. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

องฺคุตฺตรนิกาโย

Kinh Tăng Chi Bộ

ติกนิปาตปาฬิ

Phẩm Ba Pháp

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

Năm Mươi Kinh Đầu Tiên

๑. พาลวคฺโค

1. Phẩm Người Ngu

๑. ภยสุตฺตํ

1. Kinh Sợ Hãi

๑. เอวํ [Pg.99] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต ’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

‘‘ยานิ กานิจิ, ภิกฺขเว, ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ สพฺพานิ ตานิ พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปทฺทวา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปสคฺคา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นฬาคารา วา ติณาคารา วา อคฺคิ มุตฺโต กูฏาคารานิปิ ฑหติ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตานิ นิวาตานิ ผุสิตคฺคฬานิ ปิหิตวาตปานานิ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยานิ กานิจิ ภยานิ อุปฺปชฺชนฺติ สพฺพานิ ตานิ พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปทฺทวา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต. เย เกจิ อุปสคฺคา อุปฺปชฺชนฺติ สพฺเพ เต พาลโต อุปฺปชฺชนฺติ, โน ปณฺฑิตโต.

1. “Này các Tỳ khưu, bất cứ những sợ hãi nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ người ngu, không phải từ người trí. Bất cứ những tai họa nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ người ngu, không phải từ người trí. Bất cứ những hiểm nguy nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ người ngu, không phải từ người trí. Này các Tỳ khưu, ví như ngọn lửa phát ra từ một ngôi nhà lợp bằng sậy hay một ngôi nhà lợp bằng cỏ, nó cũng đốt cháy luôn cả những ngôi nhà có nóc nhọn, được trát vữa trong ngoài, kín gió, cài then, đóng kín cửa sổ; cũng vậy, này các Tỳ khưu, bất cứ những sợ hãi nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ người ngu, không phải từ người trí. Bất cứ những tai họa nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ người ngu, không phải từ người trí. Bất cứ những hiểm nguy nào khởi lên, tất cả chúng đều khởi lên từ người ngu, không phải từ người trí.

‘‘อิติ [Pg.100] โข, ภิกฺขเว, สปฺปฏิภโย พาโล, อปฺปฏิภโย ปณฺฑิโต. สอุปทฺทโว พาโล, อนุปทฺทโว ปณฺฑิโต. สอุปสคฺโค พาโล, อนุปสคฺโค ปณฺฑิโต. นตฺถิ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตโต ภยํ, นตฺถิ ปณฺฑิตโต อุปทฺทโว, นตฺถิ ปณฺฑิตโต อุปสคฺโค.

“Như vậy, này các Tỳ khưu, người ngu có sợ hãi, người trí không có sợ hãi. Người ngu có tai họa, người trí không có tai họa. Người ngu có hiểm nguy, người trí không có hiểm nguy. Này các Tỳ khưu, từ người trí không có sợ hãi, từ người trí không có tai họa, từ người trí không có hiểm nguy.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

“Do vậy, này các Tỳ khưu, các con phải học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ tránh xa ba pháp mà do đó một người được biết là kẻ ngu, và chúng ta sẽ thực hành ba pháp mà do đó một người được biết là bậc trí’. Này các Tỳ khưu, các con phải học tập như vậy.” (Kinh thứ nhất)

๒. ลกฺขณสุตฺตํ

2. Kinh Tướng

๒. ‘‘กมฺมลกฺขโณ, ภิกฺขเว, พาโล, กมฺมลกฺขโณ ปณฺฑิโต, อปทานโสภนี ปญฺญาติ. ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

“Này các Tỳ khưu, người ngu được nhận biết qua hành động, người trí được nhận biết qua hành động, trí tuệ tỏa sáng qua việc làm. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là kẻ ngu. Thế nào là ba? Thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là kẻ ngu.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ.

2. “Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là bậc trí. Thế nào là ba? Thân làm thiện, miệng nói thiện, ý nghĩ thiện. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là bậc trí.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทุติยํ.

2. “Do vậy, này các Tỳ khưu, các con phải học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ tránh xa ba pháp mà do đó một người được biết là kẻ ngu, và chúng ta sẽ thực hành ba pháp mà do đó một người được biết là bậc trí’. Này các Tỳ khưu, các con phải học tập như vậy.” (Kinh thứ hai)

๓. จินฺตีสุตฺตํ

3. Kinh Suy Tư

๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี จ อภวิสฺส ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จ, เกน นํ ปณฺฑิตา ชาเนยฺยุํ – ‘พาโล อยํ ภวํ อสปฺปุริโส’ติ? ยสฺมา [Pg.101] จ โข, ภิกฺขเว, พาโล ทุจฺจินฺติตจินฺตี จ โหติ ทุพฺภาสิตภาสี จ ทุกฺกฏกมฺมการี จ ตสฺมา นํ ปณฺฑิตา ชานนฺติ – ‘พาโล อยํ ภวํ อสปฺปุริโส’ติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ พาลสฺส พาลลกฺขณานิ พาลนิมิตฺตานิ พาลาปทานานิ.

“Này các Tỳ khưu, có ba điều này là đặc điểm của người ngu, là dấu hiệu của người ngu, là biểu hiện của người ngu. Thế nào là ba? Ở đây, này các Tỳ khưu, người ngu suy nghĩ những điều xấu, nói những lời xấu, và làm những việc xấu. Này các Tỳ khưu, nếu người ngu không suy nghĩ những điều xấu, không nói những lời xấu, và không làm những việc xấu, thì làm sao những người trí biết được rằng: ‘Vị này là người ngu, là người không chân chính’? Nhưng vì, này các Tỳ khưu, người ngu suy nghĩ những điều xấu, nói những lời xấu, và làm những việc xấu, nên những người trí biết rằng: ‘Vị này là người ngu, là người không chân chính’. Này các Tỳ khưu, đây là ba đặc điểm của người ngu, dấu hiệu của người ngu, biểu hiện của người ngu.

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ อภวิสฺส สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จ, เกน นํ ปณฺฑิตา ชาเนยฺยุํ – ‘ปณฺฑิโต อยํ ภวํ สปฺปุริโส’ติ? ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, ปณฺฑิโต สุจินฺติตจินฺตี จ โหติ สุภาสิตภาสี จ สุกตกมฺมการี จ ตสฺมา นํ ปณฺฑิตา ชานนฺติ – ‘ปณฺฑิโต อยํ ภวํ สปฺปุริโส’ติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปณฺฑิตสฺส ปณฺฑิตลกฺขณานิ ปณฺฑิตนิมิตฺตานิ ปณฺฑิตาปทานานิ. ตสฺมาติห…. ตติยํ.

“Này các Tỳ khưu, có ba điều này là đặc điểm của người trí, là dấu hiệu của người trí, là biểu hiện của người trí. Thế nào là ba? Ở đây, này các Tỳ khưu, người trí suy nghĩ những điều tốt, nói những lời tốt, và làm những việc tốt. Này các Tỳ khưu, nếu người trí không suy nghĩ những điều tốt, không nói những lời tốt, và không làm những việc tốt, thì làm sao những người trí biết được rằng: ‘Vị này là người trí, là người chân chính’? Nhưng vì, này các Tỳ khưu, người trí suy nghĩ những điều tốt, nói những lời tốt, và làm những việc tốt, nên những người trí biết rằng: ‘Vị này là người trí, là người chân chính’. Này các Tỳ khưu, đây là ba đặc điểm của người trí, dấu hiệu của người trí, biểu hiện của người trí. Do vậy... (Kinh thứ ba)

๔. อจฺจยสุตฺตํ

4. Kinh Lỗi Lầm

๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อจฺจยํ อจฺจยโต น ปสฺสติ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ นปฺปฏิกโรติ, ปรสฺส โข ปน อจฺจยํ เทเสนฺตสฺส ยถาธมฺมํ นปฺปฏิคฺคณฺหาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

3. “Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là kẻ ngu. Thế nào là ba? Không thấy lỗi lầm là lỗi lầm; thấy lỗi lầm là lỗi lầm nhưng không sửa chữa đúng pháp; khi người khác thú nhận lỗi lầm, không chấp nhận đúng pháp. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là kẻ ngu.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อจฺจยํ อจฺจยโต ปสฺสติ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, ปรสฺส โข ปน อจฺจยํ เทเสนฺตสฺส ยถาธมฺมํ ปฏิคฺคณฺหาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. ตสฺมาติห…. จตุตฺถํ.

3. “Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là bậc trí. Thế nào là ba? Thấy lỗi lầm là lỗi lầm; thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sửa chữa đúng pháp; khi người khác thú nhận lỗi lầm, chấp nhận đúng pháp. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này được biết là bậc trí. Do vậy... (Kinh thứ tư)

๕. อโยนิโสสุตฺตํ

5. Kinh Phi Như Lý

๕. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อโยนิโส ปญฺหํ กตฺตา โหติ, อโยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺเชตา โหติ, ปรสฺส โข ปน โยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺชิตํ ปริมณฺฑเลหิ [Pg.102] ปทพฺยญฺชเนหิ สิลิฏฺเฐหิ อุปคเตหิ นาพฺภนุโมทิตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

5. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp nên được biết là kẻ ngu. Ba pháp nào? (1) Đặt câu hỏi không như lý. (2) Trả lời câu hỏi không như lý. (3) Và đối với câu hỏi được người khác trả lời như lý, với các từ ngữ và văn tự tròn trịa, trôi chảy, hợp lý, lại không hoan hỷ. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này nên được biết là kẻ ngu.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? โยนิโส ปญฺหํ กตฺตา โหติ, โยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺเชตา โหติ, ปรสฺส โข ปน โยนิโส ปญฺหํ วิสฺสชฺชิตํ ปริมณฺฑเลหิ ปทพฺยญฺชเนหิ สิลิฏฺเฐหิ อุปคเตหิ อพฺภนุโมทิตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. ตสฺมาติห…. ปญฺจมํ.

Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp nên được biết là người trí. Ba pháp nào? (1) Đặt câu hỏi như lý. (2) Trả lời câu hỏi như lý. (3) Và đối với câu hỏi được người khác trả lời như lý, với các từ ngữ và văn tự tròn trịa, trôi chảy, hợp lý, lại hoan hỷ. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này nên được biết là người trí. Do vậy... Kinh thứ năm.

๖. อกุสลสุตฺตํ

6. Kinh Bất Thiện

๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? อกุสเลน กายกมฺเมน, อกุสเลน วจีกมฺเมน, อกุสเลน มโนกมฺเมน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.

6. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp nên được biết là kẻ ngu. Ba pháp nào? Với thân nghiệp bất thiện, với khẩu nghiệp bất thiện, với ý nghiệp bất thiện. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này nên được biết là kẻ ngu.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? กุสเลน กายกมฺเมน, กุสเลน วจีกมฺเมน, กุสเลน มโนกมฺเมน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. ตสฺมาติห…. ฉฏฺฐํ.

Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp nên được biết là người trí. Ba pháp nào? Với thân nghiệp thiện, với khẩu nghiệp thiện, với ý nghiệp thiện. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này nên được biết là người trí. Do vậy... Kinh thứ sáu.

๗. สาวชฺชสุตฺตํ

7. Kinh Có Tội

๗. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป… อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป…. สตฺตมํ.

7. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp nên được biết là kẻ ngu. Ba pháp nào? Với thân nghiệp có tội, với khẩu nghiệp có tội, với ý nghiệp có tội...v.v... với thân nghiệp không có tội, với khẩu nghiệp không có tội, với ý nghiệp không có tội...v.v... Kinh thứ bảy.

๘. สพฺยาพชฺฌสุตฺตํ

8. Kinh Có Tổn Hại

๘. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? สพฺยาพชฺเฌน กายกมฺเมน, สพฺยาพชฺเฌน วจีกมฺเมน, สพฺยาพชฺเฌน มโนกมฺเมน…เป… อพฺยาพชฺเฌน กายกมฺเมน, อพฺยาพชฺเฌน วจีกมฺเมน[Pg.103], อพฺยาพชฺเฌน มโนกมฺเมน. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ.

8. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp nên được biết là kẻ ngu. Ba pháp nào? Với thân nghiệp có tổn hại, với khẩu nghiệp có tổn hại, với ý nghiệp có tổn hại...v.v... với thân nghiệp không có tổn hại, với khẩu nghiệp không có tổn hại, với ý nghiệp không có tổn hại. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này nên được biết là người trí.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

Này các Tỳ khưu, do vậy, các con phải học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ tránh xa ba pháp mà người có đủ chúng được biết là kẻ ngu, và chúng ta sẽ thực hành ba pháp mà người có đủ chúng được biết là người trí’. Này các Tỳ khưu, các con phải học tập như vậy. Kinh thứ tám.

๙. ขตสุตฺตํ

9. Kinh Bị Hủy Hoại

๙. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? กายทุจฺจริเตน, วจีทุจฺจริเตน, มโนทุจฺจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

9. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp, là kẻ ngu, không khéo léo, không phải bậc chân nhân, tự mình mang lấy thân bị hủy hoại, bị tổn thương, có tội lỗi, bị người trí khiển trách, và tạo ra nhiều điều bất thiện. Ba pháp nào? Với thân ác hạnh, với khẩu ác hạnh, với ý ác hạnh. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này, là kẻ ngu, không khéo léo, không phải bậc chân nhân, tự mình mang lấy thân bị hủy hoại, bị tổn thương, có tội lỗi, bị người trí khiển trách, và tạo ra nhiều điều bất thiện.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? กายสุจริเตน, วจีสุจริเตน, มโนสุจริเตน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. นวมํ.

Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp, là người trí, khéo léo, là bậc chân nhân, tự mình mang lấy thân không bị hủy hoại, không bị tổn thương, không có tội lỗi, không bị người trí khiển trách, và tạo ra nhiều điều phước thiện. Ba pháp nào? Với thân thiện hạnh, với khẩu thiện hạnh, với ý thiện hạnh. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này, là người trí, khéo léo, là bậc chân nhân, tự mình mang lấy thân không bị hủy hoại, không bị tổn thương, không có tội lỗi, không bị người trí khiển trách, và tạo ra nhiều điều phước thiện. Kinh thứ chín.

๑๐. มลสุตฺตํ

10. Kinh Cấu Uế

๑๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตโย มเล อปฺปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? ทุสฺสีโล จ โหติ, ทุสฺสีลฺยมลญฺจสฺส อปฺปหีนํ โหติ; อิสฺสุกี จ โหติ, อิสฺสามลญฺจสฺส อปฺปหีนํ โหติ; มจฺฉรี จ โหติ, มจฺเฉรมลญฺจสฺส อปฺปหีนํ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเม ตโย มเล อปฺปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

10. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp, do không từ bỏ ba cấu uế, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, (người ấy) bị đặt vào địa ngục. Ba pháp nào? (1) Là người ác giới, và cấu uế của ác giới nơi người ấy chưa được từ bỏ. (2) Là người tật đố, và cấu uế của tật đố nơi người ấy chưa được từ bỏ. (3) Là người xan tham, và cấu uế của xan tham nơi người ấy chưa được từ bỏ. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này, do không từ bỏ ba cấu uế này, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, (người ấy) bị đặt vào địa ngục.

‘‘ตีหิ[Pg.104], ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ตโย มเล ปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? สีลวา จ โหติ, ทุสฺสีลฺยมลญฺจสฺส ปหีนํ โหติ; อนิสฺสุกี จ โหติ, อิสฺสามลญฺจสฺส ปหีนํ โหติ; อมจฺฉรี จ โหติ, มจฺเฉรมลญฺจสฺส ปหีนํ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อิเม ตโย มเล ปหาย ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ทสมํ.

Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp, do đã từ bỏ ba cấu uế, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, (người ấy) được đặt vào cõi trời. Ba pháp nào? (1) Là người có giới, và cấu uế của ác giới nơi người ấy đã được từ bỏ. (2) Là người không tật đố, và cấu uế của tật đố nơi người ấy đã được từ bỏ. (3) Là người không xan tham, và cấu uế của xan tham nơi người ấy đã được từ bỏ. Này các Tỳ khưu, người có đủ ba pháp này, do đã từ bỏ ba cấu uế này, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, (người ấy) được đặt vào cõi trời. Kinh thứ mười.

พาลวคฺโค ปฐโม.

Phẩm Kẻ Ngu, thứ nhất.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

ภยํ ลกฺขณจินฺตี จ, อจฺจยญฺจ อโยนิโส;

อกุสลญฺจ สาวชฺชํ, สพฺยาพชฺฌขตํ มลนฺติ.

Sợ hãi, đặc tướng, và suy nghĩ, lỗi lầm và không như lý; bất thiện và có tội, có tổn hại, bị hủy hoại, và cấu uế.

๒. รถการวคฺโค

2. Phẩm Người Làm Xe

๑. ญาตสุตฺตํ

1. Kinh Nổi Tiếng

๑๑. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนทุกฺขาย, พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อนนุโลมิเก กายกมฺเม สมาทเปติ, อนนุโลมิเก วจีกมฺเม สมาทเปติ, อนนุโลมิเกสุ ธมฺเมสุ สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนอหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนทุกฺขาย, พหุโน ชนสฺส อนตฺถาย อหิตาย ทุกฺขาย เทวมนุสฺสานํ.

11. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nổi tiếng, thành tựu ba pháp, là người thực hành vì không lợi ích cho đa số, vì đau khổ cho đa số, vì không mục đích, không lợi ích, vì đau khổ cho chư thiên và loài người. Do ba pháp nào? Vị ấy khuyến khích trong thân nghiệp không thích hợp, khuyến khích trong khẩu nghiệp không thích hợp, khuyến khích trong các pháp không thích hợp. Này các Tỳ khưu, chính do ba pháp này, vị Tỳ khưu nổi tiếng, thành tựu ba pháp, là người thực hành vì không lợi ích cho đa số, vì đau khổ cho đa số, vì không mục đích, không lợi ích, vì đau khổ cho chư thiên và loài người.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย, พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อนุโลมิเก กายกมฺเม สมาทเปติ, อนุโลมิเก วจีกมฺเม สมาทเปติ, อนุโลมิเกสุ ธมฺเมสุ สมาทเปติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ญาโต ภิกฺขุ พหุชนหิตาย ปฏิปนฺโน โหติ พหุชนสุขาย, พหุโน ชนสฺส อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ปฐมํ.

Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nổi tiếng, thành tựu ba pháp, là người thực hành vì lợi ích cho đa số, vì an lạc cho đa số, vì mục đích, vì lợi ích, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Do ba pháp nào? Vị ấy khuyến khích trong thân nghiệp thích hợp, khuyến khích trong khẩu nghiệp thích hợp, khuyến khích trong các pháp thích hợp. Này các Tỳ khưu, chính do ba pháp này, vị Tỳ khưu nổi tiếng, thành tựu ba pháp, là người thực hành vì lợi ích cho đa số, vì an lạc cho đa số, vì mục đích, vì lợi ích, vì an lạc cho chư thiên và loài người. Hết phẩm thứ nhất.

๒. สารณียสุตฺตํ

2. Kinh Cần Ghi Nhớ

๑๒. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.105], ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺติ. กตมานิ ตีณิ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปเทเส ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต ชาโต โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

12. Này các Tỳ khưu, có ba nơi này mà vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cần phải ghi nhớ trọn đời. Ba nơi nào? Này các Tỳ khưu, nơi nào vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh được sanh ra. Này các Tỳ khưu, đây là nơi thứ nhất mà vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cần phải ghi nhớ trọn đời.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, nơi nào vị vua dòng Sát-đế-lỵ được làm lễ quán đảnh. Này các Tỳ khưu, đây là nơi thứ hai mà vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cần phải ghi nhớ trọn đời.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ราชา ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต สงฺคามํ อภิวิชินิตฺวา วิชิตสงฺคาโม ตเมว สงฺคามสีสํ อชฺฌาวสติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺติ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, nơi nào vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, sau khi chiến thắng trận mạc, đã chiến thắng và trú tại, cai quản chính nơi chiến trường ấy. Này các Tỳ khưu, đây là nơi thứ ba mà vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cần phải ghi nhớ trọn đời. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba nơi mà vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh cần phải ghi nhớ trọn đời.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺติ. กตมานิ ตีณิ? ยสฺมึ, ภิกฺขเว, ปเทเส ภิกฺขุ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โหติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, có ba nơi này mà vị Tỳ khưu cần phải ghi nhớ trọn đời. Ba nơi nào? Này các Tỳ khưu, nơi nào vị Tỳ khưu cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia. Này các Tỳ khưu, đây là nơi thứ nhất mà vị Tỳ khưu cần phải ghi nhớ trọn đời.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, nơi nào vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’, tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ Tập’, tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ Diệt’, tuệ tri như thật: ‘Đây là Con Đường Đưa Đến Khổ Diệt’. Này các Tỳ khưu, đây là nơi thứ hai mà vị Tỳ khưu cần phải ghi nhớ trọn đời.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยสฺมึ ปเทเส ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียํ โหติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ภิกฺขุสฺส ยาวชีวํ สารณียานิ ภวนฺตี’’ติ. ทุติยํ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, nơi nào vị Tỳ khưu, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại. Này các Tỳ khưu, đây là nơi thứ ba mà vị Tỳ khưu cần phải ghi nhớ trọn đời. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba nơi mà vị Tỳ khưu cần phải ghi nhớ trọn đời. Hết phẩm thứ hai.

๓. อาสํสสุตฺตํ

3. Kinh Hy Vọng

๑๓. ‘‘ตโยเม[Pg.106], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? นิราโส, อาสํโส, วิคตาโส. กตโม จ, ภิกฺขเว ปุคฺคโล นิราโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล นีเจ กุเล ปจฺจาชาโต โหติ, จณฺฑาลกุเล วา เวนกุเล วา เนสาทกุเล วา รถการกุเล วา ปุกฺกุสกุเล วา ทลิทฺเท อปฺปนฺนปานโภชเน กสิรวุตฺติเก, ยตฺถ กสิเรน ฆาสจฺฉาโท ลพฺภติ. โส จ โหติ ทุพฺพณฺโณ ทุทฺทสิโก โอโกฏิมโก พวฺหาพาโธ กาโณ วา กุณี วา ขญฺโช วา ปกฺขหโต วา, น ลาภี อนฺนสฺส ปานสฺส วตฺถสฺส ยานสฺส มาลาคนฺธวิเลปนสฺส เสยฺยาวสถปทีเปยฺยสฺส. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ขตฺติโย ขตฺติเยหิ ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺโต’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม มมฺปิ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจิสฺสนฺตี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิราโส.

13. Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Người không hy vọng, người có hy vọng, và người đã hết hy vọng. Và này các Tỳ khưu, thế nào là người không hy vọng? Ở đây, này các Tỳ khưu, có người sanh vào gia đình hạ tiện, hoặc gia đình người Chiên-đà-la, hoặc gia đình người đan tre, hoặc gia đình người đi săn, hoặc gia đình người làm xe, hoặc gia đình người đổ rác; nghèo khổ, ít đồ ăn thức uống, sinh kế khó khăn, khó khăn mới có được cơm ăn áo mặc. Và người ấy xấu xí, khó nhìn, thấp lùn, nhiều bệnh tật; hoặc mù, hoặc què tay, hoặc què chân, hoặc bại liệt; không nhận được đồ ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, thuốc thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy nghe rằng: ‘Vị Sát-đế-lỵ tên là... đã được các vị Sát-đế-lỵ làm lễ quán đảnh.’ Vị ấy không nghĩ rằng: ‘Khi nào các vị Sát-đế-lỵ sẽ làm lễ quán đảnh cho ta?’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người không hy vọng.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ขตฺติยสฺส มุทฺธาวสิตฺตสฺส เชฏฺโฐ ปุตฺโต โหติ อาภิเสโก อนภิสิตฺโต อจลปฺปตฺโต. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ขตฺติโย ขตฺติเยหิ ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺโต’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม มมฺปิ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจิสฺสนฺตี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là người có hy vọng? Ở đây, này các Tỳ khưu, có người con trai trưởng của vị vua dòng Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, xứng đáng được quán đảnh, chưa được quán đảnh, đã đến tuổi trưởng thành. Vị ấy nghe rằng: ‘Vị Sát-đế-lỵ tên là... đã được các vị Sát-đế-lỵ làm lễ quán đảnh.’ Vị ấy nghĩ rằng: ‘Khi nào các vị Sát-đế-lỵ sẽ làm lễ quán đảnh cho ta?’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có hy vọng.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส? อิธ, ภิกฺขเว, ราชา โหติ ขตฺติโย มุทฺธาวสิตฺโต. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ขตฺติโย ขตฺติเยหิ ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิตฺโต’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม มมฺปิ ขตฺติยา ขตฺติยาภิเสเกน อภิสิญฺจิสฺสนฺตี’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? ยา หิสฺส, ภิกฺขเว, ปุพฺเพ อนภิสิตฺตสฺส อภิเสกาสา สา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là người đã hết mong mỏi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị vua thuộc dòng Sát-đế-lỵ đã được làm lễ quán đảnh. Vị ấy nghe rằng: ‘Vị vua Sát-đế-lỵ tên là... đã được các vị Sát-đế-lỵ làm lễ quán đảnh.’ Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Khi nào các vị Sát-đế-lỵ sẽ làm lễ quán đảnh cho ta?’ Vì cớ sao? Này các Tỳ khưu, vì rằng sự mong mỏi được quán đảnh của vị ấy khi trước chưa được quán đảnh, nay đã được lắng dịu. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người đã hết mong mỏi. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời.

‘‘เอวเมวํ [Pg.107] โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสุ. กตเม ตโย? นิราโส, อาสํโส, วิคตาโส. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิราโส? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล นิราโส.

Này các Tỳ khưu, cũng vậy, có ba hạng người này có mặt, hiện hữu giữa các Tỳ khưu. Ba hạng nào? Người không mong mỏi, người có mong mỏi, và người đã hết mong mỏi. Này các Tỳ khưu, thế nào là người không mong mỏi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người ác giới, có pháp ác, không trong sạch, hành vi đáng ngờ, hành động che giấu, không phải Sa-môn nhưng tự nhận là Sa-môn, không sống phạm hạnh nhưng tự nhận sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị rỉ chảy, sinh ra như rác rưởi. Vị ấy nghe rằng: ‘Vị Tỳ khưu tên là... do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại.’ Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Khi nào ta cũng sẽ, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại?’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người không mong mỏi.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม. โส สุณาติ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อาสํโส.

Này các Tỳ khưu, thế nào là người có mong mỏi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Tỳ khưu có giới hạnh, có thiện pháp. Vị ấy nghe (rằng vị Tỳ khưu tên là...) do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại. Vị ấy khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Khi nào ta cũng sẽ, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại?’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có mong mỏi.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ โหติ ขีณาสโว. โส สุณาติ – ‘อิตฺถนฺนาโม กิร ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘กุทาสฺสุ นาม อหมฺปิ อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามี’ติ! ตํ กิสฺส เหตุ? ยา หิสฺส, ภิกฺขเว, ปุพฺเพ อวิมุตฺตสฺส วิมุตฺตาสา สา ปฏิปฺปสฺสทฺธา. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วิคตาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา ภิกฺขูสู’’ติ. ตติยํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là người đã hết mong mỏi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy nghe rằng: ‘Vị Tỳ khưu tên là... do đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại.’ Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Khi nào ta cũng sẽ, do đoạn tận các lậu hoặc... chứng ngộ, đạt đến và an trú?’ Vì cớ sao? Này các Tỳ khưu, vì rằng sự mong mỏi được giải thoát của vị ấy khi trước chưa được giải thoát, nay đã được lắng dịu. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người đã hết mong mỏi. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này có mặt, hiện hữu giữa các Tỳ khưu. Hết kinh thứ ba.

๔. จกฺกวตฺติสุตฺตํ

4. Kinh Chuyển Luân Vương

๑๔. ‘‘โยปิ โส, ภิกฺขเว, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา โสปิ น อราชกํ จกฺกํ วตฺเตตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ [Pg.108] – ‘‘โก ปน, ภนฺเต, รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ธมฺมิกสฺส ธมฺมรญฺโญ ราชา’’ติ ? ‘‘ธมฺโม, ภิกฺขู’’ติ ภควา อโวจ – ‘‘อิธ, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ อนฺโตชนสฺมึ’’.

14. Này các Tỳ khưu, ngay cả vị vua Chuyển luân, là vị vua đúng Pháp, Pháp vương, vị ấy cũng không thể vận hành bánh xe (pháp) nếu không có một vị vua (để nương tựa). Khi được nói như vậy, một Tỳ khưu bạch với Đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, vậy ai là vua của vị vua Chuyển luân, vị vua đúng Pháp, Pháp vương?’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Tỳ khưu, đó là Pháp. Này Tỳ khưu, ở đây, vị vua Chuyển luân, vị vua đúng Pháp, Pháp vương, chỉ nương tựa vào Pháp, tôn trọng Pháp, quý trọng Pháp, cung kính Pháp, lấy Pháp làm cờ, lấy Pháp làm biểu tượng, lấy Pháp làm chủ, thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng Pháp cho những người trong hoàng tộc.’

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ ขตฺติเยสุ, อนุยนฺเตสุ, พลกายสฺมึ, พฺราหฺมณคหปติเกสุ, เนคมชานปเทสุ, สมณพฺราหฺมเณสุ, มิคปกฺขีสุ. ส โข โส ภิกฺขุ ราชา จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา อนฺโตชนสฺมึ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา ขตฺติเยสุ, อนุยนฺเตสุ, พลกายสฺมึ, พฺราหฺมณคหปติเกสุ, เนคมชานปเทสุ, สมณพฺราหฺมเณสุ, มิคปกฺขีสุ, ธมฺเมเนว จกฺกํ วตฺเตติ. ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ เกนจิ มนุสฺสภูเตน ปจฺจตฺถิเกน ปาณินา.

Lại nữa, này Tỳ khưu, vị vua Chuyển luân, vị vua đúng Pháp, Pháp vương, chỉ nương tựa vào Pháp, tôn trọng Pháp, quý trọng Pháp, cung kính Pháp, lấy Pháp làm cờ, lấy Pháp làm biểu tượng, lấy Pháp làm chủ, thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng Pháp cho các vị Sát-đế-lỵ, các chư hầu, quân đội, các vị Bà-la-môn và gia chủ, dân chúng thị thành và thôn quê, các vị Sa-môn và Bà-la-môn, cho đến các loài thú và chim. Này Tỳ khưu, vị vua Chuyển luân ấy, vị vua đúng Pháp, Pháp vương, chỉ nương tựa vào Pháp, tôn trọng Pháp, quý trọng Pháp, cung kính Pháp, lấy Pháp làm cờ, lấy Pháp làm biểu tượng, lấy Pháp làm chủ, sau khi đã thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng Pháp cho những người trong hoàng tộc, sau khi đã thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng Pháp cho các vị Sát-đế-lỵ, các chư hầu, quân đội, các vị Bà-la-môn và gia chủ, dân chúng thị thành và thôn quê, các vị Sa-môn và Bà-la-môn, cho đến các loài thú và chim, vị ấy vận hành bánh xe (pháp) chỉ bằng Pháp. Bánh xe ấy không thể bị một chúng sinh nào là người, là kẻ thù địch, đẩy lui được.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ กายกมฺมสฺมึ – ‘เอวรูปํ กายกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ กายกมฺมํ น เสวิตพฺพ’’’นฺติ.

Này Tỳ khưu, cũng vậy, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, là vị vua đúng Pháp, Pháp vương, chỉ nương tựa vào Pháp, tôn trọng Pháp, quý trọng Pháp, cung kính Pháp, lấy Pháp làm cờ, lấy Pháp làm biểu tượng, lấy Pháp làm chủ, thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng Pháp đối với thân nghiệp rằng: ‘Thân nghiệp như thế này nên thực hành, thân nghiệp như thế này không nên thực hành.’

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหติ วจีกมฺมสฺมึ – ‘เอวรูปํ วจีกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ วจีกมฺมํ น เสวิตพฺพ’นฺติ…เป… มโนกมฺมสฺมึ – ‘เอวรูปํ มโนกมฺมํ เสวิตพฺพํ, เอวรูปํ มโนกมฺมํ น เสวิตพฺพ’’’นฺติ.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, là vị vua Pháp, bậc hộ trì Pháp, chỉ nương tựa vào Pháp, tôn trọng Pháp, cung kính Pháp, tôn sùng Pháp, lấy Pháp làm cờ xí, lấy Pháp làm biểu tượng, lấy Pháp làm chủ tể, thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng theo Pháp đối với khẩu nghiệp rằng: ‘Khẩu nghiệp như thế này nên thực hành, khẩu nghiệp như thế này không nên thực hành’... v.v... đối với ý nghiệp rằng: ‘Ý nghiệp như thế này nên thực hành, ý nghiệp như thế này không nên thực hành’.

‘‘ส [Pg.109] โข โส, ภิกฺขุ, ตถาคโต อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ธมฺมิโก ธมฺมราชา ธมฺมํเยว นิสฺสาย ธมฺมํ สกฺกโรนฺโต ธมฺมํ ครุํ กโรนฺโต ธมฺมํ อปจายมาโน ธมฺมทฺธโช ธมฺมเกตุ ธมฺมาธิปเตยฺโย ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา กายกมฺมสฺมึ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา วจีกมฺมสฺมึ, ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตึ สํวิทหิตฺวา มโนกมฺมสฺมึ, ธมฺเมเนว อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ. ตํ โหติ จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมิ’’นฺติ. จตุตฺถํ.

Này Tỳ khưu, chính Như Lai ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, là vị vua Pháp, bậc hộ trì Pháp, chỉ nương tựa vào Pháp, tôn trọng Pháp, cung kính Pháp, tôn sùng Pháp, lấy Pháp làm cờ xí, lấy Pháp làm biểu tượng, lấy Pháp làm chủ tể, sau khi đã thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng theo Pháp đối với thân nghiệp, sau khi đã thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng theo Pháp đối với khẩu nghiệp, sau khi đã thiết lập sự phòng hộ, bảo vệ, che chở đúng theo Pháp đối với ý nghiệp, Ngài chuyển bánh xe Pháp vô thượng đúng theo Pháp. Bánh xe ấy không thể bị ngăn cản bởi bất kỳ Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, hay bất kỳ ai khác trong thế gian. Hết kinh thứ tư.

๕. สเจตนสุตฺตํ

5. Kinh Sacetana

๑๕. เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

15. Một thời, Thế Tôn trú tại Bārāṇasī, ở Isipatana, trong Vườn Lộc Uyển. Tại đó, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: 'Này các Tỳ khưu.' 'Bạch Thế Tôn,' các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, ราชา อโหสิ สเจตโน นาม. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา สเจตโน รถการํ อามนฺเตสิ – ‘อิโต เม, สมฺม รถการ, ฉนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน สงฺคาโม ภวิสฺสติ. สกฺขิสฺสสิ เม, สมฺม รถการ, นวํ จกฺกยุคํ กาตุ’นฺติ? ‘สกฺโกมิ เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, รถกาโร รญฺโญ สเจตนสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, รถกาโร ฉหิ มาเสหิ ฉารตฺตูเนหิ เอกํ จกฺกํ นิฏฺฐาเปสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, ราชา สเจตโน รถการํ อามนฺเตสิ – ‘อิโต เม, สมฺม รถการ, ฉนฺนํ ทิวสานํ อจฺจเยน สงฺคาโม ภวิสฺสติ, นิฏฺฐิตํ นวํ จกฺกยุค’นฺติ? ‘อิเมหิ โข, เทว, ฉหิ มาเสหิ ฉารตฺตูเนหิ เอกํ จกฺกํ นิฏฺฐิต’นฺติ. ‘สกฺขิสฺสสิ ปน เม, สมฺม รถการ, อิเมหิ ฉหิ ทิวเสหิ ทุติยํ จกฺกํ นิฏฺฐาเปตุ’นฺติ? ‘สกฺโกมิ เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, รถกาโร ฉหิ ทิวเสหิ ทุติยํ จกฺกํ นิฏฺฐาเปตฺวา นวํ จกฺกยุคํ อาทาย เยน ราชา สเจตโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ สเจตนํ เอตทโวจ – ‘อิทํ เต, เทว, นวํ จกฺกยุคํ นิฏฺฐิต’นฺติ. ‘ยญฺจ เต อิทํ, สมฺม รถการ, จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ยญฺจ เต อิทํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ, อิเมสํ กึ นานากรณํ? เนสาหํ กิญฺจิ นานากรณํ ปสฺสามี’ติ. ‘อตฺเถสํ, เทว, นานากรณํ. ปสฺสตุ เทโว นานากรณ’’’นฺติ.

Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có một vị vua tên là Sacetana. Khi ấy, này các Tỳ khưu, vua Sacetana cho gọi người thợ làm xe và nói: 'Này bạn thợ xe, sáu tháng nữa ta sẽ có một trận chiến. Này bạn thợ xe, bạn có thể làm cho ta một cặp bánh xe mới không?' 'Tâu Đại vương, thần có thể làm được.' Này các Tỳ khưu, người thợ làm xe đã vâng lời vua Sacetana. Khi ấy, này các Tỳ khưu, trong sáu tháng thiếu sáu đêm, người thợ làm xe đã hoàn thành một chiếc bánh xe. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, vua Sacetana cho gọi người thợ làm xe và nói: 'Này bạn thợ xe, sáu ngày nữa ta sẽ có một trận chiến, cặp bánh xe mới đã hoàn thành chưa?' 'Tâu Đại vương, trong sáu tháng thiếu sáu đêm này, một chiếc bánh xe đã được hoàn thành.' 'Vậy này bạn thợ xe, trong sáu ngày này, bạn có thể hoàn thành chiếc bánh xe thứ hai cho ta không?' 'Tâu Đại vương, thần có thể làm được.' Này các Tỳ khưu, trong sáu ngày, người thợ làm xe đã hoàn thành chiếc bánh xe thứ hai, rồi mang cặp bánh xe mới đến yết kiến vua Sacetana; sau khi đến, ông tâu với vua Sacetana rằng: 'Tâu Đại vương, đây là cặp bánh xe mới của ngài đã được hoàn thành.' 'Này bạn thợ xe, chiếc bánh xe mà bạn làm trong sáu tháng thiếu sáu đêm và chiếc bánh xe mà bạn làm trong sáu ngày, chúng có gì khác nhau? Ta không thấy có gì khác nhau cả.' 'Tâu Đại vương, chúng có sự khác nhau. Xin Đại vương hãy xem sự khác nhau đó.'

‘‘อถ [Pg.110] โข, ภิกฺขเว, รถกาโร ยํ ตํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ ตํ ปวตฺเตสิ. ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา จิงฺคุลายิตฺวา ภูมิยํ ปปติ. ยํ ปน ตํ จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ตํ ปวตฺเตสิ. ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสิ.

Khi ấy, này các Tỳ khưu, người thợ làm xe lăn chiếc bánh xe đã được hoàn thành trong sáu ngày. Chiếc bánh xe ấy, sau khi được lăn đi, chạy hết đà của lực đẩy, rồi quay vòng và ngã xuống đất. Còn chiếc bánh xe được hoàn thành trong sáu tháng thiếu sáu đêm, ông cũng lăn nó đi. Chiếc bánh xe ấy, sau khi được lăn đi, chạy hết đà của lực đẩy, rồi đứng yên như thể được gắn vào trục xe.

‘‘‘โก นุ โข, สมฺม รถการ, เหตุ โก ปจฺจโย ยมิทํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา จิงฺคุลายิตฺวา ภูมิยํ ปปติ? โก ปน, สมฺม รถการ, เหตุ โก ปจฺจโย ยมิทํ จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ตํ ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสี’ติ? ‘ยมิทํ, เทว, จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ ตสฺส เนมิปิ สวงฺกา สโทสา สกสาวา, อราปิ สวงฺกา สโทสา สกสาวา, นาภิปิ สวงฺกา สโทสา สกสาวา. ตํ เนมิยาปิ สวงฺกตฺตา สโทสตฺตา สกสาวตฺตา, อรานมฺปิ สวงฺกตฺตา สโทสตฺตา สกสาวตฺตา, นาภิยาปิ สวงฺกตฺตา สโทสตฺตา สกสาวตฺตา ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา จิงฺคุลายิตฺวา ภูมิยํ ปปติ. ยํ ปน ตํ, เทว, จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ ตสฺส เนมิปิ อวงฺกา อโทสา อกสาวา, อราปิ อวงฺกา อโทสา อกสาวา, นาภิปิ อวงฺกา อโทสา อกสาวา. ตํ เนมิยาปิ อวงฺกตฺตา อโทสตฺตา อกสาวตฺตา, อรานมฺปิ อวงฺกตฺตา อโทสตฺตา อกสาวตฺตา, นาภิยาปิ อวงฺกตฺตา อโทสตฺตา อกสาวตฺตา ปวตฺติตํ สมานํ ยาวติกา อภิสงฺขารสฺส คติ ตาวติกํ คนฺตฺวา อกฺขาหตํ มญฺเญ อฏฺฐาสี’’’ติ.

'Này bạn thợ xe, do nguyên nhân gì, do duyên gì mà chiếc bánh xe được hoàn thành trong sáu ngày này, sau khi được lăn đi, chạy hết đà của lực đẩy, rồi quay vòng và ngã xuống đất? Và này bạn thợ xe, do nguyên nhân gì, do duyên gì mà chiếc bánh xe được hoàn thành trong sáu tháng thiếu sáu đêm này, sau khi được lăn đi, chạy hết đà của lực đẩy, rồi đứng yên như thể được gắn vào trục xe?' 'Tâu Đại vương, chiếc bánh xe được hoàn thành trong sáu ngày, vành của nó cong, có lỗi, có tì vết; nan hoa của nó cũng cong, có lỗi, có tì vết; trục của nó cũng cong, có lỗi, có tì vết. Do vành xe cong, có lỗi, có tì vết; do các nan hoa cong, có lỗi, có tì vết; và do trục xe cong, có lỗi, có tì vết, nên khi được lăn đi, nó chạy hết đà của lực đẩy, rồi quay vòng và ngã xuống đất. Còn tâu Đại vương, chiếc bánh xe được hoàn thành trong sáu tháng thiếu sáu đêm, vành của nó không cong, không có lỗi, không có tì vết; nan hoa của nó cũng không cong, không có lỗi, không có tì vết; trục của nó cũng không cong, không có lỗi, không có tì vết. Do vành xe không cong, không có lỗi, không có tì vết; do các nan hoa không cong, không có lỗi, không có tì vết; và do trục xe không cong, không có lỗi, không có tì vết, nên khi được lăn đi, nó chạy hết đà của lực đẩy, rồi đứng yên như thể được gắn vào trục xe.'

‘‘สิยา โข ปน, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ เอวมสฺส – ‘อญฺโญ นูน เตน สมเยน โส รถกาโร อโหสี’ติ! น โข ปเนตํ, ภิกฺขเว, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อหํ เตน สมเยน โส รถกาโร อโหสึ. ตทาหํ, ภิกฺขเว, กุสโล ทารุวงฺกานํ ทารุโทสานํ ทารุกสาวานํ. เอตรหิ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กุสโล กายวงฺกานํ กายโทสานํ [Pg.111] กายกสาวานํ, กุสโล วจีวงฺกานํ วจีโทสานํ วจีกสาวานํ, กุสโล มโนวงฺกานํ มโนโทสานํ มโนกสาวานํ. ยสฺส กสฺสจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา กายวงฺโก อปฺปหีโน กายโทโส กายกสาโว, วจีวงฺโก อปฺปหีโน วจีโทโส วจีกสาโว, มโนวงฺโก อปฺปหีโน มโนโทโส มโนกสาโว, เอวํ ปปติตา เต, ภิกฺขเว, อิมสฺมา ธมฺมวินยา, เสยฺยถาปิ ตํ จกฺกํ ฉหิ ทิวเสหิ นิฏฺฐิตํ.

Này các Tỳ khưu, các ngươi có thể nghĩ rằng: 'Vào lúc ấy, người thợ xe kia chắc hẳn là một người khác!' Này các Tỳ khưu, không nên nghĩ như vậy. Chính Ta vào lúc ấy là người thợ xe kia. Này các Tỳ khưu, khi ấy Ta thiện xảo về những chỗ cong của gỗ, những khuyết điểm của gỗ, những chỗ mục của gỗ. Còn bây giờ, này các Tỳ khưu, Ta là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thiện xảo về sự cong vẹo của thân, khuyết điểm của thân, sự mục nát của thân; thiện xảo về sự cong vẹo của lời nói, khuyết điểm của lời nói, sự mục nát của lời nói; thiện xảo về sự cong vẹo của ý, khuyết điểm của ý, sự mục nát của ý. Này các Tỳ khưu, bất cứ Tỳ khưu hay Tỳ khưu ni nào mà sự cong vẹo của thân chưa được đoạn trừ, khuyết điểm của thân, sự mục nát của thân chưa được đoạn trừ; sự cong vẹo của lời nói chưa được đoạn trừ, khuyết điểm của lời nói, sự mục nát của lời nói chưa được đoạn trừ; sự cong vẹo của ý chưa được đoạn trừ, khuyết điểm của ý, sự mục nát của ý chưa được đoạn trừ, thì này các Tỳ khưu, họ đã sa ngã khỏi Pháp và Luật này, giống như bánh xe kia được làm xong trong sáu ngày.

‘‘ยสฺส กสฺสจิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุสฺส วา ภิกฺขุนิยา วา กายวงฺโก ปหีโน กายโทโส กายกสาโว, วจีวงฺโก ปหีโน วจีโทโส วจีกสาโว, มโนวงฺโก ปหีโน มโนโทโส มโนกสาโว, เอวํ ปติฏฺฐิตา เต, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย, เสยฺยถาปิ ตํ จกฺกํ ฉหิ มาเสหิ นิฏฺฐิตํ ฉารตฺตูเนหิ.

Này các Tỳ khưu, bất cứ Tỳ khưu hay Tỳ khưu ni nào mà sự cong vẹo của thân đã được đoạn trừ, khuyết điểm của thân, sự mục nát của thân đã được đoạn trừ; sự cong vẹo của lời nói đã được đoạn trừ, khuyết điểm của lời nói, sự mục nát của lời nói đã được đoạn trừ; sự cong vẹo của ý đã được đoạn trừ, khuyết điểm của ý, sự mục nát của ý đã được đoạn trừ, thì này các Tỳ khưu, họ được an trú trong Pháp và Luật này, giống như bánh xe kia được làm xong trong sáu tháng thiếu sáu đêm.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กายวงฺกํ ปชหิสฺสาม กายโทสํ กายกสาวํ, วจีวงฺกํ ปชหิสฺสาม วจีโทสํ วจีกสาวํ, มโนวงฺกํ ปชหิสฺสาม มโนโทสํ มโนกสาว’นฺติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปญฺจมํ.

Này các Tỳ khưu, vì vậy, ở đây các ngươi phải học tập như sau: 'Chúng ta sẽ từ bỏ sự cong vẹo của thân, khuyết điểm của thân, sự mục nát của thân; chúng ta sẽ từ bỏ sự cong vẹo của lời nói, khuyết điểm của lời nói, sự mục nát của lời nói; chúng ta sẽ từ bỏ sự cong vẹo của ý, khuyết điểm của ý, sự mục nát của ý'. Này các Tỳ khưu, các ngươi phải học tập như vậy. (Kinh) thứ năm.

๖. อปณฺณกสุตฺตํ

6. Kinh Apaṇṇaka

๑๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยาย. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ, โภชเน มตฺตญฺญู โหติ, ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ.

16. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào hội đủ ba pháp sẽ là người thực hành con đường không sai lạc, và vị ấy đã khởi sự một cách hợp lý để đoạn tận các lậu hoặc. Ba pháp nào? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu hộ trì các căn, tiết độ trong ăn uống, và chuyên tâm tỉnh thức.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ, จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี. ยตฺวาธิกรณเมนํ [Pg.112] มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชติ, รกฺขติ มนินฺทฺริยํ, มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu hộ trì các căn? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi thấy một sắc bằng mắt, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Vì lý do nào mà nếu vị ấy sống không phòng hộ nhãn căn, các pháp bất thiện, xấu ác như tham ái và ưu bi sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để phòng hộ căn ấy, bảo vệ nhãn căn, đạt đến sự phòng hộ trong nhãn căn. Sau khi nghe một tiếng bằng tai... sau khi ngửi một mùi bằng mũi... sau khi nếm một vị bằng lưỡi... sau khi cảm nhận một xúc bằng thân... sau khi nhận biết một pháp bằng ý, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Vì lý do nào mà nếu vị ấy sống không phòng hộ ý căn, các pháp bất thiện, xấu ác như tham ái và ưu bi sẽ xâm nhập, vị ấy thực hành để phòng hộ căn ấy, bảo vệ ý căn, đạt đến sự phòng hộ trong ý căn. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu hộ trì các căn.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โภชเน มตฺตญฺญู โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ – ‘เนว ทวาย น มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย, ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วิหึสูปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏิหงฺขามิ, นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ, ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จา’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โภชเน มตฺตญฺญู โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu tiết độ trong ăn uống? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi suy xét một cách hợp lý, thọ dụng vật thực: 'Không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để làm đẹp, mà chỉ để thân này được duy trì và tồn tại, để chấm dứt sự khổ não, để hỗ trợ cho đời sống phạm hạnh. Như vậy, ta sẽ diệt trừ cảm thọ cũ và không để cảm thọ mới phát sinh. Ta sẽ được sống, không bị chê trách và được an ổn.' Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu tiết độ trong ăn uống.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทิวสํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ, รตฺติยา ปฐมํ ยามํ จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ, รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปติ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา, รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปจฺจุฏฺฐาย จงฺกเมน นิสชฺชาย อาวรณีเยหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปริโสเธติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อปณฺณกปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, โยนิ จสฺส อารทฺธา โหติ อาสวานํ ขยายา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu chuyên tâm tỉnh thức? Ở đây, này các Tỳ khưu, ban ngày, vị Tỳ khưu đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Canh đầu của đêm, vị ấy đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Canh giữa của đêm, vị ấy nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông phải, gác chân lên chân, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý về tưởng thức dậy. Canh cuối của đêm, sau khi thức dậy, vị ấy đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các pháp chướng ngại. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu chuyên tâm tỉnh thức. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào hội đủ ba pháp này sẽ là người thực hành con đường không sai lạc, và vị ấy đã khởi sự một cách hợp lý để đoạn tận các lậu hoặc. (Kinh) thứ sáu.

๗. อตฺตพฺยาพาธสุตฺตํ

7. Kinh Tự Gây Tổn Hại

๑๗. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา อตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กายทุจฺจริตํ, วจีทุจฺจริตํ, มโนทุจฺจริตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ธมฺมา อตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ.

17. Này các Tỳ khưu, có ba pháp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người, và đưa đến hại cả hai. Ba pháp nào? Thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, và ý ác hạnh. Này các Tỳ khưu, ba pháp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người, và đưa đến hại cả hai.

‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ธมฺมา เนวตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ. กตเม ตโย? กายสุจริตํ, วจีสุจริตํ, มโนสุจริตํ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย [Pg.113] ธมฺมา เนวตฺตพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น ปรพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ สํวตฺตนฺตี’’ติ. สตฺตมํ.

Này các Tỳ khưu, có ba pháp này không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, và không đưa đến hại cả hai. Ba pháp nào? Thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, và ý thiện hạnh. Này các Tỳ khưu, ba pháp này không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, và không đưa đến hại cả hai. (Kinh) thứ bảy.

๘. เทวโลกสุตฺตํ

8. Kinh Cõi Trời

๑๘. ‘‘สเจ โว, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘เทวโลกูปปตฺติยา, อาวุโส, สมเณ โคตเม พฺรหฺมจริยํ วุสฺสถา’ติ? นนุ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เอวํ ปุฏฺฐา อฏฺฏีเยยฺยาถ หราเยยฺยาถ ชิคุจฺเฉยฺยาถา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ กิร ตุมฺเห, ภิกฺขเว, ทิพฺเพน อายุนา อฏฺฏียถ หรายถ ชิคุจฺฉถ, ทิพฺเพน วณฺเณน ทิพฺเพน สุเขน ทิพฺเพน ยเสน ทิพฺเพนาธิปเตยฺเยน อฏฺฏียถ หรายถ ชิคุจฺฉถ; ปเคว โข ปน, ภิกฺขเว, ตุมฺเหหิ กายทุจฺจริเตน อฏฺฏียิตพฺพํ หรายิตพฺพํ ชิคุจฺฉิตพฺพํ, วจีทุจฺจริเตน… มโนทุจฺจริเตน อฏฺฏียิตพฺพํ หรายิตพฺพํ ชิคุจฺฉิตพฺพ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

18. “Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ngươi như vầy: ‘Này chư hiền, có phải các vị sống đời phạm hạnh với Sa-môn Gotama là để được sanh vào cõi trời không?’ Này các tỳ khưu, khi được hỏi như vậy, há các ngươi không cảm thấy bực bội, hổ thẹn, và ghê tởm hay sao?” “Bạch Thế Tôn, đúng là như vậy.” “Này các tỳ khưu, như vậy, các ngươi bực bội, hổ thẹn, ghê tởm với tuổi thọ cõi trời, với sắc đẹp cõi trời, với lạc thú cõi trời, với danh vọng cõi trời, với quyền lực cõi trời; thì này các tỳ khưu, các ngươi lại càng phải bực bội, hổ thẹn, ghê tởm hơn nữa đối với thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh.” Kinh thứ tám.

๙. ปฐมปาปณิกสุตฺตํ

9. Kinh Người Bán Hàng, phần thứ nhất.

๑๙. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก อภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก ปุพฺพณฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ น สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ, สายนฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก อภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ.

19. “Này các tỳ khưu, người bán hàng có đủ ba yếu tố thì không có khả năng đạt được của cải chưa đạt được, hoặc làm cho của cải đã đạt được được tăng trưởng. Ba yếu tố nào? Này các tỳ khưu, ở đây, người bán hàng vào buổi sáng không chú tâm cẩn thận vào công việc, vào buổi trưa không chú tâm cẩn thận vào công việc, vào buổi chiều không chú tâm cẩn thận vào công việc. Này các tỳ khưu, người bán hàng có đủ ba yếu tố này thì không có khả năng đạt được của cải chưa đạt được, hoặc làm cho của cải đã đạt được được tăng trưởng.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ น สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, สายนฺหสมยํ น สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ.

“Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có đủ ba pháp thì không có khả năng đạt được thiện pháp chưa đạt được, hoặc làm cho thiện pháp đã đạt được được tăng trưởng. Ba pháp nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu vào buổi sáng không chú tâm cẩn thận vào định tướng, vào buổi trưa không chú tâm cẩn thận vào định tướng, vào buổi chiều không chú tâm cẩn thận vào định tướng. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có đủ ba pháp này thì không có khả năng đạt được thiện pháp chưa đạt được, hoặc làm cho thiện pháp đã đạt được được tăng trưởng.

‘‘ตีหิ[Pg.114], ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก ภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก ปุพฺพณฺหสมยํ สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ…เป… สายนฺหสมยํ สกฺกจฺจํ กมฺมนฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก ภพฺโพ อนธิคตํ วา โภคํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กาตุํ.

“Này các tỳ khưu, người bán hàng có đủ ba yếu tố thì có khả năng đạt được của cải chưa đạt được, hoặc làm cho của cải đã đạt được được tăng trưởng. Ba yếu tố nào? Này các tỳ khưu, ở đây, người bán hàng vào buổi sáng chú tâm cẩn thận vào công việc, vào buổi trưa... vào buổi chiều chú tâm cẩn thận vào công việc. Này các tỳ khưu, người bán hàng có đủ ba yếu tố này thì có khả năng đạt được của cải chưa đạt được, hoặc làm cho của cải đã đạt được được tăng trưởng.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุํ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปุพฺพณฺหสมยํ สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ…เป… สายนฺหสมยํ สกฺกจฺจํ สมาธินิมิตฺตํ อธิฏฺฐาติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ภพฺโพ อนธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ อธิคนฺตุํ, อธิคตํ วา กุสลํ ธมฺมํ ผาตึ กาตุ’’นฺติ. นวมํ.

“Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có đủ ba pháp thì có khả năng đạt được thiện pháp chưa đạt được, hoặc làm cho thiện pháp đã đạt được được tăng trưởng. Ba pháp nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu vào buổi sáng chú tâm cẩn thận vào định tướng, vào buổi trưa... vào buổi chiều chú tâm cẩn thận vào định tướng. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có đủ ba pháp này thì có khả năng đạt được thiện pháp chưa đạt được, hoặc làm cho thiện pháp đã đạt được được tăng trưởng.” Kinh thứ chín.

๑๐. ทุติยปาปณิกสุตฺตํ

10. Kinh Người Bán Hàng, phần thứ hai.

๒๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ โภเคสุ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก จกฺขุมา จ โหติ วิธุโร จ นิสฺสยสมฺปนฺโน จ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก จกฺขุมา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก ปณิยํ ชานาติ – ‘อิทํ ปณิยํ เอวํ กีตํ, เอวํ วิกฺกยมานํ, เอตฺตกํ มูลํ ภวิสฺสติ, เอตฺตโก อุทโย’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปณิโก จกฺขุมา โหติ.

20. “Này các tỳ khưu, người bán hàng có đủ ba yếu tố, không bao lâu sẽ đạt được sự to lớn, sự dồi dào về của cải. Ba yếu tố nào? Này các tỳ khưu, ở đây, người bán hàng có mắt, tháo vát, và có được sự hỗ trợ. Và này các tỳ khưu, thế nào là người bán hàng có mắt? Này các tỳ khưu, ở đây, người bán hàng biết về hàng hóa: ‘Hàng hóa này mua như thế này, bán như thế này, sẽ có vốn chừng này, và lợi nhuận chừng này.’ Này các tỳ khưu, như vậy là người bán hàng có mắt.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก วิธุโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก กุสโล โหติ ปณิยํ เกตุญฺจ วิกฺเกตุญฺจ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปณิโก วิธุโร โหติ.

“Và này các tỳ khưu, thế nào là người bán hàng tháo vát? Này các tỳ khưu, ở đây, người bán hàng khéo léo trong việc mua và bán hàng hóa. Này các tỳ khưu, như vậy là người bán hàng tháo vát.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปณิโก นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ? อิธ ภิกฺขเว, ปาปณิกํ เย เต คหปตี วา คหปติปุตฺตา วา อฑฺฒา มหทฺธนา มหาโภคา เต เอวํ ชานนฺติ – ‘อยํ โข ภวํ ปาปณิโก จกฺขุมา วิธุโร [Pg.115] จ ปฏิพโล ปุตฺตทารญฺจ โปเสตุํ, อมฺหากญฺจ กาเลน กาลํ อนุปฺปทาตุ’นฺติ. เต นํ โภเคหิ นิปตนฺติ – ‘อิโต, สมฺม ปาปณิก, โภเค กริตฺวา ปุตฺตทารญฺจ โปเสหิ, อมฺหากญฺจ กาเลน กาลํ อนุปฺปเทหี’ติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปณิโก นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปณิโก นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ โภเคสุ.

“Và này các tỳ khưu, thế nào là người bán hàng có được sự hỗ trợ? Này các tỳ khưu, ở đây, có những gia chủ hoặc con của gia chủ giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, họ biết về người bán hàng ấy như sau: ‘Người bán hàng đáng kính này có mắt, tháo vát, và có khả năng nuôi dưỡng vợ con và trả lại cho chúng ta theo thời hạn.’ Họ mời gọi người ấy với của cải: ‘Này bạn bán hàng, hãy lấy của cải này để kinh doanh, nuôi dưỡng vợ con, và trả lại cho chúng tôi theo thời hạn.’ Này các tỳ khưu, như vậy là người bán hàng có được sự hỗ trợ. Này các tỳ khưu, người bán hàng có đủ ba yếu tố này, không bao lâu sẽ đạt được sự to lớn, sự dồi dào về của cải.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ กุสเลสุ ธมฺเมสุ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุมา จ โหติ วิธุโร จ นิสฺสยสมฺปนฺโน จ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุมา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ จกฺขุมา โหติ.

Này các Tỳ khưu, cũng vậy, vị Tỳ khưu thành tựu ba pháp, không bao lâu sẽ đạt đến sự vĩ đại, sự rộng lớn trong các thiện pháp. Ba pháp nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu có mắt, có sự tinh cần đặc biệt, và có sự nương tựa đầy đủ. Và này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có mắt? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ,’ tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập,’ tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt,’ tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt.’ Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có mắt.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิธุโร โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิธุโร โหติ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có sự tinh cần đặc biệt? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các bất thiện pháp, để thành tựu các thiện pháp, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các thiện pháp. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có sự tinh cần đặc biệt.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ เย เต ภิกฺขู พหุสฺสุตา อาคตาคมา ธมฺมธรา วินยธรา มาติกาธรา เต กาเลน กาลํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริปุจฺฉติ ปริปญฺหติ – ‘อิทํ, ภนฺเต, กถํ, อิมสฺส โก อตฺโถ’ติ? ตสฺส เต อายสฺมนฺโต อวิวฏญฺเจว วิวรนฺติ, อนุตฺตานีกตญฺจ อุตฺตานีกโรนฺติ, อเนกวิหิเตสุ จ กงฺขาฐานิเยสุ ธมฺเมสุ กงฺขํ ปฏิวิโนเทนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ นจิรสฺเสว มหตฺตํ เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณาติ กุสเลสุ ธมฺเมสู’’ติ. ทสมํ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có sự nương tựa đầy đủ? Này các Tỳ khưu, ở đây, có những vị Tỳ khưu đa văn, thông thuộc truyền thống, trì pháp, trì luật, trì mẫu đề. Vị Tỳ khưu thỉnh thoảng đến gần các vị ấy và hỏi, chất vấn: ‘Thưa Tôn giả, điều này là thế nào, ý nghĩa của điều này là gì?’ Các vị Tôn giả ấy mở ra những gì chưa được mở, làm cho sáng tỏ những gì chưa được làm sáng tỏ, và xua tan sự nghi ngờ trong nhiều pháp đáng nghi ngờ. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có sự nương tựa đầy đủ. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu thành tựu ba pháp này, không bao lâu sẽ đạt đến sự vĩ đại, sự rộng lớn trong các thiện pháp. (Kinh) thứ mười.

รถการวคฺโค ทุติโย.

Phẩm Người Thợ Xe, thứ hai.

ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต.

Phần Tụng Đọc Đầu Tiên đã kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

ญาโต [Pg.116] สารณีโย ภิกฺขุ, จกฺกวตฺตี สเจตโน;

อปณฺณกตฺตา เทโว จ, ทุเว ปาปณิเกน จาติ.

Ñāta, Sāraṇīya, Tỳ khưu, Chuyển Luân Vương, Sacetana; Không Sai Lầm, Tự Thân, Chư Thiên, và hai Người Bán Hàng.

๓. ปุคฺคลวคฺโค

3. Phẩm Người

๑. สมิทฺธสุตฺตํ

1. Kinh Samiddha

๒๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา จ สมิทฺโธ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สมิทฺธํ อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

21. Tôi nghe như vầy—Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Samiddha và Tôn giả Mahākoṭṭhika đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, họ cùng Tôn giả Sāriputta trao đổi lời chào hỏi thân thiện. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Khi Tôn giả Samiddha đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Sāriputta nói với vị ấy như sau:

‘‘ตโยเม, อาวุโส สมิทฺธ, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

Này hiền giả Samiddha, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Thân chứng, Kiến đáo, và Tín giải thoát. Này hiền giả, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Này hiền giả, trong ba hạng người này, hiền giả ưa thích hạng người nào là ưu việt hơn và cao thượng hơn?

‘‘ตโยเม, อาวุโส สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมสฺส, อาวุโส, ปุคฺคลสฺส สทฺธินฺทฺริยํ อธิมตฺต’’นฺติ.

Này hiền giả Sāriputta, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát. Này hiền giả, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Này hiền giả, trong ba hạng người này, hạng người Tín giải thoát, tôi ưa thích hạng người này là ưu việt hơn và cao thượng hơn trong ba hạng người này. Vì sao vậy? Này hiền giả, vì tín quyền của hạng người này vượt trội.

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ – ‘‘ตโยเม, อาวุโส โกฏฺฐิก, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ[Pg.117]. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Mahākoṭṭhika như sau: ‘Này hiền giả Koṭṭhika, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát. Này hiền giả, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Này hiền giả, trong ba hạng người này, hiền giả ưa thích hạng người nào là ưu việt hơn và cao thượng hơn?’

‘‘ตโยเม, อาวุโส สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมสฺส, อาวุโส, ปุคฺคลสฺส สมาธินฺทฺริยํ อธิมตฺต’’นฺติ.

Này hiền giả Sāriputta, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát. Này hiền giả, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Này hiền giả, trong ba hạng người này, hạng người Thân chứng, tôi ưa thích hạng người này là ưu việt hơn và cao thượng hơn trong ba hạng người này. Vì sao vậy? Này hiền giả, vì định quyền của hạng người này vượt trội.

อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ตโยเม, อาวุโส สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ กตโม เต ปุคฺคโล ขมติ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’ติ?

Bấy giờ, Tôn giả Mahākoṭṭhika nói với Tôn giả Sāriputta như sau: ‘Này hiền giả Sāriputta, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát. Này hiền giả, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Này hiền giả, trong ba hạng người này, hiền giả ưa thích hạng người nào là ưu việt hơn và cao thượng hơn?’

‘‘ตโยเม, อาวุโส โกฏฺฐิก, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? กายสกฺขี, ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, สทฺธาวิมุตฺโต. อิเม โข, อาวุโส, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ ยฺวายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต, อยํ เม ปุคฺคโล ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิมสฺส, อาวุโส, ปุคฺคลสฺส ปญฺญินฺทฺริยํ อธิมตฺต’’นฺติ.

Này hiền giả Koṭṭhika, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Thân chứng, Kiến đáo, Tín giải thoát. Này hiền giả, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Này hiền giả, trong ba hạng người này, hạng người Kiến đáo, tôi ưa thích hạng người này là ưu việt hơn và cao thượng hơn trong ba hạng người này. Vì sao vậy? Này hiền giả, vì tuệ quyền của hạng người này vượt trội.

อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตญฺจ สมิทฺธํ อายสฺมนฺตญฺจ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ – ‘‘พฺยากตํ โข, อาวุโส, อมฺเหหิ สพฺเพเหว ยถาสกํ ปฏิภานํ. อายามาวุโส, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม. ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา จ สมิทฺโธ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส [Pg.118] ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ สมิทฺโธ อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ยาวตโก อโหสิ อายสฺมตา จ สมิทฺเธน อายสฺมตา จ มหาโกฏฺฐิเกน สทฺธึ กถาสลฺลาโป ตํ สพฺพํ ภควโต อาโรเจสิ.

Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Samiddha và Tôn giả Mahākoṭṭhika rằng: – Thưa các Hiền giả, tất cả chúng ta đã trả lời tùy theo sự biện giải của mỗi người. Này các Hiền giả, chúng ta hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ngự, sau khi đến, chúng ta sẽ trình bày sự việc này lên Thế Tôn. Thế Tôn sẽ giải thích cho chúng ta như thế nào, chúng ta sẽ thọ trì như thế ấy. – Thưa Hiền giả, vâng ạ. Tôn giả Samiddha và Tôn giả Mahākoṭṭhika đã vâng lời Tôn giả Sāriputta. Rồi Tôn giả Sāriputta, Tôn giả Samiddha, và Tôn giả Mahākoṭṭhika đã đi đến nơi Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sāriputta đã trình bày lại toàn bộ cuộc đối thoại đã diễn ra với Tôn giả Samiddha và Tôn giả Mahākoṭṭhika lên Thế Tôn.

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’ติ. ฐานญฺเหตํ, สาริปุตฺต, วิชฺชติ ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต สฺวาสฺส อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี สฺวาสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

– Này Sāriputta, ở đây không dễ để trả lời một cách dứt khoát rằng: ‘Vị này trong ba hạng người này là ưu việt hơn, là thù thắng hơn.’ Này Sāriputta, có trường hợp này: vị Tín giải thoát có thể là người đang thực hành để chứng đắc A-la-hán quả, vị Thân chứng có thể là bậc Nhất lai hoặc bậc Bất lai, và vị Kiến đáo cũng có thể là bậc Nhất lai hoặc bậc Bất lai.

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’ติ. ฐานญฺเหตํ, สาริปุตฺต, วิชฺชติ ยฺวายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี สฺวาสฺส อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต สฺวาสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

– Này Sāriputta, ở đây không dễ để trả lời một cách dứt khoát rằng: ‘Vị này trong ba hạng người này là ưu việt hơn, là thù thắng hơn.’ Này Sāriputta, có trường hợp này: vị Thân chứng có thể là người đang thực hành để chứng đắc A-la-hán quả, vị Tín giải thoát có thể là bậc Nhất lai hoặc bậc Bất lai, và vị Kiến đáo cũng có thể là bậc Nhất lai hoặc bậc Bất lai.

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’ติ. ฐานญฺเหตํ, สาริปุตฺต, วิชฺชติ ยฺวายํ ปุคฺคโล ทิฏฺฐิปฺปตฺโต สฺวาสฺส อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, ยฺวายํ ปุคฺคโล สทฺธาวิมุตฺโต สฺวาสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา, โย จายํ ปุคฺคโล กายสกฺขี โสปสฺส สกทาคามี วา อนาคามี วา.

– Này Sāriputta, ở đây không dễ để trả lời một cách dứt khoát rằng: ‘Vị này trong ba hạng người này là ưu việt hơn, là thù thắng hơn.’ Này Sāriputta, có trường hợp này: vị Kiến đáo có thể là người đang thực hành để chứng đắc A-la-hán quả, vị Tín giải thoát có thể là bậc Nhất lai hoặc bậc Bất lai, và vị Thân chứng cũng có thể là bậc Nhất lai hoặc bậc Bất lai.

‘‘น ขฺเวตฺถ, สาริปุตฺต, สุกรํ เอกํเสน พฺยากาตุํ – ‘อยํ อิเมสํ ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อภิกฺกนฺตตโร จ ปณีตตโร จา’’’ติ. ปฐมํ.

– Này Sāriputta, ở đây không dễ để trả lời một cách dứt khoát rằng: ‘Vị này trong ba hạng người này là ưu việt hơn, là thù thắng hơn.’ (Kinh) thứ nhất.

๒. คิลานสุตฺตํ

2. Kinh Bệnh Nhân

๒๒. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, คิลานา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ คิลาโน ลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ, ลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ, ลภนฺโต วา [Pg.119] ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ อลภนฺโต วา ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ เนว วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา.

22. – Này các Tỳ khưu, có ba hạng bệnh nhân này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng bệnh nhân, dù có được hay không có được các loại thực phẩm thích hợp, dù có được hay không có được các loại dược phẩm thích hợp, dù có được hay không có được người chăm sóc thích đáng, vẫn không thể bình phục khỏi căn bệnh ấy.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ คิลาโน ลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ โภชนานิ, ลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ อลภนฺโต วา สปฺปายานิ เภสชฺชานิ, ลภนฺโต วา ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ อลภนฺโต วา ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา.

– Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng bệnh nhân, dù có được hay không có được các loại thực phẩm thích hợp, dù có được hay không có được các loại dược phẩm thích hợp, dù có được hay không có được người chăm sóc thích đáng, vẫn có thể bình phục khỏi căn bệnh ấy.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ คิลาโน ลภนฺโตว สปฺปายานิ โภชนานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว สปฺปายานิ เภสชฺชานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ โน อลภนฺโต วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา.

– Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng bệnh nhân bình phục khỏi căn bệnh ấy khi có được thực phẩm thích hợp, chứ không phải khi không có được; khi có được dược phẩm thích hợp, chứ không phải khi không có được; khi có được người chăm sóc thích đáng, chứ không phải khi không có được.

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, ยฺวายํ คิลาโน ลภนฺโตว สปฺปายานิ โภชนานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว สปฺปายานิ เภสชฺชานิ โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ปติรูปํ อุปฏฺฐากํ โน อลภนฺโต วุฏฺฐาติ ตมฺหา อาพาธา, อิมํ โข, ภิกฺขเว, คิลานํ ปฏิจฺจ คิลานภตฺตํ อนุญฺญาตํ คิลานเภสชฺชํ อนุญฺญาตํ คิลานุปฏฺฐาโก อนุญฺญาโต. อิมญฺจ ปน, ภิกฺขเว, คิลานํ ปฏิจฺจ อญฺเญปิ คิลานา อุปฏฺฐาตพฺพา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย คิลานา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ.

– Này các Tỳ khưu, trong ba hạng bệnh nhân ấy, hạng bệnh nhân nào bình phục khỏi căn bệnh ấy khi có được thực phẩm thích hợp, chứ không phải khi không có được; khi có được dược phẩm thích hợp, chứ không phải khi không có được; khi có được người chăm sóc thích đáng, chứ không phải khi không có được; này các Tỳ khưu, chính vì duyên cớ hạng bệnh nhân này mà vật thực cho người bệnh đã được cho phép, dược phẩm cho người bệnh đã được cho phép, người chăm sóc bệnh nhân đã được cho phép. Và này các Tỳ khưu, cũng vì duyên cớ hạng bệnh nhân này mà những người bệnh khác cũng cần được chăm sóc. Này các Tỳ khưu, đó là ba hạng bệnh nhân hiện hữu, có mặt ở trên đời.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตโยเม คิลานูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย อลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย, ลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย อลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย เนว โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

– Cũng thế ấy, này các Tỳ khưu, có ba hạng người tương tự như bệnh nhân này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người, dù có được hay không có được thấy Như Lai, dù có được hay không có được nghe Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, vẫn không thể đi vào định pháp, chánh pháp trong các thiện pháp.

‘‘อิธ, ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย อลภนฺโต วา ตถาคตํ ทสฺสนาย, ลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย อลภนฺโต วา ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

– Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người, dù có được hay không có được thấy Như Lai, dù có được hay không có được nghe Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, vẫn có thể đi vào định pháp, chánh pháp trong các thiện pháp.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ลภนฺโตว ตถาคตํ ทสฺสนาย โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย โน อลภนฺโต โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ.

– Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người đi vào định pháp, chánh pháp trong các thiện pháp khi có được thấy Như Lai, chứ không phải khi không có được; khi có được nghe Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, chứ không phải khi không có được.

‘‘ตตฺร[Pg.120], ภิกฺขเว, ยฺวายํ ปุคฺคโล ลภนฺโตว ตถาคตํ ทสฺสนาย โน อลภนฺโต, ลภนฺโตว ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ สวนาย โน อลภนฺโต โอกฺกมติ นิยามํ กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ, อิมํ โข ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ ปฏิจฺจ ธมฺมเทสนา อนุญฺญาตา. อิมญฺจ ปน, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ ปฏิจฺจ อญฺเญสมฺปิ ธมฺโม เทเสตพฺโพ. ‘‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย คิลานูปมา ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

Này các Tỳ khưu, trong số ấy, có hạng người chỉ khi được thấy Như Lai mới đi vào sự xác định, sự chánh định trong các thiện pháp, chứ không phải khi không được thấy; chỉ khi được nghe Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng mới đi vào sự xác định, sự chánh định trong các thiện pháp, chứ không phải khi không được nghe. Này các Tỳ khưu, chính vì duyên với hạng người này mà việc thuyết pháp đã được cho phép. Và này các Tỳ khưu, cũng chính vì duyên với hạng người này mà Pháp cũng nên được thuyết giảng cho những người khác. Này các Tỳ khưu, ba hạng người ví như người bệnh này đang hiện hữu, có mặt ở trên đời. Hết kinh thứ hai.

๓. สงฺขารสุตฺตํ

3. Kinh Về Các Hành

๒๓. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทยติ เอกนฺตทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ สตฺตา เนรยิกา.

23. Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này đang hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người tạo tác thân hành có phiền não, tạo tác khẩu hành có phiền não, tạo tác ý hành có phiền não. Sau khi đã tạo tác thân hành có phiền não, khẩu hành có phiền não, ý hành có phiền não, người ấy sanh vào thế giới có phiền não. Khi đã sanh vào thế giới có phiền não, các xúc có phiền não chạm đến người ấy. Do được các xúc có phiền não chạm đến, người ấy cảm thọ cảm giác có phiền não, thuần khổ, ví như các chúng sanh ở địa ngục.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส อพฺยาพชฺฌํ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, อพฺยาพชฺฌํ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ อพฺยาพชฺฌํ โลกํ อุปปนฺนํ สมานํ อพฺยาพชฺฌา ผสฺสา ผุสนฺติ. โส อพฺยาพชฺเฌหิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน อพฺยาพชฺฌํ เวทนํ เวทยติ เอกนฺตสุขํ, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người tạo tác thân hành không phiền não, tạo tác khẩu hành không phiền não, tạo tác ý hành không phiền não. Sau khi đã tạo tác thân hành không phiền não, khẩu hành không phiền não, ý hành không phiền não, người ấy sanh vào thế giới không phiền não. Khi đã sanh vào thế giới không phiền não, các xúc không phiền não chạm đến người ấy. Do được các xúc không phiền não chạm đến, người ấy cảm thọ cảm giác không phiền não, thuần lạc, ví như chư thiên ở cõi Biến Tịnh.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ. โส สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ กายสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ วจีสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา, สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ มโนสงฺขารํ อภิสงฺขริตฺวา สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ โลกํ [Pg.121] อุปปนฺนํ สมานํ สพฺยาพชฺฌาปิ อพฺยาพชฺฌาปิ ผสฺสา ผุสนฺติ. โส สพฺยาพชฺเฌหิปิ อพฺยาพชฺเฌหิปิ ผสฺเสหิ ผุฏฺโฐ สมาโน สพฺยาพชฺฌมฺปิ อพฺยาพชฺฌมฺปิ เวทนํ เวทยติ โวกิณฺณสุขทุกฺขํ, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา เอกจฺเจ จ เทวา เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người tạo tác thân hành vừa có phiền não vừa không phiền não, tạo tác khẩu hành vừa có phiền não vừa không phiền não, tạo tác ý hành vừa có phiền não vừa không phiền não. Sau khi đã tạo tác thân hành vừa có phiền não vừa không phiền não, khẩu hành vừa có phiền não vừa không phiền não, ý hành vừa có phiền não vừa không phiền não, người ấy sanh vào thế giới vừa có phiền não vừa không phiền não. Khi đã sanh vào thế giới vừa có phiền não vừa không phiền não, các xúc vừa có phiền não vừa không phiền não chạm đến người ấy. Do được các xúc vừa có phiền não vừa không phiền não chạm đến, người ấy cảm thọ cảm giác vừa có phiền não vừa không phiền não, có lạc và khổ xen lẫn, ví như loài người, một số chư thiên, và một số chúng sanh trong đọa xứ. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này đang hiện hữu, có mặt ở trên đời. Hết kinh thứ ba.

๔. พหุการสุตฺตํ

4. Kinh Về Người Giúp Đỡ Nhiều

๒๔. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา ปุคฺคลสฺส พหุการา. กตเม ตโย? ยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคลํ อาคมฺม ปุคฺคโล พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ; อยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อิมสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกาโร.

24. Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này giúp đỡ nhiều cho một người. Ba hạng nào? Này các Tỳ khưu, do duyên với một người mà một người khác đã quy y Phật, đã quy y Pháp, đã quy y Tăng. Này các Tỳ khưu, người này đã giúp đỡ nhiều cho người kia.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยํ ปุคฺคลํ อาคมฺม ปุคฺคโล ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; อยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อิมสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกาโร.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, do duyên với một người mà một người khác tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’, tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ Tập’, tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ Diệt’, tuệ tri như thật: ‘Đây là Con Đường Đưa Đến Khổ Diệt’. Này các Tỳ khưu, người này đã giúp đỡ nhiều cho người kia.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยํ ปุคฺคลํ อาคมฺม ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ; อยํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อิมสฺส ปุคฺคลสฺส พหุกาโร. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา ปุคฺคลสฺส พหุการา.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, do duyên với một người mà một người khác, do sự đoạn tận các lậu hoặc, đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại. Này các Tỳ khưu, người này đã giúp đỡ nhiều cho người kia. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này đã giúp đỡ nhiều cho một người.

‘‘อิเมหิ จ ปน, ภิกฺขเว, ตีหิ ปุคฺคเลหิ อิมสฺส ปุคฺคลสฺส นตฺถญฺโญ ปุคฺคโล พหุกาโรติ วทามิ. อิเมสํ ปน, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ปุคฺคลานํ อิมินา ปุคฺคเลน น สุปฺปติการํ วทามิ, ยทิทํ อภิวาทนปจฺจุฏฺฐานอญฺชลิกมฺมสามีจิกมฺมจีวรปิณฺฑปาตเสนาสน-คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานุปฺปทาเนนา’’ติ. จตุตฺถํ.

Và này các Tỳ khưu, Ta nói rằng đối với người này, không có người nào khác giúp đỡ nhiều hơn ba hạng người này. Lại nữa, này các Tỳ khưu, Ta nói rằng người này không dễ đền đáp công ơn của ba hạng người kia, tức là bằng việc đảnh lễ, đứng dậy đón rước, chắp tay, hành vi tôn kính, cúng dường y phục, vật thực, chỗ ở, và dược phẩm trị bệnh. Hết kinh thứ tư.

๕. วชิรูปมสุตฺตํ

5. Kinh Ví Dụ Kim Cương

๒๕. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อรุกูปมจิตฺโต ปุคฺคโล, วิชฺชูปมจิตฺโต ปุคฺคโล, วชิรูปมจิตฺโต ปุคฺคโล. กตโม จ, ภิกฺขเว, อรุกูปมจิตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล อปฺปมฺปิ [Pg.122] วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทุฏฺฐารุโก กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อาสวํ เทติ ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อรุกูปมจิตฺโต ปุคฺคโล.

25. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Thế nào là ba? Người có tâm ví như vết thương mưng mủ, người có tâm ví như tia chớp, và người có tâm ví như kim cương. Và này các Tỳ khưu, thế nào là người có tâm ví như vết thương mưng mủ? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người hay phẫn nộ, nhiều phiền muộn; dù chỉ bị nói một chút cũng trở nên bực tức, tức giận, sân hận, trở nên cứng đầu, và biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất mãn. Này các Tỳ khưu, ví như vết thương mưng mủ, khi bị va chạm bởi khúc cây hay mảnh sành, lại càng chảy mủ nhiều hơn; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có hạng người hay phẫn nộ, nhiều phiền muộn; dù chỉ bị nói một chút cũng trở nên bực tức, tức giận, sân hận, trở nên cứng đầu, và biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất mãn. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có tâm ví như vết thương mưng mủ.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, วิชฺชูปมจิตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว, จกฺขุมา ปุริโส รตฺตนฺธการติมิสายํ วิชฺชนฺตริกาย รูปานิ ปสฺเสยฺย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วิชฺชูปมจิตฺโต ปุคฺคโล.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là người có tâm ví như tia chớp? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là Khổ’, tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là nguồn sanh của Khổ’, tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là sự diệt Khổ’, tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt Khổ’. Này các Tỳ khưu, ví như người có mắt, trong đêm tối mịt mùng, nhờ ánh chớp mà thấy được các sắc; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có hạng người tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là Khổ’... (như trên)... tuệ tri như thật rằng: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt Khổ’. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có tâm ví như tia chớp.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, วชิรูปมจิตฺโต ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, วชิรสฺส นตฺถิ กิญฺจิ อเภชฺชํ มณิ วา ปาสาโณ วา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อาสวานํ ขยา…เป… อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วชิรูปมจิตฺโต ปุคฺคโล. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ. ปญฺจมํ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là người có tâm ví như kim cương? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc. Này các Tỳ khưu, ví như đối với kim cương, không có gì là không thể phá vỡ, dù là ngọc hay đá; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có hạng người do đoạn tận các lậu hoặc... (như trên)... đạt đến và an trú. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có tâm ví như kim cương. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.” Hết kinh thứ năm.

๖. เสวิตพฺพสุตฺตํ

6. Kinh Về Người Nên Thân Cận

๒๖. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล [Pg.123] น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล หีโน โหติ สีเลน สมาธินา ปญฺญาย. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ อญฺญตฺร อนุทฺทยา อญฺญตฺร อนุกมฺปา.

26. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, có hạng người không nên thân cận, không nên giao du, không nên gần gũi. Này các Tỳ khưu, có hạng người nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi. Này các Tỳ khưu, có hạng người sau khi cung kính, tôn trọng, nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi. Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người không nên thân cận, không nên giao du, không nên gần gũi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người thua kém về giới, định, và tuệ. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy không nên thân cận, không nên giao du, không nên gần gũi, ngoại trừ vì lòng thương xót, ngoại trừ vì lòng bi mẫn.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สทิโส โหติ สีเลน สมาธินา ปญฺญาย. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? สีลสามญฺญคตานํ สตํ สีลกถา จ โน ภวิสฺสติ, สา จ โน ปวตฺตินี ภวิสฺสติ, สา จ โน ผาสุ ภวิสฺสติ. สมาธิสามญฺญคตานํ สตํ สมาธิกถา จ โน ภวิสฺสติ, สา จ โน ปวตฺตินี ภวิสฺสติ, สา จ โน ผาสุ ภวิสฺสติ. ปญฺญาสามญฺญคตานํ สตํ ปญฺญากถา จ โน ภวิสฺสติ, สา จ โน ปวตฺตินี ภวิสฺสติ, สา จ โน ผาสุ ภวิสฺสตีติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người ngang bằng về giới, định, và tuệ. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi. Vì sao vậy? Vì rằng khi chúng ta, những người tương đồng về giới, (gặp nhau), sẽ có cuộc nói chuyện về giới, và cuộc nói chuyện ấy sẽ được tiếp diễn, và cuộc nói chuyện ấy sẽ mang lại sự thoải mái cho chúng ta. Khi chúng ta, những người tương đồng về định, (gặp nhau), sẽ có cuộc nói chuyện về định, và cuộc nói chuyện ấy sẽ được tiếp diễn, và cuộc nói chuyện ấy sẽ mang lại sự thoải mái cho chúng ta. Khi chúng ta, những người tương đồng về tuệ, (gặp nhau), sẽ có cuộc nói chuyện về tuệ, và cuộc nói chuyện ấy sẽ được tiếp diễn, và cuộc nói chuyện ấy sẽ mang lại sự thoải mái cho chúng ta. Do đó, hạng người như vậy nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อธิโก โหติ สีเลน สมาธินา ปญฺญาย. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? อิติ อปริปูรํ วา สีลกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา สีลกฺขนฺธํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามิ; อปริปูรํ วา สมาธิกฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา สมาธิกฺขนฺธํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามิ; อปริปูรํ วา ปญฺญากฺขนฺธํ ปริปูเรสฺสามิ, ปริปูรํ วา ปญฺญากฺขนฺธํ ตตฺถ ตตฺถ ปญฺญาย อนุคฺคเหสฺสามีติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล สกฺกตฺวา ครุํ กตฺวา เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người sau khi cung kính, tôn trọng, nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người vượt trội hơn về giới, định, và tuệ. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy sau khi cung kính, tôn trọng, nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi. Vì sao vậy? Vì rằng (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ làm cho trọn vẹn giới uẩn chưa trọn vẹn, hoặc ta sẽ dùng trí tuệ để hỗ trợ giới uẩn đã trọn vẹn ở các phương diện khác nhau; ta sẽ làm cho trọn vẹn định uẩn chưa trọn vẹn, hoặc ta sẽ dùng trí tuệ để hỗ trợ định uẩn đã trọn vẹn ở các phương diện khác nhau; ta sẽ làm cho trọn vẹn tuệ uẩn chưa trọn vẹn, hoặc ta sẽ dùng trí tuệ để hỗ trợ tuệ uẩn đã trọn vẹn ở các phương diện khác nhau.’ Do đó, hạng người như vậy sau khi cung kính, tôn trọng, nên thân cận, nên giao du, nên gần gũi. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.”

‘‘นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี,น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี;

เสฏฺฐมุปนมํ อุเทติ ขิปฺปํ,ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ ภเชถา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“Người giao du với kẻ thấp kém, sẽ bị suy thoái, Người giao du với người ngang bằng, sẽ không suy thoái; Người gần gũi bậc cao thượng, mau chóng được thăng tiến, Do đó, hãy giao du với người vượt trội hơn mình.” Hết kinh thứ sáu.

๗. ชิคุจฺฉิตพฺพสุตฺตํ

7. Kinh Về Người Đáng Chê Trách

๒๗. ‘‘ตโยเม[Pg.124], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. อตฺถิ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต, อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ, อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ, อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? กิญฺจาปิ, ภิกฺขเว, เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส น ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, อถ โข นํ ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ – ‘ปาปมิตฺโต ปุริสปุคฺคโล ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก’ติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อหิ คูถคโต กิญฺจาปิ น ทํสติ, อถ โข นํ มกฺเขติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, กิญฺจาปิ เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส น ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, อถ โข นํ ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ – ‘ปาปมิตฺโต ปุริสปุคฺคโล ปาปสหาโย ปาปสมฺปวงฺโก’ติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล ชิคุจฺฉิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ.

27. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng người nào? Này các Tỳ khưu, có hạng người đáng ghê tởm, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi. Này các Tỳ khưu, có hạng người đáng xả bỏ, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi. Này các Tỳ khưu, có hạng người nên giao du, nên thân cận, nên gần gũi. Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người đáng ghê tởm, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người ác giới, có pháp ác, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, có việc làm che giấu, không phải là Sa-môn nhưng tự nhận là Sa-môn, không sống phạm hạnh nhưng tự nhận là người sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị rỉ chảy, là đồ rác rưởi. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy là đáng ghê tởm, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, dầu cho không bắt chước theo việc làm của hạng người như vậy, nhưng tiếng xấu vẫn lan truyền về người ấy: ‘Người này có bạn ác, có bạn đồng hành xấu, có khuynh hướng theo bạn xấu.’ Ví như, này các Tỳ khưu, con rắn rơi vào hố phân, dầu cho nó không cắn, nhưng nó vẫn làm vấy bẩn; cũng vậy, này các Tỳ khưu, dầu cho không bắt chước theo việc làm của hạng người như vậy, nhưng tiếng xấu vẫn lan truyền về người ấy: ‘Người này có bạn ác, có bạn đồng hành xấu, có khuynh hướng theo bạn xấu.’ Do đó, hạng người như vậy là đáng ghê tởm, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ทุฏฺฐารุโก กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย อาสวํ เทติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ตินฺทุกาลาตํ กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิตํ ภิยฺโยโสมตฺตาย จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ; เอวเมวํ โข ภิกฺขเว…เป… เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คูถกูโป กฏฺเฐน วา กฐลาย วา ฆฏฺฏิโต ภิยฺโยโสมตฺตาย ทุคฺคนฺโธ โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล [Pg.125] โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺชติ ปติตฺถียติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? อกฺโกเสยฺยปิ มํ ปริภาเสยฺยปิ มํ อนตฺถมฺปิ มํ กเรยฺยาติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล อชฺฌุเปกฺขิตพฺโพ น เสวิตพฺโพ น ภชิตพฺโพ น ปยิรุปาสิตพฺโพ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người đáng xả bỏ, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người hay phẫn nộ, nhiều phiền muộn, dù bị nói chút ít, người ấy vẫn bực tức, tức giận, nổi xung, trở nên cứng rắn, và biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất bình. Ví như, này các Tỳ khưu, vết thương mưng mủ, khi bị que cây hay mảnh sành cọ vào, lại càng chảy mủ nhiều hơn; cũng vậy, này các Tỳ khưu... Ví như, này các Tỳ khưu, khúc củi mun đang cháy, khi bị que cây hay mảnh sành cọ vào, lại càng nổ lách tách, kêu xèo xèo; cũng vậy, này các Tỳ khưu... Ví như, này các Tỳ khưu, hố phân, khi bị que cây hay mảnh sành cọ vào, lại càng bốc mùi hôi thối; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người hay phẫn nộ, nhiều phiền muộn, dù bị nói chút ít, người ấy vẫn bực tức, tức giận, nổi xung, trở nên cứng rắn, và biểu lộ sự phẫn nộ, sân hận, và bất bình. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy là đáng xả bỏ, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi. Vì sao vậy? (Nghĩ rằng:) ‘Người ấy có thể mắng nhiếc ta, có thể lăng mạ ta, có thể làm hại ta.’ Do đó, hạng người như vậy là đáng xả bỏ, không nên giao du, không nên thân cận, không nên gần gũi.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม. เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ตํ กิสฺส เหตุ? กิญฺจาปิ, ภิกฺขเว, เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส น ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ, อถ โข นํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ – ‘กลฺยาณมิตฺโต ปุริสปุคฺคโล กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก’ติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล เสวิตพฺโพ ภชิตพฺโพ ปยิรุปาสิตพฺโพ. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người nên giao du, nên thân cận, nên gần gũi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người có giới hạnh, có thiện pháp. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy là nên giao du, nên thân cận, nên gần gũi. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, dầu cho không bắt chước theo việc làm của hạng người như vậy, nhưng tiếng tốt vẫn lan truyền về người ấy: ‘Người này có bạn tốt, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng theo bạn tốt.’ Do đó, hạng người như vậy là nên giao du, nên thân cận, nên gần gũi. Này các Tỳ khưu, quả thật ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.”

‘‘นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี,น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี;

เสฏฺฐมุปนมํ อุเทติ ขิปฺปํ,ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ ภเชถา’’ติ. สตฺตมํ;

“Người giao du với kẻ thấp kém sẽ bị suy thoái, người giao du với người ngang bằng sẽ không bao giờ suy thoái; người gần gũi bậc cao thượng sẽ nhanh chóng thăng tiến. Do đó, hãy thân cận người hơn mình.”

๘. คูถภาณีสุตฺตํ

8. Kinh Người Nói Lời Như Phân

๒๘. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? คูถภาณี, ปุปฺผภาณี, มธุภาณี. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คูถภาณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สภคฺคโต วา ปริสคฺคโต วา ญาติมชฺฌคโต วา ปูคมชฺฌคโต วา ราชกุลมชฺฌคโต วา อภินีโต สกฺขิปุฏฺโฐ – ‘เอหมฺโภ ปุริส, ยํ ชานาสิ ตํ วเทหี’ติ. โส อชานํ วา อาห ‘ชานามี’ติ, ชานํ วา อาห ‘น ชานามี’ติ, อปสฺสํ วา อาห ‘ปสฺสามี’ติ, ปสฺสํ วา อาห ‘น [Pg.126] ปสฺสามี’ติ ; อิติ อตฺตเหตุ วา ปรเหตุ วา อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ วา สมฺปชานมุสา ภาสิตา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล คูถภาณี.

28. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Ba hạng người nào? Người nói lời như phân, người nói lời như hoa, và người nói lời như mật. Và này các Tỳ khưu, thế nào là người nói lời như phân? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người đi đến hội trường, hoặc đến hội chúng, hoặc giữa bà con, hoặc giữa đoàn thể, hoặc giữa hoàng tộc, được đưa ra làm nhân chứng và được hỏi: ‘Này ông, điều gì ông biết, hãy nói ra.’ Người ấy không biết lại nói ‘tôi biết’, hoặc biết lại nói ‘tôi không biết’; không thấy lại nói ‘tôi thấy’, hoặc thấy lại nói ‘tôi không thấy’; như vậy, vì bản thân, hoặc vì người khác, hoặc vì một chút lợi lộc vật chất nào đó, người ấy cố ý nói dối. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người nói lời như phân.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุปฺผภาณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สภคฺคโต วา ปริสคฺคโต วา ญาติมชฺฌคโต วา ปูคมชฺฌคโต วา ราชกุลมชฺฌคโต วา อภินีโต สกฺขิปุฏฺโฐ – ‘เอหมฺโภ ปุริส, ยํ ปชานาสิ ตํ วเทหี’ติ, โส อชานํ วา อาห ‘น ชานามี’ติ, ชานํ วา อาห ‘ชานามี’ติ, อปสฺสํ วา อาห ‘น ปสฺสามี’ติ, ปสฺสํ วา อาห ‘ปสฺสามี’ติ; อิติ อตฺตเหตุ วา ปรเหตุ วา อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ วา น สมฺปชานมุสา ภาสิตา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปุปฺผภาณี.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là người nói lời như hoa? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người đi đến hội trường, hoặc đến hội chúng, hoặc giữa bà con, hoặc giữa đoàn thể, hoặc giữa hoàng tộc, được đưa ra làm nhân chứng và được hỏi: ‘Này ông, điều gì ông biết, hãy nói ra.’ Người ấy không biết thì nói ‘tôi không biết’, hoặc biết thì nói ‘tôi biết’; không thấy thì nói ‘tôi không thấy’, hoặc thấy thì nói ‘tôi thấy’; như vậy, vì bản thân, hoặc vì người khác, hoặc vì một chút lợi lộc vật chất nào đó, người ấy không cố ý nói dối. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người nói lời như hoa.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มธุภาณี? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ผรุสํ วาจํ ปหาย ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ; ยา สา วาจา เนลา กณฺณสุขา เปมนียา หทยงฺคมา โปรี พหุชนกนฺตา พหุชนมนาปา ตถารูปึ วาจํ ภาสิตา โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล มธุภาณี. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người nói lời ngọt ngào như mật? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người từ bỏ lời nói thô ác, tránh xa lời nói thô ác. Vị ấy nói những lời không lỗi lầm, êm tai, dễ thương, lọt lòng, tao nhã, được nhiều người ưa thích, được nhiều người quý mến. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người nói lời ngọt ngào như mật. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.” Hết kinh thứ tám.

๙. อนฺธสุตฺตํ

9. Kinh Người Mù

๒๙. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อนฺโธ, เอกจกฺขุ, ทฺวิจกฺขุ. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนฺโธ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตถารูปํ จกฺขุ น โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา อนธิคตํ วา โภคํ อธิคจฺเฉยฺย อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กเรยฺย ; ตถารูปมฺปิสฺส จกฺขุ น โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา กุสลากุสเล ธมฺเม ชาเนยฺย, สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม ชาเนยฺย, หีนปฺปณีเต ธมฺเม ชาเนยฺย, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม ชาเนยฺย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อนฺโธ.

29. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Thế nào là ba? Người mù, người một mắt, và người hai mắt. Này các Tỳ khưu, thế nào là người mù? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người không có con mắt để có thể thủ đắc tài sản chưa thủ đắc, hay làm tăng trưởng tài sản đã thủ đắc; và vị ấy cũng không có con mắt để có thể biết các pháp thiện và bất thiện, biết các pháp có tội và không có tội, biết các pháp hạ liệt và cao thượng, biết các pháp đen và trắng có đối lập. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người mù.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เอกจกฺขุ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตถารูปํ จกฺขุ โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา อนธิคตํ วา โภคํ [Pg.127] อธิคจฺเฉยฺย อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กเรยฺย; ตถารูปํ ปนสฺส จกฺขุ น โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา กุสลากุสเล ธมฺเม ชาเนยฺย, สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม ชาเนยฺย, หีนปฺปณีเต ธมฺเม ชาเนยฺย, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม ชาเนยฺย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เอกจกฺขุ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người một mắt? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có con mắt để có thể thủ đắc tài sản chưa thủ đắc, hay làm tăng trưởng tài sản đã thủ đắc; nhưng vị ấy không có con mắt để có thể biết các pháp thiện và bất thiện, biết các pháp có tội và không có tội, biết các pháp hạ liệt và cao thượng, biết các pháp đen và trắng có đối lập. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người một mắt.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทฺวิจกฺขุ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตถารูปํ จกฺขุ โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา อนธิคตํ วา โภคํ อธิคจฺเฉยฺย, อธิคตํ วา โภคํ ผาตึ กเรยฺย; ตถารูปมฺปิสฺส จกฺขุ โหติ ยถารูเปน จกฺขุนา กุสลากุสเล ธมฺเม ชาเนยฺย; สาวชฺชานวชฺเช ธมฺเม ชาเนยฺย, หีนปฺปณีเต ธมฺเม ชาเนยฺย, กณฺหสุกฺกสปฺปฏิภาเค ธมฺเม ชาเนยฺย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทฺวิจกฺขุ. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người hai mắt? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có con mắt để có thể thủ đắc tài sản chưa thủ đắc, hay làm tăng trưởng tài sản đã thủ đắc; và vị ấy cũng có con mắt để có thể biết các pháp thiện và bất thiện; biết các pháp có tội và không có tội, biết các pháp hạ liệt và cao thượng, biết các pháp đen và trắng có đối lập. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người hai mắt. ‘Này các Tỳ khưu, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.’”

‘‘น เจว โภคา ตถารูปา, น จ ปุญฺญานิ กุพฺพติ;

อุภยตฺถ กลิคฺคาโห, อนฺธสฺส หตจกฺขุโน.

“Người mù, kẻ hỏng mắt, không có tài sản như vậy, cũng không làm các phước thiện; kẻ ấy bị thất bại ở cả hai nơi.

‘‘อถาปรายํ อกฺขาโต, เอกจกฺขุ จ ปุคฺคโล;

ธมฺมาธมฺเมน สโฐโส, โภคานิ ปริเยสติ.

“Lại nữa, người một mắt được nói đến là kẻ xảo trá, tìm kiếm tài sản bằng cả chánh pháp và phi pháp.

‘‘เถยฺเยน กูฏกมฺเมน, มุสาวาเทน จูภยํ;

กุสโล โหติ สงฺฆาตุํ, กามโภคี จ มานโว;

อิโต โส นิรยํ คนฺตฺวา, เอกจกฺขุ วิหญฺญติ.

“Bằng cách trộm cắp, lừa đảo, và nói dối, cả hai cách; kẻ ấy khéo léo trong việc tích lũy. Người một mắt, kẻ hưởng thụ các dục, sau khi từ đây đi đến địa ngục, liền bị đau khổ.

‘‘ทฺวิจกฺขุ ปน อกฺขาโต, เสฏฺโฐ ปุริสปุคฺคโล;

ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ, อุฏฺฐานาธิคตํ ธนํ.

“Còn người hai mắt được gọi là bậc tối thượng, người có tài sản do nỗ lực kiếm được, với của cải thu được một cách hợp pháp.

‘‘ททาติ เสฏฺฐสงฺกปฺโป, อพฺยคฺคมานโส นโร;

อุเปติ ภทฺทกํ ฐานํ, ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจติ.

“Người ấy bố thí với ý định cao thượng, tâm không dao động; người ấy đến được nơi tốt lành, nơi mà sau khi đến sẽ không còn sầu muộn.

‘‘อนฺธญฺจ เอกจกฺขุญฺจ, อารกา ปริวชฺชเย;

ทฺวิจกฺขุํ ปน เสเวถ, เสฏฺฐํ ปุริสปุคฺคล’’นฺติ. นวมํ;

“Hãy tránh xa người mù và người một mắt. Hãy thân cận với người hai mắt, bậc tối thượng.” Hết kinh thứ chín.

๑๐. อวกุชฺชสุตฺตํ

10. Kinh Trí Tuệ Úp Ngược

๓๐. ‘‘ตโยเม[Pg.128], ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อวกุชฺชปญฺโญ ปุคฺคโล, อุจฺฉงฺคปญฺโญ ปุคฺคโล, ปุถุปญฺโญ ปุคฺคโล. กตโม จ, ภิกฺขเว, อวกุชฺชปญฺโญ ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุมฺโภ นิกฺกุชฺโช ตตฺร อุทกํ อาสิตฺตํ วิวฏฺฏติ, โน สณฺฐาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนวาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อวกุชฺชปญฺโญ ปุคฺคโล.

30. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Thế nào là ba? Người có trí tuệ úp ngược, người có trí tuệ như vạt áo, và người có trí tuệ rộng lớn. Này các Tỳ khưu, thế nào là người có trí tuệ úp ngược? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người thường xuyên đi đến tu viện để nghe Pháp từ các Tỳ khưu. Các Tỳ khưu thuyết Pháp cho vị ấy, pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Khi đang ngồi ở chỗ đó, vị ấy không tác ý đến phần đầu, không tác ý đến phần giữa, không tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy. Và sau khi đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vị ấy cũng không tác ý đến phần đầu, không tác ý đến phần giữa, không tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy. Này các Tỳ khưu, ví như một cái bình bị úp ngược, nước đổ vào đó sẽ chảy đi chứ không đọng lại. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây, có người thường xuyên đi đến tu viện để nghe Pháp từ các Tỳ khưu. Các Tỳ khưu thuyết Pháp cho vị ấy, pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú, trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Khi đang ngồi ở chỗ đó, vị ấy không tác ý đến phần đầu, không tác ý đến phần giữa, không tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy. Và sau khi đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vị ấy cũng không tác ý đến phần đầu, không tác ý đến phần giữa, không tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có trí tuệ úp ngược.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อุจฺฉงฺคปญฺโญ ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโต จ โข ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนวาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริสสฺส อุจฺฉงฺเค นานาขชฺชกานิ อากิณฺณานิ – ติลา ตณฺฑุลา โมทกา พทรา. โส ตมฺหา อาสนา วุฏฺฐหนฺโต สติสมฺโมสา ปกิเรยฺย[Pg.129]. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโต จ โข ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย เนว อาทึ มนสิ กโรติ, น มชฺฌํ มนสิ กโรติ, น ปริโยสานํ มนสิ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุจฺฉงฺคปญฺโญ ปุคฺคโล.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người có trí tuệ vạt áo? Ở đây, này các Tỳ khưu, có người thường xuyên đi đến tu viện, đến gần các vị Tỳ khưu để nghe Pháp. Các vị Tỳ khưu thuyết Pháp cho người ấy, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; các Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Người ấy, trong khi ngồi ở chỗ đó, tác ý đến phần đầu, tác ý đến phần giữa, và tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy; nhưng khi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi đó, người ấy không còn tác ý đến phần đầu, không tác ý đến phần giữa, không tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy nữa. Ví như, này các Tỳ khưu, trong vạt áo của một người có chứa đầy các loại đồ ăn vặt khác nhau – như mè, gạo, bánh ngọt, táo ta. Khi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đó, do thất niệm, người ấy làm rơi vãi cả ra. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có người thường xuyên đi đến tu viện, đến gần các vị Tỳ khưu để nghe Pháp. Các vị Tỳ khưu thuyết Pháp cho người ấy, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; các Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Người ấy, trong khi ngồi ở chỗ đó, tác ý đến phần đầu, tác ý đến phần giữa, và tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy; nhưng khi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi đó, người ấy không còn tác ý đến phần đầu, không tác ý đến phần giữa, không tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có trí tuệ vạt áo.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุถุปญฺโญ ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กุมฺโภ อุกฺกุชฺโช ตตฺร อุทกํ อาสิตฺตํ สณฺฐาติ โน วิวฏฺฏติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อารามํ คนฺตา โหติ อภิกฺขณํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมสฺสวนาย. ตสฺส ภิกฺขู ธมฺมํ เทเสนฺติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสนฺติ. โส ตสฺมึ อาสเน นิสินฺโน ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ; วุฏฺฐิโตปิ ตมฺหา อาสนา ตสฺสา กถาย อาทิมฺปิ มนสิ กโรติ, มชฺฌมฺปิ มนสิ กโรติ, ปริโยสานมฺปิ มนสิ กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุถุปญฺโญ ปุคฺคโล. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người có trí tuệ rộng lớn? Ở đây, này các Tỳ khưu, có người thường xuyên đi đến tu viện, đến gần các vị Tỳ khưu để nghe Pháp. Các vị Tỳ khưu thuyết Pháp cho người ấy, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; các Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Người ấy, trong khi ngồi ở chỗ đó, tác ý đến phần đầu, tác ý đến phần giữa, và tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy; và cả khi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi đó, người ấy vẫn tác ý đến phần đầu, tác ý đến phần giữa, và tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy. Ví như, này các Tỳ khưu, một cái bình được đặt ngửa lên, nước được đổ vào đó sẽ được giữ lại, không chảy đi mất; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có người thường xuyên đi đến tu viện, đến gần các vị Tỳ khưu để nghe Pháp. Các vị Tỳ khưu thuyết Pháp cho người ấy, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; các Ngài trình bày phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Người ấy, trong khi ngồi ở chỗ đó, tác ý đến phần đầu, tác ý đến phần giữa, và tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy; và cả khi đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi đó, người ấy vẫn tác ý đến phần đầu, tác ý đến phần giữa, và tác ý đến phần cuối của bài pháp ấy. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người có trí tuệ rộng lớn. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này có mặt, hiện hữu trong thế gian.”

‘‘อวกุชฺชปญฺโญ ปุริโส, ทุมฺเมโธ อวิจกฺขโณ;

อภิกฺขณมฺปิ เจ โหติ, คนฺตา ภิกฺขูน สนฺติเก.

“Người trí tuệ úp ngược, kẻ ngu si không sáng suốt; Dầu cho thường xuyên lui tới, đến gần các vị Tỳ khưu.”

‘‘อาทึ กถาย มชฺฌญฺจ, ปริโยสานญฺจ ตาทิโส;

อุคฺคเหตุํ น สกฺโกติ, ปญฺญา หิสฺส น วิชฺชติ.

“Người như thế, phần đầu, phần giữa, và cả phần cuối của bài pháp; Chẳng thể nào tiếp thu được, vì người ấy không có trí tuệ.”

‘‘อุจฺฉงฺคปญฺโญ [Pg.130] ปุริโส, เสยฺโย เอเตน วุจฺจติ;

อภิกฺขณมฺปิ เจ โหติ, คนฺตา ภิกฺขูน สนฺติเก.

“Người trí tuệ vạt áo, được gọi là hơn người kia; Dầu cho thường xuyên lui tới, đến gần các vị Tỳ khưu.”

‘‘อาทึ กถาย มชฺฌญฺจ, ปริโยสานญฺจ ตาทิโส;

นิสินฺโน อาสเน ตสฺมึ, อุคฺคเหตฺวาน พฺยญฺชนํ;

วุฏฺฐิโต นปฺปชานาติ, คหิตํ หิสฺส มุสฺสติ.

“Người như thế, phần đầu, phần giữa, và cả phần cuối của bài pháp; Trong khi ngồi ở chỗ đó, đã tiếp thu được văn cú; Nhưng khi đứng dậy lại không hiểu, điều đã tiếp thu liền quên mất.”

‘‘ปุถุปญฺโญ จ ปุริโส, เสยฺโย เอเตหิ วุจฺจติ;

อภิกฺขณมฺปิ เจ โหติ, คนฺตา ภิกฺขูน สนฺติเก.

“Còn người trí tuệ rộng lớn, được gọi là hơn những người kia; Dầu cho thường xuyên lui tới, đến gần các vị Tỳ khưu.”

‘‘อาทึ กถาย มชฺฌญฺจ, ปริโยสานญฺจ ตาทิโส;

นิสินฺโน อาสเน ตสฺมึ, อุคฺคเหตฺวาน พฺยญฺชนํ.

“Người như thế, phần đầu, phần giữa, và cả phần cuối của bài pháp; Trong khi ngồi ở chỗ đó, đã tiếp thu được văn cú.”

‘‘ธาเรติ เสฏฺฐสงฺกปฺโป, อพฺยคฺคมานโส นโร;

ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺโน, ทุกฺขสฺสนฺตกโร สิยา’’ติ. ทสมํ;

“Người có tư duy cao thượng, tâm không dao động, ghi nhớ được (pháp ấy); Thực hành pháp và tùy pháp, có thể chấm dứt khổ đau.” (Kinh thứ mười)

ปุคฺคลวคฺโค ตติโย.

Phẩm Người, thứ ba.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

สมิทฺธ -คิลาน-สงฺขารา, พหุการา วชิเรน จ;

เสวิ-ชิคุจฺฉ-คูถภาณี, อนฺโธ จ อวกุชฺชตาติ.

Samiddha, người bệnh, các hành, người giúp nhiều, và Vajira; Người đáng thân cận, đáng chán ghét, người nói lời hôi thối, người mù, và người trí tuệ úp ngược.

๔. เทวทูตวคฺโค

4. Phẩm Sứ Giả Của Trời

๑.สพฺรหฺมกสุตฺตํ

1. Kinh Về Phạm Thiên

๓๑. ‘‘สพฺรหฺมกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สปุพฺพาจริยกานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. สาหุเนยฺยานิ, ภิกฺขเว, ตานิ กุลานิ เยสํ ปุตฺตานํ มาตาปิตโร อชฺฌาคาเร ปูชิตา โหนฺติ. ‘พฺรหฺมา’ติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ‘ปุพฺพาจริยา’ติ, ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ‘อาหุเนยฺยา’ติ[Pg.131], ภิกฺขเว, มาตาปิตูนํ เอตํ อธิวจนํ. ตํ กิสฺส เหตุ? พหุการา, ภิกฺขเว, มาตาปิตโร ปุตฺตานํ, อาปาทกา โปสกา, อิมสฺส โลกสฺส ทสฺเสตาโรติ.

31. “Này các Tỳ khưu, những gia đình nào mà trong đó con cái tôn kính cha mẹ tại nhà, những gia đình ấy được xem là sống cùng với Phạm Thiên. Này các Tỳ khưu, những gia đình nào mà trong đó con cái tôn kính cha mẹ tại nhà, những gia đình ấy được xem là sống cùng với các vị thầy đầu tiên. Này các Tỳ khưu, những gia đình nào mà trong đó con cái tôn kính cha mẹ tại nhà, những gia đình ấy được xem là sống cùng với những người đáng được cúng dường. Này các Tỳ khưu, ‘Phạm Thiên’ là một danh xưng để chỉ cha mẹ. Này các Tỳ khưu, ‘Các vị thầy đầu tiên’ là một danh xưng để chỉ cha mẹ. Này các Tỳ khưu, ‘Những người đáng được cúng dường’ là một danh xưng để chỉ cha mẹ. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, cha mẹ giúp đỡ con cái rất nhiều, là người tạo ra, người nuôi dưỡng, người chỉ bày thế gian này.”

‘‘พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร, ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร;

อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ, ปชาย อนุกมฺปกา.

“Cha mẹ là Phạm Thiên, được gọi là thầy đầu tiên; Và đáng được con cái cúng dường, là những người thương tưởng đến con cháu.”

‘‘ตสฺมา หิ เน นมสฺเสยฺย, สกฺกเรยฺย จ ปณฺฑิโต;

อนฺเนน อถ ปาเนน, วตฺเถน สยเนน จ;

อุจฺฉาทเนน นฺหาปเนน, ปาทานํ โธวเนน จ.

Do vậy, người con hiền trí nên đảnh lễ, và nên tôn kính các ngài; bằng đồ ăn và thức uống, bằng y phục và giường nằm; bằng việc xoa bóp, tắm rửa, và rửa chân.

‘‘ตาย นํ ปาริจริยาย, มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา;

อิเธว นํ ปสํสนฺติ, เปจฺจ สคฺเค ปโมทตี’’ติ. ปฐมํ;

Do sự phụng dưỡng cha mẹ như vậy, các bậc hiền trí tán thán người ấy ngay trong đời này; sau khi mệnh chung, người ấy hoan hỷ ở cõi trời. Hết kinh thứ nhất.

๒. อานนฺทสุตฺตํ

2. Kinh Ānanda

๓๒. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

32. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn lời này:

‘‘สิยา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ? ‘‘สิยา, อานนฺท, ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, có thể nào có được cho vị tỳ khưu sự chứng đắc định như vậy, để trong thân có thức này, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và đối với tất cả tướng bên ngoài, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và vị ấy an trú, thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát nào mà khi an trú trong đó, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt, vị ấy an trú thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy chăng?” “Này Ānanda, có thể có được cho vị tỳ khưu sự chứng đắc định như vậy, để trong thân có thức này, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và đối với tất cả tướng bên ngoài, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và vị ấy an trú, thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát nào mà khi an trú trong đó, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt, vị ấy an trú thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy.”

‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, สิยา ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา [Pg.132] นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ?

“Bạch Thế Tôn, nhưng làm thế nào để vị tỳ khưu có thể có được sự chứng đắc định như vậy, để trong thân có thức này, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và đối với tất cả tướng bên ngoài, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và vị ấy an trú, thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát nào mà khi an trú trong đó, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt, vị ấy an trú thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy chăng?”

‘‘อิธานนฺท, ภิกฺขุโน เอวํ โหติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. เอวํ โข, อานนฺท, สิยา ภิกฺขุโน ตถารูโป สมาธิปฏิลาโภ ยถา อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา นาสฺสุ; ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยา’’ติ.

“Này Ānanda, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn’. Này Ānanda, như vậy vị tỳ khưu có thể có được sự chứng đắc định như vậy, để trong thân có thức này, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và đối với tất cả tướng bên ngoài, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không khởi lên; và vị ấy an trú, thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát nào mà khi an trú trong đó, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt, vị ấy an trú thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy.”

‘‘อิทญฺจ ปน เมตํ, อานนฺท, สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน ปุณฺณกปญฺเห –

“Này Ānanda, chính vì điều này mà Ta đã nói trong phẩm Pārāyana, trong câu hỏi của Puṇṇaka:”

‘‘สงฺขาย โลกสฺมึ ปโรปรานิ,ยสฺสิญฺชิตํ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก;

สนฺโต วิธูโม อนีโฆ นิราโส,อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมี’’ติ. ทุติยํ;

“Người đã quán xét trong thế gian những gì cao thấp, người mà không có sự dao động ở bất cứ đâu trong thế gian; vị ấy tịch tịnh, không khói, không phiền não, không hy vọng. Ta nói rằng vị ấy đã vượt qua sanh và già.” Hết kinh thứ hai.

๓. สาริปุตฺตสุตฺตํ

3. Kinh Sāriputta

๓๓. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สํขิตฺเตนปิ โข อหํ, สาริปุตฺต, ธมฺมํ เทเสยฺยํ; วิตฺถาเรนปิ โข อหํ, สาริปุตฺต, ธมฺมํ เทเสยฺยํ; สํขิตฺตวิตฺถาเรนปิ โข อหํ, สาริปุตฺต, ธมฺมํ เทเสยฺยํ; อญฺญาตาโร จ ทุลฺลภา’’ติ. ‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล, เอตสฺส, สุคต, กาโล ยํ ภควา สํขิตฺเตนปิ ธมฺมํ เทเสยฺย, วิตฺถาเรนปิ ธมฺมํ เทเสยฺย, สํขิตฺตวิตฺถาเรนปิ ธมฺมํ เทเสยฺย. ภวิสฺสนฺติ ธมฺมสฺส อญฺญาตาโร’’ติ.

33. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Thế Tôn nói với Tôn giả Sāriputta lời này: “Này Sāriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách tóm tắt; này Sāriputta, Ta có thể thuyết pháp một cách chi tiết; này Sāriputta, Ta có thể thuyết pháp vừa tóm tắt vừa chi tiết; nhưng người hiểu biết thì thật khó tìm.” “Bạch Thế Tôn, đây là thời, bạch Thiện Thệ, đây là thời để Thế Tôn thuyết pháp một cách tóm tắt, chi tiết, hoặc vừa tóm tắt vừa chi tiết. Sẽ có những người hiểu được Pháp.”

‘‘ตสฺมาติห, สาริปุตฺต, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น ภวิสฺสนฺติ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น ภวิสฺสนฺติ, ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ [Pg.133] อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสามา’ติ. เอวญฺหิ โข, สาริปุตฺต, สิกฺขิตพฺพํ.

“Do vậy, này Sāriputta, ở đây, các con phải học tập như sau: ‘Trong thân có thức này, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn sẽ không có mặt; và đối với tất cả tướng bên ngoài, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn sẽ không có mặt; và chúng ta sẽ an trú, thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát nào mà khi an trú trong đó, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt’. Này Sāriputta, các con phải học tập như vậy.”

‘‘ยโต จ โข, สาริปุตฺต, ภิกฺขุโน อิมสฺมิญฺจ สวิญฺญาณเก กาเย อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ, พหิทฺธา จ สพฺพนิมิตฺเตสุ อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ, ยญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรโต อหงฺการมมงฺการมานานุสยา น โหนฺติ ตญฺจ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; อยํ วุจฺจติ, สาริปุตฺต – ‘ภิกฺขุ อจฺเฉจฺฉิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สํโยชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺส’. อิทญฺจ ปน เมตํ, สาริปุตฺต, สนฺธาย ภาสิตํ ปารายเน อุทยปญฺเห –

“Này Sāriputta, khi nào vị tỳ khưu, trong thân có thức này, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt; và đối với tất cả tướng bên ngoài, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt; và vị ấy an trú, thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát nào mà khi an trú trong đó, các tùy miên ngã mạn, ngã sở mạn, mạn không có mặt, vị ấy an trú thành tựu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy; này Sāriputta, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã cắt đứt ái, đã tháo bỏ kiết sử, do chánh trí tuệ về mạn mà đã chấm dứt khổ’. Này Sāriputta, chính vì điều này mà Ta đã nói trong phẩm Pārāyana, trong câu hỏi của Udaya:”

‘‘ปหานํ กามสญฺญานํ, โทมนสฺสาน จูภยํ;

ถินสฺส จ ปนูทนํ, กุกฺกุจฺจานํ นิวารณํ.

“Sự đoạn trừ cả hai: tưởng về dục và ưu; sự xua tan hôn trầm; sự ngăn ngừa trạo hối.”

‘‘อุเปกฺขาสติสํสุทฺธํ, ธมฺมตกฺกปุเรชวํ;

อญฺญาวิโมกฺขํ ปพฺรูมิ, อวิชฺชาย ปเภทน’’นฺติ. ตติยํ;

“Thanh tịnh bởi xả và niệm, với tư duy về Pháp đi trước; Ta tuyên bố đó là sự giải thoát bằng trí tuệ, sự phá vỡ vô minh.” Hết kinh thứ ba.

๔. นิทานสุตฺตํ

4. Kinh Nhân Duyên

๓๔. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? โลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย.

34. “Này các tỳ khưu, có ba nhân duyên này cho sự sanh khởi của các nghiệp. Ba là gì? Tham là nhân duyên cho sự sanh khởi của các nghiệp, sân là nhân duyên cho sự sanh khởi của các nghiệp, si là nhân duyên cho sự sanh khởi của các nghiệp.”

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, โลภปกตํ กมฺมํ โลภชํ โลภนิทานํ โลภสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do tham, sanh từ tham, có tham làm nhân, có tham làm duyên khởi; nơi nào thân mạng của người ấy được sanh ra, nơi ấy nghiệp ấy trổ quả. Nơi nào nghiệp ấy trổ quả, nơi ấy người ấy cảm nhận quả của nghiệp ấy, hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong một đời khác nữa.

‘‘ยํ[Pg.134], ภิกฺขเว, โทสปกตํ กมฺมํ โทสชํ โทสนิทานํ โทสสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do sân, sanh từ sân, có sân làm nhân, có sân làm duyên khởi; nơi nào thân mạng của người ấy được sanh ra, nơi ấy nghiệp ấy trổ quả. Nơi nào nghiệp ấy trổ quả, nơi ấy người ấy cảm nhận quả của nghiệp ấy, hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong một đời khác nữa.

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, โมหปกตํ กมฺมํ โมหชํ โมหนิทานํ โมหสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do si, sanh từ si, có si làm nhân, có si làm duyên khởi; nơi nào thân mạng của người ấy được sanh ra, nơi ấy nghiệp ấy trổ quả. Nơi nào nghiệp ấy trổ quả, nơi ấy người ấy cảm nhận quả của nghiệp ấy, hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong một đời khác nữa.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สาราทานิ สุขสยิตานิ สุเขตฺเต สุปริกมฺมกตาย ภูมิยา นิกฺขิตฺตานิ. เทโว จ สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺเฉยฺย. เอวสฺสุ ตานิ, ภิกฺขเว, พีชานิ วุทฺธึ วิรุฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺเชยฺยุํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยํ โลภปกตํ กมฺมํ โลภชํ โลภนิทานํ โลภสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย.

Này các Tỳ khưu, ví như có những hạt giống không bị bể, không bị thối, không bị hư hại bởi gió và nắng, có chất lượng tốt, được cất giữ cẩn thận, được gieo vào thửa ruộng tốt, trên mảnh đất được chuẩn bị kỹ lưỡng. Và trời mưa đều đặn. Này các Tỳ khưu, như vậy những hạt giống ấy sẽ được tăng trưởng, phát triển, và dồi dào. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do tham, sanh từ tham, có tham làm nhân, có tham làm duyên khởi; nơi nào thân mạng của người ấy được sanh ra, nơi ấy nghiệp ấy trổ quả. Nơi nào nghiệp ấy trổ quả, nơi ấy người ấy cảm nhận quả của nghiệp ấy, hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong một đời khác nữa.

‘‘ยํ โทสปกตํ กมฺมํ…เป… ยํ โมหปกตํ กมฺมํ โมหชํ โมหนิทานํ โมหสมุทยํ, ยตฺถสฺส อตฺตภาโว นิพฺพตฺตติ ตตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ. ยตฺถ ตํ กมฺมํ วิปจฺจติ ตตฺถ ตสฺส กมฺมสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทติ, ทิฏฺเฐ วา ธมฺเม อุปปชฺช วา อปเร วา ปริยาเย. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

Nghiệp nào được làm do sân... ... Nghiệp nào được làm do si, sanh từ si, có si làm nhân, có si làm duyên khởi; nơi nào thân mạng của người ấy được sanh ra, nơi ấy nghiệp ấy trổ quả. Nơi nào nghiệp ấy trổ quả, nơi ấy người ấy cảm nhận quả của nghiệp ấy, hoặc trong hiện tại, hoặc trong đời sau, hoặc trong một đời khác nữa. Này các Tỳ khưu, đây là ba nhân cho sự sanh khởi của các nghiệp.

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย.

Này các Tỳ khưu, có ba nhân này cho sự sanh khởi của các nghiệp. Thế nào là ba? Vô tham là nhân cho sự sanh khởi của các nghiệp, vô sân là nhân cho sự sanh khởi của các nghiệp, vô si là nhân cho sự sanh khởi của các nghiệp.

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อโลภปกตํ กมฺมํ อโลภชํ อโลภนิทานํ อโลภสมุทยํ, โลเภ วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do vô tham, sanh từ vô tham, có vô tham làm nhân, có vô tham làm duyên khởi; khi tham đã được đoạn trừ, nghiệp ấy như vậy được từ bỏ, bị cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không có tính chất sanh khởi trong tương lai.

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อโทสปกตํ กมฺมํ อโทสชํ อโทสนิทานํ อโทสสมุทยํ, โทเส วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do vô sân, sanh từ vô sân, có vô sân làm nhân, có vô sân làm duyên khởi; khi sân đã được đoạn trừ, nghiệp ấy như vậy được từ bỏ, bị cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không có tính chất sanh khởi trong tương lai.

‘‘ยํ[Pg.135], ภิกฺขเว, อโมหปกตํ กมฺมํ อโมหชํ อโมหนิทานํ อโมหสมุทยํ, โมเห วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do vô si, sanh từ vô si, có vô si làm nhân, có vô si làm duyên khởi; khi si đã được đoạn trừ, nghiệp ấy như vậy được từ bỏ, bị cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không có tính chất sanh khởi trong tương lai.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, พีชานิ อขณฺฑานิ อปูตีนิ อวาตาตปหตานิ สาราทานิ สุขสยิตานิ. ตานิ ปุริโส อคฺคินา ฑเหยฺย. อคฺคินา ฑหิตฺวา มสึ กเรยฺย. มสึ กริตฺวา มหาวาเต วา โอผุเณยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหยฺย. เอวสฺสุ ตานิ, ภิกฺขเว, พีชานิ อุจฺฉินฺนมูลานิ ตาลาวตฺถุกตานิ อนภาวงฺกตานิ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมานิ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยํ อโลภปกตํ กมฺมํ อโลภชํ อโลภนิทานํ อโลภสมุทยํ, โลเภ วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺกตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ.

Này các Tỳ khưu, ví như có những hạt giống không bị bể, không bị thối, không bị hư hại bởi gió và nắng, có chất lượng tốt, được cất giữ cẩn thận. Một người sẽ đốt chúng trong lửa. Sau khi đốt trong lửa, người ấy sẽ nghiền thành tro. Sau khi nghiền thành tro, người ấy sẽ sàng sảy trong gió lớn hoặc cuốn trôi trong dòng sông chảy xiết. Này các Tỳ khưu, như vậy những hạt giống ấy bị cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không có tính chất sanh khởi trong tương lai. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, nghiệp nào được làm do vô tham, sanh từ vô tham, có vô tham làm nhân, có vô tham làm duyên khởi; khi tham đã được đoạn trừ, nghiệp ấy như vậy được từ bỏ, bị cắt đứt gốc rễ, làm cho như thân cây ta-la, làm cho không thể hiện hữu, không có tính chất sanh khởi trong tương lai.

‘‘ยํ อโทสปกตํ กมฺมํ…เป… ยํ อโมหปกตํ กมฺมํ อโมหชํ อโมหนิทานํ อโมหสมุทยํ, โมเห วิคเต เอวํ ตํ กมฺมํ ปหีนํ โหติ…เป… อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ.

Nghiệp nào được làm do vô sân... ... Nghiệp nào được làm do vô si, sanh từ vô si, có vô si làm nhân, có vô si làm duyên khởi; khi si đã được đoạn trừ, nghiệp ấy như vậy được từ bỏ... ... không có tính chất sanh khởi trong tương lai. Này các Tỳ khưu, đây là ba nhân cho sự sanh khởi của các nghiệp.

‘‘โลภชํ โทสชญฺเจว, โมหชญฺจาปวิทฺทสุ;

ยํ เตน ปกตํ กมฺมํ, อปฺปํ วา ยทิ วา พหุํ;

อิเธว ตํ เวทนิยํ, วตฺถุ อญฺญํ น วิชฺชติ.

Kẻ ngu si tạo ra nghiệp, hoặc ít hoặc nhiều, sanh từ tham, từ sân, và từ si; nghiệp ấy phải được cảm nhận ngay tại đây, không có cơ sở nào khác.

‘‘ตสฺมา โลภญฺจ โทสญฺจ, โมหชญฺจาปิ วิทฺทสุ;

วิชฺชํ อุปฺปาทยํ ภิกฺขุ, สพฺพา ทุคฺคติโย ชเห’’ติ. จตุตฺถํ;

Vì vậy, người trí tuệ từ bỏ nghiệp sanh từ tham, sân, và si. Vị Tỳ khưu, khi làm sanh khởi minh kiến, sẽ từ bỏ tất cả các ác thú.

๕. หตฺถกสุตฺตํ

5. Kinh Hatthaka

๓๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ โคมคฺเค สึสปาวเน ปณฺณสนฺถเร. อถ โข หตฺถโก อาฬวโก ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อทฺทส ภควนฺตํ โคมคฺเค สึสปาวเน ปณฺณสนฺถเร นิสินฺนํ. ทิสฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข หตฺถโก อาฬวโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ, ภนฺเต, ภควา สุขมสยิตฺถา’’ติ? ‘‘เอวํ[Pg.136], กุมาร, สุขมสยิตฺถํ. เย จ ปน โลเก สุขํ เสนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร’’ติ.

35. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Āḷavī, trên con đường dành cho bò, trong khu rừng Siṃsapā, trên một tấm trải bằng lá. Bấy giờ, vương tử Hatthaka người xứ Āḷavī, trong khi đi kinh hành để dãn gân cốt, đã thấy Thế Tôn đang ngồi trên con đường dành cho bò, trong khu rừng Siṃsapā, trên một tấm trải bằng lá. Sau khi thấy, vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vương tử Hatthaka người xứ Āḷavī bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, ngài có ngủ ngon không ạ?' 'Này vương tử, đúng vậy, ta đã ngủ ngon. Và này vương tử, trong số những người ngủ ngon trên đời, ta là một trong số họ.'

‘‘สีตา, ภนฺเต, เหมนฺติกา รตฺติ, อนฺตรฏฺฐโก หิมปาตสมโย, ขรา โคกณฺฏกหตา ภูมิ, ตนุโก ปณฺณสนฺถโร, วิรฬานิ รุกฺขสฺส ปตฺตานิ, สีตานิ กาสายานิ วตฺถานิ, สีโต จ เวรมฺโภ วาโต วายติ. อถ จ ปน ภควา เอวมาห – ‘เอวํ, กุมาร, สุขมสยิตฺถํ. เย จ ปน โลเก สุขํ เสนฺติ, อหํ เตสํ อญฺญตโร’’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, đêm mùa đông thật lạnh lẽo, đây là thời kỳ tuyết rơi trong tám ngày giữa hai tháng, mặt đất thì gồ ghề, bị dấu chân bò làm cho cứng lại, lớp lá trải nằm thì mỏng, lá cây thì thưa thớt, y cà-sa thì lạnh, và ngọn gió lạnh buốt thổi đến. Thế mà Thế Tôn lại nói rằng: ‘Này vương tử, Ta đã ngủ an lạc. Và những ai ngủ an lạc ở trên đời, Ta là một trong số những người ấy’.”

‘‘เตน หิ, กุมาร, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, อิธสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา กูฏาคารํ อุลฺลิตฺตาวลิตฺตํ นิวาตํ ผุสิตคฺคฬํ ปิหิตวาตปานํ. ตตฺรสฺส ปลฺลงฺโก โคนกตฺถโต ปฏิกตฺถโต ปฏลิกตฺถโต กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรโณ สอุตฺตรจฺฉโท อุภโต โลหิตกูปธาโน; เตลปฺปทีโป เจตฺถ ฌาเยยฺย ; จตสฺโส จ ปชาปติโย มนาปามนาเปน ปจฺจุปฏฺฐิตา อสฺสุ. ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, สุขํ วา โส สเยยฺย โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘สุขํ โส, ภนฺเต, สเยยฺย. เย จ ปน โลเก สุขํ เสนฺติ, โส เตสํ อญฺญตโร’’ติ.

“Này vương tử, nếu vậy, Ta sẽ hỏi lại vương tử về vấn đề này. Vương tử hãy trả lời theo như ý của mình. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào? Giả sử ở đây có một gia chủ hoặc con của gia chủ, có một ngôi lầu có đỉnh nhọn, được trát vữa trong ngoài, kín gió, cửa đóng then cài, cửa sổ đóng kín. Trong đó có một chiếc giường được trải bằng thảm len, trải bằng tấm nệm len trắng, trải bằng tấm thảm thêu hoa, được phủ bằng tấm da sơn dương hảo hạng, có mái che bên trên, có gối màu đỏ ở hai đầu; và đèn dầu được thắp sáng; và có bốn người vợ hầu hạ một cách khả ái. Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào, người ấy ngủ có an lạc hay không? Vương tử nghĩ sao về điều này?” “Bạch Thế Tôn, người ấy ngủ an lạc. Và những ai ngủ an lạc ở trên đời, người ấy là một trong số những người ấy.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, อปิ นุ ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา อุปฺปชฺเชยฺยุํ ราคชา ปริฬาหา กายิกา วา เจตสิกา วา เยหิ โส ราคเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào? Liệu có thể khởi lên nơi người gia chủ ấy hoặc con của gia chủ ấy những sự nóng nảy do tham ái sanh, hoặc thuộc về thân, hoặc thuộc về tâm, mà do bị những sự nóng nảy do tham ái ấy thiêu đốt, người ấy phải ngủ trong đau khổ không?” “Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”

‘‘เยหิ โข โส, กุมาร, คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ราคเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺย, โส ราโค ตถาคตสฺส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ตสฺมาหํ สุขมสยิตฺถํ.

“Này vương tử, những sự nóng nảy do tham ái sanh nào mà người gia chủ hoặc con của gia chủ bị thiêu đốt và phải ngủ trong đau khổ, tham ái ấy đã được Như Lai đoạn tận, nhổ tận gốc rễ, làm cho như cây thốt nốt cụt ngọn, làm cho không thể tái sanh, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Vì thế, Ta đã ngủ an lạc.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, กุมาร, อปิ นุ ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา อุปฺปชฺเชยฺยุํ โทสชา ปริฬาหา…เป… โมหชา ปริฬาหา กายิกา วา เจตสิกา วา เยหิ โส โมหเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺยา’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“Này vương tử, vương tử nghĩ thế nào? Liệu có thể khởi lên nơi người gia chủ ấy hoặc con của gia chủ ấy những sự nóng nảy do sân hận sanh... những sự nóng nảy do si mê sanh, hoặc thuộc về thân, hoặc thuộc về tâm, mà do bị những sự nóng nảy do si mê ấy thiêu đốt, người ấy phải ngủ trong đau khổ không?” “Bạch Thế Tôn, đúng vậy.”

‘‘เย [Pg.137] หิ โข โส, กุมาร, คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา โมหเชหิ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาโน ทุกฺขํ สเยยฺย, โส โมโห ตถาคตสฺส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ตสฺมาหํ สุขมสยิตฺถ’’นฺติ.

“Này vương tử, những sự nóng nảy do si mê sanh nào mà người gia chủ hoặc con của gia chủ bị thiêu đốt và phải ngủ trong đau khổ, si mê ấy đã được Như Lai đoạn tận, nhổ tận gốc rễ, làm cho như cây thốt nốt cụt ngọn, làm cho không thể tái sanh, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Vì thế, Ta đã ngủ an lạc.”

‘‘สพฺพทา เว สุขํ เสติ, พฺราหฺมโณ ปรินิพฺพุโต;

โย น ลิมฺปติ กาเมสุ, สีติภูโต นิรูปธิ.

“Vị Bà-la-môn đã tịch tịnh, luôn luôn ngủ trong an lạc; Vị ấy không dính mắc trong các dục, đã trở nên mát mẻ, không còn chấp thủ.

‘‘สพฺพา อาสตฺติโย เฉตฺวา, วิเนยฺย หทเย ทรํ;

อุปสนฺโต สุขํ เสติ, สนฺตึ ปปฺปุยฺย เจตโส’’ติ. ปญฺจมํ;

“Sau khi cắt đứt mọi ái luyến, nhiếp phục phiền não trong tâm; Vị đã an tịnh, ngủ trong an lạc, đạt được sự an tịnh của tâm.”

๖. เทวทูตสุตฺตํ

6. Kinh Sứ Giả Của Trời

๓๖. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, เทวทูตานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา นานาพาหาสุ คเหตฺวา ยมสฺส รญฺโญ ทสฺเสนฺติ – ‘อยํ, เทว, ปุริโส อมตฺเตยฺโย อเปตฺเตยฺโย อสามญฺโญ อพฺรหฺมญฺโญ, น กุเล เชฏฺฐาปจายี. อิมสฺส เทโว ทณฺฑํ ปเณตู’’’ติ.

36. “Này các Tỳ khưu, có ba sứ giả của trời này. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người làm điều ác bằng thân, làm điều ác bằng lời, làm điều ác bằng ý. Người ấy, sau khi làm điều ác bằng thân, làm điều ác bằng lời, làm điều ác bằng ý, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi khổ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỳ khưu, các ngục tốt ở địa ngục nắm lấy người ấy ở hai cánh tay và trình lên vua Yama rằng: ‘Tâu Thiên vương, người này không hiếu kính mẹ, không hiếu kính cha, không kính trọng Sa-môn, không kính trọng Bà-la-môn, không kính trọng bậc trưởng thượng trong gia tộc. Xin Thiên vương hãy trừng phạt người này’.”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ปฐมํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชติ สมนุคาหติ สมนุภาสติ – ‘อมฺโภ, ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ ปฐมํ เทวทูตํ ปาตุภูต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘นาทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, vua Yama hỏi, tra xét, thẩm vấn người ấy về sứ giả của trời thứ nhất: ‘Này người kia, ngươi đã không thấy sứ giả của trời thứ nhất xuất hiện giữa loài người sao?’ Người ấy nói rằng: ‘Bạch ngài, con đã không thấy’.”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อาสีติกํ วา นาวุติกํ วา วสฺสสติกํ วา ชาติยา ชิณฺณํ โคปานสิวงฺกํ โภคฺคํ ทณฺฑปรายณํ ปเวธมานํ คจฺฉนฺตํ อาตุรํ คตโยพฺพนํ ขณฺฑทนฺตํ ปลิตเกสํ วิลูนํ ขลฺลิตสิรํ วลิตํ ติลกาหตคตฺต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘อทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, vua Yama nói với người ấy như sau: ‘Này người kia, ngươi đã không thấy ở giữa loài người một người đàn bà hay đàn ông, tám mươi, chín mươi, hay một trăm tuổi, già yếu, lưng còng như nóc nhà, thân gù, phải chống gậy, đi run rẩy, bệnh hoạn, tuổi trẻ đã qua, răng rụng, tóc bạc, tóc rụng, đầu hói, da nhăn, thân thể lốm đốm tàn nhang sao?’ Người ấy nói rằng: ‘Bạch ngài, con đã thấy’.”

‘‘ตเมนํ[Pg.138], ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ, ปุริส, ตสฺส เต วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – อหมฺปิ โขมฺหิ ชราธมฺโม ชรํ อนตีโต, หนฺทาหํ กลฺยาณํ กโรมิ, กาเยน วาจาย มนสา’ติ? โส เอวมาห – ‘นาสกฺขิสฺสํ, ภนฺเต. ปมาทสฺสํ, ภนฺเต’’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, vua Yama nói với người ấy như sau: ‘Này người kia, ngươi là người có trí, có tuổi, sao đã không có ý nghĩ này: – Ta cũng có pháp già, không thể vượt qua được sự già, thôi thì ta hãy làm điều thiện bằng thân, bằng lời, và bằng ý?’ Người ấy nói rằng: ‘Bạch ngài, con đã không thể làm được. Bạch ngài, con đã phóng dật’.”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ, ปุริส, ปมาทตาย น กลฺยาณมกาสิ กาเยน วาจาย มนสา. ตคฺฆ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ตถา กริสฺสนฺติ ยถา ตํ ปมตฺตํ. ตํ โข ปน เต เอตํ ปาปกมฺมํ เนว มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ; อถ โข ตยาเวตํ ปาปกมฺมํ กตํ, ตฺวญฺเญเวตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิสฺสสี’’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, vua Yama nói với người ấy như sau: ‘Này người kia, do sự phóng dật, ngươi đã không làm điều thiện bằng thân, bằng lời, và bằng ý. Chắc chắn, này người kia, họ sẽ xử ngươi tương xứng với sự phóng dật ấy. Và ác nghiệp này của ngươi không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh em làm, không phải do chị em làm, không phải do bạn bè thân hữu làm, không phải do quyến thuộc làm, không phải do chư thiên làm, không phải do các Sa-môn, Bà-la-môn làm; mà chính ngươi đã làm ác nghiệp này, và chính ngươi sẽ phải gánh chịu quả báo của nó’.”

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ปฐมํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา สมนุภาสิตฺวา, ทุติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชติ สมนุคาหติ สมนุภาสติ – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ ทุติยํ เทวทูตํ ปาตุภูต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘นาทฺทสํ, ภนฺเต’ติ. ‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา อาพาธิกํ ทุกฺขิตํ พาฬฺหคิลานํ, สเก มุตฺตกรีเส ปลิปนฺนํ เสมานํ, อญฺเญหิ วุฏฺฐาปิยมานํ, อญฺเญหิ สํเวสิยมาน’นฺติ? โส เอวมาห – ‘อทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama, sau khi đã thẩm vấn, tra hỏi, và giải thích về thiên sứ thứ nhất, liền thẩm vấn, tra hỏi, và giải thích về thiên sứ thứ hai: 'Này người kia, ngươi đã không thấy thiên sứ thứ hai xuất hiện giữa cõi người sao?' Người ấy thưa rằng: 'Thưa ngài, con đã không thấy.' Này các Tỳ khưu, vua Yama lại nói như vầy: 'Này người kia, ngươi đã không thấy ở cõi người một người nữ hay một người nam bị bệnh, đau khổ, ốm nặng, nằm vấy bẩn trong phân và nước tiểu của chính mình, được người khác đỡ dậy, được người khác đặt nằm xuống sao?' Người ấy thưa rằng: 'Thưa ngài, con đã thấy.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ตสฺส เต วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – อหมฺปิ โขมฺหิ พฺยาธิธมฺโม พฺยาธึ อนตีโต, หนฺทาหํ กลฺยาณํ กโรมิ กาเยน วาจาย มนสา’ติ? โส เอวมาห – ‘นาสกฺขิสฺสํ, ภนฺเต. ปมาทสฺสํ, ภนฺเต’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama nói như vầy: 'Này người kia, đối với ngươi là người có trí, có hiểu biết, lớn tuổi, ý nghĩ này đã không khởi lên sao: 'Ta cũng có pháp bị bệnh, không thoát khỏi bệnh. Vậy ta hãy làm điều thiện bằng thân, khẩu, ý'? Người ấy thưa rằng: 'Thưa ngài, con đã không thể làm được. Thưa ngài, con đã phóng dật.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ปมาทตาย น กลฺยาณมกาสิ กาเยน วาจาย มนสา. ตคฺฆ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ตถา กริสฺสนฺติ ยถา ตํ ปมตฺตํ. ตํ โข ปน เต เอตํ ปาปกมฺมํ เนว มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ [Pg.139] กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ; อถ โข ตยาเวตํ ปาปกมฺมํ กตํ. ตฺวญฺเญเวตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิสฺสสี’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama nói như vầy: 'Này người kia, vì phóng dật, ngươi đã không làm điều thiện bằng thân, khẩu, ý. Chắc chắn, này người kia, họ sẽ xử ngươi tương xứng với sự phóng dật của ngươi. Ác nghiệp này của ngươi không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh em làm, không phải do chị em làm, không phải do bạn bè thân hữu làm, không phải do quyến thuộc huyết thống làm, không phải do chư thiên làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn làm; mà chính ngươi đã làm ác nghiệp này. Chính ngươi sẽ phải cảm thọ quả báo của nó.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ทุติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา สมนุภาสิตฺวา, ตติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชติ สมนุคาหติ สมนุภาสติ – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ ตติยํ เทวทูตํ ปาตุภูต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘นาทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama, sau khi đã thẩm vấn, tra hỏi, và giải thích về thiên sứ thứ hai, liền thẩm vấn, tra hỏi, và giải thích về thiên sứ thứ ba: 'Này người kia, ngươi đã không thấy thiên sứ thứ ba xuất hiện giữa cõi người sao?' Người ấy thưa rằng: 'Thưa ngài, con đã không thấy.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, น ตฺวํ อทฺทส มนุสฺเสสุ อิตฺถึ วา ปุริสํ วา เอกาหมตํ วา ทฺวีหมตํ วา ตีหมตํ วา อุทฺธุมาตกํ วินีลกํ วิปุพฺพกชาต’นฺติ? โส เอวมาห – ‘อทฺทสํ, ภนฺเต’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama nói như vầy: 'Này người kia, ngươi đã không thấy ở cõi người một người nữ hay một người nam đã chết một ngày, hoặc hai ngày, hoặc ba ngày, thân thể sình trương, xanh bầm, và rữa nát sao?' Người ấy thưa rằng: 'Thưa ngài, con đã thấy.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ตสฺส เต วิญฺญุสฺส สโต มหลฺลกสฺส น เอตทโหสิ – อหมฺปิ โขมฺหิ มรณธมฺโม มรณํ อนตีโต, หนฺทาหํ กลฺยาณํ กโรมิ กาเยน วาจาย มนสา’ติ? โส เอวมาห – ‘นาสกฺขิสฺสํ, ภนฺเต. ปมาทสฺสํ, ภนฺเต’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama nói như vầy: 'Này người kia, đối với ngươi là người có trí, có hiểu biết, lớn tuổi, ý nghĩ này đã không khởi lên sao: 'Ta cũng có pháp bị chết, không thoát khỏi cái chết. Vậy ta hãy làm điều thiện bằng thân, khẩu, ý'? Người ấy thưa rằng: 'Thưa ngài, con đã không thể làm được. Thưa ngài, con đã phóng dật.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา เอวมาห – ‘อมฺโภ ปุริส, ปมาทตาย น กลฺยาณมกาสิ กาเยน วาจาย มนสา. ตคฺฆ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ตถา กริสฺสนฺติ ยถา ตํ ปมตฺตํ. ตํ โข ปน เต เอตํ ปาปกมฺมํ เนว มาตรา กตํ, น ปิตรา กตํ, น ภาตรา กตํ, น ภคินิยา กตํ, น มิตฺตามจฺเจหิ กตํ, น ญาติสาโลหิเตหิ กตํ, น เทวตาหิ กตํ, น สมณพฺราหฺมเณหิ กตํ; อถ โข ตยาเวตํ ปาปกมฺมํ กตํ. ตฺวญฺเญเวตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิสฺสสี’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama nói như vầy: 'Này người kia, vì phóng dật, ngươi đã không làm điều thiện bằng thân, khẩu, ý. Chắc chắn, này người kia, họ sẽ xử ngươi tương xứng với sự phóng dật của ngươi. Ác nghiệp này của ngươi không phải do mẹ làm, không phải do cha làm, không phải do anh em làm, không phải do chị em làm, không phải do bạn bè thân hữu làm, không phải do quyến thuộc huyết thống làm, không phải do chư thiên làm, không phải do Sa-môn, Bà-la-môn làm; mà chính ngươi đã làm ác nghiệp này. Chính ngươi sẽ phải cảm thọ quả báo của nó.'

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, ยโม ราชา ตติยํ เทวทูตํ สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา สมนุภาสิตฺวา ตุณฺหี โหติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา ปญฺจวิธพนฺธนํ นาม การณํ กโรนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ หตฺเถ คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ ทุติยสฺมึ หตฺเถ คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ ปาเท คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ ทุติยสฺมึ ปาเท คเมนฺติ. ตตฺตํ อโยขิลํ มชฺเฌ อุรสฺมึ คเมนฺติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา เวทนา เวทิยติ, น จ ตาว กาลงฺกโรติ ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ.

Này các Tỳ khưu, vua Yama, sau khi đã thẩm vấn, tra hỏi, và giải thích về thiên sứ thứ ba, liền im lặng. Này các Tỳ khưu, các ngục tốt liền áp dụng cho người ấy hình phạt gọi là ngũ hình. Họ đóng một cọc sắt nung đỏ vào tay. Họ đóng một cọc sắt nung đỏ vào tay thứ hai. Họ đóng một cọc sắt nung đỏ vào chân. Họ đóng một cọc sắt nung đỏ vào chân thứ hai. Họ đóng một cọc sắt nung đỏ vào giữa ngực. Ở đó, người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng. Và người ấy không chết cho đến khi ác nghiệp ấy chưa được tiêu trừ.

‘‘ตเมนํ[Pg.140], ภิกฺขเว, นิรยปาลา สํเวเสตฺวา กุธารีหิ ตจฺฉนฺติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา เวทนา เวทิยติ, น จ ตาว กาลงฺกโรติ ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ.

Này các Tỳ khưu, các ngục tốt đặt người ấy nằm xuống rồi dùng rìu băm vằm. Ở đó, người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng. Và người ấy không chết cho đến khi ác nghiệp ấy chưa được tiêu trừ.

‘‘ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา วาสีหิ ตจฺฉนฺติ…เป… ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา รเถ โยเชตฺวา อาทิตฺตาย ภูมิยา สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย สาเรนฺติปิ ปจฺจาสาเรนฺติปิ…เป… ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา มหนฺตํ องฺคารปพฺพตํ อาทิตฺตํ สมฺปชฺชลิตํ สโชติภูตํ อาโรเปนฺติปิ โอโรเปนฺติปิ…เป… ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ คเหตฺวา ตตฺตาย โลหกุมฺภิยา ปกฺขิปนฺติ, อาทิตฺตาย สมฺปชฺชลิตาย สโชติภูตาย. โส ตตฺถ เผณุทฺเทหกํ ปจฺจมาโน สกิมฺปิ อุทฺธํ คจฺฉติ, สกิมฺปิ อโธ คจฺฉติ, สกิมฺปิ ติริยํ คจฺฉติ. โส ตตฺถ ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา เวทนา เวทิยติ, น จ ตาว กาลํ กโรติ ยาว น ตํ ปาปกมฺมํ พฺยนฺตีโหติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, นิรยปาลา มหานิรเย ปกฺขิปนฺติ. โส โข ปน, ภิกฺขเว, มหานิรโย –

Này các Tỳ khưu, các ngục tốt nắm lấy người ấy, chân hướng lên, đầu chúc xuống, rồi dùng đục đẽo... Này các Tỳ khưu, các ngục tốt thắng người ấy vào cỗ xe rồi kéo tới kéo lui trên mặt đất đang bốc cháy, rực lửa, ngùn ngụt... Này các Tỳ khưu, các ngục tốt bắt người ấy leo lên rồi đi xuống một ngọn núi than hồng vĩ đại đang bốc cháy, rực lửa, ngùn ngụt... Này các Tỳ khưu, các ngục tốt nắm lấy người ấy, chân hướng lên, đầu chúc xuống, rồi quăng vào một cái vạc bằng sắt đang nóng, bốc cháy, rực lửa, ngùn ngụt. Ở đó, người ấy bị nấu sôi sùng sục, có lúc trồi lên, có lúc chìm xuống, có lúc trôi ngang. Ở đó, người ấy cảm thọ những cảm giác đau đớn, dữ dội, khốc liệt, cay đắng. Và người ấy không chết cho đến khi ác nghiệp ấy chưa được tiêu trừ. Này các Tỳ khưu, các ngục tốt quăng người ấy vào đại địa ngục. Và này các Tỳ khưu, đại địa ngục ấy thì –

‘‘จตุกฺกณฺโณ จตุทฺวาโร, วิภตฺโต ภาคโส มิโต;

อโยปาการปริยนฺโต, อยสา ปฏิกุชฺชิโต.

Có bốn góc, bốn cửa, được phân chia thành các phần bằng nhau; được bao quanh bởi tường sắt, được lợp mái bằng sắt.

‘‘ตสฺส อโยมยา ภูมิ, ชลิตา เตชสา ยุตา;

สมนฺตา โยชนสตํ, ผริตฺวา ติฏฺฐติ สพฺพทา’’ติ.

“Mặt đất của địa ngục ấy làm bằng sắt, rực cháy, kết hợp với lửa; bao trùm khắp nơi một trăm do-tuần, tồn tại luôn luôn như vậy.”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, ยมสฺส รญฺโญ เอตทโหสิ – ‘เย กิร, โภ, โลเก ปาปกานิ กมฺมานิ กโรนฺติ เต เอวรูปา วิวิธา กมฺมการณา กรียนฺติ. อโห วตาหํ มนุสฺสตฺตํ ลเภยฺยํ, ตถาคโต จ โลเก อุปฺปชฺเชยฺย อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ, ตญฺจาหํ ภควนฺตํ ปยิรุปาเสยฺยํ. โส จ เม ภควา ธมฺมํ เทเสยฺย, ตสฺส จาหํ ภควโต ธมฺมํ อาชาเนยฺย’นฺติ. ตํ โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, น อญฺญสฺส สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สุตฺวา เอวํ วทามิ, อปิ จ โข, ภิกฺขเว, ยเทว เม สามํ ญาตํ สามํ ทิฏฺฐํ สามํ วิทิตํ ตเทวาหํ วทามี’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, thuở xưa, vua Yama đã có ý nghĩ này: ‘Này các ông, những ai ở đời làm các nghiệp ác, họ bị trừng phạt bằng nhiều hình phạt khác nhau như thế này. Ôi, mong sao ta được sanh làm người, và mong sao một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Và mong sao ta được hầu cận Đức Thế Tôn ấy. Và mong sao Đức Thế Tôn ấy thuyết pháp cho ta, và mong sao ta hiểu được pháp của Đức Thế Tôn ấy.’ Này các Tỳ khưu, điều này Ta nói không phải do nghe từ một Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Mà này các Tỳ khưu, chính Ta tự biết, tự thấy, tự liễu tri điều gì, Ta chỉ nói lên điều đó mà thôi.”

‘‘โจทิตา [Pg.141] เทวทูเตหิ, เย ปมชฺชนฺติ มาณวา;

เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ, หีนกายูปคา นรา.

“Những người trẻ tuổi nào, khi được các sứ giả của thần chết thúc giục mà vẫn phóng dật, những người ấy, tái sanh vào thân phận thấp hèn, phải sầu muộn trong một thời gian dài.”

‘‘เย จ โข เทวทูเตหิ, สนฺโต สปฺปุริสา อิธ;

โจทิตา นปฺปมชฺชนฺติ, อริยธมฺเม กุทาจนํ.

“Còn những bậc thiện nhân, những bậc hiền thiện ở đời này, khi được các sứ giả của thần chết thúc giục, không bao giờ phóng dật trong Thánh pháp.”

‘‘อุปาทาเน ภยํ ทิสฺวา, ชาติมรณสมฺภเว;

อนุปาทา วิมุจฺจนฺติ, ชาติมรณสงฺขเย.

“Thấy sự nguy hiểm trong chấp thủ, là nguyên nhân của sanh và tử, họ không còn chấp thủ, được giải thoát trong sự chấm dứt của sanh và tử.”

‘‘เต อปฺปมตฺตา สุขิโน, ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา;

สพฺพเวรภยาตีตา, สพฺพทุกฺขํ อุปจฺจคุ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

“Họ, những người không phóng dật, sống an lạc, tịch tịnh ngay trong hiện tại; vượt qua mọi oán thù và sợ hãi, họ đã vượt qua tất cả khổ đau.”

๗. จตุมหาราชสุตฺตํ

7. Kinh Tứ Đại Thiên Vương

๓๗. ‘‘อฏฺฐมิยํ, ภิกฺขเว, ปกฺขสฺส จตุนฺนํ มหาราชานํ อมจฺจา ปาริสชฺชา อิมํ โลกํ อนุวิจรนฺติ – ‘กจฺจิ พหู มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. จาตุทฺทสึ, ภิกฺขเว, ปกฺขสฺส จตุนฺนํ มหาราชานํ ปุตฺตา อิมํ โลกํ อนุวิจรนฺติ – ‘กจฺจิ พหู มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. ตทหุ, ภิกฺขเว, อุโปสเถ ปนฺนรเส จตฺตาโร มหาราชาโน สามญฺเญว อิมํ โลกํ อนุวิจรนฺติ – ‘กจฺจิ พหู มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’’’ติ.

37. “Này các Tỳ khưu, vào ngày mồng tám của mỗi nửa tháng, các vị đại thần tùy tùng của Tứ Đại Thiên Vương đi tuần tra thế gian này: ‘Có nhiều người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, có giữ ngày Bố-tát, có tỉnh thức, có làm các công đức không?’ Này các Tỳ khưu, vào ngày mười bốn của mỗi nửa tháng, các vương tử của Tứ Đại Thiên Vương đi tuần tra thế gian này: ‘Có nhiều người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, có giữ ngày Bố-tát, có tỉnh thức, có làm các công đức không?’ Này các Tỳ khưu, vào chính ngày Bố-tát mười lăm, chính Tứ Đại Thiên Vương đi tuần tra thế gian này: ‘Có nhiều người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, có giữ ngày Bố-tát, có tỉnh thức, có làm các công đức không?’”

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อปฺปกา โหนฺติ มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน เทวานํ ตาวตึสานํ สุธมฺมาย สภาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อาโรเจนฺติ – ‘อปฺปกา โข, มาริสา, มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. เตน โข, ภิกฺขเว[Pg.142], เทวา ตาวตึสา อนตฺตมนา โหนฺติ – ‘ทิพฺพา วต, โภ, กายา ปริหายิสฺสนฺติ, ปริปูริสฺสนฺติ อสุรกายา’’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, nếu có ít người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, giữ ngày Bố-tát, tỉnh thức, làm các công đức, thì này các Tỳ khưu, Tứ Đại Thiên Vương báo cáo điều đó lên các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, đang hội họp tại pháp đường Sudhammā: ‘Thưa quý ngài, thật ít người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, giữ ngày Bố-tát, tỉnh thức, làm các công đức.’ Do đó, này các Tỳ khưu, các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba không vui lòng và nói: ‘Ôi, các cõi trời sẽ suy giảm, các cõi a-tu-la sẽ tăng thịnh!’”

‘‘สเจ ปน, ภิกฺขเว, พหู โหนฺติ มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺติ. ตเมนํ, ภิกฺขเว, จตฺตาโร มหาราชาโน เทวานํ ตาวตึสานํ สุธมฺมาย สภาย สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อาโรเจนฺติ – ‘พหู โข, มาริสา, มนุสฺสา มนุสฺเสสุ มตฺเตยฺยา เปตฺเตยฺยา สามญฺญา พฺรหฺมญฺญา กุเล เชฏฺฐาปจายิโน อุโปสถํ อุปวสนฺติ ปฏิชาคโรนฺติ ปุญฺญานิ กโรนฺตี’ติ. เตน, ภิกฺขเว, เทวา ตาวตึสา อตฺตมนา โหนฺติ – ‘ทิพฺพา วต, โภ, กายา ปริปูริสฺสนฺติ, ปริหายิสฺสนฺติ อสุรกายา’’’ติ.

“Còn nếu, này các Tỳ khưu, có nhiều người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, giữ ngày Bố-tát, tỉnh thức, làm các công đức, thì này các Tỳ khưu, Tứ Đại Thiên Vương báo cáo điều đó lên các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, đang hội họp tại pháp đường Sudhammā: ‘Thưa quý ngài, thật nhiều người trong loài người hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, tôn kính Sa-môn, tôn kính Bà-la-môn, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, giữ ngày Bố-tát, tỉnh thức, làm các công đức.’ Do đó, này các Tỳ khưu, các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba vui mừng và nói: ‘Ôi, các cõi trời sẽ tăng thịnh, các cõi a-tu-la sẽ suy giảm!’”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สกฺโก เทวานมินฺโท เทเว ตาวตึเส อนุนยมาโน ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ –

“Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua của các vị trời, trong khi khuyến khích các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, vào lúc ấy đã nói lên bài kệ này:”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“Vào ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mồng tám của mỗi nửa tháng, và trong những ngày đặc biệt của kỳ trai giới, đầy đủ tám giới, người nào muốn được như ta, hãy thực hành ngày Bố-tát.”

‘‘สา โข ปเนสา, ภิกฺขเว, สกฺเกน เทวานมินฺเทน คาถา ทุคฺคีตา น สุคีตา ทุพฺภาสิตา น สุภาสิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? สกฺโก หิ, ภิกฺขเว, เทวานมินฺโท อวีตราโค อวีตโทโส อวีตโมโห.

“Này các Tỳ khưu, bài kệ ấy của Sakka, vua của các vị trời, đã được hát lên một cách tồi tệ, không phải hay ho; được nói ra một cách tồi tệ, không phải khéo léo. Vì sao vậy? Vì này các Tỳ khưu, Sakka, vua của các vị trời, chưa thoát khỏi tham, chưa thoát khỏi sân, chưa thoát khỏi si.”

‘‘โย จ โข โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา พฺรหฺมจริโย กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต, ตสฺส โข เอตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย –

“Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời Phạm hạnh, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy mới thích hợp để nói lên lời này:”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“Vào ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mồng tám của mỗi nửa tháng, và trong những ngày đặc biệt của kỳ trai giới, đầy đủ tám giới, người nào muốn được như ta, hãy thực hành ngày Bố-tát.”

‘‘ตํ [Pg.143] กิสฺส เหตุ? โส หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วีตราโค วีตโทโส วีตโมโห’’ติ. สตฺตมํ.

“Vì sao vậy? Vì này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy đã thoát khỏi tham, đã thoát khỏi sân, đã thoát khỏi si.”

๘. ทุติยจตุมหาราชสุตฺตํ

8. Kinh Tứ Đại Thiên Vương Thứ Hai

๓๘. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สกฺโก เทวานมินฺโท เทเว ตาวตึเส อนุนยมาโน ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ –

38. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua của các vị trời, trong khi khuyến khích các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, vào lúc ấy đã nói lên bài kệ này:”

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

“Vào ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mồng tám của mỗi nửa tháng, và trong những ngày đặc biệt của kỳ trai giới, đầy đủ tám giới, người nào muốn được như ta, hãy thực hành ngày Bố-tát.”

‘‘สา โข ปเนสา, ภิกฺขเว, สกฺเกน เทวานมินฺเทน คาถา ทุคฺคีตา น สุคีตา ทุพฺภาสิตา น สุภาสิตา. ตํ กิสฺส เหตุ? สกฺโก หิ, ภิกฺขเว, เทวานมินฺโท อปริมุตฺโต ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, อปริมุตฺโต ทุกฺขสฺมาติ วทามิ.

Này các Tỳ khưu, bài kệ ấy do Sakka, vua của chư thiên, đã hát không hay, không phải hát hay; đã nói không tốt, không phải nói tốt. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì Sakka, vua của chư thiên, chưa giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ.

‘‘โย จ โข โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญา วิมุตฺโต, ตสฺส โข เอตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย –

Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã hoàn thành phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy mới thích hợp để nói rằng:

‘‘จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ, ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ, อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ;

อุโปสถํ อุปวเสยฺย, โยปิสฺส มาทิโส นโร’’ติ.

‘Vào ngày mười bốn, mười lăm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng, và vào những ngày đặc biệt của kỳ lễ, người nào giống như ta, nên thực hành ngày Bố-tát, đầy đủ tám chi phần.’

‘‘ตํ กิสฺส เหตุ? โส หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปริมุตฺโต ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ปริมุตฺโต ทุกฺขสฺมาติ วทามี’’ติ. อฏฺฐมํ.

Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì vị Tỳ khưu ấy đã giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng vị ấy đã giải thoát khỏi khổ. (Kinh thứ tám).

๙. สุขุมาลสุตฺตํ

9. Kinh Tế Nhị

๓๙. ‘‘สุขุมาโล อหํ, ภิกฺขเว, ปรมสุขุมาโล อจฺจนฺตสุขุมาโล. มม สุทํ, ภิกฺขเว, ปิตุ นิเวสเน โปกฺขรณิโย การิตา โหนฺติ. เอกตฺถ สุทํ, ภิกฺขเว, อุปฺปลํ วปฺปติ, เอกตฺถ ปทุมํ, เอกตฺถ ปุณฺฑรีกํ, ยาวเทว มมตฺถาย. น โข ปนสฺสาหํ, ภิกฺขเว, อกาสิกํ จนฺทนํ ธาเรมิ. กาสิกํ[Pg.144], ภิกฺขเว, สุ เม ตํ เวฐนํ โหติ, กาสิกา กญฺจุกา, กาสิกํ นิวาสนํ, กาสิโก อุตฺตราสงฺโค. รตฺตินฺทิวํ โข ปน เม สุ ตํ, ภิกฺขเว, เสตจฺฉตฺตํ ธารียติ – ‘มา นํ ผุสิ สีตํ วา อุณฺหํ วา ติณํ วา รโช วา อุสฺสาโว วา’’’ติ.

39. Này các Tỳ khưu, Ta được nuôi dưỡng tế nhị, rất tế nhị, vô cùng tế nhị. Này các Tỳ khưu, trong cung điện của phụ thân Ta, người ta đã cho đào các hồ sen: một hồ trồng sen xanh, một hồ trồng sen hồng, một hồ trồng sen trắng, tất cả chỉ vì lợi ích cho Ta. Này các Tỳ khưu, Ta không dùng loại gỗ đàn hương nào không phải từ xứ Kāsī. Này các Tỳ khưu, khăn đội đầu của Ta là từ xứ Kāsī, áo trong của Ta là từ xứ Kāsī, y phục của Ta là từ xứ Kāsī, áo choàng của Ta là từ xứ Kāsī. Này các Tỳ khưu, cả ngày lẫn đêm, một chiếc lọng trắng được che cho Ta, với ý nghĩ: ‘Mong rằng lạnh, nóng, cỏ, bụi, hay sương đừng chạm vào người.’

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, ตโย ปาสาทา อเหสุํ – เอโก เหมนฺติโก, เอโก คิมฺหิโก, เอโก วสฺสิโก. โส โข อหํ, ภิกฺขเว, วสฺสิเก ปาสาเท วสฺสิเก จตฺตาโร มาเส นิปฺปุริเสหิ ตูริเยหิ ปริจารยมาโน น เหฏฺฐาปาสาทํ โอโรหามิ. ยถา โข ปน, ภิกฺขเว, อญฺเญสํ นิเวสเน ทาสกมฺมกรโปริสสฺส กณาชกํ โภชนํ ทียติ พิลงฺคทุติยํ, เอวเมวสฺสุ เม, ภิกฺขเว, ปิตุ นิเวสเน ทาสกมฺมกรโปริสสฺส สาลิมํโสทโน ทียติ.

Này các Tỳ khưu, Ta có ba cung điện: một cho mùa đông, một cho mùa hè, và một cho mùa mưa. Này các Tỳ khưu, tại cung điện mùa mưa, trong suốt bốn tháng mùa mưa, Ta được các nữ nhạc công phục vụ, không có nam nhân nào, và Ta không đi xuống tầng dưới của cung điện. Này các Tỳ khưu, cũng như trong nhà của những người khác, người ta cho người hầu và kẻ làm công ăn cơm tấm với nước dấm, thì cũng vậy, này các Tỳ khưu, trong cung điện của phụ thân Ta, người ta cho người hầu và kẻ làm công ăn cơm nấu bằng gạo thơm với thịt.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอวรูปาย อิทฺธิยา สมนฺนาคตสฺส เอวรูเปน จ สุขุมาเลน เอตทโหสิ – ‘อสฺสุตวา โข ปุถุชฺชโน อตฺตนา ชราธมฺโม สมาโน ชรํ อนตีโต ปรํ ชิณฺณํ ทิสฺวา อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ อตฺตานํเยว อติสิตฺวา, อหมฺปิ โขมฺหิ ชราธมฺโม ชรํ อนตีโต. อหญฺเจว โข ปน ชราธมฺโม สมาโน ชรํ อนตีโต ปรํ ชิณฺณํ ทิสฺวา อฏฺฏีเยยฺยํ หราเยยฺยํ ชิคุจฺเฉยฺยํ น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขโต โย โยพฺพเน โยพฺพนมโท โส สพฺพโส ปหียิ.

Này các Tỳ khưu, trong khi Ta sống với sự sung túc như vậy, với sự tế nhị như vậy, ý nghĩ này đã khởi lên trong Ta: ‘Kẻ phàm phu ít nghe, tự mình có bản chất phải già, chưa vượt qua được sự già, khi thấy một người khác già nua, liền cảm thấy lo lắng, hổ thẹn, ghê tởm, mà quên mất chính mình. Ta cũng có bản chất phải già, chưa vượt qua được sự già. Nếu ta, người có bản chất phải già, chưa vượt qua được sự già, lại cảm thấy lo lắng, hổ thẹn, ghê tởm khi thấy một người khác già nua, thì điều đó không thích hợp với Ta.’ Này các Tỳ khưu, khi Ta suy xét như vậy, mọi sự kiêu mạn về tuổi trẻ đã hoàn toàn biến mất trong Ta.

‘‘อสฺสุตวา โข ปุถุชฺชโน อตฺตนา พฺยาธิธมฺโม สมาโน พฺยาธึ อนตีโต ปรํ พฺยาธิตํ ทิสฺวา อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ อตฺตานํเยว อติสิตฺวา – ‘อหมฺปิ โขมฺหิ พฺยาธิธมฺโม พฺยาธึ อนตีโต, อหญฺเจว โข ปน พฺยาธิธมฺโม สมาโน พฺยาธึ อนตีโต ปรํ พฺยาธิกํ ทิสฺวา อฏฺฏีเยยฺยํ หราเยยฺยํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขโต โย อาโรคฺเย อาโรคฺยมโท โส สพฺพโส ปหียิ.

