฏํ ขนฺเธ อาโรเปตฺวา มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ, ภนฺเต, ปาปกมฺมํ อกาสึ คารยฺหํ ภสฺมปุฏํ. เยน เม อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหนฺติ ตํ กโรมี’ติ. ตตฺรญฺญตรสฺส ถลฏฺฐสฺส ปุริสสฺส เอวมสฺส – ‘ปาปกํ วต, โภ, อยํ ปุริโส กมฺมํ อกาสิ คารยฺหํ ภสฺมปุฏํ. ยตฺร หิ นาม กาฬวตฺถํ ปริธาย เกเส ปกิริตฺวา ภสฺมปุฏํ ขนฺเธ อาโรเปตฺวา มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วกฺขติ – อหํ, ภนฺเต, ปาปกมฺมํ อกาสึ คารยฺหํ ภสฺมปุฏํ; เยน เม อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหนฺติ ตํ กโรมีติ. โส วตสฺสาหํ เอวรูปํ ปาปกมฺมํ น กเรยฺยํ คารยฺหํ [Pg.565] ภสฺมปุฏ’นฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา เอวํ ติพฺพา ภยสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ ปาจิตฺติเยสุ ธมฺเมสุ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – อนาปนฺโน วา ปาจิตฺติยํ ธมฺมํ น อาปชฺชิสฺสติ, อาปนฺโน วา ปาจิตฺติยํ ธมฺมํ ยถาธมฺมํ ปฏิกริสฺสติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ រំសាយសក់ លីកញ្ចប់ផេះលើស្មា ចូលទៅរកមហាជន ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងកញ្ចប់ផេះជាទោស លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះ»។ ក្នុងខណៈនោះ បុរសម្នាក់ដែលឈរមើលនៅទីនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ បុរសនេះបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងកញ្ចប់ផេះជាទោស ព្រោះថា វាស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ រំសាយសក់ លីកញ្ចប់ផេះលើស្មា ចូលទៅរកមហាជន ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងកញ្ចប់ផេះជាទោស លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះ»! អាត្មាអញ មិនគួរធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម មានការវាយនឹងកញ្ចប់ផេះជាទោស មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជាភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ ដែលមានភយសញ្ញាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ផ្ដិតជាប់ក្នុងចិត្តចំពោះបាចិត្តិយធម៌ទាំងឡាយ។ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីនោះ តែងសង្ឃឹមបាននូវផលនេះគឺ បើមិនទាន់ត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយ ក៏នឹងមិនត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយឡើយ ឬបើត្រូវអាបត្តិបាចិត្តិយហើយ ក៏នឹងកែខៃអាបត្តិបាចិត្តិយនោះតាមធម៌។»

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส กาฬวตฺถํ ปริธาย เกเส ปกิริตฺวา มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ, ภนฺเต, ปาปกมฺมํ อกาสึ คารยฺหํ อุปวชฺชํ. เยน เม อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหนฺติ ตํ กโรมี’ติ. ตตฺรญฺญตรสฺส ถลฏฺฐสฺส ปุริสสฺส เอวมสฺส – ‘ปาปกํ วต, โภ, อยํ ปุริโส กมฺมํ อกาสิ คารยฺหํ อุปวชฺชํ. ยตฺร หิ นาม กาฬวตฺถํ ปริธาย เกเส ปกิริตฺวา มหาชนกายํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วกฺขติ – อหํ, ภนฺเต, ปาปกมฺมํ อกาสึ คารยฺหํ อุปวชฺชํ; เยน เม อายสฺมนฺโต อตฺตมนา โหนฺติ ตํ กโรมีติ. โส วตสฺสาหํ เอวรูปํ ปาปกมฺมํ น กเรยฺยํ คารยฺหํ อุปวชฺช’นฺติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺส กสฺสจิ ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา เอวํ ติพฺพา ภยสญฺญา ปจฺจุปฏฺฐิตา โหติ ปาฏิเทสนีเยสุ ธมฺเมสุ, ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ – อนาปนฺโน วา ปาฏิเทสนียํ ธมฺมํ น อาปชฺชิสฺสติ, อาปนฺโน วา ปาฏิเทสนียํ ธมฺมํ ยถาธมฺมํ ปฏิกริสฺสติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ อาปตฺติภยานี’’ติ. ทุติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ រំសាយសក់ ចូលទៅរកមហាជន ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម គួរដល់ការតិះដៀល លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះ»។ ក្នុងខណៈនោះ បុរសម្នាក់ដែលឈរមើលនៅទីនោះ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ បុរសនេះបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម គួរដល់ការតិះដៀល ព្រោះថា វាស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ រំសាយសក់ ចូលទៅរកមហាជន ហើយនិយាយយ៉ាងនេះថា «បពិត្រលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម គួរដល់ការតិះដៀល លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ពេញចិត្តនឹងឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើណា ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើនោះ»! អាត្មាអញ មិនគួរធ្វើអំពើដ៏លាមក គួរខ្ពើមឆ្អើម គួរដល់ការតិះដៀល មានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏មានឧបមេយ្យដូចជាភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីណាមួយ ដែលមានភយសញ្ញាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ផ្ដិតជាប់ក្នុងចិត្តចំពោះបាដិទេសនីយធម៌ទាំងឡាយ។ ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីនោះ តែងសង្ឃឹមបាននូវផលនេះគឺ បើមិនទាន់ត្រូវអាបត្តិបាដិទេសនីយ ក៏នឹងមិនត្រូវអាបត្តិបាដិទេសនីយឡើយ ឬបើត្រូវអាបត្តិបាដិទេសនីយហើយ ក៏នឹងកែខៃអាបត្តិបាដិទេសនីយនោះតាមធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ័យអំពីអាបត្តិទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។» ចប់ ទី២។

๓. สิกฺขานิสํสสุตฺตํ

៣. សិក្ខានិសំសសូត្រ

๒๔๕. ‘‘สิกฺขานิสํสมิทํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ ปญฺญุตฺตรํ วิมุตฺติสารํ สตาธิปเตยฺยํ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, สิกฺขานิสํสํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ อาภิสมาจาริกา สิกฺขา ปญฺญตฺตา อปฺปสนฺนานํ ปสาทาย ปสนฺนานํ ภิยฺโยภาวาย. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ อาภิสมาจาริกา สิกฺขา ปญฺญตฺตา อปฺปสนฺนานํ ปสาทาย ปสนฺนานํ ภิยฺโยภาวาย ตถา ตถา โส ตสฺสา สิกฺขาย อขณฺฑการี โหติ อจฺฉิทฺทการี อสพลการี อกมฺมาสการี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ.

២៤៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្ត មានសិក្ខាជាអានិសង្ស មានបញ្ញាជាកំពូល មានវិមុត្តិជាខ្លឹម មានសតិជាធំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះព្រហ្មចរិយធម៌ មានសិក្ខាជាអានិសង្ស តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ អាភិសមាចារិកសិក្ខា ដែលតថាគតបានបញ្ញត្តទុកដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លានៃពួកជនដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា ឬដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លាក្រៃលែងឡើងនៃពួកជនដែលជ្រះថ្លាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបញ្ញត្តអាភិសមាចារិកសិក្ខាដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លានៃពួកជនដែលមិនទាន់ជ្រះថ្លា ឬដើម្បីសេចក្តីជ្រះថ្លាក្រៃលែងឡើងនៃពួកជនដែលជ្រះថ្លាហើយ ដោយប្រការណាៗ ភិក្ខុនោះ ក៏ជាអ្នកធ្វើមិនឱ្យដាច់ មិនឱ្យធ្លាយ មិនឱ្យពពាល មិនឱ្យក្មាស ក្នុងសិក្ខានោះ ដោយប្រការនោះៗ ហើយសមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។»

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ อาทิพฺรหฺมจริยิกา สิกฺขา ปญฺญตฺตา สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ อาทิพฺรหฺมจริยิกา สิกฺขา ปญฺญตฺตา สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถา ตถา โส ตสฺสา สิกฺขาย อขณฺฑการี โหติ [Pg.566] อจฺฉิทฺทการี อสพลการี อกมฺมาสการี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, สิกฺขานิสํสํ โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត អាទិព្រហ្មចរិយិកសិក្ខា ដែលតថាគតបានបញ្ញត្តទុកដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបញ្ញត្តអាទិព្រហ្មចរិយិកសិក្ខាដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង ដោយប្រការណាៗ ភិក្ខុនោះ ក៏ជាអ្នកធ្វើមិនឱ្យដាច់ មិនឱ្យធ្លាយ មិនឱ្យពពាល មិនឱ្យក្មាស ក្នុងសិក្ខានោះ ដោយប្រការនោះៗ ហើយសមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ មានសិក្ខាជាអានិសង្ស យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญุตฺตรํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ ธมฺมา เทสิตา สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ ธมฺมา เทสิตา สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถา ตถาสฺส เต ธมฺมา ปญฺญาย สมเวกฺขิตา โหนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺญุตฺตรํ โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះព្រហ្មចរិយធម៌ មានបញ្ញាជាកំពូល តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ធម៌ទាំងឡាយដែលតថាគតបានសម្តែងទុកដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសម្តែងធម៌ទាំងឡាយដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង ដោយប្រការណាៗ ធម៌ទាំងនោះ ក៏ជាធម៌ដែលភិក្ខុនោះបានពិចារណាឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញា ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ មានបញ្ញាជាកំពូល យ៉ាងនេះឯង।»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, วิมุตฺติสารํ โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ ธมฺมา เทสิตา สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย. ยถา ยถา, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ ธมฺมา เทสิตา สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ตถา ตถาสฺส เต ธมฺมา วิมุตฺติยา ผุสิตา โหนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, วิมุตฺติสารํ โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះព្រហ្មចរិយធម៌ មានវិមុត្តិជាខ្លឹម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ធម៌ទាំងឡាយដែលតថាគតបានសម្តែងទុកដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតសម្តែងធម៌ទាំងឡាយដល់សាវកទាំងឡាយ ដើម្បីសេចក្តីរលត់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង ដោយប្រការណាៗ ធម៌ទាំងនោះ ក៏ជាធម៌ដែលភិក្ខុនោះបានពាល់ត្រូវដោយវិមុត្តិ ដោយប្រការនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ មានវិមុត្តិជាខ្លឹម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, สตาธิปเตยฺยํ โหติ? ‘อิติ อปริปูรํ วา อาภิสมาจาริกํ สิกฺขํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา อาภิสมาจาริกํ สิกฺขํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามี’ติ – อชฺฌตฺตํเยว สติ สูปฏฺฐิตา โหติ. ‘อิติ อปริปูรํ วา อาทิพฺรหฺมจริยิกํ สิกฺขํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา อาทิพฺรหฺมจริยิกํ สิกฺขํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามี’ติ – อชฺฌตฺตํเยว สติ สูปฏฺฐิตา โหติ. ‘อิติ อสมเวกฺขิตํ วา ธมฺมํ ปญฺญาย สมเวกฺขิสฺสามิ, สมเวกฺขิตํ วา ธมฺมํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามี’ติ – อชฺฌตฺตํเยว สติ สูปฏฺฐิตา โหติ. ‘อิติ อผุสิตํ วา ธมฺมํ วิมุตฺติยา ผุสิสฺสามิ, ผุสิตํ วา ธมฺมํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามี’ติ – อชฺฌตฺตํเยว สติ สูปฏฺฐิตา โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, สตาธิปเตยฺยํ โหติ. ‘สิกฺขานิสํสมิทํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ ปญฺญุตฺตรํ วิมุตฺติสารํ สตาธิปเตยฺย’นฺติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ. ตติยํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះព្រហ្មចរិយធម៌ មានសតិជាធំ តើដូចម្តេច? សតិដែលភិក្ខុបានតម្កល់ទុកល្អហើយក្នុងខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញ នឹងបំពេញអាភិសមាចារិកសិក្ខាដែលមិនទាន់ពេញលេញឱ្យពេញលេញ ឬនឹងជួយទំនុកបម្រុងនូវអាភិសមាចារិកសិក្ខាដែលពេញលេញហើយនោះ ដោយបញ្ញាក្នុងទីនោះៗ»។ សតិដែលភិក្ខុបានតម្កល់ទុកល្អហើយក្នុងខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញ នឹងបំពេញអាទិព្រហ្មចរិយិកសិក្ខាដែលមិនទាន់ពេញលេញឱ្យពេញលេញ ឬនឹងជួយទំនុកបម្រុងនូវអាទិព្រហ្មចរិយិកសិក្ខាដែលពេញលេញហើយនោះ ដោយបញ្ញាក្នុងទីនោះៗ»។ សតិដែលភិក្ខុបានតម្កល់ទុកល្អហើយក្នុងខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញ នឹងពិចារណាធម៌ដែលមិនទាន់បានពិចារណាដោយបញ្ញា ឬនឹងជួយទំនុកបម្រុងនូវធម៌ដែលបានពិចារណាហើយនោះ ដោយបញ្ញាក្នុងទីនោះៗ»។ សតិដែលភិក្ខុបានតម្កល់ទុកល្អហើយក្នុងខ្លួនយ៉ាងនេះថា «អាត្មាអញ នឹងពាល់ត្រូវធម៌ដែលមិនទាន់បានពាល់ត្រូវដោយវិមុត្តិ ឬនឹងជួយទំនុកបម្រុងនូវធម៌ដែលបានពាល់ត្រូវហើយនោះ ដោយបញ្ញាក្នុងទីនោះៗ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌ មានសតិជាធំ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យណាដែលតថាគតបានពោលទុកមកហើយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្ត មានសិក្ខាជាអានិសង្ស មានបញ្ញាជាកំពូល មានវិមុត្តិជាខ្លឹម មានសតិជាធំ» នោះ គឺតថាគតពោលសំដៅយកសេចក្តីនេះឯង។» ចប់ ទី៣។

๔. เสยฺยาสุตฺตํ

៤. សេយ្យាសូត្រ

๒๔๖. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, เสยฺยา. กตมา จตสฺโส? เปตเสยฺยา, กามโภคิเสยฺยา, สีหเสยฺยา, ตถาคตเสยฺยา. กตมา [Pg.567] จ, ภิกฺขเว, เปตเสยฺยา? เยภุยฺเยน, ภิกฺขเว, เปตา อุตฺตานา เสนฺติ; อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, เปตเสยฺยา.