Kẻ phàm phu ít nghe, tự mình có bản chất phải bệnh, chưa vượt qua được bệnh tật, khi thấy một người khác bệnh hoạn, liền cảm thấy lo lắng, hổ thẹn, ghê tởm, mà quên mất chính mình. ‘Ta cũng có bản chất phải bệnh, chưa vượt qua được bệnh tật. Nếu ta, người có bản chất phải bệnh, chưa vượt qua được bệnh tật, lại cảm thấy lo lắng, hổ thẹn, ghê tởm khi thấy một người khác bệnh hoạn, thì điều đó không thích hợp với Ta.’ Này các Tỳ khưu, khi Ta suy xét như vậy, mọi sự kiêu mạn về sức khỏe đã hoàn toàn biến mất trong Ta.

‘‘อสฺสุตวา โข ปุถุชฺชโน อตฺตนา มรณธมฺโม สมาโน มรณํ อนตีโต ปรํ มตํ ทิสฺวา อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ อตฺตานํเยว อติสิตฺวา – ‘อหมฺปิ โขมฺหิ มรณธมฺโม, มรณํ อนตีโต, อหํ เจว โข ปน [Pg.145] มรณธมฺโม สมาโน มรณํ อนตีโต ปรํ มตํ ทิสฺวา อฏฺฏีเยยฺยํ หราเยยฺยํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อิติ ปฏิสญฺจิกฺขโต โย ชีวิเต ชีวิตมโท โส สพฺพโส ปหียี’’ติ.

Kẻ phàm phu ít nghe, tự mình có bản chất phải chết, chưa vượt qua được cái chết, khi thấy một người khác đã chết, liền cảm thấy lo lắng, hổ thẹn, ghê tởm, mà quên mất chính mình. ‘Ta cũng có bản chất phải chết, chưa vượt qua được cái chết. Nếu ta, người có bản chất phải chết, chưa vượt qua được cái chết, lại cảm thấy lo lắng, hổ thẹn, ghê tởm khi thấy một người khác đã chết, thì điều đó không thích hợp với Ta.’ Này các Tỳ khưu, khi Ta suy xét như vậy, mọi sự kiêu mạn về sự sống đã hoàn toàn biến mất trong Ta.

‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, มทา. กตเม ตโย? โยพฺพนมโท, อาโรคฺยมโท, ชีวิตมโท. โยพฺพนมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อาโรคฺยมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน…เป… ชีวิตมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โส กาเยน ทุจฺจริตํ จริตฺวา, วาจาย ทุจฺจริตํ จริตฺวา, มนสา ทุจฺจริตํ จริตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ.

Này các Tỳ khưu, có ba loại kiêu mạn này. Ba loại nào? Kiêu mạn về tuổi trẻ, kiêu mạn về sức khỏe, và kiêu mạn về sự sống. Này các Tỳ khưu, do say sưa với sự kiêu mạn về tuổi trẻ, kẻ phàm phu ít nghe làm điều ác qua thân, làm điều ác qua lời, làm điều ác qua ý. Sau khi làm điều ác qua thân, lời, và ý, khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỳ khưu, do say sưa với sự kiêu mạn về sức khỏe, kẻ phàm phu ít nghe... Này các Tỳ khưu, do say sưa với sự kiêu mạn về sự sống, kẻ phàm phu ít nghe làm điều ác qua thân, làm điều ác qua lời, làm điều ác qua ý. Sau khi làm điều ác qua thân, lời, và ý, khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

‘‘โยพฺพนมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตติ. อาโรคฺยมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ…เป… ชีวิตมทมตฺโต วา, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺตตี’’ติ.

Này các Tỳ khưu, do say sưa với sự kiêu mạn về tuổi trẻ, một vị Tỳ khưu từ bỏ học giới và hoàn tục. Này các Tỳ khưu, do say sưa với sự kiêu mạn về sức khỏe, một vị Tỳ khưu... Này các Tỳ khưu, do say sưa với sự kiêu mạn về sự sống, một vị Tỳ khưu từ bỏ học giới và hoàn tục.

‘‘พฺยาธิธมฺมา ชราธมฺมา, อโถ มรณธมฺมิโน;

ยถาธมฺมา ตถาสนฺตา, ชิคุจฺฉนฺติ ปุถุชฺชนา.

“Có pháp bịnh, có pháp già, lại thêm có pháp chết; Phàm phu vốn có các pháp như vậy, lại sanh lòng ghê tởm.”

‘‘อหญฺเจ ตํ ชิคุจฺเฉยฺยํ, เอวํธมฺเมสุ ปาณิสุ;

น เมตํ ปติรูปสฺส, มม เอวํ วิหาริโน.

“Nếu ta lại ghê tởm, đối với chúng sanh có các pháp như vậy; Điều ấy không thích hợp, đối với ta là người sống như vậy.”

‘‘โสหํ เอวํ วิหรนฺโต, ญตฺวา ธมฺมํ นิรูปธึ;

อาโรคฺเย โยพฺพนสฺมิญฺจ, ชีวิตสฺมิญฺจ เย มทา.

“Ta, người sống như vậy, đã biết được Pháp vô sanh y; những say đắm nào trong sự không bịnh, trong tuổi trẻ, và trong sự sống,”

‘‘สพฺเพ มเท อภิโภสฺมิ, เนกฺขมฺเม ทฏฺฐุ เขมตํ;

ตสฺส เม อหุ อุสฺสาโห, นิพฺพานํ อภิปสฺสโต.

“Ta đã vượt qua tất cả những say đắm ấy, thấy được sự an ổn trong pháp xuất ly. Đối với ta, người thấy rõ Niết-bàn, nỗ lực đã được khởi lên.”

‘‘นาหํ ภพฺโพ เอตรหิ, กามานิ ปฏิเสวิตุํ;

อนิวตฺติ ภวิสฺสามิ, พฺรหฺมจริยปรายโณ’’ติ. นวมํ;

“Nay ta không có thể, để hưởng thụ các dục; Ta sẽ không thối chuyển, với phạm hạnh là mục đích.” Phẩm thứ chín.

๑๐. อาธิปเตยฺยสุตฺตํ

10. Kinh Quyền Lực

๔๐. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.146], ภิกฺขเว, อาธิปเตยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? อตฺตาธิปเตยฺยํ, โลกาธิปเตยฺยํ, ธมฺมาธิปเตยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อตฺตาธิปเตยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข ปนาหํ จีวรเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. น ปิณฺฑปาตเหตุ, น เสนาสนเหตุ, น อิติภวาภวเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. อปิ จ โขมฺหิ โอติณฺโณ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต. อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถาติ. อหญฺเจว โข ปน ยาทิสเก กาเม โอหาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต ตาทิสเก วา กาเม ปริเยเสยฺยํ ตโต วา ปาปิฏฺฐตเร, น เมตํ ปติรูป’นฺติ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ ภวิสฺสติ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ. โส อตฺตานํเยว อธิปตึ กริตฺวา อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อตฺตาธิปเตยฺยํ.

40. “Này các Tỳ khưu, có ba quyền lực này. Thế nào là ba? Lấy tự ngã làm chủ, lấy thế gian làm chủ, lấy Pháp làm chủ. Và này các Tỳ khưu, thế nào là lấy tự ngã làm chủ? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, rồi suy xét như sau: ‘Ta xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, không phải vì y, không phải vì vật thực khất thực, không phải vì sàng tọa, không phải vì sự hiện hữu hay không hiện hữu này nọ. Mà thật sự, ta bị chìm ngập bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ chìm ngập, bị khổ áp đảo. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến.’ ‘Ta, sau khi đã từ bỏ những dục lạc như vậy để xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nếu lại đi tìm kiếm những dục lạc tương tự hoặc tệ hơn nữa, điều ấy không thích hợp với ta.’ Vị ấy suy xét như sau: ‘Tinh tấn của ta sẽ được khởi lên, không thụ động; niệm sẽ được thiết lập, không quên lãng; thân sẽ được khinh an, không bồn chồn; tâm sẽ được định tĩnh, nhất tâm.’ Vị ấy, lấy chính mình làm chủ, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện; từ bỏ điều có tội, tu tập điều không có tội; giữ gìn tự thân trong sạch. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là lấy tự ngã làm chủ.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, โลกาธิปเตยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข ปนาหํ จีวรเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. น ปิณฺฑปาตเหตุ, น เสนาสนเหตุ, น อิติภวาภวเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. อปิ จ โขมฺหิ โอติณฺโณ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต. อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถา’ติ. อหญฺเจว โข ปน เอวํ ปพฺพชิโต สมาโน กามวิตกฺกํ วา วิตกฺเกยฺยํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ วา วิตกฺเกยฺยํ, วิหึสาวิตกฺกํ วา วิตกฺเกยฺยํ, มหา โข ปนายํ โลกสนฺนิวาโส. มหนฺตสฺมึ โข ปน โลกสนฺนิวาเส สนฺติ สมณพฺราหฺมณา อิทฺธิมนฺโต ทิพฺพจกฺขุกา ปรจิตฺตวิทุโน. เต ทูรโตปิ ปสฺสนฺติ, อาสนฺนาปิ น ทิสฺสนฺติ, เจตสาปิ จิตฺตํ ปชานนฺติ. เตปิ มํ เอวํ ชาเนยฺยุํ – ‘ปสฺสถ, โภ, อิมํ กุลปุตฺตํ [Pg.147] สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน โวกิณฺโณ วิหรติ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหี’ติ. เทวตาปิ โข สนฺติ อิทฺธิมนฺตินิโย ทิพฺพจกฺขุกา ปรจิตฺตวิทุนิโย. ตา ทูรโตปิ ปสฺสนฺติ, อาสนฺนาปิ น ทิสฺสนฺติ, เจตสาปิ จิตฺตํ ชานนฺติ. ตาปิ มํ เอวํ ชาเนยฺยุํ – ‘ปสฺสถ, โภ, อิมํ กุลปุตฺตํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต สมาโน โวกิณฺโณ วิหรติ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหี’ติ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ ภวิสฺสติ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ. โส โลกํเยว อธิปตึ กริตฺวา อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, โลกาธิปเตยฺยํ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là lấy thế gian làm chủ? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, rồi suy xét như sau: ‘Ta xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, không phải vì y, không phải vì vật thực khất thực, không phải vì sàng tọa, không phải vì sự hiện hữu hay không hiện hữu này nọ. Mà thật sự, ta bị chìm ngập bởi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ chìm ngập, bị khổ áp đảo. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến.’ ‘Ta, đã xuất gia như vậy, nếu lại khởi lên dục tầm, hoặc sân tầm, hoặc hại tầm, (thì thật không đáng). Thế giới này thật rộng lớn. Trong thế giới rộng lớn này, có những vị Sa-môn, Bà-la-môn có thần thông, có thiên nhãn, biết được tâm của người khác. Các vị ấy thấy được từ xa, dù ở gần cũng không bị thấy, và biết được tâm của người khác bằng tâm của mình. Các vị ấy cũng sẽ biết về ta như sau: ‘Này quý vị, hãy xem người thiện nam tử này, đã do lòng tin mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại sống trộn lẫn với các pháp ác, bất thiện.’ Cũng có những vị chư thiên có thần thông, có thiên nhãn, biết được tâm của người khác. Các vị ấy thấy được từ xa, dù ở gần cũng không bị thấy, và biết được tâm của người khác bằng tâm của mình. Các vị ấy cũng sẽ biết về ta như sau: ‘Này quý vị, hãy xem người thiện nam tử này, đã do lòng tin mà xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại sống trộn lẫn với các pháp ác, bất thiện.’ Vị ấy suy xét như sau: ‘Tinh tấn của ta sẽ được khởi lên, không thụ động; niệm sẽ được thiết lập, không quên lãng; thân sẽ được khinh an, không bồn chồn; tâm sẽ được định tĩnh, nhất tâm.’ Vị ấy, lấy thế gian làm chủ, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện; từ bỏ điều có tội, tu tập điều không có tội; giữ gìn tự thân trong sạch. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là lấy thế gian làm chủ.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ธมฺมาธิปเตยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘น โข ปนาหํ จีวรเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. น ปิณฺฑปาตเหตุ, น เสนาสนเหตุ, น อิติภวาภวเหตุ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต. อปิ จ โขมฺหิ โอติณฺโณ ชาติยา ชราย มรเณน โสเกหิ ปริเทเวหิ ทุกฺเขหิ โทมนสฺเสหิ อุปายาเสหิ, ทุกฺโขติณฺโณ ทุกฺขปเรโต. อปฺเปว นาม อิมสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส อนฺตกิริยา ปญฺญาเยถาติ. สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหีติ. สนฺติ โข ปน เม สพฺรหฺมจารี ชานํ ปสฺสํ วิหรนฺติ. อหญฺเจว โข ปน เอวํ สฺวากฺขาเต ธมฺมวินเย ปพฺพชิโต สมาโน กุสีโต วิหเรยฺยํ ปมตฺโต, น เมตํ อสฺส ปติรูป’นฺติ. โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ ภวิสฺสติ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ. โส ธมฺมํเยว อธิปตึ กริตฺวา อกุสลํ ปชหติ, กุสลํ ภาเวติ, สาวชฺชํ ปชหติ, อนวชฺชํ ภาเวติ, สุทฺธํ อตฺตานํ ปริหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ธมฺมาธิปเตยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อาธิปเตยฺยานี’’ติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là Pháp chủ? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, rồi suy xét như vầy: ‘Ta xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình không phải vì y phục. Không phải vì vật thực khất thực, không phải vì sàng tọa, không phải vì sự hiện hữu thế này hay thế khác. Mà thật vậy, ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị khổ lấn át, bị khổ xâm chiếm. Mong rằng sự chấm dứt toàn bộ khối khổ này có thể được biết đến.’ Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri. Lại nữa, có các vị đồng phạm hạnh của ta đang sống, biết và thấy (Pháp ấy). Nếu ta, đã xuất gia trong Pháp và Luật được khéo thuyết giảng như vậy, lại sống lười biếng, phóng dật, thì điều ấy không thích hợp với ta.’ Vị ấy suy xét như vầy: ‘Tinh tấn của ta sẽ được khởi xướng, không thối chuyển; niệm sẽ được thiết lập, không quên lãng; thân sẽ được khinh an, không bứt rứt; tâm sẽ được định tĩnh, nhất tâm.’ Vị ấy, lấy Pháp làm chủ, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện; từ bỏ điều có tội, tu tập điều không có tội; giữ gìn tự thân trong sạch. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là Pháp chủ. Này các Tỳ khưu, có ba sự làm chủ này.

‘‘นตฺถิ โลเก รโห นาม, ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต;

อตฺตา เต ปุริส ชานาติ, สจฺจํ วา ยทิ วา มุสา.

Trong thế gian, không có nơi nào gọi là kín đáo đối với người làm ác nghiệp. Hỡi người, tự thân ngươi biết, dù là thật hay là dối.

‘‘กลฺยาณํ [Pg.148] วต โภ สกฺขิ, อตฺตานํ อติมญฺญสิ;

โย สนฺตํ อตฺตนิ ปาปํ, อตฺตานํ ปริคูหสิ.

Hỡi các bạn, ngươi xem thường tự thân, một nhân chứng tốt đẹp thay, khi ngươi che giấu điều ác có trong chính mình.

‘‘ปสฺสนฺติ เทวา จ ตถาคตา จ,โลกสฺมึ พาลํ วิสมํ จรนฺตํ;

ตสฺมา หิ อตฺตาธิปเตยฺยโก จ,โลกาธิโป จ นิปโก จ ฌายี.

Chư Thiên và các bậc Như Lai thấy kẻ ngu trong thế gian hành xử bất chính. Do đó, người có tự ngã làm chủ, người có thế gian làm chủ, người trí tuệ, và người thiền định,

‘‘ธมฺมาธิโป จ อนุธมฺมจารี,น หียติ สจฺจปรกฺกโม มุนิ;

ปสยฺห มารํ อภิภุยฺย อนฺตกํ,โย จ ผุสี ชาติกฺขยํ ปธานวา;

โส ตาทิโส โลกวิทู สุเมโธ,สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อตมฺมโย มุนี’’ติ. ทสมํ;

người có Pháp làm chủ và sống thuận theo Pháp, bậc thánh có nỗ lực chân chánh, thì không bị suy thoái. Người nào có sự tinh tấn, chế ngự Ma vương, chiến thắng thần chết, đạt đến sự đoạn tận sanh; người như vậy, biết rõ thế gian, có trí tuệ tốt, bậc thánh không bị ái dục chi phối trong tất cả các pháp, không bị suy thoái. Hết bài kinh thứ mười.

เทวทูตวคฺโค จตุตฺโถ.

Phẩm Thiên Sứ, thứ tư.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

พฺรหฺม อานนฺท สาริปุตฺโต, นิทานํ หตฺถเกน จ;

ทูตา ทุเว จ ราชาโน, สุขุมาลาธิปเตยฺเยน จาติ.

Brahma, Ānanda, Sāriputta, Nidāna, và Hatthaka; Dūta, hai kinh Rājāno, Sukhumāla, và Ādhipateyya.

๕. จูฬวคฺโค

5. Phẩm Nhỏ

๑. สมฺมุขีภาวสุตฺตํ

1. Kinh Hiện Diện

๔๑. ‘‘ติณฺณํ, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมสํ ติณฺณํ? สทฺธาย, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. เทยฺยธมฺมสฺส, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. ทกฺขิเณยฺยานํ, ภิกฺขเว, สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ สมฺมุขีภาวา สทฺโธ กุลปุตฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. ปฐมํ.

41. Này các Tỳ khưu, do sự hiện diện của ba pháp, người thiện nam tử có lòng tin tạo ra nhiều phước báu. Ba pháp nào? Này các Tỳ khưu, do sự hiện diện của lòng tin, người thiện nam tử có lòng tin tạo ra nhiều phước báu. Này các Tỳ khưu, do sự hiện diện của vật thí, người thiện nam tử có lòng tin tạo ra nhiều phước báu. Này các Tỳ khưu, do sự hiện diện của những người đáng cúng dường, người thiện nam tử có lòng tin tạo ra nhiều phước báu. Này các Tỳ khưu, chính do sự hiện diện của ba pháp này, người thiện nam tử có lòng tin tạo ra nhiều phước báu. Hết bài kinh thứ nhất.

๒. ติฐานสุตฺตํ

2. Kinh Ba Trường Hợp

๔๒. ‘‘ตีหิ[Pg.149], ภิกฺขเว, ฐาเนหิ สทฺโธ ปสนฺโน เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? สีลวนฺตานํ ทสฺสนกาโม โหติ, สทฺธมฺมํ โสตุกาโม โหติ, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ สทฺโธ ปสนฺโน เวทิตพฺโพ’’.

42. Này các Tỳ khưu, người có lòng tin, người tịnh tín, cần được biết qua ba trường hợp. Ba trường hợp nào? (Vị ấy) muốn thấy những người có giới, muốn nghe diệu pháp, sống tại gia với tâm không còn cấu uế của xan tham, bố thí rộng rãi, tay sạch sẽ, vui thích xả ly, đáng được cầu xin, vui thích trong việc cho và chia sẻ. Này các Tỳ khưu, chính do ba trường hợp này, người có lòng tin, người tịnh tín, cần được biết.

‘‘ทสฺสนกาโม สีลวตํ, สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ;

วินเย มจฺเฉรมลํ, ส เว สทฺโธติ วุจฺจตี’’ติ. ทุติยํ;

Người muốn thấy những người có giới, muốn nghe diệu pháp, loại trừ cấu uế của xan tham, người ấy thật được gọi là người có lòng tin. Hết bài kinh thứ hai.

๓. อตฺถวสสุตฺตํ

3. Kinh Lợi Ích

๔๓. ‘‘ตโย, ภิกฺขเว, อตฺถวเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุํ. กตเม ตโย? โย ธมฺมํ เทเสติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย ธมฺมํ สุณาติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย เจว ธมฺมํ เทเสติ โย จ ธมฺมํ สุณาติ อุโภ อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน จ โหนฺติ ธมฺมปฺปฏิสํเวทิโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อตฺถวเส สมฺปสฺสมาเนน อลเมว ปเรสํ ธมฺมํ เทเสตุ’’นฺติ. ตติยํ.

43. Này các Tỳ khưu, khi thấy rõ ba lợi ích này, thật là thích hợp để thuyết pháp cho người khác. Ba lợi ích nào? Người thuyết pháp hiểu rõ cả nghĩa và văn. Người nghe pháp hiểu rõ cả nghĩa và văn. Cả người thuyết pháp và người nghe pháp đều hiểu rõ cả nghĩa và văn. Này các Tỳ khưu, khi thấy rõ ba lợi ích này, thật là thích hợp để thuyết pháp cho người khác. Hết bài kinh thứ ba.

๔. กถาปวตฺติสุตฺตํ

4. Kinh Cuộc Đàm Thoại

๔๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ กถา ปวตฺตินี โหติ. กตเมหิ ตีหิ? โย ธมฺมํ เทเสติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย ธมฺมํ สุณาติ โส อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. โย เจว ธมฺมํ เทเสติ โย จ ธมฺมํ สุณาติ อุโภ อตฺถปฺปฏิสํเวทิโน จ โหนฺติ ธมฺมปฺปฏิสํเวทิโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ กถา ปวตฺตินี โหตี’’ติ. จตุตฺถํ.

44. Này các Tỳ khưu, do ba trường hợp, cuộc đàm thoại được diễn ra. Ba trường hợp nào? Người thuyết pháp hiểu rõ cả nghĩa và văn. Người nghe pháp hiểu rõ cả nghĩa và văn. Cả người thuyết pháp và người nghe pháp đều hiểu rõ cả nghĩa và văn. Này các Tỳ khưu, chính do ba trường hợp này, cuộc đàm thoại được diễn ra. Hết bài kinh thứ tư.

๕. ปณฺฑิตสุตฺตํ

5. Kinh Bậc Hiền Trí

๔๕. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตปญฺญตฺตานิ สปฺปุริสปญฺญตฺตานิ. กตมานิ ตีณิ? ทานํ, ภิกฺขเว, ปณฺฑิตปญฺญตฺตํ สปฺปุริสปญฺญตฺตํ. ปพฺพชฺชา, ภิกฺขเว[Pg.150], ปณฺฑิตปญฺญตฺตา สปฺปุริสปญฺญตฺตา. มาตาปิตูนํ, ภิกฺขเว, อุปฏฺฐานํ ปณฺฑิตปญฺญตฺตํ สปฺปุริสปญฺญตฺตํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปณฺฑิตปญฺญตฺตานิ สปฺปุริสปญฺญตฺตานี’’ติ.

45. Này các Tỳ khưu, có ba điều này được các bậc hiền trí, các bậc chân nhân chế định. Ba điều nào? Này các Tỳ khưu, bố thí được các bậc hiền trí, các bậc chân nhân chế định. Này các Tỳ khưu, xuất gia được các bậc hiền trí, các bậc chân nhân chế định. Này các Tỳ khưu, phụng dưỡng cha mẹ được các bậc hiền trí, các bậc chân nhân chế định. Này các Tỳ khưu, chính ba điều này được các bậc hiền trí, các bậc chân nhân chế định.

‘‘สพฺภิ ทานํ อุปญฺญตฺตํ, อหึสา สํยโม ทโม;

มาตาปิตุ อุปฏฺฐานํ, สนฺตานํ พฺรหฺมจารินํ.

Các bậc chân nhân đã chế định việc bố thí, việc không làm hại, sự tự chế, sự điều phục, và việc phụng dưỡng cha mẹ của những bậc hiền thiện, sống phạm hạnh.

‘‘สตํ เอตานิ ฐานานิ, ยานิ เสเวถ ปณฺฑิโต;

อริโย ทสฺสนสมฺปนฺโน, ส โลกํ ภชเต สิว’’นฺติ. ปญฺจมํ;

Ðây là ba pháp của bậc chân nhân, mà bậc hiền trí nên thực hành; bậc Thánh thành tựu tri kiến, vị ấy đạt đến cảnh giới an ổn.

๖. สีลวนฺตสุตฺตํ

6. Kinh Vị Giữ Giới

๔๖. ‘‘ยํ, ภิกฺขเว, สีลวนฺโต ปพฺพชิตา คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ. ตตฺถ มนุสฺสา ตีหิ ฐาเนหิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺติ. กตเมหิ ตีหิ? กาเยน, วาจาย, มนสา. ยํ, ภิกฺขเว, สีลวนฺโต ปพฺพชิตา คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ. ตตฺถ มนุสฺสา อิเมหิ ตีหิ ฐาเนหิ พหุํ ปุญฺญํ ปสวนฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

46. Này các Tỳ khưu, các vị xuất gia có giới đức nương tựa vào một làng hay một thị trấn nào để sống, tại nơi ấy, những người dân tạo ra nhiều phước báu bằng ba cách. Thế nào là ba? Bằng thân, bằng lời, và bằng ý. Này các Tỳ khưu, các vị xuất gia có giới đức nương tựa vào một làng hay một thị trấn nào để sống, tại nơi ấy, những người dân tạo ra nhiều phước báu bằng ba cách này.

๗. สงฺขตลกฺขณสุตฺตํ

7. Kinh Đặc Tướng Của Pháp Hữu Vi

๔๗. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, สงฺขตสฺส สงฺขตลกฺขณานิ. กตมานิ ตีณิ? อุปฺปาโท ปญฺญายติ, วโย ปญฺญายติ, ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ สงฺขตสฺส สงฺขตลกฺขณานี’’ติ. สตฺตมํ.

47. Này các Tỳ khưu, có ba đặc tướng này của pháp hữu vi. Thế nào là ba? Sự sanh khởi được biết đến, sự hoại diệt được biết đến, sự biến đổi của cái đang tồn tại được biết đến. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba đặc tướng của pháp hữu vi.

๘. อสงฺขตลกฺขณสุตฺตํ

8. Kinh Đặc Tướng Của Pháp Vô Vi

๔๘. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อสงฺขตสฺส อสงฺขตลกฺขณานิ. กตมานิ ตีณิ? น อุปฺปาโท ปญฺญายติ, น วโย ปญฺญายติ, น ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อสงฺขตสฺส อสงฺขตลกฺขณานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

48. Này các Tỳ khưu, có ba đặc tướng này của pháp vô vi. Thế nào là ba? Sự sanh khởi không được biết đến, sự hoại diệt không được biết đến, sự biến đổi của cái đang tồn tại không được biết đến. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba đặc tướng của pháp vô vi.

๙. ปพฺพตราชสุตฺตํ

9. Kinh Vua Núi

๔๙. ‘‘หิมวนฺตํ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ. กตมาหิ ตีหิ? สาขาปตฺตปลาเสน วฑฺฒนฺติ, ตจปปฏิกาย วฑฺฒนฺติ[Pg.151], เผคฺคุสาเรน วฑฺฒนฺติ. หิมวนฺตํ, ภิกฺขเว, ปพฺพตราชํ นิสฺสาย มหาสาลา อิมาหิ ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒนฺติ.

49. Này các Tỳ khưu, nương tựa vào Hy-mã-lạp sơn, vua của các loài núi, các cây sala lớn tăng trưởng bằng ba sự tăng trưởng. Thế nào là ba? Chúng tăng trưởng về cành, lá, và chồi non; chúng tăng trưởng về vỏ cây và lớp vỏ ngoài; chúng tăng trưởng về giác cây và lõi cây. Này các Tỳ khưu, nương tựa vào Hy-mã-lạp sơn, vua của các loài núi, các cây sala lớn tăng trưởng bằng ba sự tăng trưởng này.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สทฺธํ กุลปตึ นิสฺสาย อนฺโต ชโน ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒติ. กตมาหิ ตีหิ? สทฺธาย วฑฺฒติ, สีเลน วฑฺฒติ, ปญฺญาย วฑฺฒติ. สทฺธํ, ภิกฺขเว, กุลปตึ นิสฺสาย อนฺโต ชโน อิมาหิ ตีหิ วฑฺฒีหิ วฑฺฒตี’’ติ.

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, nương tựa vào một vị gia chủ có đức tin, những người trong gia đình tăng trưởng bằng ba sự tăng trưởng. Thế nào là ba? Tăng trưởng về đức tin, tăng trưởng về giới, tăng trưởng về trí tuệ. Này các Tỳ khưu, nương tựa vào một vị gia chủ có đức tin, những người trong gia đình tăng trưởng bằng ba sự tăng trưởng này.

‘‘ยถาปิ ปพฺพโต เสโล, อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน;

ตํ รุกฺขา อุปนิสฺสาย, วฑฺฒนฺเต เต วนปฺปตี.

Ví như ngọn núi đá trong khu rừng lớn hoang vắng; nương tựa vào núi ấy, các cây cối, các chúa tể của rừng, được tăng trưởng.

‘‘ตเถว สีลสมฺปนฺนํ, สทฺธํ กุลปตึ อิธ;

อุปนิสฺสาย วฑฺฒนฺติ, ปุตฺตทารา จ พนฺธวา;

อมจฺจา ญาติสงฺฆา จ, เย จสฺส อนุชีวิโน.

Cũng vậy, ở đời này, nương tựa vào vị gia chủ có đức tin, thành tựu giới hạnh, mà vợ con, thân bằng quyến thuộc, các bạn bè thân thiết, bà con họ hàng, và những người sống nương nhờ vị ấy được tăng trưởng.

‘‘ตฺยาสฺส สีลวโต สีลํ, จาคํ สุจริตานิ จ;

ปสฺสมานานุกุพฺพนฺติ, อตฺตมตฺถํ วิจกฺขณา.

Những người sáng suốt, thấy rõ lợi ích của mình, khi thấy giới hạnh, sự bố thí, và các thiện hạnh của vị có giới đức ấy, họ liền noi theo.

‘‘อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน, มคฺคํ สุคติคามินํ;

นนฺทิโน เทวโลกสฺมึ, โมทนฺติ กามกามิโน’’ติ. นวมํ;

Sau khi thực hành Pháp ở đời này, con đường đưa đến thiện thú, những người tìm cầu dục lạc, hoan hỷ, vui hưởng trong cõi trời.

๑๐. อาตปฺปกรณียสุตฺตํ

10. Kinh Cần Phải Nỗ Lực

๕๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อาตปฺปํ กรณียํ. กตเมหิ ตีหิ? อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย อาตปฺปํ กรณียํ, อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย อาตปฺปํ กรณียํ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสนาย อาตปฺปํ กรณียํ. อิเมหิ ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อาตปฺปํ กรณียํ.

50. Này các Tỳ khưu, cần phải nỗ lực trong ba trường hợp. Thế nào là ba? Cần phải nỗ lực để các pháp ác, bất thiện chưa sanh không sanh khởi; cần phải nỗ lực để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; cần phải nỗ lực để chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã sanh khởi, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, cay đắng, không vừa ý, không thích ý, đoạt mạng. Này các Tỳ khưu, cần phải nỗ lực trong ba trường hợp này.

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย อาตปฺปํ กโรติ, อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย อาตปฺปํ กโรติ, อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ อธิวาสนาย อาตปฺปํ [Pg.152] กโรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาตาปี นิปโก สโต สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’ติ. ทสมํ.

Này các Tỳ khưu, khi một Tỳ khưu nỗ lực để các pháp ác, bất thiện chưa sanh không sanh khởi; nỗ lực để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; và nỗ lực để chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã sanh khởi, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, cay đắng, không vừa ý, không thích ý, đoạt mạng; này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ấy được gọi là người nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chơn chánh chấm dứt khổ đau.

๑๑. มหาโจรสุตฺตํ

11. Kinh Tên Đại Đạo Tặc

๕๑. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร สนฺธิมฺปิ ฉินฺทติ, นิลฺโลปมฺปิ หรติ, เอกาคาริกมฺปิ กโรติ, ปริปนฺเถปิ ติฏฺฐติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต จ โหติ, คหนนิสฺสิโต จ โหติ, พลวนิสฺสิโต จ โหติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร นทีวิทุคฺคํ วา นิสฺสิโต โหติ ปพฺพตวิสมํ วา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร วิสมนิสฺสิโต โหติ.

51. Này các Tỳ khưu, một tên đại đạo tặc có đủ ba yếu tố sẽ khoét vách, cướp bóc, cướp một nhà, và đứng chặn đường. Thế nào là ba? Ở đây, này các Tỳ khưu, tên đại đạo tặc nương tựa vào nơi hiểm trở, nương tựa vào nơi rậm rạp, và nương tựa vào người có quyền thế. Và này các Tỳ khưu, thế nào là tên đại đạo tặc nương tựa vào nơi hiểm trở? Ở đây, này các Tỳ khưu, tên đại đạo tặc nương tựa vào nơi sông ngòi khó qua lại hoặc nơi núi non không bằng phẳng. Như vậy, này các Tỳ khưu, là tên đại đạo tặc nương tựa vào nơi hiểm trở.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร คหนนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร ติณคหนํ วา นิสฺสิโต โหติ, รุกฺขคหนํ วา โรธํ วา มหาวนสณฺฑํ วา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร คหนนิสฺสิโต โหติ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là tên đại đạo tặc nương tựa vào nơi rậm rạp? Ở đây, này các Tỳ khưu, tên đại đạo tặc nương tựa vào bụi cỏ, hoặc bụi cây, hoặc khu rừng rậm, hoặc khu rừng lớn. Như vậy, này các Tỳ khưu, là tên đại đạo tặc nương tựa vào nơi rậm rạp.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, มหาโจโร พลวนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, มหาโจโร ราชานํ วา ราชมหามตฺตานํ วา นิสฺสิโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิเม เม ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณิสฺสนฺตี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตฺยาสฺส ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, มหาโจโร พลวนิสฺสิโต โหติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต มหาโจโร สนฺธิมฺปิ ฉินฺทติ, นิลฺโลปมฺปิ หรติ, เอกาคาริกมฺปิ กโรติ, ปริปนฺเถปิ ติฏฺฐติ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là tên đại đạo tặc nương tựa vào người có quyền thế? Ở đây, này các Tỳ khưu, tên đại đạo tặc nương tựa vào các vị vua hoặc các vị đại thần của vua. Y suy nghĩ như sau: ‘Nếu có ai nói điều gì về ta, các vị vua hoặc các vị đại thần này sẽ nói lời bênh vực cho ta.’ Và nếu có ai nói điều gì về y, các vị vua hoặc các vị đại thần ấy liền nói lời bênh vực cho y. Như vậy, này các Tỳ khưu, là tên đại đạo tặc nương tựa vào người có quyền thế. Này các Tỳ khưu, một tên đại đạo tặc có đủ ba yếu tố này sẽ khoét vách, cướp bóc, cướp một nhà, và đứng chặn đường.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ปาปภิกฺขุ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต จ โหติ คหนนิสฺสิโต จ พลวนิสฺสิโต จ.

Này các Tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, vị Tỳ khưu ác đức có đủ ba pháp thì tự mình mang lấy thân thể bị tổn thương, bị hủy hoại, có tội lỗi, bị người trí khiển trách, và tạo ra nhiều điều phi phước đức. Do ba pháp nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào sự không đồng đều, nương tựa vào rừng rậm, và nương tựa vào kẻ có quyền thế.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสเมน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, วิสเมน วจีกมฺเมน [Pg.153] สมนฺนาคโต โหติ, วิสเมน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ วิสมนิสฺสิโต โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào sự không đồng đều? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu ác đức có thân nghiệp không đồng đều, có khẩu nghiệp không đồng đều, có ý nghiệp không đồng đều. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào sự không đồng đều.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ คหนนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, อนฺตคฺคาหิกาย ทิฏฺฐิยา สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ คหนนิสฺสิโต โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào rừng rậm? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu ác đức có tà kiến, có đủ loại kiến chấp cực đoan. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào rừng rậm.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ พลวนิสฺสิโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ ราชานํ วา ราชมหามตฺตานํ วา นิสฺสิโต โหติ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สเจ มํ โกจิ กิญฺจิ วกฺขติ, อิเม เม ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณิสฺสนฺตี’ติ. สเจ นํ โกจิ กิญฺจิ อาห, ตฺยาสฺส ราชาโน วา ราชมหามตฺตา วา ปริโยธาย อตฺถํ ภณนฺติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปาปภิกฺขุ พลวนิสฺสิโต โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปาปภิกฺขุ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. เอกาทสมํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào kẻ có quyền thế? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào vua chúa hoặc các đại thần của vua. Vị ấy nghĩ rằng: ‘Nếu có ai nói điều gì về ta, những vị vua này hoặc những vị đại thần này sẽ bảo vệ và nói lời lợi ích cho ta.’ Nếu có ai nói điều gì về vị ấy, những vị vua ấy hoặc những vị đại thần ấy sẽ bảo vệ và nói lời lợi ích cho vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu ác đức nương tựa vào kẻ có quyền thế. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu ác đức có đủ ba pháp này thì tự mình mang lấy thân thể bị tổn thương, bị hủy hoại, có tội lỗi, bị người trí khiển trách, và tạo ra nhiều điều phi phước đức. (Kinh) thứ mười một.

จูฬวคฺโค ปญฺจโม.

Phẩm Nhỏ, thứ năm.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

สมฺมุขี ฐานตฺถวสํ, ปวตฺติ ปณฺฑิต สีลวํ;

สงฺขตํ ปพฺพตาตปฺปํ, มหาโจเรเนกาทสาติ.

Sammukhī, Ṭhāna, Pavatti, Paṇḍita, Sīlavaṃ; Saṅkhataṃ, Pabbata, Ātappaṃ, và Mahācora, là mười một kinh.

ปฐโม ปณฺณาสโก สมตฺโต.

Năm mươi kinh đầu tiên đã hoàn tất.

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

2. Năm mươi kinh thứ hai

(๖) ๑. พฺราหฺมณวคฺโค

(6) 1. Phẩm Bà-la-môn

๑. ปฐมทฺเวพฺราหฺมณสุตฺตํ

1. Kinh Hai Vị Bà-la-môn Thứ Nhất

๕๒. อถ [Pg.154] โข ทฺเว พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยมสฺสุ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จมฺหา อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. โอวทตุ โน ภวํ โคตโม, อนุสาสตุ โน ภวํ โคตโม ยํ อมฺหากํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

52. Lúc bấy giờ, có hai vị Bà-la-môn già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi đời, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, họ cùng Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân hữu. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, hai vị Bà-la-môn ấy bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-môn già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi đời; chúng tôi chưa làm điều lành, chưa làm điều thiện, chưa tạo nơi nương tựa khỏi sợ hãi. Mong Tôn giả Gotama hãy giáo huấn chúng tôi, mong Tôn giả Gotama hãy chỉ dạy chúng tôi, điều gì sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho chúng tôi.'

‘‘ตคฺฆ ตุมฺเห, พฺราหฺมณา, ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จตฺถ อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. อุปนียติ โข อยํ, พฺราหฺมณา, โลโก ชราย พฺยาธินา มรเณน. เอวํ อุปนียมาเน โข, พฺราหฺมณา, โลเก ชราย พฺยาธินา มรเณน, โย อิธ กาเยน สํยโม วาจาย สํยโม มนสา สํยโม, ตํ ตสฺส เปตสฺส ตาณญฺจ เลณญฺจ ทีปญฺจ สรณญฺจ ปรายณญฺจา’’ติ.

Này các Bà-la-môn, quả thật các ông đã già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi đời; các ông chưa làm điều lành, chưa làm điều thiện, chưa tạo nơi nương tựa khỏi sợ hãi. Này các Bà-la-môn, thế gian này bị dẫn đi bởi già, bệnh, và chết. Này các Bà-la-môn, khi thế gian bị dẫn đi như vậy bởi già, bệnh, và chết, thì sự thu thúc bằng thân, sự thu thúc bằng lời, sự thu thúc bằng ý ở đời này, chính là nơi bảo vệ, nơi ẩn náu, là hòn đảo, là nơi nương tựa, là nơi cứu cánh cho người đã qua đời.

‘‘อุปนียติ ชีวิตมปฺปมายุ,ชรูปนีตสฺส น สนฺติ ตาณา;

เอตํ ภยํ มรเณ เปกฺขมาโน,ปุญฺญานิ กยิราถ สุขาวหานิ.

Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, Với người bị tuổi già dẫn đi, không có nơi nương tựa. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, Hãy làm các công đức mang lại hạnh phúc.

‘‘โยธ กาเยน สํยโม, วาจาย อุท เจตสา;

ตํ ตสฺส เปตสฺส สุขาย โหติ,ยํ ชีวมาโน ปกโรติ ปุญฺญ’’นฺติ. ปฐมํ;

Sự thu thúc bằng thân, bằng lời, hay bằng ý ở đời này, công đức mà người ấy làm khi còn sống, điều đó mang lại hạnh phúc cho người ấy sau khi qua đời. Kinh thứ nhất.

๒. ทุติยทฺเวพฺราหฺมณสุตฺตํ

2. Kinh Hai Vị Bà-la-môn Thứ Hai

๕๓. อถ [Pg.155] โข ทฺเว พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘มยมสฺสุ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จมฺหา อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. โอวทตุ โน ภวํ โคตโม, อนุสาสตุ โน ภวํ โคตโม ยํ อมฺหากํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

53. Lúc bấy giờ, có hai vị Bà-la-môn già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi đời, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, hai vị Bà-la-môn ấy bạch với Thế Tôn rằng: 'Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những Bà-la-môn già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi đời; chúng tôi chưa làm điều lành, chưa làm điều thiện, chưa tạo nơi nương tựa khỏi sợ hãi. Mong Tôn giả Gotama hãy giáo huấn chúng tôi, mong Tôn giả Gotama hãy chỉ dạy chúng tôi, điều gì sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho chúng tôi.'

‘‘ตคฺฆ ตุมฺเห, พฺราหฺมณา, ชิณฺณา วุทฺธา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา วีสวสฺสสติกา ชาติยา; เต จตฺถ อกตกลฺยาณา อกตกุสลา อกตภีรุตฺตาณา. อาทิตฺโต โข อยํ, พฺราหฺมณา, โลโก ชราย พฺยาธินา มรเณน. เอวํ อาทิตฺเต โข, พฺราหฺมณา, โลเก ชราย พฺยาธินา มรเณน, โย อิธ กาเยน สํยโม วาจาย สํยโม มนสา สํยโม, ตํ ตสฺส เปตสฺส ตาณญฺจ เลณญฺจ ทีปญฺจ สรณญฺจ ปรายณญฺจา’’ติ.

Này các Bà-la-môn, quả thật các ông đã già cả, cao niên, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi già, một trăm hai mươi tuổi đời; các ông chưa làm điều lành, chưa làm điều thiện, chưa tạo nơi nương tựa khỏi sợ hãi. Này các Bà-la-môn, thế gian này đang bị thiêu đốt bởi già, bệnh, và chết. Này các Bà-la-môn, khi thế gian đang bị thiêu đốt như vậy bởi già, bệnh, và chết, thì sự thu thúc bằng thân, sự thu thúc bằng lời, sự thu thúc bằng ý ở đời này, chính là nơi bảo vệ, nơi ẩn náu, là hòn đảo, là nơi nương tựa, là nơi cứu cánh cho người đã qua đời.

‘‘อาทิตฺตสฺมึ อคารสฺมึ, ยํ นีหรติ ภาชนํ;

ตํ ตสฺส โหติ อตฺถาย, โน จ ยํ ตตฺถ ฑยฺหติ.

Khi ngôi nhà đang cháy, vật dụng nào được mang ra ngoài; vật dụng đó có ích cho người ấy, chứ không phải vật bị cháy ở trong đó.

‘‘เอวํ อาทิตฺโต โข โลโก, ชราย มรเณน จ;

นีหเรเถว ทาเนน, ทินฺนํ โหติ สุนีหตํ.

Cũng vậy, thế gian đang bị thiêu đốt bởi già và chết; hãy mang ra ngoài bằng sự bố thí, vật đã cho đi là được mang ra ngoài tốt đẹp.

‘‘โยธ กาเยน สํยโม, วาจาย อุท เจตสา;

ตํ ตสฺส เปตสฺส สุขาย โหติ,ยํ ชีวมาโน ปกโรติ ปุญฺญ’’นฺติ. ทุติยํ;

Sự thu thúc bằng thân, bằng lời, hay bằng ý ở đời này, công đức mà người ấy làm khi còn sống, điều đó mang lại hạnh phúc cho người ấy sau khi qua đời. Kinh thứ hai.

๓. อญฺญตรพฺราหฺมณสุตฺตํ

3. Kinh Một Vị Bà-la-môn Khác

๕๔. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมโณ [Pg.156] ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ?

54. Bấy giờ, một vị Bà-la-môn đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào đón hỏi thăm... vân vân... Sau khi ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, được nói rằng: “Pháp là thiết thực hiện tại, Pháp là thiết thực hiện tại.” Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào, Pháp là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?’

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. (รตฺโต โข…เป… กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. ราเค ปหีนา เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. รตฺโต โข…เป… อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ราเค ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ.) เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

‘Này Bà-la-môn, người tham ái, bị tham ái chinh phục, tâm bị xâm chiếm, suy nghĩ làm hại mình, suy nghĩ làm hại người, suy nghĩ làm hại cả hai, và cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Khi tham ái được đoạn tận, vị ấy không suy nghĩ làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người, không suy nghĩ làm hại cả hai, và không cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. (Người tham ái... vân vân... làm ác hạnh về thân, làm ác hạnh về lời, làm ác hạnh về ý. Khi tham ái được đoạn tận, vị ấy không làm ác hạnh về thân, không làm ác hạnh về lời, không làm ác hạnh về ý. Người tham ái... vân vân... không biết như thật lợi ích của mình, không biết như thật lợi ích của người, không biết như thật lợi ích của cả hai. Khi tham ái được đoạn tận, vị ấy biết như thật lợi ích của mình, biết như thật lợi ích của người, biết như thật lợi ích của cả hai.) Này Bà-la-môn, như vậy Pháp là thiết thực hiện tại... vân vân...

‘‘ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ, โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โทเส ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

‘Này Bà-la-môn, người sân hận, bị sân hận chinh phục, tâm bị xâm chiếm, suy nghĩ làm hại mình, suy nghĩ làm hại người, suy nghĩ làm hại cả hai, và cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Khi sân hận được đoạn tận, vị ấy không suy nghĩ làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người, không suy nghĩ làm hại cả hai, và không cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Này Bà-la-môn, như vậy Pháp là thiết thực hiện tại... vân vân...

‘‘มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ[Pg.157]. เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ.

‘Này Bà-la-môn, người si mê, bị si mê chinh phục, tâm bị xâm chiếm, suy nghĩ làm hại mình, suy nghĩ làm hại người, suy nghĩ làm hại cả hai, và cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Khi si mê được đoạn tận, vị ấy không suy nghĩ làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người, không suy nghĩ làm hại cả hai, và không cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Này Bà-la-môn, như vậy Pháp là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.’

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ตติยํ.

‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Con nay xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm người cận sự nam, đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.’ Kinh thứ ba.

๔. ปริพฺพาชกสุตฺตํ

4. Kinh Du Sĩ

๕๕. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมณปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมณปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ?

55. Bấy giờ, một vị du sĩ Bà-la-môn đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến... vân vân... Sau khi ngồi xuống một bên, vị du sĩ Bà-la-môn ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa Tôn giả Gotama, được nói rằng: “Pháp là thiết thực hiện tại, Pháp là thiết thực hiện tại.” Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào, Pháp là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?’

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ.

‘Này Bà-la-môn, người tham ái, bị tham ái chinh phục, tâm bị xâm chiếm, suy nghĩ làm hại mình, suy nghĩ làm hại người, suy nghĩ làm hại cả hai, và cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Khi tham ái được đoạn tận, vị ấy không suy nghĩ làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người, không suy nghĩ làm hại cả hai, và không cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm.

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. ราเค ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ.

‘Này Bà-la-môn, người tham ái, bị tham ái chinh phục, tâm bị xâm chiếm, làm ác hạnh về thân, làm ác hạnh về lời, làm ác hạnh về ý. Khi tham ái được đoạn tận, vị ấy không làm ác hạnh về thân, không làm ác hạnh về lời, không làm ác hạnh về ý.

‘‘รตฺโต โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. ราเค ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ[Pg.158], ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ…เป….

‘Này Bà-la-môn, người tham ái, bị tham ái chinh phục, tâm bị xâm chiếm, không biết như thật lợi ích của mình, không biết như thật lợi ích của người, không biết như thật lợi ích của cả hai. Khi tham ái được đoạn tận, vị ấy biết như thật lợi ích của mình, biết như thật lợi ích của người, biết như thật lợi ích của cả hai. Này Bà-la-môn, như vậy Pháp là thiết thực hiện tại... vân vân...

‘‘ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ, โทเสน…เป… มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ.

"Này Bà-la-môn, người bị sân hận... (lược)... Này Bà-la-môn, người si mê, bị si chi phối, tâm bị xâm chiếm, có ý định làm hại mình, có ý định làm hại người, có ý định làm hại cả hai, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Khi si đã được đoạn tận, vị ấy không có ý định làm hại mình, không có ý định làm hại người, không có ý định làm hại cả hai, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm."

‘‘มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต, กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. โมเห ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ.

"Này Bà-la-môn, người si mê, bị si chi phối, tâm bị xâm chiếm, thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý. Khi si đã được đoạn tận, vị ấy không thực hành ác hạnh về thân, không thực hành ác hạnh về lời, không thực hành ác hạnh về ý."

‘‘มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ. โมเห ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม โหติ อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’’ติ.

"Này Bà-la-môn, người si mê, bị si chi phối, tâm bị xâm chiếm, không biết như thật lợi ích của mình, không biết như thật lợi ích của người, không biết như thật lợi ích của cả hai. Khi si đã được đoạn tận, vị ấy biết như thật lợi ích của mình, biết như thật lợi ích của người, biết như thật lợi ích của cả hai. Này Bà-la-môn, Pháp là như vậy, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri."

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. จตุตฺถํ.

"Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (lược)... Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y cho đến trọn đời, kể từ hôm nay." Hết kinh thứ tư.

๕. นิพฺพุตสุตฺตํ

5. Kinh Tịch Tĩnh

๕๖. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพาน’นฺติ, โภ โคตม, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ อกาลิกํ เอหิปสฺสิกํ โอปเนยฺยิกํ ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพํ วิญฺญูหี’’ติ?

56. Rồi Bà-la-môn Jāṇussoṇi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Jāṇussoṇi bạch với Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, người ta nói: 'Niết-bàn thiết thực hiện tại, Niết-bàn thiết thực hiện tại'. Thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào thì Niết-bàn là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri?"

‘‘รตฺโต [Pg.159] โข, พฺราหฺมณ, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ.

"Này Bà-la-môn, người tham ái, bị tham chi phối, tâm bị xâm chiếm, có ý định làm hại mình, có ý định làm hại người, có ý định làm hại cả hai, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Khi tham đã được đoạn tận, vị ấy không có ý định làm hại mình, không có ý định làm hại người, không có ý định làm hại cả hai, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Này Bà-la-môn, Niết-bàn là thiết thực hiện tại cũng là như vậy."

‘‘ทุฏฺโฐ โข, พฺราหฺมณ…เป… มูฬฺโห โข, พฺราหฺมณ, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. เอวมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ.

"Này Bà-la-môn, người bị sân hận... (lược)... Này Bà-la-môn, người si mê, bị si chi phối, tâm bị xâm chiếm, có ý định làm hại mình, có ý định làm hại người, có ý định làm hại cả hai, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Khi si đã được đoạn tận, vị ấy không có ý định làm hại mình, không có ý định làm hại người, không có ý định làm hại cả hai, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Này Bà-la-môn, Niết-bàn là thiết thực hiện tại cũng là như vậy."

‘‘ยโต โข อยํ, พฺราหฺมณ, อนวเสสํ ราคกฺขยํ ปฏิสํเวเทติ, อนวเสสํ โทสกฺขยํ ปฏิสํเวเทติ, อนวเสสํ โมหกฺขยํ ปฏิสํเวเทติ; เอวํ โข, พฺราหฺมณ, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ โหติ อกาลิกํ เอหิปสฺสิกํ โอปเนยฺยิกํ ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพํ วิญฺญูหี’’ติ. ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ปญฺจมํ.

"Này Bà-la-môn, khi nào vị này cảm thọ sự đoạn tận tham không còn dư tàn, cảm thọ sự đoạn tận sân không còn dư tàn, cảm thọ sự đoạn tận si không còn dư tàn; này Bà-la-môn, Niết-bàn là như vậy, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri." "Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (lược)... Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã quy y cho đến trọn đời, kể từ hôm nay." Hết kinh thứ năm.

๖. ปโลกสุตฺตํ

6. Kinh Hủy Diệt

๕๗. อถ โข อญฺญตโร พฺราหฺมณมหาสาโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส พฺราหฺมณมหาสาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, ปุพฺพกานํ พฺราหฺมณานํ วุทฺธานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – ‘ปุพฺเพ สุทํ อยํ โลโก อวีจิ มญฺเญ ผุโฏ อโหสิ มนุสฺเสหิ, กุกฺกุฏสํปาติกา คามนิคมราชธานิโย’ติ. โก นุ โข, โภ โคตม, เหตุ โก ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ [Pg.160] อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺตี’’ติ?

57. Rồi một vị Bà-la-môn đại phú đi đến chỗ Thế Tôn... (lược)... ngồi một bên, vị Bà-la-môn đại phú ấy bạch với Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, con đã được nghe các vị Bà-la-môn đời trước, những bậc trưởng lão, cao niên, là thầy và thầy của các thầy, nói rằng: 'Thuở xưa, thế gian này dường như đông đúc người, giống như địa ngục A-tỳ, và các làng mạc, thị trấn, kinh thành san sát nhau như chuồng gà.' Do nhân gì, do duyên gì, thưa Tôn giả Gotama, mà ngày nay dân số bị suy giảm, sự thưa thớt được thấy rõ, các làng mạc trở thành không phải làng mạc, các thị trấn trở thành không phải thị trấn, các thành phố trở thành không phải thành phố, các xứ sở trở thành không phải xứ sở?"

‘‘เอตรหิ, พฺราหฺมณ, มนุสฺสา อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา. เต อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา ติณฺหานิ สตฺถานิ คเหตฺวา อญฺญมญฺญํ ชีวิตา โวโรเปนฺติ, เตน พหู มนุสฺสา กาลํ กโรนฺติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺติ.

"Này Bà-la-môn, ngày nay con người bị tham phi pháp lôi cuốn, bị tham không đồng đều chi phối, bị tà pháp xâm chiếm. Họ, bị tham phi pháp lôi cuốn, bị tham không đồng đều chi phối, bị tà pháp xâm chiếm, cầm lấy những vũ khí sắc bén, đoạt mạng sống của nhau. Do đó, nhiều người bị chết. Này Bà-la-môn, đây cũng là nhân, đây là duyên mà ngày nay dân số bị suy giảm, sự thưa thớt được thấy rõ, các làng mạc trở thành không phải làng mạc, các thị trấn trở thành không phải thị trấn, các thành phố trở thành không phải thành phố, các xứ sở trở thành không phải xứ sở."

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, เอตรหิ มนุสฺสา อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา. เตสํ อธมฺมราครตฺตานํ วิสมโลภาภิภูตานํ มิจฺฉาธมฺมปเรตานํ เทโว น สมฺมาธารํ อนุปฺปเวจฺฉติ. เตน ทุพฺภิกฺขํ โหติ ทุสฺสสฺสํ เสตฏฺฐิกํ สลากาวุตฺตํ. เตน พหู มนุสฺสา กาลํ กโรนฺติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺติ.

Này Bà-la-môn, lại nữa, hiện nay loài người bị tham lam phi pháp chi phối, bị tham lam không chánh đáng áp đảo, bị tà pháp xâm chiếm. Đối với những người bị tham lam phi pháp chi phối, bị tham lam không chánh đáng áp đảo, bị tà pháp xâm chiếm ấy, trời không mưa thuận gió hòa. Do đó, nạn đói xảy ra, mùa màng thất bát, cây cối xơ xác, phải sống bằng phiếu. Do đó, nhiều người bị chết. Này Bà-la-môn, đây cũng là nhân, đây cũng là duyên khiến cho hiện nay loài người bị suy giảm, dân số thưa thớt, các làng mạc trở thành không phải làng mạc, các thị trấn trở thành không phải thị trấn, các thành phố trở thành không phải thành phố, các xứ sở trở thành không phải xứ sở.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณ, เอตรหิ มนุสฺสา อธมฺมราครตฺตา วิสมโลภาภิภูตา มิจฺฉาธมฺมปเรตา. เตสํ อธมฺมราครตฺตานํ วิสมโลภาภิภูตานํ มิจฺฉาธมฺมปเรตานํ ยกฺขา วาเฬ อมนุสฺเส โอสฺสชฺชนฺติ, เตน พหู มนุสฺสา กาลํ กโรนฺติ. อยมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยเนตรหิ มนุสฺสานํ ขโย โหติ, ตนุตฺตํ ปญฺญายติ, คามาปิ อคามา โหนฺติ, นิคมาปิ อนิคมา โหนฺติ, นคราปิ อนครา โหนฺติ, ชนปทาปิ อชนปทา โหนฺตี’’ติ.

Này Bà-la-môn, lại nữa, hiện nay loài người bị tham lam phi pháp chi phối, bị tham lam không chánh đáng áp đảo, bị tà pháp xâm chiếm. Đối với những người bị tham lam phi pháp chi phối, bị tham lam không chánh đáng áp đảo, bị tà pháp xâm chiếm ấy, các dạ-xoa thả ra những phi nhân hung dữ, do đó nhiều người bị chết. Này Bà-la-môn, đây cũng là nhân, đây cũng là duyên khiến cho hiện nay loài người bị suy giảm, dân số thưa thớt, các làng mạc trở thành không phải làng mạc, các thị trấn trở thành không phải thị trấn, các thành phố trở thành không phải thành phố, các xứ sở trở thành không phải xứ sở.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama... Kính mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam, kể từ hôm nay cho đến trọn đời đã quy y. Hết kinh thứ sáu.

๗. วจฺฉโคตฺตสุตฺตํ

7. Kinh Vacchagotta

๕๘. อถ [Pg.161] โข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วจฺฉโคตฺโต ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุตํ เมตํ, โภ โคตม, สมโณ โคตโม เอวมาห – ‘มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ ทานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ; มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ; มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ. เย เต, โภ โคตม, เอวมาหํสุ ‘สมโณ โคตโม เอวมาห มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ ทานํ ทาตพฺพํ. มยฺหเมว สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทานํ ทาตพฺพํ. มยฺหเมว ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ ทินฺนํ มหปฺผลํ. มยฺหเมว สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผลํ, นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ. กจฺจิ เต โภโต โคตมสฺส วุตฺตวาทิโน จ ภวนฺตํ โคตมํ อภูเตน อพฺภาจิกฺขนฺติ, ธมฺมสฺส จานุธมฺมํ พฺยากโรนฺติ, น จ โกจิ สหธมฺมิโก วาทานุปาโต คารยฺหํ ฐานํ อาคจฺฉติ? อนพฺภกฺขาตุกามา หิ มยํ ภวนฺตํ โคตม’’นฺติ.

58. Khi ấy, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào hỏi thân hữu. Sau khi nói lên những lời chào hỏi thân hữu, đáng ghi nhớ, bèn ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta bạch Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, con có nghe như sau: Sa-môn Gotama nói rằng: 'Chỉ nên cúng dường cho ta, không nên cúng dường cho người khác; chỉ nên cúng dường cho đệ tử của ta, không nên cúng dường cho đệ tử của người khác; chỉ cúng dường cho ta mới có quả lớn, cúng dường cho người khác không có quả lớn; chỉ cúng dường cho đệ tử của ta mới có quả lớn, cúng dường cho đệ tử của người khác không có quả lớn.' Thưa Tôn giả Gotama, những ai nói như vậy: 'Sa-môn Gotama nói rằng: 'Chỉ nên cúng dường cho ta, không nên cúng dường cho người khác. Chỉ nên cúng dường cho đệ tử của ta, không nên cúng dường cho đệ tử của người khác. Chỉ cúng dường cho ta mới có quả lớn, cúng dường cho người khác không có quả lớn. Chỉ cúng dường cho đệ tử của ta mới có quả lớn, cúng dường cho đệ tử của người khác không có quả lớn,' phải chăng họ đã nói đúng lời của Tôn giả Gotama, không phải là vu khống Tôn giả Gotama bằng điều không thật, và đã giải thích pháp đúng theo pháp, và không có một lời nói nào thuận pháp, hợp lý lại bị chỉ trích? Vì chúng con không muốn vu khống Tôn giả Gotama.'

‘‘เย เต, วจฺฉ, เอวมาหํสุ – ‘สมโณ โคตโม เอวมาห – มยฺหเมว ทานํ ทาตพฺพํ…เป… นาญฺเญสํ สาวกานํ ทินฺนํ มหปฺผล’นฺติ น เม เต วุตฺตวาทิโน. อพฺภาจิกฺขนฺติ จ ปน มํ อสตา อภูเตน. โย โข, วจฺฉ, ปรํ ทานํ ททนฺตํ วาเรติ โส ติณฺณํ อนฺตรายกโร โหติ, ติณฺณํ ปาริปนฺถิโก. กตเมสํ ติณฺณํ? ทายกสฺส ปุญฺญนฺตรายกโร โหติ, ปฏิคฺคาหกานํ ลาภนฺตรายกโร โหติ, ปุพฺเพว โข ปนสฺส อตฺตา ขโต จ โหติ อุปหโต จ. โย โข, วจฺฉ, ปรํ ทานํ ททนฺตํ วาเรติ โส อิเมสํ ติณฺณํ อนฺตรายกโร โหติ, ติณฺณํ ปาริปนฺถิโก.

Này Vaccha, những ai nói như vậy: 'Sa-môn Gotama nói rằng: 'Chỉ nên cúng dường cho ta... cúng dường cho đệ tử của người khác không có quả lớn,' họ không phải là người nói đúng lời của ta. Trái lại, họ đã vu khống ta bằng điều không có, không thật. Này Vaccha, người nào ngăn cản người khác đang bố thí, người ấy là người tạo ra chướng ngại cho ba điều, là kẻ cướp đoạt ba điều. Ba điều nào? Người ấy tạo ra chướng ngại cho phước báu của người thí chủ, tạo ra chướng ngại cho lợi lộc của những người nhận, và tự thân của người ấy đã bị tổn thương và hủy hoại từ trước. Này Vaccha, người nào ngăn cản người khác đang bố thí, người ấy là người tạo ra chướng ngại cho ba điều này, là kẻ cướp đoạt ba điều này.

‘‘อหํ โข ปน, วจฺฉ, เอวํ วทามิ – เย หิ เต จนฺทนิกาย วา โอลิคลฺเล วา ปาณา, ตตฺรปิ โย ถาลิโธวนํ วา สราวโธวนํ วา ฉฑฺเฑติ – เย [Pg.162] ตตฺถ ปาณา เต เตน ยาเปนฺตูติ, ตโต นิทานมฺปาหํ, วจฺฉ, ปุญฺญสฺส อาคมํ วทามิ. โก ปน วาโท มนุสฺสภูเต! อปิ จาหํ, วจฺฉ, สีลวโต ทินฺนํ มหปฺผลํ วทามิ, โน ตถา ทุสฺสีลสฺส, โส จ โหติ ปญฺจงฺควิปฺปหีโน ปญฺจงฺคสมนฺนาคโต.

Này Vaccha, ta lại nói như thế này: Dù cho có những chúng sanh ở trong hố rác hay cống rãnh, nếu có người đổ nước rửa bát hay nước rửa chén vào đó với ý nghĩ: 'Mong rằng các chúng sanh ở đây được nuôi sống nhờ vào thứ này,' ta nói rằng, này Vaccha, do nhân duyên đó mà có sự sanh khởi của phước báu. Huống nữa là cúng dường cho một con người! Hơn nữa, này Vaccha, ta nói rằng cúng dường cho người có giới thì có quả lớn, không như vậy đối với người không có giới. Và người ấy phải là người đã từ bỏ năm pháp và thành tựu năm pháp.

‘‘กตมานิ ปญฺจงฺคานิ ปหีนานิ โหนฺติ? กามจฺฉนฺโท ปหีโน โหติ, พฺยาปาโท ปหีโน โหติ, ถินมิทฺธํ ปหีนํ โหติ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหีนํ โหติ, วิจิกิจฺฉา ปหีนา โหติ. อิมานิ ปญฺจงฺคานิ วิปฺปหีนานิ โหนฺติ.

Năm pháp nào đã được từ bỏ? Dục tham đã được từ bỏ, sân hận đã được từ bỏ, hôn trầm thụy miên đã được từ bỏ, trạo cử hối quá đã được từ bỏ, hoài nghi đã được từ bỏ. Năm pháp này đã được từ bỏ.

‘‘กตเมหิ ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ? อเสกฺเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสกฺเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ; อิเมหิ ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ. อิติ ปญฺจงฺควิปฺปหีเน ปญฺจงฺคสมนฺนาคเต ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ วทามี’’ติ.

Thành tựu năm pháp nào? Vị ấy thành tựu uẩn giới vô học, thành tựu uẩn định vô học, thành tựu uẩn tuệ vô học, thành tựu uẩn giải thoát vô học, thành tựu uẩn giải thoát tri kiến vô học. Vị ấy thành tựu năm pháp này. Ta nói rằng cúng dường cho người đã từ bỏ năm pháp và thành tựu năm pháp như vậy thì có quả lớn.

‘‘อิติ กณฺหาสุ เสตาสุ, โรหิณีสุ หรีสุ วา;

กมฺมาสาสุ สรูปาสุ, โคสุ ปาเรวตาสุ วา.

Dù là bò đen, bò trắng, bò hung, bò vàng; bò đốm, bò cùng màu, hay bò màu bồ câu.

‘‘ยาสุ กาสุจิ เอตาสุ, ทนฺโต ชายติ ปุงฺคโว;

โธรยฺโห พลสมฺปนฺโน, กลฺยาณชวนิกฺกโม;

ตเมว ภาเร ยุญฺชนฺติ, นาสฺส วณฺณํ ปริกฺขเร.

Trong số những con bò ấy, con bò đực đầu đàn nào được thuần hóa, có sức mạnh, có khả năng mang ách, có dáng đi và tốc độ tốt đẹp; người ta chỉ giong con ấy vào ách, không xét đến màu lông của nó.

‘‘เอวเมวํ มนุสฺเสสุ, ยสฺมึ กสฺมิญฺจิ ชาติเย;

ขตฺติเย พฺราหฺมเณ เวสฺเส, สุทฺเท จณฺฑาลปุกฺกุเส.

Cũng vậy, trong loài người, thuộc bất kỳ dòng dõi nào; dù là Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la, Chiên-đà-la hay Pukkusa.

‘‘ยาสุ กาสุจิ เอตาสุ, ทนฺโต ชายติ สุพฺพโต;

ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน, สจฺจวาที หิรีมโน.

“Trong bất cứ dòng dõi nào, người nào được điều phục, khéo hành trì, an trú trong Pháp, đầy đủ giới hạnh, nói lời chân thật, có lòng tàm.

‘‘ปหีนชาติมรโณ, พฺรหฺมจริยสฺส เกวลี;

ปนฺนภาโร วิสํยุตฺโต, กตกิจฺโจ อนาสโว.

“Đã đoạn tận sanh và tử, đã hoàn tất trọn vẹn phạm hạnh, đã đặt gánh nặng xuống, không còn bị ràng buộc, việc cần làm đã làm xong, không còn lậu hoặc.

‘‘ปารคู สพฺพธมฺมานํ, อนุปาทาย นิพฺพุโต;

ตสฺมึเยว วิรเช เขตฺเต, วิปุลา โหติ ทกฺขิณา.

“Đã đến bờ kia của tất cả các pháp, đã tịch tịnh không còn chấp thủ. Chính trong thửa ruộng không còn bụi bẩn ấy, vật cúng dường trở nên quảng đại.

‘‘พาลา [Pg.163] จ อวิชานนฺตา, ทุมฺเมธา อสฺสุตาวิโน;

พหิทฺธา เทนฺติ ทานานิ, น หิ สนฺเต อุปาสเร.

“Những kẻ ngu si và không hiểu biết, thiểu trí, ít nghe, bố thí ở bên ngoài (giáo pháp), và chắc chắn không thân cận bậc thiện trí.

‘‘เย จ สนฺเต อุปาสนฺติ, สปฺปญฺเญ ธีรสมฺมเต;

สทฺธา จ เนสํ สุคเต, มูลชาตา ปติฏฺฐิตา.

“Còn những ai thân cận bậc thiện trí, bậc có trí tuệ, được người hiền trí tôn kính, tín tâm của họ đối với bậc Thiện Thệ được sanh khởi từ gốc rễ và được an lập vững chắc.

‘‘เทวโลกญฺจ เต ยนฺติ, กุเล วา อิธ ชายเร;

อนุปุพฺเพน นิพฺพานํ, อธิคจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา’’ติ. สตฺตมํ;

“Những bậc hiền trí ấy đi đến cõi trời, hoặc sanh vào dòng dõi (cao quý) ở đời này; và tuần tự chứng đắc Niết-bàn.” (Hết) bài kinh thứ bảy.

๘. ติกณฺณสุตฺตํ

8. Bài kinh Tikaṇṇa

๕๙. อถ โข ติกณฺโณ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ติกณฺโณ พฺราหฺมโณ ภควโต สมฺมุขา เตวิชฺชานํ สุทํ พฺราหฺมณานํ วณฺณํ ภาสติ – ‘‘เอวมฺปิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา, อิติปิ เตวิชฺชา พฺราหฺมณา’’ติ.

59. Rồi Bà-la-môn Tikaṇṇa đi đến nơi Thế Tôn; sau khi đến, ... ngồi xuống một bên. Bà-la-môn Tikaṇṇa đang ngồi một bên đã nói lên lời tán thán các vị Bà-la-môn tam minh trước mặt Thế Tôn: “Các vị Bà-la-môn tam minh là như thế này, các vị Bà-la-môn tam minh cũng là như thế này.”

‘‘ยถา กถํ ปน, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ เตวิชฺชํ ปญฺญาเปนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ, สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา, อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อชฺฌายโก, มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ, ปทโก, เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโยติ. เอวํ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมณา เตวิชฺชํ ปญฺญาเปนฺตี’’ติ.

“Này Bà-la-môn, các vị Bà-la-môn tuyên bố một vị Bà-la-môn là tam minh theo cách nào?” “Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, một vị Bà-la-môn có huyết thống trong sạch cả hai bên, từ mẹ và từ cha, thai tạng thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về phương diện dòng dõi; là người học tập và ghi nhớ các câu thần chú, thông suốt ba tập Vệ-đà, cùng với từ vựng (Nighaṇḍu), nghi thức (Keṭubha), ngữ nguyên (Akkharappabheda), và lịch sử (Itihāsa) là thứ năm; thông thạo văn phạm và ngữ pháp, và không thiếu sót trong thuận thế luận và các tướng của bậc đại nhân. Thưa Tôn giả Gotama, chính theo cách này mà các vị Bà-la-môn tuyên bố một người là tam minh.”

‘‘อญฺญถา โข, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺติ, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ? สาธุ เม ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ติกณฺโณ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“Này Bà-la-môn, cách các vị Bà-la-môn tuyên bố một vị Bà-la-môn là tam minh là một đằng, và cách một người trở thành tam minh trong giới luật của bậc Thánh lại là một nẻo khác.” “Thưa Tôn giả Gotama, một người trở thành tam minh trong giới luật của bậc Thánh là như thế nào? Lành thay, mong Tôn giả Gotama thuyết Pháp cho con về cách một người trở thành tam minh trong giới luật của bậc Thánh.” “Vậy thì, này Bà-la-môn, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả.” Bà-la-môn Tikaṇṇa vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

‘‘อิธ, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา [Pg.164] จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

“Này Bà-la-môn, ở đây, một vị Tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Do làm lắng dịu tầm và tứ, vị ấy chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sanh, nội tĩnh nhất tâm. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, và cảm nhận lạc bằng thân, chứng và trú thiền thứ ba, một trạng thái mà các bậc Thánh gọi là ‘xả, niệm, lạc trú’. Do đoạn trừ lạc và khổ, và đã chấm dứt hỷ và ưu từ trước, vị ấy chứng và trú thiền thứ tư, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตารีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ, อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – ‘อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ. ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโน’ติ. อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อยมสฺส ปฐมา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

“Khi tâm đã được định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, và đạt đến bất động như vậy, vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp hoại và thành: ‘Ở nơi kia, ta có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ như thế. Chết ở nơi đó, ta sanh lại ở chốn nọ. Ở nơi đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, trải nghiệm khổ lạc như thế, tuổi thọ như thế. Chết ở nơi đó, ta sanh lại ở đây.’ Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các nét đại cương và các chi tiết. Đây là minh thứ nhất mà vị ấy đã chứng đắc. Vô minh đã được đoạn trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã bị xua tan, ánh sáng đã xuất hiện, như xảy ra cho người sống không phóng dật, nhiệt tâm, và tinh cần.

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ – ‘อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา…เป… มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา. อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา, วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา, มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา [Pg.165] อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา’ติ. อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺสติ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อยมสฺส ทุติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

“Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, bất động như vậy, hướng tâm đến trí tuệ về sự sinh diệt của chúng sanh. Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ: ‘Chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân ác hành, … khẩu ác hành, … ý ác hành, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ tà kiến nghiệp. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn chư vị hiền giả, những chúng sanh này đã thành tựu thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ chánh kiến nghiệp. Sau khi thân hoại mạng chung, họ sanh vào thiện thú, thiên giới, cõi đời này.’ Như vậy, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, vị ấy thấy các chúng sanh đang chết, đang sanh, hèn hạ, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, thiện thú, ác thú; vị ấy biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Đây là minh thứ hai vị ấy đã chứng đắc. Vô minh đã được đoạn trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được xua tan, ánh sáng đã sanh khởi, cũng như đối với người không dể duôi, tinh cần, quyết tâm an trú.”

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อยมสฺส ตติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต’’ติ.

“Vị ấy, với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, an trú, bất động như vậy, hướng tâm đến trí tuệ đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là Khổ’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là Khổ Tập’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là Khổ Diệt’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là Con Đường đưa đến Khổ Diệt’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự đoạn diệt các lậu hoặc’. Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy giải thoát khỏi dục lậu, giải thoát khỏi hữu lậu, giải thoát khỏi vô minh lậu. Khi đã giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã giải thoát’. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Đây là minh thứ ba vị ấy đã chứng đắc. Vô minh đã được đoạn trừ, minh đã sanh khởi; bóng tối đã được xua tan, ánh sáng đã sanh khởi, cũng như đối với người không dể duôi, tinh cần, quyết tâm an trú.”

‘‘อนุจฺจาวจสีลสฺส, นิปกสฺส จ ฌายิโน;

จิตฺตํ ยสฺส วสีภูตํ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

“Người có giới hạnh không cao không thấp, có trí tuệ, và chuyên thiền định; người có tâm đã được làm chủ, nhất tâm, và khéo định tĩnh.”

‘‘ตํ เว ตโมนุทํ ธีรํ, เตวิชฺชํ มจฺจุหายินํ;

หิตํ เทวมนุสฺสานํ, อาหุ สพฺพปฺปหายินํ.

“Vị ấy, người xua tan bóng tối, bậc kiên định, người có tam minh, đã vượt qua cái chết, người mang lại lợi ích cho chư thiên và loài người, người ta gọi là bậc đã từ bỏ tất cả.”

‘‘ตีหิ วิชฺชาหิ สมฺปนฺนํ, อสมฺมูฬฺหวิหารินํ;

พุทฺธํ อนฺติมเทหินํ, ตํ นมสฺสนฺติ โคตมํ.

“Vị ấy, người đầy đủ ba minh, sống không si mê, bậc Giác Ngộ mang thân cuối cùng, vị Gotama ấy, họ đều đảnh lễ.”

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ [Pg.166] โย เวที, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ.

“Người nào biết được các kiếp quá khứ, thấy được cõi trời và cõi khổ, và lại đạt đến sự đoạn tận của sanh, vị ấy là bậc thánh nhân đã viên mãn với thắng trí.”

‘‘เอตาหิ ตีหิ วิชฺชาหิ, เตวิชฺโช โหติ พฺราหฺมโณ;

ตมหํ วทามิ เตวิชฺชํ, นาญฺญํ ลปิตลาปน’’นฺติ.

“Với ba minh này, vị ấy là một Bà-la-môn tam minh. Ta gọi người ấy là người có tam minh, chứ không phải người khác chỉ biết lặp lại lời nói suông.”

‘‘เอวํ โข, พฺราหฺมณ, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘อญฺญถา, โภ โคตม, พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ. อิมสฺส จ ปน, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺชสฺส พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ’’.

“Này Bà-la-môn, như vậy đó là người có tam minh trong giáo pháp của bậc Thánh.” “Tôn giả Gotama, người có tam minh của các Bà-la-môn là một lẽ, và người có tam minh trong giáo pháp của bậc Thánh lại là một lẽ khác. Tôn giả Gotama, người có tam minh của các Bà-la-môn không đáng một phần mười sáu của người có tam minh trong giáo pháp của bậc Thánh này.”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“Thật vi diệu, Tôn giả Gotama! … Xin Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một nam cư sĩ, kể từ hôm nay cho đến trọn đời đã quy y.” Hết kinh thứ tám.

๙. ชาณุสฺโสณิสุตฺตํ

9. Kinh Jāṇussoṇi

๖๐. อถ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยสฺสสฺสุ, โภ โคตม, ยญฺโญ วา สทฺธํ วา ถาลิปาโก วา เทยฺยธมฺมํ วา, เตวิชฺเชสุ พฺราหฺมเณสุ ทานํ ทเทยฺยา’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ? ‘‘อิธ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, อชฺฌายโก มนฺตธโร, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ, ปทโก, เวยฺยากรโณ, โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโยติ. เอวํ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมณา เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺตี’’ติ.

60. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Jāṇussoṇi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, … ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jāṇussoṇi bạch với Thế Tôn rằng: “Tôn giả Gotama, nếu có người nào có vật tế lễ, hoặc lễ cúng cho người đã khuất, hoặc cháo nấu trong nồi, hoặc vật phẩm cúng dường, người ấy nên cúng dường cho các Bà-la-môn tam minh.” “Này Bà-la-môn, các Bà-la-môn định nghĩa người có tam minh như thế nào?” “Tôn giả Gotama, ở đây, một Bà-la-môn có huyết thống thuần khiết từ cả hai phía cha và mẹ, có dòng dõi trong sạch cho đến bảy đời tổ phụ, không bị chê bai, không bị chỉ trích về mặt xuất thân. Vị ấy là người học và trì tụng các câu chú, thông suốt ba bộ Vệ-đà cùng với các bộ chú giải, nghi thức, ngữ nguyên, và lịch sử là bộ thứ năm; là người tinh thông văn tự và ngữ pháp, và thành thạo về thế gian luận và tướng của bậc đại nhân. Tôn giả Gotama, như vậy đó là cách các Bà-la-môn định nghĩa người có tam minh.”

‘‘อญฺญถา โข, พฺราหฺมณ, พฺราหฺมณา พฺราหฺมณํ เตวิชฺชํ ปญฺญเปนฺติ, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘ยถา กถํ ปน, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ? สาธุ เม ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุ ยถา อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ[Pg.167]. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

“Này Bà-la-môn, cách các Bà-la-môn định nghĩa một Bà-la-môn có tam minh là một lẽ, và người có tam minh trong giáo pháp của bậc Thánh lại là một lẽ khác.” “Tôn giả Gotama, vậy người có tam minh trong giáo pháp của bậc Thánh là như thế nào? Lành thay, xin Tôn giả Gotama hãy thuyết pháp cho con về cách một người trở thành người có tam minh trong giáo pháp của bậc Thánh.” “Vậy thì, này Bà-la-môn, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả.” Bà-la-môn Jāṇussoṇi vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

‘‘อิธ ปน, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

Này Bà la môn, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... cho đến... chứng và trú thiền thứ tư.

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสรติ. อยมสฺส ปฐมา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, hướng tâm đến Túc mạng minh. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ, như là: một đời, hai đời... cho đến... như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ với các khía cạnh và chi tiết. Đây là minh thứ nhất được vị ấy chứng đắc. Vô minh bị diệt trừ, minh được sanh khởi; bóng tối bị diệt trừ, ánh sáng được sanh khởi, cũng như đối với người sống không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần.

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต สตฺตานํ จุตูปปาตญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชานาติ. อยมสฺส ทุติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต, อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต.

Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, hướng tâm đến trí tuệ về sự sinh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân... cho đến... biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Đây là minh thứ hai được vị ấy chứng đắc. Vô minh bị diệt trừ, minh được sanh khởi; bóng tối bị diệt trừ, ánh sáng được sanh khởi, cũng như đối với người sống không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần.

‘‘โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ปริสุทฺเธ ปริโยทาเต อนงฺคเณ วิคตูปกฺกิเลเส มุทุภูเต กมฺมนิเย ฐิเต อาเนญฺชปฺปตฺเต อาสวานํ ขยญาณาย จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ. โส ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อิเม อาสวา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ อาสวนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ. อยมสฺส ตติยา วิชฺชา อธิคตา โหติ; อวิชฺชา วิหตา, วิชฺชา อุปฺปนฺนา; ตโม วิหโต[Pg.168], อาโลโก อุปฺปนฺโน ยถา ตํ อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต’’ติ.

Vị ấy, với tâm định tĩnh, trong sạch, thanh tịnh, không cấu uế, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến trạng thái bất động như vậy, hướng tâm đến Lậu tận minh. Vị ấy biết như thật: ‘Đây là khổ’... cho đến... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’; vị ấy biết như thật: ‘Đây là các lậu hoặc’... cho đến... ‘Đây là con đường đưa đến lậu hoặc diệt.’ Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi dục lậu, hữu lậu, và vô minh lậu. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: ‘Ta đã được giải thoát.’ Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Đây là minh thứ ba được vị ấy chứng đắc. Vô minh bị diệt trừ, minh được sanh khởi; bóng tối bị diệt trừ, ánh sáng được sanh khởi, cũng như đối với người sống không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần.

‘‘โย สีลพฺพตสมฺปนฺโน, ปหิตตฺโต สมาหิโต;

จิตฺตํ ยสฺส วสีภูตํ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

Người nào đầy đủ giới và hạnh, tâm chuyên chú, định tĩnh; người có tâm đã được làm chủ, nhất tâm, khéo định tĩnh.

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ โย เวที, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, อภิญฺญาโวสิโต มุนิ.

Người nào biết được đời trước, thấy được cõi trời và cõi khổ; lại nữa, đã đạt đến sự đoạn tận của sanh, là bậc mâu-ni đã viên mãn với thắng trí.

‘‘เอตาหิ ตีหิ วิชฺชาหิ, เตวิชฺโช โหติ พฺราหฺมโณ;

ตมหํ วทามิ เตวิชฺชํ, นาญฺญํ ลปิตลาปน’’นฺติ.

Với ba minh này, vị ấy là một Bà la môn tam minh. Ta gọi người ấy là người tam minh, chứ không phải người khác chỉ biết nói lặp lại lời nói.

‘‘เอวํ โข, พฺราหฺมณ, อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหตี’’ติ. ‘‘อญฺญถา, โภ โคตม, พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช, อญฺญถา จ ปน อริยสฺส วินเย เตวิชฺโช โหติ. อิมสฺส จ, โภ โคตม, อริยสฺส วินเย เตวิชฺชสฺส พฺราหฺมณานํ เตวิชฺโช กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ’’.

Này Bà la môn, như vậy, trong giới luật của bậc Thánh, có người tam minh. Thưa Tôn giả Gotama, người tam minh của các Bà la môn là khác, và người tam minh trong giới luật của bậc Thánh là khác. Thưa Tôn giả Gotama, người tam minh của các Bà la môn không bằng một phần mười sáu của người tam minh trong giới luật của bậc Thánh này.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. นวมํ.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama... cho đến... Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y trọn đời kể từ hôm nay. Phẩm thứ chín.

๑๐. สงฺคารวสุตฺตํ

10. Kinh Saṅgārava

๖๑. อถ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยมสฺสุ, โภ โคตม, พฺราหฺมณา นาม. ยญฺญํ ยชามปิ ยชาเปมปิ. ตตฺร, โภ โคตม, โย เจว ยชติ โย จ ยชาเปติ สพฺเพ เต อเนกสารีริกํ ปุญฺญปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺนา โหนฺติ, ยทิทํ ยญฺญาธิกรณํ. โย ปนายํ, โภ โคตม, ยสฺส วา ตสฺส วา กุลา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต เอกมตฺตานํ ทเมติ, เอกมตฺตานํ สเมติ, เอกมตฺตานํ ปรินิพฺพาเปติ, เอวมสฺสายํ เอกสารีริกํ ปุญฺญปฺปฏิปทํ ปฏิปนฺโน โหติ, ยทิทํ ปพฺพชฺชาธิกรณ’’นฺติ.

61. Khi ấy, Bà la môn Saṅgārava đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân mật và đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà la môn Saṅgārava bạch với Thế Tôn: ‘Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi là những người được gọi là Bà la môn. Chúng tôi thực hiện việc cúng tế và cũng khiến người khác thực hiện việc cúng tế. Thưa Tôn giả Gotama, ở đó, người nào cúng tế và người nào khiến người khác cúng tế, tất cả những người ấy đều đã thực hành con đường công đức cho nhiều người, đó là nhân vì sự cúng tế. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, người nào, từ bất cứ gia tộc nào, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, chỉ điều phục một mình mình, chỉ làm an tịnh một mình mình, chỉ làm cho một mình mình được tịch tịnh, như vậy người này đã thực hành con đường công đức cho một người, đó là nhân vì sự xuất gia.’

‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ. ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อิธ ตถาคโต โลเก [Pg.169] อุปฺปชฺชติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา. โส เอวมาห – ‘เอถายํ มคฺโค อยํ ปฏิปทา ยถาปฏิปนฺโน อหํ อนุตฺตรํ พฺรหฺมจริโยคธํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทมิ; เอถ, ตุมฺเหปิ ตถา ปฏิปชฺชถ, ยถาปฏิปนฺนา ตุมฺเหปิ อนุตฺตรํ พฺรหฺมจริโยคธํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา’ติ. อิติ อยญฺเจว สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ, ปเร จ ตถตฺถาย ปฏิปชฺชนฺติ, ตานิ โข ปน โหนฺติ อเนกานิปิ สตานิ อเนกานิปิ สหสฺสานิ อเนกานิปิ สตสหสฺสานิ.

Vậy thì, này Bà la môn, Ta sẽ hỏi lại ông về vấn đề này. Ông hãy trả lời theo như ông nghĩ. Này Bà la môn, ông nghĩ thế nào? Ở đây, một Như Lai sanh ra trong đời, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy nói như sau: ‘Hãy đến, đây là con đường, đây là pháp hành mà nhờ thực hành theo đó, Ta đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và tuyên bố về mục tiêu vô thượng của đời sống phạm hạnh. Hãy đến, các ông cũng hãy thực hành như vậy, và nhờ thực hành theo đó, các ông cũng sẽ tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong mục tiêu vô thượng của đời sống phạm hạnh.’ Như vậy, vị Đạo sư này thuyết giảng Pháp, và những người khác thực hành vì mục tiêu ấy, và họ có đến hàng trăm, hàng ngàn, hàng trăm ngàn người.

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, พฺราหฺมณ, อิจฺจายํ เอวํ สนฺเต เอกสารีริกา วา ปุญฺญปฺปฏิปทา โหติ อเนกสารีริกา วา, ยทิทํ ปพฺพชฺชาธิกรณ’’นฺติ? ‘‘อิจฺจายมฺปิ, โภ โคตม, เอวํ สนฺเต อเนกสารีริกา ปุญฺญปฺปฏิปทา โหติ, ยทิทํ ปพฺพชฺชาธิกรณ’’นฺติ.

Này Bà la môn, ông nghĩ thế nào? Khi sự việc là như vậy, con đường công đức này là cho một người hay cho nhiều người, tức là nhân vì sự xuất gia? Thưa Tôn giả Gotama, khi sự việc là như vậy, con đường công đức này là cho nhiều người, tức là nhân vì sự xuất gia.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘อิมาสํ เต, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ ปฏิปทานํ กตมา ปฏิปทา ขมติ อปฺปตฺถตรา จ อปฺปสมารมฺภตรา จ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’ติ? เอวํ วุตฺเต สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ ภวํ โคตโม ภวํ จานนฺโท. เอเต เม ปุชฺชา, เอเต เม ปาสํสา’’ติ.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, trong hai con đường thực hành này, ông chấp nhận con đường nào ít bận rộn hơn, ít phiền toái hơn, có kết quả to lớn hơn, và có lợi ích to lớn hơn?” Khi được nói vậy, Bà-la-môn Saṅgārava nói với Tôn giả Ānanda: “Cũng như Tôn giả Gotama và Tôn giả Ānanda. Những vị này tôi tôn kính, những vị này tôi tán thán.”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘น โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘เก วา เต ปุชฺชา เก วา เต ปาสํสา’ติ? เอวํ โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, ปุจฺฉามิ – ‘อิมาสํ เต, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ ปฏิปทานํ กตมา ปฏิปทา ขมติ อปฺปตฺถตรา จ อปฺปสมารมฺภตรา จ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จา’’’ติ? ทุติยมฺปิ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ ภวํ โคตโม ภวํ จานนฺโท. เอเต เม ปุชฺชา, เอเต เม ปาสํสา’’ติ.

Lần thứ hai, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, tôi không hỏi ông rằng: ‘Những ai là người ông tôn kính, những ai là người ông tán thán?’ Mà tôi hỏi ông rằng: ‘Này Bà-la-môn, trong hai con đường thực hành này, ông chấp nhận con đường nào ít bận rộn hơn, ít phiền toái hơn, có kết quả to lớn hơn, và có lợi ích to lớn hơn?’” Lần thứ hai, Bà-la-môn Saṅgārava nói với Tôn giả Ānanda: “Cũng như Tôn giả Gotama và Tôn giả Ānanda. Những vị này tôi tôn kính, những vị này tôi tán thán.”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘น โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, เอวํ ปุจฺฉามิ – ‘เก วา เต ปุชฺชา เก วา เต ปาสํสา’ติ? เอวํ โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, ปุจฺฉามิ – ‘อิมาสํ เต, พฺราหฺมณ, ทฺวินฺนํ ปฏิปทานํ กตมา ปฏิปทา ขมติ อปฺปตฺถตรา จ อปฺปสมารมฺภตรา จ มหปฺผลตรา [Pg.170] จ มหานิสํสตรา จา’’’ติ? ตติยมฺปิ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘เสยฺยถาปิ ภวํ โคตโม ภวํ จานนฺโท. เอเต เม ปุชฺชา, เอเต เม ปาสํสา’’ติ.

Lần thứ ba, Tôn giả Ānanda nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, tôi không hỏi ông rằng: ‘Những ai là người ông tôn kính, những ai là người ông tán thán?’ Mà tôi hỏi ông rằng: ‘Này Bà-la-môn, trong hai con đường thực hành này, ông chấp nhận con đường nào ít bận rộn hơn, ít phiền toái hơn, có kết quả to lớn hơn, và có lợi ích to lớn hơn?’” Lần thứ ba, Bà-la-môn Saṅgārava nói với Tôn giả Ānanda: “Cũng như Tôn giả Gotama và Tôn giả Ānanda. Những vị này tôi tôn kính, những vị này tôi tán thán.”

อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ยาว ตติยมฺปิ โข สงฺคารโว พฺราหฺมโณ อานนฺเทน สหธมฺมิกํ ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ โน วิสฺสชฺเชติ. ยํนูนาหํ ปริโมเจยฺย’’นฺติ. อถ โข ภควา สงฺคารวํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘กา นฺวชฺช, พฺราหฺมณ, ราชนฺเตปุเร ราชปุริสานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อนฺตรากถา อุทปาที’’ติ? ‘‘อยํ ขฺวชฺช, โภ โคตม, ราชนฺเตปุเร ราชปุริสานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘ปุพฺเพ สุทํ อปฺปตรา เจว ภิกฺขู อเหสุํ พหุตรา จ อุตฺตริ มนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสสุํ; เอตรหิ ปน พหุตรา เจว ภิกฺขู อปฺปตรา จ อุตฺตริ มนุสฺสธมฺมา อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสนฺตี’ติ. อยํ ขฺวชฺช, โภ โคตม, ราชนฺเตปุเร ราชปุริสานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อนฺตรากถา อุทปาที’’ติ.

Bấy giờ, Thế Tôn khởi lên ý nghĩ này: “Đến lần thứ ba mà Bà-la-môn Saṅgārava, khi được Ānanda hỏi một câu hỏi hợp pháp, vẫn lẩn tránh, không trả lời. Ta hãy giải thoát cho họ.” Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Saṅgārava: “Này Bà-la-môn, hôm nay trong cung vua, khi các cận thần của vua đang ngồi họp lại với nhau, câu chuyện gì đã được khởi lên giữa họ?” “Thưa Tôn giả Gotama, hôm nay trong cung vua, khi các cận thần của vua đang ngồi họp lại với nhau, câu chuyện này đã được khởi lên: ‘Ngày xưa, các vị tỳ khưu thì ít hơn, nhưng nhiều vị đã biểu diễn thần thông phép lạ vượt trên các pháp của con người; còn ngày nay, các vị tỳ khưu thì nhiều hơn, nhưng ít vị biểu diễn thần thông phép lạ vượt trên các pháp của con người.’ Thưa Tôn giả Gotama, đó là câu chuyện đã được khởi lên hôm nay trong cung vua, khi các cận thần của vua đang ngồi họp lại với nhau.”

‘‘ตีณิ โข อิมานิ, พฺราหฺมณ, ปาฏิหาริยานิ. กตมานิ ตีณิ? อิทฺธิปาฏิหาริยํ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ – ‘เอโกปิ หุตฺวา พหุธา โหติ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก โหติ; อาวิภาวํ, ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กโรติ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺฉติ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กมติ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมสติ ปริมชฺชติ, ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ’. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อิทฺธิปาฏิหาริยํ.

“Này Bà-la-môn, có ba loại phép lạ này. Ba loại nào? Phép lạ thần thông, phép lạ đoán tâm, và phép lạ giáo huấn. Và này Bà-la-môn, phép lạ thần thông là gì? Ở đây, này Bà-la-môn, có người thể nghiệm nhiều loại thần thông khác nhau: ‘Từ một người, vị ấy trở thành nhiều người; từ nhiều người, vị ấy trở thành một người; vị ấy hiện ra, biến mất; vị ấy đi xuyên qua tường, qua thành lũy, qua núi không bị cản trở, như đi trong không gian; vị ấy lặn xuống và trồi lên khỏi mặt đất, như ở trong nước; vị ấy đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền; vị ấy ngồi kiết-già đi trong không gian, như con chim có cánh; vị ấy dùng tay chạm đến và xoa vuốt mặt trăng và mặt trời này, vốn có đại thần lực và đại oai lực như vậy; vị ấy dùng thân thể để thực thi quyền năng cho đến tận cõi Phạm thiên.’ Này Bà-la-môn, đây được gọi là phép lạ thần thông.

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ นิมิตฺเตน อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา.

“Và này Bà-la-môn, phép lạ đoán tâm là gì? Ở đây, này Bà-la-môn, có người dựa vào dấu hiệu mà tuyên bố: ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý nghĩ của ông là như thế nọ.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được.

‘‘อิธ [Pg.171] ปน, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, อปิ จ โข มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา.

“Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không tuyên bố dựa vào dấu hiệu, mà sau khi nghe âm thanh của loài người, phi nhân, hay chư thiên, vị ấy tuyên bố: ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý nghĩ của ông là như thế nọ.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được.

‘‘อิธ ปน, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ นปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา.

“Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không tuyên bố dựa vào dấu hiệu, cũng không tuyên bố sau khi nghe âm thanh của loài người, phi nhân, hay chư thiên, mà là sau khi nghe được âm thanh phát ra từ sự suy tầm của người đang tư duy và quán sát, vị ấy tuyên bố: ‘Tâm của ông là như thế này, tâm của ông là như thế kia, ý nghĩ của ông là như thế nọ.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được.

‘‘อิธ ปน, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, นปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, นปิ วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมุํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อาเทสนาปาฏิหาริยํ.

“Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có người không tuyên bố dựa vào dấu hiệu, cũng không tuyên bố sau khi nghe âm thanh của loài người, phi nhân, hay chư thiên, cũng không tuyên bố sau khi nghe được âm thanh phát ra từ sự suy tầm của người đang tư duy và quán sát, mà là sau khi dùng tâm của mình để thấu suốt tâm của một người đã nhập định không tầm không tứ, vị ấy biết rằng: ‘Tùy theo các tâm hành của vị này được sắp đặt, ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Dù vị ấy có tuyên bố nhiều đi nữa, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác được. Này Bà-la-môn, đây được gọi là phép lạ đoán tâm.”

‘‘กตมญฺจ, พฺราหฺมณ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ? อิธ, พฺราหฺมณ, เอกจฺโจ เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณ, อนุสาสนีปาฏิหาริยํ. อิมานิ โข, พฺราหฺมณ, ตีณิ ปาฏิหาริยานิ. อิเมสํ เต, พฺราหฺมณ, ติณฺณํ ปาฏิหาริยานํ กตมํ ปาฏิหาริยํ ขมติ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจา’’ติ?

Này Bà-la-môn, giáo hóa thần thông là gì? Này Bà-la-môn, ở đây, có người giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’ Này Bà-la-môn, đây được gọi là giáo hóa thần thông. Này Bà-la-môn, có ba loại thần thông này. Này Bà-la-môn, trong ba loại thần thông này, ông kham nhẫn loại thần thông nào, cho là thù thắng hơn và vi diệu hơn?

‘‘ตตฺร, โภ โคตม, ยทิทํ ปาฏิหาริยํ อิเธกจฺโจ อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ…เป… ยาว พฺราหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ, อิทํ, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ โยว นํ กโรติ โสว นํ ปฏิสํเวเทติ, โยว นํ กโรติ ตสฺเสว ตํ โหติ. อิทํ เม, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ มายาสหธมฺมรูปํ วิย ขายติ.

Thưa Tôn giả Gotama, trong các loại thần thông ấy, có loại thần thông mà ở đây, có người chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau... cho đến cõi Phạm thiên cũng có thể dùng thân để điều khiển theo ý muốn. Thưa Tôn giả Gotama, loại thần thông này, người nào thực hiện thì người ấy cảm nhận, người nào thực hiện thì chỉ thuộc về người ấy mà thôi. Thưa Tôn giả Gotama, đối với tôi, loại thần thông này dường như có bản chất giống như ảo thuật.

‘‘ยมฺปิทํ[Pg.172], โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ อิเธกจฺโจ นิมิตฺเตน อาทิสติ – ‘เอวมฺปิ เต มโน, อิตฺถมฺปิ เต มโน, อิติปิ เต จิตฺต’นฺติ, โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อิธ ปน, โภ โคตม, เอกจฺโจ น เหว โข นิมิตฺเตน อาทิสติ, อปิ จ โข มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ…เป… นปิ มนุสฺสานํ วา อมนุสฺสานํ วา เทวตานํ วา สทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ…เป… นปิ วิตกฺกยโต วิจารยโต วิตกฺกวิปฺผารสทฺทํ สุตฺวา อาทิสติ, อปิ จ โข อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมฺหํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ, โส พหุํ เจปิ อาทิสติ ตเถว ตํ โหติ, โน อญฺญถา. อิทมฺปิ, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ โยว นํ กโรติ โสว นํ ปฏิสํเวเทติ, โยว นํ กโรติ ตสฺเสว ตํ โหติ. อิทมฺปิ เม, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ มายาสหธมฺมรูปํ วิย ขายติ.

Thưa Tôn giả Gotama, lại có loại thần thông mà ở đây, có người dựa vào tướng mà nói rõ: ‘Tâm của ông như thế này, tâm của ông như thế kia, ý của ông là như vậy.’ Dù người ấy nói nhiều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Lại nữa, thưa Tôn giả Gotama, ở đây có người không phải dựa vào tướng mà nói rõ, mà là sau khi nghe tiếng của loài người, phi nhân, hay chư thiên rồi nói rõ... Lại nữa, không phải sau khi nghe tiếng của loài người, phi nhân, hay chư thiên rồi nói rõ, mà là sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự suy tư, tầm cầu của người đang suy tư, tầm cầu rồi nói rõ... Lại nữa, không phải sau khi nghe âm thanh phát ra từ sự suy tư, tầm cầu của người đang suy tư, tầm cầu rồi nói rõ, mà là với tâm của mình, biết rõ tâm của người đã nhập định vô tầm vô tứ: ‘Các tâm hành của vị này được định hướng như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Dù người ấy nói nhiều, sự việc vẫn đúng như vậy, không khác. Thưa Tôn giả Gotama, loại thần thông này cũng vậy, người nào thực hiện thì người ấy cảm nhận, người nào thực hiện thì chỉ thuộc về người ấy mà thôi. Thưa Tôn giả Gotama, đối với tôi, loại thần thông này cũng dường như có bản chất giống như ảo thuật.

‘‘ยญฺจ โข อิทํ, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ อิเธกจฺโจ เอวํ อนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’ติ. อิทเมว, โภ โคตม, ปาฏิหาริยํ ขมติ อิเมสํ ติณฺณํ ปาฏิหาริยานํ อภิกฺกนฺตตรญฺจ ปณีตตรญฺจ.

Thưa Tôn giả Gotama, còn loại thần thông mà ở đây, có người giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’ Thưa Tôn giả Gotama, chính loại thần thông này là điều tôi kham nhẫn, và trong ba loại thần thông, nó là thù thắng hơn và vi diệu hơn.

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาวสุภาสิตมิทํ โภตา โคตเมน อิเมหิ จ มยํ ตีหิ ปาฏิหาริเยหิ สมนฺนาคตํ ภวนฺตํ โคตมํ ธาเรม. ภวญฺหิ โคตโม อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภติ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตติ, ภวญฺหิ โคตโม อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานาติ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมุํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. ภวญฺหิ โคตโม เอวมนุสาสติ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’’’ติ.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama đã nói lời thật khéo! Chúng con ghi nhận Tôn giả Gotama là bậc đã thành tựu ba loại thần thông này. Vì Tôn giả Gotama chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau... cho đến cõi Phạm thiên cũng có thể dùng thân để điều khiển theo ý muốn. Vì Tôn giả Gotama với tâm của mình, biết rõ tâm của người đã nhập định vô tầm vô tứ: ‘Các tâm hành của vị này được định hướng như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Vì Tôn giả Gotama giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’

‘‘อทฺธา [Pg.173] โข ตฺยาหํ, พฺราหฺมณ, อาสชฺช อุปนีย วาจา ภาสิตา; อปิ จ ตฺยาหํ พฺยากริสฺสามิ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุโภมิ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตมิ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธึ สมาปนฺนสฺส เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชานามิ – ‘ยถา อิมสฺส โภโต มโนสงฺขารา ปณิหิตา, อิมสฺส จิตฺตสฺส อนนฺตรา อมุํ นาม วิตกฺกํ วิตกฺเกสฺสตี’ติ. อหญฺหิ, พฺราหฺมณ, เอวมนุสาสามิ – ‘เอวํ วิตกฺเกถ, มา เอวํ วิตกฺกยิตฺถ; เอวํ มนสิ กโรถ, มา เอวํ มนสากตฺถ; อิทํ ปชหถ, อิทํ อุปสมฺปชฺช วิหรถา’’’ติ.

Này Bà-la-môn, chắc chắn lời nói này của ông là có ý công kích và so sánh, tuy nhiên Ta sẽ trả lời cho ông. Này Bà-la-môn, Ta chứng nghiệm được nhiều loại thần thông khác nhau... cho đến cõi Phạm thiên cũng có thể dùng thân để điều khiển theo ý muốn. Này Bà-la-môn, Ta với tâm của mình, biết rõ tâm của người đã nhập định vô tầm vô tứ: ‘Các tâm hành của vị này được định hướng như thế nào, thì ngay sau tâm này, vị ấy sẽ khởi lên một tầm có tên như thế này.’ Này Bà-la-môn, Ta giáo huấn như sau: ‘Hãy suy tư như thế này, đừng suy tư như thế kia; hãy tác ý như thế này, đừng tác ý như thế kia; hãy từ bỏ điều này, hãy thành tựu và an trú trong điều này.’

‘‘อตฺถิ ปน, โภ โคตม, อญฺโญ เอกภิกฺขุปิ โย อิเมหิ ตีหิ ปาฏิหาริเยหิ สมนฺนาคโต, อญฺญตฺร โภตา โคตเมนา’’ติ? ‘‘น โข, พฺราหฺมณ, เอกํเยว สตํ น ทฺเว สตานิ น ตีณิ สตานิ น จตฺตาริ สตานิ น ปญฺจ สตานิ, อถ โข ภิยฺโยว, เย ภิกฺขู อิเมหิ ตีหิ ปาฏิหาริเยหิ สมนฺนาคตา’’ติ. ‘‘กหํ ปน, โภ โคตม, เอตรหิ เต ภิกฺขู วิหรนฺตี’’ติ? ‘‘อิมสฺมึเยว โข, พฺราหฺมณ, ภิกฺขุสงฺเฆ’’ติ.

Thưa Tôn giả Gotama, ngoài Tôn giả Gotama ra, có vị Tỳ-khưu nào khác đã thành tựu ba loại thần thông này không? – Này Bà-la-môn, không phải chỉ một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn nữa các vị Tỳ-khưu đã thành tựu ba loại thần thông này. – Thưa Tôn giả Gotama, hiện nay các vị Tỳ-khưu ấy đang ở đâu? – Này Bà-la-môn, ngay trong Tăng chúng này.

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ, เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ, ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทสมํ.

Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng như người ta có thể lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc, cũng vậy, Tôn giả Gotama đã dùng nhiều phương tiện để làm sáng tỏ Giáo pháp. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một người cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời. Hết kinh thứ mười.

พฺราหฺมณวคฺโค ปฐโม.

Phẩm Bà-la-môn, thứ nhất.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt:

ทฺเว พฺราหฺมณา จญฺญตโร, ปริพฺพาชเกน นิพฺพุตํ;

ปโลกวจฺโฉ ติกณฺโณ, โสณิ สงฺคารเวน จาติ.

Hai vị Bà-la-môn và một vị khác, vị du sĩ, sự tịch tịnh; sự hoại diệt, Vaccha, Tikaṇṇa, Soṇi, và Saṅgārava.

(๗) ๒. มหาวคฺโค

(7) 2. Phẩm Lớn (Mahāvagga)

๑. ติตฺถายตนาทิสุตฺตํ

1. Kinh Các Căn Cứ Của Ngoại Đạo

๖๒. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.174], ภิกฺขเว, ติตฺถายตนานิ ยานิ ปณฺฑิเตหิ สมนุยุญฺชิยมานานิ สมนุคาหิยมานานิ สมนุภาสิยมานานิ ปรมฺปิ คนฺตฺวา อกิริยาย สณฺฐหนฺติ. กตมานิ ตีณิ? สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตู’ติ. สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อิสฺสรนิมฺมานเหตู’ติ. สนฺติ, ภิกฺขเว, เอเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อเหตุอปฺปจฺจยา’’’ติ.

62. “Này các Tỳ khưu, có ba căn cứ của ngoại đạo này, khi được các bậc hiền trí tra vấn, thẩm sát, chất vấn, dù đi xa hơn nữa cũng đi đến chỗ chủ trương không hành động. Ba loại ấy là gì? Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều do nghiệp quá khứ.’ Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều do một vị hóa thần tạo ra.’ Này các Tỳ khưu, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều không do nhân, không do duyên.’”

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตู’ติ, ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตู’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘เตนหายสฺมนฺโต ปาณาติปาติโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, อทินฺนาทายิโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, อพฺรหฺมจาริโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, มุสาวาทิโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, ปิสุณวาจา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, ผรุสวาจา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, สมฺผปฺปลาปิโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, อภิชฺฌาลุโน ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, พฺยาปนฺนจิตฺตา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ภวิสฺสนฺติ ปุพฺเพกตเหตุ’’’.

“Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều do nghiệp quá khứ,’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Có thật chăng quý vị có thuyết như sau, có kiến giải như sau: “Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều do nghiệp quá khứ?”’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Thưa vâng.’ Ta nói với họ như sau: ‘Vậy thì, thưa quý vị, các vị sẽ trở thành người sát sanh do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người lấy của không cho do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người không phạm hạnh do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người nói dối do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người nói lời đâm thọc do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người nói lời thô ác do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người nói lời vô ích do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người có lòng tham lam do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người có tâm sân hận do nghiệp quá khứ, sẽ trở thành người có tà kiến do nghiệp quá khứ.’”

‘‘ปุพฺเพกตํ โข ปน, ภิกฺขเว, สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ น โหติ ฉนฺโท วา วายาโม วา อิทํ วา กรณียํ อิทํ วา อกรณียนฺติ. อิติ กรณียากรณีเย โข ปน สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน มุฏฺฐสฺสตีนํ อนารกฺขานํ วิหรตํ น โหติ ปจฺจตฺตํ สหธมฺมิโก สมณวาโท[Pg.175]. อยํ โข เม, ภิกฺขเว, เตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ เอวํวาทีสุ เอวํทิฏฺฐีสุ ปฐโม สหธมฺมิโก นิคฺคโห โหติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với những người chấp thủ nghiệp quá khứ làm cốt lõi, sẽ không có ý muốn hay nỗ lực rằng ‘việc này nên làm’ hay ‘việc này không nên làm’. Như vậy, khi việc nên làm và không nên làm không được tìm thấy một cách chân thật, vững chắc, thì đối với những người sống thất niệm, không phòng hộ, sẽ không có một chủ thuyết Sa-môn nào hợp với chánh pháp cho riêng họ. Này các Tỳ khưu, đây là sự khiển trách hợp pháp đầu tiên của Ta đối với các Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vậy, có kiến giải như vậy.

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อิสฺสรนิมฺมานเหตู’ติ, ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวทิฏฺฐิโน – ยํ กิญฺจายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อิสฺสรนิมฺมานเหตู’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘เตนหายสฺมนฺโต ปาณาติปาติโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, อทินฺนาทายิโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, อพฺรหฺมจาริโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, มุสาวาทิโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, ปิสุณวาจา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, ผรุสวาจา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, สมฺผปฺปลาปิโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, อภิชฺฌาลุโน ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, พฺยาปนฺนจิตฺตา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ, มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ภวิสฺสนฺติ อิสฺสรนิมฺมานเหตุ’’’.

“Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều do một vị hóa thần tạo ra,’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Có thật chăng quý vị có thuyết như sau, có kiến giải như sau: “Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều do một vị hóa thần tạo ra?”’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Thưa vâng.’ Ta nói với họ như sau: ‘Vậy thì, thưa quý vị, các vị sẽ trở thành người sát sanh do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người lấy của không cho do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người không phạm hạnh do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người nói dối do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người nói lời đâm thọc do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người nói lời thô ác do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người nói lời vô ích do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người có lòng tham lam do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người có tâm sân hận do một vị hóa thần tạo ra, sẽ trở thành người có tà kiến do một vị hóa thần tạo ra.’”

‘‘อิสฺสรนิมฺมานํ โข ปน, ภิกฺขเว, สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ น โหติ ฉนฺโท วา วายาโม วา อิทํ วา กรณียํ อิทํ วา อกรณียนฺติ. อิติ กรณียากรณีเย โข ปน สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน มุฏฺฐสฺสตีนํ อนารกฺขานํ วิหรตํ น โหติ ปจฺจตฺตํ สหธมฺมิโก สมณวาโท. อยํ โข เม, ภิกฺขเว, เตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ เอวํวาทีสุ เอวํทิฏฺฐีสุ ทุติโย สหธมฺมิโก นิคฺคโห โหติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với những người chấp thủ sự sáng tạo của một vị hóa thần làm cốt lõi, sẽ không có ý muốn hay nỗ lực rằng ‘việc này nên làm’ hay ‘việc này không nên làm’. Như vậy, khi việc nên làm và không nên làm không được tìm thấy một cách chân thật, vững chắc, thì đối với những người sống thất niệm, không phòng hộ, sẽ không có một chủ thuyết Sa-môn nào hợp với chánh pháp cho riêng họ. Này các Tỳ khưu, đây là sự khiển trách hợp pháp thứ hai của Ta đối với các Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vậy, có kiến giải như vậy.

‘‘ตตฺร, ภิกฺขเว, เย เต สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘ยํ กึ จายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อเหตุอปฺปจฺจยา’ติ, ตฺยาหํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วทามิ – ‘สจฺจํ กิร ตุมฺเห อายสฺมนฺโต เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ยํ กึ จายํ ปุริสปุคฺคโล ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา สพฺพํ ตํ อเหตุอปฺปจฺจยา’ติ? เต จ เม เอวํ ปุฏฺฐา ‘อามา’ติ ปฏิชานนฺติ. ตฺยาหํ เอวํ วทามิ – ‘เตนหายสฺมนฺโต ปาณาติปาติโน ภวิสฺสนฺติ อเหตุอปฺปจฺจยา…เป… มิจฺฉาทิฏฺฐิกา ภวิสฺสนฺติ อเหตุอปฺปจฺจยา’’’.

“Này các Tỳ khưu, trong số ấy, những Sa-môn, Bà-la-môn nào có thuyết như sau, có kiến giải như sau: ‘Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều không do nhân, không do duyên,’ Ta đến gần họ và nói như sau: ‘Có thật chăng quý vị có thuyết như sau, có kiến giải như sau: “Bất cứ điều gì mà cá nhân con người này cảm thọ, dù là lạc, khổ, hay không khổ không lạc, tất cả đều không do nhân, không do duyên?”’ Khi được Ta hỏi như vậy, họ thừa nhận: ‘Thưa vâng.’ Ta nói với họ như sau: ‘Vậy thì, thưa quý vị, các vị sẽ trở thành người sát sanh không do nhân, không do duyên; …v.v… sẽ trở thành người có tà kiến không do nhân, không do duyên.’”

‘‘อเหตุอปฺปจฺจยํ [Pg.176] โข ปน, ภิกฺขเว, สารโต ปจฺจาคจฺฉตํ น โหติ ฉนฺโท วา วายาโม วา อิทํ วา กรณียํ อิทํ วา อกรณียนฺติ. อิติ กรณียากรณีเย โข ปน สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน มุฏฺฐสฺสตีนํ อนารกฺขานํ วิหรตํ น โหติ ปจฺจตฺตํ สหธมฺมิโก สมณวาโท. อยํ โข เม, ภิกฺขเว, เตสุ สมณพฺราหฺมเณสุ เอวํวาทีสุ เอวํทิฏฺฐีสุ ตติโย สหธมฺมิโก นิคฺคโห โหติ.

Này các Tỳ khưu, đối với những người chấp thủ vào cốt lõi của thuyết vô nhân, vô duyên, thì không có ý muốn hay nỗ lực rằng ‘việc này nên làm’ hay ‘việc này không nên làm’. Như vậy, khi việc nên làm và không nên làm không được tìm thấy một cách chân thật, vững chắc, thì đối với những người sống thất niệm, không phòng hộ, không có sự tranh luận hợp pháp và riêng biệt của một Sa-môn. Này các Tỳ khưu, đây là sự khiển trách hợp pháp thứ ba của Ta đối với các Sa-môn, Bà-la-môn có lời nói và quan điểm như vậy.

‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ติตฺถายตนานิ ยานิ ปณฺฑิเตหิ สมนุยุญฺชิยมานานิ สมนุคาหิยมานานิ สมนุภาสิยมานานิ ปรมฺปิ คนฺตฺวา อกิริยาย สณฺฐหนฺติ.

Này các Tỳ khưu, có ba cơ sở ngoại đạo này, khi được các bậc hiền trí thẩm vấn, tra xét, chất vấn, dù đi xa hơn nữa, chúng vẫn đứng vững trên thuyết vô hành.

‘‘อยํ โข ปน, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. กตโม จ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ? อิมา ฉ ธาตุโยติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิมานิ ฉ ผสฺสายตนานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิเม อฏฺฐารส มโนปวิจาราติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ. อิมานิ จตฺตาริ อริยสจฺจานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหิ.

Này các Tỳ khưu, giáo pháp này đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Và này các Tỳ khưu, giáo pháp nào đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí? Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là sáu giới’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là sáu xứ xúc’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là mười tám sự thẩm sát của ý’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là bốn Thánh đế’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí.

‘‘อิมา ฉ ธาตุโยติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉยิมา, ภิกฺขเว, ธาตุโย – ปถวีธาตุ, อาโปธาตุ, เตโชธาตุ, วาโยธาตุ, อากาสธาตุ, วิญฺญาณธาตุ. อิมา ฉ ธาตุโยติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là sáu giới’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? Này các Tỳ khưu, có sáu giới này: địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, và thức giới. Giáo pháp ‘Đây là sáu giới’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều đã được nói như vậy là dựa vào đây mà nói.

‘‘อิมานิ [Pg.177] ฉ ผสฺสายตนานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉยิมานิ, ภิกฺขเว, ผสฺสายตนานิ – จกฺขุ ผสฺสายตนํ, โสตํ ผสฺสายตนํ, ฆานํ ผสฺสายตนํ, ชิวฺหา ผสฺสายตนํ, กาโย ผสฺสายตนํ, มโน ผสฺสายตนํ. อิมานิ ฉ ผสฺสายตนานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là sáu xứ xúc’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? Này các Tỳ khưu, có sáu xứ xúc này: xứ xúc mắt, xứ xúc tai, xứ xúc mũi, xứ xúc lưỡi, xứ xúc thân, và xứ xúc ý. Giáo pháp ‘Đây là sáu xứ xúc’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều đã được nói như vậy là dựa vào đây mà nói.

‘‘อิเม อฏฺฐารส มโนปวิจาราติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา โสมนสฺสฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ โทมนสฺสฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ อุเปกฺขาฏฺฐานิยํ รูปํ อุปวิจรติ, โสเตน สทฺทํ สุตฺวา… ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา… ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา… กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา… มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย โสมนสฺสฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ โทมนสฺสฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ อุเปกฺขาฏฺฐานิยํ ธมฺมํ อุปวิจรติ. อิเม อฏฺฐารส มโนปวิจาราติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là mười tám sự thẩm sát của ý’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? Khi mắt thấy sắc, người ấy thẩm sát sắc là cơ sở của hỷ, thẩm sát sắc là cơ sở của ưu, thẩm sát sắc là cơ sở của xả. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi mùi... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý biết pháp, người ấy thẩm sát pháp là cơ sở của hỷ, thẩm sát pháp là cơ sở của ưu, thẩm sát pháp là cơ sở của xả. Giáo pháp ‘Đây là mười tám sự thẩm sát của ý’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều đã được nói như vậy là dựa vào đây mà nói.

‘‘อิมานิ จตฺตาริ อริยสจฺจานีติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ฉนฺนํ, ภิกฺขเว, ธาตูนํ อุปาทาย คพฺภสฺสาวกฺกนฺติ โหติ; โอกฺกนฺติยา สติ นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา. เวทิยมานสฺส โข ปนาหํ, ภิกฺขเว, อิทํ ทุกฺขนฺติ ปญฺญเปมิ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ ปญฺญเปมิ, อยํ ทุกฺขนิโรโธติ ปญฺญเปมิ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ปญฺญเปมิ.

Này các Tỳ khưu, giáo pháp ‘Đây là bốn Thánh đế’ đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không bị chỉ trích, không bị khinh miệt bởi các Sa-môn, Bà-la-môn có trí. Điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? Này các Tỳ khưu, do duyên sáu giới mà có sự nhập thai; khi có sự nhập thai thì có danh sắc; do duyên danh sắc mà có sáu xứ; do duyên sáu xứ mà có xúc; do duyên xúc mà có thọ. Này các Tỳ khưu, đối với người đang cảm thọ, Ta tuyên bố: ‘Đây là khổ’, Ta tuyên bố: ‘Đây là khổ tập’, Ta tuyên bố: ‘Đây là khổ diệt’, Ta tuyên bố: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ อริยสจฺจํ? ชาติปิ ทุกฺขา, ชราปิ ทุกฺขา, ( ) มรณมฺปิ ทุกฺขํ, โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสาปิ ทุกฺขา, (อปฺปิเยหิ [Pg.178] สมฺปโยโค ทุกฺโข, ปิเยหิ วิปฺปโยโค ทุกฺโข,) ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ ตมฺปิ ทุกฺขํ. สํขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขํ อริยสจฺจํ.

Và này các Tỳ khưu, Thánh đế về Khổ là gì? Sanh là khổ, già là khổ, chết là khổ; sầu, bi, khổ, ưu, não cũng là khổ; điều mong muốn mà không được cũng là khổ. Tóm lại, năm thủ uẩn là khổ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là Thánh đế về Khổ.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสมุทยํ อริยสจฺจํ? อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขสมุทยํ อริยสจฺจํ.

Này các Tỳ khưu, Thánh đế về sự tập khởi của khổ là gì? Do vô minh duyên, các hành sanh khởi; do hành duyên, thức sanh khởi; do thức duyên, danh sắc sanh khởi; do danh sắc duyên, sáu xứ sanh khởi; do sáu xứ duyên, xúc sanh khởi; do xúc duyên, thọ sanh khởi; do thọ duyên, ái sanh khởi; do ái duyên, thủ sanh khởi; do thủ duyên, hữu sanh khởi; do hữu duyên, sanh sanh khởi; do sanh duyên, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh khởi. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là Thánh đế về sự tập khởi của khổ.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธํ อริยสจฺจํ? อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ, สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ, วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ, นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ, สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ, ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธํ อริยสจฺจํ.

Này các Tỳ khưu, Thánh đế về sự đoạn diệt của khổ là gì? Chính do sự ly tham và đoạn diệt vô minh một cách hoàn toàn không còn dư tàn nên hành diệt; do hành diệt nên thức diệt; do thức diệt nên danh sắc diệt; do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt; do sáu xứ diệt nên xúc diệt; do xúc diệt nên thọ diệt; do thọ diệt nên ái diệt; do ái diệt nên thủ diệt; do thủ diệt nên hữu diệt; do hữu diệt nên sanh diệt; do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều được đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là Thánh đế về sự đoạn diệt của khổ.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกปฺโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ. ‘อิมานิ จตฺตาริ อริยสจฺจานี’ติ, ภิกฺขเว, มยา ธมฺโม เทสิโต อนิคฺคหิโต อสํกิลิฏฺโฐ อนุปวชฺโช อปฺปฏิกุฏฺโฐ สมเณหิ พฺราหฺมเณหิ วิญฺญูหีติ. อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ. ปฐมํ.

Này các Tỳ khưu, Thánh đế về con đường đưa đến sự đoạn diệt của khổ là gì? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là Thánh đế về con đường đưa đến sự đoạn diệt của khổ. Này các Tỳ khưu, 'Đây là bốn Thánh đế', Pháp này đã được Ta thuyết giảng, không thể bị bác bỏ, không bị làm ô nhiễm, không đáng bị chỉ trích, không thể bị khinh chê bởi các Sa-môn, Bà-la-môn, và những người có trí. Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói. (Kinh) thứ nhất.

๖๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. กตมานิ ตีณิ? โหติ โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ [Pg.179] มหาอคฺคิฑาโห วุฏฺฐาติ. มหาอคฺคิฑาเห โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต เตน คามาปิ ฑยฺหนฺติ นิคมาปิ ฑยฺหนฺติ นคราปิ ฑยฺหนฺติ. คาเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ ฑยฺหมาเนสุ ตตฺถ มาตาปิ ปุตฺตํ นปฺปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ นปฺปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

63. Này các Tỳ khưu, kẻ phàm phu ít nghe nói rằng: 'Có ba nỗi sợ hãi này, nơi đó mẹ con không thể nhận ra nhau'. Ba nỗi sợ hãi ấy là gì? Này các Tỳ khưu, có khi một trận đại hỏa hoạn xảy ra. Này các Tỳ khưu, khi trận đại hỏa hoạn xảy ra, nó thiêu rụi các làng mạc, thị trấn, và thành phố. Khi các làng mạc, thị trấn, và thành phố bị thiêu rụi, ở đó mẹ không tìm thấy con, con cũng không tìm thấy mẹ. Này các Tỳ khưu, kẻ phàm phu ít nghe nói rằng: 'Đây là nỗi sợ hãi thứ nhất, nơi đó mẹ con không thể nhận ra nhau'.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ มหาเมโฆ วุฏฺฐาติ. มหาเมเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต มหาอุทกวาหโก สญฺชายติ. มหาอุทกวาหเก โข ปน, ภิกฺขเว, สญฺชายนฺเต เตน คามาปิ วุยฺหนฺติ นิคมาปิ วุยฺหนฺติ นคราปิ วุยฺหนฺติ. คาเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ วุยฺหมาเนสุ ตตฺถ มาตาปิ ปุตฺตํ นปฺปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ นปฺปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, có khi một trận mưa lớn xảy ra. Này các Tỳ khưu, khi trận mưa lớn xảy ra, một trận lụt lớn phát sanh. Này các Tỳ khưu, khi trận lụt lớn phát sanh, nó cuốn trôi các làng mạc, thị trấn, và thành phố. Khi các làng mạc, thị trấn, và thành phố bị cuốn trôi, ở đó mẹ không tìm thấy con, con cũng không tìm thấy mẹ. Này các Tỳ khưu, kẻ phàm phu ít nghe nói rằng: 'Đây là nỗi sợ hãi thứ hai, nơi đó mẹ con không thể nhận ra nhau'.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ภยํ โหติ อฏวิสงฺโกโป, จกฺกสมารุฬฺหา ชานปทา ปริยายนฺติ. ภเย โข ปน, ภิกฺขเว, สติ อฏวิสงฺโกเป จกฺกสมารุฬฺเหสุ ชานปเทสุ ปริยายนฺเตสุ ตตฺถ มาตาปิ ปุตฺตํ นปฺปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ นปฺปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, có khi có nỗi sợ hãi về giặc cướp trong rừng, dân chúng trong xứ phải chất đồ lên xe và di tản. Này các Tỳ khưu, khi có nỗi sợ hãi về giặc cướp trong rừng, dân chúng trong xứ phải chất đồ lên xe và di tản, ở đó mẹ không tìm thấy con, con cũng không tìm thấy mẹ. Này các Tỳ khưu, kẻ phàm phu ít nghe nói rằng: 'Đây là nỗi sợ hãi thứ ba, nơi đó mẹ con không thể nhận ra nhau'. Này các Tỳ khưu, kẻ phàm phu ít nghe nói rằng: 'Đây là ba nỗi sợ hãi, nơi đó mẹ con không thể nhận ra nhau'.

‘‘ตานิ โข ปนิมานิ, ภิกฺขเว, ตีณิ สมาตาปุตฺติกานิเยว ภยานิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. กตมานิ ตีณิ? โหติ โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ มหาอคฺคิฑาโห วุฏฺฐาติ. มหาอคฺคิฑาเห โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต เตน คามาปิ ฑยฺหนฺติ นิคมาปิ ฑยฺหนฺติ นคราปิ ฑยฺหนฺติ. คาเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ ฑยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ ฑยฺหมาเนสุ โหติ โส สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ มาตาปิ ปุตฺตํ ปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ ปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ปฐมํ สมาตาปุตฺติกํเยว ภยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

Này các Tỳ khưu, có ba nỗi sợ hãi này, thực sự là nơi mẹ con có thể nhận ra nhau, nhưng kẻ phàm phu ít nghe lại nói rằng đó là những nỗi sợ hãi nơi mẹ con không thể nhận ra nhau. Ba nỗi sợ hãi ấy là gì? Này các Tỳ khưu, có khi một trận đại hỏa hoạn xảy ra. Này các Tỳ khưu, khi trận đại hỏa hoạn xảy ra, nó thiêu rụi các làng mạc, thị trấn, và thành phố. Khi các làng mạc, thị trấn, và thành phố bị thiêu rụi, có khi, vào một lúc nào đó, mẹ tìm thấy con, và con tìm thấy mẹ. Này các Tỳ khưu, đây là nỗi sợ hãi thứ nhất, thực sự là nơi mẹ con có thể nhận ra nhau, nhưng kẻ phàm phu ít nghe lại nói rằng đó là nỗi sợ hãi nơi mẹ con không thể nhận ra nhau.

‘‘ปุน [Pg.180] จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ มหาเมโฆ วุฏฺฐาติ. มหาเมเฆ โข ปน, ภิกฺขเว, วุฏฺฐิเต มหาอุทกวาหโก สญฺชายติ. มหาอุทกวาหเก โข ปน, ภิกฺขเว, สญฺชาเต เตน คามาปิ วุยฺหนฺติ นิคมาปิ วุยฺหนฺติ นคราปิ วุยฺหนฺติ. คาเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นิคเมสุปิ วุยฺหมาเนสุ นคเรสุปิ วุยฺหมาเนสุ โหติ โส สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ มาตาปิ ปุตฺตํ ปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ ปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ทุติยํ สมาตาปุตฺติกํเยว ภยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ.

Lại nữa, này các Tỳ khưu, có khi một trận mưa lớn xảy ra. Này các Tỳ khưu, khi trận mưa lớn xảy ra, một trận lụt lớn phát sanh. Này các Tỳ khưu, khi trận lụt lớn phát sanh, nó cuốn trôi các làng mạc, thị trấn, và thành phố. Khi các làng mạc, thị trấn, và thành phố bị cuốn trôi, có khi, vào một lúc nào đó, mẹ tìm thấy con, và con tìm thấy mẹ. Này các Tỳ khưu, đây là nỗi sợ hãi thứ hai, thực sự là nơi mẹ con có thể nhận ra nhau, nhưng kẻ phàm phu ít nghe lại nói rằng đó là nỗi sợ hãi nơi mẹ con không thể nhận ra nhau.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ภยํ โหติ อฏวิสงฺโกโป, จกฺกสมารุฬฺหา ชานปทา ปริยายนฺติ. ภเย โข ปน, ภิกฺขเว, สติ อฏวิสงฺโกเป จกฺกสมารุฬฺเหสุ ชานปเทสุ ปริยายนฺเตสุ โหติ โส สมโย ยํ กทาจิ กรหจิ มาตาปิ ปุตฺตํ ปฏิลภติ, ปุตฺโตปิ มาตรํ ปฏิลภติ. อิทํ, ภิกฺขเว, ตติยํ สมาตาปุตฺติกํเยว ภยํ อมาตาปุตฺติกํ ภยนฺติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ. ‘‘อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ สมาตาปุตฺติกานิเยว ภยานิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานีติ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ภาสติ’’.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, có trường hợp khi có sự nguy hiểm, có sự tàn phá của giặc cướp trong rừng, dân chúng trong xứ chất đồ lên xe rồi chạy trốn. Này các Tỳ khưu, khi có sự nguy hiểm, có sự tàn phá của giặc cướp, khi dân chúng trong xứ chất đồ lên xe rồi chạy trốn, có trường hợp thỉnh thoảng, đôi khi, mẹ có thể gặp lại con, con cũng có thể gặp lại mẹ. Này các Tỳ khưu, sự nguy hiểm thứ ba này, vốn là sự nguy hiểm có mẹ có con, lại được kẻ phàm phu ít nghe gọi là sự nguy hiểm không mẹ không con. Này các Tỳ khưu, ba sự nguy hiểm này vốn là những sự nguy hiểm có mẹ có con, lại được kẻ phàm phu ít nghe gọi là những sự nguy hiểm không mẹ không con.

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อมาตาปุตฺติกานิ ภยานิ. กตมานิ ตีณิ? ชราภยํ, พฺยาธิภยํ, มรณภยนฺติ. น, ภิกฺขเว, มาตา ปุตฺตํ ชีรมานํ เอวํ ลภติ – ‘อหํ ชีรามิ, มา เม ปุตฺโต ชีรี’ติ; ปุตฺโต วา ปน มาตรํ ชีรมานํ น เอวํ ลภติ – ‘อหํ ชีรามิ, มา เม มาตา ชีรี’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, có ba sự nguy hiểm không mẹ không con này. Ba sự nguy hiểm nào? Sự nguy hiểm của tuổi già, sự nguy hiểm của bệnh tật, và sự nguy hiểm của cái chết. Này các Tỳ khưu, người mẹ không thể có được điều này đối với người con đang già đi: ‘Ta sẽ già, mong rằng con của ta đừng già đi;’ và người con cũng không thể có được điều này đối với người mẹ đang già đi: ‘Con sẽ già, mong rằng mẹ của con đừng già đi.’

‘‘น, ภิกฺขเว, มาตา ปุตฺตํ พฺยาธิยมานํ เอวํ ลภติ – ‘อหํ พฺยาธิยามิ, มา เม ปุตฺโต พฺยาธิยี’ติ; ปุตฺโต วา ปน มาตรํ พฺยาธิยมานํ น เอวํ ลภติ – ‘อหํ พฺยาธิยามิ, มา เม มาตา พฺยาธิยี’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, người mẹ không thể có được điều này đối với người con đang bị bệnh: ‘Ta sẽ bị bệnh, mong rằng con của ta đừng bị bệnh;’ và người con cũng không thể có được điều này đối với người mẹ đang bị bệnh: ‘Con sẽ bị bệnh, mong rằng mẹ của con đừng bị bệnh.’

‘‘น, ภิกฺขเว, มาตา ปุตฺตํ มียมานํ เอวํ ลภติ – ‘อหํ มียามิ, มา เม ปุตฺโต มียี’ติ; ปุตฺโต วา ปน มาตรํ มียมานํ น เอวํ ลภติ – ‘อหํ มียามิ, มา เม มาตา มียี’ติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อมาตาปุตฺติกานิ ภยานี’’ติ.

Này các Tỳ khưu, người mẹ không thể có được điều này đối với người con đang hấp hối: ‘Ta sẽ chết, mong rằng con của ta đừng chết;’ và người con cũng không thể có được điều này đối với người mẹ đang hấp hối: ‘Con sẽ chết, mong rằng mẹ của con đừng chết.’ Này các Tỳ khưu, đây là ba sự nguy hiểm không mẹ không con.

‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา อิเมสญฺจ ติณฺณํ สมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ อิเมสญฺจ ติณฺณํ อมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย สํวตฺตติ. กตโม จ, ภิกฺขเว, มคฺโค กตมา จ ปฏิปทา [Pg.181] อิเมสญฺจ ติณฺณํ สมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ อิเมสญฺจ ติณฺณํ อมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย สํวตฺตติ? อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ, สมฺมาสงฺกโป, สมฺมาวาจา, สมฺมากมฺมนฺโต, สมฺมาอาชีโว, สมฺมาวายาโม, สมฺมาสติ, สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, ภิกฺขเว, มคฺโค อยํ ปฏิปทา อิเมสญฺจ ติณฺณํ สมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ อิเมสญฺจ ติณฺณํ อมาตาปุตฺติกานํ ภยานํ ปหานาย สมติกฺกมาย สํวตฺตตี’’ติ. ทุติยํ.

Này các Tỳ khưu, có con đường, có pháp hành đưa đến sự từ bỏ, sự vượt qua ba sự nguy hiểm có mẹ có con này và ba sự nguy hiểm không mẹ không con này. Này các Tỳ khưu, con đường nào, pháp hành nào đưa đến sự từ bỏ, sự vượt qua ba sự nguy hiểm có mẹ có con này và ba sự nguy hiểm không mẹ không con này? Chính là Bát Thánh Đạo này, tức là: chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Này các Tỳ khưu, đây chính là con đường, đây chính là pháp hành đưa đến sự từ bỏ, sự vượt qua ba sự nguy hiểm có mẹ có con này và ba sự nguy hiểm không mẹ không con này. Hết phẩm thứ hai.

๓. เวนาคปุรสุตฺตํ

3. Kinh Venāgapura

๖๔. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน เวนาคปุรํ นาม โกสลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข เวนาคปุริกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เวนาคปุรํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

64. Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu, Ngài đã đi đến một ngôi làng Bà la môn của xứ Kosala tên là Venāgapura. Các vị Bà la môn và gia chủ ở Venāgapura đã nghe rằng: ‘Này quý vị, nghe nói Sa-môn Gotama, là con trai của dòng họ Sakya, đã xuất gia từ dòng họ Sakya, đã đến Venāgapura. Tiếng lành đồn xa về Tôn giả Gotama ấy được truyền đi như sau: “Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Ngài, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã tuyên thuyết về thế giới này cùng với cõi trời, cõi Ma vương, cõi Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn và Bà la môn, cùng với các loài chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng giáo pháp toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn tự; Ngài trình bày đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Thật tốt lành thay, được yết kiến các bậc A-la-hán như vậy.’

อถ โข เวนาคปุริกา พฺราหฺมณคหปติกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เวนาคปุริโก วจฺฉโคตฺโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Rồi các vị Bà la môn và gia chủ ở Venāgapura đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên, một số người cùng với Thế Tôn nói lời chào hỏi thân mật, sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân mật, họ ngồi xuống một bên, một số người chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên, một số người xưng tên và họ rồi ngồi xuống một bên, một số người im lặng rồi ngồi xuống một bên. Khi đang ngồi một bên, vị Bà la môn Vacchagotta người làng Venāgapura đã bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘อจฺฉริยํ[Pg.182], โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! ยาวญฺจิทํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ, ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, สารทํ พทรปณฺฑุํ ปริสุทฺธํ โหติ ปริโยทาตํ; เอวเมวํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, ตาลปกฺกํ สมฺปติ พนฺธนา ปมุตฺตํ ปริสุทฺธํ โหติ ปริโยทาตํ; เอวเมวํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, เนกฺขํ ชมฺโพนทํ ทกฺขกมฺมารปุตฺตสุปริกมฺมกตํ อุกฺกามุเข สุกุสลสมฺปหฏฺฐํ ปณฺฑุกมฺพเล นิกฺขิตฺตํ ภาสเต จ ตปเต จ วิโรจติ จ; เอวเมวํ โภโต โคตมสฺส วิปฺปสนฺนานิ อินฺทฺริยานิ ปริสุทฺโธ ฉวิวณฺโณ ปริโยทาโต. ยานิ ตานิ, โภ โคตม, อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทิ ปลฺลงฺโก โคนโก จิตฺตโก ปฏิกา ปฏลิกา ตูลิกา วิกติกา อุทฺทโลมี เอกนฺตโลมี กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณี กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ, เอวรูปานํ นูน ภวํ โคตโม อุจฺจาสยนมหาสยนานํ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“Thật là hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Các căn của Tôn giả Gotama thật là trong sáng, màu da thật là thanh tịnh, trong sạch! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, trái táo dại mùa thu chín muồi, thật thanh tịnh, trong sạch; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, trong sạch. Ví như, thưa Tôn giả Gotama, trái thốt nốt chín vừa rụng khỏi cuống, thật thanh tịnh, trong sạch; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, trong sạch. Ví như, thưa Tôn giả Gotama, một đồng tiền vàng Diêm-phù-đàn, do người thợ vàng khéo léo hay con của người thợ vàng tài ba chế tác, được nung kỹ trong lò, đặt trên tấm vải màu vàng nhạt, nó chiếu sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, các căn của Tôn giả Gotama thật trong sáng, màu da thật thanh tịnh, trong sạch. Thưa Tôn giả Gotama, những loại giường cao và giường lớn như sau: ghế dài, ngai, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, thảm len có lông hai bên, thảm len có lông một bên, thảm có đính vàng bạc châu báu, thảm lụa có đính châu báu, thảm len đủ cho mười sáu vũ nữ đứng múa, tấm trải lưng voi, tấm trải lưng ngựa, tấm trải trên xe, tấm trải làm bằng da sơn dương, tấm trải quý làm bằng da linh dương, có lọng che màu đỏ bên trên, có gối màu đỏ ở hai đầu. Chắc hẳn Tôn giả Gotama có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc, mà có được những loại giường cao và giường lớn như vậy phải không?”

‘‘ยานิ โข ปน ตานิ, พฺราหฺมณ, อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เสยฺยถิทํ – อาสนฺทิ ปลฺลงฺโก โคนโก จิตฺตโก ปฏิกา ปฏลิกา ตูลิกา วิกติกา อุทฺทโลมี เอกนฺตโลมี กฏฺฏิสฺสํ โกเสยฺยํ กุตฺตกํ หตฺถตฺถรํ อสฺสตฺถรํ รถตฺถรํ อชินปฺปเวณี กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณํ สอุตฺตรจฺฉทํ อุภโตโลหิตกูปธานํ. ทุลฺลภานิ ตานิ ปพฺพชิตานํ ลทฺธา จ ปน น กปฺปนฺติ.

“Này Bà-la-môn, những loại giường cao và giường lớn ấy, như là: ghế dài, ngai, thảm lông dài, thảm len nhiều màu, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, nệm bông gòn, thảm len thêu hình sư tử, cọp, thảm len có lông hai bên, thảm len có lông một bên, thảm có đính vàng bạc châu báu, thảm lụa có đính châu báu, thảm len đủ cho mười sáu vũ nữ đứng múa, tấm trải lưng voi, tấm trải lưng ngựa, tấm trải trên xe, tấm trải làm bằng da sơn dương, tấm trải quý làm bằng da linh dương, có lọng che màu đỏ bên trên, có gối màu đỏ ở hai đầu. Những thứ ấy, người xuất gia khó có được, và dù có được cũng không được phép dùng.”

‘‘ตีณิ โข, อิมานิ, พฺราหฺมณ, อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เยสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. กตมานิ ตีณิ? ทิพฺพํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, พฺรหฺมํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, อริยํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ. อิมานิ โข, พฺราหฺมณ, ตีณิ อุจฺจาสยนมหาสยนานิ, เยสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“Này Bà-la-môn, có ba loại giường cao và giường lớn này, mà Ta hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được. Thế nào là ba? Giường cao và giường lớn thuộc cõi trời, giường cao và giường lớn thuộc cõi Phạm thiên, giường cao và giường lớn thuộc bậc Thánh. Này Bà-la-môn, đây là ba loại giường cao và giường lớn mà Ta hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được.”

‘‘กตมํ [Pg.183] ปน ตํ, โภ โคตม, ทิพฺพํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺส ภวํ โคตโม เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ? ‘‘อิธาหํ, พฺราหฺมณ, ยํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรามิ, โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสามิ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วนนฺตญฺเญว ปวิสามิ. โส ยเทว ตตฺถ โหนฺติ ติณานิ วา ปณฺณานิ วา ตานิ เอกชฺฌํ สงฺฆริตฺวา นิสีทามิ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรามิ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทมิ, ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ; สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต จงฺกมามิ, ทิพฺโพ เม เอโส ตสฺมึ สมเย จงฺกโม โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต ติฏฺฐามิ, ทิพฺพํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย ฐานํ โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต นิสีทามิ, ทิพฺพํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อาสนํ โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต เสยฺยํ กปฺเปมิ, ทิพฺพํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อุจฺจาสยนมหาสยนํ โหติ. อิทํ โข, พฺราหฺมณ, ทิพฺพํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường cao và giường lớn thuộc cõi trời mà Tôn giả hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được?” “Này Bà-la-môn, ở đây, Ta trú ngụ gần một làng hay một thị trấn nào đó. Vào buổi sáng, Ta đắp y, mang bát, vào làng hay thị trấn ấy để khất thực. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, Ta đi vào một khu rừng. Ở đấy, Ta nhặt bất cứ cỏ hay lá cây nào có được, gom chúng lại một chỗ, rồi ngồi xuống, xếp bằng kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Ta ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ; do diệt tầm và tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm; do ly hỷ, Ta trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú Thiền thứ ba; do xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta đi kinh hành, thì lúc ấy, sự kinh hành của Ta là sự kinh hành của cõi trời. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta đứng, thì lúc ấy, chỗ đứng của Ta là chỗ đứng của cõi trời. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta ngồi, thì lúc ấy, chỗ ngồi của Ta là chỗ ngồi của cõi trời. Này Bà-la-môn, khi ở trong trạng thái như vậy, nếu Ta nằm, thì lúc ấy, chỗ nằm của Ta là giường cao và giường lớn của cõi trời. Này Bà-la-môn, đây chính là giường cao và giường lớn thuộc cõi trời mà Ta hiện nay có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được.”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! โก จญฺโญ เอวรูปสฺส ทิพฺพสฺส อุจฺจาสยนมหาสยนสฺส นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อญฺญตฺร โภตา โคตเมน!

“Thật là hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ngoài Tôn giả Gotama ra, còn có ai khác có thể tùy ý muốn, không khó khăn, không mệt nhọc mà có được loại giường cao và giường lớn thuộc cõi trời như vậy!”

‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, พฺรหฺมํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺส ภวํ โคตโม เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ? ‘‘อิธาหํ, พฺราหฺมณ, ยํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรามิ, โส ปุพฺพณฺหสมยํ [Pg.184] นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสามิ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วนนฺตญฺเญว ปวิสามิ. โส ยเทว ตตฺถ โหนฺติ ติณานิ วา ปณฺณานิ วา ตานิ เอกชฺฌํ สงฺฆริตฺวา นิสีทามิ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรามิ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรามิ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรามิ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรามิ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต จงฺกมามิ, พฺรหฺมา เม เอโส ตสฺมึ สมเย จงฺกโม โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต ติฏฺฐามิ…เป… นิสีทามิ…เป… เสยฺยํ กปฺเปมิ, พฺรหฺมํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อุจฺจาสยนมหาสยนํ โหติ. อิทํ โข, พฺราหฺมณ, พฺรหฺมํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên, mà Tôn giả Gotama hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn?” “Này Bà-la-môn, ở đây, ta nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó để an trú. Vào buổi sáng, ta đắp y, mang y bát, rồi đi vào chính ngôi làng hay thị trấn ấy để khất thực. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, ta đi vào rừng. Ở đó, có những loại cỏ hay lá cây nào, ta gom chúng lại một chỗ, rồi ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Ta an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, ta an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, vô lượng, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... v.v... với tâm câu hữu với hỷ... v.v... với tâm câu hữu với xả, ta an trú biến mãn một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, trên, dưới, ngang, khắp tất cả, cùng khắp thế giới, ta an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, vô lượng, không hận, không sân. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đi kinh hành, thì vào lúc ấy, sự kinh hành đó của ta là sự kinh hành của Phạm thiên. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đứng... v.v... ngồi... v.v... nằm xuống, thì vào lúc ấy, đó chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên của ta. Này Bà-la-môn, đây chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên, mà ta hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn.”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! โก จญฺโญ เอวรูปสฺส พฺรหฺมสฺส อุจฺจาสยนมหาสยนสฺส นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อญฺญตฺร โภตา โคตเมน!

“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Ngoài Tôn giả Gotama ra, còn ai khác có thể có được giường nằm cao sang và tuyệt hảo thuộc cõi Phạm thiên như vậy, có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn!”

‘‘กตมํ ปน ตํ, โภ โคตม, อริยํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺส ภวํ โคตโม เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ? ‘‘อิธาหํ, พฺราหฺมณ, ยํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรามิ, โส ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ตเมว คามํ วา นิคมํ วา ปิณฺฑาย ปวิสามิ. โส ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต วนนฺตญฺเญว ปวิสามิ. โส ยเทว ตตฺถ โหนฺติ ติณานิ วา ปณฺณานิ วา ตานิ เอกชฺฌํ สงฺฆริตฺวา นิสีทามิ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. โส เอวํ ชานามิ – ‘ราโค เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม; โทโส เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล [Pg.185] ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม; โมโห เม ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม’. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต จงฺกมามิ, อริโย เม เอโส ตสฺมึ สมเย จงฺกโม โหติ. โส เจ อหํ, พฺราหฺมณ, เอวํภูโต ติฏฺฐามิ…เป… นิสีทามิ…เป… เสยฺยํ กปฺเปมิ, อริยํ เม เอตํ ตสฺมึ สมเย อุจฺจาสยนมหาสยนํ โหติ. อิทํ โข, พฺราหฺมณ, อริยํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ, ยสฺสาหํ เอตรหิ นิกามลาภี อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’ติ.

“Thưa Tôn giả Gotama, thế nào là giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh, mà Tôn giả Gotama hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn?” “Này Bà-la-môn, ở đây, ta nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó để an trú. Vào buổi sáng, ta đắp y, mang y bát, rồi đi vào chính ngôi làng hay thị trấn ấy để khất thực. Sau bữa ăn, khi đã đi khất thực về, ta đi vào rừng. Ở đó, có những loại cỏ hay lá cây nào, ta gom chúng lại một chỗ, rồi ngồi kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Ta biết như sau: ‘Tham của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như thân cây ta-la, đã được làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai; sân của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như thân cây ta-la, đã được làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai; si của ta đã được đoạn trừ, đã được cắt tận gốc rễ, đã được làm như thân cây ta-la, đã được làm cho không thể hiện hữu, không thể sanh khởi trong tương lai’. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đi kinh hành, thì vào lúc ấy, sự kinh hành đó của ta là sự kinh hành của bậc Thánh. Này Bà-la-môn, nếu ta, trong trạng thái như vậy, đứng... v.v... ngồi... v.v... nằm xuống, thì vào lúc ấy, đó chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh của ta. Này Bà-la-môn, đây chính là giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh, mà ta hiện nay có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn.”

‘‘อจฺฉริยํ, โภ โคตม, อพฺภุตํ, โภ โคตม! โก จญฺโญ เอวรูปสฺส อริยสฺส อุจฺจาสยนมหาสยนสฺส นิกามลามี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี, อญฺญตฺร โภตา โคตเมน!

“Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật hy hữu, thưa Tôn giả Gotama! Ngoài Tôn giả Gotama ra, còn ai khác có thể có được giường nằm cao sang và tuyệt hảo của bậc Thánh như vậy, có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không phiền muộn!”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ โข โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอเต มยํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉาม ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ. ตติยํ.

“Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama, thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, cũng giống như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận chúng con là những cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.”

๔. สรภสุตฺตํ

4. Kinh Sarabha

๖๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน สรโภ นาม ปริพฺพาชโก อจิรปกฺกนฺโต โหติ อิมสฺมา ธมฺมวินยา. โส ราชคเห ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’’ติ. อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิสึสุ. อสฺโสสุํ โข เต ภิกฺขู สรภสฺส ปริพฺพาชกสฺส ราชคเห ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสมานสฺส [Pg.186] – ‘‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’’ติ.

65. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Bấy giờ, có du sĩ tên là Sarabha vừa mới rời bỏ Pháp và Luật này. Vị ấy nói lời này giữa hội chúng ở Rājagaha: “Pháp của các Sa-môn Thích tử đã được tôi liễu tri. Và chính vì đã liễu tri Pháp của các Sa-môn Thích tử mà tôi đã rời bỏ Pháp và Luật ấy.” Bấy giờ, nhiều vị Tỳ-khưu vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Các vị Tỳ-khưu ấy đã nghe du sĩ Sarabha nói lời này giữa hội chúng ở Rājagaha: “Pháp của các Sa-môn Thích tử đã được tôi liễu tri. Và chính vì đã liễu tri Pháp của các Sa-môn Thích tử mà tôi đã rời bỏ Pháp và Luật ấy.”

อถ โข เต ภิกฺขู ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘สรโภ นาม, ภนฺเต, ปริพฺพาชโก อจิรปกฺกนฺโต อิมสฺมา ธมฺมวินยา. โส ราชคเห ปริสติ เอวํ วาจํ ภาสติ – ‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’ติ. สาธุ ภนฺเต, ภควา เยน สิปฺปินิกาตีรํ ปริพฺพาชการาโม เยน สรโภ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมตุ อนุกมฺปํ อุปาทายา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

Bấy giờ, các vị tỳ khưu ấy, sau khi đi khất thực ở thành Rājagaha, sau bữa ăn, đã trở về từ nơi khất thực, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các vị tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: – Thưa ngài, có du sĩ tên là Sarabha vừa mới từ bỏ Pháp và Luật này. Vị ấy đã nói lời này trong hội chúng ở thành Rājagaha: ‘Giáo pháp của các sa-môn Thích tử đã được tôi biết rõ. Và chính vì đã biết rõ giáo pháp của các sa-môn Thích tử nên tôi đã từ bỏ Pháp và Luật ấy.’ Lành thay, thưa ngài, mong đức Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà đi đến khu vườn của các du sĩ bên bờ sông Sippinikā, nơi có du sĩ Sarabha. Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน สิปฺปินิกาตีรํ ปริพฺพาชการาโม เยน สรโภ ปริพฺพาชโก เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, สรภ, เอวํ วเทสิ – ‘อญฺญาโต มยา สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม. อญฺญาย จ ปนาหํ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺมํ เอวาหํ ตสฺมา ธมฺมวินยา อปกฺกนฺโต’’’ติ? เอวํ วุตฺเต สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหี อโหสิ.

Bấy giờ, vào buổi chiều, đức Thế Tôn rời khỏi nơi độc cư, đi đến khu vườn của các du sĩ bên bờ sông Sippinikā, nơi có du sĩ Sarabha; sau khi đến, ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi, đức Thế Tôn nói với du sĩ Sarabha điều này: – Này Sarabha, có thật là ông đã nói như vầy: ‘Giáo pháp của các sa-môn Thích tử đã được tôi biết rõ. Và chính vì đã biết rõ giáo pháp của các sa-môn Thích tử nên tôi đã từ bỏ Pháp và Luật ấy’ phải không? Khi được nói vậy, du sĩ Sarabha đã giữ im lặng.

ทุติยมฺปิ โข, ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘วเทหิ, สรภ, กินฺติ เต อญฺญาโต สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม? สเจ เต อปริปูรํ ภวิสฺสติ, อหํ ปริปูเรสฺสามิ. สเจ ปน เต ปริปูรํ ภวิสฺสติ, อหํ อนุโมทิสฺสามี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ hai, đức Thế Tôn nói với du sĩ Sarabha điều này: – Này Sarabha, hãy nói đi, giáo pháp của các sa-môn Thích tử đã được ông biết rõ như thế nào? Nếu điều ấy đối với ông là chưa đầy đủ, ta sẽ làm cho đầy đủ. Còn nếu điều ấy đối với ông là đã đầy đủ, ta sẽ hoan hỷ. Lần thứ hai, du sĩ Sarabha cũng giữ im lặng.

ตติยมฺปิ โข ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – (‘‘โย โข สรภ ปญฺญายติ สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม) ‘‘วเทหิ, สรภ, กินฺติ เต อญฺญาโต สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม? สเจ เต อปริปูรํ [Pg.187] ภวิสฺสติ, อหํ ปริปูเรสฺสามิ. สเจ ปน เต ปริปูรํ ภวิสฺสติ, อหํ อนุโมทิสฺสามี’’ติ. ตติยมฺปิ โข สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ ba, đức Thế Tôn nói với du sĩ Sarabha điều này: – Này Sarabha, hãy nói đi, giáo pháp của các sa-môn Thích tử đã được ông biết rõ như thế nào? Nếu điều ấy đối với ông là chưa đầy đủ, ta sẽ làm cho đầy đủ. Còn nếu điều ấy đối với ông là đã đầy đủ, ta sẽ hoan hỷ. Lần thứ ba, du sĩ Sarabha cũng giữ im lặng.

อถ โข เต ปริพฺพาชกา สรภํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยเทว โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, สมณํ โคตมํ ยาเจยฺยาสิ ตเทว เต สมโณ โคตโม ปวาเรติ. วเทหาวุโส สรภ, กินฺติ เต อญฺญาโต สมณานํ สกฺยปุตฺติกานํ ธมฺโม? สเจ เต อปริปูรํ ภวิสฺสติ, สมโณ โคตโม ปริปูเรสฺสติ. สเจ ปน เต ปริปูรํ ภวิสฺสติ, สมโณ โคตโม อนุโมทิสฺสตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต สรโภ ปริพฺพาชโก ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิ.

Bấy giờ, các du sĩ ấy nói với du sĩ Sarabha điều này: – Này hiền giả Sarabha, chính điều mà hiền giả nên thỉnh cầu sa-môn Gotama thì chính sa-môn Gotama lại mời hiền giả. Này hiền giả Sarabha, hãy nói đi, giáo pháp của các sa-môn Thích tử đã được hiền giả biết rõ như thế nào? Nếu điều ấy đối với hiền giả là chưa đầy đủ, sa-môn Gotama sẽ làm cho đầy đủ. Còn nếu điều ấy đối với hiền giả là đã đầy đủ, sa-môn Gotama sẽ hoan hỷ. Khi được nói vậy, du sĩ Sarabha ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp.

อถ โข ภควา สรภํ ปริพฺพาชกํ ตุณฺหีภูตํ มงฺกุภูตํ ปตฺตกฺขนฺธํ อโธมุขํ ปชฺฌายนฺตํ อปฺปฏิภานํ วิทิตฺวา เต ปริพฺพาชเก เอตทโวจ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết du sĩ Sarabha đang im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, đã nói với các du sĩ ấy điều này:

‘‘โย โข มํ, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส เต ปฏิชานโต อิเม ธมฺมา อนภิสมฺพุทฺธา’ติ, ตมหํ ตตฺถ สาธุกํ สมนุยุญฺเชยฺยํ สมนุคาเหยฺยํ สมนุภาเสยฺยํ. โส วต มยา สาธุกํ สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส ติณฺณํ ฐานานํ นาญฺญตรํ ฐานํ นิคจฺเฉยฺย, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมสฺสติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกริสฺสติ, ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิสฺสติ, เสยฺยถาปิ สรโภ ปริพฺพาชโก.

– Này các du sĩ, nếu có người nào nói với ta như vầy: ‘Trong khi ngài tự nhận là bậc Chánh Đẳng Giác, những pháp này vẫn chưa được ngài giác ngộ,’ ta sẽ thẩm vấn, tra xét, và gạn hỏi người ấy một cách kỹ lưỡng. Và người ấy, khi được ta thẩm vấn, tra xét, và gạn hỏi một cách kỹ lưỡng, không thể có trường hợp, không thể có cơ hội mà người ấy không rơi vào một trong ba tình trạng sau: hoặc là sẽ dùng chuyện khác để lảng tránh và dẫn câu chuyện ra ngoài đề; hoặc là sẽ biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; hoặc là sẽ ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, giống như du sĩ Sarabha.

‘‘โย โข มํ, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘ขีณาสวสฺส เต ปฏิชานโต อิเม อาสวา อปริกฺขีณา’ติ, ตมหํ ตตฺถ สาธุกํ สมนุยุญฺเชยฺยํ สมนุคาเหยฺยํ สมนุภาเสยฺยํ. โส วต มยา สาธุกํ สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส ติณฺณํ ฐานานํ นาญฺญตรํ ฐานํ นิคจฺเฉยฺย, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมสฺสติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ [Pg.188] ปาตุกริสฺสติ, ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิสฺสติ, เสยฺยถาปิ สรโภ ปริพฺพาชโก.

– Này các du sĩ, nếu có người nào nói với ta như vầy: ‘Trong khi ngài tự nhận là bậc đã tận diệt các lậu hoặc, những lậu hoặc này vẫn chưa được ngài tận diệt,’ ta sẽ thẩm vấn, tra xét, và gạn hỏi người ấy một cách kỹ lưỡng. Và người ấy, khi được ta thẩm vấn, tra xét, và gạn hỏi một cách kỹ lưỡng, không thể có trường hợp, không thể có cơ hội mà người ấy không rơi vào một trong ba tình trạng sau: hoặc là sẽ dùng chuyện khác để lảng tránh và dẫn câu chuyện ra ngoài đề; hoặc là sẽ biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; hoặc là sẽ ngồi im lặng, bối rối, vai rũ xuống, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, giống như du sĩ Sarabha.

‘‘โย โข มํ, ปริพฺพาชกา, เอวํ วเทยฺย – ‘ยสฺส โข ปน เต อตฺถาย ธมฺโม เทสิโต, โส น นิยฺยาติ ตกฺกรสฺส สมฺมา ทุกฺขกฺขยายา’ติ, ตมหํ ตตฺถ สาธุกํ สมนุยุญฺเชยฺยํ สมนุคาเหยฺยํ สมนุภาเสยฺยํ. โส วต มยา สาธุกํ สมนุยุญฺชิยมาโน สมนุคาหิยมาโน สมนุภาสิยมาโน อฏฺฐานเมตํ อนวกาโส ยํ โส ติณฺณํ ฐานานํ นาญฺญตรํ ฐานํ นิคจฺเฉยฺย, อญฺเญน วา อญฺญํ ปฏิจริสฺสติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมสฺสติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกริสฺสติ, ตุณฺหีภูโต มงฺกุภูโต ปตฺตกฺขนฺโธ อโธมุโข ปชฺฌายนฺโต อปฺปฏิภาโน นิสีทิสฺสติ, เสยฺยถาปิ สรโภ ปริพฺพาชโก’’ติ. อถ โข ภควา สิปฺปินิกาตีเร ปริพฺพาชการาเม ติกฺขตฺตุํ สีหนาทํ นทิตฺวา เวหาสํ ปกฺกามิ.

“Này các du sĩ, nếu có ai nói với Ta rằng: ‘Pháp mà ngài đã thuyết giảng vì mục đích nào đó, pháp ấy không đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh cho người thực hành,’ thì Ta sẽ gạn hỏi, tra hỏi, chất vấn người ấy một cách kỹ lưỡng. Và này, khi bị Ta gạn hỏi, tra hỏi, chất vấn một cách kỹ lưỡng, không có lý do gì, không có trường hợp gì mà người ấy không rơi vào một trong ba trạng thái sau: hoặc sẽ dùng lời khác để che đậy lời khác, hoặc sẽ dẫn câu chuyện ra ngoài đề; hoặc sẽ biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn; hoặc sẽ ngồi im lặng, bối rối, vai rũ, mặt cúi gằm, trầm tư, không thể đối đáp, giống như du sĩ Sarabha vậy.” Sau đó, Thế Tôn, tại tu viện của các du sĩ bên bờ sông Sippinikā, đã rống lên tiếng rống sư tử ba lần rồi bay lên hư không.

อถ โข เต ปริพฺพาชกา อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต สรภํ ปริพฺพาชกํ สมนฺตโต วาจายสนฺนิโตทเกน สญฺชมฺภริมกํสุ – ‘‘เสยฺยถาปิ, อาวุโส สรภ, พฺรหารญฺเญ ชรสิงฺคาโล ‘สีหนาทํ นทิสฺสามี’ติ สิงฺคาลกํเยว นทติ, เภรณฺฑกํเยว นทติ ; เอวเมวํ โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, อญฺญตฺเรว สมเณน โคตเมน ‘สีหนาทํ นทิสฺสามี’ติ สิงฺคาลกํเยว นทสิ เภรณฺฑกํเยว นทสิ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส สรภ, อมฺพุกสญฺจรี ‘ปุริสกรวิตํ รวิสฺสามี’ติ อมฺพุกสญฺจริรวิตํเยว รวติ; เอวเมวํ โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, อญฺญตฺเรว สมเณน โคตเมน ‘ปุริสกรวิตํ รวิสฺสามี’ติ, อมฺพุกสญฺจริรวิตํเยว รวสิ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส สรภ, อุสโภ สุญฺญาย โคสาลาย คมฺภีรํ นทิตพฺพํ มญฺญติ; เอวเมวํ โข ตฺวํ, อาวุโส สรภ, อญฺญตฺเรว สมเณน โคตเมน คมฺภีรํ นทิตพฺพํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข เต ปริพฺพาชกา สรภํ ปริพฺพาชกํ [Pg.189] สมนฺตโต วาจายสนฺนิโตทเกน สญฺชมฺภริมกํสูติ. จตุตฺถํ.

Khi ấy, Thế Tôn vừa đi khỏi không lâu, các du sĩ kia đã dùng những lời lẽ sắc bén như gai nhọn đâm chọc du sĩ Sarabha từ mọi phía: ‘Này hiền giả Sarabha, ví như trong khu rừng lớn, một con chó rừng già nghĩ rằng: “Ta sẽ rống tiếng rống sư tử,” nhưng chỉ tru lên tiếng tru của chó rừng, tiếng tru ghê rợn; cũng vậy, này hiền giả Sarabha, khi vắng mặt Sa-môn Gotama, ngươi nghĩ rằng: “Ta sẽ rống tiếng rống sư tử,” nhưng chỉ tru lên tiếng tru của chó rừng, tiếng tru ghê rợn. Này hiền giả Sarabha, ví như một con gà mái nhỏ nghĩ rằng: “Ta sẽ gáy tiếng gáy của gà trống,” nhưng chỉ kêu lên tiếng kêu của gà mái; cũng vậy, này hiền giả Sarabha, khi vắng mặt Sa-môn Gotama, ngươi nghĩ rằng: “Ta sẽ gáy tiếng gáy của gà trống,” nhưng chỉ kêu lên tiếng kêu của gà mái. Này hiền giả Sarabha, ví như một con bò đực trong chuồng bò vắng vẻ tưởng rằng nó có thể rống lên một tiếng rống oai hùng; cũng vậy, này hiền giả Sarabha, khi vắng mặt Sa-môn Gotama, ngươi tưởng rằng mình có thể rống lên một tiếng rống oai hùng.’ Khi ấy, các du sĩ kia đã dùng những lời lẽ sắc bén như gai nhọn đâm chọc du sĩ Sarabha từ mọi phía. Hết.

๕. เกสมุตฺติสุตฺตํ

5. Kinh Kesamutti

๖๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน เกสมุตฺตํ นาม กาลามานํ นิคโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข เกสมุตฺติยา กาลามา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต เกสมุตฺตํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’’ติ.

66. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu, Ngài đi đến một thị trấn của dòng họ Kālāma tên là Kesamutta. Dân chúng Kālāma ở Kesamutta nghe tin rằng: ‘Thưa các ngài, Sa-môn Gotama, một Thích tử, đã xuất gia từ dòng họ Thích Ca, nay đã đến Kesamutta. Tiếng đồn tốt đẹp như sau đã được lan truyền về Tôn giả Gotama ấy: “Ngài là Thế Tôn... (v.v.)... Lành thay, được yết kiến một bậc A-la-hán như vậy.”’

อถ โข เกสมุตฺติยา กาลามา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อปฺเปกจฺเจ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ นามโคตฺตํ สาเวตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ, อปฺเปกจฺเจ ตุณฺหีภูตา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต เกสมุตฺติยา กาลามา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

Khi ấy, dân chúng Kālāma ở Kesamutta đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người nói lời chào hỏi thân hữu với Thế Tôn, sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên; một số người chắp tay vái về phía Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên; một số người im lặng ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, những người Kālāma ở Kesamutta ấy bạch với Thế Tôn như sau:

‘‘สนฺติ, ภนฺเต, เอเก สมณพฺราหฺมณา เกสมุตฺตํ อาคจฺฉนฺติ. เต สกํเยว วาทํ ทีเปนฺติ โชเตนฺติ, ปรปฺปวาทํ ปน ขุํเสนฺติ วมฺเภนฺติ ปริภวนฺติ โอมกฺขึ กโรนฺติ. อปเรปิ, ภนฺเต, เอเก สมณพฺราหฺมณา เกสมุตฺตํ อาคจฺฉนฺติ. เตปิ สกํเยว วาทํ ทีเปนฺติ โชเตนฺติ, ปรปฺปวาทํ ปน ขุํเสนฺติ วมฺเภนฺติ ปริภวนฺติ โอมกฺขึ กโรนฺติ. เตสํ โน, ภนฺเต, อมฺหากํ โหเตว กงฺขา โหติ วิจิกิจฺฉา – ‘โก สุ นาม อิเมสํ ภวตํ สมณพฺราหฺมณานํ สจฺจํ อาห, โก มุสา’’’ติ? ‘‘อลญฺหิ โว, กาลามา, กงฺขิตุํ อลํ วิจิกิจฺฉิตุํ. กงฺขนีเยว ปน โว ฐาเน วิจิกิจฺฉา อุปฺปนฺนา’’.

“Bạch Thế Tôn, có một số Sa-môn, Bà-la-môn đến Kesamutta. Họ chỉ trình bày, làm sáng tỏ học thuyết của mình, nhưng lại miệt thị, chê bai, khinh rẻ, và bác bỏ học thuyết của người khác. Bạch Thế Tôn, lại có những Sa-môn, Bà-la-môn khác đến Kesamutta. Họ cũng chỉ trình bày, làm sáng tỏ học thuyết của mình, nhưng lại miệt thị, chê bai, khinh rẻ, và bác bỏ học thuyết của người khác. Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, có sự nghi ngờ, có sự do dự rằng: ‘Trong các vị Sa-môn, Bà-la-môn đáng kính này, ai nói thật, ai nói dối?’.” “Này các Kālāma, thật đáng cho các ngươi nghi ngờ, thật đáng cho các ngươi do dự. Sự do dự đã khởi lên trong các ngươi ở một điểm đáng phải nghi ngờ.”

‘‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน[Pg.190], มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, กาลามา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตี’’’ติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, ปชเหยฺยาถ.

“Này các Kālāma, hãy đến đây. Chớ vội tin vì nghe nói lại, chớ vội tin vì theo truyền thống, chớ vội tin vì tin đồn, chớ vội tin vì được ghi trong kinh điển, chớ vội tin vì lý luận logic, chớ vội tin vì suy diễn, chớ vội tin vì xét đoán theo vẻ bề ngoài, chớ vội tin vì phù hợp với định kiến của mình, chớ vội tin vì người nói có vẻ đáng tin, chớ vội tin vì nghĩ rằng: ‘Vị Sa-môn này là thầy của chúng ta.’ Này các Kālāma, khi nào các ngươi tự mình biết rõ: ‘Những pháp này là bất thiện; những pháp này là có tội; những pháp này bị người trí chê bai; những pháp này khi được thực hành và chấp nhận, sẽ đưa đến bất hạnh và khổ đau,’ thì khi ấy, này các Kālāma, các ngươi hãy từ bỏ chúng.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, โลโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

“Này các Kālāma, các ngươi nghĩ thế nào? Lòng tham, khi khởi lên bên trong một người, nó khởi lên vì lợi ích hay vì bất hạnh?”

‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’.

“Vì bất hạnh, bạch Thế Tôn.”

‘‘ลุทฺโธ ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โลเภน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

“Này các Kālāma, người tham lam này, bị lòng tham chi phối, tâm bị chiếm đoạt, người ấy giết hại sinh mạng, lấy của không cho, tà dâm với vợ người, nói dối, và cũng xúi giục người khác làm như vậy, điều mà sẽ đưa đến bất hạnh và khổ đau lâu dài cho người ấy.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“Thưa vâng, bạch Thế Tôn.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, โทโส ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

“Này các Kālāma, các ngươi nghĩ thế nào? Lòng sân, khi khởi lên bên trong một người, nó khởi lên vì lợi ích hay vì bất hạnh?”

‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’.

“Vì bất hạnh, bạch Thế Tôn.”