២៤៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដេកទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការដេករបស់ប្រេត ១ ការដេករបស់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម ១ ការដេករបស់សីហៈ ១ ការដេករបស់ព្រះតថាគត ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការដេករបស់ប្រេត តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយច្រើន ប្រេតទាំងឡាយ តែងដេកផ្ងារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការដេករបស់ប្រេត។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, กามโภคิเสยฺยา? เยภุยฺเยน, ภิกฺขเว, กามโภคี วาเมน ปสฺเสน เสนฺติ; อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กามโภคิเสยฺยา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការដេករបស់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយច្រើន ពួកបុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម តែងដេកផ្អៀងទៅខាងឆ្វេង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ការដេករបស់បុគ្គលអ្នកបរិភោគកាម។»

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สีหเสยฺยา? สีโห, ภิกฺขเว, มิคราชา ทกฺขิเณน ปสฺเสน เสยฺยํ กปฺเปติ, ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย, อนฺตรสตฺถิมฺหิ นงฺคุฏฺฐํ อนุปกฺขิปิตฺวา. โส ปฏิพุชฺฌิตฺวา ปุริมํ กายํ อพฺภุนฺนาเมตฺวา ปจฺฉิมํ กายํ อนุวิโลเกติ. สเจ, ภิกฺขเว, สีโห มิคราชา กิญฺจิ ปสฺสติ กายสฺส วิกฺขิตฺตํ วา วิสฏํ วา, เตน, ภิกฺขเว, สีโห มิคราชา อนตฺตมโน โหติ. สเจ ปน, ภิกฺขเว, สีโห มิคราชา น กิญฺจิ ปสฺสติ กายสฺส วิกฺขิตฺตํ วา วิสฏํ วา, เตน, ภิกฺขเว, สีโห มิคราชา อตฺตมโน โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีหเสยฺยา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសីហសេយ្យា (ការដេកបែបសីហៈ) នោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីហៈ ដែលជាស្តេចម្រឹគ តែងសម្រេចការដេកដោយចំហៀងខ្លួនខាងស្តាំ តម្រួតជើងលើជើង ដាក់កន្ទុយបញ្ចូលទៅក្នុងចន្លោះភ្លៅទាំងពីរ។ សីហៈនោះ លុះភ្ញាក់ឡើងហើយ តែងងើបកាយផ្នែកខាងមុខឡើង ហើយពិនិត្យមើលកាយផ្នែកខាងក្រោយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើសីហៈជាស្តេចម្រឹគ ឃើញកាយវិលវល់ ឬរាត់រាយទៅខ្លះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីហៈជាស្តេចម្រឹគ តែងមិនត្រេកអរដោយហេតុនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែបើសីហៈជាស្តេចម្រឹគ មិនឃើញកាយវិលវល់ ឬរាត់រាយទៅទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សីហៈជាស្តេចម្រឹគ តែងត្រេកអរដោយហេតុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សីហសេយ្យា។

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ตถาคตเสยฺยา? อิธ, ภิกฺขเว, ตถาคโต วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ตถาคตเสยฺยา. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส เสยฺยา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតថាគតសេយ្យា (ការដេកបែបតថាគត) នោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគតក្នុងលោកនេះ ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ...។ប។ ចូលកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា តថាគតសេយ្យា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះឯងជាសេយ្យា ៤ យ៉ាង។» (ចប់ ទី៤)។

๕. ถูปารหสุตฺตํ

៥. ធូបារហសូត្រ

๒๔๗. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ถูปารหา. กตเม จตฺตาโร? ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ถูปารโห, ปจฺเจกพุทฺโธ ถูปารโห, ตถาคตสาวโก ถูปารโห, ราชา จกฺกวตฺตี ถูปารโห – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ถูปารหา’’ติ. ปญฺจมํ.

២៤៧. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគួរដល់ស្តូបនេះមាន ៤ ពួក។ ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ គួរដល់ស្តូប ១ ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ គួរដល់ស្តូប ១ សាវ័ករបស់ព្រះតថាគត គួរដល់ស្តូប ១ ព្រះរាជាចក្រពត្តិ គួរដល់ស្តូប ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគួរដល់ស្តូប មាន ៤ ពួកនេះឯង។» (ចប់ ទី៥)។

๖. ปญฺญาวุทฺธิสุตฺตํ

៦. បញ្ញាវុឌ្ឍិសូត្រ

๒๔๘. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา ปญฺญาวุทฺธิยา สํวตฺตนฺติ. กตเม จตฺตาโร? สปฺปุริสสํเสโว, สทฺธมฺมสวนํ, โยนิโสมนสิกาโร, ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติ – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ธมฺมา ปญฺญาวุทฺธิยา สํวตฺตนฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

២៤៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចម្រើននៃបញ្ញា។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការសេពគប់សប្បុរស ១ ការស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ ១ ការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ (យោនិសោមនសិការ) ១ ការប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីចម្រើននៃបញ្ញា។» (ចប់ ទី៦)។

๗. พหุการสุตฺตํ

៧. ពហុការសូត្រ

๒๔๙. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.568], ภิกฺขเว, ธมฺมา มนุสฺสภูตสฺส พหุการา โหนฺติ. กตเม จตฺตาโร? สปฺปุริสสํเสโว, สทฺธมฺมสวนํ, โยนิโสมนสิกาโร, ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปตฺติ – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ธมฺมา มนุสฺสภูตสฺส พหุการา โหนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

២៤៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ តែងមានឧបការៈច្រើនដល់មនុស្សលោក។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការសេពគប់សប្បុរស ១ ការស្តាប់ព្រះសទ្ធម៌ ១ ការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ១ ការប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងមានឧបការៈច្រើនដល់មនុស្សលោក។» (ចប់ ទី៧)។

๘. ปฐมโวหารสุตฺตํ

៨. បឋមវោហារសូត្រ

๒๕๐. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อนริยโวหารา. กตเม จตฺตาโร? อทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต สุตวาทิตา, อมุเต มุตวาทิตา, อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อนริยโวหารา’’ติ. อฏฺฐมํ.

២៥០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារមិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល (អនរិយវោហារ) នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយថាបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឃើញ ១ ការនិយាយថាបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឮ ១ ការនិយាយថាបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានពាល់ត្រូវ ១ ការនិយាយថាបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានដឹង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារមិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី八)។

๙. ทุติยโวหารสุตฺตํ

៩. ទុតិយវោហារសូត្រ

๒๕๑. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อริยโวหารา. กตเม จตฺตาโร? อทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, อสุเต อสุตวาทิตา, อมุเต อมุตวาทิตา, อวิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อริยโวหารา’’ติ. นวมํ.

២៥១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារជារបស់អរិយបុគ្គល (អរិយវោហារ) នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយថាមិនបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឃើញ ១ ការនិយាយថាមិនបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានឮ ១ ការនិយាយថាមិនបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានពាល់ត្រូវ ១ ការនិយាយថាមិនបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនមិនបានដឹង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារជារបស់អរិយបុគ្គល មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី៩)។

๑๐. ตติยโวหารสุตฺตํ

១០. តតិយវោហារសូត្រ

๒๕๒. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อนริยโวหารา. กตเม จตฺตาโร? ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา, สุเต อสุตวาทิตา, มุเต อมุตวาทิตา, วิญฺญาเต อวิญฺญาตวาทิตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อนริยโวหารา’’ติ. ทสมํ.

២៥២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារមិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយថាមិនបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឃើញ ១ ការនិយាយថាមិនបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឮ ១ ការនិយាយថាមិនបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានពាល់ត្រូវ ១ ការនិយាយថាមិនបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានដឹង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារមិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី១០)។

๑๑. จตุตฺถโวหารสุตฺตํ

១១. ចតុត្ថវោហារសូត្រ

๒๕๓. ‘‘จตฺตาโรเม, ภิกฺขเว, อริยโวหารา. กตเม จตฺตาโร? ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐวาทิตา, สุเต สุตวาทิตา, มุเต มุตวาทิตา, วิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา – อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร อริยโวหารา’’ติ. เอกาทสมํ.

២៥៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារជារបស់អរិយបុគ្គល នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺការនិយាយថាបានឃើញ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឃើញ ១ ការនិយាយថាបានឮ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានឮ ១ ការនិយាយថាបានពាល់ត្រូវ ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានពាល់ត្រូវ ១ ការនិយាយថាបានដឹង ក្នុងរបស់ដែលខ្លួនបានដឹង ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វោហារជារបស់អរិយបុគ្គល មាន ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី១១)។

อาปตฺติภยวคฺโค ปญฺจโม.

អាបត្តិភយវគ្គ ទី៥ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

เภทอาปตฺติ [Pg.569] สิกฺขา จ, เสยฺยา ถูปารเหน จ;

ปญฺญาวุทฺธิ พหุการา, โวหารา จตุโร ฐิตาติ.

និយាយអំពីសង្ឃភេទ ១ អាបត្តិភ័យ ១ សិក្ខា ១ សេយ្យា ១ ធូបារហបុគ្គល ១ បញ្ញាវុឌ្ឍិធម៌ ១ ពហុការធម៌ ១ និងវោហារ ៤ យ៉ាងទៀត។

ปญฺจมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

បញ្ចមបណ្ណាសកៈ ចប់។

(๒๖) ๖. อภิญฺญาวคฺโค

(២៦) ៦. អភិញ្ញាវគ្គ

๑. อภิญฺญาสุตฺตํ

១. អភិញ្ញាសូត្រ

๒๕๔. ‘‘จตฺตาโรเม[Pg.570], ภิกฺขเว, ธมฺมา. กตเม จตฺตาโร? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ปริญฺเญยฺยา; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ปหาตพฺพา; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ภาเวตพฺพา; อตฺถิ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา สจฺฉิกาตพฺพา.

២៥៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរលះបង់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរចម្រើនដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក៏មាន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក៏មាន។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ปริญฺเญยฺยา? ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ปริญฺเญยฺยา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តើដូចម្តេច? គឺឧបាទានក្ខន្ធ ៥ យ៉ាង នេះហៅថា ធម៌ដែលគួរកំណត់ដឹងដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ปหาตพฺพา? อวิชฺชา จ ภวตณฺหา จ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ปหาตพฺพา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរលះបង់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តើដូចម្តេច? គឺអវិជ្ជា និងភវតណ្ហា នេះហៅថា ធម៌ដែលគួរលះបង់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ภาเวตพฺพา? สมโถ จ วิปสฺสนา จ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา ภาเวตพฺพา.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរចម្រើនដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តើដូចម្តេច? គឺសមថៈ និងវិបស្សនា នេះហៅថា ធម៌ដែលគួរចម្រើនដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา สจฺฉิกาตพฺพา? วิชฺชา จ วิมุตฺติ จ – อิเม วุจฺจนฺติ, ภิกฺขเว, ธมฺมา อภิญฺญา สจฺฉิกาตพฺพา. อิเม โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร ธมฺมา’’ติ. ปฐมํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង តើដូចម្តេច? គឺវិជ្ជា និងវិមុត្តិ នេះហៅថា ធម៌ដែលគួរធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី១)។

๒. ปริเยสนาสุตฺตํ

២. បរិយេសនាសូត្រ

๒๕๕. ‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, อนริยปริเยสนา. กตมา จตสฺโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา ชราธมฺโม สมาโน ชราธมฺมํเยว ปริเยสติ; อตฺตนา พฺยาธิธมฺโม สมาโน พฺยาธิธมฺมํเยว ปริเยสติ; อตฺตนา มรณธมฺโม สมาโน มรณธมฺมํเยว ปริเยสติ; อตฺตนา สํกิเลสธมฺโม สมาโน สํกิเลสธมฺมํเยว ปริเยสติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส อนริยปริเยสนา.

២៥៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការស្វែងរកមិនមែនជារបស់អរិយបុគ្គល (អនរិយបរិយេសនា) នេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីគ្រាំគ្រាជាធម្មតា តែងស្វែងរកតែរបស់ដែលមានសេចក្តីគ្រាំគ្រាជាធម្មតាប៉ុណ្ណោះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីឈឺចាប់ជាធម្មតា តែងស្វែងរកតែរបស់ដែលមានសេចក្តីឈឺចាប់ជាធម្មតាប៉ុណ្ណោះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា តែងស្វែងរកតែរបស់ដែលមានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតាប៉ុណ្ណោះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីសៅហ្មងជាធម្មតា តែងស្វែងរកតែរបស់ដែលមានសេចក្តីសៅហ្មងជាធម្មតាប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាអនរិយបរិយេសនា ៤ យ៉ាង។

‘‘จตสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, อริยปริเยสนา. กตมา จตสฺโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อตฺตนา ชราธมฺโม สมาโน ชราธมฺเม อาทีนวํ วิทิตฺวา อชรํ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ นิพฺพานํ ปริเยสติ; อตฺตนา พฺยาธิธมฺโม สมาโน พฺยาธิธมฺเม อาทีนวํ วิทิตฺวา อพฺยาธึ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ [Pg.571] นิพฺพานํ ปริเยสติ; อตฺตนา มรณธมฺโม สมาโน มรณธมฺเม อาทีนวํ วิทิตฺวา อมตํ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ นิพฺพานํ ปริเยสติ; อตฺตนา สํกิเลสธมฺโม สมาโน สํกิเลสธมฺเม อาทีนวํ วิทิตฺวา อสํกิลิฏฺฐํ อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ นิพฺพานํ ปริเยสติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, จตสฺโส อริยปริเยสนา’’ติ. ทุติยํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការស្វែងរកជារបស់អរិយបុគ្គល (អរិយបរិយេសនា) ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីគ្រាំគ្រាជាធម្មតា លុះដឹងច្បាស់នូវទោសក្នុងរបស់ដែលមានសេចក្តីគ្រាំគ្រាជាធម្មតាហើយ តែងស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាន ដែលមិនមានសេចក្តីគ្រាំគ្រា ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីឈឺចាប់ជាធម្មតា លុះដឹងច្បាស់នូវទោសក្នុងរបស់ដែលមានសេចក្តីឈឺចាប់ជាធម្មតាហើយ តែងស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាន ដែលមិនមានសេចក្តីឈឺចាប់ ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា លុះដឹងច្បាស់នូវទោសក្នុងរបស់ដែលមានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតាហើយ តែងស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាន ដែលមិនមានសេចក្តីស្លាប់ ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ខ្លួនឯងជាអ្នកមានសេចក្តីសៅហ្មងជាធម្មតា លុះដឹងច្បាស់នូវទោសក្នុងរបស់ដែលមានសេចក្តីសៅហ្មងជាធម្មតាហើយ តែងស្វែងរកនូវព្រះនិព្វាន ដែលមិនមានសេចក្តីសៅហ្មង ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាអរិយបរិយេសនា ៤ យ៉ាង។» (ចប់ ទី២)។

๓. สงฺคหวตฺถุสุตฺตํ

៣. សង្គហវត្ថុសូត្រ

๒๕๖. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สงฺคหวตฺถูนิ. กตมานิ จตฺตาริ? ทานํ, เปยฺยวชฺชํ, อตฺถจริยา, สมานตฺตตา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ สงฺคหวตฺถูนี’’ติ.