‘‘ทุฏฺโฐ ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

Này các Kālāma, người đàn ông này, với tâm bị sân hận làm hư hỏng, bị sân hận chinh phục, bị sân hận chiếm đoạt, rồi đi đến sát sanh, lấy của không cho, tà dâm, nói dối, và xúi giục người khác làm như vậy, điều ấy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, โมโห ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

Này các Kālāma, các ông nghĩ thế nào? Si, khi sanh khởi bên trong một người, là sanh khởi vì lợi ích hay không vì lợi ích?

‘‘อหิตาย, ภนฺเต’’.

Không vì lợi ích, bạch Thế Tôn.

‘‘มูฬฺโห ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

Này các Kālāma, người đàn ông này, với tâm bị si mê làm hư hỏng, bị si mê chinh phục, bị si mê chiếm đoạt, rồi đi đến sát sanh, lấy của không cho, tà dâm, nói dối, và xúi giục người khác làm như vậy, điều ấy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

Này các Kālāma, các ông nghĩ thế nào? Các pháp này là thiện hay bất thiện?

‘‘อกุสลา, ภนฺเต’’.

Là bất thiện, bạch Thế Tôn.

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

Là có tội hay không có tội?

‘‘สาวชฺชา, ภนฺเต’’.

Là có tội, bạch Thế Tôn.

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

Bị người trí chê trách hay được người trí tán thán?

‘‘วิญฺญุครหิตา, ภนฺเต’’.

Bị người trí chê trách, bạch Thế Tôn.

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ[Pg.191]?

Khi được thực hành, được chấp nhận, chúng có đưa đến bất hạnh và đau khổ hay không? Ở đây, ý của các ông thế nào?

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

Bạch Thế Tôn, khi được thực hành, được chấp nhận, chúng đưa đến bất hạnh và đau khổ. Ở đây, ý của chúng con là như vậy.

‘‘อิติ โข, กาลามา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา! มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห กาลามา อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, ปชเหยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Này các Kālāma, chính vì vậy mà Ta đã nói: ‘Này các Kālāma, chớ có tin vì nghe nói lại, chớ có tin vì theo truyền thống, chớ có tin vì nghe tin đồn, chớ có tin vì được ghi trong kinh điển, chớ có tin vì lý luận logic, chớ có tin vì suy diễn, chớ có tin vì xét đoán bề ngoài, chớ có tin vì phù hợp với quan điểm đã có, chớ có tin vì vị ấy có vẻ đáng tin, chớ có tin vì nghĩ rằng vị Sa-môn là thầy của mình. Này các Kālāma, khi nào các ông tự mình biết rằng: ‘Các pháp này là bất thiện; các pháp này là có tội; các pháp này bị người trí chê trách; các pháp này khi được thực hành, được chấp nhận, sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ’, thì này các Kālāma, các ông hãy từ bỏ chúng’. Lời nói ấy được nói ra là y cứ vào điều này.

‘‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, กาลามา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถ.

Này các Kālāma, chớ có tin vì nghe nói lại, chớ có tin vì theo truyền thống, chớ có tin vì nghe tin đồn, chớ có tin vì được ghi trong kinh điển, chớ có tin vì lý luận logic, chớ có tin vì suy diễn, chớ có tin vì xét đoán bề ngoài, chớ có tin vì phù hợp với quan điểm đã có, chớ có tin vì vị ấy có vẻ đáng tin, chớ có tin vì nghĩ rằng vị Sa-môn là thầy của mình. Này các Kālāma, khi nào các ông tự mình biết rằng: ‘Các pháp này là thiện; các pháp này là không có tội; các pháp này được người trí tán thán; các pháp này khi được thực hành, được chấp nhận, sẽ đưa đến lợi ích và an lạc’, thì này các Kālāma, các ông hãy thành tựu và an trú trong chúng.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อโลโภ ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ หิตาย วา อหิตาย วา’’ติ?

Này các Kālāma, các ông nghĩ thế nào? Vô tham, khi sanh khởi bên trong một người, là sanh khởi vì lợi ích hay không vì lợi ích?

‘‘หิตาย, ภนฺเต’’.

Vì lợi ích, bạch Thế Tôn.

‘‘อลุทฺโธ ปนายํ, กาลามา, ปุริสปุคฺคโล โลเภน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, น ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

Này các Kālāma, người đàn ông này, với tâm không tham, không bị tham chinh phục, không bị tham chiếm đoạt, rồi không sát sanh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói dối, và không xúi giục người khác làm như vậy, điều ấy sẽ đưa đến lợi ích và an lạc lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อโทโส ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ…เป… อโมโห ปุริสสฺส อชฺฌตฺตํ อุปฺปชฺชมาโน อุปฺปชฺชติ…เป… หิตาย สุขายา’’ติ.

Này các Kālāma, các ông nghĩ thế nào? Vô sân, khi sanh khởi bên trong một người... cho đến... Vô si, khi sanh khởi bên trong một người... cho đến... là vì lợi ích, vì an lạc?

‘‘เอวํ ภนฺเต’’.

Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, กาลามา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

Này các Kālāma, các ông nghĩ thế nào? Các pháp này là thiện hay bất thiện?

‘‘กุสลา, ภนฺเต’’.

Là thiện, bạch Thế Tôn.

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

Là có tội hay không có tội?

‘‘อนวชฺชา, ภนฺเต’’.

Là không có tội, bạch Thế Tôn.

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

Bị người trí chê trách hay được người trí tán thán?

‘‘วิญฺญุปฺปสตฺถา, ภนฺเต’’.

Được người trí tán thán, bạch Thế Tôn.

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา [Pg.192] หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ?

Khi được thực hành, được chấp nhận, chúng có đưa đến lợi ích và an lạc hay không? Ở đây, ý của các ông thế nào?

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

Bạch Thế Tôn, khi được thực hành, được chấp nhận, chúng đưa đến lợi ích và an lạc. Ở đây, ý của chúng con là như vậy.

‘‘อิติ โข, กาลามา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, กาลามา! มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, กาลามา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, กาลามา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các Kālāma, như vậy, điều mà chúng tôi đã nói rằng: ‘Này các Kālāma, hãy đến đây! Chớ vội tin theo chỉ vì được nghe kể lại, chớ vội tin theo chỉ vì là truyền thống, chớ vội tin theo chỉ vì là tin đồn, chớ vội tin theo chỉ vì được ghi trong kinh điển, chớ vội tin theo chỉ vì lý luận suy diễn, chớ vội tin theo chỉ vì một phương pháp, chớ vội tin theo chỉ vì cân nhắc các lý lẽ, chớ vội tin theo chỉ vì phù hợp với định kiến đã được chấp nhận, chớ vội tin theo chỉ vì người nói có vẻ đáng tin, chớ vội tin theo chỉ vì nghĩ rằng ‘vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’. Này các Kālāma, khi nào các ngươi tự mình biết rõ rằng: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này không đáng chê trách, các pháp này được người trí tán thán, các pháp này khi được thực hành và chấp nhận sẽ đưa đến lợi ích và hạnh phúc’, thì này các Kālāma, các ngươi hãy thành tựu và an trú vào các pháp ấy.’ – lời nói ấy đã được nói ra là do duyên cớ này.”

‘‘ส โข โส, กาลามา, อริยสาวโก เอวํ วิคตาภิชฺโฌ วิคตพฺยาปาโท อสมฺมูฬฺโห สมฺปชาโน ปติสฺสโต เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ. กรุณาสหคเตน เจตสา…เป… มุทิตาสหคเตน เจตสา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ.

“Này các Kālāma, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không tham ái, không sân hận, không si mê, có tỉnh giác, có chánh niệm, an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi phương thứ hai, rồi phương thứ ba, rồi phương thứ tư cũng như vậy. Cứ như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không oán, không hận. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)... vị ấy an trú biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, rồi phương thứ hai, rồi phương thứ ba, rồi phương thứ tư cũng như vậy. Cứ như thế, vị ấy an trú biến mãn khắp thế gian trên, dưới, ngang, khắp mọi nơi, cùng khắp, với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô lượng, không oán, không hận.”

‘‘ส โข โส, กาลามา, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺติ. ‘สเจ โข ปน อตฺถิ ปโร โลโก, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ, อยมสฺส ปฐโม อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“Này các Kālāma, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không oán hận như vậy, tâm không sân hận như vậy, tâm không ô nhiễm như vậy, tâm trong sạch như vậy. Ngay trong hiện tại, vị ấy đạt được bốn niềm an ủi. ‘Nếu quả thật có đời sau, có kết quả, có quả báo của các nghiệp thiện ác, thì sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ được sanh vào cõi lành, cõi trời.’ – đây là niềm an ủi thứ nhất mà vị ấy đạt được.”

‘‘‘สเจ [Pg.193] โข ปน นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ อนีฆํ สุขึ อตฺตานํ ปริหรามี’ติ, อยมสฺส ทุติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“‘Nếu quả thật không có đời sau, không có kết quả, không có quả báo của các nghiệp thiện ác, thì ngay trong hiện tại, ta giữ cho mình được an lạc, không oán hận, không sân hận, không phiền não.’ – đây là niềm an ủi thứ hai mà vị ấy đạt được.”

‘‘‘สเจ โข ปน กโรโต กรียติ ปาปํ, น โข ปนาหํ กสฺสจิ ปาปํ เจเตมิ. อกโรนฺตํ โข ปน มํ ปาปกมฺมํ กุโต ทุกฺขํ ผุสิสฺสตี’ติ, อยมสฺส ตติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“‘Nếu quả thật có việc làm ác gây ra (kết quả) ác, nhưng ta không có ý làm điều ác cho bất cứ ai, thì làm sao đau khổ có thể chạm đến ta, người không làm nghiệp ác?’ – đây là niềm an ủi thứ ba mà vị ấy đạt được.”

‘‘‘สเจ โข ปน กโรโต น กรียติ ปาปํ, อถาหํ อุภเยเนว วิสุทฺธํ อตฺตานํ สมนุปสฺสามี’ติ, อยมสฺส จตุตฺโถ อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“‘Nếu quả thật có việc làm ác nhưng không gây ra (kết quả) ác, thì ta thấy mình trong sạch cả hai phương diện.’ – đây là niềm an ủi thứ tư mà vị ấy đạt được.”

‘‘ส โข โส, กาลามา, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺตี’’ติ.

“Này các Kālāma, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không oán hận như vậy, tâm không sân hận như vậy, tâm không ô nhiễm như vậy, tâm trong sạch như vậy. Ngay trong hiện tại, vị ấy đã đạt được bốn niềm an ủi này.”

‘‘เอวเมตํ, ภควา, เอวเมตํ, สุคต! ส โข โส, ภนฺเต, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺติ. ‘สเจ โข ปน อตฺถิ ปโร โลโก, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชิสฺสามี’ติ, อยมสฺส ปฐโม อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“Bạch Thế Tôn, đúng là như vậy! Bạch Thiện Thệ, đúng là như vậy! Bạch ngài, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không oán hận như vậy, tâm không sân hận như vậy, tâm không ô nhiễm như vậy, tâm trong sạch như vậy. Ngay trong hiện tại, vị ấy đạt được bốn niềm an ủi. ‘Nếu quả thật có đời sau, có kết quả, có quả báo của các nghiệp thiện ác, thì sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ được sanh vào cõi lành, cõi trời.’ – đây là niềm an ủi thứ nhất mà vị ấy đạt được.”

‘‘‘สเจ โข ปน นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อถาหํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม อเวรํ อพฺยาปชฺฌํ อนีฆํ สุขึ อตฺตานํ ปริหรามี’ติ, อยมสฺส ทุติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“‘Nếu quả thật không có đời sau, không có kết quả, không có quả báo của các nghiệp thiện ác, thì ngay trong hiện tại, ta giữ cho mình được an lạc, không oán hận, không sân hận, không phiền não.’ – đây là niềm an ủi thứ hai mà vị ấy đạt được.”

‘‘สเจ โข ปน กโรโต กรียติ ปาปํ, น โข ปนาหํ – กสฺสจิ ปาปํ เจเตมิ, อกโรนฺตํ โข ปน มํ ปาปกมฺมํ กุโต ทุกฺขํ ผุสิสฺสตี’ติ, อยมสฺส ตติโย อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“‘Nếu quả thật có việc làm ác gây ra (kết quả) ác, nhưng ta không có ý làm điều ác cho bất cứ ai, thì làm sao đau khổ có thể chạm đến ta, người không làm nghiệp ác?’ – đây là niềm an ủi thứ ba mà vị ấy đạt được.”

‘‘‘สเจ [Pg.194] โข ปน กโรโต น กรียติ ปาปํ, อถาหํ อุภเยเนว วิสุทฺธํ อตฺตานํ สมนุปสฺสามี’ติ, อยมสฺส จตุตฺโถ อสฺสาโส อธิคโต โหติ.

“‘Nếu quả thật có việc làm ác nhưng không gây ra (kết quả) ác, thì ta thấy mình trong sạch cả hai phương diện.’ – đây là niềm an ủi thứ tư mà vị ấy đạt được.”

‘‘ส โข โส, ภนฺเต, อริยสาวโก เอวํ อเวรจิตฺโต เอวํ อพฺยาปชฺฌจิตฺโต เอวํ อสํกิลิฏฺฐจิตฺโต เอวํ วิสุทฺธจิตฺโต. ตสฺส ทิฏฺเฐว ธมฺเม อิเม จตฺตาโร อสฺสาสา อธิคตา โหนฺติ.

“Bạch ngài, vị Thánh đệ tử ấy, với tâm không oán hận như vậy, tâm không sân hận như vậy, tâm không ô nhiễm như vậy, tâm trong sạch như vậy. Ngay trong hiện tại, vị ấy đã đạt được bốn niềm an ủi này.”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… เอเต มยํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉาม ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสเก โน, ภนฺเต, ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ. ปญฺจมํ.

“Bạch Thế Tôn, thật vi diệu!... (như trên)... Bạch Thế Tôn, chúng con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong Thế Tôn nhận chúng con làm cư sĩ đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” (Kinh thứ năm).

๖. สาฬฺหสุตฺตํ

6. Kinh Sāḷha

๖๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ อายสฺมา นนฺทโก สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข สาฬฺโห จ มิคารนตฺตา สาโณ จ เสขุนิยนตฺตา เยนายสฺมา นนฺทโก เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข สาฬฺหํ มิคารนตฺตารํ อายสฺมา นนฺทโก เอตทโวจ –

67. Tôi nghe như vầy – một thời, Tôn giả Nandaka trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, Sāḷha cháu của Migāra và Sāṇa cháu của Sekhuniya đi đến chỗ Tôn giả Nandaka; sau khi đến, họ đảnh lễ Tôn giả Nandaka rồi ngồi xuống một bên. Khi Sāḷha cháu của Migāra đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Nandaka nói với vị ấy như sau:

‘‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ ‘อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห สาฬฺหา ปชเหยฺยาถ.

Này các Sāḷā, các ngươi hãy đến đây. Chớ vội tin chỉ vì nghe nói lại, chớ vội tin chỉ vì theo truyền thống, chớ vội tin chỉ vì nghe tin đồn, chớ vội tin chỉ vì phù hợp kinh điển, chớ vội tin vì lý luận suông, chớ vội tin vì một phương pháp, chớ vội tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, chớ vội tin vì phù hợp với định kiến của mình, chớ vội tin vì trông có vẻ đáng tin, chớ vội tin vì nghĩ rằng: ‘Vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’. Này các Sāḷā, khi nào các ngươi tự mình biết rõ: ‘Các pháp này là bất thiện, các pháp này là có tội, các pháp này bị người trí chê bai, các pháp này khi được thực hành và chấp nhận, sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ’, thì này các Sāḷā, các ngươi hãy từ bỏ chúng.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ โลโภ’’ติ?

Này các Sāḷā, các ngươi nghĩ thế nào về điều này, có tham không?

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘อภิชฺฌาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. ลุทฺโธ โข อยํ, สาฬฺหา, อภิชฺฌาลุ ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

Này các Sāḷā, Ta gọi ý nghĩa này là ‘tham ái’. Này các Sāḷā, người tham lam này, có nhiều tham ái, giết hại sinh mạng, lấy của không cho, đi đến với vợ người khác, nói dối, và cũng xúi giục người khác làm như vậy, điều đó sẽ dẫn đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘ตํ [Pg.195] กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ โทโส’’ติ?

Này các Sāḷā, các ngươi nghĩ thế nào về điều này, có sân không?

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘พฺยาปาโทติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. ทุฏฺโฐ โข อยํ, สาฬฺหา, พฺยาปนฺนจิตฺโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

Này các Sāḷā, Ta gọi ý nghĩa này là ‘sân hận’. Này các Sāḷā, người sân hận này, có tâm bị sân hận làm hư hoại, giết hại sinh mạng, lấy của không cho, đi đến với vợ người khác, nói dối, và cũng xúi giục người khác làm như vậy, điều đó sẽ dẫn đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ โมโห’’ติ?

Này các Sāḷā, các ngươi nghĩ thế nào về điều này, có si không?

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘อวิชฺชาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. มูฬฺโห โข อยํ, สาฬฺหา, อวิชฺชาคโต ปาณมฺปิ หนติ, อทินฺนมฺปิ อาทิยติ, ปรทารมฺปิ คจฺฉติ, มุสาปิ ภณติ, ปรมฺปิ ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายา’’ติ.

Này các Sāḷā, Ta gọi ý nghĩa này là ‘vô minh’. Này các Sāḷā, người si mê này, bị vô minh bao phủ, giết hại sinh mạng, lấy của không cho, đi đến với vợ người khác, nói dối, và cũng xúi giục người khác làm như vậy, điều đó sẽ dẫn đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

Này các Sāḷā, các ngươi nghĩ thế nào về điều này, các pháp này là thiện hay bất thiện?

‘‘อกุสลา, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, là bất thiện.

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

Là có tội hay không có tội?

‘‘สาวชฺชา, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, là có tội.

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

Bị người trí chê bai hay được người trí tán thán?

‘‘วิญฺญุครหิตา, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, bị người trí chê bai.

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ?

Khi được thực hành và chấp nhận, chúng dẫn đến bất hạnh và đau khổ, hay không? Về điều này, các ngươi nghĩ thế nào?

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

Bạch Thế Tôn, khi được thực hành và chấp nhận, chúng dẫn đến bất hạnh và đau khổ. Về điều này, chúng con nghĩ như vậy.

‘‘อิติ โข, สาฬฺหา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – อิเม ธมฺมา อกุสลา, อิเม ธมฺมา สาวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุครหิตา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, ปชเหยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

Này các Sāḷā, như vậy, lời mà Ta đã nói: ‘Này các Sāḷā, các ngươi hãy đến đây. Chớ vội tin chỉ vì nghe nói lại, chớ vội tin chỉ vì theo truyền thống, chớ vội tin chỉ vì nghe tin đồn, chớ vội tin chỉ vì phù hợp kinh điển, chớ vội tin vì lý luận suông, chớ vội tin vì một phương pháp, chớ vội tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, chớ vội tin vì phù hợp với định kiến của mình, chớ vội tin vì trông có vẻ đáng tin, chớ vội tin vì nghĩ rằng: ‘Vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’. Này các Sāḷā, khi nào các ngươi tự mình biết rõ: ‘Các pháp này là bất thiện, các pháp này là có tội, các pháp này bị người trí chê bai, các pháp này khi được thực hành và chấp nhận, sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ’, thì này các Sāḷā, các ngươi hãy từ bỏ chúng’, lời đã được nói đó là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – ‘อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา [Pg.196] สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตี’ติ, อถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถ.

Này các Sāḷā, các ngươi hãy đến đây. Chớ vội tin chỉ vì nghe nói lại, chớ vội tin chỉ vì theo truyền thống, chớ vội tin chỉ vì nghe tin đồn, chớ vội tin chỉ vì phù hợp kinh điển, chớ vội tin vì lý luận suông, chớ vội tin vì một phương pháp, chớ vội tin vì suy xét theo vẻ bề ngoài, chớ vội tin vì phù hợp với định kiến của mình, chớ vội tin vì trông có vẻ đáng tin, chớ vội tin vì nghĩ rằng: ‘Vị Sa-môn này là thầy của chúng ta’. Này các Sāḷā, khi nào các ngươi tự mình biết rõ: ‘Các pháp này là thiện, các pháp này là không có tội, các pháp này được người trí tán thán, các pháp này khi được thực hành và chấp nhận, sẽ đưa đến hạnh phúc và an lạc’, thì này các Sāḷā, các ngươi hãy thành tựu và an trú trong chúng.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ อโลโภ’’ติ?

Này các Sāḷā, các ngươi nghĩ thế nào về điều này, có vô tham không?

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘อนภิชฺฌาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. อลุทฺโธ โข อยํ, สาฬฺหา, อนภิชฺฌาลุ เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ น ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

Này các Sāḷā, Ta gọi ý nghĩa này là ‘vô tham ái’. Này các Sāḷā, người không tham lam này, không có nhiều tham ái, không giết hại sinh mạng, không lấy của không cho, không đi đến với vợ người khác, không nói dối, và cũng không xúi giục người khác làm như vậy, điều đó sẽ dẫn đến hạnh phúc và an lạc lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ อโทโส’’ติ?

Này các Sāḷā, các ngươi nghĩ thế nào về điều này, có vô sân không?

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

Bạch Thế Tôn, đúng vậy.

‘‘อพฺยาปาโทติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. อทุฏฺโฐ โข อยํ, สาฬฺหา, อพฺยาปนฺนจิตฺโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ น ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

Này các Sāḷā, Ta gọi ý nghĩa này là ‘vô sân hận’. Này các Sāḷā, người không sân hận này, có tâm không bị sân hận làm hư hoại, không giết hại sinh mạng, không lấy của không cho, không đi đến với vợ người khác, không nói dối, và cũng không xúi giục người khác làm như vậy, điều đó sẽ dẫn đến hạnh phúc và an lạc lâu dài cho người ấy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“Thưa vâng, bạch Ngài.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อตฺถิ อโมโห’’ติ?

“Này các người Sāḷā, các ông nghĩ thế nào về điều này, có sự không si mê không?”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“Thưa có, bạch Ngài.”

‘‘วิชฺชาติ โข อหํ, สาฬฺหา, เอตมตฺถํ วทามิ. อมูฬฺโห โข อยํ, สาฬฺหา, วิชฺชาคโต เนว ปาณํ หนติ, น อทินฺนํ อาทิยติ, น ปรทารํ คจฺฉติ, น มุสา ภณติ, ปรมฺปิ น ตถตฺตาย สมาทเปติ, ยํ ส โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

“Này các người Sāḷā, Ta gọi ý nghĩa này là minh. Này các người Sāḷā, người không si mê này, đã đạt đến minh, không sát sanh, không lấy của không cho, không quan hệ bất chính với vợ người, không nói dối, cũng không xúi giục người khác làm như vậy, điều đó sẽ đưa đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’.

“Thưa vâng, bạch Ngài.”

‘‘ตํ กึ มญฺญถ, สาฬฺหา, อิเม ธมฺมา กุสลา วา อกุสลา วา’’ติ?

“Này các người Sāḷā, các ông nghĩ thế nào về điều này, những pháp này là thiện hay bất thiện?”

‘‘กุสลา, ภนฺเต’’.

“Bạch Ngài, là thiện.”

‘‘สาวชฺชา วา อนวชฺชา วา’’ติ?

“Là có tội lỗi hay không có tội lỗi?”

‘‘อนวชฺชา, ภนฺเต’’.

“Bạch Ngài, là không có tội lỗi.”

‘‘วิญฺญุครหิตา วา วิญฺญุปฺปสตฺถา วา’’ติ?

“Bị người trí chê bai hay được người trí tán thán?”

‘‘วิญฺญุปฺปสตฺถา, ภนฺเต’’.

“Bạch Ngài, được người trí tán thán.”

‘‘สมตฺตา สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺติ, โน วา? กถํ วา เอตฺถ โหตี’’ติ?

“Khi được thực hành và hoàn thiện, chúng có đưa đến lợi ích và hạnh phúc hay không? Về điều này, các ông nghĩ thế nào?”

‘‘สมตฺตา, ภนฺเต, สมาทินฺนา หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ. เอวํ โน เอตฺถ โหตี’’ติ.

“Bạch Ngài, khi được thực hành và hoàn thiện, chúng đưa đến lợi ích và hạnh phúc. Về điều này, chúng con nghĩ như vậy.”

‘‘อิติ โข, สาฬฺหา, ยํ ตํ อโวจุมฺหา – ‘เอถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, มา อนุสฺสเวน, มา ปรมฺปราย, มา อิติกิราย, มา ปิฏกสมฺปทาเนน, มา ตกฺกเหตุ, มา นยเหตุ, มา อาการปริวิตกฺเกน, มา ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติยา, มา ภพฺพรูปตาย, มา สมโณ โน ครูติ. ยทา ตุมฺเห, สาฬฺหา, อตฺตนาว ชาเนยฺยาถ – อิเม ธมฺมา กุสลา, อิเม ธมฺมา อนวชฺชา, อิเม ธมฺมา วิญฺญุปฺปสตฺถา, อิเม ธมฺมา สมตฺตา สมาทินฺนา [Pg.197] ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย สํวตฺตนฺตีติ, อถ ตุมฺเห, สาฬฺหา, อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺยาถา’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các người Sāḷā, chính vì vậy mà Ta đã nói rằng: ‘Này các người Sāḷā, chớ có tin vì nghe nói lại, chớ có tin vì theo truyền thống, chớ có tin vì nghe đồn, chớ có tin vì kinh điển truyền lại, chớ có tin vì lý luận suy diễn, chớ có tin vì phương pháp luận, chớ có tin vì sự suy xét về các lý lẽ, chớ có tin vì đã thẩm xét và chấp nhận một quan điểm, chớ có tin vì thấy có vẻ hợp lý, chớ có tin vì nghĩ rằng vị Sa-môn này là thầy của chúng ta. Này các người Sāḷā, khi nào các ông tự mình biết rõ: ‘Những pháp này là thiện, những pháp này không có tội lỗi, những pháp này được người trí tán thán, những pháp này khi được thực hành và hoàn thiện sẽ đưa đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài’, thì khi ấy, này các người Sāḷā, các ông hãy thành tựu và an trú vào chúng.’ Lời nói ấy đã được nói ra là dựa vào điều này.

‘‘ส โข โส, สาฬฺหา, อริยสาวโก เอวํ วิคตาภิชฺโฌ วิคตพฺยาปาโท อสมฺมูฬฺโห สมฺปชาโน ปติสฺสโต เมตฺตาสหคเตน เจตสา…เป… กรุณา…เป… มุทิตา…เป… อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ, ตถา ตติยํ, ตถา จตุตฺถํ, อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ. โส เอวํ ปชานาติ – ‘อตฺถิ อิทํ, อตฺถิ หีนํ, อตฺถิ ปณีตํ, อตฺถิ อิมสฺส สญฺญาคตสฺส อุตฺตริ นิสฺสรณ’นฺติ. ตสฺส เอวํ ชานโต เอวํ ปสฺสโต กามาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, ภวาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ, อวิชฺชาสวาปิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ; วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ. ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’ติ ปชานาติ.

“Này các người Sāḷā, vị Thánh đệ tử ấy, sau khi từ bỏ tham ái, từ bỏ sân hận, không si mê, tỉnh giác, chánh niệm, với tâm câu hữu với từ… này… với tâm câu hữu với bi… này… với tâm câu hữu với hỷ… này… với tâm câu hữu với xả, biến mãn một phương rồi an trú, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Cứ như thế, ở trên, ở dưới, bề ngang, ở khắp mọi nơi, xem tất cả như chính mình, biến mãn toàn thể thế giới với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không oán, không hận rồi an trú. Vị ấy biết rõ như sau: ‘Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt lên trên nhận thức này.’ Đối với vị ấy, khi biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi lậu hoặc của dục, tâm được giải thoát khỏi lậu hoặc của hữu, tâm được giải thoát khỏi lậu hoặc của vô minh. Khi đã giải thoát, trí khởi lên rằng: ‘Đã được giải thoát.’ Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa.’”

‘‘โส เอวํ ปชานาติ – ‘อหุ ปุพฺเพ โลโภ, ตทหุ อกุสลํ, โส เอตรหิ นตฺถิ, อิจฺเจตํ กุสลํ; อหุ ปุพฺเพ โทโส…เป… อหุ ปุพฺเพ โมโห, ตทหุ อกุสลํ, โส เอตรหิ นตฺถิ, อิจฺเจตํ กุสล’นฺติ. โส ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิจฺฉาโต นิพฺพุโต สีติภูโต สุขปฺปฏิสํเวที พฺรหฺมภูเตน อตฺตนา วิหรตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Vị ấy biết rõ như sau: ‘Trước đây đã có tham, điều đó là bất thiện; nay tham không còn nữa, sự không còn này là thiện. Trước đây đã có sân… này… trước đây đã có si, điều đó là bất thiện; nay si không còn nữa, sự không còn này là thiện.’ Vị ấy ngay trong hiện tại, không còn khao khát, đã được dập tắt, trở nên mát mẻ, cảm thọ lạc, sống với tự thân đã trở thành phạm thiên.” Hết bài kinh thứ sáu.

๗. กถาวตฺถุสุตฺตํ

7. Kinh Những Nền Tảng Của Cuộc Bàn Luận

๖๘. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กถาวตฺถูนิ. กตมานิ ตีณิ? อตีตํ วา, ภิกฺขเว, อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ อโหสิ อตีตมทฺธาน’นฺติ. อนาคตํ วา, ภิกฺขเว, อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ ภวิสฺสติ อนาคตมทฺธาน’นฺติ. เอตรหิ วา, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย – ‘เอวํ โหติ เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺนมทฺธาน’’’นฺติ.

68. “Này các Tỳ kheo, có ba nền tảng của cuộc bàn luận này. Thế nào là ba? Này các Tỳ kheo, có thể bàn luận về quá khứ rằng: ‘Trong quá khứ đã xảy ra như thế này.’ Hoặc, này các Tỳ kheo, có thể bàn luận về tương lai rằng: ‘Trong tương lai sẽ xảy ra như thế này.’ Hoặc, này các Tỳ kheo, có thể bàn luận về hiện tại rằng: ‘Trong hiện tại đang xảy ra như thế này.’”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน เอกํสพฺยากรณียํ [Pg.198] ปญฺหํ น เอกํเสน พฺยากโรติ, วิภชฺชพฺยากรณียํ ปญฺหํ น วิภชฺช พฺยากโรติ, ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณียํ ปญฺหํ น ปฏิปุจฺฉา พฺยากโรติ, ฐปนียํ ปญฺหํ น ฐเปติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน เอกํสพฺยากรณียํ ปญฺหํ เอกํเสน พฺยากโรติ, วิภชฺชพฺยากรณียํ ปญฺหํ วิภชฺช พฺยากโรติ, ปฏิปุจฺฉาพฺยากรณียํ ปญฺหํ ปฏิปุจฺฉา พฺยากโรติ, ฐปนียํ ปญฺหํ ฐเปติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

“Này các Tỳ kheo, qua cuộc bàn luận, một người có thể được biết là người đáng để bàn luận hay không đáng để bàn luận. Này các Tỳ kheo, nếu một người, khi được hỏi một câu hỏi, không trả lời một cách dứt khoát câu hỏi cần được trả lời dứt khoát, không trả lời bằng cách phân tích câu hỏi cần được trả lời bằng cách phân tích, không trả lời bằng cách hỏi lại câu hỏi cần được trả lời bằng cách hỏi lại, và không gác lại câu hỏi cần được gác lại, thì này các Tỳ kheo, trong trường hợp như vậy, người đó là người không đáng để bàn luận. Nhưng nếu, này các Tỳ kheo, một người, khi được hỏi một câu hỏi, trả lời một cách dứt khoát câu hỏi cần được trả lời dứt khoát, trả lời bằng cách phân tích câu hỏi cần được trả lời bằng cách phân tích, trả lời bằng cách hỏi lại câu hỏi cần được trả lời bằng cách hỏi lại, và gác lại câu hỏi cần được gác lại, thì này các Tỳ kheo, trong trường hợp như vậy, người đó là người đáng để bàn luận.”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน ฐานาฐาเน น สณฺฐาติ ปริกปฺเป น สณฺฐาติ อญฺญาตวาเท น สณฺฐาติ ปฏิปทาย น สณฺฐาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน ฐานาฐาเน สณฺฐาติ ปริกปฺเป สณฺฐาติ อญฺญาตวาเท สณฺฐาติ ปฏิปทาย สณฺฐาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

“Này các Tỳ kheo, qua cuộc bàn luận, một người có thể được biết là người đáng để bàn luận hay không đáng để bàn luận. Này các Tỳ kheo, nếu một người, khi được hỏi một câu hỏi, không đứng vững trên điều hợp lý và không hợp lý, không đứng vững trên sự suy đoán, không đứng vững trên học thuyết đã được thừa nhận, không đứng vững trên phương pháp, thì này các Tỳ kheo, trong trường hợp như vậy, người đó là người không đáng để bàn luận. Nhưng nếu, này các Tỳ kheo, một người, khi được hỏi một câu hỏi, đứng vững trên điều hợp lý và không hợp lý, đứng vững trên sự suy đoán, đứng vững trên học thuyết đã được thừa nhận, và đứng vững trên phương pháp, thì này các Tỳ kheo, trong trường hợp như vậy, người đó là người đáng để bàn luận.”

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ, พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน น อญฺเญนญฺญํ ปฏิจรติ น พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ, น โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

Này các tỳ khưu, thông qua việc đối thoại, một người cần được biết là người có thể đối thoại hay không thể đối thoại. Này các tỳ khưu, nếu người này, khi được hỏi một câu hỏi, lại trả lời quanh co, dẫn câu chuyện ra ngoài đề, biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn, thì này các tỳ khưu, trong trường hợp như vậy, người này là người không thể đối thoại. Còn nếu, này các tỳ khưu, người này, khi được hỏi một câu hỏi, không trả lời quanh co, không dẫn câu chuyện ra ngoài đề, không biểu lộ sự tức giận, sân hận, và bất mãn, thì này các tỳ khưu, trong trường hợp như vậy, người này là người có thể đối thoại.

‘‘กถาสมฺปโยเคน, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา กจฺโฉ ยทิ วา อกจฺโฉติ. สจายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน อภิหรติ อภิมทฺทติ อนุปชคฺฆติ ขลิตํ คณฺหาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อกจฺโฉ โหติ. สเจ ปนายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน นาภิหรติ นาภิมทฺทติ น อนุปชคฺฆติ น ขลิตํ คณฺหาติ, เอวํ สนฺตายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล กจฺโฉ โหติ.

Này các tỳ khưu, thông qua việc đối thoại, một người cần được biết là người có thể đối thoại hay không thể đối thoại. Này các tỳ khưu, nếu người này, khi được hỏi một câu hỏi, lại áp đảo, đàn áp, chế giễu, và bắt lỗi, thì này các tỳ khưu, trong trường hợp như vậy, người này là người không thể đối thoại. Còn nếu, này các tỳ khưu, người này, khi được hỏi một câu hỏi, không áp đảo, không đàn áp, không chế giễu, và không bắt lỗi, thì này các tỳ khưu, trong trường hợp như vậy, người này là người có thể đối thoại.

‘‘กถาสมฺปโยเคน[Pg.199], ภิกฺขเว, ปุคฺคโล เวทิตพฺโพ ยทิ วา สอุปนิโส ยทิ วา อนุปนิโสติ. อโนหิตโสโต, ภิกฺขเว, อนุปนิโส โหติ, โอหิตโสโต สอุปนิโส โหติ. โส สอุปนิโส สมาโน อภิชานาติ เอกํ ธมฺมํ, ปริชานาติ เอกํ ธมฺมํ, ปชหติ เอกํ ธมฺมํ, สจฺฉิกโรติ เอกํ ธมฺมํ. โส อภิชานนฺโต เอกํ ธมฺมํ, ปริชานนฺโต เอกํ ธมฺมํ, ปชหนฺโต เอกํ ธมฺมํ, สจฺฉิกโรนฺโต เอกํ ธมฺมํ สมฺมาวิมุตฺตึ ผุสติ. เอตทตฺถา, ภิกฺขเว, กถา; เอตทตฺถา มนฺตนา; เอตทตฺถา อุปนิสา; เอตทตฺถํ โสตาวธานํ, ยทิทํ อนุปาทา จิตฺตสฺส วิโมกฺโขติ.

Này các tỳ khưu, thông qua việc đối thoại, một người cần được biết là người có nhân duyên hay không có nhân duyên. Này các tỳ khưu, người không lắng tai nghe là người không có nhân duyên, người lắng tai nghe là người có nhân duyên. Người có nhân duyên ấy, sau khi thắng tri một pháp, liễu tri một pháp, đoạn tận một pháp, chứng ngộ một pháp. Vị ấy, do thắng tri một pháp, liễu tri một pháp, đoạn tận một pháp, chứng ngộ một pháp, nên đã chạm đến chánh giải thoát. Này các tỳ khưu, cuộc đối thoại là vì mục đích ấy; sự bàn luận là vì mục đích ấy; nhân duyên là vì mục đích ấy; sự lắng tai nghe là vì mục đích ấy, tức là sự giải thoát của tâm do không còn chấp thủ.

‘‘เย วิรุทฺธา สลฺลปนฺติ, วินิวิฏฺฐา สมุสฺสิตา;

อนริยคุณมาสชฺช, อญฺโญญฺญวิวเรสิโน.

Những kẻ đối nghịch, cố chấp, kiêu mạn, nói chuyện với nhau; công kích phẩm hạnh không phải của bậc Thánh, tìm kiếm lỗi lầm của nhau.

‘‘ทุพฺภาสิตํ วิกฺขลิตํ, สมฺปโมหํ ปราชยํ;

อญฺโญญฺญสฺสาภินนฺทนฺติ, ตทริโย กถนาจเร.

Họ vui mừng với lời nói vụng về, sai lầm, sự bối rối, và thất bại của nhau. Bậc Thánh không nói năng theo cách ấy.

‘‘สเจ จสฺส กถากาโม, กาลมญฺญาย ปณฺฑิโต;

ธมฺมฏฺฐปฏิสํยุตฺตา, ยา อริยจริตา กถา.

Nếu bậc trí giả muốn nói, sau khi biết thời điểm thích hợp, hãy nói lời nói tương ứng với Chánh pháp, lời nói mà các bậc Thánh thường dùng.

‘‘ตํ กถํ กถเย ธีโร, อวิรุทฺโธ อนุสฺสิโต;

อนุนฺนเตน มนสา, อปฬาโส อสาหโส.

Bậc hiền trí nên nói lời nói ấy, không đối nghịch, không kiêu mạn; với tâm không dao động, không tranh cạnh, không thô bạo.

‘‘อนุสูยายมาโน โส, สมฺมทญฺญาย ภาสติ;

สุภาสิตํ อนุโมเทยฺย, ทุพฺภฏฺเฐ นาปสาทเย.

Vị ấy nói sau khi đã hiểu biết đúng đắn, không ganh tỵ; nên hoan hỷ với lời thiện thuyết, không nên miệt thị lời nói vụng về.

‘‘อุปารมฺภํ น สิกฺเขยฺย, ขลิตญฺจ น คาหเย ;

นาภิหเร นาภิมทฺเท, น วาจํ ปยุตํ ภเณ.

Không nên học cách chỉ trích, không nên bắt lỗi sai lầm; không nên áp đảo, không nên đàn áp, không nên nói lời gây tranh cãi.

‘‘อญฺญาตตฺถํ ปสาทตฺถํ, สตํ เว โหติ มนฺตนา;

เอวํ โข อริยา มนฺเตนฺติ, เอสา อริยาน มนฺตนา;

เอตทญฺญาย เมธาวี, น สมุสฺเสยฺย มนฺตเย’’ติ. สตฺตมํ;

Sự bàn luận của bậc thiện trí là để liễu tri và để tịnh tín. Thật vậy, các bậc Thánh bàn luận như thế, đó là sự bàn luận của các bậc Thánh. Bậc trí tuệ, sau khi biết điều này, nên bàn luận mà không kiêu mạn. Hết kinh thứ bảy.

๘. อญฺญติตฺถิยสุตฺตํ

8. Kinh Về Các Ngoại Đạo

๖๙. ‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘ตโยเม, อาวุโส, ธมฺมา. กตเม ตโย? ราโค, โทโส, โมโห [Pg.200] – อิเม โข, อาวุโส, ตโย ธมฺมา. อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ธมฺมานํ โก วิเสโส โก อธิปฺปยาโส กึ นานากรณ’นฺติ? เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา ภควํเนตฺติกา ภควํปฏิสรณา. สาธุ วต, ภนฺเต, ภควนฺตํเยว ปฏิภาตุ เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

69. Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ngươi như vầy: ‘Này chư hiền, có ba pháp này. Ba pháp nào? Tham, sân, si – này chư hiền, đó là ba pháp. Này chư hiền, sự đặc thù, sự khác biệt, sự sai khác của ba pháp này là gì?’ Này các tỳ khưu, khi được hỏi như vậy, các ngươi sẽ trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào? – Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có Thế Tôn là gốc rễ, có Thế Tôn là người dẫn dắt, có Thế Tôn là nơi nương tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy làm sáng tỏ ý nghĩa của lời dạy này. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các tỳ khưu sẽ ghi nhớ. – Vậy thì, này các tỳ khưu, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng. – Xin vâng, bạch Thế Tôn. Các tỳ khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘ตโยเม, อาวุโส, ธมฺมา. กตเม ตโย? ราโค, โทโส, โมโห – อิเม โข, อาวุโส, ตโย ธมฺมา; อิเมสํ, อาวุโส, ติณฺณํ ธมฺมานํ โก วิเสโส โก อธิปฺปยาโส กึ นานากรณ’นฺติ? เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ – ‘ราโค โข, อาวุโส, อปฺปสาวชฺโช ทนฺธวิราคี, โทโส มหาสาวชฺโช ขิปฺปวิราคี, โมโห มหาสาวชฺโช ทนฺธวิราคี’’’ ติ.

Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ngươi như vầy: ‘Này chư hiền, có ba pháp này. Ba pháp nào? Tham, sân, si – này chư hiền, đó là ba pháp; này chư hiền, sự đặc thù, sự khác biệt, sự sai khác của ba pháp này là gì?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ngươi hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy: ‘Này chư hiền, tham có ít tội lỗi, phai nhạt chậm; sân có nhiều tội lỗi, phai nhạt nhanh; si có nhiều tội lỗi, phai nhạt chậm.’

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา ราโค อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา ราโค ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’ติ? ‘สุภนิมิตฺตนฺติสฺส วจนียํ. ตสฺส สุภนิมิตฺตํ อโยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน วา ราโค อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา ราโค ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา ราโค อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา ราโค ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’’’ติ.

‘Này chư hiền, nhân nào, duyên nào khiến cho tham chưa sanh được sanh khởi, hoặc tham đã sanh được tăng trưởng, quảng đại?’ Phải trả lời rằng: ‘Tịnh tướng.’ Đối với người không như lý tác ý về tịnh tướng, tham chưa sanh được sanh khởi, hoặc tham đã sanh được tăng trưởng, quảng đại. Này chư hiền, đây là nhân, đây là duyên khiến cho tham chưa sanh được sanh khởi, hoặc tham đã sanh được tăng trưởng, quảng đại.

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โทโส อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โทโส ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’ติ? ‘ปฏิฆนิมิตฺตํ ติสฺส วจนียํ. ตสฺส ปฏิฆนิมิตฺตํ อโยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน วา โทโส อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โทโส ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โทโส อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โทโส ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’’’ติ.

‘Này chư hiền, nhân nào, duyên nào khiến cho sân chưa sanh được sanh khởi, hoặc sân đã sanh được tăng trưởng, quảng đại?’ Phải trả lời rằng: ‘Đối ngại tướng.’ Đối với người không như lý tác ý về đối ngại tướng, sân chưa sanh được sanh khởi, hoặc sân đã sanh được tăng trưởng, quảng đại. Này chư hiền, đây là nhân, đây là duyên khiến cho sân chưa sanh được sanh khởi, hoặc sân đã sanh được tăng trưởng, quảng đại.

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โมโห อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โมโห ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’ติ? ‘อโยนิโส มนสิกาโร ติสฺส วจนียํ. ตสฺส อโยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน วา โมโห อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โมโห ภิยฺโยภาวาย [Pg.201] เวปุลฺลาย สํวตฺตติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โมโห อุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน วา โมโห ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย สํวตฺตตี’’’ติ.

Này chư hiền, nhân nào, duyên nào khiến cho si chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng, quảng đại? Nên trả lời rằng: 'Do tác ý không như lý'. Đối với người tác ý không như lý, si chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng, quảng đại. Này chư hiền, đây là nhân, đây là duyên khiến cho si chưa sanh được sanh khởi, và si đã sanh được tăng trưởng, quảng đại.

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว ราโค นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ ราโค ปหียตี’ติ? ‘อสุภนิมิตฺตนฺติสฺส วจนียํ. ตสฺส อสุภนิมิตฺตํ โยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน เจว ราโค นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ ราโค ปหียติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว ราโค นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ ราโค ปหียตี’’’ติ.

Này chư hiền, nhân nào, duyên nào khiến cho tham chưa sanh không sanh khởi, và tham đã sanh được đoạn trừ? Nên trả lời rằng: 'Do tướng bất tịnh'. Đối với người tác ý như lý về tướng bất tịnh, tham chưa sanh không sanh khởi, và tham đã sanh được đoạn trừ. Này chư hiền, đây là nhân, đây là duyên khiến cho tham chưa sanh không sanh khởi, và tham đã sanh được đoạn trừ.

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว โทโส นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โทโส ปหียตี’ติ? ‘เมตฺตา เจโตวิมุตฺตี ติสฺส วจนียํ. ตสฺส เมตฺตํ เจโตวิมุตฺตึ โยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน เจว โทโส นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โทโส ปหียติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว โทโส นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โทโส ปหียตี’’’ติ.

Này chư hiền, nhân nào, duyên nào khiến cho sân chưa sanh không sanh khởi, và sân đã sanh được đoạn trừ? Nên trả lời rằng: 'Do từ tâm giải thoát'. Đối với người tác ý như lý về từ tâm giải thoát, sân chưa sanh không sanh khởi, và sân đã sanh được đoạn trừ. Này chư hiền, đây là nhân, đây là duyên khiến cho sân chưa sanh không sanh khởi, và sân đã sanh được đoạn trừ.

‘‘‘โก ปนาวุโส, เหตุ โก ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน เจว โมโห นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โมโห ปหียตี’ติ? ‘โยนิโสมนสิกาโร ติสฺส วจนียํ. ตสฺส โยนิโส มนสิ กโรโต อนุปฺปนฺโน เจว โมโห นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โมโห ปหียติ. อยํ โข, อาวุโส, เหตุ อยํ ปจฺจโย เยน อนุปฺปนฺโน วา โมโห นุปฺปชฺชติ อุปฺปนฺโน จ โมโห ปหียตี’’’ติ. อฏฺฐมํ.

Này chư hiền, nhân nào, duyên nào khiến cho si chưa sanh không sanh khởi, và si đã sanh được đoạn trừ? Nên trả lời rằng: 'Do tác ý như lý'. Đối với người tác ý như lý, si chưa sanh không sanh khởi, và si đã sanh được đoạn trừ. Này chư hiền, đây là nhân, đây là duyên khiến cho si chưa sanh không sanh khởi, và si đã sanh được đoạn trừ. (Kinh) thứ tám.

๙. อกุสลมูลสุตฺตํ

9. Kinh Về Căn Bản Bất Thiện

๗๐. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.202], ภิกฺขเว, อกุสลมูลานิ. กตมานิ ตีณิ? โลโภ อกุสลมูลํ, โทโส อกุสลมูลํ, โมโห อกุสลมูลํ.

70. Này các Tỳ khưu, có ba căn bản bất thiện này. Thế nào là ba? Tham là căn bản bất thiện, sân là căn bản bất thiện, si là căn bản bất thiện.

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, โลโภ ตทปิ อกุสลมูลํ ; ยทปิ ลุทฺโธ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ อกุสลํ ; ยทปิ ลุทฺโธ โลเภน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ อกุสลํ. อิติสฺสเม โลภชา โลภนิทานา โลภสมุทยา โลภปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

Này các Tỳ khưu, cái gì là tham, cái ấy là căn bản bất thiện. Bất cứ điều gì người có tham tạo tác qua thân, khẩu, ý, cái ấy cũng là bất thiện. Bất cứ khi nào người có tham, bị tham chi phối, tâm bị xâm chiếm, gây đau khổ cho người khác một cách vô cớ, bằng cách giết, trói, làm cho thiệt hại, khiển trách, hoặc trục xuất, với ý nghĩ: 'Ta có quyền lực, ta muốn dùng quyền lực', cái ấy cũng là bất thiện. Như vậy, đối với người ấy, nhiều pháp ác, bất thiện do tham sanh, do tham làm nhân, do tham tập khởi, do tham làm duyên, được sanh khởi.

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, โทโส ตทปิ อกุสลมูลํ; ยทปิ ทุฏฺโฐ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ อกุสลํ; ยทปิ ทุฏฺโฐ โทเสน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ อกุสลํ. อิติสฺสเม โทสชา โทสนิทานา โทสสมุทยา โทสปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

Này các Tỳ khưu, cái gì là sân, cái ấy là căn bản bất thiện. Bất cứ điều gì người có sân tạo tác qua thân, khẩu, ý, cái ấy cũng là bất thiện. Bất cứ khi nào người có sân, bị sân chi phối, tâm bị xâm chiếm, gây đau khổ cho người khác một cách vô cớ, bằng cách giết, trói, làm cho thiệt hại, khiển trách, hoặc trục xuất, với ý nghĩ: 'Ta có quyền lực, ta muốn dùng quyền lực', cái ấy cũng là bất thiện. Như vậy, đối với người ấy, nhiều pháp ác, bất thiện do sân sanh, do sân làm nhân, do sân tập khởi, do sân làm duyên, được sanh khởi.

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, โมโห ตทปิ อกุสลมูลํ; ยทปิ มูฬฺโห อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ อกุสลํ; ยทปิ มูฬฺโห โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ อกุสลํ. อิติสฺสเม โมหชา โมหนิทานา โมหสมุทยา โมหปจฺจยา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วุจฺจติ อกาลวาทีติปิ, อภูตวาทีติปิ, อนตฺถวาทีติปิ, อธมฺมวาทีติปิ, อวินยวาทีติปิ.

Này các Tỳ khưu, cái gì là si, cái ấy là căn bản bất thiện. Bất cứ điều gì người si mê tạo tác qua thân, khẩu, ý, cái ấy cũng là bất thiện. Bất cứ khi nào người si mê, bị si chi phối, tâm bị xâm chiếm, gây đau khổ cho người khác một cách vô cớ, bằng cách giết, trói, làm cho thiệt hại, khiển trách, hoặc trục xuất, với ý nghĩ: 'Ta có quyền lực, ta muốn dùng quyền lực', cái ấy cũng là bất thiện. Như vậy, đối với người ấy, nhiều pháp ác, bất thiện do si sanh, do si làm nhân, do si tập khởi, do si làm duyên, được sanh khởi. Này các Tỳ khưu, một người như vậy được gọi là người nói phi thời, người nói không thật, người nói vô ích, người nói phi pháp, người nói phi luật.

‘‘กสฺมา [Pg.203] จายํ, ภิกฺขเว, เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ อกาลวาทีติปิ, อภูตวาทีติปิ, อนตฺถวาทีติปิ, อธมฺมวาทีติปิ, อวินยวาทีติปิ? ตถาหายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ. ภูเตน โข ปน วุจฺจมาโน อวชานาติ, โน ปฏิชานาติ; อภูเตน วุจฺจมาโน น อาตปฺปํ กโรติ, ตสฺส นิพฺเพฐนาย อิติเปตํ อตจฺฉํ อิติเปตํ อภูตนฺติ. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ อกาลวาทีติปิ, อภูตวาทีติปิ, อนตฺถวาทีติปิ, อธมฺมวาทีติปิ, อวินยวาทีติปิ.

Này các Tỳ khưu, vì sao một người như vậy được gọi là người nói phi thời, người nói không thật, người nói vô ích, người nói phi pháp, người nói phi luật? Này các Tỳ khưu, người này gây đau khổ cho người khác một cách vô cớ, bằng cách giết, trói, làm cho thiệt hại, khiển trách, hoặc trục xuất, với ý nghĩ: 'Ta có quyền lực, ta muốn dùng quyền lực'. Khi được nói điều có thật, người ấy khinh thường, không thừa nhận. Khi được nói điều không thật, người ấy không nỗ lực để giải thích rằng: 'Điều này là không đúng sự thật, điều này là không có thật'. Vì vậy, một người như vậy được gọi là người nói phi thời, người nói không thật, người nói vô ích, người nói phi pháp, người nói phi luật.

‘‘เอวรูโป, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล โลภเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ, สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา.

Này các Tỳ khưu, một người như vậy, bị các pháp ác, bất thiện do tham sanh chi phối, tâm bị xâm chiếm, ngay trong hiện tại sống đau khổ, có phiền não, có ưu não, có nhiệt não. Sau khi thân hoại mạng chung, có thể chờ đợi ác thú.

‘‘โทสเชหิ…เป… โมหเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ, สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สาโล วา ธโว วา ผนฺทโน วา ตีหิ มาลุวาลตาหิ อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ อนยํ อาปชฺชติ, พฺยสนํ อาปชฺชติ, อนยพฺยสนํ อาปชฺชติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เอวรูโป ปุคฺคโล โลภเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ, สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา.

Do sân... cho đến... do si... bị các pháp ác, bất thiện chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, vị ấy sống đau khổ ngay trong hiện tại, với phiền não, với ưu não, với nhiệt não. Và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú được chờ đợi. Này các Tỳ khưu, ví như cây sāla, hoặc cây dhava, hoặc cây phandana, bị ba loại dây leo māluvā tàn phá, bao phủ, đi đến bất hạnh, đi đến tai họa, đi đến bất hạnh và tai họa; cũng vậy, này các Tỳ khưu, hạng người như vậy, bị các pháp ác, bất thiện sanh từ tham chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, vị ấy sống đau khổ ngay trong hiện tại, với phiền não, với ưu não, với nhiệt não. Và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú được chờ đợi.

‘‘โทสเชหิ…เป… โมหเชหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต ทิฏฺเฐ เจว ธมฺเม ทุกฺขํ วิหรติ สวิฆาตํ สอุปายาสํ สปริฬาหํ. กายสฺส จ เภทา ปรํ มรณา ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อกุสลมูลานีติ.

Do sân... cho đến... do si... bị các pháp ác, bất thiện chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, vị ấy sống đau khổ ngay trong hiện tại, với phiền não, với ưu não, với nhiệt não. Và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú được chờ đợi. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba gốc rễ bất thiện.

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กุสลมูลานิ. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ กุสลมูลํ, อโทโส กุสลมูลํ, อโมโห กุสลมูลํ.

Này các Tỳ khưu, có ba gốc rễ thiện này. Thế nào là ba? Vô tham là gốc rễ thiện, vô sân là gốc rễ thiện, vô si là gốc rễ thiện.

‘‘ยทปิ[Pg.204], ภิกฺขเว, อโลโภ ตทปิ กุสลมูลํ ; ยทปิ อลุทฺโธ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ กุสลํ ; ยทปิ อลุทฺโธ โลเภน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ กุสลํ. อิติสฺสเม อโลภชา อโลภนิทานา อโลภสมุทยา อโลภปจฺจยา อเนเก กุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

Này các Tỳ khưu, cái gì là vô tham, đó cũng là gốc rễ thiện; người không tham lam tạo tác điều gì bằng thân, khẩu, ý, đó cũng là thiện; người không tham lam, không bị tham chinh phục, tâm không bị chiếm đoạt, không gây khổ cho người khác một cách vô cớ, hoặc bằng cách giết, hoặc bằng cách trói buộc, hoặc bằng cách gây thiệt hại, hoặc bằng cách khiển trách, hoặc bằng cách trục xuất, với ý nghĩ 'ta có quyền lực, ta có sức mạnh', đó cũng là thiện. Như vậy, đối với vị ấy, nhiều pháp thiện sanh từ vô tham, có vô tham làm nhân, có vô tham làm nguồn sanh, có vô tham làm duyên, được sanh khởi.

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, อโทโส ตทปิ กุสลมูลํ; ยทปิ อทุฏฺโฐ อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ กุสลํ; ยทปิ อทุฏฺโฐ โทเสน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ กุสลํ. อิติสฺสเม อโทสชา อโทสนิทานา อโทสสมุทยา อโทสปจฺจยา อเนเก กุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ.

Này các Tỳ khưu, cái gì là vô sân, đó cũng là gốc rễ thiện; người không sân hận tạo tác điều gì bằng thân, khẩu, ý, đó cũng là thiện; người không sân hận, không bị sân chinh phục, tâm không bị chiếm đoạt, không gây khổ cho người khác một cách vô cớ, hoặc bằng cách giết, hoặc bằng cách trói buộc, hoặc bằng cách gây thiệt hại, hoặc bằng cách khiển trách, hoặc bằng cách trục xuất, với ý nghĩ 'ta có quyền lực, ta có sức mạnh', đó cũng là thiện. Như vậy, đối với vị ấy, nhiều pháp thiện sanh từ vô sân, có vô sân làm nhân, có vô sân làm nguồn sanh, có vô sân làm duyên, được sanh khởi.

‘‘ยทปิ, ภิกฺขเว, อโมโห ตทปิ กุสลมูลํ; ยทปิ อมูฬฺโห อภิสงฺขโรติ กาเยน วาจาย มนสา ตทปิ กุสลํ; ยทปิ อมูฬฺโห โมเหน อนภิภูโต อปริยาทินฺนจิตฺโต น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ ตทปิ กุสลํ. อิติสฺสเม อโมหชา อโมหนิทานา อโมหสมุทยา อโมหปจฺจยา อเนเก กุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล วุจฺจติ กาลวาทีติปิ, ภูตวาทีติปิ, อตฺถวาทีติปิ, ธมฺมวาทีติปิ, วินยวาทีติปิ.

Này các Tỳ khưu, cái gì là vô si, đó cũng là gốc rễ thiện; người không si mê tạo tác điều gì bằng thân, khẩu, ý, đó cũng là thiện; người không si mê, không bị si chinh phục, tâm không bị chiếm đoạt, không gây khổ cho người khác một cách vô cớ, hoặc bằng cách giết, hoặc bằng cách trói buộc, hoặc bằng cách gây thiệt hại, hoặc bằng cách khiển trách, hoặc bằng cách trục xuất, với ý nghĩ 'ta có quyền lực, ta có sức mạnh', đó cũng là thiện. Như vậy, đối với vị ấy, nhiều pháp thiện sanh từ vô si, có vô si làm nhân, có vô si làm nguồn sanh, có vô si làm duyên, được sanh khởi. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy được gọi là người nói đúng thời, người nói đúng sự thật, người nói lời lợi ích, người nói đúng pháp, người nói đúng luật.

‘‘กสฺมา จายํ, ภิกฺขเว, เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ กาลวาทีติปิ, ภูตวาทีติปิ, อตฺถวาทีติปิ, ธมฺมวาทีติปิ, วินยวาทีติปิ? ตถาหายํ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล น ปรสฺส อสตา ทุกฺขํ อุปฺปาทยติ วเธน วา พนฺธเนน วา ชานิยา วา ครหาย วา ปพฺพาชนาย วา พลวมฺหิ พลตฺโถ อิติปิ. ภูเตน โข ปน วุจฺจมาโน ปฏิชานาติ โน อวชานาติ; อภูเตน วุจฺจมาโน อาตปฺปํ กโรติ ตสฺส นิพฺเพฐนาย – ‘อิติเปตํ อตจฺฉํ, อิติเปตํ อภูต’นฺติ[Pg.205]. ตสฺมา เอวรูโป ปุคฺคโล วุจฺจติ กาลวาทีติปิ, อตฺถวาทีติปิ, ธมฺมวาทีติปิ, วินยวาทีติปิ.

Này các Tỳ khưu, tại sao hạng người như vậy được gọi là người nói đúng thời, người nói đúng sự thật, người nói lời lợi ích, người nói đúng pháp, người nói đúng luật? Này các Tỳ khưu, vì hạng người này không gây khổ cho người khác một cách vô cớ, hoặc bằng cách giết, hoặc bằng cách trói buộc, hoặc bằng cách gây thiệt hại, hoặc bằng cách khiển trách, hoặc bằng cách trục xuất, với ý nghĩ 'ta có quyền lực, ta có sức mạnh'. Hơn nữa, khi được nói với sự thật, vị ấy thừa nhận, không chối bỏ; khi bị nói điều không thật, vị ấy nỗ lực để giải thích: 'Điều này là không thật như vậy, điều này là không có như vậy'. Do đó, hạng người như vậy được gọi là người nói đúng thời, người nói lời lợi ích, người nói đúng pháp, người nói đúng luật.

‘‘เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส โลภชา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ.

Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, các pháp ác, bất thiện sanh từ tham đã được đoạn tận, đã được cắt đứt tận gốc, đã được làm như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không tồn tại, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Vị ấy sống an lạc ngay trong hiện tại, không phiền não, không ưu não, không nhiệt não. Vị ấy viên tịch ngay trong hiện tại.

‘‘โทสชา…เป… ปรินิพฺพายติ. โมหชา…เป… ปรินิพฺพายติ. เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว, สาโล วา ธโว วา ผนฺทโน วา ตีหิ มาลุวาลตาหิ อุทฺธสฺโต ปริโยนทฺโธ. อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย กุทฺทาล-ปิฏกํ อาทาย. โส ตํ มาลุวาลตํ มูเล ฉินฺเทยฺย, มูเล เฉตฺวา ปลิขเณยฺย, ปลิขณิตฺวา มูลานิ อุทฺธเรยฺย, อนฺตมโส อุสีรนาฬิมตฺตานิปิ. โส ตํ มาลุวาลตํ ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺเทยฺย, ขณฺฑาขณฺฑิกํ เฉตฺวา ผาเลยฺย, ผาเลตฺวา สกลิกํ สกลิกํ กเรยฺย, สกลิกํ สกลิกํ กริตฺวา วาตาตเป วิโสเสยฺย, วาตาตเป วิโสเสตฺวา อคฺคินา ฑเหยฺย, อคฺคินา ฑหิตฺวา มสึ กเรยฺย, มสึ กริตฺวา มหาวาเต วา โอผุเณยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหยฺย. เอวมสฺส ตา, ภิกฺขเว, มาลุวาลตา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, เอวรูปสฺส ปุคฺคลสฺส โลภชา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ.

Sanh từ sân... cho đến... vị ấy viên tịch. Sanh từ si... cho đến... vị ấy viên tịch. Này các Tỳ khưu, ví như cây sāla, hoặc cây dhava, hoặc cây phandana, bị ba loại dây leo māluvā tàn phá, bao phủ. Rồi một người mang cuốc và giỏ đến. Người ấy chặt dây leo māluvā đó ở gốc, sau khi chặt ở gốc, người ấy đào lên, sau khi đào lên, người ấy nhổ lên các rễ, cho đến cả những rễ nhỏ bằng rễ cỏ hương bài. Người ấy chặt dây leo māluvā đó ra từng khúc, sau khi chặt ra từng khúc, người ấy chẻ ra, sau khi chẻ ra, người ấy làm thành từng mảnh vụn, sau khi làm thành từng mảnh vụn, người ấy phơi khô trong gió và nắng, sau khi phơi khô trong gió và nắng, người ấy đốt bằng lửa, sau khi đốt bằng lửa, người ấy làm thành tro, sau khi làm thành tro, người ấy hoặc tung vào trong gió lớn, hoặc cho trôi đi trong dòng sông chảy xiết. Này các Tỳ khưu, như vậy, những dây leo māluvā đó của người ấy được cắt đứt tận gốc, được làm như thân cây thốt nốt, được làm cho không tồn tại, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, các pháp ác, bất thiện sanh từ tham đã được đoạn tận, đã được cắt đứt tận gốc, đã được làm như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không tồn tại, có pháp không sanh khởi trong tương lai. Vị ấy sống an lạc ngay trong hiện tại, không phiền não, không ưu não, không nhiệt não. Vị ấy viên tịch ngay trong hiện tại.

‘‘โทสชา …เป… โมหชา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวํกตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา. ทิฏฺเฐว ธมฺเม สุขํ วิหรติ อวิฆาตํ อนุปายาสํ อปริฬาหํ. ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ กุสลมูลานี’’ติ. นวมํ.

Các pháp ác, bất thiện sanh từ sân... sanh từ si đã được đoạn tận, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không thể hiện hữu, có đặc tính không sanh khởi trong tương lai. Vị ấy sống an lạc, không phiền não, không mệt nhọc, không nóng nảy ngay trong hiện tại. Vị ấy tịch tịnh ngay trong hiện tại. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba thiện căn. (Kinh) thứ chín.

๑๐. อุโปสถสุตฺตํ

10. Kinh Bố-tát

๗๑. เอวํ [Pg.206] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา ตทหุโปสเถ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, วิสาเข, อาคจฺฉสิ ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘อุโปสถาหํ, ภนฺเต, อชฺช อุปวสามี’’ติ.

71. Tôi nghe như vầy – một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, vào ngày Bố-tát, bà Visākhā, mẹ của Migāra, đi đến nơi Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với bà Visākhā, mẹ của Migāra, đang ngồi một bên: 'Này Visākhā, sao bà lại đến đây vào lúc ban ngày thế này?' 'Bạch Thế Tôn, hôm nay con đang thực hành Bố-tát.'

‘‘ตโย โขเม, วิสาเข, อุโปสถา. กตเม ตโย? โคปาลกุโปสโถ, นิคณฺฐุโปสโถ, อริยุโปสโถ. กถญฺจ, วิสาเข, โคปาลกุโปสโถ โหติ? เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โคปาลโก สายนฺหสมเย สามิกานํ คาโว นิยฺยาเตตฺวา อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อชฺช โข คาโว อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส จรึสุ, อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส ปานียานิ ปิวึสุ; สฺเว ทานิ คาโว อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส จริสฺสนฺติ, อมุกสฺมิญฺจ อมุกสฺมิญฺจ ปเทเส ปานียานิ ปิวิสฺสนฺตี’ติ; เอวเมวํ โข, วิสาเข, อิเธกจฺโจ อุโปสถิโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘อหํ ขฺวชฺช อิทญฺจิทญฺจ ขาทนียํ ขาทึ, อิทญฺจิทญฺจ โภชนียํ ภุญฺชึ; สฺเว ทานาหํ อิทญฺจิทญฺจ ขาทนียํ ขาทิสฺสามิ, อิทํ จิทญฺจ โภชนียํ ภุญฺชิสฺสามี’ติ. โส เตน อภิชฺฌาสหคเตน เจตสา ทิวสํ อตินาเมติ. เอวํ โข วิสาเข, โคปาลกุโปสโถ โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, โคปาลกุโปสโถ น มหปฺผโล โหติ น มหานิสํโส น มหาชุติโก น มหาวิปฺผาโร.

Này Visākhā, có ba loại Bố-tát này. Ba loại nào? Bố-tát của người chăn bò, Bố-tát của Nigaṇṭha, và Bố-tát của bậc Thánh. Và này Visākhā, thế nào là Bố-tát của người chăn bò? Ví như, này Visākhā, người chăn bò vào buổi chiều, sau khi giao lại đàn bò cho chủ, suy xét rằng: 'Hôm nay đàn bò đã ăn cỏ ở chỗ này, chỗ này, đã uống nước ở chỗ này, chỗ này; ngày mai đàn bò sẽ ăn cỏ ở chỗ này, chỗ này, sẽ uống nước ở chỗ này, chỗ này'. Cũng vậy, này Visākhā, ở đây có người thực hành Bố-tát suy xét rằng: 'Hôm nay ta đã ăn vật thực cứng loại này, loại này, đã ăn vật thực mềm loại này, loại này; ngày mai ta sẽ ăn vật thực cứng loại này, loại này, sẽ ăn vật thực mềm loại này, loại này'. Người ấy trải qua ngày với tâm tham ái như vậy. Này Visākhā, như vậy là Bố-tát của người chăn bò. Này Visākhā, Bố-tát của người chăn bò được thực hành như vậy không có quả lớn, không có lợi ích lớn, không có ánh sáng lớn, không có sự lan tỏa lớn.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, นิคณฺฐุโปสโถ โหติ? อตฺถิ, วิสาเข, นิคณฺฐา นาม สมณชาติกา. เต สาวกํ เอวํ สมาทเปนฺติ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, เย ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหิ; เย ปจฺฉิมาย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหิ; เย อุตฺตราย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหิ; เย ทกฺขิณาย ทิสาย ปาณา ปรํ โยชนสตํ เตสุ ทณฺฑํ นิกฺขิปาหี’ติ. อิติ เอกจฺจานํ ปาณานํ อนุทฺทยาย อนุกมฺปาย สมาทเปนฺติ, เอกจฺจานํ ปาณานํ นานุทฺทยาย นานุกมฺปาย สมาทเปนฺติ. เต ตทหุโปสเถ สาวกํ เอวํ สมาทเปนฺติ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, สพฺพเจลานิ [Pg.207] นิกฺขิปิตฺวา เอวํ วเทหิ – นาหํ กฺวจนิ กสฺสจิ กิญฺจนตสฺมึ, น จ มม กฺวจนิ กตฺถจิ กิญฺจนตตฺถี’ติ. ชานนฺติ โข ปนสฺส มาตาปิตโร – ‘อยํ อมฺหากํ ปุตฺโต’ติ; โสปิ ชานาติ – ‘อิเม มยฺหํ มาตาปิตโร’ติ. ชานาติ โข ปนสฺส ปุตฺตทาโร – ‘อยํ มยฺหํ ภตฺตา’ติ; โสปิ ชานาติ – ‘อยํ มยฺหํ ปุตฺตทาโร’ติ. ชานนฺติ โข ปนสฺส ทาสกมฺมกรโปริสา – ‘อยํ อมฺหากํ อยฺโย’ติ; โสปิ ชานาติ – ‘อิเม มยฺหํ ทาสกมฺมกรโปริสา’ติ. อิติ ยสฺมึ สมเย สจฺเจ สมาทเปตพฺพา มุสาวาเท ตสฺมึ สมเย สมาทเปนฺติ. อิทํ ตสฺส มุสาวาทสฺมึ วทามิ. โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน โภเค อทินฺนํเยว ปริภุญฺชติ. อิทํ ตสฺส อทินฺนาทานสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, วิสาเข, นิคณฺฐุโปสโถ โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, นิคณฺฐุโปสโถ น มหปฺผโล โหติ น มหานิสํโส น มหาชุติโก น มหาวิปฺผาโร.

Và này Visākhā, thế nào là Bố-tát của Nigaṇṭha? Này Visākhā, có một loại sa-môn tên là Nigaṇṭha. Họ khuyên dạy đệ tử như vầy: 'Này ông, hãy đến đây. Hãy từ bỏ gậy trượng đối với các chúng sanh ở phương đông, xa hơn một trăm do-tuần; hãy từ bỏ gậy trượng đối với các chúng sanh ở phương tây, xa hơn một trăm do-tuần; hãy từ bỏ gậy trượng đối với các chúng sanh ở phương bắc, xa hơn một trăm do-tuần; hãy từ bỏ gậy trượng đối với các chúng sanh ở phương nam, xa hơn một trăm do-tuần.' Như vậy, họ khuyên dạy lòng từ ái và bi mẫn đối với một số chúng sanh, nhưng không khuyên dạy lòng từ ái và bi mẫn đối với một số chúng sanh khác. Vào ngày Bố-tát, họ khuyên dạy đệ tử như vầy: 'Này ông, hãy đến đây. Hãy cởi bỏ tất cả y phục và nói như vầy: "Tôi không có gì dính mắc với bất cứ ai ở bất cứ đâu, và cũng không có gì của tôi dính mắc với bất cứ ai ở bất cứ đâu".' Nhưng cha mẹ của người ấy biết: 'Đây là con của chúng ta'; và người ấy cũng biết: 'Đây là cha mẹ của ta'. Vợ con của người ấy biết: 'Đây là chồng của chúng ta'; và người ấy cũng biết: 'Đây là vợ con của ta'. Tôi tớ và người làm công của người ấy biết: 'Đây là chủ của chúng ta'; và người ấy cũng biết: 'Đây là tôi tớ và người làm công của ta'. Như vậy, vào lúc cần phải khuyên dạy sự thật, họ lại khuyên dạy lời nói dối. Ta nói rằng điều này là lời nói dối của người ấy. Sau khi đêm đó trôi qua, người ấy hưởng thụ những tài sản không được cho. Ta nói rằng điều này là sự lấy của không cho của người ấy. Này Visākhā, như vậy là Bố-tát của Nigaṇṭha. Này Visākhā, Bố-tát của Nigaṇṭha được thực hành như vậy không có quả lớn, không có lợi ích lớn, không có ánh sáng lớn, không có sự lan tỏa lớn.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อริยุโปสโถ โหติ? อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตสฺส ตถาคตํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ. เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส สีสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Và này Visākhā, thế nào là Bố-tát của bậc Thánh? Này Visākhā, đó là sự gột rửa tâm ô uế bằng phương pháp. Và này Visākhā, thế nào là sự gột rửa tâm ô uế bằng phương pháp? Này Visākhā, ở đây, vị Thánh đệ tử tùy niệm Như Lai: 'Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn'. Khi vị ấy tùy niệm Như Lai, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi. Những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ. Ví như, này Visākhā, đó là sự gột rửa cái đầu dơ bẩn bằng phương pháp.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส สีสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? กกฺกญฺจ ปฏิจฺจ มตฺติกญฺจ ปฏิจฺจ อุทกญฺจ ปฏิจฺจ ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ, เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส สีสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Và này Visākhā, thế nào là sự gột rửa cái đầu dơ bẩn bằng phương pháp? Duyên vào bột, duyên vào đất sét, duyên vào nước, và duyên vào sự nỗ lực thích đáng của người ấy, này Visākhā, như vậy là sự gột rửa cái đầu dơ bẩn bằng phương pháp. Cũng vậy, này Visākhā, đó là sự gột rửa tâm ô uế bằng phương pháp.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ตถาคตํ อนุสฺสรติ – ‘อิติปิ โส [Pg.208] ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ตสฺส ตถาคตํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข – ‘อริยสาวโก พฺรหฺมุโปสถํ อุปวสติ, พฺรหฺมุนา สทฺธึ สํวสติ, พฺรหฺมญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, thế nào là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp? Này Visākhā, ở đây, vị Thánh đệ tử tùy niệm Như Lai rằng: ‘Vì lý do này, vị Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Khi vị ấy tùy niệm Như Lai, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, điều này được gọi là: ‘Vị Thánh đệ tử thực hành ngày trai giới Phạm Thiên, sống cùng với Phạm Thiên, và do duyên vào Phạm Thiên mà tâm của vị ấy được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ.’ Này Visākhā, như vậy là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp.

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ตสฺส ธมฺมํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส กายสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, có sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp. Và này Visākhā, thế nào là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp? Này Visākhā, ở đây, vị Thánh đệ tử tùy niệm Pháp rằng: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu.’ Khi vị ấy tùy niệm Pháp, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, cũng giống như có sự thanh lọc thân thể bị dơ bẩn bằng phương pháp.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส กายสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? โสตฺติญฺจ ปฏิจฺจ, จุณฺณญฺจ ปฏิจฺจ, อุทกญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส กายสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, thế nào là sự thanh lọc thân thể bị dơ bẩn bằng phương pháp? Là nhờ vào dụng cụ chà rửa, nhờ vào bột thơm, nhờ vào nước, và nhờ vào sự nỗ lực thích hợp của người ấy. Này Visākhā, như vậy là sự thanh lọc thân thể bị dơ bẩn bằng phương pháp. Cũng y như thế, này Visākhā, có sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก ธมฺมํ อนุสฺสรติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ. ตสฺส ธมฺมํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก ธมฺมุโปสถํ อุปวสติ, ธมฺเมน สทฺธึ สํวสติ, ธมฺมญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, thế nào là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp? Này Visākhā, ở đây, vị Thánh đệ tử tùy niệm Pháp rằng: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu.’ Khi vị ấy tùy niệm Pháp, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, điều này được gọi là: ‘Vị Thánh đệ tử thực hành ngày trai giới Pháp, sống cùng với Pháp, và do duyên vào Pháp mà tâm của vị ấy được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ.’ Này Visākhā, như vậy là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp.

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส[Pg.209], วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ตสฺส สงฺฆํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส วตฺถสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, có sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp. Và này Visākhā, thế nào là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp? Này Visākhā, ở đây, vị Thánh đệ tử tùy niệm Tăng rằng: ‘Chúng Thánh đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, chúng Thánh đệ tử của Thế Tôn là bậc trực hạnh, chúng Thánh đệ tử của Thế Tôn là bậc như lý hạnh, chúng Thánh đệ tử của Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Chúng Thánh đệ tử của Thế Tôn ấy là đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’ Khi vị ấy tùy niệm Tăng, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, cũng giống như có sự giặt sạch tấm vải bị dơ bẩn bằng phương pháp.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส วตฺถสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อุสฺมญฺจ ปฏิจฺจ, ขารญฺจ ปฏิจฺจ, โคมยญฺจ ปฏิจฺจ, อุทกญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส วตฺถสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, thế nào là sự giặt sạch tấm vải bị dơ bẩn bằng phương pháp? Là nhờ vào hơi nóng, nhờ vào chất kiềm, nhờ vào phân bò, nhờ vào nước, và nhờ vào sự nỗ lực thích hợp của người ấy. Này Visākhā, như vậy là sự giặt sạch tấm vải bị dơ bẩn bằng phương pháp. Cũng y như thế, này Visākhā, có sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp.

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก สงฺฆํ อนุสฺสรติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ. ตสฺส สงฺฆํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก สงฺฆุโปสถํ อุปวสติ, สงฺเฆน สทฺธึ สํวสติ, สงฺฆญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

Này Visākhā, thế nào là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp? Này Visākhā, ở đây, vị Thánh đệ tử tùy niệm Tăng rằng: ‘Chúng Thánh đệ tử của Thế Tôn là bậc diệu hạnh, ... cho đến ... là phước điền vô thượng ở đời.’ Khi vị ấy tùy niệm Tăng, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, điều này được gọi là: ‘Vị Thánh đệ tử thực hành ngày trai giới Tăng, sống cùng với Tăng, và do duyên vào Tăng mà tâm của vị ấy được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những phiền não cấu uế của tâm được đoạn trừ.’ Này Visākhā, như vậy là sự thanh lọc tâm bị ô nhiễm bằng phương pháp.

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ [Pg.210] อจฺฉิทฺทานิ อสพลานิ อกมฺมาสานิ ภุชิสฺสานิ วิญฺญุปฺปสตฺถานิ อปรามฏฺฐานิ สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ตสฺส สีลํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส อาทาสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“Này Visākhā, đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực. Và này Visākhā, thế nào là đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực? Này Visākhā, ở đây vị Thánh đệ tử tùy niệm về các giới của mình không bị sứt mẻ, không bị rách thủng, không bị tỳ vết, không bị lốm đốm, có tính giải thoát, được bậc trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến định. Khi vị ấy tùy niệm về giới, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, ví như đối với tấm gương bị dơ bẩn, có sự làm cho trong sạch bằng nỗ lực.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส อาทาสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? เตลญฺจ ปฏิจฺจ, ฉาริกญฺจ ปฏิจฺจ, วาลณฺฑุปกญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส อาทาสสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“Và này Visākhā, thế nào là đối với tấm gương bị dơ bẩn, có sự làm cho trong sạch bằng nỗ lực? Do duyên vào dầu, do duyên vào tro, do duyên vào miếng giẻ lau, và do duyên vào sự cố gắng thích hợp của người ấy. Này Visākhā, chính là như vậy, đối với tấm gương bị dơ bẩn, có sự làm cho trong sạch bằng nỗ lực. Này Visākhā, cũng tương tự như vậy, đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก อตฺตโน สีลานิ อนุสฺสรติ อขณฺฑานิ…เป… สมาธิสํวตฺตนิกานิ. ตสฺส สีลํ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก สีลุโปสถํ อุปวสติ, สีเลน สทฺธึ สํวสติ, สีลญฺจสฺส อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“Và này Visākhā, thế nào là đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực? Này Visākhā, ở đây vị Thánh đệ tử tùy niệm về các giới của mình không bị sứt mẻ, ... cho đến ... đưa đến định. Khi vị ấy tùy niệm về giới, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, vị Thánh đệ tử này được gọi là: ‘Vị ấy thực hành ngày Bố-tát về giới, vị ấy sống chung với giới, và do nương vào giới tâm của vị ấy được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ’. Này Visākhā, chính là như vậy, đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực.”

‘‘อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส, วิสาเข, จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ วิสาเข, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา, สนฺติ เทวา ยามา, สนฺติ เทวา ตุสิตา, สนฺติ เทวา นิมฺมานรติโน, สนฺติ เทวา ปรนิมฺมิตวสวตฺติโน, สนฺติ เทวา พฺรหฺมกายิกา, สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สีลํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สุเตน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปํ สุตํ สํวิชฺชติ. ยถารูเปน จาเคน สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูโป จาโค สํวิชฺชติ. ยถารูปาย ปญฺญาย [Pg.211] สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ตสฺส อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ, เสยฺยถาปิ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส ชาตรูปสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“Này Visākhā, đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực. Và này Visākhā, thế nào là đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực? Này Visākhā, ở đây vị Thánh đệ tử tùy niệm về các vị chư thiên: ‘Có các vị chư thiên cõi Tứ Đại Thiên Vương, có các vị chư thiên cõi Ba Mươi Ba, có các vị chư thiên cõi Dạ Ma, có các vị chư thiên cõi Đâu Suất, có các vị chư thiên cõi Hóa Lạc, có các vị chư thiên cõi Tha Hóa Tự Tại, có các vị chư thiên thuộc thân Phạm thiên, có các vị chư thiên cao hơn nữa. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại tín nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại tín tương tự như vậy cũng có ở nơi ta. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại giới nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại giới tương tự như vậy cũng có ở nơi ta. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại văn nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại văn tương tự như vậy cũng có ở nơi ta. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại thí nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại thí tương tự như vậy cũng có ở nơi ta. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại tuệ nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại tuệ tương tự như vậy cũng có ở nơi ta.’ Khi vị ấy tùy niệm về tín, giới, văn, thí, tuệ của chính mình và của các vị chư thiên ấy, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, ví như đối với vàng chưa gia công bị dơ bẩn, có sự làm cho trong sạch bằng nỗ lực.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส ชาตรูปสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อุกฺกญฺจ ปฏิจฺจ, โลณญฺจ ปฏิจฺจ, เครุกญฺจ ปฏิจฺจ, นาฬิกสณฺฑาสญฺจ ปฏิจฺจ, ปุริสสฺส จ ตชฺชํ วายามํ ปฏิจฺจ. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส ชาตรูปสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ. เอวเมวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“Và này Visākhā, thế nào là đối với vàng chưa gia công bị dơ bẩn, có sự làm cho trong sạch bằng nỗ lực? Do duyên vào lò luyện, do duyên vào đất mặn, do duyên vào đất son, do duyên vào ống thổi và cái kẹp, và do duyên vào sự cố gắng thích hợp của người ấy. Này Visākhā, chính là như vậy, đối với vàng chưa gia công bị dơ bẩn, có sự làm cho trong sạch bằng nỗ lực. Này Visākhā, cũng tương tự như vậy, đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực.”

‘‘กถญฺจ, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ? อิธ, วิสาเข, อริยสาวโก เทวตา อนุสฺสรติ – ‘สนฺติ เทวา จาตุมหาราชิกา, สนฺติ เทวา ตาวตึสา…เป… สนฺติ เทวา ตตุตฺตริ. ยถารูปาย สทฺธาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา สทฺธา สํวิชฺชติ. ยถารูเปน สีเลน…เป… สุเตน…เป… จาเคน…เป… ปญฺญาย สมนฺนาคตา ตา เทวตา อิโต จุตา ตตฺถุปปนฺนา, มยฺหมฺปิ ตถารูปา ปญฺญา สํวิชฺชตี’ติ. ตสฺส อตฺตโน จ ตาสญฺจ เทวตานํ สทฺธญฺจ สีลญฺจ สุตญฺจ จาคญฺจ ปญฺญญฺจ อนุสฺสรโต จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ. อยํ วุจฺจติ, วิสาเข, ‘อริยสาวโก เทวตุโปสถํ อุปวสติ, เทวตาหิ สทฺธึ สํวสติ, เทวตา อารพฺภ จิตฺตํ ปสีทติ, ปาโมชฺชํ อุปฺปชฺชติ, เย จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต ปหียนฺติ’. เอวํ โข, วิสาเข, อุปกฺกิลิฏฺฐสฺส จิตฺตสฺส อุปกฺกเมน ปริโยทปนา โหติ.

“Và này Visākhā, thế nào là đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực? Này Visākhā, ở đây vị Thánh đệ tử tùy niệm về các vị chư thiên: ‘Có các vị chư thiên cõi Tứ Đại Thiên Vương, có các vị chư thiên cõi Ba Mươi Ba, ... cho đến ... có các vị chư thiên cao hơn nữa. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại tín nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại tín tương tự như vậy cũng có ở nơi ta. Các vị chư thiên ấy, do thành tựu với loại giới nào, ... văn nào, ... thí nào, ... tuệ nào, sau khi mệnh chung từ nơi đây đã được sanh lên nơi ấy, loại tuệ tương tự như vậy cũng có ở nơi ta.’ Khi vị ấy tùy niệm về tín, giới, văn, thí, tuệ của chính mình và của các vị chư thiên ấy, tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ. Này Visākhā, vị Thánh đệ tử này được gọi là: ‘Vị ấy thực hành ngày Bố-tát về chư thiên, vị ấy sống chung với chư thiên, và do nương vào chư thiên tâm được tịnh tín, hân hoan sanh khởi, những tùy phiền não của tâm được đoạn trừ’. Này Visākhā, chính là như vậy, đối với tâm bị ô nhiễm, có sự thanh lọc bằng nỗ lực.”