២៥៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្គហវត្ថុ (ធម៌ជាគ្រឿងសង្គ្រោះ) ទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺទាន (ការឲ្យ) ១ បេយ្យវជ្ជៈ (វាចាជាទីស្រឡាញ់) ១ អត្ថចរិយា (ការប្រព្រឹត្តជាប្រយោជន៍) ១ សមានត្តតា (ការតាំងខ្លួនស្មើ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្គហវត្ថុ ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

๔. มาลุกฺยปุตฺตสุตฺตํ

៤. មាលុក្យបុត្តសូត្រ

๒๕๗. อถ โข อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

២៥៧. គ្រានោះឯង ព្រះមាលុក្យបុត្តដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមាលុក្យបុត្តដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖

‘‘สาธุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ เทเสตุ, ยมหํ ภควโต ธมฺมํ สุตฺวา เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหเรยฺย’’นฺติ. ‘‘เอตฺถ อิทานิ, มาลุกฺยปุตฺต, กึ ทหเร ภิกฺขู วกฺขาม; ยตฺร หิ นาม ตฺวํ ชิณฺโณ วุทฺโธ มหลฺลโก ตถาคตสฺส สํขิตฺเตน โอวาทํ ยาจสี’’ติ! ‘‘เทเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สํขิตฺเตน ธมฺมํ; เทเสตุ สุคโต สํขิตฺเตน ธมฺมํ. อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชาเนยฺยํ; อปฺเปว นามาหํ ภควโต ภาสิตสฺส ทายาโท อสฺส’’นฺติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ទៅនៅក្នុងទីស្ងាត់ម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វានចុះ។» ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលមាលុក្យបុត្ត ចុះក្នុងកាលឥឡូវនេះ តើយើងនឹងត្រូវនិយាយយ៉ាងណា ចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយដែលនៅក្មេងៗ ព្រោះសូម្បីតែអ្នកដែលចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើនហើយ ក៏នៅតែសូមឱវាទដោយសង្ខេបអំពីតថាគតដែរ!»។ ព្រះមាលុក្យបុត្តក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះសុគត សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ធ្វើម្តេចឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងយល់សេចក្តីនៃព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើម្តេចឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងបានជាអ្នកទទួលមរតកនៃព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។»

‘‘จตฺตาโรเม, มาลุกฺยปุตฺต, ตณฺหุปฺปาทา ยตฺถ ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. กตเม จตฺตาโร? จีวรเหตุ วา, มาลุกฺยปุตฺต, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. ปิณฺฑปาตเหตุ วา, มาลุกฺยปุตฺต, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. เสนาสนเหตุ วา, มาลุกฺยปุตฺต, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. อิติภวาภวเหตุ วา, มาลุกฺยปุตฺต, ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. อิเม โข, มาลุกฺยปุตฺต, จตฺตาโร ตณฺหุปฺปาทา ยตฺถ ภิกฺขุโน ตณฺหา อุปฺปชฺชมานา อุปฺปชฺชติ. ยโต โข, มาลุกฺยปุตฺต[Pg.572], ภิกฺขุโน ตณฺหา ปหีนา โหติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา, อยํ วุจฺจติ, มาลุกฺยปุตฺต, ‘ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสา’’’ติ.

«ម្នាលមាលុក្យបុត្ត ហេតុជាទីកើតឡើងនៃតណ្ហា (តណ្ហុប្បាទៈ) របស់ភិក្ខុនេះមាន ៤ យ៉ាង ដែលកាលបើកើតឡើង តែងកើតឡើងក្នុងហេតុទាំងនេះ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលមាលុក្យបុត្ត តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែចីវរខ្លះ ម្នាលមាលុក្យបុត្ត តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែបិណ្ឌបាតខ្លះ ម្នាលមាលុក្យបុត្ត តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែសេនាសនៈខ្លះ ម្នាលមាលុក្យបុត្ត តណ្ហាកាលកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងព្រោះហេតុតែសេចក្តីចម្រើន និងមិនចម្រើន (ភវាភវៈ ឬគ្រឿងបរិក្ខារជាថ្នាំកែរោគ) ខ្លះ។ ម្នាលមាលុក្យបុត្ត ហេតុជាទីកើតឡើងនៃតណ្ហា ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលកាលបើកើតឡើងដល់ភិក្ខុ តែងកើតឡើងក្នុងហេតុទាំងនេះ។ ម្នាលមាលុក្យបុត្ត ក្នុងកាលណា តណ្ហាដែលភិក្ខុលះបង់បានហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតក្ដិល ឲ្យលែងមានបែបភាព មិនឲ្យកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា ម្នាលមាលុក្យបុត្ត ភិក្ខុនេះទើបហៅថា បានកាត់ផ្តាច់តណ្ហាបានហើយ បានរំលាយសញ្ញោជនៈបានហើយ បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ព្រោះបានលះបង់មានះដោយប្រពៃ។»

อถ โข อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา มาลุกฺยปุตฺโต อรหตํ อโหสีติ. จตุตฺถํ.

គ្រានោះឯង ព្រះមាលុក្យបុត្តដ៏មានអាយុ កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទូន្មានដោយឱវាទនេះហើយ ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចចៀសចេញទៅ។ លំដាប់នោះ ព្រះមាលុក្យបុត្តដ៏មានអាយុ ទៅនៅក្នុងទីស្ងាត់ម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយអរហត្តផល ដែលជាគុណធម៌ដ៏ប្រសើរ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីជាយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ព្រះមាលុក្យបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ (ចប់ ទី៤)។

๕. กุลสุตฺตํ

៥. កុលសូត្រ

๒๕๘. ‘‘ยานิ กานิจิ, ภิกฺขเว, กุลานิ โภเคสุ มหตฺตํ ปตฺตานิ น จิรฏฺฐิติกานิ ภวนฺติ, สพฺพานิ ตานิ จตูหิ ฐาเนหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน. กตเมหิ จตูหิ? นฏฺฐํ น คเวสนฺติ, ชิณฺณํ น ปฏิสงฺขโรนฺติ, อปริมิตปานโภชนา โหนฺติ, ทุสฺสีลํ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อาธิปจฺเจ ฐเปนฺติ. ยานิ กานิจิ, ภิกฺขเว, กุลานิ โภเคสุ มหตฺตํ ปตฺตานิ น จิรฏฺฐิติกานิ ภวนฺติ, สพฺพานิ ตานิ อิเมหิ จตูหิ ฐาเนหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน.

២៥៨. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាមួយ ដែលដល់នូវសេចក្តីចម្រើនធំធាត់ក្នុងភោគសម្បត្តិហើយ តែមិនស្ថិតស្ថេរនៅបានយូរអង្វែង ត្រកូលទាំងអស់នោះ តែងមិនស្ថិតស្ថេរនៅបានយូរ ដោយហេតុ ៤ យ៉ាង ឬដោយហេតុណាមួយ ក្នុងហេតុទាំងនោះ។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺមិនស្វែងរករបស់ដែលបាត់បង់ទៅ ១ មិនជួសជុលរបស់ដែលចាស់ទ្រុឌទ្រោម ១ ជាអ្នកបរិភោគគ្រឿងផឹកគ្រឿងបរិភោគហួសប្រមាណ ១ តែងតាំងស្ត្រី ឬបុរសទ្រុស្តសីល ឲ្យធ្វើជាធំ (ជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាមួយ ដែលដល់នូវសេចក្តីចម្រើនធំធាត់ក្នុងភោគសម្បត្តិហើយ តែមិនស្ថិតស្ថេរនៅបានយូរអង្វែង ត្រកូលទាំងអស់នោះ តែងមិនស្ថិតស្ថេរនៅបានយូរ ដោយហេតុ ៤ យ៉ាងនេះ ឬដោយហេតុណាមួយ ក្នុងហេតុទាំងនោះ។»