‘‘ส โข โส, วิสาเข, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี ทยาปนฺนา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรนฺติ; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี [Pg.212] วิหรามิ. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

Này Visākhā, vị Thánh đệ tử ấy suy xét như vầy: ‘Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đã đặt xuống gậy gộc, đã đặt xuống khí giới, có lòng tàm, có lòng bi mẫn, sống với lòng thương tưởng đến lợi ích cho tất cả chúng sanh hữu tình. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, đặt xuống gậy gộc, đặt xuống khí giới, có lòng tàm, có lòng bi mẫn, sống với lòng thương tưởng đến lợi ích cho tất cả chúng sanh hữu tình. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรนฺติ; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อทินฺนาทานํ ปหาย อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต ทินฺนาทายี ทินฺนปาฏิกงฺขี, อเถเนน สุจิภูเตน อตฺตนา วิหรามิ. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ nhận vật đã cho, chỉ mong đợi vật đã cho, sống với tự thân trong sạch, không trộm cắp. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรตา เมถุนา คามธมฺมา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อพฺรหฺมจริยํ ปหาย พฺรหฺมจารี อาราจารี วิรโต เมถุนา คามธมฺมา. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa sự dâm dục là pháp của dân làng. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, từ bỏ hành vi không phạm hạnh, sống phạm hạnh, sống xa lìa, tránh xa sự dâm dục là pháp của dân làng. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรตา สจฺจวาที สจฺจสนฺธา เถตา ปจฺจยิกา อวิสํวาทกา โลกสฺส; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ มุสาวาทํ ปหาย มุสาวาทา ปฏิวิรโต สจฺจวาที สจฺจสนฺโธ เถโต ปจฺจยิโก อวิสํวาทโก โลกสฺส. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, nói lời chân thật, kết hợp lời chân thật, có lời nói chắc chắn, có lời nói đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, từ bỏ nói dối, tránh xa nói dối, nói lời chân thật, kết hợp lời chân thật, có lời nói chắc chắn, có lời nói đáng tin cậy, không lừa dối thế gian. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ ปหาย สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ việc uống rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dể duôi, tránh xa việc uống rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dể duôi. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, từ bỏ việc uống rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dể duôi, tránh xa việc uống rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dể duôi. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต เอกภตฺติกา รตฺตูปรตา วิรตา วิกาลโภชนา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ เอกภตฺติโก รตฺตูปรโต วิรโต วิกาลโภชนา. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán ăn một bữa, từ bỏ ăn ban đêm, tránh xa ăn phi thời. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, ăn một bữa, từ bỏ ăn ban đêm, tránh xa ăn phi thời. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรตา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ นจฺจคีตวาทิตวิสูกทสฺสนมาลาคนฺธวิเลปนธารณมณฺฑนวิภูสนฏฺฐานา ปฏิวิรโต[Pg.213]. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán tránh xa việc múa, hát, chơi nhạc, xem các buổi trình diễn là trở ngại, việc trang điểm, tô điểm bằng cách đeo vòng hoa, thoa hương liệu và dầu thơm. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, tránh xa việc múa, hát, chơi nhạc, xem các buổi trình diễn là trở ngại, việc trang điểm, tô điểm bằng cách đeo vòng hoa, thoa hương liệu và dầu thơm. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.

‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปิ องฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ, อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’’ติ.

‘Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ giường cao, giường lớn, tránh xa giường cao, giường lớn, họ nằm ở chỗ thấp, hoặc trên giường nhỏ hoặc trên thảm cỏ. Hôm nay, ta cũng trong đêm này và ngày này, từ bỏ giường cao, giường lớn, tránh xa giường cao, giường lớn, ta nằm ở chỗ thấp, hoặc trên giường nhỏ hoặc trên thảm cỏ. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán, và ngày Bố-tát của ta sẽ được thực hành.’

‘‘เอวํ โข, วิสาเข, อริยุโปสโถ โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, วิสาเข, อริยุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’.

Này Visākhā, ngày Bố-tát của bậc Thánh là như vậy. Này Visākhā, ngày Bố-tát của bậc Thánh được thực hành như vậy có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn.

‘‘กีวมหปฺผโล โหติ กีวมหานิสํโส กีวมหาชุติโก กีวมหาวิปฺผาโร’’? ‘‘เสยฺยถาปิ, วิสาเข, โย อิเมสํ โสฬสนฺนํ มหาชนปทานํ ปหูตรตฺตรตนานํ อิสฺสริยาธิปจฺจํ รชฺชํ กาเรยฺย, เสยฺยถิทํ – องฺคานํ, มคธานํ, กาสีนํ, โกสลานํ, วชฺชีนํ, มลฺลานํ, เจตีนํ, วงฺคานํ, กุรูนํ, ปญฺจาลานํ, มจฺฉานํ, สูรเสนานํ, อสฺสกานํ, อวนฺตีนํ, คนฺธารานํ, กมฺโพชานํ, อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตสฺส อุโปสถสฺส เอตํ กลํ นาคฺฆติ โสฬสึ. ตํ กิสฺส เหตุ? กปณํ, วิสาเข, มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’.

Quả lớn như thế nào, lợi ích lớn như thế nào, ánh sáng lớn như thế nào, sự lan tỏa lớn như thế nào? Này Visākhā, ví như người nào thực hiện vương quyền tối thượng trên mười sáu đại quốc này, đầy dẫy châu báu quý giá, tức là: Aṅga, Magadha, Kāsī, Kosala, Vajjī, Mallā, Ceti, Vaṅga, Kuru, Pañcāla, Maccha, Sūrasena, Assaka, Avantī, Gandhāra, Kamboja, (vương quyền ấy) không bằng một phần mười sáu của ngày Bố-tát gồm tám chi phần. Vì cớ sao? Này Visākhā, vương quyền của loài người là nhỏ nhoi khi so với hạnh phúc cõi trời.

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ปญฺญาส วสฺสานิ, จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา จาตุมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Này Visākhā, năm mươi năm của loài người là một ngày một đêm của chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương. Ba mươi ngày đêm như vậy là một tháng. Mười hai tháng như vậy là một năm. Năm trăm năm trời như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương. Này Visākhā, có trường hợp này: khi một người nữ hay người nam nào đó ở đây, sau khi đã thực hành ngày Bố-tát gồm tám chi phần, sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Tứ Đại Thiên Vương. Này Visākhā, chính vì nhắm đến điều này mà đã được nói rằng: ‘vương quyền của loài người là nhỏ nhoi khi so với hạnh phúc cõi trời’.

‘‘ยํ[Pg.214], วิสาเข, มานุสกํ วสฺสสตํ, ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพํ วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Này Visākhā, một trăm năm của loài người là một ngày đêm của chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Ba mươi ngày đêm như vậy là một tháng. Mười hai tháng như vậy là một năm. Một ngàn năm trời như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Này Visākhā, có trường hợp này, ở đây có người nữ hay người nam sau khi đã thọ trì Bát quan trai giới, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Này Visākhā, chính vì nhân duyên này mà Ta đã nói rằng: ‘Vương quyền của loài người thật là khốn cùng khi so sánh với hạnh phúc của chư thiên.’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ ทฺเว วสฺสสตานิ, ยามานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ทฺเว วสฺสสหสฺสานิ ยามานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Này Visākhā, hai trăm năm của loài người là một ngày đêm của chư thiên ở cõi trời Dạ Ma. Ba mươi ngày đêm như vậy là một tháng. Mười hai tháng như vậy là một năm. Hai ngàn năm trời như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Dạ Ma. Này Visākhā, có trường hợp này, ở đây có người nữ hay người nam sau khi đã thọ trì Bát quan trai giới, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi trời Dạ Ma. Này Visākhā, chính vì nhân duyên này mà Ta đã nói rằng: ‘Vương quyền của loài người thật là khốn cùng khi so sánh với hạnh phúc của chư thiên.’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ จตฺตาริ วสฺสสตานิ, ตุสิตานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ จตฺตาริ วสฺสสหสฺสานิ ตุสิตานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Này Visākhā, bốn trăm năm của loài người là một ngày đêm của chư thiên ở cõi trời Đâu Suất. Ba mươi ngày đêm như vậy là một tháng. Mười hai tháng như vậy là một năm. Bốn ngàn năm trời như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Đâu Suất. Này Visākhā, có trường hợp này, ở đây có người nữ hay người nam sau khi đã thọ trì Bát quan trai giới, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi trời Đâu Suất. Này Visākhā, chính vì nhân duyên này mà Ta đã nói rằng: ‘Vương quyền của loài người thật là khốn cùng khi so sánh với hạnh phúc của chư thiên.’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ อฏฺฐ วสฺสสตานิ, นิมฺมานรตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ อฏฺฐ วสฺสสหสฺสานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ [Pg.215] อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธาย’’’.

Này Visākhā, tám trăm năm của loài người là một ngày đêm của chư thiên ở cõi trời Hóa Lạc. Ba mươi ngày đêm như vậy là một tháng. Mười hai tháng như vậy là một năm. Tám ngàn năm trời như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Hóa Lạc. Này Visākhā, có trường hợp này, ở đây có người nữ hay người nam sau khi đã thọ trì Bát quan trai giới, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi trời Hóa Lạc. Này Visākhā, chính vì nhân duyên này mà Ta đã nói rằng: ‘Vương quyền của loài người thật là khốn cùng khi so sánh với hạnh phúc của chư thiên.’”

‘‘ยานิ, วิสาเข, มานุสกานิ โสฬส วสฺสสตานิ, ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว. ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส. เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร. เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. ฐานํ โข ปเนตํ, วิสาเข, วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ อิตฺถี วา ปุริโส วา อฏฺฐงฺคสมนฺนาคตํ อุโปสถํ อุปวสิตฺวา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺเชยฺย. อิทํ โข ปเนตํ, วิสาเข, สนฺธาย ภาสิตํ – ‘กปณํ มานุสกํ รชฺชํ ทิพฺพํ สุขํ อุปนิธายา’’’ติ.

Này Visākhā, một ngàn sáu trăm năm của loài người là một ngày đêm của chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại. Ba mươi ngày đêm như vậy là một tháng. Mười hai tháng như vậy là một năm. Mười sáu ngàn năm trời như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại. Này Visākhā, có trường hợp này, ở đây có người nữ hay người nam sau khi đã thọ trì Bát quan trai giới, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại. Này Visākhā, chính vì nhân duyên này mà Ta đã nói rằng: ‘Vương quyền của loài người thật là khốn cùng khi so sánh với hạnh phúc của chư thiên.’”

‘‘ปาณํ น หญฺเญ น จทินฺนมาทิเย,มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา,รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

Không nên sát sanh, không nên trộm cắp, không nên nói dối, không nên uống rượu; nên từ bỏ việc không phạm hạnh, tức là hành dâm; không nên ăn vào ban đêm, không nên ăn phi thời.

‘‘มาลํ น ธาเร น จ คนฺธมาจเร,มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ,พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

Không nên đeo tràng hoa, không nên dùng hương liệu; nên nằm trên giường thấp hoặc trên đất, trên tấm trải. Đây được gọi là Bát quan trai giới, đã được đức Phật, bậc đã đạt đến sự chấm dứt khổ đau, tuyên thuyết.

‘‘จนฺโท จ สูริโย จ อุโภ สุทสฺสนา,โอภาสยํ อนุปริยนฺติ ยาวตา;

ตโมนุทา เต ปน อนฺตลิกฺขคา,นเภ ปภาสนฺติ ทิสาวิโรจนา.

Cả mặt trăng và mặt trời, cả hai đều đẹp đẽ, xoay vần chiếu sáng khắp nơi. Chúng xua tan bóng tối, di chuyển trong không trung, tỏa sáng trên bầu trời, làm rực rỡ các phương.

‘‘เอตสฺมึ ยํ วิชฺชติ อนฺตเร ธนํ,มุตฺตา มณิ เวฬุริยญฺจ ภทฺทกํ;

สิงฺคี สุวณฺณํ อถ วาปิ กญฺจนํ,ยํ ชาตรูปํ หฏกนฺติ วุจฺจติ.

Bất cứ tài sản nào có ở trong khoảng không gian này: ngọc trai, ngọc báu, và ngọc lưu ly tốt đẹp; vàng Siṅgī, hoặc vàng Kañcana, loại vàng ròng được gọi là Hāṭaka.

‘‘อฏฺฐงฺคุเปตสฺส [Pg.216] อุโปสถสฺส,กลมฺปิ เต นานุภวนฺติ โสฬสึ;

จนฺทปฺปภา ตารคณา จ สพฺเพ.‘‘ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา,อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ;

ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺรยานิ,อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐาน’’นฺติ. ทสมํ;

Tất cả những thứ ấy cũng không bằng một phần mười sáu của ngày trai giới gồm tám chi phần, cũng như tất cả các vì sao không bằng ánh sáng của mặt trăng. Do đó, người nữ hay người nam có giới đức, sau khi đã thọ trì ngày trai giới gồm tám chi phần, làm các phước nghiệp có kết quả an lạc, không bị chê trách, sẽ đi đến cảnh giới chư thiên. Hết phẩm thứ mười.

มหาวคฺโค สตฺตโม.

Phẩm Lớn, thứ bảy.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm này:

ติตฺถภยญฺจ เวนาโค, สรโภ เกสมุตฺติยา;

สาฬฺโห จาปิ กถาวตฺถุ, ติตฺถิยมูลุโปสโถติ.

Tittha, Bhaya, và Venāga, Sarabha, Kesamuttiya; Sāḷha, và cả Kathāvatthu, Titthiya, Mūla, và Uposatha.

(๘) ๓. อานนฺทวคฺโค

(8) 3. Phẩm Ānanda

๑. ฉนฺนสุตฺตํ

1. Kinh Channa

๗๒. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ฉนฺโน ปริพฺพาชโก เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ฉนฺโน ปริพฺพาชโก อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘ตุมฺเหปิ, อาวุโส อานนฺท, ราคสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, โมหสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถาติ. มยํ โข, อาวุโส, ราคสฺส ปหานํ ปญฺญาเปม, โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปม, โมหสฺส ปหานํ ปญฺญเปมา’’ติ.

72. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong tịnh xá của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, du sĩ Channa đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda chào hỏi thân tình. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Channa nói với Tôn giả Ānanda điều này: “Thưa hiền giả Ānanda, có phải các ngài cũng tuyên bố sự đoạn trừ tham, tuyên bố sự đoạn trừ sân, tuyên bố sự đoạn trừ si chăng?” “Thưa hiền giả, quả thật chúng tôi tuyên bố sự đoạn trừ tham, tuyên bố sự đoạn trừ sân, tuyên bố sự đoạn trừ si.”

‘‘กึ ปน ตุมฺเห, อาวุโส, ราเค อาทีนวํ ทิสฺวา ราคสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, กึ โทเส อาทีนวํ ทิสฺวา โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถ, กึ โมเห อาทีนวํ ทิสฺวา โมหสฺส ปหานํ ปญฺญาเปถา’’ติ?

“Nhưng thưa hiền giả, các ngài thấy sự nguy hại nào trong tham mà tuyên bố sự đoạn trừ tham, thấy sự nguy hại nào trong sân mà tuyên bố sự đoạn trừ sân, thấy sự nguy hại nào trong si mà tuyên bố sự đoạn trừ si?”

‘‘รตฺโต [Pg.217] โข, อาวุโส, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ; ราเค ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. รตฺโต โข, อาวุโส, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ; ราเค ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. รตฺโต โข, อาวุโส, ราเคน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ; ราเค ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. ราโค โข, อาวุโส, อนฺธกรโณ อจกฺขุกรโณ อญฺญาณกรโณ ปญฺญานิโรธิโก วิฆาตปกฺขิโก อนิพฺพานสํวตฺตนิโก.

“Thưa hiền giả, người bị tham ái, bị tham chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, suy nghĩ làm hại mình, suy nghĩ làm hại người, suy nghĩ làm hại cả hai, và cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Khi tham được đoạn trừ, vị ấy không suy nghĩ làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người, không suy nghĩ làm hại cả hai, và không cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Thưa hiền giả, người bị tham ái, bị tham chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, hành ác hạnh qua thân, hành ác hạnh qua lời, hành ác hạnh qua ý. Khi tham được đoạn trừ, vị ấy không hành ác hạnh qua thân, không hành ác hạnh qua lời, không hành ác hạnh qua ý. Thưa hiền giả, người bị tham ái, bị tham chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, không biết như thật lợi ích của mình, không biết như thật lợi ích của người, không biết như thật lợi ích của cả hai. Khi tham được đoạn trừ, vị ấy biết như thật lợi ích của mình, biết như thật lợi ích của người, biết như thật lợi ích của cả hai. Thưa hiền giả, tham làm cho mù lòa, làm cho không có mắt, làm cho không có trí tuệ, làm tiêu diệt trí tuệ, thuộc phe khổ não, không đưa đến Niết-bàn.

‘‘ทุฏฺโฐ โข, อาวุโส, โทเสน…เป… มูฬฺโห โข, อาวุโส, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ; โมเห ปหีเน เนวตฺตพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น ปรพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น อุภยพฺยาพาธายปิ เจเตติ, น เจตสิกํ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. มูฬฺโห โข, อาวุโส, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, มนสา ทุจฺจริตํ จรติ; โมเห ปหีเน เนว กาเยน ทุจฺจริตํ จรติ, น วาจาย ทุจฺจริตํ จรติ, น มนสา ทุจฺจริตํ จรติ. มูฬฺโห โข, อาวุโส, โมเหน อภิภูโต ปริยาทินฺนจิตฺโต อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ; โมเห ปหีเน อตฺตตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, ปรตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ, อุภยตฺถมฺปิ ยถาภูตํ ปชานาติ. โมโห โข, อาวุโส, อนฺธกรโณ อจกฺขุกรโณ อญฺญาณกรโณ ปญฺญานิโรธิโก วิฆาตปกฺขิโก อนิพฺพานสํวตฺตนิโก. อิทํ โข มยํ, อาวุโส, ราเค อาทีนวํ ทิสฺวา ราคสฺส ปหานํ [Pg.218] ปญฺญาเปม. อิทํ โทเส อาทีนวํ ทิสฺวา โทสสฺส ปหานํ ปญฺญาเปม. อิทํ โมเห อาทีนวํ ทิสฺวา โมหสฺส ปหานํ ปญฺญาเปมา’’ติ.

“Thưa hiền giả, người bị sân hận, bị sân chinh phục... (v.v)... Thưa hiền giả, người bị si mê, bị si chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, suy nghĩ làm hại mình, suy nghĩ làm hại người, suy nghĩ làm hại cả hai, và cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Khi si được đoạn trừ, vị ấy không suy nghĩ làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người, không suy nghĩ làm hại cả hai, và không cảm thọ khổ ưu thuộc về tâm. Thưa hiền giả, người bị si mê, bị si chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, hành ác hạnh qua thân, hành ác hạnh qua lời, hành ác hạnh qua ý. Khi si được đoạn trừ, vị ấy không hành ác hạnh qua thân, không hành ác hạnh qua lời, không hành ác hạnh qua ý. Thưa hiền giả, người bị si mê, bị si chinh phục, tâm bị chiếm đoạt, không biết như thật lợi ích của mình, không biết như thật lợi ích của người, không biết như thật lợi ích của cả hai. Khi si được đoạn trừ, vị ấy biết như thật lợi ích của mình, biết như thật lợi ích của người, biết như thật lợi ích của cả hai. Thưa hiền giả, si làm cho mù lòa, làm cho không có mắt, làm cho không có trí tuệ, làm tiêu diệt trí tuệ, thuộc phe khổ não, không đưa đến Niết-bàn. Thưa hiền giả, chính vì thấy sự nguy hại này trong tham mà chúng tôi tuyên bố sự đoạn trừ tham. Thấy sự nguy hại này trong sân mà chúng tôi tuyên bố sự đoạn trừ sân. Thấy sự nguy hại này trong si mà chúng tôi tuyên bố sự đoạn trừ si.”

‘‘อตฺถิ ปนาวุโส, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ? ‘‘อตฺถาวุโส, มคฺโค อตฺถิ ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ. ‘‘กตโม ปนาวุโส, มคฺโค กตมา ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ? ‘‘อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค, เสยฺยถิทํ – สมฺมาทิฏฺฐิ…เป… สมฺมาสมาธิ. อยํ โข, อาวุโส, มคฺโค อยํ ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานายา’’ติ. ‘‘ภทฺทโก โข, อาวุโส, มคฺโค ภทฺทิกา ปฏิปทา เอตสฺส ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส ปหานาย. อลญฺจ ปนาวุโส อานนฺท, อปฺปมาทายา’’ติ. ปฐมํ.

“Thưa hiền giả, vậy có con đường, có pháp hành để đoạn trừ tham, sân, si này không?” “Thưa hiền giả, có con đường, có pháp hành để đoạn trừ tham, sân, si này.” “Thưa hiền giả, vậy con đường ấy là gì, pháp hành ấy là gì để đoạn trừ tham, sân, si này?” “Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là: Chánh kiến... (v.v)... Chánh định. Thưa hiền giả, đây chính là con đường, đây chính là pháp hành để đoạn trừ tham, sân, si này.” “Thưa hiền giả, con đường thật tốt lành, pháp hành thật tốt lành để đoạn trừ tham, sân, si này. Và thưa hiền giả Ānanda, thật đáng để không dể duôi.”

๒. อาชีวกสุตฺตํ

2. Kinh Ājīvaka

๗๓. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อญฺญตโร อาชีวกสาวโก คหปติ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส อาชีวกสาวโก คหปติ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ –

73. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Bấy giờ, một vị gia chủ là đệ tử của phái Ājīvaka đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị gia chủ là đệ tử của phái Ājīvaka ấy nói với Tôn giả Ānanda điều này:

‘‘เกสํ โน, ภนฺเต อานนฺท, ธมฺโม สฺวากฺขาโต? เก โลเก สุปฺปฏิปนฺนา? เก โลเก สุกตา’’ติ ? ‘‘เตน หิ, คหปติ, ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ, ยถา เต ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ. ตํ กึ มญฺญสิ, คหปติ, เย ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, เตสํ ธมฺโม สฺวากฺขาโต โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, เตสํ ธมฺโม สฺวากฺขาโต. เอวํ เม เอตฺถ โหตี’’ติ.

“Thưa ngài Ānanda, Pháp của những ai được khéo thuyết giảng? Ai là những người khéo hành trì ở đời? Ai là những người đã khéo làm ở đời?” “Này gia chủ, nếu vậy, tôi sẽ hỏi lại ông về vấn đề này. Ông hãy trả lời theo như ông kham nhẫn. Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này: những vị thuyết giảng Pháp để đoạn trừ tham, thuyết giảng Pháp để đoạn trừ sân, thuyết giảng Pháp để đoạn trừ si, Pháp của các vị ấy có được khéo thuyết giảng hay không? Về vấn đề này, ý của ông thế nào?” “Thưa ngài, những vị thuyết giảng Pháp để đoạn trừ tham, thuyết giảng Pháp để đoạn trừ sân, thuyết giảng Pháp để đoạn trừ si, Pháp của các vị ấy được khéo thuyết giảng. Về vấn đề này, ý của tôi là như vậy.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, คหปติ, เย ราคสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โทสสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, เต โลเก สุปฺปฏิปนฺนา [Pg.219] โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โทสสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, เต โลเก สุปฺปฏิปนฺนา. เอวํ เม เอตฺถ โหตี’’ติ.

“Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này: những vị hành trì để đoạn trừ tham, hành trì để đoạn trừ sân, hành trì để đoạn trừ si, các vị ấy có phải là những người khéo hành trì ở đời hay không? Về vấn đề này, ý của ông thế nào?” “Thưa ngài, những vị hành trì để đoạn trừ tham, hành trì để đoạn trừ sân, hành trì để đoạn trừ si, các vị ấy là những người khéo hành trì ở đời. Về vấn đề này, ý của tôi là như vậy.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, คหปติ, เยสํ ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โทโส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เต โลเก สุกตา โน วา? กถํ วา เต เอตฺถ โหตี’’ติ? ‘‘เยสํ, ภนฺเต, ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โทโส ปหีโน…เป… เยสํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวํกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เต โลเก สุกตา. เอวํ เม เอตฺถ โหตี’’ติ.

“Này gia chủ, ông nghĩ thế nào về điều này: những vị nào đã đoạn trừ tham, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai; những vị nào đã đoạn trừ sân, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai; những vị nào đã đoạn trừ si, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai, các vị ấy có phải là những người đã khéo làm ở đời hay không? Về vấn đề này, ý của ông thế nào?” “Thưa ngài, những vị nào đã đoạn trừ tham, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai; những vị nào đã đoạn trừ sân... (như trên)... những vị nào đã đoạn trừ si, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai, các vị ấy là những người đã khéo làm ở đời. Về vấn đề này, ý của tôi là như vậy.”

‘‘อิติ โข, คหปติ, ตยาเวตํ พฺยากตํ – ‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โทสสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, โมหสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสนฺติ, เตสํ ธมฺโม สฺวากฺขาโต’ติ. ตยาเวตํ พฺยากตํ – ‘เย, ภนฺเต, ราคสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โทสสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา, เต โลเก สุปฺปฏิปนฺนา’ติ. ตยาเวตํ พฺยากตํ – ‘เยสํ, ภนฺเต, ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เยสํ โทโส ปหีโน…เป… เยสํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, เต โลเก สุกตา’’’ติ.

“Như vậy, này gia chủ, chính ông đã trả lời rằng: ‘Thưa ngài, những vị thuyết giảng Pháp để đoạn trừ tham, thuyết giảng Pháp để đoạn trừ sân, thuyết giảng Pháp để đoạn trừ si, Pháp của các vị ấy được khéo thuyết giảng.’ Chính ông đã trả lời rằng: ‘Thưa ngài, những vị hành trì để đoạn trừ tham, hành trì để đoạn trừ sân, hành trì để đoạn trừ si, các vị ấy là những người khéo hành trì ở đời.’ Chính ông đã trả lời rằng: ‘Thưa ngài, những vị nào đã đoạn trừ tham, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai; những vị nào đã đoạn trừ sân... (như trên)... những vị nào đã đoạn trừ si, đã cắt đứt tận gốc rễ, đã làm cho như thân cây thốt nốt, đã làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai, các vị ấy là những người đã khéo làm ở đời.’”

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! น เจว นาม สธมฺมุกฺกํสนา ภวิสฺสติ, น จ ปรธมฺมาปสาทนา. อายตเนว ธมฺมเทสนา, อตฺโถ จ วุตฺโต, อตฺตา จ อนุปนีโต. ตุมฺเห, ภนฺเต อานนฺท, ราคสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสถ, โทสสฺส…เป… โมหสฺส ปหนาย ธมฺมํ เทเสถ. ตุมฺหากํ, ภนฺเต อานนฺท, ธมฺโม สฺวากฺขาโต. ตุมฺเห, ภนฺเต อานนฺท, ราคสฺส ปหานาย [Pg.220] ปฏิปนฺนา, โทสสฺส…เป… โมหสฺส ปหานาย ปฏิปนฺนา. ตุมฺเห, ภนฺเต, โลเก สุปฺปฏิปนฺนา. ตุมฺหากํ, ภนฺเต อานนฺท, ราโค ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม, ตุมฺหากํ โทโส ปหีโน…เป… ตุมฺหากํ โมโห ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺกโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม. ตุมฺเห โลเก สุกตา.

“Thật vi diệu, thưa ngài! Thật hy hữu, thưa ngài! Quả thật không có sự tán dương tự pháp, cũng không có sự chê bai tha pháp. Chỉ thuyết giảng Pháp trong phạm vi hợp lý, nghĩa lý đã được nói lên, mà bản thân lại không được đề cao. Thưa ngài Ānanda, các ngài thuyết giảng Pháp để đoạn trừ tham, ... để đoạn trừ sân, ... để đoạn trừ si. Thưa ngài Ānanda, Pháp của các ngài được khéo thuyết giảng. Thưa ngài Ānanda, các ngài hành trì để đoạn trừ tham, ... để đoạn trừ sân, ... để đoạn trừ si. Thưa ngài, các ngài là những người khéo hành trì ở đời. Thưa ngài Ānanda, tham của các ngài đã được đoạn trừ, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai; sân của các ngài đã được đoạn trừ... (như trên)... si của các ngài đã được đoạn trừ, đã được cắt đứt tận gốc rễ, đã được làm cho như thân cây thốt nốt, đã được làm cho không còn hiện hữu, có trạng thái không sanh khởi trong tương lai. Các ngài là những người đã khéo làm ở đời.”

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – ‘จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตี’ติ; เอวเมวํ อยฺเยน อานนฺเทน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต อานนฺท, ตํ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ อยฺโย อานนฺโท ธาเรตุ, อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ. ทุติยํ.

“Thật tuyệt vời, thưa ngài! Thật tuyệt vời, thưa ngài! Thưa ngài, ví như người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Pháp đã được ngài Ānanda tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Thưa ngài Ānanda, con xin quy y đức Thế Tôn ấy, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong ngài Ānanda hãy ghi nhận con là một cận sự nam đã quy y kể từ hôm nay cho đến trọn đời.” Kinh thứ hai.

๓. มหานามสกฺกสุตฺตํ

3. Kinh Mahānāma người dòng Sakka

๗๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สกฺเกสุ วิหรติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิคฺโรธาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา คิลานาวุฏฺฐิโต โหติ อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทีฆรตฺตาหํ, ภนฺเต, ภควตา เอวํ ธมฺมํ เทสิตํ อาชานามิ – ‘สมาหิตสฺส ญาณํ, โน อสมาหิตสฺสา’ติ. สมาธิ นุ โข, ภนฺเต, ปุพฺเพ, ปจฺฉา ญาณํ; อุทาหุ ญาณํ ปุพฺเพ, ปจฺฉา สมาธี’’ติ? อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ภควา โข คิลานวุฏฺฐิโต อจิรวุฏฺฐิโต เคลญฺญา. อยญฺจ มหานาโม สกฺโก ภควนฺตํ อติคมฺภีรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ. ยํนูนาหํ มหานามํ สกฺกํ เอกมนฺตํ อปเนตฺวา ธมฺมํ เทเสยฺย’’นฺติ.

74. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại tu viện Nigrodha ở Kapilavatthu, trong xứ của những người Sakka. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn vừa mới bình phục sau cơn bệnh, không lâu sau khi khỏi bệnh. Khi ấy, Mahānāma người dòng Sakka đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Mahānāma người dòng Sakka bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thưa ngài, từ lâu con đã biết Pháp được đức Thế Tôn thuyết giảng như vầy: ‘Trí tuệ có nơi người có định, không có nơi người không có định.’ Thưa ngài, có phải định có trước, trí tuệ có sau; hay là trí tuệ có trước, định có sau?” Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Đức Thế Tôn vừa mới bình phục sau cơn bệnh, không lâu sau khi khỏi bệnh. Và Mahānāma người dòng Sakka này lại hỏi đức Thế Tôn một câu hỏi quá thâm sâu. Ta hãy dẫn Mahānāma người dòng Sakka đến một nơi riêng biệt và thuyết Pháp cho ông ấy thì hay biết mấy.”

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท มหานามํ สกฺกํ พาหายํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ อปเนตฺวา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เสขมฺปิ โข, มหานาม, สีลํ วุตฺตํ ภควตา, อเสขมฺปิ สีลํ วุตฺตํ ภควตา; เสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา, อเสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา; เสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา, อเสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา. กตมญฺจ, มหานาม[Pg.221], เสขํ สีลํ? อิธ, มหานาม, ภิกฺขุ สีลวา โหติ ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อิทํ วุจฺจติ, มหานาม, เสขํ สีลํ’’.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda nắm tay Mahānāma người dòng Sakka, dẫn đến một nơi riêng và nói với Mahānāma người dòng Sakka điều này: Này Mahānāma, giới của bậc hữu học đã được Thế Tôn thuyết giảng, và giới của bậc vô học cũng đã được Thế Tôn thuyết giảng; định của bậc hữu học đã được Thế Tôn thuyết giảng, và định của bậc vô học cũng đã được Thế Tôn thuyết giảng; tuệ của bậc hữu học đã được Thế Tôn thuyết giảng, và tuệ của bậc vô học cũng đã được Thế Tôn thuyết giảng. Và này Mahānāma, thế nào là giới của bậc hữu học? Này Mahānāma, ở đây vị Tỳ khưu có giới hạnh, sống được phòng hộ bởi sự thu thúc của Pātimokkha... (v.v.)... thọ trì và thực hành các học giới. Này Mahānāma, đây được gọi là giới của bậc hữu học.

‘‘กตโม จ, มหานาม, เสโข สมาธิ? อิธ, มหานาม, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม, เสโข สมาธิ.

Và này Mahānāma, thế nào là định của bậc hữu học? Này Mahānāma, ở đây vị Tỳ khưu ly dục... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ tư. Này Mahānāma, đây được gọi là định của bậc hữu học.

‘‘กตมา จ, มหานาม, เสขา ปญฺญา? อิธ, มหานาม, ภิกฺขุ อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, มหานาม, เสขา ปญฺญา.

Và này Mahānāma, thế nào là tuệ của bậc hữu học? Này Mahānāma, ở đây vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’... (v.v.)... tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Này Mahānāma, đây được gọi là tuệ của bậc hữu học.

‘‘ส โข โส, มหานาม, อริยสาวโก เอวํ สีลสมฺปนฺโน เอวํ สมาธิสมฺปนฺโน เอวํ ปญฺญาสมฺปนฺโน อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, มหานาม, เสขมฺปิ สีลํ วุตฺตํ ภควตา, อเสขมฺปิ สีลํ วุตฺตํ ภควตา; เสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา, อเสโขปิ สมาธิ วุตฺโต ภควตา; เสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา, อเสขาปิ ปญฺญา วุตฺตา ภควตา’’ติ. ตติยํ.

Này Mahānāma, vị Thánh đệ tử ấy, sau khi đã đầy đủ giới như vậy, đầy đủ định như vậy, đầy đủ tuệ như vậy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc. Này Mahānāma, như vậy, giới của bậc hữu học đã được Thế Tôn thuyết giảng, và giới của bậc vô học cũng đã được Thế Tôn thuyết giảng; định của bậc hữu học đã được Thế Tôn thuyết giảng, và định của bậc vô học cũng đã được Thế Tôn thuyết giảng; tuệ của bậc hữu học đã được Thế Tôn thuyết giảng, và tuệ của bậc vô học cũng đã được Thế Tôn thuyết giảng. Hết bài kinh thứ ba.

๔. นิคณฺฐสุตฺตํ

4. Kinh Nigaṇṭha

๗๕. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อภโย จ ลิจฺฉวิ ปณฺฑิตกุมารโก จ ลิจฺฉวิ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อภโย ลิจฺฉวิ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘นิคณฺโฐ, ภนฺเต, นาฏปุตฺโต สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ – ‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’นฺติ. โส ปุราณานํ กมฺมานํ ตปสา พฺยนฺตีภาวํ ปญฺญเปติ นวานํ กมฺมานํ อกรณา เสตุฆาตํ. อิติ กมฺมกฺขยา ทุกฺขกฺขโย, ทุกฺขกฺขยา เวทนากฺขโย, เวทนากฺขยา สพฺพํ ทุกฺขํ นิชฺชิณฺณํ ภวิสฺสติ – เอวเมติสฺสา สนฺทิฏฺฐิกาย นิชฺชราย [Pg.222] วิสุทฺธิยา สมติกฺกโม โหติ. อิธ, ภนฺเต, ภควา กิมาหา’’ติ?

75. Một thời, Tôn giả Ānanda trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, tại ngôi giảng đường có nóc nhọn. Bấy giờ, Licchavi Abhaya và Licchavi Paṇḍitakumāraka đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Licchavi Abhaya nói với Tôn giả Ānanda điều này: Thưa Tôn giả, Nigaṇṭha Nāṭaputta tự nhận là bậc toàn tri, toàn kiến, tuyên bố có tri kiến không còn dư sót: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ hay thức, tri kiến luôn luôn, liên tục hiện khởi nơi ta.’ Vị ấy chế định sự chấm dứt nghiệp cũ bằng khổ hạnh, và sự ngăn chặn do không tạo nghiệp mới. Như vậy, do nghiệp diệt nên khổ diệt; do khổ diệt nên thọ diệt; do thọ diệt nên tất cả khổ sẽ được tiêu mòn. Như thế, sự vượt qua (vòng luân hồi) xảy ra nhờ sự thanh tịnh bằng cách làm tiêu mòn (phiền não) có thể thấy ngay. Thưa Tôn giả, về vấn đề này, Thế Tôn nói như thế nào?

‘‘ติสฺโส โข อิมา, อภย, นิชฺชรา วิสุทฺธิโย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย. กตมา ติสฺโส? อิธ, อภย, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหีติ.

Này Abhaya, có ba sự thanh tịnh làm tiêu mòn (phiền não) này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng, để thanh tịnh chúng sanh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu, để chứng đạt chánh trí, để giác ngộ Niết-bàn. Thế nào là ba? Này Abhaya, ở đây vị Tỳ khưu có giới hạnh... (v.v.)... thọ trì và thực hành các học giới. Vị ấy không tạo nghiệp mới, và làm cho nghiệp cũ chấm dứt dần dần. Sự tiêu mòn (phiền não) này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

‘‘ส โข โส, อภย, ภิกฺขุ เอวํ สีลสมฺปนฺโน วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหรติ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทติ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – ‘อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารี’ติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหีติ.

Này Abhaya, vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã đầy đủ giới như vậy, ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Do làm cho tầm và tứ lắng dịu, vị ấy chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, nội tĩnh nhất tâm, không tầm không tứ. Do ly hỷ, vị ấy trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là ‘xả niệm lạc trú’, chứng và trú thiền thứ ba. Do xả lạc, xả khổ, diệt trừ hỷ ưu đã cảm thọ trước, vị ấy chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy không tạo nghiệp mới, và làm cho nghiệp cũ chấm dứt dần dần. Sự tiêu mòn (phiền não) này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

‘‘ส โข โส, อภย, ภิกฺขุ เอวํ สมาธิสมฺปนฺโน อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส นวญฺจ กมฺมํ น กโรติ, ปุราณญฺจ กมฺมํ ผุสฺส ผุสฺส พฺยนฺตีกโรติ. สนฺทิฏฺฐิกา นิชฺชรา อกาลิกา เอหิปสฺสิกา โอปเนยฺยิกา ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺพา วิญฺญูหีติ. อิมา โข, อภย, ติสฺโส นิชฺชรา วิสุทฺธิโย เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺมทกฺขาตา สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยายา’’ติ.

Này Abhaya, vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã đầy đủ định như vậy, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc. Vị ấy không tạo nghiệp mới, và làm cho nghiệp cũ chấm dứt dần dần. Sự tiêu mòn (phiền não) này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu. Này Abhaya, đây là ba sự thanh tịnh làm tiêu mòn (phiền não) đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác ấy khéo thuyết giảng, để thanh tịnh chúng sanh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu, để chứng đạt chánh trí, để giác ngộ Niết-bàn.

เอวํ วุตฺเต ปณฺฑิตกุมารโก ลิจฺฉวิ อภยํ ลิจฺฉวึ เอตทโวจ – ‘‘กึ ปน ตฺวํ, สมฺม อภย, อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทสี’’ติ? ‘‘กฺยาหํ, สมฺม ปณฺฑิตกุมารก, อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมทิสฺสามิ! มุทฺธาปิ ตสฺส วิปเตยฺย โย อายสฺมโต อานนฺทสฺส สุภาสิตํ สุภาสิตโต นาพฺภนุโมเทยฺยา’’ติ. จตุตฺถํ.

Khi được nói như vậy, hoàng tử Paṇḍitakumāraka người Licchavi nói với hoàng tử Abhaya người Licchavi điều này: "Này hiền hữu Abhaya, tại sao hiền hữu không hoan hỷ tán thán lời khéo nói của Tôn giả Ānanda là lời khéo nói?" "Này hiền hữu Paṇḍitakumāraka, tại sao tôi lại không hoan hỷ tán thán lời khéo nói của Tôn giả Ānanda là lời khéo nói chứ! Đầu của người nào không hoan hỷ tán thán lời khéo nói của Tôn giả Ānanda là lời khéo nói, có thể bị vỡ ra." (Kinh) thứ tư.

๕. นิเวสกสุตฺตํ

5. Kinh An Trú

๗๖. อถ [Pg.223] โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ –

76. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói điều này với Tôn giả Ānanda đang ngồi một bên:

‘‘เย, อานนฺท, อนุกมฺเปยฺยาถ เย จ โสตพฺพํ มญฺเญยฺยุํ มิตฺตา วา อมจฺจา วา ญาตี วา สาโลหิตา วา เต โว, อานนฺท, ตีสุ ฐาเนสุ สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา. กตเมสุ ตีสุ? พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเท สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ; สตฺถา เทวมนุสฺสานํ, พุทฺโธ ภควา’ติ, ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเท สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเท สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’’ติ.

"Này Ānanda, những ai mà các ngươi có lòng thương tưởng, và những ai nghĩ rằng lời nói của các ngươi đáng được lắng nghe, dù là bạn bè, thân hữu, bà con, hay huyết thống, này Ānanda, các ngươi nên khích lệ, làm cho an trú, làm cho an lập họ trong ba điều. Trong ba điều nào? Các ngươi nên khích lệ, làm cho an trú, làm cho an lập họ trong niềm tin bất động đối với đức Phật: ‘Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Các ngươi nên khích lệ, làm cho an trú, làm cho an lập họ trong niềm tin bất động đối với Pháp: ‘Pháp đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình chứng hiểu.’ Các ngươi nên khích lệ, làm cho an trú, làm cho an lập họ trong niềm tin bất động đối với Tăng: ‘Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc Diệu Hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc Trực Hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc Như Lý Hạnh, Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn là bậc Chánh Hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Tăng chúng đệ tử của Thế Tôn này là bậc đáng được cúng dường, đáng được tiếp đón, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’"

‘‘สิยา, อานนฺท, จตุนฺนํ มหาภูตานํ อญฺญถตฺตํ – ปถวีธาตุยา อาโปธาตุยา เตโชธาตุยา วาโยธาตุยา, น ตฺเวว พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส สิยา อญฺญถตฺตํ ตตฺริทํ อญฺญถตฺตํ. โส วตานนฺท, พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต อริยสาวโก นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

"Này Ānanda, có thể có sự biến đổi của bốn đại giới – địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới; nhưng không thể có sự biến đổi đối với vị Thánh đệ tử đã thành tựu niềm tin bất động vào đức Phật. Ở đây, đây là sự biến đổi. Này Ānanda, rằng vị Thánh đệ tử đã thành tựu niềm tin bất động vào đức Phật sẽ sanh vào địa ngục, loài súc sanh, hay cõi ngạ quỷ – trường hợp này không thể xảy ra."

‘‘สิยา, อานนฺท, จตุนฺนํ มหาภูตานํ อญฺญถตฺตํ – ปถวีธาตุยา อาโปธาตุยา เตโชธาตุยา วาโยธาตุยา, น ตฺเวว ธมฺเม…เป… น ตฺเวว สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคตสฺส อริยสาวกสฺส สิยา อญฺญถตฺตํ ตตฺริทํ อญฺญถตฺตํ. โส วตานนฺท, สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต [Pg.224] อริยสาวโก นิรยํ วา ติรจฺฉานโยนึ วา เปตฺติวิสยํ วา อุปปชฺชิสฺสตีติ เนตํ ฐานํ วิชฺชติ.

"Này Ānanda, có thể có sự biến đổi của bốn đại giới – địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới; nhưng không thể có sự biến đổi đối với vị Thánh đệ tử đã thành tựu niềm tin bất động vào Pháp... ...vào Tăng. Ở đây, đây là sự biến đổi. Này Ānanda, rằng vị Thánh đệ tử đã thành tựu niềm tin bất động vào Tăng sẽ sanh vào địa ngục, loài súc sanh, hay cõi ngạ quỷ – trường hợp này không thể xảy ra."

‘‘เย, อานนฺท, อนุกมฺเปยฺยาถ เย จ โสตพฺพํ มญฺเญยฺยุํ มิตฺตา วา อมจฺจา วา ญาตี วา สาโลหิตา วา เต โว, อานนฺท, อิเมสุ ตีสุ ฐาเนสุ สมาทเปตพฺพา นิเวเสตพฺพา ปติฏฺฐาเปตพฺพา’’ติ. ปญฺจมํ.

"Này Ānanda, những ai mà các ngươi có lòng thương tưởng, và những ai nghĩ rằng lời nói của các ngươi đáng được lắng nghe, dù là bạn bè, thân hữu, bà con, hay huyết thống, này Ānanda, các ngươi nên khích lệ, làm cho an trú, làm cho an lập họ trong ba điều này." (Kinh) thứ năm.

๖. ปฐมภวสุตฺตํ

6. Kinh Hữu (Thứ Nhất)

๗๗. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภโว, ภโวติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภโว โหตี’’ติ?

77. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, được gọi là 'hữu, hữu'. Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì có hữu?"

‘‘กามธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข กามภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ หีนาย ธาตุยา วิญฺญาณํ ปติฏฺฐิตํ เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. ( )

"Này Ānanda, nếu không có nghiệp đưa đến quả trong cõi Dục, thì Dục hữu có thể được biết đến chăng?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không." "Như vậy, này Ānanda, nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là chất ẩm. Đối với các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, thức được an trú trong cõi thấp kém. Như vậy, trong tương lai có sự tái sanh và hiện hữu mới."

‘‘รูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข รูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ มชฺฌิมาย ธาตุยา วิญฺญาณํ ปติฏฺฐิตํ เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. ( )

"Này Ānanda, nếu không có nghiệp đưa đến quả trong cõi Sắc, thì Sắc hữu có thể được biết đến chăng?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không." "Như vậy, này Ānanda, nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là chất ẩm. Đối với các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, thức được an trú trong cõi trung bình. Như vậy, trong tương lai có sự tái sanh và hiện hữu mới."

‘‘อรูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข อรูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ ปณีตาย ธาตุยา วิญฺญาณํ ปติฏฺฐิตํ เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. เอวํ โข, อานนฺท, ภโว โหตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

"Này Ānanda, nếu không có nghiệp đưa đến quả trong cõi Vô Sắc, thì Vô Sắc hữu có thể được biết đến chăng?" "Bạch Thế Tôn, chắc chắn là không." "Như vậy, này Ānanda, nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là chất ẩm. Đối với các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, thức được an trú trong cõi cao thượng. Như vậy, trong tương lai có sự tái sanh và hiện hữu mới. Này Ānanda, như vậy là có hữu." (Kinh) thứ sáu.

๗. ทุติยภวสุตฺตํ

7. Kinh Hữu (Thứ Hai)

๗๘. อถ [Pg.225] โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ…เป… อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภโว, ภโวติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภโว โหตี’’ติ?

78. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn... ...Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, được gọi là 'hữu, hữu'. Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì có hữu?"

‘‘กามธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข กามภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ หีนาย ธาตุยา เจตนา ปติฏฺฐิตา ปตฺถนา ปติฏฺฐิตา เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ’’.

“Này Ānanda, nếu nghiệp có quả dị thục ở cõi Dục không hiện hữu, thì Dục hữu có thể được biết đến chăng?” “Bạch Thế Tôn, điều ấy không thể được.” “Này Ānanda, chính vì thế, nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là chất ẩm. Đối với các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, tư được an lập, nguyện được an lập ở trong hạ giới. Như vậy, sự tái sanh vào đời sau được hiện hữu.”

‘‘รูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข รูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ มชฺฌิมาย ธาตุยา เจตนา ปติฏฺฐิตา ปตฺถนา ปติฏฺฐิตา เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ’’.

“Này Ānanda, nếu nghiệp có quả dị thục ở cõi Sắc không hiện hữu, thì Sắc hữu có thể được biết đến chăng?” “Bạch Thế Tôn, điều ấy không thể được.” “Này Ānanda, chính vì thế, nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là chất ẩm. Đối với các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, tư được an lập, nguyện được an lập ở trong trung giới. Như vậy, sự tái sanh vào đời sau được hiện hữu.”

‘‘อรูปธาตุเวปกฺกญฺจ, อานนฺท, กมฺมํ นาภวิสฺส, อปิ นุ โข อรูปภโว ปญฺญาเยถา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิติ โข, อานนฺท, กมฺมํ เขตฺตํ, วิญฺญาณํ พีชํ, ตณฺหา สฺเนโห. อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสํโยชนานํ ปณีตาย ธาตุยา เจตนา ปติฏฺฐิตา ปตฺถนา ปติฏฺฐิตา เอวํ อายตึ ปุนพฺภวาภินิพฺพตฺติ โหติ. เอวํ โข, อานนฺท, ภโว โหตี’’ติ. สตฺตมํ.

“Này Ānanda, nếu nghiệp có quả dị thục ở cõi Vô Sắc không hiện hữu, thì Vô Sắc hữu có thể được biết đến chăng?” “Bạch Thế Tôn, điều ấy không thể được.” “Này Ānanda, chính vì thế, nghiệp là thửa ruộng, thức là hạt giống, ái là chất ẩm. Đối với các chúng sanh bị vô minh che lấp, bị ái trói buộc, tư được an lập, nguyện được an lập ở trong thượng giới. Như vậy, sự tái sanh vào đời sau được hiện hữu. Này Ānanda, sự hiện hữu là như vậy đó.” (Kinh thứ bảy)

๘. สีลพฺพตสุตฺตํ

8. Kinh Giới Cấm

๗๙. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สพฺพํ นุ โข, อานนฺท, สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ สผล’’นฺติ? ‘‘น ขฺเวตฺถ, ภนฺเต, เอกํเสนา’’ติ. ‘‘เตน หานนฺท, วิภชสฺสู’’ติ.

79. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Ānanda đang ngồi một bên rằng: “Này Ānanda, có phải tất cả giới cấm, đời sống, phạm hạnh, và sự phục vụ cốt lõi đều có kết quả không?” “Bạch Thế Tôn, ở đây không thể trả lời một cách dứt khoát.” “Vậy thì, này Ānanda, hãy phân tích đi.”

‘‘ยญฺหิสฺส, ภนฺเต, สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, เอวรูปํ สีลพฺพตํ ชีวิตํ [Pg.226] พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ อผลํ. ยญฺจ ขฺวาสฺส, ภนฺเต, สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, เอวรูปํ สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารํ สผล’’นฺติ. อิทมโวจ อายสฺมา อานนฺโท; สมนุญฺโญ สตฺถา อโหสิ.

“Bạch Thế Tôn, khi thực hành giới cấm, đời sống, phạm hạnh, và sự phục vụ cốt lõi nào mà các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm, thì loại giới cấm, đời sống, phạm hạnh, và sự phục vụ cốt lõi như vậy là không có kết quả. Và bạch Thế Tôn, khi thực hành giới cấm, đời sống, phạm hạnh, và sự phục vụ cốt lõi nào mà các pháp bất thiện suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thì loại giới cấm, đời sống, phạm hạnh, và sự phục vụ cốt lõi như vậy là có kết quả.” Tôn giả Ānanda đã nói như vậy; và bậc Đạo Sư đã hài lòng.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ‘‘สมนุญฺโญ เม สตฺถา’’ติ, อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เสโข, ภิกฺขเว, อานนฺโท; น จ ปนสฺส สุลภรูโป สมสโม ปญฺญายา’’ติ. อฏฺฐมํ.

Rồi Tôn giả Ānanda, nghĩ rằng: “Bậc Đạo Sư đã hài lòng với ta,” liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra đi. Sau khi Tôn giả Ānanda ra đi không bao lâu, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Ānanda là bậc hữu học; nhưng về trí tuệ, không dễ gì tìm được người ngang bằng với vị ấy.” (Kinh thứ tám)

๙. คนฺธชาตสุตฺตํ

9. Kinh Các Loại Hương

๘๐. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

80. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn rằng:

‘‘ตีณิมานิ, ภนฺเต, คนฺธชาตานิ, เยสํ อนุวาตํเยว คนฺโธ คจฺฉติ, โน ปฏิวาตํ. กตมานิ ตีณิ? มูลคนฺโธ, สารคนฺโธ, ปุปฺผคนฺโธ – อิมานิ โข, ภนฺเต, ตีณิ คนฺธชาตานิ, เยสํ อนุวาตํเยว คนฺโธ คจฺฉติ, โน ปฏิวาตํ. อตฺถิ นุ โข, ภนฺเต, กิญฺจิ คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ?

“Bạch Thế Tôn, có ba loại hương này, hương của chúng chỉ bay theo chiều gió, không bay ngược chiều gió. Ba loại ấy là gì? Hương rễ, hương lõi cây, và hương hoa – bạch Thế Tôn, đây là ba loại hương mà hương của chúng chỉ bay theo chiều gió, không bay ngược chiều gió. Bạch Thế Tôn, có loại hương nào mà hương của nó bay được cả xuôi gió, ngược gió, và cả xuôi lẫn ngược gió không?”

‘‘อตฺถานนฺท, กิญฺจิ คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ. ‘‘กตมญฺจ ปน, ภนฺเต, คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ?

“Này Ānanda, có loại hương mà hương của nó bay được cả xuôi gió, ngược gió, và cả xuôi lẫn ngược gió.” “Bạch Thế Tôn, vậy loại hương nào mà hương của nó bay được cả xuôi gió, ngược gió, và cả xuôi lẫn ngược gió?”

‘‘อิธานนฺท, ยสฺมึ คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ[Pg.227], สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต.

“Này Ānanda, ở đây, trong làng hay thị trấn nào, có người nữ hay người nam đã quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi; vị ấy có giới hạnh, có thiện pháp, sống tại gia với tâm không còn cấu uế của xan tham, bố thí rộng rãi, tay sạch sẽ, ưa thích xả ly, sẵn sàng cho người xin, ưa thích chia sớt trong việc bố thí.

‘‘ตสฺส ทิสาสุ สมณพฺราหฺมณา วณฺณํ ภาสนฺติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’’’ติ.

“Các Sa-môn và Bà-la-môn ở các phương tán thán danh tiếng của vị ấy: ‘Tại làng hay thị trấn tên là..., có người nữ hay người nam đã quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu là cơ sở của sự dễ duôi; vị ấy có giới hạnh, có thiện pháp, sống tại gia với tâm không còn cấu uế của xan tham, bố thí rộng rãi, tay sạch sẽ, ưa thích xả ly, sẵn sàng cho người xin, ưa thích chia sớt trong việc bố thí.’”

‘‘เทวตาปิสฺส วณฺณํ ภาสนฺติ – ‘อมุกสฺมึ นาม คาเม วา นิคเม วา อิตฺถี วา ปุริโส วา พุทฺธํ สรณํ คโต โหติ, ธมฺมํ สรณํ คโต โหติ, สงฺฆํ สรณํ คโต โหติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ, สีลวา โหติ กลฺยาณธมฺโม, วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ มุตฺตจาโค ปยตปาณิ โวสฺสคฺครโต ยาจโยโค ทานสํวิภาครโต’ติ. อิทํ โข ตํ, อานนฺท, คนฺธชาตํ ยสฺส อนุวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, ปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉติ, อนุวาตปฏิวาตมฺปิ คนฺโธ คจฺฉตี’’ติ.

“Chư thiên cũng tán thán vị ấy rằng: ‘Tại ngôi làng hay thị trấn kia, có người nữ hay người nam đã quy y Phật, đã quy y Pháp, đã quy y Tăng, đã từ bỏ sát sanh... cho đến... đã từ bỏ dùng các chất say, rượu men, rượu nấu, là những thứ gây ra sự dể duôi, là người có giới, có thiện pháp, với tâm không còn cấu uế của xan tham, sống tại gia, là người có bố thí rộng rãi, có bàn tay trong sạch, ưa thích xả ly, dễ được cầu xin, ưa thích bố thí và chia sẻ’. Này Ānanda, đây chính là loại hương thơm mà hương của nó bay được cả xuôi gió, bay được cả ngược gió, và bay được cả xuôi gió lẫn ngược gió.”

‘‘น ปุปฺผคนฺโธ ปฏิวาตเมติ,น จนฺทนํ ตครมลฺลิกา วา;

สตญฺจ คนฺโธ ปฏิวาตเมติ,สพฺพา ทิสา สปฺปุริโส ปวายตี’’ติ. นวมํ;

“Hương của các loài hoa không bay ngược gió, hương chiên-đàn, hương đa-già-la, hay hương lài cũng vậy; nhưng hương của bậc chân nhân thì bay ngược gió, bậc chân nhân tỏa hương khắp mọi phương trời.” Hết kinh thứ chín.

๑๐. จูฬนิกาสุตฺตํ

10. Kinh Tiểu Thiên Giới

๘๑. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขาเมตํ, ภนฺเต, ภควโต [Pg.228] สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ภควโต, อานนฺท, สิขิสฺส อภิภู นาม สาวโก พฺรหฺมโลเก ฐิโต สหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปสี’ติ. ภควา ปน, ภนฺเต, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กีวตกํ ปโหติ สเรน วิญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สาวโก โส, อานนฺท, อปฺปเมยฺยา ตถาคตา’’ติ.

81. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, điều này con đã được nghe, đã được thọ trì từ chính kim khẩu của Thế Tôn: ‘Này Ānanda, vị đệ tử của Thế Tôn Sikhī tên là Abhibhū, khi đang đứng ở cõi Phạm thiên, đã có thể làm cho một ngàn thế giới nghe được tiếng của mình’. Vậy bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có thể làm cho tiếng của mình được nghe xa đến đâu?” “Này Ānanda, vị ấy là một vị đệ tử. Các vị Như Lai thì không thể đo lường được.”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขา เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ภควโต, อานนฺท, สิขิสฺส อภิภู นาม สาวโก พฺรหฺมโลเก ฐิโต สหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปสี’ติ. ภควา ปน, ภนฺเต, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กีวตกํ ปโหติ สเรน วิญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สาวโก โส, อานนฺท, อปฺปเมยฺยา ตถาคตา’’ติ.

Lần thứ hai, Tôn giả Ānanda lại bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, điều này con đã được nghe, đã được thọ trì từ chính kim khẩu của Thế Tôn: ‘Này Ānanda, vị đệ tử của Thế Tôn Sikhī tên là Abhibhū, khi đang đứng ở cõi Phạm thiên, đã có thể làm cho một ngàn thế giới nghe được tiếng của mình’. Vậy bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có thể làm cho tiếng của mình được nghe xa đến đâu?” “Này Ānanda, vị ấy là một vị đệ tử. Các vị Như Lai thì không thể đo lường được.”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สมฺมุขาเมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘ภควโต, อานนฺท, สิขิสฺส อภิภู นาม สาวโก พฺรหฺมโลเก ฐิโต สหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปสี’ติ. ภควา ปน, ภนฺเต, อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กีวตกํ ปโหติ สเรน วิญฺญาเปตุ’’นฺติ? ‘‘สุตา เต, อานนฺท, สหสฺสี จูฬนิกา โลกธาตู’’ติ? ‘‘เอตสฺส, ภควา, กาโล; เอตสฺส, สุคต, กาโล! ยํ ภควา ภาเสยฺย. ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ. ‘‘เตนหานนฺท, สุณาหิ สาธุกํ มนสิ กโรหิ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

Lần thứ ba, Tôn giả Ānanda lại bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, điều này con đã được nghe, đã được thọ trì từ chính kim khẩu của Thế Tôn: ‘Này Ānanda, vị đệ tử của Thế Tôn Sikhī tên là Abhibhū, khi đang đứng ở cõi Phạm thiên, đã có thể làm cho một ngàn thế giới nghe được tiếng của mình’. Vậy bạch Thế Tôn, Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, có thể làm cho tiếng của mình được nghe xa đến đâu?” “Này Ānanda, ông đã từng nghe về tiểu thiên thế giới chưa?” “Bạch Thế Tôn, nay chính là thời điểm; bạch Thiện Thệ, nay chính là thời điểm! Điều gì Thế Tôn sẽ nói, sau khi nghe từ Thế Tôn, các Tỳ khưu sẽ thọ trì điều ấy.” “Vậy thì, này Ānanda, hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Ānanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘ยาวตา, อานนฺท, จนฺทิมสูริยา ปริหรนฺติ, ทิสา ภนฺติ วิโรจนา, ตาว สหสฺสธา โลโก. ตสฺมึ สหสฺสธา โลเก สหสฺสํ จนฺทานํ, สหสฺสํ สูริยานํ, สหสฺสํ สิเนรุปพฺพตราชานํ, สหสฺสํ ชมฺพุทีปานํ, สหสฺสํ อปรโคยานานํ, สหสฺสํ อุตฺตรกุรูนํ, สหสฺสํ ปุพฺพวิเทหานํ, จตฺตาริ มหาสมุทฺทสหสฺสานิ, จตฺตาริ มหาราชสหสฺสานิ, สหสฺสํ จาตุมหาราชิกานํ, สหสฺสํ ตาวตึสานํ, สหสฺสํ ยามานํ, สหสฺสํ ตุสิตานํ, สหสฺสํ นิมฺมานรตีนํ, สหสฺสํ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ, สหสฺสํ พฺรหฺมโลกานํ – อยํ วุจฺจตานนฺท, สหสฺสี จูฬนิกา โลกธาตุ.

“Này Ānanda, trong phạm vi mặt trăng và mặt trời di chuyển, chiếu sáng các phương trời, có một ngàn thế giới. Trong một ngàn thế giới ấy, có một ngàn mặt trăng, một ngàn mặt trời, một ngàn vua núi Sineru, một ngàn châu Diêm-phù-đề, một ngàn châu Tây-ngưu-hóa, một ngàn châu Bắc-câu-lô, một ngàn châu Đông-thắng-thần, bốn ngàn đại dương, bốn ngàn vị đại vương, một ngàn cõi trời Tứ Đại Thiên Vương, một ngàn cõi trời Ba Mươi Ba, một ngàn cõi trời Dạ-ma, một ngàn cõi trời Đâu-suất, một ngàn cõi trời Hóa Lạc, một ngàn cõi trời Tha Hóa Tự Tại, một ngàn cõi Phạm thiên. Này Ānanda, đây được gọi là tiểu thiên thế giới.

‘‘ยาวตานนฺท[Pg.229], สหสฺสี จูฬนิกา โลกธาตุ ตาว สหสฺสธา โลโก. อยํ วุจฺจตานนฺท, ทฺวิสหสฺสี มชฺฌิมิกา โลกธาตุ.

“Này Ānanda, một thế giới hệ bao gồm một ngàn lần một tiểu thiên thế giới. Này Ānanda, đây được gọi là trung thiên thế giới.

‘‘ยาวตานนฺท, ทฺวิสหสฺสี มชฺฌิมิกา โลกธาตุ ตาว สหสฺสธา โลโก. อยํ วุจฺจตานนฺท, ติสหสฺสี มหาสหสฺสี โลกธาตุ.

“Này Ānanda, một thế giới hệ bao gồm một ngàn lần một trung thiên thế giới. Này Ānanda, đây được gọi là đại thiên thế giới.

‘‘อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปยฺย, ยาวตา ปน อากงฺเขยฺยา’’ติ.

“Này Ānanda, nếu muốn, Như Lai có thể làm cho tiếng của mình được nghe khắp đại thiên thế giới, hoặc xa hơn nữa, tùy theo ý muốn.”

‘‘ยถา กถํ ปน, ภนฺเต, ภควา ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปยฺย, ยาวตา ปน อากงฺเขยฺยา’’ติ? ‘‘อิธานนฺท, ตถาคโต ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ โอภาเสน ผเรยฺย. ยทา เต สตฺตา ตํ อาโลกํ สญฺชาเนยฺยุํ, อถ ตถาคโต โฆสํ กเรยฺย สทฺทมนุสฺสาเวยฺย. เอวํ โข, อานนฺท, ตถาคโต ติสหสฺสิมหาสหสฺสิโลกธาตุํ สเรน วิญฺญาเปยฺย, ยาวตา ปน อากงฺเขยฺยา’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, nhưng làm thế nào Thế Tôn có thể làm cho tiếng của mình được nghe khắp đại thiên thế giới, hoặc xa hơn nữa, tùy theo ý muốn?” “Này Ānanda, ở đây, Như Lai dùng ánh quang minh chiếu khắp đại thiên thế giới. Khi các chúng sanh ấy nhận biết được ánh sáng đó, bấy giờ Như Lai phát ra âm thanh, làm cho tiếng của mình được nghe. Này Ānanda, chính là như vậy Như Lai làm cho tiếng của mình được nghe khắp đại thiên thế giới, hoặc xa hơn nữa, tùy theo ý muốn.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อานนฺโท (อายสฺมนฺตํ อุทายึ) เอตทโวจ – ‘‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม, ยสฺส เม สตฺถา เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว’’ติ. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘กึ ตุยฺเหตฺถ, อาวุโส อานนฺท, ยทิ เต สตฺถา เอวํมหิทฺธิโก เอวํมหานุภาโว’’ติ? เอวํ วุตฺเต ภควา อายสฺมนฺตํ อุทายึ เอตทโวจ – ‘‘มา เหวํ, อุทายิ, มา เหวํ, อุทายิ. สเจ, อุทายิ, อานนฺโท อวีตราโค กาลํ กเรยฺย, เตน จิตฺตปฺปสาเทน สตฺตกฺขตฺตุํ เทเวสุ เทวรชฺชํ กาเรยฺย, สตฺตกฺขตฺตุํ อิมสฺมึเยว ชมฺพุทีเป มหารชฺชํ กาเรยฺย. อปิ จ, อุทายิ, อานนฺโท ทิฏฺเฐว ธมฺเม ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ. ทสมํ.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda nói với (Tôn giả Udāyī): “Thật là lợi ích cho tôi! Thật là khéo được cho tôi, khi vị Đạo sư của tôi có đại thần lực, có đại oai lực như vậy!” Khi được nói vậy, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Ānanda: “Này hiền giả Ānanda, có ích lợi gì cho ông, nếu vị Đạo sư của ông có đại thần lực, có đại oai lực như vậy?” Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả Udāyī: “Này Udāyī, chớ nói vậy! Này Udāyī, chớ nói vậy! Này Udāyī, nếu Ānanda mệnh chung khi chưa ly tham, với tâm tịnh tín ấy, vị ấy sẽ bảy lần làm vua cõi trời, và bảy lần làm đại vương ngay tại châu Diêm-phù-đề này. Hơn nữa, này Udāyī, Ānanda sẽ chứng đắc Niết-bàn ngay trong đời này.” Hết kinh thứ mười.

อานนฺทวคฺโค ตติโย.

Phẩm Ānanda, thứ ba.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt:

ฉนฺโน อาชีวโก สกฺโก, นิคณฺโฐ จ นิเวสโก;

ทุเว ภวา สีลพฺพตํ, คนฺธชาตญฺจ จูฬนีติ.

Channa, Ājīvaka, Sakka, Nigaṇṭha, và Nivesaka; hai kinh về Bhava, Sīlabbata, Gandhajāta, và Cūḷanī.

(๙) ๔. สมณวคฺโค

(9) 4. Phẩm Sa-môn (Samaṇavaggo)

๑. สมณสุตฺตํ

1. Kinh Sa-môn (Samaṇasutta)

๘๒. ‘‘ตีณิมานิ[Pg.230], ภิกฺขเว, สมณสฺส สมณิยานิ สมณกรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ สมณสฺส สมณิยานิ สมณกรณียานิ.

82. Này các Tỳ khưu, có ba điều này là những điều thích hợp với Sa-môn, là những phận sự của Sa-môn. Ba điều nào? Sự thực hành tăng thượng giới học, sự thực hành tăng thượng tâm học, sự thực hành tăng thượng tuệ học. Này các Tỳ khưu, đây là ba điều thích hợp với Sa-môn, là những phận sự của Sa-môn.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

Do vậy, này các Tỳ khưu, các thầy nên tu học như vầy: ‘Chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng giới học, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng tâm học, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng tuệ học.’ Này các Tỳ khưu, các thầy nên tu học như vậy.

๒. คทฺรภสุตฺตํ

2. Kinh Con Lừa (Gadrabhasutta)

๘๓. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คทฺรโภ โคคณํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ทมฺโม, อหมฺปิ ทมฺโม’ติ. ตสฺส น ตาทิโส วณฺโณ โหติ เสยฺยถาปิ คุนฺนํ, น ตาทิโส สโร โหติ เสยฺยถาปิ คุนฺนํ, น ตาทิสํ ปทํ โหติ เสยฺยถาปิ คุนฺนํ. โส โคคณํเยว ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ทมฺโม, อหมฺปิ ทมฺโม’’’ติ.

83. Này các Tỳ khưu, ví như con lừa đi theo sau đàn bò, và kêu lên: ‘Ta cũng là bò, ta cũng là bò.’ Nhưng nó không có màu sắc giống như của bò, không có tiếng kêu giống như của bò, không có dấu chân giống như của bò. Nó chỉ đi theo sau đàn bò và kêu lên: ‘Ta cũng là bò, ta cũng là bò.’

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ ภิกฺขุสงฺฆํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ภิกฺขุ, อหมฺปิ ภิกฺขู’ติ. ตสฺส น ตาทิโส ฉนฺโท โหติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ, น ตาทิโส ฉนฺโท โหติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ, น ตาทิโส ฉนฺโท โหติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภิกฺขูนํ. โส ภิกฺขุสงฺฆํเยว ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺโธ โหติ – ‘อหมฺปิ ภิกฺขุ, อหมฺปิ ภิกฺขู’’’ติ.

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có Tỳ khưu đi theo sau chúng Tỳ khưu, và nói rằng: ‘Ta cũng là Tỳ khưu, ta cũng là Tỳ khưu.’ Nhưng vị ấy không có ước muốn thực hành tăng thượng giới học giống như các Tỳ khưu khác, không có ước muốn thực hành tăng thượng tâm học giống như các Tỳ khưu khác, không có ước muốn thực hành tăng thượng tuệ học giống như các Tỳ khưu khác. Vị ấy chỉ đi theo sau chúng Tỳ khưu và nói rằng: ‘Ta cũng là Tỳ khưu, ta cũng là Tỳ khưu.’

‘‘ตสฺมาติห[Pg.231], ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ทุติยํ.

Do vậy, này các Tỳ khưu, các thầy nên tu học như vầy: ‘Chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng giới học, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng tâm học, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng tuệ học.’ Này các Tỳ khưu, các thầy nên tu học như vậy.

๓. เขตฺตสุตฺตํ

3. Kinh thửa ruộng (Khettasutta)

๘๔. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, กสฺสโก คหปติ ปฏิกจฺเจว เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กโรติ สุมติกตํ. ปฏิกจฺเจว เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กริตฺวา สุมติกตํ กาเลน พีชานิ ปติฏฺฐาเปติ. กาเลน พีชานิ ปติฏฺฐาเปตฺวา สมเยน อุทกํ อภิเนติปิ อปเนติปิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ กสฺสกสฺส คหปติสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ.

84. Này các Tỳ khưu, có ba việc này là những việc cần làm trước của người gia chủ nông phu. Ba việc nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, người gia chủ nông phu trước hết cày bừa thửa ruộng cho thật kỹ. Sau khi cày bừa thửa ruộng cho thật kỹ, vị ấy gieo hạt đúng thời. Sau khi gieo hạt đúng thời, vị ấy dẫn nước vào và tháo nước ra đúng lúc. Này các Tỳ khưu, đây là ba việc cần làm trước của người gia chủ nông phu.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ภิกฺขุสฺส ปุพฺเพ กรณียานิ.

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, có ba việc này là những việc cần làm trước của Tỳ khưu. Ba việc nào? Sự thực hành tăng thượng giới học, sự thực hành tăng thượng tâm học, sự thực hành tăng thượng tuệ học. Này các Tỳ khưu, đây là ba việc cần làm trước của Tỳ khưu.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ตติยํ.

Do vậy, này các Tỳ khưu, các thầy nên tu học như vầy: ‘Chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng giới học, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng tâm học, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thực hành tăng thượng tuệ học.’ Này các Tỳ khưu, các thầy nên tu học như vậy.

๔. วชฺชิปุตฺตสุตฺตํ

4. Kinh Vajjiputta (Vajjiputtasutta)

๘๕. เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข อญฺญตโร วชฺชิปุตฺตโก ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส วชฺชิปุตฺตโก ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สาธิกมิทํ, ภนฺเต, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ. นาหํ[Pg.232], ภนฺเต, เอตฺถ สกฺโกมิ สิกฺขิตุ’’นฺติ. ‘‘สกฺขิสฺสสิ ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตุํ – อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย อธิปญฺญาสิกฺขายา’’ติ? ‘‘สกฺโกมหํ, ภนฺเต, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขิตุํ – อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย, อธิปญฺญาสิกฺขายา’’ติ. ‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ, ภิกฺขุ, ตีสุ สิกฺขาสุ สิกฺขสฺสุ – อธิสีลสิกฺขาย, อธิจิตฺตสิกฺขาย, อธิปญฺญาสิกฺขาย’’.

85. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong ngôi giảng đường có nóc nhọn. Bấy giờ, một Tỳ khưu Vajjiputta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tỳ khưu Vajjiputta ấy bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, có hơn một trăm năm mươi học giới này, cứ mỗi nửa tháng lại được tuyên đọc. Bạch Thế Tôn, con không thể tu học trong các học giới ấy.’ ‘Này Tỳ khưu, vậy thầy có thể tu học trong ba học pháp này không: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học?’ ‘Bạch Thế Tôn, con có thể tu học trong ba học pháp này: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học.’ ‘Vậy thì, này Tỳ khưu, thầy hãy tu học trong ba học pháp này: tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học.’

‘‘ยโต โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อธิสีลมฺปิ สิกฺขิสฺสสิ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขิสฺสสิ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขิสฺสสิ, ตสฺส ตุยฺหํ ภิกฺขุ อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต ราโค ปหียิสฺสติ, โทโส ปหียิสฺสติ, โมโห ปหียิสฺสติ. โส ตฺวํ ราคสฺส ปหานา โทสสฺส ปหานา โมหสฺส ปหานา ยํ อกุสลํ น ตํ กริสฺสสิ, ยํ ปาปํ น ตํ เสวิสฺสสี’’ติ.

Này Tỳ khưu, khi nào thầy tu học tăng thượng giới, tu học tăng thượng tâm, và tu học tăng thượng tuệ, thì này Tỳ khưu, trong khi thầy tu học tăng thượng giới, tu học tăng thượng tâm, và tu học tăng thượng tuệ, tham sẽ được đoạn tận, sân sẽ được đoạn tận, si sẽ được đoạn tận. Do đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, thầy sẽ không làm điều bất thiện, sẽ không thực hành điều ác.

อถ โข โส ภิกฺขุ อปเรน สมเยน อธิสีลมฺปิ สิกฺขิ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขิ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขิ. ตสฺส อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต ราโค ปหียิ, โทโส ปหียิ, โมโห ปหียิ. โส ราคสฺส ปหานา โทสสฺส ปหานา โมหสฺส ปหานา ยํ อกุสลํ ตํ นากาสิ, ยํ ปาปํ ตํ น เสวีติ. จตุตฺถํ.

Rồi, sau một thời gian, Tỳ khưu ấy đã tu học tăng thượng giới, đã tu học tăng thượng tâm, và đã tu học tăng thượng tuệ. Trong khi vị ấy tu học tăng thượng giới, tu học tăng thượng tâm, và tu học tăng thượng tuệ, tham đã được đoạn tận, sân đã được đoạn tận, si đã được đoạn tận. Do đoạn tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si, vị ấy đã không làm điều bất thiện, đã không thực hành điều ác.

๕. เสกฺขสุตฺตํ

5. Kinh Hữu học (Sekkhasutta)

๘๖. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

86. Bấy giờ, một vị tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn rằng:

‘‘‘เสโข, เสโข’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, เสโข โหตี’’ติ? ‘‘สิกฺขตีติ โข, ภิกฺขุ, ตสฺมา เสโขติ วุจฺจติ. กิญฺจ สิกฺขติ? อธิสีลมฺปิ สิกฺขติ, อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขติ, อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขติ. สิกฺขตีติ โข, ภิกฺขุ, ตสฺมา เสโขติ วุจฺจตี’’ติ.

– Bạch Thế Tôn, được gọi là ‘hữu học, hữu học’. Bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào thì được gọi là hữu học? – Này tỳ khưu, vì còn phải học tập nên được gọi là hữu học. Và học tập điều gì? Vị ấy học tập về tăng thượng giới, học tập về tăng thượng tâm, học tập về tăng thượng tuệ. Này tỳ khưu, vì còn phải học tập nên được gọi là hữu học.

‘‘เสขสฺส สิกฺขมานสฺส, อุชุมคฺคานุสาริโน;

ขยสฺมึ ปฐมํ ญาณํ, ตโต อญฺญา อนนฺตรา.

Đối với vị hữu học đang học tập, đang đi theo con đường ngay thẳng, trước tiên trí tuệ khởi lên trong sự đoạn tận, sau đó là chánh trí theo liền sau.

‘‘ตโต อญฺญาวิมุตฺตสฺส, ญาณํ เว โหติ ตาทิโน;

อกุปฺปา เม วิมุตฺตีติ, ภวสํโยชนกฺขเย’’ติ. ปญฺจมํ;

( )

Sau đó, đối với bậc như vậy đã được giải thoát bằng chánh trí, trí tuệ khởi lên rằng: ‘Sự giải thoát của ta là bất động,’ trong sự đoạn tận hữu kiết sử. (Kinh) thứ năm.

๖. ปฐมสิกฺขาสุตฺตํ

6. Kinh Học Tập Thứ Nhất

๘๗. ‘‘สาธิกมิทํ[Pg.233], ภิกฺขเว, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ, ยตฺถ อตฺตกามา กุลปุตฺตา สิกฺขนฺติ. ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา อธิปญฺญาสิกฺขา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา, ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ.

87. – Này các tỳ khưu, hơn một trăm năm mươi học giới này được tụng đọc mỗi nửa tháng, trong đó các thiện gia nam tử mong cầu lợi ích cho bản thân thực hành học tập. Này các tỳ khưu, có ba học pháp này, nơi mà tất cả các điều ấy được gom lại. Ba học pháp nào? Học pháp về tăng thượng giới, học pháp về tăng thượng tâm, học pháp về tăng thượng tuệ. Này các tỳ khưu, đây là ba học pháp, nơi mà tất cả các điều ấy được gom lại.

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ, ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน โหติ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ.

– Này các tỳ khưu, ở đây, có vị tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành có chừng mực về định, thực hành có chừng mực về tuệ. Vị ấy có vi phạm và cũng có ra khỏi những học giới nhỏ nhặt, vụn vặt. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì ở đây Ta không nói là không có khả năng (phạm tội). Và đối với những học giới nào là căn bản của phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, thì ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới kiên cố, và thọ trì tu học trong các học giới. Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn, hướng đến chánh giác.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ.

– Lại nữa, này các tỳ khưu, ở đây, có vị tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành có chừng mực về định, thực hành có chừng mực về tuệ. Vị ấy có vi phạm và cũng có ra khỏi những học giới nhỏ nhặt, vụn vặt. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì ở đây Ta không nói là không có khả năng (phạm tội). Và đối với những học giới nào là căn bản của phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, thì ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới kiên cố, và thọ trì tu học trong các học giới. Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, do làm muội lược tham, sân, si, trở thành bậc Nhất lai; chỉ một lần nữa trở lại thế gian này, vị ấy sẽ chấm dứt khổ đau.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ [Pg.234] สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

– Lại nữa, này các tỳ khưu, ở đây, có vị tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành viên mãn về định, thực hành có chừng mực về tuệ. Vị ấy có vi phạm và cũng có ra khỏi những học giới nhỏ nhặt, vụn vặt. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì ở đây Ta không nói là không có khả năng (phạm tội). Và đối với những học giới nào là căn bản của phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, thì ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới kiên cố, và thọ trì tu học trong các học giới. Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc hóa sanh, sẽ đạt Bát-niết-bàn tại đó, không còn trở lại từ thế giới ấy.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย ปริปูรการี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

– Lại nữa, này các tỳ khưu, ở đây, có vị tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành viên mãn về định, thực hành viên mãn về tuệ. Vị ấy có vi phạm và cũng có ra khỏi những học giới nhỏ nhặt, vụn vặt. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì ở đây Ta không nói là không có khả năng (phạm tội). Và đối với những học giới nào là căn bản của phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, thì ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới kiên cố, và thọ trì tu học trong các học giới. Vị ấy, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ปเทสํ ปเทสการี อาราเธติ ปริปูรํ ปริปูรการี. อวญฺฌานิ ตฺเววาหํ, ภิกฺขเว, สิกฺขาปทานิ วทามี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

– Như vậy, này các tỳ khưu, người thực hành một phần thì thành tựu một phần; người thực hành viên mãn thì thành tựu viên mãn. Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố rằng các học giới không phải là vô ích. (Kinh) thứ sáu.

๗. ทุติยสิกฺขาสุตฺตํ

7. Kinh Học Tập Thứ Hai

๘๘. ‘‘สาธิกมิทํ, ภิกฺขเว, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ ยตฺถ อตฺตกามา กุลปุตฺตา สิกฺขนฺติ. ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ.

88. – Này các tỳ khưu, hơn một trăm năm mươi học giới này được tụng đọc mỗi nửa tháng, trong đó các thiện gia nam tử mong cầu lợi ích cho bản thân thực hành học tập. Này các tỳ khưu, có ba học pháp này, nơi mà tất cả các điều ấy được gom lại. Ba học pháp nào? Học pháp về tăng thượng giới, học pháp về tăng thượng tâm, học pháp về tăng thượng tuệ. Này các tỳ khưu, đây là ba học pháp, nơi mà tất cả các điều ấy được gom lại.

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สตฺตกฺขตฺตุปรโม โหติ. สตฺตกฺขตฺตุปรมํ เทเว จ มนุสฺเส จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โกลํโกโล โหติ, ทฺเว วา ตีณิ วา กุลานิ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. โส ติณฺณํ [Pg.235] สํโยชนานํ ปริกฺขยา เอกพีชี โหติ, เอกํเยว มานุสกํ ภวํ นิพฺพตฺเตตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành có chừng mực về định, thực hành có chừng mực về tuệ. Vị ấy có khi vi phạm, có khi xuất khỏi những học giới nhỏ nhặt và vụn vặt. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì ở đây, Ta đã không nói đến sự không xứng đáng (của bậc Thánh). Còn đối với những học giới là nền tảng của phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới kiên cố, thọ trì và thực hành các học giới. Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Thất lai tối đa. Sau khi lang thang, luân hồi tối đa bảy lần giữa cõi trời và cõi người, vị ấy chấm dứt khổ đau. Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Gia Tộc, sau khi lang thang, luân hồi qua hai hoặc ba gia tộc, vị ấy chấm dứt khổ đau. Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Nhất Chủng, sau khi tái sanh vào một kiếp người duy nhất, vị ấy chấm dứt khổ đau. Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử và do làm muội lược tham, sân, si, trở thành bậc Nhất lai, sau khi trở lại thế gian này chỉ một lần, vị ấy chấm dứt khổ đau.”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุทฺธํโสโต อกนิฏฺฐคามี. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ.

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành viên mãn về định, thực hành có chừng mực về tuệ. Vị ấy có khi vi phạm, có khi xuất khỏi những học giới nhỏ nhặt và vụn vặt. Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì ở đây, Ta đã không nói đến sự không xứng đáng (của bậc Thánh). Còn đối với những học giới là nền tảng của phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới kiên cố, thọ trì và thực hành các học giới. Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc Thượng lưu sanh đến cõi Sắc Cứu Cánh. Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Bát-niết-bàn hữu hành. Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Bát-niết-bàn vô hành. Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Bát-niết-bàn tổn giảm. Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Bát-niết-bàn trung gian.”

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย ปริปูรการี. โส ยานิ ตานิ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu thực hành viên mãn các giới, thực hành viên mãn về định, và thực hành viên mãn về tuệ. Vị ấy có giới vững chắc và có giới kiên cố, thọ trì và thực hành trong các học giới. Vị ấy, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, thành tựu và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại.”

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ปเทสํ ปเทสการี อาราเธติ, ปริปูรํ ปริปูรการี, อวญฺฌานิ ตฺเววาหํ, ภิกฺขเว, สิกฺขาปทานิ วทามี’’ติ. สตฺตมํ.

“Này các Tỳ khưu, như vậy, người thực hành từng phần thành tựu được từng phần; người thực hành viên mãn thành tựu được viên mãn. Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố rằng các học giới là không vô ích.” (Kinh thứ bảy.)

๘. ตติยสิกฺขาสุตฺตํ

8. Kinh Học Pháp (Thứ Ba)

๘๙. ‘‘สาธิกมิทํ, ภิกฺขเว, ทิยฑฺฒสิกฺขาปทสตํ อนฺวทฺธมาสํ อุทฺเทสํ อาคจฺฉติ ยตฺถ อตฺตกามา กุลปุตฺตา สิกฺขนฺติ. ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา [Pg.236] ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา ยตฺเถตํ สพฺพํ สโมธานํ คจฺฉติ.