‘‘ยานิ กานิจิ, ภิกฺขเว, กุลานิ โภเคสุ มหตฺตํ ปตฺตานิ จิรฏฺฐิติกานิ ภวนฺติ, สพฺพานิ ตานิ จตูหิ ฐาเนหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรน. กตเมหิ จตูหิ? นฏฺฐํ คเวสนฺติ, ชิณฺณํ ปฏิสงฺขโรนฺติ, ปริมิตปานโภชนา โหนฺติ, สีลวนฺตํ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อาธิปจฺเจ ฐเปนฺติ. ยานิ กานิจิ, ภิกฺขเว, กุลานิ โภเคสุ มหตฺตํ ปตฺตานิ จิรฏฺฐิติกานิ ภวนฺติ, สพฺพานิ ตานิ อิเมหิ จตูหิ ฐาเนหิ, เอเตสํ วา อญฺญตเรนา’’ติ. ปญฺจมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាមួយដែលដល់នូវភាពជាធំក្នុងភោគសម្បត្តិ ហើយឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង ត្រកូលទាំងអស់នោះ តែងឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង ដោយហេតុ ៤ យ៉ាង ឬដោយហេតុណាមួយក្នុងហេតុទាំង ៤ យ៉ាងនោះ។ ហេតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺស្វែងរកទ្រព្យដែលវិនាសបាត់បង់ទៅ ១ ជួសជុលថែទាំទ្រព្យដែលចាស់ទ្រុឌទ្រោម ១ ដឹងប្រមាណក្នុងការស៊ីចុក (បរិភោគអាហារ និងទឹក) ១ តែងតាំងស្ត្រី ឬបុរសដែលមានសីលធម៌ ឲ្យធ្វើជាធំ (ជាអ្នកគ្រប់គ្រងភោគទ្រព្យ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលណាមួយដែលដល់នូវភាពជាធំក្នុងភោគសម្បត្តិ ហើយឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង ត្រកូលទាំងអស់នោះ តែងឋិតថេរនៅបានយូរអង្វែង ដោយហេតុ ៤ យ៉ាងនេះ ឬដោយហេតុណាមួយក្នុងហេតុទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី៥)

๖. ปฐมอาชานียสุตฺตํ

៦. បឋមអាជានីយសូត្រ

๒๕๙. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ [Pg.573] คจฺฉติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ.

២៥៩. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានីយដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ សេះអាជានីយដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ជាសេះបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្លាំងផង បរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំ (រូបរាងសមសួន) ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានីយដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ក៏ដូច្នោះដែរ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ (គុណសម្បត្តិ) ផង បរិបូណ៌ដោយកម្លាំង (សេចក្តីព្យាយាម) ផង បរិបូណ៌ដោយល្បឿន (ប្រាជ្ញា) ផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំ (លាភសក្ការៈក្នុងបច្ច័យ ៤) ផង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្លាំង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធ ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យពេញបរិបូណ៌ ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ចុះនូវធុរៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្លាំង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាទុក្ខ»... ដឹងច្បាស់តាមពិតថា «នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកមានលាភ តែងបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។» (ចប់ ទី៦)

๗. ทุติยอาชานียสุตฺตํ

៧. ទុតិយអាជានីយសូត្រ

๒๖๐. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ [Pg.574] คจฺฉติ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ, พลสมฺปนฺโน จ, ชวสมฺปนฺโน จ, อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขํ คจฺฉติ.

២៦០. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានីយដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។ អង្គ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ សេះអាជានីយដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ជាសេះបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្លាំងផង បរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេះអាជានីយដ៏ល្អរបស់ព្រះរាជា ប្រកបដោយអង្គ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាសេះគួរដល់ព្រះរាជា ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់ព្រះរាជា រាប់ថាជាអង្គរបស់ព្រះរាជាពិតប្រាកដ។»

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ, พลสมฺปนฺโน จ, ชวสมฺปนฺโน จ, อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង ក៏ដូច្នោះដែរ តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរផង បរិបូណ៌ដោយកម្លាំងផង បរិបូណ៌ដោយល្បឿនផង បរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំផង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកមានសីល... សមាទានសិក្សាក្នុងសិក្ខាបទទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្លាំង តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមប្រារព្ធ ដើម្បីលះបង់នូវអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីញ៉ាំងកុសលធម៌ទាំងឡាយឲ្យពេញបរិបូណ៌ ជាអ្នកមានកម្លាំង មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងមាំមួន មិនដាក់ចុះនូវធុរៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្លាំង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយល្បឿន យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน โหติ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុជាអ្នកមានលាភ តែងបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយកម្ពស់ និងទំហំ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកបូជា... ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរលើសលប់របស់លោក។» (ចប់ ទី៧)

๘. พลสุตฺตํ

៨. ពលសូត្រ

๒๖๑. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? วีริยพลํ, สติพลํ, สมาธิพลํ, ปญฺญาพลํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

២៦១. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំង (ពលៈ) ទាំងឡាយនេះ មាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺវីរិយពលៈ (កម្លាំងគឺសេចក្តីព្យាយាម) ១ សតិពលៈ (កម្លាំងគឺសតិ) ១ សមាធិពលៈ (កម្លាំងគឺសមាធិ) ១ បញ្ញាពលៈ (កម្លាំងគឺបញ្ញា) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កម្លាំងទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង។» (ចប់ ទី៨)

๙. อรญฺญสุตฺตํ

៩. អរញ្ញសូត្រ

๒๖๒. ‘‘จตูหิ[Pg.575], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นาลํ อรญฺญวนปฺปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. กตเมหิ จตูหิ? กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน, ทุปฺปญฺโญ โหติ ชโฬ เอลมูโค – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นาลํ อรญฺญวนปฺปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ.

២៦២. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង មិនគួរនឹងសេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំឡើយ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយកាមវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងកាម) ១ ព្យាបាទវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងការព្យាបាទ) ១ វិហឹសាវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងការបៀតបៀន) ១ ជាអ្នកឥតប្រាជ្ញា ល្ងង់ខ្លៅ គរថ្លង់ (ដូចជាមនុស្សគរ) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង មិនគួរនឹងសេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំឡើយ។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อรญฺญวนปฺปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุํ. กตเมหิ จตูหิ? เนกฺขมฺมวิตกฺเกน, อพฺยาปาทวิตกฺเกน, อวิหึสาวิตกฺเกน, ปญฺญวา โหติ อชโฬ อเนลมูโค – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อลํ อรญฺญวนปฺปตฺถานิ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวิตุ’’นฺติ. นวมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង គួរនឹងសេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំបាន។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយនេក្ខម្មវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងការចេញចាកកាម) ១ អព្យាបាទវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងការមិនព្យាបាទ) ១ អវិហឹសាវិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងការមិនបៀតបៀន) ១ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនល្ងង់ខ្លៅ មិនគរថ្លង់ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង គួរនឹងសេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺព្រៃតូច និងព្រៃធំបាន។» (ចប់ ទី៩)

๑๐. กมฺมสุตฺตํ

១០. កម្មសូត្រ

๒๖๓. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน, สาวชฺชาย ทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

២៦៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែរក្សាខ្លួនឲ្យមានគុណធម៌ដាច់ដោច ខ្ទេចខ្ទី ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតនូវអកុសលដ៏ច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយកម្មដែលមានទោស ១ វចីកម្មដែលមានទោស ១ មនោកម្មដែលមានទោស ១ មិច្ឆាទិដ្ឋិ (ការយល់ឃើញដែលមានទោស) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែរក្សាខ្លួនឲ្យមានគុណធម៌ដាច់ដោច ខ្ទេចខ្ទី ជាអ្នកមានទោសផង ត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតនូវអកុសលដ៏ច្រើនផង។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ จตูหิ? อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน, อนวชฺชาย ทิฏฺฐิยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. ทสมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯអ្នកប្រាជ្ញ ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែរក្សាខ្លួនមិនឲ្យមានគុណធម៌ដាច់ដោច មិនឲ្យខ្ទេចខ្ទី ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតនូវបុណ្យដ៏ច្រើនផង។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាយកម្មដែលមិនមានទោស ១ វចីកម្មដែលមិនមានទោស ១ មនោកម្មដែលមិនមានទោស ១ សម្មាទិដ្ឋិ (ការយល់ឃើញដែលមិនមានទោស) ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកប្រាជ្ញ ឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស ប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែរក្សាខ្លួនមិនឲ្យមានគុណធម៌ដាច់ដោច មិនឲ្យខ្ទេចខ្ទី ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនត្រូវអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយតិះដៀលផង ទាំងបង្កើតនូវបុណ្យដ៏ច្រើនផង។» (ចប់ ទី១០)

อภิญฺญาวคฺโค ฉฏฺโฐ.

អភិញ្ញាវគ្គ ទី៦ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

อภิญฺญา [Pg.576] ปริเยสนา, สงฺคหํ มาลุกฺยปุตฺโต;

กุลํ ทฺเว จ อาชานียา, พลํ อรญฺญกมฺมุนาติ.

និយាយអំពីអភិញ្ញា ១ បរិយេសនា ១ សង្គហវត្ថុ ១ មាលុក្យបុត្ត ១ ត្រកូល ១ សេះអាជានីយ ២ លើក ១ ពលៈ ១ អរញ្ញ ១ កម្ម ១។

(๒๗) ๗. กมฺมปถวคฺโค

(២៧) ៧. កម្មបថវគ្គ

๑. ปาณาติปาตีสุตฺตํ

១. បាណាតិបាតីសូត្រ

๒๖๔. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ, ปาณาติปาเต จ สมนุญฺโญ โหติ, ปาณาติปาตสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

២៦៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺខ្លួនឯងជាអ្នកសម្លាប់សត្វ ១ ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់សត្វ ១ ត្រេកអរក្នុងការសម្លាប់សត្វ ១ ពោលសរសើរគុណនៃការសម្លាប់សត្វ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។»

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ จตูหิ? อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ, ปาณาติปาตา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, ปาณาติปาตา เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปฐมํ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ ត្រេកអរក្នុងការវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១ ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងតែទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅតម្កល់ទុក។» (ចប់ ទី១)

๒. อทินฺนาทายีสุตฺตํ

២. អទិន្នាទាយីសូត្រ

๒๖๕. ‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ จตูหิ? อตฺตนา จ อทินฺนาทายี โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทาเน สมาทเปติ, อทินฺนาทาเน จ สมนุญฺโญ โหติ, อทินฺนาทานสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป….

២៦៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាង តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរក ដូចជាគេនាំយកទៅទម្លាក់ចុះ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺខ្លួនឯងជាអ្នកកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ (លួចទ្រព្យគេ) ១ ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ត្រេកអរក្នុងការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ពោលសរសើរគុណនៃការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ...»

‘‘อตฺตนา จ อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ, อทินฺนาทานา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, อทินฺนาทานา เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว…เป…. ทุติยํ.

«គឺខ្លួនឯងជាអ្នកវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ត្រេកអរក្នុងការវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១ ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ...» (ចប់ ទី២)

๓. มิจฺฉาจารีสุตฺตํ

៣. មិច្ឆាចារីសូត្រ

๒๖๖. … อตฺตนา [Pg.577] จ กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจาเร สมาทเปติ, กาเมสุมิจฺฉาจาเร จ สมนุญฺโญ โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป….

២៦៦. «... គឺខ្លួនឯងជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ ដឹកនាំអ្នកដទៃឲ្យប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ ត្រេកអរក្នុងការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១ ពោលសរសើរគុណនៃការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះ...»

อตฺตนา จ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป…. ตติยํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ឲ្យវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារផង ពេញចិត្តនឹងការវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារផង ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកកាមេសុមិច្ឆាចារផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ...។ ទី៣។

๔. มุสาวาทีสุตฺตํ

៤. មុសាវ៉ាទីសូត្រ

๒๖๗. … อตฺตนา จ มุสาวาที โหติ, ปรญฺจ มุสาวาเท สมาทเปติ, มุสาวาเท จ สมนุญฺโญ โหติ, มุสาวาทสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป….

២៦៧. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកនិយាយមុសា ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងការនិយាយមុសាផង ពេញចិត្តនឹងការនិយាយមុសាផង ពោលសរសើរគុណនៃការនិយាយមុសាផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ...។

อตฺตนา จ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ, มุสาวาทา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, มุสาวาทา เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ…เป…. จตุตฺถํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកវៀរចាកមុសាវាទ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ឲ្យវៀរចាកមុសាវាទផង ពេញចិត្តនឹងការវៀរចាកមុសាវាទផង ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកមុសាវាទផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ... ទី៤។

๕. ปิสุณวาจาสุตฺตํ

៥. បិសុណវាចាសូត្រ

๒๖๘. … อตฺตนา จ ปิสุณวาโจ โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย สมาทเปติ, ปิสุณาย วาจาย จ สมนุญฺโญ โหติ, ปิสุณาย วาจาย จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ…เป….

២៦៨. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកនិយាយញុះញង់ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងការនិយាយញុះញង់ផង ពេញចិត្តនឹងការនិយាយញុះញង់ផង ពោលសរសើរគុណនៃការនិយាយញុះញង់ផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ...។

อตฺตนา จ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ, ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ…เป…. ปญฺจมํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកវៀរចាកវាចាញុះញង់ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ឲ្យវៀរចាកវាចាញុះញង់ផង ពេញចិត្តនឹងការវៀរចាកវាចាញុះញង់ផង ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកវាចាញុះញង់ផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ... ទី៥។

๖. ผรุสวาจาสุตฺตํ

៦. ផរុសវាចាសូត្រ

๒๖๙. … อตฺตนา จ ผรุสวาโจ โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย สมาทเปติ, ผรุสาย วาจาย จ สมนุญฺโญ โหติ, ผรุสาย วาจาย จ วณฺณํ ภาสติ…เป….

២៦៩. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង ពេញចិត្តនឹងការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង ពោលសរសើរគុណនៃការនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកផង...។

อตฺตนา [Pg.578] จ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ, ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป…. ฉฏฺฐํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកវៀរចាកវាចាទ្រគោះបោះបោក ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ឲ្យវៀរចាកវាចាទ្រគោះបោះបោកផង ពេញចិត្តនឹងការវៀរចាកវាចាទ្រគោះបោះបោកផង ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកវាចាទ្រគោះបោះបោកផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ... ទី៦។

๗. สมฺผปฺปลาปสุตฺตํ

៧. សម្ផប្បលាបសូត្រ

๒๗๐. … อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปี โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาเป สมาทเปติ, สมฺผปฺปลาเป จ สมนุญฺโญ โหติ, สมฺผปฺปลาปสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ…เป….

២៧០. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ពេញចិត្តនឹងការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ពោលសរសើរគុណនៃការនិយាយពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ...។

อตฺตนา [Pg.579] จ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา สมาทเปติ, สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว…เป…. สตฺตมํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកវៀរចាកវាចារោយរាយឥតប្រយោជន៍ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ឲ្យវៀរចាកវាចារោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ពេញចិត្តនឹងការវៀរចាកវាចារោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ពោលសរសើរគុណនៃការវៀរចាកវាចារោយរាយឥតប្រយោជន៍ផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ... ទី៧។

๘. อภิชฺฌาลุสุตฺตํ

៨. អភិជ្ឈាលុសូត្រ

๒๗๑. … อตฺตนา จ อภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อภิชฺฌาย สมาทเปติ, อภิชฺฌาย จ สมนุญฺโญ โหติ, อภิชฺฌาย จ วณฺณํ ภาสติ…เป….