89. “Này các Tỳ khưu, hơn một trăm năm mươi học giới này được đem ra đọc mỗi nửa tháng, nơi mà các thiện nam tử mong cầu lợi ích cho bản thân thực hành. Này các Tỳ khưu, có ba pháp học này, nơi mà tất cả (các học giới) ấy được bao gồm. Ba pháp nào? Tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học. Này các Tỳ khưu, chính ba pháp học này là nơi mà tất cả (các học giới) ấy được bao gồm.”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีเลสุ ปริปูรการี โหติ สมาธิสฺมึ ปริปูรการี ปญฺญาย ปริปูรการี. โส ยานิ ตานิ ขุทฺทานุขุทฺทกานิ สิกฺขาปทานิ ตานิ อาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ. ตํ กิสฺส เหตุ? น หิ เมตฺถ, ภิกฺขเว, อภพฺพตา วุตฺตา. ยานิ จ โข ตานิ สิกฺขาปทานิ อาทิพฺรหฺมจริยกานิ พฺรหฺมจริยสารุปฺปานิ ตตฺถ ธุวสีโล จ โหติ ฐิตสีโล จ, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. โส อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา, ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา เอกพีชี โหติ, เอกํเยว มานุสกํ ภวํ นิพฺพตฺเตตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โกลํโกโล โหติ, ทฺเว วา ตีณิ วา กุลานิ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. ตํ วา ปน อนภิสมฺภวํ อปฺปฏิวิชฺฌํ ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา สตฺตกฺขตฺตุปรโม โหติ, สตฺตกฺขตฺตุปรมํ เทเว จ มนุสฺเส จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu là người thực hành viên mãn trong các giới, là người thực hành viên mãn trong định, là người thực hành viên mãn trong tuệ. Vị ấy có khi phạm vào các học giới nhỏ nhặt và vụn vặt, và có khi xuất khỏi (tội ấy). Vì sao vậy? Này các Tỳ khưu, vì ở đây, Như Lai đã không nói rằng đó là sự bất khả năng (đối với Thánh đạo). Và đối với những học giới căn bản cho phạm hạnh, tương xứng với phạm hạnh, ở đó vị ấy có giới vững chắc, có giới bền vững, chấp nhận và tu học trong các học giới. Vị ấy, do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ và đạt đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc Trung gian Bát-niết-bàn. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc Tổn hại Bát-niết-bàn. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc Vô hành Bát-niết-bàn. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc Hữu hành Bát-niết-bàn. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là bậc Thượng lưu, đi đến cõi Sắc Cứu Cánh. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận ba kiết sử, và do làm muội lược tham, sân, si, vị ấy là bậc Nhất lai, chỉ một lần trở lại thế gian này rồi chấm dứt khổ đau. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận ba kiết sử, vị ấy là bậc Nhất chủng, chỉ sanh lại một lần trong thân người rồi chấm dứt khổ đau. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận ba kiết sử, vị ấy là bậc Gia Tộc, sau khi đi qua, luân hồi trong hai hoặc ba gia tộc rồi chấm dứt khổ đau. Hoặc nếu không thể đạt được, không thể chứng ngộ, do đoạn tận ba kiết sử, vị ấy là bậc Thất lai, sau khi đi qua, luân hồi tối đa bảy lần giữa chư Thiên và loài người rồi chấm dứt khổ đau.”

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ปริปูรํ ปริปูรการี อาราเธติ ปเทสํ ปเทสการี. อวญฺฌานิตฺเววาหํ, ภิกฺขเว, สิกฺขาปทานิ วทามี’’ติ. อฏฺฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, như vậy, người thực hành viên mãn thành tựu được quả vị viên mãn, người thực hành một phần thành tựu được quả vị một phần. Này các Tỳ khưu, Như Lai tuyên bố rằng các học giới không phải là vô ích.” (Kinh thứ) tám.

๙. ปฐมสิกฺขตฺตยสุตฺตํ

9. Kinh Ba Học Pháp (thứ nhất)

๙๐. ‘‘ติสฺโส [Pg.237] อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา.

90. “Này các Tỳ khưu, có ba học pháp này. Thế nào là ba? Tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là tăng thượng giới học? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu có giới hạnh... (v.v.)... chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tăng thượng giới học.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là tăng thượng tâm học? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ tư. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tăng thượng tâm học.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญาสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญาสิกฺขา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา’’ติ. นวมํ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là tăng thượng tuệ học? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’... (v.v.)... tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tăng thượng tuệ học. Này các Tỳ khưu, đây là ba học pháp.” (Kinh thứ) chín.

๑๐. ทุติยสิกฺขตฺตยสุตฺตํ

10. Kinh Ba Học Pháp (thứ hai)

๙๑. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สิกฺขา. กตมา ติสฺโส? อธิสีลสิกฺขา, อธิจิตฺตสิกฺขา, อธิปญฺญาสิกฺขา.

91. “Này các Tỳ khưu, có ba học pháp này. Thế nào là ba? Tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, và tăng thượng tuệ học.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิสีลสิกฺขา.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là tăng thượng giới học? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu có giới hạnh... (v.v.)... chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tăng thượng giới học.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตสิกฺขา.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là tăng thượng tâm học? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục... (v.v.)... chứng và trú thiền thứ tư. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tăng thượng tâm học.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญาสิกฺขา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อธิปญฺญา สิกฺขา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สิกฺขา’’ติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là tăng thượng tuệ học? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ và đạt đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc ngay trong hiện tại. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tăng thượng tuệ học. Này các Tỳ khưu, đây là ba học pháp.”

‘‘อธิสีลํ [Pg.238] อธิจิตฺตํ, อธิปญฺญญฺจ วีริยวา;

ถามวา ธิติมา ฌายี, สโต คุตฺตินฺทฺริโย จเร.

“Bậc tinh cần, có sức mạnh, kiên trì, thiền định, chánh niệm, hộ trì các căn, hãy thực hành tăng thượng giới, tăng thượng tâm, và tăng thượng tuệ.”

‘‘ยถา ปุเร ตถา ปจฺฉา, ยถา ปจฺฉา ตถา ปุเร;

ยถา อโธ ตถา อุทฺธํ, ยถา อุทฺธํ ตถา อโธ.

“Như trước thế nào, sau cũng thế ấy; như sau thế nào, trước cũng thế ấy. Như dưới thế nào, trên cũng thế ấy; như trên thế nào, dưới cũng thế ấy.”

‘‘ยถา ทิวา ตถา รตฺตึ, ยถา รตฺตึ ตถา ทิวา;

อภิภุยฺย ทิสา สพฺพา, อปฺปมาณสมาธินา.

“Như ngày thế nào, đêm cũng thế ấy; như đêm thế nào, ngày cũng thế ấy. Với định vô lượng, chinh phục tất cả các phương.”

‘‘ตมาหุ เสขํ ปฏิปทํ, อโถ สํสุทฺธจาริยํ ;

ตมาหุ โลเก สมฺพุทฺธํ, ธีรํ ปฏิปทนฺตคุํ.

“Vị ấy, người đang trên đạo lộ, lại có hạnh thanh tịnh, được gọi là bậc Hữu học. Vị ấy, bậc hiền trí, đã đi đến cuối con đường, được gọi là bậc Chánh Giác trong thế gian.”

‘‘วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, ตณฺหากฺขยวิมุตฺติโน;

ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ, วิโมกฺโข โหติ เจตโส’’ติ. ทสมํ;

“Với sự diệt tận của thức, đối với người đã giải thoát nhờ đoạn tận ái, sự giải thoát của tâm giống như ngọn đèn đã tắt.” (Kinh thứ) mười.

๑๑. สงฺกวาสุตฺตํ

11. Kinh Saṅkavā

๙๒. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน สงฺกวา นาม โกสลานํ นิคโม ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา สงฺกวายํ วิหรติ. เตน โข ปน สมเยน กสฺสปโคตฺโต นาม ภิกฺขุ สงฺกวายํ อาวาสิโก โหติ. ตตฺร สุทํ ภควา สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. อถ โข กสฺสปโคตฺตสฺส ภิกฺขุโน ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’’ติ. อถ โข ภควา สงฺกวายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ราชคหํ ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ราชคเห วิหรติ.

92. Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ-khưu, ngài đi đến một thị trấn của xứ Kosala tên là Saṅkavā. Tại đó, Thế Tôn trú ở Saṅkavā. Vào lúc ấy, có vị Tỳ-khưu tên là Kassapagotta là người trú tại Saṅkavā. Tại đó, Thế Tôn dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu Kassapagotta khởi lên sự bất mãn, không hài lòng: “Vị Sa-môn này quá khắt khe.” Sau đó, Thế Tôn, sau khi trú ở Saṅkavā tùy thích, đã lên đường du hành đến Rājagaha. Du hành tuần tự, ngài đến Rājagaha. Tại đó, Thế Tôn trú ở Rājagaha.

อถ โข กสฺสปโคตฺตสฺส ภิกฺขุโน อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อหุเทว กุกฺกุจฺจํ อหุ วิปฺปฏิสาโร – ‘‘อลาภา วต เม, น วต เม ลาภา[Pg.239]; ทุลฺลทฺธํ วต เม, น วต เม สุลทฺธํ; ยสฺส เม ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺยํ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สนฺติเก อจฺจยํ อจฺจยโต เทเสยฺย’’นฺติ. อถ โข กสฺสปโคตฺโต ภิกฺขุ เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ราชคหํ เตน ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน เยน ราชคหํ เยน คิชฺฌกูโฏ ปพฺพโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข กสฺสปโคตฺโต ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Bấy giờ, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, Tỳ-khưu Kassapagotta khởi lên sự hối hận, ăn năn: “Thật không lợi cho ta, thật ta không được lợi! Thật ta đã được không tốt, thật ta đã không được tốt! Bởi vì khi Thế Tôn đang dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu, ta đã khởi lên sự bất mãn, không hài lòng: ‘Vị Sa-môn này quá khắt khe.’ Ta nên đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ta nên thú nhận lỗi lầm đúng như lỗi lầm trước mặt Thế Tôn.” Bấy giờ, Tỳ-khưu Kassapagotta dọn dẹp chỗ ở, lấy y bát, rồi lên đường đến Rājagaha. Tuần tự đi đến Rājagaha, đến núi Gijjhakūṭa, đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tỳ-khưu Kassapagotta bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘เอกมิทํ, ภนฺเต, สมยํ ภควา สงฺกวายํ วิหรติ, สงฺกวา นาม โกสลานํ นิคโม. ตตฺร, ภนฺเต, ภควา สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ. ตสฺส มยฺหํ ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. อถ โข ภควา สงฺกวายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. ( ) ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต อหุเทว กุกฺกุจฺจํ อหุ วิปฺปฏิสาโร – อลาภา วต เม, น วต เม ลาภา; ทุลฺลทฺธํ วต เม, น วต เม สุลทฺธํ; ยสฺส เม ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ยํนูนาหํ เยน ภควา เตนุปสงฺกเมยฺยํ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต สนฺติเก อจฺจยํ อจฺจยโต เทเสยฺยนฺติ. อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ ยสฺส เม ภควติ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ตสฺส [Pg.240] เม, ภนฺเต, ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหาตุ, อายตึ สํวรายา’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, một thời, Thế Tôn trú ở Saṅkavā, một thị trấn của xứ Kosala. Tại đó, bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu. Khi Thế Tôn đang dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu, con đã khởi lên sự bất mãn, không hài lòng: ‘Vị Sa-môn này quá khắt khe.’ Sau đó, Thế Tôn, sau khi trú ở Saṅkavā tùy thích, đã lên đường du hành đến Rājagaha. Bạch Thế Tôn, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, con đã khởi lên sự hối hận, ăn năn: ‘Thật không lợi cho ta, thật ta không được lợi! Thật ta đã được không tốt, thật ta đã không được tốt! Bởi vì khi Thế Tôn đang dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu, con đã khởi lên sự bất mãn, không hài lòng: ‘Vị Sa-môn này quá khắt khe.’ Ta nên đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ta nên thú nhận lỗi lầm đúng như lỗi lầm trước mặt Thế Tôn.’ Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm con do ngu si, do mê mờ, do bất thiện, bởi vì khi Thế Tôn đang dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu, con đã khởi lên sự bất mãn, không hài lòng: ‘Vị Sa-môn này quá khắt khe.’ Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm này của con đúng như lỗi lầm, để con được thu thúc trong tương lai.”

‘‘ตคฺฆ ตํ, กสฺสป, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, ยสฺส เต มยิ สิกฺขาปทปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย ภิกฺขู สนฺทสฺเสนฺเต สมาทเปนฺเต สมุตฺเตเชนฺเต สมฺปหํเสนฺเต อหุเทว อกฺขนฺติ อหุ อปฺปจฺจโย – ‘อธิสลฺลิขเตวายํ สมโณ’ติ. ยโต จ โข ตฺวํ, กสฺสป, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุทฺธิเหสา, กสฺสป, อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ, อายตึ สํวรํ อาปชฺชติ.

“Thật vậy, này Kassapa, lỗi lầm đã xâm chiếm ngươi do ngu si, do mê mờ, do bất thiện, bởi vì khi ta đang dùng pháp thoại liên quan đến học giới để chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các Tỳ-khưu, ngươi đã khởi lên sự bất mãn, không hài lòng: ‘Vị Sa-môn này quá khắt khe.’ Và bởi vì ngươi, này Kassapa, sau khi thấy lỗi lầm đúng như lỗi lầm, đã sửa chữa đúng theo Pháp, nên chúng ta chấp nhận lỗi lầm đó của ngươi. Này Kassapa, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh: người nào thấy lỗi lầm đúng như lỗi lầm, sửa chữa đúng theo Pháp, và đạt đến sự thu thúc trong tương lai.

‘‘เถโร เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ น สิกฺขากาโม น สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ น สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ น วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, เถรสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส เถรสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ.

“Này Kassapa, cho dù một Tỳ-khưu là trưởng lão, nhưng không ham muốn học giới, không tán thán việc thực hành học giới, cũng không khích lệ các Tỳ-khưu khác vốn không ham muốn học giới trong việc học giới, và không tán thán đúng sự thật, đúng lúc đối với các Tỳ-khưu khác ham muốn học giới, Ta không tán thán vị Tỳ-khưu trưởng lão như vậy. Vì sao vậy? Vì nếu các Tỳ-khưu khác nghĩ: ‘Bậc Đạo Sư tán thán vị ấy,’ họ sẽ thân cận vị ấy. Những ai thân cận vị ấy sẽ bắt chước theo gương của vị ấy. Đối với những ai bắt chước theo gương của vị ấy, điều đó sẽ dẫn đến bất hạnh, đau khổ lâu dài. Vì vậy, này Kassapa, Ta không tán thán vị Tỳ-khưu trưởng lão như vậy.

‘‘มชฺฌิโม เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ…เป… นโว เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ น สิกฺขากาโม น สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ น สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ น วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, นวสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส นวสฺส ภิกฺขุโน น วณฺณํ ภณามิ.

Này Kassapa, cho dù là vị tỳ khưu trung lạp ... cho đến ... Này Kassapa, cho dù là vị tỳ khưu tân tỳ, không muốn học tập, không tán thán sự thọ trì học pháp, và cũng không khuyến khích các vị tỳ khưu khác không muốn học tập trong việc học tập, và cũng không nói lên lời tán dương đúng sự thật, đúng thời đối với các vị tỳ khưu khác muốn học tập, này Kassapa, Ta không tán thán hạng tỳ khưu tân tỳ như vậy. Vì cớ sao? Vì nếu Bậc Đạo Sư tán thán vị ấy, các tỳ khưu khác sẽ thân cận vị ấy. Những vị nào thân cận vị ấy sẽ bắt chước theo việc làm của vị ấy. Đối với những vị bắt chước theo việc làm của vị ấy, điều ấy sẽ đưa đến bất hạnh, khổ đau lâu dài. Vì thế, này Kassapa, Ta không tán thán hạng tỳ khưu tân tỳ như vậy.

‘‘เถโร [Pg.241] เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ สิกฺขากาโม สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, เถรสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส เถรสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามิ.

Này Kassapa, cho dù là vị tỳ khưu trưởng lão, muốn học tập, tán thán sự thọ trì học pháp, và khuyến khích các vị tỳ khưu khác không muốn học tập trong việc học tập, và cũng nói lên lời tán dương đúng sự thật, đúng thời đối với các vị tỳ khưu khác muốn học tập, này Kassapa, Ta tán thán hạng tỳ khưu trưởng lão như vậy. Vì cớ sao? Vì nếu Bậc Đạo Sư tán thán vị ấy, các tỳ khưu khác sẽ thân cận vị ấy. Những vị nào thân cận vị ấy sẽ bắt chước theo việc làm của vị ấy. Đối với những vị bắt chước theo việc làm của vị ấy, điều ấy sẽ đưa đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì thế, này Kassapa, Ta tán thán hạng tỳ khưu trưởng lão như vậy.

‘‘มชฺฌิโม เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ สิกฺขากาโม…เป… นโว เจปิ, กสฺสป, ภิกฺขุ โหติ สิกฺขากาโม สิกฺขาสมาทานสฺส วณฺณวาที, เย จญฺเญ ภิกฺขู น สิกฺขากามา เต จ สิกฺขาย สมาทเปติ, เย จญฺเญ ภิกฺขู สิกฺขากามา เตสญฺจ วณฺณํ ภณติ ภูตํ ตจฺฉํ กาเลน, เอวรูปสฺสาหํ, กสฺสป, นวสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? สตฺถา หิสฺส วณฺณํ ภณตีติ อญฺเญ นํ ภิกฺขู ภเชยฺยุํ, เย นํ ภเชยฺยุํ ตฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ, ยฺยาสฺส ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺเชยฺยุํ เตสํ ตํ อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ. ตสฺมาหํ, กสฺสป, เอวรูปสฺส นวสฺส ภิกฺขุโน วณฺณํ ภณามี’’ติ. เอกาทสมํ.

Này Kassapa, cho dù là vị tỳ khưu trung lạp, muốn học tập ... cho đến ... Này Kassapa, cho dù là vị tỳ khưu tân tỳ, muốn học tập, tán thán sự thọ trì học pháp, và khuyến khích các vị tỳ khưu khác không muốn học tập trong việc học tập, và cũng nói lên lời tán dương đúng sự thật, đúng thời đối với các vị tỳ khưu khác muốn học tập, này Kassapa, Ta tán thán hạng tỳ khưu tân tỳ như vậy. Vì cớ sao? Vì nếu Bậc Đạo Sư tán thán vị ấy, các tỳ khưu khác sẽ thân cận vị ấy. Những vị nào thân cận vị ấy sẽ bắt chước theo việc làm của vị ấy. Đối với những vị bắt chước theo việc làm của vị ấy, điều ấy sẽ đưa đến hạnh phúc, an lạc lâu dài. Vì thế, này Kassapa, Ta tán thán hạng tỳ khưu tân tỳ như vậy. (Kinh) thứ mười một.

สมณวคฺโค นวโม.

Phẩm Sa Môn, thứ chín.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

สมโณ คทฺรโภ เขตฺตํ, วชฺชิปุตฺโต จ เสกฺขกํ;

ตโย จ สิกฺขนา วุตฺตา, ทฺเว สิกฺขา สงฺกวาย จาติ.

Sa Môn, con lừa, thửa ruộng, Vajjiputta và người hữu học; Ba bài kinh về sự học tập đã được thuyết giảng, hai bài kinh về học pháp, và Saṅkava.

(๑๐) ๕. โลณกปลฺลวคฺโค

(10) 5. Phẩm Hạt Muối

๑. อจฺจายิกสุตฺตํ

1. Kinh Việc Khẩn Cấp

๙๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, กสฺสโก คหปติ สีฆํ สีฆํ เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กโรติ สุมติกตํ. สีฆํ สีฆํ เขตฺตํ สุกฏฺฐํ กริตฺวา [Pg.242] สุมติกตํ สีฆํ สีฆํ พีชานิ ปติฏฺฐาเปติ. สีฆํ สีฆํ พีชานิ ปติฏฺฐาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ อุทกํ อภิเนติปิ อปเนติปิ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ กสฺสกสฺส คหปติสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. ตสฺส โข ตํ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส นตฺถิ สา อิทฺธิ วา อานุภาโว วา – ‘อชฺเชว เม ธญฺญานิ ชายนฺตุ, สฺเวว คพฺภีนิ โหนฺตุ, อุตฺตรสฺเวว ปจฺจนฺตู’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ตสฺส กสฺสกสฺส คหปติสฺส ตานิ ธญฺญานิ อุตุปริณามีนิ ชายนฺติปิ คพฺภีนิปิ โหนฺติ ปจฺจนฺติปิ.

93. Này các tỳ khưu, có ba công việc khẩn cấp này của người gia chủ nông phu. Ba việc gì? Này các tỳ khưu, ở đây, người gia chủ nông phu nhanh chóng cày bừa kỹ lưỡng thửa ruộng. Sau khi nhanh chóng cày bừa kỹ lưỡng thửa ruộng, vị ấy nhanh chóng gieo hạt giống. Sau khi nhanh chóng gieo hạt giống, vị ấy nhanh chóng dẫn nước vào và tháo nước ra. Này các tỳ khưu, đây là ba công việc khẩn cấp của người gia chủ nông phu. Này các tỳ khưu, người gia chủ nông phu ấy không có thần thông hay oai lực này: ‘Mong rằng lúa của ta hôm nay nảy mầm, ngày mai mang thai, ngày kia chín rộ!’ Nhưng này các tỳ khưu, có một thời điểm khi những hạt lúa của người gia chủ nông phu ấy, do sự biến chuyển của thời tiết, sẽ nảy mầm, mang thai, và chín rộ.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีณิมานิ ภิกฺขุสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. กตมานิ ตีณิ? อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ภิกฺขุสฺส อจฺจายิกานิ กรณียานิ. ตสฺส โข ตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน นตฺถิ สา อิทฺธิ วา อนุภาโว วา – ‘อชฺเชว เม อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตุ สฺเว วา อุตฺตรสฺเว วา’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, โหติ โส สมโย ยํ ตสฺส ภิกฺขุโน อธิสีลมฺปิ สิกฺขโต อธิจิตฺตมฺปิ สิกฺขโต อธิปญฺญมฺปิ สิกฺขโต อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจติ.

Cũng vậy, này các tỳ khưu, có ba công việc khẩn cấp này của vị tỳ khưu. Ba việc gì? Sự thọ trì học pháp về tăng thượng giới, sự thọ trì học pháp về tăng thượng tâm, sự thọ trì học pháp về tăng thượng tuệ. Này các tỳ khưu, đây là ba công việc khẩn cấp của vị tỳ khưu. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy không có thần thông hay oai lực này: ‘Mong rằng tâm của ta hôm nay, hoặc ngày mai, hoặc ngày kia, được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ!’ Nhưng này các tỳ khưu, có một thời điểm khi vị tỳ khưu ấy, trong khi thực hành tăng thượng giới, thực hành tăng thượng tâm, và thực hành tăng thượng tuệ, tâm của vị ấy sẽ được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

‘‘ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ติพฺโพ โน ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิสีลสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทาเน, ติพฺโพ ฉนฺโท ภวิสฺสติ อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทาเน’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. ปฐมํ.

Vì thế, này các tỳ khưu, các thầy phải học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học pháp về tăng thượng giới, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học pháp về tăng thượng tâm, chúng ta sẽ có ước muốn mãnh liệt trong việc thọ trì học pháp về tăng thượng tuệ.’ Này các tỳ khưu, các thầy phải học tập như vậy. Kinh thứ nhất.

๒. ปวิเวกสุตฺตํ

2. Kinh Viễn Ly

๙๔. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปวิเวกานิ ปญฺญาเปนฺติ. กตมานิ ตีณิ? จีวรปวิเวกํ, ปิณฺฑปาตปวิเวกํ, เสนาสนปวิเวกํ.

94. Này các tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo quy định ba sự viễn ly này. Ba sự gì? Viễn ly về y phục, viễn ly về vật thực khất thực, viễn ly về sàng tọa.

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา จีวรปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ, สาณานิปิ ธาเรนฺติ, มสาณานิปิ ธาเรนฺติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรนฺติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรนฺติ, ติรีฏานิปิ ธาเรนฺติ, อชินมฺปิ ธาเรนฺติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรนฺติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรนฺติ, วากจีรมฺปิ ธาเรนฺติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรนฺติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรนฺติ, วาลกมฺพลมฺปิ ธาเรนฺติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ [Pg.243] ธาเรนฺติ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา จีวรปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ.

Này các tỳ khưu, ở đây, các du sĩ ngoại đạo quy định về sự viễn ly y phục như sau: họ mặc y bằng vải gai, họ mặc y bằng vải gai pha trộn, họ mặc y bằng vải liệm tử thi, họ mặc y phấn tảo, họ mặc y bằng vỏ cây, họ mặc da thú, họ mặc y bằng da thú có cả móng, họ mặc y bằng cỏ kusa, họ mặc y bằng vỏ cây sợi, họ mặc y bằng vỏ cây bào, họ mặc y bằng tóc người, họ mặc y bằng lông đuôi ngựa, họ mặc y bằng lông cánh cú. Này các tỳ khưu, đây là cách các du sĩ ngoại đạo quy định về sự viễn ly y phục.

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปิณฺฑปาตปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ. สากภกฺขาปิ โหนฺติ, สามากภกฺขาปิ โหนฺติ, นีวารภกฺขาปิ โหนฺติ, ททฺทุลภกฺขาปิ โหนฺติ, หฏภกฺขาปิ โหนฺติ, กณภกฺขาปิ โหนฺติ, อาจามภกฺขาปิ โหนฺติ, ปิญฺญากภกฺขาปิ โหนฺติ, ติณภกฺขาปิ โหนฺติ, โคมยภกฺขาปิ โหนฺติ, วนมูลผลาหารา ยาเปนฺติ ปวตฺตผลโภชี. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปิณฺฑปาตปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, các du sĩ ngoại đạo quy định về sự viễn ly đối với vật thực khất thực như sau. Họ ăn rau, họ ăn lúa hoang, họ ăn gạo lức, họ ăn da vụn, họ ăn rêu, họ ăn cám, họ ăn nước cháo, họ ăn bánh dầu, họ ăn cỏ, họ ăn phân bò, họ sống bằng rễ cây và trái cây trong rừng, ăn những trái cây rụng. Này các Tỳ khưu, đây là cách các du sĩ ngoại đạo quy định về sự viễn ly đối với vật thực khất thực.”

‘‘ตตฺริทํ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เสนาสนปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ ภุสาคารํ. อิทํ โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เสนาสนปวิเวกสฺมึ ปญฺญาเปนฺติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ปวิเวกานิ ปญฺญาเปนฺติ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, các du sĩ ngoại đạo quy định về sự viễn ly đối với chỗ ở như sau: trong rừng, dưới gốc cây, nghĩa địa, nơi hoang vu, ngoài trời, đống rơm, nhà trấu. Này các Tỳ khưu, đây là cách các du sĩ ngoại đạo quy định về sự viễn ly đối với chỗ ở. Này các Tỳ khưu, đây là ba sự viễn ly mà các du sĩ ngoại đạo quy định.”

‘‘ตีณิ โข ปนิมานิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ภิกฺขุโน ปวิเวกานิ. กตมานิ ตีณิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา จ โหติ, ทุสฺสีลฺยญฺจสฺส ปหีนํ โหติ, เตน จ วิวิตฺโต โหติ; สมฺมาทิฏฺฐิโก จ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จสฺส ปหีนา โหติ, ตาย จ วิวิตฺโต โหติ; ขีณาสโว จ โหติ, อาสวา จสฺส ปหีนา โหนฺติ, เตหิ จ วิวิตฺโต โหติ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ทุสฺสีลฺยญฺจสฺส ปหีนํ โหติ, เตน จ วิวิตฺโต โหติ; สมฺมาทิฏฺฐิโก จ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จสฺส ปหีนา โหติ, ตาย จ วิวิตฺโต โหติ; ขีณาสโว จ โหติ, อาสวา จสฺส ปหีนา โหนฺติ, เตหิ จ วิวิตฺโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อคฺคปฺปตฺโต สารปฺปตฺโต สุทฺโธ สาเร ปติฏฺฐิโต’’’.

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, trong Pháp và Luật này, có ba sự viễn ly này của vị Tỳ khưu. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu có giới hạnh, và ác giới của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi nó; vị ấy có chánh kiến, và tà kiến của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi nó; vị ấy là bậc lậu tận, và các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi chúng. Này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ khưu có giới hạnh, ác giới của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi nó; vị ấy có chánh kiến, tà kiến của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi nó; vị ấy là bậc lậu tận, các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi chúng. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu này được gọi là ‘bậc đã đạt đến tối thượng, đã đạt đến cốt lõi, thanh tịnh, an trú trong cốt lõi’.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส สมฺปนฺนํ สาลิกฺเขตฺตํ. ตเมนํ กสฺสโก คหปติ สีฆํ สีฆํ ลวาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ลวาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ สงฺฆราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ สงฺฆราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ [Pg.244] อุพฺพหาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ อุพฺพหาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ปุญฺชํ การาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ปุญฺชํ การาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ มทฺทาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ มทฺทาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ปลาลานิ อุทฺธราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ปลาลานิ อุทฺธราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ภุสิกํ อุทฺธราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ ภุสิกํ อุทฺธราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ โอปุนาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ โอปุนาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ อติหราเปยฺย. สีฆํ สีฆํ อติหราเปตฺวา สีฆํ สีฆํ โกฏฺฏาเปยฺย. สีฆํ สีฆํ โกฏฺฏาเปตฺวา สีฆํ สีฆํ ถุสานิ อุทฺธราเปยฺย. เอวมสฺสุ ตานิ, ภิกฺขเว, กสฺสกสฺส คหปติสฺส ธญฺญานิ อคฺคปฺปตฺตานิ สารปฺปตฺตานิ สุทฺธานิ สาเร ปติฏฺฐิตานิ.

“Này các Tỳ khưu, ví như một thửa ruộng lúa sāli của một người nông dân gia chủ đã được mùa. Người nông dân gia chủ ấy nên cho gặt mau mau. Cho gặt mau mau xong, nên cho gom lại mau mau. Cho gom lại mau mau xong, nên cho mang đi mau mau. Cho mang đi mau mau xong, nên cho chất thành đống mau mau. Cho chất thành đống mau mau xong, nên cho đập lúa mau mau. Cho đập lúa mau mau xong, nên cho loại bỏ rơm mau mau. Cho loại bỏ rơm mau mau xong, nên cho loại bỏ trấu mau mau. Cho loại bỏ trấu mau mau xong, nên cho rê sẩy mau mau. Cho rê sẩy mau mau xong, nên cho chuyển đi mau mau. Cho chuyển đi mau mau xong, nên cho giã mau mau. Cho giã mau mau xong, nên cho loại bỏ cám mau mau. Này các Tỳ khưu, như vậy, những hạt lúa ấy của người nông dân gia chủ sẽ đạt đến tối thượng, đạt đến cốt lõi, thanh tịnh, an trú trong cốt lõi.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยโต ภิกฺขุ สีลวา จ โหติ, ทุสฺสีลฺยญฺจสฺส ปหีนํ โหติ, เตน จ วิวิตฺโต โหติ; สมฺมาทิฏฺฐิโก จ โหติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิ จสฺส ปหีนา โหติ, ตาย จ วิวิตฺโต โหติ; ขีณาสโว จ โหติ, อาสวา จสฺส ปหีนา โหนฺติ, เตหิ จ วิวิตฺโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อคฺคปฺปตฺโต สารปฺปตฺโต สุทฺโธ สาเร ปติฏฺฐิโต’’’ติ. ทุติยํ.

“Này các Tỳ khưu, cũng vậy, khi nào vị Tỳ khưu có giới hạnh, và ác giới của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi nó; vị ấy có chánh kiến, và tà kiến của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi nó; vị ấy là bậc lậu tận, và các lậu hoặc của vị ấy đã được đoạn trừ, và vị ấy viễn ly khỏi chúng. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu này được gọi là ‘bậc đã đạt đến tối thượng, đã đạt đến cốt lõi, thanh tịnh, an trú trong cốt lõi’.” Hết kinh thứ hai.

๓. สรทสุตฺตํ

3. Kinh Mùa Thu

๙๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สรทสมเย วิทฺเธ วิคตวลาหเก เทเว อาทิจฺโจ นภํ อพฺภุสฺสกฺกมาโน สพฺพํ อากาสคตํ ตมคตํ อภิวิหจฺจ ภาสเต จ ตปเต จ วิโรจติ จ.

95. “Này các Tỳ khưu, ví như vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng, không có mây, mặt trời mọc lên trên không trung, xua tan mọi bóng tối trong không gian, chiếu sáng, tỏa nhiệt, và rực rỡ.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยโต อริยสาวกสฺส วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุปฺปชฺชติ, สห ทสฺสนุปฺปาทา, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส ตีณิ สํโยชนานิ ปหียนฺติ – สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส.

“Này các Tỳ khưu, cũng vậy, khi nào Pháp nhãn không bụi, không uế nhiễm khởi lên cho vị Thánh đệ tử, này các Tỳ khưu, cùng với sự khởi lên của cái thấy, ba kiết sử của vị Thánh đệ tử được đoạn trừ – đó là thân kiến, hoài nghi, và giới cấm thủ.”

‘‘อถาปรํ ทฺวีหิ ธมฺเมหิ นิยฺยาติ อภิชฺฌาย จ พฺยาปาเทน จ. โส วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺมึ เจ, ภิกฺขเว, สมเย อริยสาวโก กาลํ กเรยฺย, นตฺถิ ตํ สํโยชนํ เยน [Pg.245] สํโยชเนน สํยุตฺโต อริยสาวโก ปุน อิมํ โลกํ อาคจฺเฉยฺยา’’ติ. ตติยํ.

“Rồi sau đó, vị ấy thoát khỏi hai pháp: tham ái và sân hận. Vị ấy ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này các Tỳ khưu, nếu vào lúc ấy, vị Thánh đệ tử mệnh chung, không có kiết sử nào mà do bị trói buộc bởi kiết sử ấy, vị Thánh đệ tử ấy sẽ trở lại thế giới này nữa.” Hết kinh thứ ba.

๔. ปริสาสุตฺตํ

4. Kinh Hội Chúng

๙๖. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา ติสฺโส? อคฺควตี ปริสา, วคฺคา ปริสา, สมคฺคา ปริสา.

96. “Này các Tỳ khưu, có ba loại hội chúng này. Thế nào là ba? Hội chúng có những bậc tối thượng, hội chúng bị chia rẽ, và hội chúng hòa hợp.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อคฺควตี ปริสา? อิธ, ภิกฺขเว, ยสฺสํ ปริสายํ เถรา ภิกฺขู น พาหุลิกา โหนฺติ น สาถลิกา, โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย, เตสํ ปจฺฉิมา ชนตา ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชติ. สาปิ โหติ น พาหุลิกา น สาถลิกา โอกฺกมเน นิกฺขิตฺตธุรา ปวิเวเก ปุพฺพงฺคมา, วีริยํ อารภติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อคฺควตี ปริสา.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là hội chúng có những bậc tối thượng? Này các Tỳ khưu, ở đây, trong hội chúng nào mà các vị Tỳ khưu trưởng lão không sống sung túc, không sống buông thả, đã từ bỏ gánh nặng trong việc đi xuống, là những người đi đầu trong sự viễn ly, tinh tấn nỗ lực để đạt được những gì chưa đạt, để chứng được những gì chưa chứng, để thực hiện được những gì chưa thực hiện. Thế hệ đến sau noi theo tấm gương của họ. Thế hệ ấy cũng không sống sung túc, không sống buông thả, đã từ bỏ gánh nặng trong việc đi xuống, là người đi đầu trong sự viễn ly, tinh tấn nỗ lực để đạt được những gì chưa đạt, để chứng được những gì chưa chứng, để thực hiện được những gì chưa thực hiện. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hội chúng có những bậc tối thượng.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, วคฺคา ปริสา? อิธ, ภิกฺขเว, ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วคฺคา ปริสา.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hội chúng chia rẽ? Này các Tỳ khưu, ở đây, trong hội chúng nào mà các vị Tỳ khưu sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, đi đến tranh luận, sống đâm chọt lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng, này các Tỳ khưu, đây được gọi là hội chúng chia rẽ.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, สมคฺคา ปริสา? อิธ, ภิกฺขเว, ยสฺสํ ปริสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สมคฺคา ปริสา.

Này các Tỳ khưu, thế nào là hội chúng hòa hợp? Này các Tỳ khưu, ở đây, trong hội chúng nào mà các vị Tỳ khưu sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như sữa hòa với nước, nhìn nhau bằng cặp mắt thân thương, này các Tỳ khưu, đây được gọi là hội chúng hòa hợp.

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, พหุํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ตสฺมึ สมเย ปุญฺญํ ปสวนฺติ. พฺรหฺมํ, ภิกฺขเว, วิหารํ ตสฺมึ สมเย ภิกฺขู วิหรนฺติ, ยทิทํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ.

Này các Tỳ khưu, vào lúc nào các vị Tỳ khưu sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như sữa hòa với nước, nhìn nhau bằng cặp mắt thân thương, này các Tỳ khưu, vào lúc ấy các vị Tỳ khưu tạo ra nhiều phước báu. Này các Tỳ khưu, vào lúc ấy các vị Tỳ khưu trú trong phạm trú, tức là tâm giải thoát do hỷ. Người hoan hỷ thì hỷ sanh, người có tâm hỷ thì thân được khinh an, người có thân khinh an cảm thọ lạc, người có lạc thì tâm được định tĩnh.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุปริปพฺพเต ถุลฺลผุสิตเก เทเว วสฺสนฺเต ตํ อุทกํ ยถานินฺนํ ปวตฺตมานํ ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูเรติ, ปพฺพตกนฺทรปทรสาขา ปริปูรา กุโสพฺเภ ปริปูเรนฺติ, กุโสพฺภา ปริปูรา มหาโสพฺเภ [Pg.246] ปริปูเรนฺติ, มหาโสพฺภา ปริปูรา กุนฺนทิโย ปริปูเรนฺติ, กุนฺนทิโย ปริปูรา มหานทิโย ปริปูเรนฺติ, มหานทิโย ปริปูรา สมุทฺทํ ปริปูเรนฺติ.

Này các Tỳ khưu, ví như trên đỉnh núi, khi trời mưa hạt lớn, nước ấy chảy theo chỗ trũng làm đầy các hang núi, khe núi, kẽ nứt; các hang núi, khe núi, kẽ nứt đầy rồi làm đầy các hố nhỏ; các hố nhỏ đầy rồi làm đầy các hố lớn; các hố lớn đầy rồi làm đầy các sông nhỏ; các sông nhỏ đầy rồi làm đầy các sông lớn; các sông lớn đầy rồi làm đầy biển cả.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, พหุํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขู ตสฺมึ สมเย ปุญฺญํ ปสวนฺติ. พฺรหฺมํ, ภิกฺขเว, วิหารํ ตสฺมึ สมเย ภิกฺขู วิหรนฺติ, ยทิทํ มุทิตาย เจโตวิมุตฺติยา. ปมุทิตสฺส ปีติ ชายติ, ปีติมนสฺส กาโย ปสฺสมฺภติ, ปสฺสทฺธกาโย สุขํ เวทิยติ, สุขิโน จิตฺตํ สมาธิยติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปริสา’’ติ. จตุตฺถํ.

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vào lúc nào các vị Tỳ khưu sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như sữa hòa với nước, nhìn nhau bằng cặp mắt thân thương, này các Tỳ khưu, vào lúc ấy các vị Tỳ khưu tạo ra nhiều phước báu. Này các Tỳ khưu, vào lúc ấy các vị Tỳ khưu trú trong phạm trú, tức là tâm giải thoát do hỷ. Người hoan hỷ thì hỷ sanh, người có tâm hỷ thì thân được khinh an, người có thân khinh an cảm thọ lạc, người có lạc thì tâm được định tĩnh. Này các Tỳ khưu, quả thật có ba loại hội chúng này. (Hết) kinh thứ tư.

๕. ปฐมอาชานียสุตฺตํ

5. Kinh Ngựa Nòi (Thứ Nhất)

๙๗. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ.

97. Này các Tỳ khưu, con ngựa nòi tốt của vua, được thành tựu ba yếu tố, thì xứng đáng với vua, là vật dụng của vua, được kể là một bộ phận của vua. Do ba yếu tố nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, con ngựa nòi tốt của vua vừa có sắc đẹp, vừa có sức mạnh, vừa có tốc độ. Này các Tỳ khưu, quả thật, con ngựa nòi tốt của vua, được thành tựu ba yếu tố này, thì xứng đáng với vua, là vật dụng của vua, được kể là một bộ phận của vua. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu được thành tựu ba pháp thì đáng được cúng dường, đáng được tiếp đãi, đáng được dâng cúng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian. Do ba pháp nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu vừa có sắc đẹp, vừa có sức mạnh, vừa có tốc độ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có sắc đẹp? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu có giới, sống được thu thúc bởi sự thu thúc của Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và học tập trong các học giới. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có sắc đẹp.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ [Pg.247] อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có sức mạnh? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu sống tinh tấn, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có sức mạnh.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปญฺจมํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có tốc độ? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu biết như thật: ‘Đây là khổ’; biết như thật: ‘Đây là nguyên nhân của khổ’; biết như thật: ‘Đây là sự diệt khổ’; biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có tốc độ. Này các Tỳ khưu, quả thật, vị Tỳ khưu được thành tựu ba pháp này thì đáng được cúng dường, đáng được tiếp đãi, đáng được dâng cúng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng của thế gian. (Hết) kinh thứ năm.

๖. ทุติยอาชานียสุตฺตํ

6. Kinh Ngựa Nòi (Thứ Hai)

๙๘. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ.

98. Này các Tỳ khưu, con ngựa nòi tốt của vua, được thành tựu ba yếu tố, thì xứng đáng với vua, là vật dụng của vua, được kể là một bộ phận của vua. Do ba yếu tố nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, con ngựa nòi tốt của vua vừa có sắc đẹp, vừa có sức mạnh, vừa có tốc độ. Này các Tỳ khưu, quả thật, con ngựa nòi tốt của vua, được thành tựu ba yếu tố này, thì xứng đáng với vua, là vật dụng của vua, được kể là một bộ phận của vua. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu được thành tựu ba pháp thì đáng được cúng dường... (cho đến)... là ruộng phước vô thượng của thế gian. Do ba pháp nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu vừa có sắc đẹp, vừa có sức mạnh, vừa có tốc độ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ…เป… สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu có được sắc đẹp? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu có giới đức, ... cho đến ... thọ trì và tu tập các học giới. Này các tỳ khưu, như vậy là vị tỳ khưu có được sắc đẹp.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu có được sức mạnh? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì nỗ lực, không từ bỏ trách nhiệm đối với các pháp thiện. Này các tỳ khưu, như vậy là vị tỳ khưu có được sức mạnh.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี [Pg.248] อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu có được tốc độ? Này các tỳ khưu, ở đây, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị tỳ khưu được hóa sanh, tại đấy nhập Niết Bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa. Này các tỳ khưu, như vậy là vị tỳ khưu có được tốc độ. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có được ba pháp này thì xứng đáng được cúng dường, ... cho đến ... là ruộng phước vô thượng cho thế gian.” Hết kinh thứ sáu.

๗. ตติยอาชานียสุตฺตํ

7. Kinh Con Tuấn Mã (thứ ba)

๙๙. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ ภทฺโร อสฺสาชานีโย ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน จ โหติ พลสมฺปนฺโน จ ชวสมฺปนฺโน จ.

99. “Này các tỳ khưu, con tuấn mã thuần chủng của nhà vua, khi có được ba yếu tố, thì xứng đáng với nhà vua, là vật dụng của nhà vua, và được xem là một trong những yếu tố của nhà vua. Thế nào là ba? Này các tỳ khưu, ở đây, con tuấn mã thuần chủng của nhà vua có được sắc đẹp, có được sức mạnh, và có được tốc độ. Này các tỳ khưu, con tuấn mã thuần chủng của nhà vua, khi có được ba yếu tố này, thì xứng đáng với nhà vua, là vật dụng của nhà vua, và được xem là một trong những yếu tố của nhà vua. Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có được ba pháp thì xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được khoản đãi, xứng đáng được bố thí, xứng đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng cho thế gian. Thế nào là ba? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu có được sắc đẹp, có được sức mạnh, và có được tốc độ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วณฺณสมฺปนฺโน โหติ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu có được sắc đẹp? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu có giới đức, sống phòng hộ với sự phòng hộ của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và tu tập các học giới. Này các tỳ khưu, như vậy là vị tỳ khưu có được sắc đẹp.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ พลสมฺปนฺโน โหติ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu có được sức mạnh? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện, có nghị lực, kiên trì nỗ lực, không từ bỏ trách nhiệm đối với các pháp thiện. Này các tỳ khưu, như vậy là vị tỳ khưu có được sức mạnh.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ชวสมฺปนฺโน โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. สตฺตมํ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là vị tỳ khưu có được tốc độ? Này các tỳ khưu, ở đây, do đoạn tận các lậu hoặc, vị tỳ khưu tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các tỳ khưu, như vậy là vị tỳ khưu có được tốc độ. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu có được ba pháp này thì xứng đáng được cúng dường, ... cho đến ... là ruộng phước vô thượng cho thế gian.” Hết kinh thứ bảy.

๘. โปตฺถกสุตฺตํ

8. Kinh Vải Bố

๑๐๐. ‘‘นโวปิ[Pg.249], ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ จ โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ; มชฺฌิโมปิ, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ จ โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ; ชิณฺโณปิ, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ จ โหติ ทุกฺขสมฺผสฺโส จ อปฺปคฺโฆ จ. ชิณฺณมฺปิ, ภิกฺขเว, โปตฺถกํ อุกฺขลิปริมชฺชนํ วา กโรนฺติ สงฺการกูเฏ วา นํ ฉฑฺเฑนฺติ.

100. “Này các tỳ khưu, tấm vải bố mới cũng có màu sắc xấu, xúc chạm thô ráp, và giá trị thấp. Này các tỳ khưu, tấm vải bố đã dùng rồi cũng có màu sắc xấu, xúc chạm thô ráp, và giá trị thấp. Này các tỳ khưu, tấm vải bố cũ nát cũng có màu sắc xấu, xúc chạm thô ráp, và giá trị thấp. Này các tỳ khưu, tấm vải bố cũ nát ấy, người ta dùng để lau nồi hoặc vứt bỏ vào đống rác.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, นโว เจปิ ภิกฺขุ โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม. อิทมสฺส ทุพฺพณฺณตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เย โข ปนสฺส เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, เตสํ ตํ โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. อิทมสฺส ทุกฺขสมฺผสฺสตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุกฺขสมฺผสฺโส ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เยสํ โข ปน โส ปฏิคฺคณฺหาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, เตสํ ตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ. อิทมสฺส อปฺปคฺฆตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก อปฺปคฺโฆ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. มชฺฌิโม เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ…เป… เถโร เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม, อิทมสฺส ทุพฺพณฺณตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุพฺพณฺโณ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เย โข ปนสฺส เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, เตสํ ตํ โหติ ทีฆรตฺตํ อหิตาย ทุกฺขาย. อิทมสฺส ทุกฺขสมฺผสฺสตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก ทุกฺขสมฺผสฺโส ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เยสํ โข ปน โส ปฏิคฺคณฺหาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, เตสํ ตํ น มหปฺผลํ โหติ น มหานิสํสํ. อิทมสฺส อปฺปคฺฆตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ โส, ภิกฺขเว, โปตฺถโก อปฺปคฺโฆ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ.

“Này các Tỳ khưu, cũng tương tự như thế, nếu có vị tỳ khưu mới tu là người ác giới, có ác pháp. Ta nói rằng đây là sự xấu xí của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải gai ấy xấu xí, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Những ai phục vụ, thân cận, gần gũi, và bắt chước theo gương của vị ấy, điều đó sẽ dẫn đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho họ. Ta nói rằng đây là sự xúc chạm khó chịu của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải gai ấy có sự xúc chạm khó chịu, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Vị ấy nhận lãnh y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh từ những người nào, việc đó không mang lại quả lớn, không có phước báu lớn cho họ. Ta nói rằng đây là sự vô giá trị của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải gai ấy vô giá trị, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Này các Tỳ khưu, nếu có vị tỳ khưu trung niên... (như trên)... Này các Tỳ khưu, nếu có vị tỳ khưu trưởng lão là người ác giới, có ác pháp, Ta nói rằng đây là sự xấu xí của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải gai ấy xấu xí, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Những ai phục vụ, thân cận, gần gũi, và bắt chước theo gương của vị ấy, điều đó sẽ dẫn đến bất hạnh và đau khổ lâu dài cho họ. Ta nói rằng đây là sự xúc chạm khó chịu của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải gai ấy có sự xúc chạm khó chịu, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Vị ấy nhận lãnh y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh từ những người nào, việc đó không mang lại quả lớn, không có phước báu lớn cho họ. Ta nói rằng đây là sự vô giá trị của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải gai ấy vô giá trị, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế.”

‘‘เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, เถโร ภิกฺขุ สงฺฆมชฺเฌ ภณติ. ตเมนํ ภิกฺขู เอวมาหํสุ – ‘กึ นุ โข ตุยฺหํ พาลสฺส อพฺยตฺตสฺส ภณิเตน, ตฺวมฺปิ นาม ภณิตพฺพํ มญฺญสี’ติ! โส กุปิโต อนตฺตมโน ตถารูปึ วาจํ นิจฺฉาเรติ [Pg.250] ยถารูปาย วาจาย สงฺโฆ ตํ อุกฺขิปติ, สงฺการกูเฏว นํ โปตฺถกํ.

“Này các Tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu trưởng lão như vậy nói năng giữa Tăng chúng. Các tỳ khưu khác nói với vị ấy rằng: ‘Lời nói của ông, một kẻ ngu si, không rành rẽ, thì có ích gì? Ông mà cũng nghĩ rằng mình nên nói hay sao!’. Vị ấy tức giận, không hài lòng, thốt ra những lời lẽ mà vì những lời lẽ ấy, Tăng chúng trục xuất vị ấy, giống như người ta vứt tấm vải gai kia vào đống rác.”

‘‘นวมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตญฺเจว โหติ สุขสมฺผสฺสญฺจ มหคฺฆญฺจ; มชฺฌิมมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตญฺเจว โหติ สุขสมฺผสฺสญฺจ มหคฺฆญฺจ; ชิณฺณมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตญฺเจว โหติ สุขสมฺผสฺสญฺจ มหคฺฆญฺจ. ชิณฺณมฺปิ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ รตนปลิเวฐนํ วา กโรติ คนฺธกรณฺฑเก วา นํ ปกฺขิปนฺติ.

“Này các Tỳ khưu, tấm vải lụa Kāsi mới vừa đẹp, vừa có xúc chạm êm ái, vừa có giá trị lớn. Này các Tỳ khưu, tấm vải lụa Kāsi đã dùng rồi cũng vừa đẹp, vừa có xúc chạm êm ái, vừa có giá trị lớn. Này các Tỳ khưu, tấm vải lụa Kāsi cũ cũng vừa đẹp, vừa có xúc chạm êm ái, vừa có giá trị lớn. Này các Tỳ khưu, tấm vải lụa Kāsi cũ, người ta dùng để gói báu vật hoặc cất giữ trong hộp đựng hương thơm.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, นโว เจปิ ภิกฺขุ โหติ สีลวา กลฺยาณธมฺโม, อิทมสฺส สุวณฺณตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ วณฺณวนฺตํ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เย โข ปนสฺส เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ ทิฏฺฐานุคตึ อาปชฺชนฺติ, เตสํ ตํ โหติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย. อิทมสฺส สุขสมฺผสฺสตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ สุขสมฺผสฺสํ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. เยสํ โข ปน โส ปฏิคฺคณฺหาติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ, เตสํ ตํ มหปฺผลํ โหติ มหานิสํสํ. อิทมสฺส มหคฺฆตาย วทามิ. เสยฺยถาปิ ตํ, ภิกฺขเว, กาสิกํ วตฺถํ มหคฺฆํ ตถูปมาหํ, ภิกฺขเว, อิมํ ปุคฺคลํ วทามิ. มชฺฌิโม เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ…เป… เถโร เจปิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ โหติ…เป… ปุคฺคลํ วทามิ.

“Này các Tỳ khưu, cũng tương tự như thế, nếu có vị tỳ khưu mới tu là người có giới hạnh, có thiện pháp. Ta nói rằng đây là vẻ đẹp của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải lụa Kāsi ấy đẹp, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Những ai phục vụ, thân cận, gần gũi, và bắt chước theo gương của vị ấy, điều đó sẽ dẫn đến hạnh phúc và an lạc lâu dài cho họ. Ta nói rằng đây là sự xúc chạm êm ái của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải lụa Kāsi ấy có sự xúc chạm êm ái, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Vị ấy nhận lãnh y phục, vật thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh từ những người nào, việc đó mang lại quả lớn, có phước báu lớn cho họ. Ta nói rằng đây là sự giá trị cao của vị ấy. Này các Tỳ khưu, ví như tấm vải lụa Kāsi ấy có giá trị cao, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Này các Tỳ khưu, nếu có vị tỳ khưu trung niên... (như trên)... Này các Tỳ khưu, nếu có vị tỳ khưu trưởng lão... (như trên)... Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế.”

‘‘เอวรูโป จายํ, ภิกฺขเว, เถโร ภิกฺขุ สงฺฆมชฺเฌ ภณติ. ตเมนํ ภิกฺขู เอวมาหํสุ – ‘อปฺปสทฺทา อายสฺมนฺโต โหถ, เถโร ภิกฺขุ ธมฺมญฺจ วินยญฺจ ภณตี’ติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘กาสิกวตฺถูปมา ภวิสฺสาม, น โปตฺถกูปมา’ติ. เอวญฺหิ โว, ภิกฺขเว, สิกฺขิตพฺพ’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu trưởng lão như vậy nói năng giữa Tăng chúng. Các tỳ khưu khác nói với nhau rằng: ‘Chư hiền hãy im lặng, vị tỳ khưu trưởng lão đang nói về Pháp và Luật’. Do đó, này các Tỳ khưu, các ông phải học tập như sau: ‘Chúng ta sẽ giống như tấm vải lụa Kāsi, không giống như tấm vải gai’. Này các Tỳ khưu, các ông phải học tập như vậy.” (Kinh thứ) tám.

๙. โลณกปลฺลสุตฺตํ

9. Kinh Hạt Muối

๑๐๑. ‘‘โย, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถายํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถา ตํ ปฏิสํเวทิยตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส น โหติ, โอกาโส น ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย[Pg.251]. โย จ โข, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถา เวทนียํ อยํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถาสฺส วิปากํ ปฏิสํเวทิยตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส โหติ, โอกาโส ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นา’ณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

101. “Này các Tỳ khưu, nếu có người nói như sau: ‘Người này làm nghiệp như thế nào thì sẽ cảm thọ quả báo đúng như thế ấy’, nếu là như vậy, này các Tỳ khưu, thì không có đời sống phạm hạnh, không có cơ hội để chấm dứt hoàn toàn khổ đau. Nhưng này các Tỳ khưu, nếu có người nói như sau: ‘Người này làm nghiệp đáng được cảm thọ như thế nào thì sẽ cảm thọ quả báo của nó đúng như thế ấy’, nếu là như vậy, này các Tỳ khưu, thì có đời sống phạm hạnh, có cơ hội để chấm dứt hoàn toàn khổ đau. Này các Tỳ khưu, ở đây, có người làm một ác nghiệp nhỏ, nghiệp ấy đưa người đó vào địa ngục. Nhưng này các Tỳ khưu, ở đây lại có người khác cũng làm một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy, nghiệp ấy được cảm thọ ngay trong hiện tại, và (trong tương lai) không thấy có quả báo dù là nhỏ nhất, huống nữa là nhiều.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, dù chỉ một ác nghiệp nhỏ đã làm cũng đưa người ấy đến địa ngục? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không tu tập về thân, không tu tập về giới, không tu tập về tâm, không tu tập về tuệ, là người nhỏ bé, tự thân nhỏ bé, sống trong đau khổ nhỏ nhoi. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, dù chỉ một ác nghiệp nhỏ đã làm cũng đưa người ấy đến địa ngục.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นา’ณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm lại trở thành (quả) cảm thọ trong hiện tại, dù một chút (quả ở đời sau) cũng không hiện bày, huống nữa là nhiều? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người đã tu tập về thân, đã tu tập về giới, đã tu tập về tâm, đã tu tập về tuệ, không phải là người nhỏ bé, là người vĩ đại, sống vô lượng. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm trở thành (quả) cảm thọ trong hiện tại, dù một chút (quả ở đời sau) cũng không hiện bày, huống nữa là nhiều.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส โลณกปลฺลํ ปริตฺเต อุทกมลฺลเก ปกฺขิเปยฺย. ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ ตํ ปริตฺตํ อุทกํ อมุนา โลณกปลฺเลน โลณํ อสฺส อเปยฺย’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อทุญฺหิ, ภนฺเต, ปริตฺตํ อุทกกปลฺลเก อุทกํ, ตํ อมุนา โลณกปลฺเลน โลณํ อสฺส อเปยฺย’’นฺติ. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปุริโส โลณกปลฺลกํ คงฺคาย นทิยา ปกฺขิเปยฺย. ตํ กึ มญฺญถ, ภิกฺขเว, อปิ นุ สา คงฺคา นที อมุนา โลณกปลฺเลน โลณํ อสฺส อเปยฺยา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต’’. ‘‘ตํ กิสฺส เหตุ’’? ‘‘อสุ หิ, ภนฺเต, คงฺคาย นทิยา มหา อุทกกฺขนฺโธ โส อมุนา โลณกปลฺเลน โลโณ น อสฺส อเปยฺโย’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, ví như có người bỏ một cục muối vào trong một cái chén nước nhỏ. Này các Tỳ khưu, các ngươi nghĩ thế nào, liệu một ít nước ấy có trở nên mặn, không thể uống được vì cục muối kia không?” “Bạch Thế Tôn, đúng vậy.” “Vì lý do gì?” “Bạch Thế Tôn, vì rằng trong chén nước có ít nước, nên nó trở nên mặn, không thể uống được vì cục muối kia.” “Này các Tỳ khưu, ví như có người bỏ một cục muối vào sông Gaṅgā. Này các Tỳ khưu, các ngươi nghĩ thế nào, liệu sông Gaṅgā kia có trở nên mặn, không thể uống được vì cục muối kia không?” “Bạch Thế Tôn, không phải vậy.” “Vì lý do gì?” “Bạch Thế Tôn, vì rằng ở sông Gaṅgā có khối nước lớn, nên nó không trở nên mặn, không thể uống được vì cục muối kia.”

‘‘เอวเมวํ [Pg.252] โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, cũng giống như vậy, ở đây, đối với một hạng người, dù chỉ một ác nghiệp nhỏ đã làm cũng đưa người ấy đến địa ngục. Này các Tỳ khưu, ở đây, đối với một hạng người, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm lại trở thành (quả) cảm thọ trong hiện tại, dù một chút (quả ở đời sau) cũng không hiện bày, huống nữa là nhiều.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, dù chỉ một ác nghiệp nhỏ đã làm cũng đưa người ấy đến địa ngục? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không tu tập về thân, không tu tập về giới, không tu tập về tâm, không tu tập về tuệ, là người nhỏ bé, tự thân nhỏ bé, sống trong đau khổ nhỏ nhoi. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, dù chỉ một ác nghiệp nhỏ đã làm cũng đưa người ấy đến địa ngục.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm lại trở thành (quả) cảm thọ trong hiện tại, dù một chút (quả ở đời sau) cũng không hiện bày, huống nữa là nhiều? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người đã tu tập về thân, đã tu tập về giới, đã tu tập về tâm, đã tu tập về tuệ, không phải là người nhỏ bé, là người vĩ đại, sống vô lượng. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm trở thành (quả) cảm thọ trong hiện tại, dù một chút (quả ở đời sau) cũng không hiện bày, huống nữa là nhiều.”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺฒกหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺฒกหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, có người vì nửa kahāpaṇa cũng bị trói buộc, vì một kahāpaṇa cũng bị trói buộc, vì một trăm kahāpaṇa cũng bị trói buộc. Này các Tỳ khưu, ở đây, có người vì nửa kahāpaṇa cũng không bị trói buộc, vì một kahāpaṇa cũng không bị trói buộc, vì một trăm kahāpaṇa cũng không bị trói buộc.”

‘‘กถํรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทลิทฺโท โหติ อปฺปสฺสโก อปฺปโภโค. เอวรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ พนฺธนํ นิคจฺฉติ.

“Này các Tỳ khưu, hạng người như thế nào vì nửa kahāpaṇa cũng bị trói buộc, vì một kahāpaṇa cũng bị trói buộc, vì một trăm kahāpaṇa cũng bị trói buộc? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người nghèo khó, ít tài sản, ít của cải. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy vì nửa kahāpaṇa cũng bị trói buộc, vì một kahāpaṇa cũng bị trói buộc, vì một trăm kahāpaṇa cũng bị trói buộc.”

‘‘กถํรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค. เอวรูโป, ภิกฺขเว, อฑฺฒกหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปเณนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ, กหาปณสเตนปิ น พนฺธนํ นิคจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ. ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ[Pg.253], ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, hạng người như thế nào vì nửa kahāpaṇa cũng không bị trói buộc, vì một kahāpaṇa cũng không bị trói buộc, vì một trăm kahāpaṇa cũng không bị trói buộc? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải. Này các Tỳ khưu, hạng người như vậy vì nửa kahāpaṇa cũng không bị trói buộc, vì một kahāpaṇa cũng không bị trói buộc, vì một trăm kahāpaṇa cũng không bị trói buộc. Cũng giống như vậy, này các Tỳ khưu, ở đây, đối với một hạng người, một ác nghiệp nhỏ đã làm. Nó đưa người ấy đến địa ngục. Này các Tỳ khưu, ở đây, đối với một hạng người, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm lại trở thành (quả) cảm thọ trong hiện tại, dù một chút (quả ở đời sau) cũng không hiện bày, huống nữa là nhiều.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ, ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, một ác nghiệp nhỏ đã làm, nó đưa người ấy đến địa ngục? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không tu tập về thân, không tu tập về giới, không tu tập về tâm, không tu tập về tuệ, là người nhỏ bé, tự thân nhỏ bé, sống trong đau khổ nhỏ nhoi. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ tương tự như vậy đã làm cũng đưa người ấy đến địa ngục.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện lại trở thành quả báo phải cảm thọ ngay trong hiện tại, dù chỉ một chút cũng không hiện rõ, huống nữa là nhiều? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người đã tu tập về thân, đã tu tập về giới, đã tu tập về tâm, đã tu tập về tuệ, không nhỏ bé, vĩ đại, sống với tâm vô lượng. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện lại trở thành quả báo phải cảm thọ ngay trong hiện tại, dù chỉ một chút cũng không hiện rõ, huống nữa là nhiều.”

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อปฺเปกจฺจํ อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ ปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ, อปฺเปกจฺจํ อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ นปฺปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người đã tu tập về thân, đã tu tập về giới, đã tu tập về tâm, đã tu tập về tuệ, không nhỏ bé, vĩ đại, sống với tâm vô lượng. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện lại trở thành quả báo phải cảm thọ ngay trong hiện tại, dù chỉ một chút cũng không hiện rõ, huống nữa là nhiều. Ví như, này các Tỳ khưu, người đồ tể giết cừu hoặc người bán thịt cừu, đối với một người nào đó đang lấy con cừu không được cho, có thể giết, hoặc trói, hoặc phạt tiền, hoặc làm theo ý muốn; và đối với một người nào đó đang lấy con cừu không được cho, không thể giết, hoặc trói, hoặc phạt tiền, hoặc làm theo ý muốn.”

‘‘กถํรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ ปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ทลิทฺโท โหติ อปฺปสฺสโก อปฺปโภโค. เอวรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ ปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào mà người đồ tể giết cừu hoặc người bán thịt cừu, khi người ấy đang lấy con cừu không được cho, có thể giết, hoặc trói, hoặc phạt tiền, hoặc làm theo ý muốn? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người nghèo khó, ít tài sản, ít của cải. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, người đồ tể giết cừu hoặc người bán thịt cừu, khi người ấy đang lấy con cừu không được cho, có thể giết, hoặc trói, hoặc phạt tiền, hoặc làm theo ý muốn.”

‘‘กถํรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ นปฺปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ[Pg.254]. อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อฑฺโฒ โหติ มหทฺธโน มหาโภโค ราชา วา ราชมหามตฺโต วา. เอวรูปํ, ภิกฺขเว, โอรพฺภิโก วา อุรพฺภฆาตโก วา อุรพฺภํ อทินฺนํ อาทิยมานํ นปฺปโหติ หนฺตุํ วา พนฺธิตุํ วา ชาเปตุํ วา ยถาปจฺจยํ วา กาตุํ. อญฺญทตฺถุ ปญฺชลิโกว นํ ยาจติ – ‘เทหิ เม, มาริส, อุรพฺภํ วา อุรพฺภธนํ วา’ติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào mà người đồ tể giết cừu hoặc người bán thịt cừu, khi người ấy đang lấy con cừu không được cho, không thể giết, hoặc trói, hoặc phạt tiền, hoặc làm theo ý muốn? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải, là vua chúa hoặc đại thần của vua. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, người đồ tể giết cừu hoặc người bán thịt cừu, khi người ấy đang lấy con cừu không được cho, không thể giết, hoặc trói, hoặc phạt tiền, hoặc làm theo ý muốn. Trái lại, người ấy phải chắp tay van xin rằng: ‘Thưa ngài, xin hãy cho tôi con cừu hoặc tiền mua cừu’. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có hạng người mà một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện cũng đưa người ấy đến địa ngục. Nhưng ở đây, này các Tỳ khưu, có hạng người mà một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện lại trở thành quả báo phải cảm thọ ngay trong hiện tại, dù chỉ một chút cũng không hiện rõ, huống nữa là nhiều.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภาวิตกาโย โหติ อภาวิตสีโล อภาวิตจิตฺโต อภาวิตปญฺโญ ปริตฺโต อปฺปาตุโม อปฺปทุกฺขวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส อปฺปมตฺตกมฺปิ ปาปกมฺมํ กตํ ตเมนํ นิรยํ อุปเนติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào mà một ác nghiệp nhỏ đã được thực hiện cũng đưa người ấy đến địa ngục? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không tu tập về thân, không tu tập về giới, không tu tập về tâm, không tu tập về tuệ, nhỏ bé, tâm lượng hẹp hòi, sống trong khổ đau nhỏ mọn. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ đã được thực hiện cũng đưa người ấy đến địa ngục.”

‘‘กถํรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล ภาวิตกาโย โหติ ภาวิตสีโล ภาวิตจิตฺโต ภาวิตปญฺโญ อปริตฺโต มหตฺโต อปฺปมาณวิหารี. เอวรูปสฺส, ภิกฺขเว, ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว อปฺปมตฺตกํ ปาปกมฺมํ กตํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหติ, นาณุปิ ขายติ, กึ พหุเทว.

“Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như thế nào, một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện lại trở thành quả báo phải cảm thọ ngay trong hiện tại, dù chỉ một chút cũng không hiện rõ, huống nữa là nhiều? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người đã tu tập về thân, đã tu tập về giới, đã tu tập về tâm, đã tu tập về tuệ, không nhỏ bé, vĩ đại, sống với tâm vô lượng. Này các Tỳ khưu, đối với hạng người như vậy, một ác nghiệp nhỏ tương tự đã được thực hiện lại trở thành quả báo phải cảm thọ ngay trong hiện tại, dù chỉ một chút cũng không hiện rõ, huống nữa là nhiều.”

‘‘โย, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถายํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถา ตํ ปฏิสํเวเทตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส น โหติ, โอกาโส น ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยาย. โย จ โข, ภิกฺขเว, เอวํ วเทยฺย – ‘ยถา ยถา เวทนียํ อยํ ปุริโส กมฺมํ กโรติ ตถา ตถา ตสฺส วิปากํ ปฏิสํเวเทตี’ติ, เอวํ สนฺตํ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมจริยวาโส โหติ, โอกาโส ปญฺญายติ สมฺมา ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยายา’’ติ. นวมํ.

“Này các Tỳ khưu, người nào nói như sau: ‘Người này làm nghiệp như thế nào thì sẽ cảm thọ quả báo như thế ấy’, nếu là như vậy, này các Tỳ khưu, thì không có đời sống phạm hạnh, không có cơ hội để chân chánh chấm dứt khổ đau. Và này các Tỳ khưu, người nào nói như sau: ‘Người này làm nghiệp đáng phải cảm thọ như thế nào thì sẽ cảm thọ quả báo của nó như thế ấy’, nếu là như vậy, này các Tỳ khưu, thì có đời sống phạm hạnh, có cơ hội để chân chánh chấm dứt khổ đau.” Hết phẩm thứ chín.

๑๐. ปํสุโธวกสุตฺตํ

10. Kinh Người Giặt Bụi

๑๐๒. ‘‘สนฺติ[Pg.255], ภิกฺขเว, ชาตรูปสฺส โอฬาริกา อุปกฺกิเลสา ปํสุวาลุกา สกฺขรกฐลา. ตเมนํ ปํสุโธวโก วา ปํสุโธวกนฺเตวาสี วา โทณิยํ อากิริตฺวา โธวติ สนฺโธวติ นิทฺโธวติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ ชาตรูปสฺส มชฺฌิมสหคตา อุปกฺกิเลสา สุขุมสกฺขรา ถูลวาลุกา. ตเมนํ ปํสุโธวโก วา ปํสุโธวกนฺเตวาสี วา โธวติ สนฺโธวติ นิทฺโธวติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ ชาตรูปสฺส สุขุมสหคตา อุปกฺกิเลสา สุขุมวาลุกา กาฬชลฺลิกา. ตเมนํ ปํสุโธวโก วา ปํสุโธวกนฺเตวาสี วา โธวติ สนฺโธวติ นิทฺโธวติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต อถาปรํ สุวณฺณสิกตาวสิสฺสนฺติ. ตเมนํ สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ชาตรูปํ มูสายํ ปกฺขิปิตฺวา ธมติ สนฺธมติ นิทฺธมติ. ตํ โหติ ชาตรูปํ ธนฺตํ สนฺธนฺตํ นิทฺธนฺตํ อนิทฺธนฺตกสาวํ, น เจว มุทุ โหติ น จ กมฺมนิยํ, น จ ปภสฺสรํ ปภงฺคุ จ, น จ สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. โหติ โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ ธมติ สนฺธมติ นิทฺธมติ. ตํ โหติ ชาตรูปํ ธนฺตํ สนฺธนฺตํ นิทฺธนฺตํ นิทฺธนฺตกสาวํ, มุทุ จ โหติ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. ยสฺสา ยสฺสา จ ปิลนฺธนวิกติยา อากงฺขติ – ยทิ ปฏฺฏิกาย, ยทิ กุณฺฑลาย, ยทิ คีเวยฺยเก, ยทิ สุวณฺณมาลาย – ตญฺจสฺส อตฺถํ อนุโภติ.

102. “Này các Tỳ khưu, vàng có những cấu uế thô lậu: bụi đất, cát, sỏi đá, mảnh sành. Người thợ đãi vàng hay đệ tử của người thợ đãi vàng đổ chúng vào máng rồi đãi, đãi kỹ, đãi sạch. Khi những thứ ấy đã được loại bỏ, đã được làm cho biến mất, vàng vẫn còn những cấu uế cỡ trung bình: sỏi nhỏ, cát thô. Người thợ đãi vàng hay đệ tử của người thợ đãi vàng lại đãi, đãi kỹ, đãi sạch. Khi những thứ ấy đã được loại bỏ, đã được làm cho biến mất, vàng vẫn còn những cấu uế vi tế: cát mịn, bụi đen. Người thợ đãi vàng hay đệ tử của người thợ đãi vàng lại đãi, đãi kỹ, đãi sạch. Khi những thứ ấy đã được loại bỏ, đã được làm cho biến mất, sau đó chỉ còn lại cát vàng. Người thợ luyện vàng hay đệ tử của người thợ luyện vàng cho vàng ấy vào nồi nấu rồi thổi, thổi đều, thổi mạnh. Vàng ấy được thổi, được thổi đều, được thổi mạnh, nhưng cặn bã chưa được loại bỏ hết, thì nó không mềm mại, không dễ uốn nắn, không sáng chói, và giòn gãy, không thể dùng để chế tác được. Này các Tỳ khưu, có lúc người thợ luyện vàng hay đệ tử của người thợ luyện vàng thổi, thổi đều, thổi mạnh vàng ấy. Vàng ấy được thổi, được thổi đều, được thổi mạnh, cặn bã đã được loại bỏ hết, thì nó trở nên mềm mại, dễ uốn nắn, sáng chói, và không giòn gãy, có thể dùng để chế tác được. Và người ấy muốn làm bất cứ loại trang sức nào – dù là tấm vàng, đôi bông tai, vòng cổ, hay vòng hoa vàng – nó đều đáp ứng được mục đích ấy.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สนฺติ อธิจิตฺตมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน โอฬาริกา อุปกฺกิเลสา กายทุจฺจริตํ วจีทุจฺจริตํ มโนทุจฺจริตํ, ตเมนํ สเจตโส ภิกฺขุ ทพฺพชาติโก ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ อธิจิตฺตมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน มชฺฌิมสหคตา อุปกฺกิเลสา กามวิตกฺโก พฺยาปาทวิตกฺโก วิหึสาวิตกฺโก, ตเมนํ สเจตโส ภิกฺขุ ทพฺพชาติโก ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ตสฺมึ [Pg.256] ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต สนฺติ อธิจิตฺตมนุยุตฺตสฺส ภิกฺขุโน สุขุมสหคตา อุปกฺกิเลสา ญาติวิตกฺโก ชนปทวิตกฺโก อนวญฺญตฺติปฏิสํยุตฺโต วิตกฺโก, ตเมนํ สเจตโส ภิกฺขุ ทพฺพชาติโก ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ. ตสฺมึ ปหีเน ตสฺมึ พฺยนฺตีกเต อถาปรํ ธมฺมวิตกฺกาวสิสฺสติ. โส โหติ สมาธิ น เจว สนฺโต น จ ปณีโต นปฺปฏิปฺปสฺสทฺธลทฺโธ น เอโกทิภาวาธิคโต สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต โหติ. โส, ภิกฺขเว, สมโย ยํ ตํ จิตฺตํ อชฺฌตฺตํเยว สนฺติฏฺฐติ สนฺนิสีทติ เอโกทิ โหติ สมาธิยติ. โส โหติ สมาธิ สนฺโต ปณีโต ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺโธ เอโกทิภาวาธิคโต น สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต. ยสฺส ยสฺส จ อภิญฺญา สจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญา สจฺฉิกิริยาย ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“Này các Tỳ khưu, cũng vậy, đối với vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm, có những cấu uế thô lậu: thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành. Vị Tỳ khưu có trí, sáng suốt, từ bỏ chúng, loại trừ chúng, làm cho chúng biến mất, đưa chúng đến chỗ không còn tồn tại. Khi những thứ ấy đã được loại bỏ, đã được làm cho biến mất, đối với vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm, vẫn còn những cấu uế cỡ trung bình: dục tầm, sân tầm, hại tầm. Vị Tỳ khưu có trí, sáng suốt, từ bỏ chúng, loại trừ chúng, làm cho chúng biến mất, đưa chúng đến chỗ không còn tồn tại. Khi những thứ ấy đã được loại bỏ, đã được làm cho biến mất, đối với vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm, vẫn còn những cấu uế vi tế: tầm về quyến thuộc, tầm về quốc độ, tầm liên quan đến việc không bị khinh rẻ. Vị Tỳ khưu có trí, sáng suốt, từ bỏ chúng, loại trừ chúng, làm cho chúng biến mất, đưa chúng đến chỗ không còn tồn tại. Khi những thứ ấy đã được loại bỏ, đã được làm cho biến mất, sau đó chỉ còn lại các tầm về Pháp. Định ấy không tĩnh lặng, không cao thượng, không đạt được sự an tịnh, không đạt được nhất tâm, và được duy trì bằng sự nỗ lực cố gắng chế ngự. Này các Tỳ khưu, có lúc tâm ấy được an trú, lắng đọng, nhất tâm, và định tĩnh ngay trong nội tâm. Định ấy trở nên tĩnh lặng, cao thượng, đạt được sự an tịnh, đạt được nhất tâm, và không được duy trì bằng sự nỗ lực cố gắng chế ngự. Và vị ấy hướng tâm đến bất cứ pháp nào cần được chứng ngộ bằng thắng trí để chứng ngộ, vị ấy đều đạt được khả năng chứng thực ngay tại đó, khi có cơ sở.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ – เอโกปิ หุตฺวา พหุธา อสฺสํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก อสฺสํ; อาวิภาวํ, ติโรภาวํ; ติโรกุฏฺฏํ ติโรปาการํ ติโรปพฺพตํ อสชฺชมาโน คจฺเฉยฺยํ, เสยฺยถาปิ อากาเส; ปถวิยาปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชํ กเรยฺยํ, เสยฺยถาปิ อุทเก; อุทเกปิ อภิชฺชมาเน คจฺเฉยฺยํ, เสยฺยถาปิ ปถวิยํ; อากาเสปิ ปลฺลงฺเกน กเมยฺยํ, เสยฺยถาปิ ปกฺขี สกุโณ; อิเมปิ จนฺทิมสูริเย เอวํมหิทฺธิเก เอวํมหานุภาเว ปาณินา ปริมเสยฺยํ ปริมชฺเชยฺยํ; ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“Nếu vị ấy mong muốn: ‘Mong rằng ta có thể trải nghiệm nhiều loại thần thông: một thân hiện thành nhiều thân, nhiều thân hiện thành một thân; hiện hình, biến mất; đi xuyên qua vách, qua tường, qua núi không bị trở ngại, như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên trong đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm, như đi trên đất liền; ngồi kiết-già đi trong hư không như loài chim có cánh; với bàn tay, chạm và vuốt ve cả mặt trăng và mặt trời, những vật có đại thần lực, đại oai lực như vậy; có thể dùng thân để tác động quyền lực cho đến tận cõi Phạm thiên’, vị ấy đều đạt được khả năng chứng thực ngay tại đó, khi có cơ sở.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย อุโภ สทฺเท สุเณยฺยํ ทิพฺเพ จ มานุเส จ เย ทูเร สนฺติเก จา’ติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“Nếu vị ấy mong muốn: ‘Mong rằng với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt cõi người, ta có thể nghe được cả hai loại âm thanh, của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần’, vị ấy đều đạt được khả năng chứng thực ngay tại đó, khi có cơ sở.”

‘‘โส [Pg.257] สเจ อากงฺขติ – ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ – สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ วีตโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ สํขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ วิกฺขิตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; มหคฺคตํ วา จิตฺตํ มหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ อมหคฺคตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ สอุตฺตรํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ อนุตฺตรํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; สมาหิตํ วา จิตฺตํ สมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อสมาหิตํ วา จิตฺตํ อสมาหิตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ; วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ วิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“Vị ấy nếu mong muốn rằng: ‘Mong rằng ta, với tâm của mình, có thể bao quát và thấu hiểu tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác. Ta có thể biết được tâm có tham là tâm có tham; hoặc tâm không tham là tâm không tham; tâm có sân là tâm có sân; hoặc tâm không sân là tâm không sân; tâm có si là tâm có si; hoặc tâm không si là tâm không si; tâm co rút là tâm co rút; hoặc tâm tán loạn là tâm tán loạn; tâm quảng đại là tâm quảng đại; hoặc tâm không quảng đại là tâm không quảng đại; tâm hữu hạn là tâm hữu hạn; hoặc tâm vô thượng là tâm vô thượng; tâm có định là tâm có định; hoặc tâm không có định là tâm không có định; tâm giải thoát là tâm giải thoát; hoặc tâm không giải thoát là tâm không giải thoát.’ – thì vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại nơi ấy, khi có nhân duyên.

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺยํ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย ติสฺโสปิ ชาติโย จตสฺโสปิ ชาติโย ปญฺจปิ ชาติโย ทสปิ ชาติโย วีสมฺปิ ชาติโย ตึสมฺปิ ชาติโย จตฺตาลีสมฺปิ ชาติโย ปญฺญาสมฺปิ ชาติโย ชาติสตมฺปิ ชาติสหสฺสมฺปิ ชาติสตสหสฺสมฺปิ อเนเกปิ สํวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ วิวฏฺฏกปฺเป อเนเกปิ สํวฏฺฏวิวฏฺฏกปฺเป – อมุตฺราสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อมุตฺร อุทปาทึ; ตตฺราปาสึ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต เอวํวณฺโณ เอวมาหาโร เอวํสุขทุกฺขปฺปฏิสํเวที เอวมายุปริยนฺโต, โส ตโต จุโต อิธูปปนฺโนติ, อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“Vị ấy nếu mong muốn rằng: ‘Mong rằng ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một kiếp, hai kiếp, ba kiếp, bốn kiếp, năm kiếp, mười kiếp, hai mươi kiếp, ba mươi kiếp, bốn mươi kiếp, năm mươi kiếp, một trăm kiếp, một ngàn kiếp, một trăm ngàn kiếp, nhiều kiếp hoại, nhiều kiếp thành, nhiều kiếp thành hoại. Ở nơi kia, ta đã có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, đã trải nghiệm khổ lạc như thế, có tuổi thọ giới hạn như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh ra ở nơi kia. Ở đó, ta cũng có tên như thế, dòng họ như thế, dung sắc như thế, thức ăn như thế, đã trải nghiệm khổ lạc như thế, có tuổi thọ giới hạn như thế. Sau khi chết ở nơi ấy, ta đã sanh ra ở đây.’ – như vậy, mong rằng ta có thể nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các đặc điểm và chi tiết của chúng.’ – thì vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại nơi ấy, khi có nhân duyên.

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺเสยฺยํ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺยํ – อิเม วต โภนฺโต สตฺตา กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อุปวาทกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกา มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา[Pg.258], เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา; อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา กายสุจริเตน สมนฺนาคตา วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา อริยานํ อนุปวาทกา สมฺมาทิฏฺฐิกา สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา, เต กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนาติ, อิติ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สตฺเต ปสฺเสยฺยํ จวมาเน อุปปชฺชมาเน หีเน ปณีเต สุวณฺเณ ทุพฺพณฺเณ, สุคเต ทุคฺคเต ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

“Vị ấy nếu mong muốn rằng: ‘Mong rằng ta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, có thể thấy các chúng sanh đang chết đi, đang sanh ra; những chúng sanh hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, đi về thiện thú, ác thú; mong rằng ta có thể biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ. Này các bạn, những chúng sanh này đã thực hành thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, phỉ báng các bậc Thánh, có tà kiến, chấp thủ hành động theo tà kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh này, này các bạn, đã thực hành thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh, không phỉ báng các bậc Thánh, có chánh kiến, chấp thủ hành động theo chánh kiến. Sau khi thân hoại mạng chung, họ đã sanh vào thiện thú, thiên giới.’ – như vậy, mong rằng ta, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người thường, có thể thấy các chúng sanh đang chết đi, đang sanh ra; những chúng sanh hạ liệt, cao sang, xinh đẹp, xấu xí, đi về thiện thú, ác thú; mong rằng ta có thể biết rõ chúng sanh tùy theo nghiệp của họ.’ – thì vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại nơi ấy, khi có nhân duyên.

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน’’ติ. ทสมํ.

“Vị ấy nếu mong muốn rằng: ‘Mong rằng ta, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ và đạt đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc, và an trú trong đó.’ – thì vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại nơi ấy, khi có nhân duyên.” Hết phẩm thứ mười.

๑๑. นิมิตฺตสุตฺตํ

11. Kinh Tướng

๑๐๓. ‘‘อธิจิตฺตมนุยุตฺเตน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา ตีณิ นิมิตฺตานิ กาเลน กาลํ มนสิ กาตพฺพานิ – กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ สมาธินิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ โกสชฺชาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ ปคฺคหนิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ อุเปกฺขานิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิเยยฺย อาสวานํ ขยาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, ตํ โหติ จิตฺตํ มุทุญฺจ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย.

103. “Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm nên thỉnh thoảng tác ý đến ba tướng: thỉnh thoảng nên tác ý đến định tướng, thỉnh thoảng nên tác ý đến cần tướng, thỉnh thoảng nên tác ý đến xả tướng. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm mà chỉ chuyên nhất tác ý đến định tướng, thì tâm ấy có thể sẽ thiên về biếng nhác. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm mà chỉ chuyên nhất tác ý đến cần tướng, thì tâm ấy có thể sẽ thiên về trạo cử. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm mà chỉ chuyên nhất tác ý đến xả tướng, thì tâm ấy có thể sẽ không được định tĩnh một cách chân chánh để đoạn tận các lậu hoặc. Nhưng này các Tỳ khưu, khi vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm thỉnh thoảng tác ý đến định tướng, thỉnh thoảng tác ý đến cần tướng, thỉnh thoảng tác ý đến xả tướng, thì tâm ấy trở nên nhu nhuyến, dễ sử dụng, trong sáng, không bị hư hoại, và được định tĩnh một cách chân chánh để đoạn tận các lậu hoặc.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา อุกฺกํ พนฺเธยฺย, อุกฺกํ พนฺธิตฺวา อุกฺกามุขํ อาลิมฺเปยฺย, อุกฺกามุขํ อาลิมฺเปตฺวา สณฺฑาเสน [Pg.259] ชาตรูปํ คเหตฺวา อุกฺกามุเข ปกฺขิเปยฺย, อุกฺกามุเข ปกฺขิปิตฺวา กาเลน กาลํ อภิธมติ, กาเลน กาลํ อุทเกน ปริปฺโผเสติ, กาเลน กาลํ อชฺฌุเปกฺขติ. สเจ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ เอกนฺตํ อภิธเมยฺย, ฐานํ ตํ ชาตรูปํ ฑเหยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ เอกนฺตํ อุทเกน ปริปฺโผเสยฺย, ฐานํ ตํ ชาตรูปํ นิพฺพาเปยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ เอกนฺตํ อชฺฌุเปกฺเขยฺย, ฐานํ ตํ ชาตรูปํ น สมฺมา ปริปากํ คจฺเฉยฺย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, สุวณฺณกาโร วา สุวณฺณการนฺเตวาสี วา ตํ ชาตรูปํ กาเลน กาลํ อภิธมติ, กาเลน กาลํ อุทเกน ปริปฺโผเสติ, กาเลน กาลํ อชฺฌุเปกฺขติ, ตํ โหติ ชาตรูปํ มุทุญฺจ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา อุเปติ กมฺมาย. ยสฺสา ยสฺสา จ ปิลนฺธนวิกติยา อากงฺขติ – ยทิ ปฏฺฏิกาย, ยทิ กุณฺฑลาย, ยทิ คีเวยฺยเก, ยทิ สุวณฺณมาลาย – ตญฺจสฺส อตฺถํ อนุโภติ.