២៧១. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកមានអភិជ្ឈាច្រើន ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងអភិជ្ឈាផង ពេញចិត្តនឹងអភិជ្ឈាផង ពោលសរសើរគុណនៃអភិជ្ឈាផង...។

‘‘อตฺตนา จ อนภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อนภิชฺฌาย สมาทเปติ, อนภิชฺฌาย จ สมนุญฺโญ โหติ, อนภิชฺฌาย จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป…. อฏฺฐมํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកមិនមានអភិជ្ឈាច្រើន ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងអនភិជ្ឈាផង ពេញចិត្តនឹងអនភិជ្ឈាផង ពោលសរសើរគុណនៃអនភិជ្ឈាផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ... ទី៨។

๙. พฺยาปนฺนจิตฺตสุตฺตํ

៩. ព្យាបន្នចិត្តសូត្រ

๒๗๒. … อตฺตนา จ พฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ พฺยาปาเท สมาทเปติ, พฺยาปาเท จ สมนุญฺโญ โหติ, พฺยาปาทสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ…เป….

២៧២. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកមានចិត្តព្យាបាទ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងព្យាបាទផង ពេញចិត្តនឹងព្យាបាទផង ពោលសរសើរគុណនៃព្យាបាទផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ...។

อตฺตนา จ อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ อพฺยาปาเท สมาทเปติ, อพฺยาปาเท จ สมนุญฺโญ โหติ, อพฺยาปาทสฺส จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข…เป…. นวมํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកមានចិត្តមិនព្យាបាទ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងអព្យាបាទផង ពេញចិត្តនឹងអព្យាបាទផង ពោលសរសើរគុណនៃអព្យាបាទផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ... ទី៩។

๑๐. มิจฺฉาทิฏฺฐิสุตฺตํ

១០. មិច្ឆាទិដ្ឋិសូត្រ

๒๗๓. … อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ…เป….

២៧៣. ...ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ពេញចិត្តនឹងមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ពោលសរសើរគុណនៃមិច្ឆាទិដ្ឋិផង ដោយធម៌ទាំងឡាយ...។

อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ, สมฺมาทิฏฺฐิยา จ สมนุญฺโญ โหติ, สมฺมาทิฏฺฐิยา จ วณฺณํ ภาสติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเคติ. ทสมํ.

ខ្លួនឯងផង ជាអ្នកមានសម្មាទិដ្ឋិ ទាំងបបួលអ្នកដទៃ ក្នុងសម្មាទិដ្ឋិផង ពេញចិត្តនឹងសម្មាទិដ្ឋិផង ពោលសរសើរគុណនៃសម្មាទិដ្ឋិផង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ ដូចជាគេនាំយកទៅដាក់ចុះ។ ទី១០។

กมฺมปถวคฺโค สตฺตโม.

កម្មបថវគ្គ ទី៧ ចប់។

(๒๘) ๘. ราคเปยฺยาลํ

(២៨) ៨. រាគបេយ្យាល

๑. สติปฏฺฐานสุตฺตํ

១. សតិបដ្ឋានសូត្រ

๒๗๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

២៧៤. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ពិចារណាឃើញកាយក្នុងកាយ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញបាន... ក្នុងវេទនាទាំងឡាយ... ក្នុងចិត្ត... ពិចារណាឃើញធម៌ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ មានព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកិលេស មានសម្បជញ្ញៈ មានសតិ កំចាត់បង់អភិជ្ឈានិងទោមនស្សក្នុងលោកចេញបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។ ទី១។

๒. สมฺมปฺปธานสุตฺตํ

២. សម្មប្បធានសូត្រ

๒๗๕. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย…เป… อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย…เป… อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทุติยํ.

២៧៥. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក ដើម្បីមិនឲ្យអកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើត មិនឲ្យកើតឡើងបាន ១ ដើម្បីលះបង់អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយ... ដើម្បីឲ្យកុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើត កើតឡើង... ដើម្បីភាពឋិតថេរ មិនសាបសូន្យ ដើម្បីចម្រើនក្រៃលែង ធំទូលាយ ចម្រើនពេញបរិបូណ៌ នូវកុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយ ញ៉ាំងឆន្ទៈឲ្យកើត ព្យាយាម ប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ផ្គងចិត្ត តាំងចិត្តទុក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។ ទី២។

๓. อิทฺธิปาทสุตฺตํ

៣. ឥទ្ធិបាទសូត្រ

๒๗๖. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ; วีริยสมาธิ…เป… จิตฺตสมาธิ…เป… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ [Pg.580] ภาเวติ. ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ตติยํ.

២៧៦. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ។ ធម៌ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយឆន្ទសមាធិនិងបធានសង្ខារ ១ ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយវីរិយសមាធិ... ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយចិត្តសមាធិ... ចម្រើនឥទ្ធិបាទដែលប្រកបដោយវីមំសាសមាធិនិងបធានសង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវរាគៈ»។ ទី៣។

๔-๓๐. ปริญฺญาทิสุตฺตานิ

៤-៣០. បរិញ្ញាទិសូត្រ

๒๗๗-๓๐๓. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย … วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา…เป…. ตึสติมํ.

២៧៧-៣០៣. «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ ៤ យ៉ាង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីសាបសូន្យ... ដើម្បីវិនាស... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវរាគៈ...។ ទី៣០។

๓๑-๕๑๐. โทสอภิญฺญาทิสุตฺตานิ

៣១-៥១០. ទោសអភិញ្ញាទិសូត្រ

๓๐๔-๗๘๓. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม จตฺตาโร ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสุตฺตรปญฺจสติมํ.

៣០៤-៧៨៣. «ដើម្បីដឹងច្បាស់... ដើម្បីកំណត់ដឹង... ដើម្បីអស់ទៅ... ដើម្បីលះបង់... ដើម្បីសាបសូន្យ... ដើម្បីវិនាស... ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក... ដើម្បីរលត់... ដើម្បីលះចោល... ដើម្បីរលាស់ចោលនូវទោសៈ... នូវមោហៈ... នូវកោធៈ (សេចក្តីក្រោធ)... នូវឧបនាហៈ (ការចងគំនុំ)... នូវមក្ខៈ (ការលុបគុណ)... នូវបឡាសៈ (ការវាយឫកស្មើ)... នូវឥស្សា (សេចក្តីច្រណែន)... នូវមច្ឆរិយៈ (សេចក្តីកំណាញ់)... នូវមាយា (ការលាក់ពុត)... នូវសាថេយ្យៈ (សេចក្តីអួតអាង)... នូវថម្ភៈ (សេចក្តីរឹងត្អឹង)... នូវសារម្ភៈ (ការវាទៈប្រណាំងប្រជែង)... នូវមានៈ (សេចក្តីប្រកាន់)... នូវអតិមានៈ (សេចក្តីមើលងាយគេ)... នូវមទៈ (សេចក្តីស្រវឹង)... នូវបមាទៈ (សេចក្តីប្រមាទ) ធម៌ ៤ យ៉ាងនេះឯង ភិក្ខុគប្បីចម្រើន»។ ទី៥១០។

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

រាគបេយ្យាល ចប់។

จตุกฺกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

ចតុក្កនិបាតបាឡិ ចប់។