Này các Tỳ khưu, ví như người thợ vàng hay đệ tử của người thợ vàng xây một cái lò, sau khi xây lò xong, đốt miệng lò. Sau khi đốt miệng lò, dùng kẹp gắp vàng thỏi đặt vào miệng lò. Sau khi đặt vào miệng lò, thỉnh thoảng thổi lửa, thỉnh thoảng vẩy nước, thỉnh thoảng quan sát. Này các Tỳ khưu, nếu người thợ vàng hay đệ tử của người thợ vàng chỉ một mực thổi lửa vào vàng thỏi ấy, có khả năng vàng thỏi ấy sẽ bị cháy. Này các Tỳ khưu, nếu người thợ vàng hay đệ tử của người thợ vàng chỉ một mực vẩy nước vào vàng thỏi ấy, có khả năng vàng thỏi ấy sẽ bị nguội đi. Này các Tỳ khưu, nếu người thợ vàng hay đệ tử của người thợ vàng chỉ một mực quan sát vàng thỏi ấy, có khả năng vàng thỏi ấy sẽ không được luyện chín tới một cách hoàn hảo. Nhưng này các Tỳ khưu, khi nào người thợ vàng hay đệ tử của người thợ vàng thỉnh thoảng thổi lửa, thỉnh thoảng vẩy nước, thỉnh thoảng quan sát vàng thỏi ấy, thì vàng thỏi ấy trở nên mềm mại, dễ uốn, sáng chói, và không giòn gãy, sẵn sàng để chế tác. Vị ấy muốn làm bất cứ loại trang sức nào – dù là dây chuyền, bông tai, vòng cổ, hay vòng hoa vàng – nó đều đáp ứng được mục đích ấy.

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺเตน ภิกฺขุนา ตีณิ นิมิตฺตานิ กาเลน กาลํ มนสิ กาตพฺพานิ – กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กาตพฺพํ. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ สมาธินิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ โกสชฺชาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ ปคฺคหนิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ อุทฺธจฺจาย สํวตฺเตยฺย. สเจ, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ เอกนฺตํ อุเปกฺขานิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺย, ฐานํ ตํ จิตฺตํ น สมฺมา สมาธิเยยฺย อาสวานํ ขยาย. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, อธิจิตฺตมนุยุตฺโต ภิกฺขุ กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ ปคฺคหนิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, กาเลน กาลํ อุเปกฺขานิมิตฺตํ มนสิ กโรติ, ตํ โหติ จิตฺตํ มุทุญฺจ กมฺมนิยญฺจ ปภสฺสรญฺจ, น จ ปภงฺคุ, สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยาย. ยสฺส ยสฺส จ อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน.

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm nên thỉnh thoảng tác ý đến ba tướng: thỉnh thoảng nên tác ý đến định tướng, thỉnh thoảng nên tác ý đến tinh tấn tướng, thỉnh thoảng nên tác ý đến xả tướng. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm chỉ một mực tác ý đến định tướng, có khả năng tâm ấy sẽ thiên về biếng nhác. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm chỉ một mực tác ý đến tinh tấn tướng, có khả năng tâm ấy sẽ thiên về trạo cử. Này các Tỳ khưu, nếu vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm chỉ một mực tác ý đến xả tướng, có khả năng tâm ấy sẽ không được định tĩnh một cách hoàn hảo để đoạn tận các lậu hoặc. Nhưng này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ khưu chuyên tâm vào tăng thượng tâm thỉnh thoảng tác ý đến định tướng, thỉnh thoảng tác ý đến tinh tấn tướng, thỉnh thoảng tác ý đến xả tướng, thì tâm ấy trở nên mềm mại, dễ sử dụng, sáng chói, và không giòn gãy, được định tĩnh một cách hoàn hảo để đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy hướng tâm đến pháp nào cần được chứng ngộ bằng thắng trí để chứng ngộ, vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ trong từng trường hợp ấy, khi có cơ sở (cho sự chứng ngộ).

‘‘โส [Pg.260] สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ…เป… (ฉ อภิญฺญา วิตฺถาเรตพฺพา) อาสวานํ ขยา…เป… สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติอายตเน’’ติ. เอกาทสมํ.

Nếu vị ấy mong muốn: ‘Mong rằng ta có thể trải nghiệm các loại thần thông đa dạng... (v.v.)... (sáu thắng trí cần được trình bày chi tiết)... do đoạn tận các lậu hoặc... (v.v.)... sau khi tự mình chứng ngộ, ta có thể an trú’, vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ trong từng trường hợp ấy, khi có cơ sở (cho sự chứng ngộ). Kinh thứ mười một.

โลณกปลฺลวคฺโค ปญฺจโม.

Phẩm Loṇakapalla, thứ năm.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

อจฺจายิกํ ปวิเวกํ, สรโท ปริสา ตโย;

อาชานียา โปตฺถโก จ, โลณํ โธวติ นิมิตฺตานีติ.

Accāyika, Paviveka, Sarada, ba Parisā; ba Ājānīya, Potthaka, Loṇa, Dhovati, và Nimittāni.

ทุติโย ปณฺณาสโก สมตฺโต.

Năm mươi kinh thứ hai đã hoàn tất.

๓. ตติยปณฺณาสกํ

3. Năm Mươi Kinh Thứ Ba

(๑๑) ๑. สมฺโพธวคฺโค

(11) 1. Phẩm Giác Ngộ

๑. ปุพฺเพวสมฺโพธสุตฺตํ

1. Kinh Trước Khi Giác Ngộ

๑๐๔. ‘‘ปุพฺเพว [Pg.261] เม, ภิกฺขเว, สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข โลเก อสฺสาโท, โก อาทีนโว, กึ นิสฺสรณ’นฺติ? ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ยํ โข โลกํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ, อยํ โลเก อสฺสาโท. ยํ โลโก อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม, อยํ โลเก อาทีนโว. โย โลเก ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานํ, อิทํ โลเก นิสฺสรณ’นฺติ. ยาวกีวญฺจาหํ, ภิกฺขเว, เอวํ โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, เอวํ โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, อถาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ – ‘อกุปฺปา เม วิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ. ปฐมํ.

104. Này các Tỳ khưu, trước khi giác ngộ, khi Ta còn là Bồ Tát chưa giác ngộ, Ta đã suy nghĩ thế này: ‘Vị ngọt của thế gian là gì, sự nguy hiểm là gì, lối thoát là gì?’ Này các Tỳ khưu, rồi Ta lại suy nghĩ thế này: ‘Bất cứ lạc và hỷ nào phát sinh duyên vào thế gian, đó là vị ngọt của thế gian. Thế gian là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, đó là sự nguy hiểm của thế gian. Sự điều phục và đoạn trừ tham dục trong thế gian, đó là lối thoát khỏi thế gian.’ Này các Tỳ khưu, cho đến khi nào Ta chưa thực sự liễu tri như thật về vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm, và lối thoát là lối thoát, thì này các Tỳ khưu, khi ấy Ta chưa tuyên bố đã chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và này các Tỳ khưu, khi nào Ta đã thực sự liễu tri như thật về vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm, và lối thoát là lối thoát, thì này các Tỳ khưu, khi ấy Ta mới tuyên bố đã chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Tri và kiến khởi lên nơi Ta: ‘Tâm giải thoát của Ta là bất động. Đây là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sinh nữa.’ Kinh thứ nhất.

๒. ปฐมอสฺสาทสุตฺตํ

2. Kinh Vị Ngọt (thứ nhất)

๑๐๕. ‘‘โลกสฺสาหํ, ภิกฺขเว, อสฺสาทปริเยสนํ อจรึ. โย โลเก อสฺสาโท ตทชฺฌคมํ. ยาวตโก โลเก อสฺสาโท, ปญฺญาย เม โส สุทิฏฺโฐ. โลกสฺสาหํ, ภิกฺขเว, อาทีนวปริเยสนํ อจรึ[Pg.262]. โย โลเก อาทีนโว ตทชฺฌคมํ. ยาวตโก โลเก อาทีนโว, ปญฺญาย เม โส สุทิฏฺโฐ. โลกสฺสาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสรณปริเยสนํ อจรึ. ยํ โลเก นิสฺสรณํ ตทชฺฌคมํ. ยาวตกํ โลเก นิสฺสรณํ, ปญฺญาย เม ตํ สุทิฏฺฐํ. ยาวกีวญฺจาหํ, ภิกฺขเว, โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสึ, เนว ตาวาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ ขฺวาหํ, ภิกฺขเว, โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสึ, อถาหํ, ภิกฺขเว, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ – ‘อกุปฺปา เม วิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ. ทุติยํ.

105. “Này các Tỳ khưu, Ta đã đi tìm kiếm vị ngọt của thế gian. Vị ngọt nào có ở thế gian, Ta đã chứng ngộ điều ấy. Bất cứ vị ngọt nào có ở thế gian, điều ấy đã được Ta khéo thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, Ta đã đi tìm kiếm sự nguy hại của thế gian. Sự nguy hại nào có ở thế gian, Ta đã chứng ngộ điều ấy. Bất cứ sự nguy hại nào có ở thế gian, điều ấy đã được Ta khéo thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, Ta đã đi tìm kiếm sự xuất ly khỏi thế gian. Sự xuất ly nào có ở thế gian, Ta đã chứng ngộ điều ấy. Bất cứ sự xuất ly nào có ở thế gian, điều ấy đã được Ta khéo thấy bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, cho đến khi nào Ta chưa thật sự thắng tri vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, và sự xuất ly là sự xuất ly đúng theo thực tánh, thì này các Tỳ khưu, cho đến khi ấy, Ta đã không tuyên bố rằng Ta đã giác ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác trong thế gian cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và này các Tỳ khưu, kể từ khi Ta đã thật sự thắng tri vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, và sự xuất ly là sự xuất ly đúng theo thực tánh, bấy giờ, này các Tỳ khưu, Ta đã tuyên bố rằng Ta đã giác ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Giác trong thế gian cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người. Và tri kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Tâm giải thoát của Ta là bất động. Đây là kiếp sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa.’”

๓. ทุติยอสฺสาทสุตฺตํ

3. Kinh Vị Ngọt (thứ hai)

๑๐๖. ‘‘โน เจทํ, ภิกฺขเว, โลเก อสฺสาโท อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา โลเก สารชฺเชยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ โลเก อสฺสาโท, ตสฺมา สตฺตา โลเก สารชฺชนฺติ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, โลเก อาทีนโว อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา โลเก นิพฺพินฺเทยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ โลเก อาทีนโว, ตสฺมา สตฺตา โลเก นิพฺพินฺทนฺติ. โน เจทํ, ภิกฺขเว, โลเก นิสฺสรณํ อภวิสฺส, นยิทํ สตฺตา โลกมฺหา นิสฺสเรยฺยุํ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ โลเก นิสฺสรณํ, ตสฺมา สตฺตา โลกมฺหา นิสฺสรนฺติ. ยาวกีวญฺจ, ภิกฺขเว, สตฺตา โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสุํ, เนว ตาว, ภิกฺขเว, สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทีกเตน เจตสา วิหรึสุ. ยโต จ โข, ภิกฺขเว, สตฺตา โลกสฺส [Pg.263] อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสุํ, อถ, ภิกฺขเว, สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสํยุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิมริยาทีกเตน เจตสา วิหรนฺตี’’ติ. ตติยํ.

106. “Này các Tỳ khưu, nếu ở thế gian này không có vị ngọt, các chúng sanh này đã không tham đắm ở thế gian. Và này các Tỳ khưu, chính vì có vị ngọt ở thế gian, nên các chúng sanh tham đắm ở thế gian. Này các Tỳ khưu, nếu ở thế gian này không có sự nguy hại, các chúng sanh này đã không nhàm chán ở thế gian. Và này các Tỳ khưu, chính vì có sự nguy hại ở thế gian, nên các chúng sanh nhàm chán ở thế gian. Này các Tỳ khưu, nếu ở thế gian này không có sự xuất ly, các chúng sanh này đã không thể xuất ly khỏi thế gian. Và này các Tỳ khưu, chính vì có sự xuất ly ở thế gian, nên các chúng sanh xuất ly khỏi thế gian. Này các Tỳ khưu, cho đến khi nào các chúng sanh chưa thật sự thắng tri vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, và sự xuất ly là sự xuất ly đúng theo thực tánh, thì này các Tỳ khưu, cho đến khi ấy, các chúng sanh đã không thoát khỏi, không tách rời, không giải thoát khỏi thế gian cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, khỏi chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, và đã không an trú với tâm không bị giới hạn. Và này các Tỳ khưu, kể từ khi các chúng sanh đã thật sự thắng tri vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, và sự xuất ly là sự xuất ly đúng theo thực tánh, bấy giờ, này các Tỳ khưu, các chúng sanh đã thoát khỏi, đã tách rời, đã giải thoát khỏi thế gian cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, khỏi chúng sanh cùng với Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, và an trú với tâm không bị giới hạn.”

๔. สมณพฺราหฺมณสุตฺตํ

4. Kinh Sa-môn và Bà-la-môn

๑๐๗. ‘‘เย เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ, น เม เต, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา, น จ ปน เต อายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถํ วา พฺรหฺมญฺญตฺถํ วา ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺติ. เย จ โข เกจิ, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา โลกสฺส อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ ปชานนฺติ, เต โข, ภิกฺขเว, สมณา วา พฺราหฺมณา วา สมเณสุ วา สมณสมฺมตา พฺราหฺมเณสุ วา พฺราหฺมณสมฺมตา, เต จ ปนายสฺมนฺโต สามญฺญตฺถญฺจ พฺรหฺมญฺญตฺถญฺจ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรนฺตี’’ติ. จตุตฺถํ.

107. “Này các Tỳ khưu, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không như thật tuệ tri vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, và sự xuất ly là sự xuất ly, thì này các Tỳ khưu, những Sa-môn hay Bà-la-môn ấy không được xem là Sa-môn trong hàng Sa-môn, hay không được xem là Bà-la-môn trong hàng Bà-la-môn. Và những vị tôn giả ấy đã không tự mình thắng tri, chứng ngộ, và thành tựu mục đích của Sa-môn hạnh hay mục đích của Phạm hạnh ngay trong hiện tại mà an trú. Và này các Tỳ khưu, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt của thế gian là vị ngọt, sự nguy hại là sự nguy hại, và sự xuất ly là sự xuất ly, thì này các Tỳ khưu, những Sa-môn hay Bà-la-môn ấy được xem là Sa-môn trong hàng Sa-môn, và được xem là Bà-la-môn trong hàng Bà-la-môn. Và những vị tôn giả ấy đã tự mình thắng tri, chứng ngộ, và thành tựu mục đích của Sa-môn hạnh và mục đích của Phạm hạnh ngay trong hiện tại mà an trú.”

๕. รุณฺณสุตฺตํ

5. Kinh Tiếng Khóc

๑๐๘. ‘‘รุณฺณมิทํ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ยทิทํ คีตํ. อุมฺมตฺตกมิทํ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ยทิทํ นจฺจํ. โกมารกมิทํ, ภิกฺขเว, อริยสฺส วินเย ยทิทํ อติเวลํ ทนฺตวิทํสกหสิตํ. ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, เสตุฆาโต คีเต, เสตุฆาโต นจฺเจ, อลํ โว ธมฺมปฺปโมทิตานํ สตํ สิตํ สิตมตฺตายา’’ติ. ปญฺจมํ.

108. “Này các Tỳ khưu, trong giới luật của bậc Thánh, cái gọi là ca hát chính là tiếng khóc. Này các Tỳ khưu, trong giới luật của bậc Thánh, cái gọi là nhảy múa chính là sự điên cuồng. Này các Tỳ khưu, trong giới luật của bậc Thánh, cái gọi là cười quá mức đến độ hở răng chính là sự non nớt. Vì vậy, này các Tỳ khưu, hãy đoạn tuyệt đối với ca hát, hãy đoạn tuyệt đối với nhảy múa. Đối với các ngươi là những bậc hiền thiện, hoan hỷ trong Giáo Pháp, chỉ cần mỉm cười là đủ rồi.”

๖. อติตฺติสุตฺตํ

6. Kinh Không Thỏa Mãn

๑๐๙. ‘‘ติณฺณํ, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺติ. กตเมสํ ติณฺณํ? โสปฺปสฺส, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺติ. สุราเมรยปานสฺส, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย [Pg.264] นตฺถิ ติตฺติ. เมถุนธมฺมสมาปตฺติยา, ภิกฺขเว, ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺติ. อิเมสํ, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ปฏิเสวนาย นตฺถิ ติตฺตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

109. “Này các Tỳ khưu, có ba việc này, khi thực hành thì không có sự thỏa mãn. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, khi thực hành việc ngủ nghỉ thì không có sự thỏa mãn. Này các Tỳ khưu, khi thực hành việc uống rượu và các chất say thì không có sự thỏa mãn. Này các Tỳ khưu, khi thực hành việc giao hợp thì không có sự thỏa mãn. Này các Tỳ khưu, có ba việc này, khi thực hành thì không có sự thỏa mãn.”

๗. อรกฺขิตสุตฺตํ

7. Kinh Không Hộ Trì

๑๑๐. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘จิตฺเต, คหปติ, อรกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ. ตสฺส อรกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ. ตสฺส ปูติกายกมฺมนฺตสฺส ปูติวจีกมฺมนฺตสฺส ปูติมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

110. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với gia chủ Anāthapiṇḍika đang ngồi một bên: – Này gia chủ, khi tâm không được phòng hộ, thân nghiệp cũng không được phòng hộ, khẩu nghiệp cũng không được phòng hộ, ý nghiệp cũng không được phòng hộ. Đối với người có thân nghiệp không được phòng hộ, khẩu nghiệp không được phòng hộ, ý nghiệp không được phòng hộ thì thân nghiệp cũng bị thấm ướt, khẩu nghiệp cũng bị thấm ướt, ý nghiệp cũng bị thấm ướt. Đối với người có thân nghiệp bị thấm ướt, khẩu nghiệp bị thấm ướt, ý nghiệp bị thấm ướt thì thân nghiệp cũng bị hôi thối, khẩu nghiệp cũng bị hôi thối, ý nghiệp cũng bị hôi thối. Đối với người có thân nghiệp hôi thối, khẩu nghiệp hôi thối, ý nghiệp hôi thối thì cái chết không được tốt đẹp, sự qua đời không được tốt đẹp.

‘‘เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร ทุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, โคปานสิโยปิ อรกฺขิตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อรกฺขิตา โหติ; กูฏมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, โคปานสิโยปิ อวสฺสุตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อวสฺสุตา โหติ; กูฏมฺปิ ปูติกํ โหติ, โคปานสิโยปิ ปูติกา โหนฺติ, ภิตฺติปิ ปูติกา โหติ.

– Ví như, này gia chủ, trong một ngôi nhà có nóc nhọn được lợp vụng về, nóc nhọn cũng không được che chở, các kèo nhà cũng không được che chở, vách tường cũng không được che chở; nóc nhọn cũng bị thấm ướt, các kèo nhà cũng bị thấm ướt, vách tường cũng bị thấm ướt; nóc nhọn cũng bị mục nát, các kèo nhà cũng bị mục nát, vách tường cũng bị mục nát.

‘‘เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต อรกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อรกฺขิตํ โหติ. ตสฺส อรกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส อรกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ ปูติกํ โหติ. ตสฺส ปูติกายกมฺมนฺตสฺส ปูติวจีกมฺมนฺตสฺส ปูติมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

– Cũng thế ấy, này gia chủ, khi tâm không được phòng hộ, thân nghiệp cũng không được phòng hộ, khẩu nghiệp cũng không được phòng hộ, ý nghiệp cũng không được phòng hộ. Đối với người có thân nghiệp không được phòng hộ, khẩu nghiệp không được phòng hộ, ý nghiệp không được phòng hộ thì thân nghiệp cũng bị thấm ướt, khẩu nghiệp cũng bị thấm ướt, ý nghiệp cũng bị thấm ướt. Đối với người có thân nghiệp bị thấm ướt, khẩu nghiệp bị thấm ướt, ý nghiệp bị thấm ướt thì thân nghiệp cũng bị hôi thối, khẩu nghiệp cũng bị hôi thối, ý nghiệp cũng bị hôi thối. Đối với người có thân nghiệp hôi thối, khẩu nghiệp hôi thối, ý nghiệp hôi thối thì cái chết không được tốt đẹp, sự qua đời không được tốt đẹp.

‘‘จิตฺเต[Pg.265], คหปติ, รกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ. ตสฺส รกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อนวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ. ตสฺส อปูติกายกมฺมนฺตสฺส อปูติวจีกมฺมนฺตสฺส อปูติมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

– Này gia chủ, khi tâm được phòng hộ, thân nghiệp cũng được phòng hộ, khẩu nghiệp cũng được phòng hộ, ý nghiệp cũng được phòng hộ. Đối với người có thân nghiệp được phòng hộ, khẩu nghiệp được phòng hộ, ý nghiệp được phòng hộ thì thân nghiệp cũng không bị thấm ướt, khẩu nghiệp cũng không bị thấm ướt, ý nghiệp cũng không bị thấm ướt. Đối với người có thân nghiệp không bị thấm ướt, khẩu nghiệp không bị thấm ướt, ý nghiệp không bị thấm ướt thì thân nghiệp cũng không bị hôi thối, khẩu nghiệp cũng không bị hôi thối, ý nghiệp cũng không bị hôi thối. Đối với người có thân nghiệp không hôi thối, khẩu nghiệp không hôi thối, ý nghiệp không hôi thối thì cái chết được tốt đẹp, sự qua đời được tốt đẹp.

‘‘เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร สุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, โคปานสิโยปิ รกฺขิตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ รกฺขิตา โหติ; กูฏมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, โคปานสิโยปิ อนวสฺสุตา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อนวสฺสุตา โหติ; กูฏมฺปิ อปูติกํ โหติ, โคปานสิโยปิ อปูติกา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อปูติกา โหติ.

– Ví như, này gia chủ, trong một ngôi nhà có nóc nhọn được lợp khéo léo, nóc nhọn cũng được che chở, các kèo nhà cũng được che chở, vách tường cũng được che chở; nóc nhọn cũng không bị thấm ướt, các kèo nhà cũng không bị thấm ướt, vách tường cũng không bị thấm ướt; nóc nhọn cũng không bị mục nát, các kèo nhà cũng không bị mục nát, vách tường cũng không bị mục nát.

เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต รกฺขิเต กายกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ รกฺขิตํ โหติ. ตสฺส รกฺขิตกายกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตวจีกมฺมนฺตสฺส รกฺขิตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อนวสฺสุตํ โหติ. ตสฺส อนวสฺสุตกายกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตวจีกมฺมนฺตสฺส อนวสฺสุตมโนกมฺมนฺตสฺส กายกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อปูติกํ โหติ. ตสฺส อปูติกายกมฺมนฺตสฺส อปูติวจีกมฺมนฺตสฺส อปูติมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา’’ติ. สตฺตมํ.

Cũng thế ấy, này gia chủ, khi tâm được phòng hộ, thân nghiệp cũng được phòng hộ, khẩu nghiệp cũng được phòng hộ, ý nghiệp cũng được phòng hộ. Đối với người có thân nghiệp được phòng hộ, khẩu nghiệp được phòng hộ, ý nghiệp được phòng hộ thì thân nghiệp cũng không bị thấm ướt, khẩu nghiệp cũng không bị thấm ướt, ý nghiệp cũng không bị thấm ướt. Đối với người có thân nghiệp không bị thấm ướt, khẩu nghiệp không bị thấm ướt, ý nghiệp không bị thấm ướt thì thân nghiệp cũng không bị hôi thối, khẩu nghiệp cũng không bị hôi thối, ý nghiệp cũng không bị hôi thối. Đối với người có thân nghiệp không hôi thối, khẩu nghiệp không hôi thối, ý nghiệp không hôi thối thì cái chết được tốt đẹp, sự qua đời được tốt đẹp. (Kinh) thứ bảy.

๘. พฺยาปนฺนสุตฺตํ

8. Kinh Byāpanna (Hư Hỏng)

๑๑๑. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ – ‘‘จิตฺเต, คหปติ, พฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส พฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนวจีกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา. เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร ทุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, โคปานสิโยปิ พฺยาปนฺนา โหนฺติ, ภิตฺติปิ พฺยาปนฺนา [Pg.266] โหติ; เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต พฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ พฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส พฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนวจีกมฺมนฺตสฺส พฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส น ภทฺทกํ มรณํ โหติ, น ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา.

111. Thế Tôn nói với gia chủ Anāthapiṇḍika đang ngồi một bên: – Này gia chủ, khi tâm bị hư hỏng, thân nghiệp cũng bị hư hỏng, khẩu nghiệp cũng bị hư hỏng, ý nghiệp cũng bị hư hỏng. Đối với người có thân nghiệp bị hư hỏng, khẩu nghiệp bị hư hỏng, ý nghiệp bị hư hỏng thì cái chết không được tốt đẹp, sự qua đời không được tốt đẹp. Ví như, này gia chủ, trong một ngôi nhà có nóc nhọn được lợp vụng về, nóc nhọn cũng bị hư hỏng, các kèo nhà cũng bị hư hỏng, vách tường cũng bị hư hỏng; cũng thế ấy, này gia chủ, khi tâm bị hư hỏng, thân nghiệp cũng bị hư hỏng, khẩu nghiệp cũng bị hư hỏng, ý nghiệp cũng bị hư hỏng. Đối với người có thân nghiệp bị hư hỏng, khẩu nghiệp bị hư hỏng, ý nghiệp bị hư hỏng thì cái chết không được tốt đẹp, sự qua đời không được tốt đẹp.

‘‘จิตฺเต, คหปติ, อพฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส อพฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส อพฺยาปนฺนวจีกมฺมนฺตสฺส อพฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา. เสยฺยถาปิ, คหปติ, กูฏาคาเร สุจฺฉนฺเน กูฏมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, โคปานสิโยปิ อพฺยาปนฺนา โหนฺติ, ภิตฺติปิ อพฺยาปนฺนา โหติ; เอวเมวํ โข, คหปติ, จิตฺเต อพฺยาปนฺเน กายกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, วจีกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ, มโนกมฺมมฺปิ อพฺยาปนฺนํ โหติ. ตสฺส อพฺยาปนฺนกายกมฺมนฺตสฺส…เป… อพฺยาปนฺนมโนกมฺมนฺตสฺส ภทฺทกํ มรณํ โหติ, ภทฺทิกา กาลงฺกิริยา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“Này gia chủ, khi tâm không bị hư hoại thì thân nghiệp cũng không bị hư hoại, khẩu nghiệp cũng không bị hư hoại, ý nghiệp cũng không bị hư hoại. Đối với người có thân nghiệp không bị hư hoại, khẩu nghiệp không bị hư hoại, ý nghiệp không bị hư hoại thì cái chết là tốt đẹp, sự qua đời là tốt đẹp. Ví như, này gia chủ, ở ngôi nhà có nóc nhọn được lợp kỹ thì nóc nhọn cũng không bị hư hoại, các cây rui cũng không bị hư hoại, bức tường cũng không bị hư hoại; cũng vậy, này gia chủ, khi tâm không bị hư hoại thì thân nghiệp cũng không bị hư hoại, khẩu nghiệp cũng không bị hư hoại, ý nghiệp cũng không bị hư hoại. Đối với người có thân nghiệp không bị hư hoại... ... ý nghiệp không bị hư hoại thì cái chết là tốt đẹp, sự qua đời là tốt đẹp.” (Kinh) thứ tám.

๙. ปฐมนิทานสุตฺตํ

9. Kinh Nhân Duyên Thứ Nhất

๑๑๒. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? โลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, โมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. ยํ, ภิกฺขเว, โลภปกตํ กมฺมํ โลภชํ โลภนิทานํ โลภสมุทยํ, ตํ กมฺมํ อกุสลํ ตํ กมฺมํ สาวชฺชํ ตํ กมฺมํ ทุกฺขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, โทสปกตํ กมฺมํ โทสชํ โทสนิทานํ โทสสมุทยํ, ตํ กมฺมํ อกุสลํ ตํ กมฺมํ สาวชฺชํ ตํ กมฺมํ ทุกฺขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, โมหปกตํ กมฺมํ โมหชํ โมหนิทานํ โมหสมุทยํ, ตํ กมฺมํ อกุสลํ ตํ กมฺมํ สาวชฺชํ ตํ กมฺมํ ทุกฺขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

112. “Này các Tỳ khưu, có ba nhân duyên này cho sự phát sanh của các nghiệp. Thế nào là ba? Tham là nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp, sân là nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp, si là nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp. Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được thực hiện do tham, sanh từ tham, có tham làm nhân duyên, có tham làm nguồn gốc phát sanh, nghiệp ấy là bất thiện, nghiệp ấy là có tội lỗi, nghiệp ấy có quả khổ, nghiệp ấy dẫn đến sự phát sanh của nghiệp, nghiệp ấy không dẫn đến sự đoạn diệt của nghiệp. Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được thực hiện do sân, sanh từ sân, có sân làm nhân duyên, có sân làm nguồn gốc phát sanh, nghiệp ấy là bất thiện, nghiệp ấy là có tội lỗi, nghiệp ấy có quả khổ, nghiệp ấy dẫn đến sự phát sanh của nghiệp, nghiệp ấy không dẫn đến sự đoạn diệt của nghiệp. Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được thực hiện do si, sanh từ si, có si làm nhân duyên, có si làm nguồn gốc phát sanh, nghiệp ấy là bất thiện, nghiệp ấy là có tội lỗi, nghiệp ấy có quả khổ, nghiệp ấy dẫn đến sự phát sanh của nghiệp, nghiệp ấy không dẫn đến sự đoạn diệt của nghiệp. Này các Tỳ khưu, đây là ba nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp.”

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อโลโภ นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโทโส นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย, อโมโห นิทานํ กมฺมานํ สมุทยาย. ยํ, ภิกฺขเว, อโลภปกตํ กมฺมํ อโลภชํ อโลภนิทานํ อโลภสมุทยํ, ตํ [Pg.267] กมฺมํ กุสลํ ตํ กมฺมํ อนวชฺชํ ตํ กมฺมํ สุขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, อโทสปกตํ กมฺมํ อโทสชํ อโทสนิทานํ อโทสสมุทยํ, ตํ กมฺมํ กุสลํ ตํ กมฺมํ อนวชฺชํ ตํ กมฺมํ สุขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ. ยํ, ภิกฺขเว, อโมหปกตํ กมฺมํ อโมหชํ อโมหนิทานํ อโมหสมุทยํ, ตํ กมฺมํ กุสลํ ตํ กมฺมํ อนวชฺชํ ตํ กมฺมํ สุขวิปากํ, ตํ กมฺมํ กมฺมนิโรธาย สํวตฺตติ, น ตํ กมฺมํ กมฺมสมุทยาย สํวตฺตติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ. นวมํ.

“Này các Tỳ khưu, có ba nhân duyên này cho sự phát sanh của các nghiệp. Thế nào là ba? Vô tham là nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp, vô sân là nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp, vô si là nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp. Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được thực hiện do vô tham, sanh từ vô tham, có vô tham làm nhân duyên, có vô tham làm nguồn gốc phát sanh, nghiệp ấy là thiện, nghiệp ấy là không có tội lỗi, nghiệp ấy có quả vui, nghiệp ấy dẫn đến sự đoạn diệt của nghiệp, nghiệp ấy không dẫn đến sự phát sanh của nghiệp. Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được thực hiện do vô sân, sanh từ vô sân, có vô sân làm nhân duyên, có vô sân làm nguồn gốc phát sanh, nghiệp ấy là thiện, nghiệp ấy là không có tội lỗi, nghiệp ấy có quả vui, nghiệp ấy dẫn đến sự đoạn diệt của nghiệp, nghiệp ấy không dẫn đến sự phát sanh của nghiệp. Này các Tỳ khưu, nghiệp nào được thực hiện do vô si, sanh từ vô si, có vô si làm nhân duyên, có vô si làm nguồn gốc phát sanh, nghiệp ấy là thiện, nghiệp ấy là không có tội lỗi, nghiệp ấy có quả vui, nghiệp ấy dẫn đến sự đoạn diệt của nghiệp, nghiệp ấy không dẫn đến sự phát sanh của nghiệp. Này các Tỳ khưu, đây là ba nhân duyên cho sự phát sanh của các nghiệp.” (Kinh) thứ chín.

๑๐. ทุติยนิทานสุตฺตํ

10. Kinh Nhân Duyên Thứ Hai

๑๑๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อตีเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ; อนาคเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ; ปจฺจุปฺปนฺเน, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ? อตีเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ. ตสฺส อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต ฉนฺโท ชายติ. ฉนฺทชาโต เตหิ ธมฺเมหิ สํยุตฺโต โหติ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, สํโยชนํ วทามิ โย เจตโส สาราโค. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ.

113. “Này các Tỳ khưu, có ba nhân duyên này cho sự phát sanh của các nghiệp. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, do nương vào các pháp ở quá khứ là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi; này các Tỳ khưu, do nương vào các pháp ở vị lai là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi; này các Tỳ khưu, do nương vào các pháp ở hiện tại là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi. Và này các Tỳ khưu, thế nào là do nương vào các pháp ở quá khứ là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi? Này các Tỳ khưu, do nương vào các pháp ở quá khứ là cơ sở của dục và tham, vị ấy tầm cầu và tứ sát bằng tâm. Đối với vị ấy, do nương vào các pháp ở quá khứ là cơ sở của dục và tham mà tầm cầu và tứ sát bằng tâm, dục được sanh khởi. Khi dục đã sanh khởi, vị ấy bị trói buộc với các pháp ấy. Này các Tỳ khưu, Ta gọi sự tham ái mãnh liệt của tâm này là kiết sử. Này các Tỳ khưu, chính là như vậy, do nương vào các pháp ở quá khứ là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ? อนาคเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺเกติ อนุวิจาเรติ. ตสฺส อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต ฉนฺโท ชายติ. ฉนฺทชาโต เตหิ ธมฺเมหิ สํยุตฺโต โหติ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, สํโยชนํ วทามิ โย เจตโส สาราโค. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là do nương vào các pháp ở vị lai là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi? Này các Tỳ khưu, do nương vào các pháp ở vị lai là cơ sở của dục và tham, vị ấy tầm cầu và tứ sát bằng tâm. Đối với vị ấy, do nương vào các pháp ở vị lai là cơ sở của dục và tham mà tầm cầu và tứ sát bằng tâm, dục được sanh khởi. Khi dục đã sanh khởi, vị ấy bị trói buộc với các pháp ấy. Này các Tỳ khưu, Ta gọi sự tham ái mãnh liệt của tâm này là kiết sử. Này các Tỳ khưu, chính là như vậy, do nương vào các pháp ở vị lai là cơ sở của dục và tham, dục được sanh khởi.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ? ปจฺจุปฺปนฺเน, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺเกติ [Pg.268] อนุวิจาเรติ. ตสฺส ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ เจตสา อนุวิตกฺกยโต อนุวิจารยโต ฉนฺโท ชายติ. ฉนฺทชาโต เตหิ ธมฺเมหิ สํยุตฺโต โหติ. เอตมหํ, ภิกฺขเว, สํโยชนํ วทามิ โย เจตโส สาราโค. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท ชายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย.

“Này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, dục ái sanh khởi như thế nào? Này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, vị ấy suy tầm, tư sát bằng tâm. Đối với vị ấy, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, do suy tầm, tư sát bằng tâm, dục ái sanh khởi. Khi dục ái đã sanh, vị ấy bị trói buộc bởi các pháp ấy. Này các Tỳ khưu, Ta nói rằng sự tham ái của tâm chính là kiết sử. Này các Tỳ khưu, chính do như vậy, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, dục ái sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba nguyên nhân cho sự sanh khởi của các nghiệp.”

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยาย. กตมานิ ตีณิ? อตีเต, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ; อนาคเต ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ; ปจฺจุปฺปนฺเน, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ. กถญฺจ, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ? อตีตานํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิยานํ ธมฺมานํ อายตึ วิปากํ ปชานาติ. อายตึ วิปากํ วิทิตฺวา ตทภินิวตฺเตติ. ตทภินิวตฺเตตฺวา เจตสา อภินิวิชฺฌิตฺวา ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อตีเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ.

“Này các Tỳ khưu, có ba nguyên nhân này cho sự sanh khởi của các nghiệp. Những gì là ba? Này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở quá khứ là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi; này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở vị lai là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi; này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi. Và này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở quá khứ là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi như thế nào? Này các Tỳ khưu, vị ấy biết rõ quả dị thục trong tương lai của các pháp ở quá khứ là nền tảng của dục tham. Sau khi biết rõ quả dị thục trong tương lai, vị ấy loại trừ nó. Sau khi đã loại trừ nó, sau khi đã thâm nhập bằng tâm, vị ấy thấy bằng cách thấu suốt với trí tuệ. Này các Tỳ khưu, chính do như vậy, do duyên vào các pháp ở quá khứ là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ? อนาคตานํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิยานํ ธมฺมานํ อายตึ วิปากํ ปชานาติ. อายตึ วิปากํ วิทิตฺวา ตทภินิวตฺเตติ. ตทภินิวตฺเตตฺวา เจตสา อภินิวิชฺฌิตฺวา ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, อนาคเต ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ.

“Và này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở vị lai là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi như thế nào? Này các Tỳ khưu, vị ấy biết rõ quả dị thục trong tương lai của các pháp ở vị lai là nền tảng của dục tham. Sau khi biết rõ quả dị thục trong tương lai, vị ấy loại trừ nó. Sau khi đã loại trừ nó, sau khi đã thâm nhập bằng tâm, vị ấy thấy bằng cách thấu suốt với trí tuệ. Này các Tỳ khưu, chính do như vậy, do duyên vào các pháp ở vị lai là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ? ปจฺจุปฺปนฺนานํ, ภิกฺขเว, ฉนฺทราคฏฺฐานิยานํ ธมฺมานํ อายตึ วิปากํ ปชานาติ, อายตึ วิปากํ วิทิตฺวา ตทภินิวตฺเตติ, ตทภินิวตฺเตตฺวา เจตสา อภินิวิชฺฌิตฺวา ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปจฺจุปฺปนฺเน ฉนฺทราคฏฺฐานิเย ธมฺเม อารพฺภ ฉนฺโท น ชายติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ นิทานานิ กมฺมานํ สมุทยายา’’ติ. ทสมํ.

“Và này các Tỳ khưu, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi như thế nào? Này các Tỳ khưu, vị ấy biết rõ quả dị thục trong tương lai của các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, sau khi biết rõ quả dị thục trong tương lai, vị ấy loại trừ nó, sau khi đã loại trừ nó, sau khi đã thâm nhập bằng tâm, vị ấy thấy bằng cách thấu suốt với trí tuệ. Này các Tỳ khưu, chính do như vậy, do duyên vào các pháp ở hiện tại là nền tảng của dục tham, dục ái không sanh khởi. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba nguyên nhân cho sự đoạn tận của các nghiệp.” (Kinh) thứ mười.

สมฺโพธวคฺโค ปฐโม.

Phẩm Giác Ngộ, thứ nhất.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần Tóm Lược:

ปุพฺเพว [Pg.269] ทุเว อสฺสาทา, สมโณ รุณฺณปญฺจมํ;

อติตฺติ ทฺเว จ วุตฺตานิ, นิทานานิ อปเร ทุเวติ.

Trước tiên, hai Vị Ngọt, Sa Môn, thứ năm là Khóc Lóc; Không Thỏa Mãn, hai kinh được thuyết giảng, và hai kinh Nguyên Nhân khác.

(๑๒) ๒. อาปายิกวคฺโค

(12) 2. Phẩm Cõi Dữ

๑. อาปายิกสุตฺตํ

1. Kinh Cõi Dữ

๑๑๔. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, อาปายิกา เนรยิกา อิทมปฺปหาย. กตเม ตโย? โย จ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ, โย จ สุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ จรนฺตํ อมูลเกน อพฺรหฺมจริเยน อนุทฺธํเสติ, โย จายํ เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ กาเมสุ โทโส’ติ, โส ตาย กาเมสุ ปาตพฺยตํ อาปชฺชติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อาปายิกา เนรยิกา อิทมปฺปหายา’’ติ. ปฐมํ.

114. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này, do không từ bỏ điều này, nên phải sanh vào cõi dữ, vào địa ngục. Những gì là ba? Người không sống phạm hạnh nhưng tự nhận là người sống phạm hạnh; người dùng sự không phạm hạnh không có căn cứ để vu khống người đang sống đời phạm hạnh thanh tịnh; và người có lời nói và quan điểm như sau: ‘Không có tội lỗi trong các dục,’ và do vậy, vị ấy đi đến chỗ tham gia vào các dục. Này các Tỳ khưu, đây chính là ba hạng người, do không từ bỏ điều này, nên phải sanh vào cõi dữ, vào địa ngục.” (Kinh) thứ nhất.

๒. ทุลฺลภสุตฺตํ

2. Kinh Khó Gặp

๑๑๕. ‘‘ติณฺณํ, ภิกฺขเว, ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. กตเมสํ ติณฺณํ? ตถาคตสฺส, ภิกฺขเว, อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, ตถาคตปฺปเวทิตสฺส ธมฺมวินยสฺส เทเสตา ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ, กตญฺญู กตเวที ปุคฺคโล ทุลฺลโภ โลกสฺมึ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ติณฺณํ ปาตุภาโว ทุลฺลโภ โลกสฺมิ’’นฺติ. ทุติยํ.

115. “Này các Tỳ khưu, sự xuất hiện của ba hạng người này là khó gặp ở trên đời. Những gì là ba? Này các Tỳ khưu, sự xuất hiện của một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác là khó gặp ở trên đời. Người có thể thuyết giảng Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết là khó gặp ở trên đời. Người biết ơn và đền ơn là khó gặp ở trên đời. Này các Tỳ khưu, sự xuất hiện của ba hạng người này là khó gặp ở trên đời.” (Kinh) thứ hai.

๓. อปฺปเมยฺยสุตฺตํ

3. Kinh Không Thể Đo Lường

๑๑๖. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? สุปฺปเมยฺโย, ทุปฺปเมยฺโย, อปฺปเมยฺโย. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สุปฺปเมยฺโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อุทฺธโต โหติ อุนฺนโฬ จปโล มุขโร วิกิณฺณวาโจ มุฏฺฐสฺสติ อสมฺปชาโน อสมาหิโต วิพฺภนฺตจิตฺโต ปากตินฺทฺริโย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล สุปฺปเมยฺโย.

116. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Những gì là ba? Người dễ đo lường, người khó đo lường, và người không thể đo lường. Và này các Tỳ khưu, thế nào là người dễ đo lường? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người trạo cử, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói năng phân tán, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn buông thả. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người dễ đo lường.”

‘‘กตโม [Pg.270] จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทุปฺปเมยฺโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อนุทฺธโต โหติ อนุนฺนโฬ อจปโล อมุขโร อวิกิณฺณวาโจ อุปฏฺฐิตสฺสติ สมฺปชาโน สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต สํวุตินฺทฺริโย. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล ทุปฺปเมยฺโย.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là người khó đo lường? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người không trạo cử, không kiêu mạn, không dao động, không lắm lời, không nói năng phân tán, an trú chánh niệm, tỉnh giác, định tĩnh, tâm chuyên nhất, các căn được thu thúc. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người khó đo lường.”

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปเมยฺโย? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อรหํ โหติ ขีณาสโว. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปุคฺคโล อปฺปเมยฺโย. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ตติยํ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là người không thể đo lường? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người không thể đo lường. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.” (Kinh) thứ ba.

๔. อาเนญฺชสุตฺตํ

4. Kinh Bất Động

๑๑๗. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ, ตตฺร ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน อากาสานญฺจายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อากาสานญฺจายตนูปคานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ วีสติ กปฺปสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา.

117. “Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người, do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị tưởng, vị ấy nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên,’ và chứng đạt rồi an trú vào Không Vô Biên Xứ. Vị ấy thưởng thức trạng thái ấy, khao khát trạng thái ấy, và tìm thấy sự hoan hỷ trong đó. Vị ấy an trú ở đấy, hướng tâm đến đấy, thường an trú trong trạng thái ấy, không bị thối chuyển, khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Không Vô Biên Xứ. Này các Tỳ khưu, tuổi thọ của chư thiên ở cõi Không Vô Biên Xứ là hai mươi ngàn đại kiếp. Ở đấy, kẻ phàm phu sau khi sống hết tuổi thọ, sau khi đã tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ của chư thiên ấy, liền đi đến địa ngục, đi đến loài súc sanh, đi đến cõi ngạ quỷ. Nhưng vị đệ tử của Đức Thế Tôn, sau khi sống hết tuổi thọ ở đấy, sau khi đã tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ của chư thiên ấy, liền nhập Vô Dư Niết Bàn ngay trong kiếp sống ấy. Này các Tỳ khưu, đây chính là sự đặc thù, đây là sự khác biệt, đây là sự sai khác giữa vị Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp, tức là về cảnh giới và sự tái sanh.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ, ตตฺร ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน วิญฺญาณญฺจายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. วิญฺญาณญฺจายตนูปคานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ จตฺตารีสํ กปฺปสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ [Pg.271] ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา.

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người, do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, vị ấy nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên,’ và chứng đạt rồi an trú vào Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy thưởng thức trạng thái ấy, khao khát trạng thái ấy, và tìm thấy sự hoan hỷ trong đó. Vị ấy an trú ở đấy, hướng tâm đến đấy, thường an trú trong trạng thái ấy, không bị thối chuyển, khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Thức Vô Biên Xứ. Này các Tỳ khưu, tuổi thọ của chư thiên ở cõi Thức Vô Biên Xứ là bốn mươi ngàn đại kiếp. Ở đấy, kẻ phàm phu sau khi sống hết tuổi thọ, sau khi đã tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ của chư thiên ấy, liền đi đến địa ngục, đi đến loài súc sanh, đi đến cõi ngạ quỷ. Nhưng vị đệ tử của Đức Thế Tôn, sau khi sống hết tuổi thọ ở đấy, sau khi đã tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ của chư thiên ấy, liền nhập Vô Dư Niết Bàn ngay trong kiếp sống ấy. Này các Tỳ khưu, đây chính là sự đặc thù, đây là sự khác biệt, đây là sự sai khác giữa vị Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp, tức là về cảnh giới và sự tái sanh.”

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ, ตตฺร ฐิโต ตทธิมุตฺโต ตพฺพหุลวิหารี อปริหีโน กาลํ กุรุมาโน อากิญฺจญฺญายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชติ. อากิญฺจญฺญายตนูปคานํ, ภิกฺขเว, เทวานํ สฏฺฐิ กปฺปสหสฺสานิ อายุปฺปมาณํ. ตตฺถ ปุถุชฺชโน ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา นิรยมฺปิ คจฺฉติ ติรจฺฉานโยนิมฺปิ คจฺฉติ เปตฺติวิสยมฺปิ คจฺฉติ. ภควโต ปน สาวโก ตตฺถ ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยาวตกํ เตสํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ ตํ สพฺพํ เขเปตฺวา ตสฺมึเยว ภเว ปรินิพฺพายติ. อยํ โข, ภิกฺขเว, วิเสโส, อยํ อธิปฺปยาโส อิทํ นานากรณํ สุตวโต อริยสาวกสฺส อสฺสุตวตา ปุถุชฺชเนน, ยทิทํ คติยา อุปปตฺติยา. ‘อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’’นฺติ. จตุตฺถํ.

“Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có hạng người, do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, vị ấy nghĩ rằng: ‘Không có gì cả,’ và chứng đạt rồi an trú vào Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy thưởng thức trạng thái ấy, khao khát trạng thái ấy, và tìm thấy sự hoan hỷ trong đó. Vị ấy an trú ở đấy, hướng tâm đến đấy, thường an trú trong trạng thái ấy, không bị thối chuyển, khi thân hoại mạng chung, được sanh làm bạn đồng hành với chư thiên ở cõi Vô Sở Hữu Xứ. Này các Tỳ khưu, tuổi thọ của chư thiên ở cõi Vô Sở Hữu Xứ là sáu mươi ngàn đại kiếp. Ở đấy, kẻ phàm phu sau khi sống hết tuổi thọ, sau khi đã tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ của chư thiên ấy, liền đi đến địa ngục, đi đến loài súc sanh, đi đến cõi ngạ quỷ. Nhưng vị đệ tử của Đức Thế Tôn, sau khi sống hết tuổi thọ ở đấy, sau khi đã tận hưởng trọn vẹn tuổi thọ của chư thiên ấy, liền nhập Vô Dư Niết Bàn ngay trong kiếp sống ấy. Này các Tỳ khưu, đây chính là sự đặc thù, đây là sự khác biệt, đây là sự sai khác giữa vị Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp, tức là về cảnh giới và sự tái sanh. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời.”

๕. วิปตฺติสมฺปทาสุตฺตํ

5. Kinh Thất Bại và Thành Tựu

๑๑๘. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส? สีลวิปตฺติ, จิตฺตวิปตฺติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, ปิสุณวาโจ โหติ, ผรุสวาโจ โหติ, สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ.

118. “Này các Tỳ khưu, có ba sự thất bại này. Thế nào là ba? Thất bại về giới, thất bại về tâm, và thất bại về tri kiến. Và này các Tỳ khưu, thế nào là thất bại về giới? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục, nói dối, nói lời đâm thọc, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là thất bại về giới.”

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อภิชฺฌาลุ โหติ พฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là thất bại về tâm? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người tham lam và có tâm sân hận. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là thất bại về tâm.”

‘‘กตมา [Pg.272] จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ, นตฺถิ หุตํ, นตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ, กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, นตฺถิ อยํ โลโก, นตฺถิ ปโร โลโก, นตฺถิ มาตา, นตฺถิ ปิตา, นตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, นตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. สีลวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ; จิตฺตวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ; ทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là thất bại về tri kiến? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có tà kiến, có cái thấy sai lạc rằng: ‘Không có sự bố thí, không có sự cúng dường, không có sự tế lễ; không có kết quả của các nghiệp thiện ác; không có đời này, không có đời sau; không có mẹ, không có cha; không có các chúng sanh hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh, thực hành chân chánh, những người đã tự mình chứng ngộ bằng thắng trí và tuyên bố về đời này và đời sau.’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là thất bại về tri kiến. Này các Tỳ khưu, do nhân là thất bại về giới, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục; Này các Tỳ khưu, do nhân là thất bại về tâm, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục; Này các Tỳ khưu, do nhân là thất bại về tri kiến, các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỳ khưu, đây là ba sự thất bại.”

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? สีลสมฺปทา, จิตฺตสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา.

Này các Tỳ khưu, có ba sự thành tựu này. Thế nào là ba? Giới thành tựu, tâm thành tựu, và kiến thành tựu. Và này các Tỳ khưu, thế nào là giới thành tựu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ nói đôi chiều, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời vô ích. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là giới thành tựu.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là tâm thành tựu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người không tham lam, có tâm không sân hận. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tâm thành tựu.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน – ‘อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ, อตฺถิ หุตํ, อตฺถิ สุกตทุกฺกฏานํ กมฺมานํ ผลํ วิปาโก, อตฺถิ อยํ โลโก, อตฺถิ ปโร โลโก, อตฺถิ มาตา, อตฺถิ ปิตา, อตฺถิ สตฺตา โอปปาติกา, อตฺถิ โลเก สมณพฺราหฺมณา สมฺมคฺคตา สมฺมาปฏิปนฺนา เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา. สีลสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ; จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ[Pg.273]; ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. ปญฺจมํ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là kiến thành tựu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có chánh kiến, có tri kiến không sai lạc rằng: ‘Có sự bố thí, có sự cúng dường, có sự tế lễ; có quả dị thục của các nghiệp thiện ác; có đời này, có đời sau; có mẹ, có cha; có các chúng sanh hóa sanh; ở đời có các vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh, những vị đã tự mình với thắng trí chứng ngộ đời này và đời sau rồi tuyên thuyết.’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là kiến thành tựu. Này các Tỳ khưu, do nhân giới thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các Tỳ khưu, do nhân tâm thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các Tỳ khưu, do nhân kiến thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các Tỳ khưu, quả thật, đây là ba sự thành tựu. (Kinh thứ) năm.

๖. อปณฺณกสุตฺตํ

6. Kinh Apaṇṇaka

๑๑๙. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส? สีลวิปตฺติ, จิตฺตวิปตฺติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ…เป… สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติ.

119. Này các Tỳ khưu, có ba sự hư hoại này. Thế nào là ba? Giới hư hoại, tâm hư hoại, kiến hư hoại. Và này các Tỳ khưu, thế nào là giới hư hoại? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người sát sanh... cho đến... nói lời vô ích. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là giới hư hoại.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อภิชฺฌาลุ โหติ พฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตวิปตฺติ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là tâm hư hoại? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người tham lam, có tâm sân hận. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tâm hư hoại.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. สีลวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว…เป… ทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชนฺติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อปณฺณโก มณิ อุทฺธํ ขิตฺโต เยน เยเนว ปติฏฺฐาติ สุปฺปติฏฺฐิตํเยว ปติฏฺฐาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สีลวิปตฺติเหตุ วา สตฺตา…เป… อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là kiến hư hoại? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có tà kiến, có tri kiến sai lạc rằng: ‘Không có sự bố thí, không có sự cúng dường... cho đến... những vị đã tự mình với thắng trí chứng ngộ đời này và đời sau rồi tuyên thuyết.’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là kiến hư hoại. Này các Tỳ khưu, do nhân giới hư hoại... cho đến... Này các Tỳ khưu, do nhân kiến hư hoại, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Tỳ khưu, ví như viên ngọc báu không sai lệch khi được tung lên, nó rơi xuống và đứng vững ở bất cứ mặt nào; cũng vậy, này các Tỳ khưu, do nhân giới hư hoại, các chúng sanh... cho đến... được sanh ra. Này các Tỳ khưu, quả thật, đây là ba sự hư hoại.

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? สีลสมฺปทา, จิตฺตสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทา.

Này các Tỳ khưu, có ba sự thành tựu này. Thế nào là ba? Giới thành tựu, tâm thành tựu, kiến thành tựu. Và này các Tỳ khưu, thế nào là giới thành tựu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người từ bỏ sát sanh... cho đến... Này các Tỳ khưu, đây được gọi là giới thành tựu.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, จิตฺตสมฺปทา.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là tâm thành tựu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người không tham lam, có tâm không sân hận. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là tâm thành tựu.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน – ‘อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา. สีลสมฺปทาเหตุ วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา…เป… ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ [Pg.274] วา, ภิกฺขเว, สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อปณฺณโก มณิ อุทฺธํ ขิตฺโต เยน เยเนว ปติฏฺฐาติ สุปฺปติฏฺฐิตํเยว ปติฏฺฐาติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, สีลสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ, จิตฺตสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา…เป… ทิฏฺฐิสมฺปทาเหตุ วา สตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชนฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là kiến thành tựu? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có chánh kiến, có tri kiến không sai lạc rằng: ‘Có sự bố thí, có sự cúng dường... cho đến... những vị đã tự mình với thắng trí chứng ngộ đời này và đời sau rồi tuyên thuyết.’ Này các Tỳ khưu, đây được gọi là kiến thành tựu. Này các Tỳ khưu, do nhân giới thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới. Do nhân tâm thành tựu... cho đến... Này các Tỳ khưu, do nhân kiến thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các Tỳ khưu, ví như viên ngọc báu không sai lệch khi được tung lên, nó rơi xuống và đứng vững ở bất cứ mặt nào; cũng vậy, này các Tỳ khưu, do nhân giới thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới; do nhân tâm thành tựu, các chúng sanh... cho đến... do nhân kiến thành tựu, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào cõi lành, thiên giới. Này các Tỳ khưu, quả thật, đây là ba sự thành tựu. (Kinh thứ) sáu.

๗. กมฺมนฺตสุตฺตํ

7. Kinh Kammanta

๑๒๐. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วิปตฺติโย. กตมา ติสฺโส? กมฺมนฺตวิปตฺติ, อาชีววิปตฺติ, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. กตมา จ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตี โหติ…เป… สมฺผปฺปลาปี โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตวิปตฺติ.

120. Này các Tỳ khưu, có ba sự hư hoại này. Thế nào là ba? Hành động hư hoại, sinh kế hư hoại, và kiến hư hoại. Và này các Tỳ khưu, thế nào là hành động hư hoại? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người sát sanh... cho đến... nói lời vô ích. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hành động hư hoại.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อาชีววิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาอาชีโว โหติ, มิจฺฉาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาชีววิปตฺติ.

Và này các Tỳ khưu, thế nào là sinh kế hư hoại? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người có tà mạng, nuôi mạng bằng tà mạng. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là sinh kế hư hoại.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ วิปรีตทสฺสโน – ‘นตฺถิ ทินฺนํ, นตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิวิปตฺติ. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วิปตฺติโยติ.

Này các tỳ khưu, thế nào là sự hư hoại về tri kiến? Này các tỳ khưu, ở đây, có người có tà kiến, có cái thấy sai lạc rằng: ‘Không có (quả của) sự bố thí, không có (quả của) sự cúng dường ... cho đến ... không có các vị sa môn, bà la môn đã tự mình chứng ngộ với thắng trí về đời này và đời sau rồi tuyên thuyết.’ Này các tỳ khưu, đây được gọi là sự hư hoại về tri kiến. Này các tỳ khưu, quả thật có ba sự hư hoại này.

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? กมฺมนฺตสมฺปทา, อาชีวสมฺปทา, ทิฏฺฐิสมฺปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ…เป… สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กมฺมนฺตสมฺปทา.

Này các tỳ khưu, có ba sự thành tựu này. Thế nào là ba? Sự thành tựu về hành vi, sự thành tựu về sinh kế, sự thành tựu về tri kiến. Và này các tỳ khưu, thế nào là sự thành tựu về hành vi? Này các tỳ khưu, ở đây, có người từ bỏ việc sát sanh ... cho đến ... từ bỏ lời nói phù phiếm. Này các tỳ khưu, đây được gọi là sự thành tựu về hành vi.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, อาชีวสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาอาชีโว โหติ, สมฺมาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาชีวสมฺปทา.

Và này các tỳ khưu, thế nào là sự thành tựu về sinh kế? Này các tỳ khưu, ở đây, có người có chánh mạng, mưu sinh bằng chánh mạng. Này các tỳ khưu, đây được gọi là sự thành tựu về sinh kế.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ อวิปรีตทสฺสโน – ‘อตฺถิ ทินฺนํ, อตฺถิ ยิฏฺฐํ…เป… เย อิมญฺจ โลกํ ปรญฺจ [Pg.275] โลกํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทนฺตี’ติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ทิฏฺฐิสมฺปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. สตฺตมํ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là sự thành tựu về tri kiến? Này các tỳ khưu, ở đây, có người có chánh kiến, có cái thấy không sai lạc rằng: ‘Có (quả của) sự bố thí, có (quả của) sự cúng dường ... cho đến ... có các vị sa môn, bà la môn đã tự mình chứng ngộ với thắng trí về đời này và đời sau rồi tuyên thuyết.’ Này các tỳ khưu, đây được gọi là sự thành tựu về tri kiến. Này các tỳ khưu, quả thật có ba sự thành tựu này. (Kinh thứ) bảy.

๘. ปฐมโสเจยฺยสุตฺตํ

8. Kinh Về Sự Trong Sạch Thứ Nhất

๑๒๑. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, โสเจยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? กายโสเจยฺยํ, วจีโสเจยฺยํ, มโนโสเจยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ.

121. Này các tỳ khưu, có ba sự trong sạch này. Thế nào là ba? Thân trong sạch, khẩu trong sạch, ý trong sạch. Và này các tỳ khưu, thế nào là thân trong sạch? Này các tỳ khưu, ở đây, có người từ bỏ việc sát sanh, từ bỏ việc lấy của không cho, từ bỏ việc tà hạnh trong các dục. Này các tỳ khưu, đây được gọi là thân trong sạch.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là khẩu trong sạch? Này các tỳ khưu, ở đây, có người từ bỏ lời nói dối, từ bỏ lời nói đâm thọc, từ bỏ lời nói thô ác, từ bỏ lời nói phù phiếm. Này các tỳ khưu, đây được gọi là khẩu trong sạch.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อนภิชฺฌาลุ โหติ อพฺยาปนฺนจิตฺโต สมฺมาทิฏฺฐิโก. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ โสเจยฺยานี’’ติ. อฏฺฐมํ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là ý trong sạch? Này các tỳ khưu, ở đây, có người không tham lam, có tâm không sân hận, có chánh kiến. Này các tỳ khưu, đây được gọi là ý trong sạch. Này các tỳ khưu, quả thật có ba sự trong sạch này. (Kinh thứ) tám.

๙. ทุติยโสเจยฺยสุตฺตํ

9. Kinh Về Sự Trong Sạch Thứ Hai

๑๒๒. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, โสเจยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? กายโสเจยฺยํ, วจีโสเจยฺยํ, มโนโสเจยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กายโสเจยฺยํ.

122. Này các tỳ khưu, có ba sự trong sạch này. Thế nào là ba? Thân trong sạch, khẩu trong sạch, ý trong sạch. Và này các tỳ khưu, thế nào là thân trong sạch? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ việc sát sanh, từ bỏ việc lấy của không cho, từ bỏ việc phi phạm hạnh. Này các tỳ khưu, đây được gọi là thân trong sạch.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วจีโสเจยฺยํ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là khẩu trong sạch? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu từ bỏ lời nói dối, từ bỏ lời nói đâm thọc, từ bỏ lời nói thô ác, từ bỏ lời nói phù phiếm. Này các tỳ khưu, đây được gọi là khẩu trong sạch.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺทํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺโท’ติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺทํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ กามจฺฉนฺโท’ติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส [Pg.276] อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส กามจฺฉนฺทสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ พฺยาปาทํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ พฺยาปาโท’ติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ พฺยาปาทํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ พฺยาปาโท’ติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส พฺยาปาทสฺส อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส พฺยาปาทสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส พฺยาปาทสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธ’นฺติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ ถินมิทฺธ’นฺติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส ถินมิทฺธสฺส อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส ถินมิทฺธสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส ถินมิทฺธสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจ’นฺติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจ’นฺติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนสฺส อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจสฺส อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; สนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉํ – ‘อตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉา’ติ ปชานาติ; อสนฺตํ วา อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉํ – ‘นตฺถิ เม อชฺฌตฺตํ วิจิกิจฺฉา’ติ ปชานาติ; ยถา จ อนุปฺปนฺนาย วิจิกิจฺฉาย อุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ อุปฺปนฺนาย วิจิกิจฺฉาย ปหานํ โหติ, ตญฺจ ปชานาติ; ยถา จ ปหีนาย วิจิกิจฺฉาย อายตึ อนุปฺปาโท โหติ, ตญฺจ ปชานาติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มโนโสเจยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ โสเจยฺยานีติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là ý thanh tịnh? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu, khi có tham dục ở nội tâm, tuệ tri: ‘Có tham dục ở nội tâm tôi’; hoặc khi không có tham dục ở nội tâm, tuệ tri: ‘Không có tham dục ở nội tâm tôi’; và tuệ tri như thế nào tham dục chưa sanh được sanh khởi; và tuệ tri như thế nào tham dục đã sanh được đoạn trừ; và tuệ tri như thế nào tham dục đã được đoạn trừ trong tương lai không sanh khởi nữa; khi có sân ở nội tâm, tuệ tri: ‘Có sân ở nội tâm tôi’; hoặc khi không có sân ở nội tâm, tuệ tri: ‘Không có sân ở nội tâm tôi’; và tuệ tri như thế nào sân chưa sanh được sanh khởi; và tuệ tri như thế nào sân đã sanh được đoạn trừ; và tuệ tri như thế nào sân đã được đoạn trừ trong tương lai không sanh khởi nữa; khi có hôn trầm thụy miên ở nội tâm, tuệ tri: ‘Có hôn trầm thụy miên ở nội tâm tôi’; hoặc khi không có hôn trầm thụy miên ở nội tâm, tuệ tri: ‘Không có hôn trầm thụy miên ở nội tâm tôi’; và tuệ tri như thế nào hôn trầm thụy miên chưa sanh được sanh khởi; và tuệ tri như thế nào hôn trầm thụy miên đã sanh được đoạn trừ; và tuệ tri như thế nào hôn trầm thụy miên đã được đoạn trừ trong tương lai không sanh khởi nữa; khi có trạo cử hối quá ở nội tâm, tuệ tri: ‘Có trạo cử hối quá ở nội tâm tôi’; hoặc khi không có trạo cử hối quá ở nội tâm, tuệ tri: ‘Không có trạo cử hối quá ở nội tâm tôi’; và tuệ tri như thế nào trạo cử hối quá chưa sanh được sanh khởi; và tuệ tri như thế nào trạo cử hối quá đã sanh được đoạn trừ; và tuệ tri như thế nào trạo cử hối quá đã được đoạn trừ trong tương lai không sanh khởi nữa; khi có nghi ở nội tâm, tuệ tri: ‘Có nghi ở nội tâm tôi’; hoặc khi không có nghi ở nội tâm, tuệ tri: ‘Không có nghi ở nội tâm tôi’; và tuệ tri như thế nào nghi chưa sanh được sanh khởi; và tuệ tri như thế nào nghi đã sanh được đoạn trừ; và tuệ tri như thế nào nghi đã được đoạn trừ trong tương lai không sanh khởi nữa. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là ý thanh tịnh. Này các Tỳ khưu, quả thật có ba sự thanh tịnh này.”

‘‘กายสุจึ วจีสุจึ, เจโตสุจึ อนาสวํ;

สุจึ โสเจยฺยสมฺปนฺนํ, อาหุ นินฺหาตปาปก’’นฺติ. นวมํ;

“Người có thân thanh tịnh, khẩu thanh tịnh, ý thanh tịnh, không còn lậu hoặc; người thanh tịnh, đầy đủ sự trong sạch, đã gột rửa các điều ác, được gọi là bậc thanh tịnh.” (Hết) kinh thứ chín.

๑๐. โมเนยฺยสุตฺตํ

10. Kinh Bậc Mâu-ni

๑๒๓. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, โมเนยฺยานิ. กตมานิ ตีณิ? กายโมเนยฺยํ, วจีโมเนยฺยํ, มโนโมเนยฺยํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, กายโมเนยฺยํ[Pg.277]? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, กายโมเนยฺยํ.

123. “Này các Tỳ khưu, có ba loại mâu-ni này. Thế nào là ba? Thân mâu-ni, khẩu mâu-ni, và ý mâu-ni. Và này các Tỳ khưu, thế nào là thân mâu-ni? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ hành vi không phạm hạnh. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là thân mâu-ni.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วจีโมเนยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วจีโมเนยฺยํ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là khẩu mâu-ni? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu từ bỏ nói dối, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời thô ác, từ bỏ nói lời phù phiếm. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là khẩu mâu-ni.”

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, มโนโมเนยฺยํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มโนโมเนยฺยํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ โมเนยฺยานี’’ติ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là ý mâu-ni? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu, do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là ý mâu-ni. Này các Tỳ khưu, quả thật có ba loại mâu-ni này.”

‘‘กายมุนึ วจีมุนึ, เจโตมุนึ อนาสวํ;

มุนึ โมเนยฺยสมฺปนฺนํ, อาหุ สพฺพปฺปหายิน’’นฺติ. ทสมํ;

“Bậc mâu-ni về thân, bậc mâu-ni về khẩu, bậc mâu-ni về ý, không còn lậu hoặc; bậc mâu-ni, đầy đủ sự thông thái, được gọi là người đã từ bỏ tất cả.” (Hết) kinh thứ mười.

อาปายิกวคฺโค ทฺวาทสโม.

Phẩm Āpāyika, thứ mười hai.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

อาปายิโก ทุลฺลโภ อปฺปเมยฺยํ, อาเนญฺชวิปตฺติสมฺปทา;

อปณฺณโก จ กมฺมนฺโต, ทฺเว โสเจยฺยานิ โมเนยฺยนฺติ.

Āpāyika, Dullabha, Appameyya, Āneñja, Vipatti và Sampadā; Apaṇṇaka và Kammanta, hai kinh Soceyya và Moneyya.

(๑๓) ๓. กุสินารวคฺโค

(13) 3. Phẩm Kusinārā

๑. กุสินารสุตฺตํ

1. Kinh Kusinārā

๑๒๔. เอกํ สมยํ ภควา กุสินารายํ วิหรติ พลิหรเณ วนสณฺเฑ. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

124. Một thời, Thế Tôn trú ở Kusinārā, tại khu rừng Baliharaṇa. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu.’ ‘Bạch Thế Tôn,’ các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

‘‘อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺเตติ[Pg.278]. อากงฺขมาโน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อธิวาเสติ. โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมติ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ. ตเมนํ โส คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรติ.

“Này các Tỳ khưu, ở đây, có vị Tỳ khưu sống nương vào một ngôi làng hay một thị trấn nào đó. Rồi một gia chủ hay con của gia chủ đến gần vị ấy và mời dùng bữa vào ngày mai. Này các Tỳ khưu, nếu muốn, vị Tỳ khưu nhận lời. Sau khi đêm ấy đã qua, vào buổi sáng, vị ấy đắp y, mang bát và y, đi đến trú sở của gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy; sau khi đến, vị ấy ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Gia chủ ấy hay con của gia chủ ấy tự tay phục vụ, làm cho vị ấy thỏa mãn và hài lòng với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘สาธุ วต มฺยายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรตี’ติ. เอวมฺปิสฺส โหติ – ‘อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อายติมฺปิ เอวรูเปน ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปยฺย สมฺปวาเรยฺยา’ติ! โส ตํ ปิณฺฑปาตํ คถิโต มุจฺฉิโต อชฺโฌสนฺโน อนาทีนวทสฺสาวี อนิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ. โส ตตฺถ กามวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ, พฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ, วิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวรูปสฺสาหํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทินฺนํ น มหปฺผลนฺติ วทามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? ปมตฺโต หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิหรติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt thay, vị gia chủ này hoặc con trai của vị gia chủ này đã tự tay làm cho ta thỏa mãn, hài lòng với các món ăn loại cứng và loại mềm thật thượng hạng’. Vị ấy lại khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ôi, thật tốt thay, nếu vị gia chủ này hoặc con trai của vị gia chủ này trong tương lai cũng sẽ tự tay làm cho ta thỏa mãn, hài lòng với các món ăn loại cứng và loại mềm thượng hạng tương tự như thế này!’. Vị ấy thọ dụng vật thực khất thực ấy với tâm tham đắm, say mê, bị trói buộc, không thấy được sự nguy hại, không có trí tuệ về sự thoát ly. Vị ấy ở nơi ấy khởi lên cả dục tầm, cả sân tầm, cả hại tầm. Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố rằng sự cúng dường đến vị tỳ khưu như vậy không có quả báu lớn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, là vì vị tỳ khưu ấy sống trong sự dễ duôi.

‘‘อิธ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ. ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺเตติ. อากงฺขมาโน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อธิวาเสติ. โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมติ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ. ตเมนํ โส คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรติ.

Lại nữa, này các tỳ khưu, ở đây có vị tỳ khưu sống nương tựa vào một ngôi làng hoặc một thị trấn nào đó. Rồi một vị gia chủ hoặc con trai của vị gia chủ đến gặp vị ấy và thỉnh mời dùng bữa vào ngày mai. Này các tỳ khưu, nếu muốn, vị tỳ khưu ấy nhận lời. Sau khi đêm ấy đã qua, vào buổi sáng, vị ấy đắp y, mang bát và y, đi đến trú xá của vị gia chủ hoặc con trai của vị gia chủ ấy; sau khi đến, vị ấy ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Rồi vị gia chủ ấy hoặc con trai của vị gia chủ ấy tự tay làm cho vị ấy thỏa mãn, hài lòng với các món ăn loại cứng và loại mềm thật thượng hạng.

‘‘ตสฺส น เอวํ โหติ – ‘สาธุ วต มฺยายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปติ สมฺปวาเรตี’ติ. เอวมฺปิสฺส น โหติ – ‘อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อายติมฺปิ เอวรูเปน ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปยฺย สมฺปวาเรยฺยา’ติ! โส ตํ ปิณฺฑปาตํ อคถิโต อมุจฺฉิโต อนชฺโฌสนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ. โส ตตฺถ เนกฺขมฺมวิตกฺกมฺปิ [Pg.279] วิตกฺเกติ, อพฺยาปาทวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ, อวิหึสาวิตกฺกมฺปิ วิตกฺเกติ. เอวรูปสฺสาหํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ วทามิ. ตํ กิสฺส เหตุ? อปฺปมตฺโต หิ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิหรตี’’ติ. ปฐมํ.

Vị ấy không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt thay, vị gia chủ này hoặc con trai của vị gia chủ này đã tự tay làm cho ta thỏa mãn, hài lòng với các món ăn loại cứng và loại mềm thật thượng hạng’. Vị ấy cũng không khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Ôi, thật tốt thay, nếu vị gia chủ này hoặc con trai của vị gia chủ này trong tương lai cũng sẽ tự tay làm cho ta thỏa mãn, hài lòng với các món ăn loại cứng và loại mềm thượng hạng tương tự như thế này!’. Vị ấy thọ dụng vật thực khất thực ấy với tâm không tham đắm, không say mê, không bị trói buộc, thấy được sự nguy hại, có trí tuệ về sự thoát ly. Vị ấy ở nơi ấy khởi lên cả ly dục tầm, cả vô sân tầm, cả vô hại tầm. Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố rằng sự cúng dường đến vị tỳ khưu như vậy có quả báu lớn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, là vì vị tỳ khưu ấy sống trong sự không dễ duôi. Hết bài kinh thứ nhất.

๒. ภณฺฑนสุตฺตํ

2. Kinh Bhaṇḍana (Tranh Cãi)

๑๒๕. ‘‘ยสฺสํ, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ, มนสิ กาตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา น ผาสุ โหติ, ปเคว คนฺตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ. กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ? เนกฺขมฺมวิตกฺกํ, อพฺยาปาทวิตกฺกํ, อวิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. กตเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ’. ยสฺสํ, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ, มนสิ กาตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา น ผาสุ โหติ, ปเคว คนฺตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ’’’.

125. Này các tỳ khưu, ở phương nào mà các vị tỳ khưu sống trong sự tranh cãi, xung đột, bất hòa, đâm chọc nhau bằng những ngọn giáo miệng, này các tỳ khưu, phương ấy Ta còn không cảm thấy thoải mái để hướng tâm đến, huống nữa là đi đến! Ta đi đến kết luận ở đây rằng: ‘Chắc chắn các vị tôn giả ấy đã từ bỏ ba pháp và đã thực hành nhiều lần ba pháp’. Ba pháp nào đã bị từ bỏ? Ly dục tầm, vô sân tầm, và vô hại tầm – ba pháp này đã bị từ bỏ. Ba pháp nào đã được thực hành nhiều lần? Dục tầm, sân tầm, và hại tầm – ba pháp này đã được thực hành nhiều lần. Này các tỳ khưu, ở phương nào mà các vị tỳ khưu sống trong sự tranh cãi, xung đột, bất hòa, đâm chọc nhau bằng những ngọn giáo miệng, này các tỳ khưu, phương ấy Ta còn không cảm thấy thoải mái để hướng tâm đến, huống nữa là đi đến! Ta đi đến kết luận ở đây rằng: ‘Chắc chắn các vị tôn giả ấy đã từ bỏ ba pháp này và đã thực hành nhiều lần ba pháp này’.

‘‘ยสฺสํ ปน, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, คนฺตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา ผาสุ โหติ, ปเคว มนสิ กาตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ. กตเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ? กามวิตกฺกํ, พฺยาปาทวิตกฺกํ, วิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ. กตเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ? เนกฺขมฺมวิตกฺกํ, อพฺยาปาทวิตกฺกํ, อวิหึสาวิตกฺกํ – อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสุ’. ยสฺสํ, ภิกฺขเว, ทิสายํ ภิกฺขู สมคฺคา สมฺโมทมานา อวิวทมานา ขีโรทกีภูตา อญฺญมญฺญํ ปิยจกฺขูหิ สมฺปสฺสนฺตา วิหรนฺติ, คนฺตุมฺปิ เม เอสา, ภิกฺขเว, ทิสา ผาสุ โหติ, ปเคว มนสิ กาตุํ! นิฏฺฐเมตฺถ คจฺฉามิ – ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต อิเม ตโย ธมฺเม ปชหึสุ, อิเม ตโย ธมฺเม พหุลมกํสู’’’ติ. ทุติยํ.

Lại nữa, này các tỳ khưu, ở phương nào mà các vị tỳ khưu sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau bằng cặp mắt thân ái, này các tỳ khưu, phương ấy Ta cảm thấy thoải mái để đi đến, huống nữa là hướng tâm đến! Ta đi đến kết luận ở đây rằng: ‘Chắc chắn các vị tôn giả ấy đã từ bỏ ba pháp và đã thực hành nhiều lần ba pháp’. Ba pháp nào đã bị từ bỏ? Dục tầm, sân tầm, và hại tầm – ba pháp này đã bị từ bỏ. Ba pháp nào đã được thực hành nhiều lần? Ly dục tầm, vô sân tầm, và vô hại tầm – ba pháp này đã được thực hành nhiều lần. Này các tỳ khưu, ở phương nào mà các vị tỳ khưu sống hòa hợp, hoan hỷ, không tranh cãi, như nước với sữa, nhìn nhau bằng cặp mắt thân ái, này các tỳ khưu, phương ấy Ta cảm thấy thoải mái để đi đến, huống nữa là hướng tâm đến! Ta đi đến kết luận ở đây rằng: ‘Chắc chắn các vị tôn giả ấy đã từ bỏ ba pháp này và đã thực hành nhiều lần ba pháp này’. Hết bài kinh thứ hai.

๓. โคตมกเจติยสุตฺตํ

3. Kinh Gotamakacetiya (Tháp Miếu Gotamaka)

๑๒๖. เอกํ [Pg.280] สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ โคตมเก เจติเย. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

126. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại tháp miếu Gotamaka. Tại đấy, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu’. ‘Bạch Thế Tôn’, các tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

‘‘อภิญฺญายาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ, โน อนภิญฺญาย. สนิทานาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ, โน อนิทานํ. สปฺปาฏิหาริยาหํ, ภิกฺขเว, ธมฺมํ เทเสมิ, โน อปฺปาฏิหาริยํ. ตสฺส มยฺหํ, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ธมฺมํ เทสยโต โน อนภิญฺญาย, สนิทานํ ธมฺมํ เทสยโต โน อนิทานํ, สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทสยโต โน อปฺปาฏิหาริยํ, กรณีโย โอวาโท, กรณียา อนุสาสนี. อลญฺจ ปน โว, ภิกฺขเว, ตุฏฺฐิยา, อลํ อตฺตมนตาย, อลํ โสมนสฺสาย – ‘สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา, สฺวากฺขาโต ธมฺโม, สุปฺปฏิปนฺโน สงฺโฆ’’’ติ.

"Này các Tỳ khưu, Ta thuyết Pháp với thắng trí, không phải không có thắng trí. Này các Tỳ khưu, Ta thuyết Pháp có nhân duyên, không phải không có nhân duyên. Này các Tỳ khưu, Ta thuyết Pháp có hiệu nghiệm, không phải không có hiệu nghiệm. Này các Tỳ khưu, đối với Ta, người thuyết Pháp với thắng trí, không phải không có thắng trí; người thuyết Pháp có nhân duyên, không phải không có nhân duyên; người thuyết Pháp có hiệu nghiệm, không phải không có hiệu nghiệm, thì lời giáo huấn cần phải được thực hiện, lời chỉ dạy cần phải được thực hiện. Và này các Tỳ khưu, chỉ cần các ngươi hoan hỷ, chỉ cần các ngươi mãn ý, chỉ cần các ngươi vui mừng rằng: ‘Thế Tôn là bậc Chánh Đẳng Giác, Pháp được khéo thuyết, Tăng chúng là bậc thiện hạnh’."

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน สหสฺสี โลกธาตุ อกมฺปิตฺถาติ. ตติยํ.

Thế Tôn đã nói lời này. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn. Và khi bài pháp văn xuôi này được thuyết giảng, một ngàn thế giới đã rung chuyển. Hết phẩm thứ ba.

๔. ภรณฺฑุกาลามสุตฺตํ

4. Kinh Bharaṇḍu Kālāma

๑๒๗. เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรมาโน เยน กปิลวตฺถุ ตทวสริ. อสฺโสสิ โข มหานาโม สกฺโก – ‘‘ภควา กิร กปิลวตฺถุํ อนุปฺปตฺโต’’ติ. อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข มหานามํ สกฺกํ ภควา เอตทโวจ –

127. Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala, đã đi đến Kapilavatthu. Vương tử Mahānāma dòng Sakka đã nghe rằng: “Nghe nói Thế Tôn đã đến Kapilavatthu.” Rồi vương tử Mahānāma dòng Sakka đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Thế Tôn đã nói điều này với vương tử Mahānāma dòng Sakka đang đứng một bên:

‘‘คจฺฉ, มหานาม, กปิลวตฺถุสฺมึ, ตถารูปํ อาวสถํ ชาน ยตฺถชฺช มยํ เอกรตฺตึ วิหเรยฺยามา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข มหานาโม สกฺโก ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา กปิลวตฺถุํ ปวิสิตฺวา เกวลกปฺปํ กปิลวตฺถุํ อนฺวาหิณฺฑนฺโต นาทฺทส กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูปํ อาวสถํ ยตฺถชฺช ภควา เอกรตฺตึ วิหเรยฺย.

“Này Mahānāma, hãy đi, hãy tìm ở Kapilavatthu một nơi ở thích hợp để hôm nay chúng ta có thể ở lại một đêm.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Vương tử Mahānāma dòng Sakka đã vâng lời Thế Tôn, đi vào Kapilavatthu, đi khắp toàn bộ Kapilavatthu nhưng không tìm thấy ở Kapilavatthu một nơi ở thích hợp để hôm nay Thế Tôn có thể ở lại một đêm.

อถ โข มหานาโม สกฺโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นตฺถิ, ภนฺเต, กปิลวตฺถุสฺมึ ตถารูโป อาวสโถ [Pg.281] ยตฺถชฺช ภควา เอกรตฺตึ วิหเรยฺย. อยํ, ภนฺเต, ภรณฺฑุ กาลาโม ภควโต ปุราณสพฺรหฺมจารี. ตสฺสชฺช ภควา อสฺสเม เอกรตฺตึ วิหรตู’’ติ. ‘‘คจฺฉ, มหานาม, สนฺถรํ ปญฺญเปหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข มหานาโม สกฺโก ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภรณฺฑุสฺส กาลามสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา สนฺถรํ ปญฺญาเปตฺวา อุทกํ ฐเปตฺวา ปาทานํ โธวนาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สนฺถโต, ภนฺเต, สนฺถาโร, อุทกํ ฐปิตํ ปาทานํ โธวนาย. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ.

Rồi vương tử Mahānāma dòng Sakka đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã nói với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở Kapilavatthu không có nơi ở thích hợp để hôm nay Thế Tôn có thể ở lại một đêm. Bạch Thế Tôn, vị Bharaṇḍu Kālāma này là bạn đồng phạm hạnh cũ của Thế Tôn. Hôm nay, xin Thế Tôn hãy ở lại một đêm trong am thất của vị ấy.” “Này Mahānāma, hãy đi, hãy sửa soạn chỗ nghỉ.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Vương tử Mahānāma dòng Sakka đã vâng lời Thế Tôn, đi đến am thất của Bharaṇḍu Kālāma; sau khi đến, đã sửa soạn chỗ nghỉ, đặt nước rửa chân, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã nói với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, chỗ nghỉ đã được sửa soạn, nước rửa chân đã được đặt sẵn. Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy làm theo thời mà Ngài nghĩ là thích hợp.”

อถ โข ภควา เยน ภรณฺฑุสฺส กาลามสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ปาเท ปกฺขาเลสิ. อถ โข มหานามสฺส สกฺกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อกาโล โข อชฺช ภควนฺตํ ปยิรุปาสิตุํ. กิลนฺโต ภควา. สฺเว ทานาหํ ภควนฺตํ ปยิรุปาสิสฺสามี’’ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

Rồi Thế Tôn đi đến am thất của Bharaṇḍu Kālāma; sau khi đến, đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được sửa soạn. Sau khi ngồi, Thế Tôn đã rửa chân. Rồi vương tử Mahānāma dòng Sakka đã suy nghĩ thế này: “Hôm nay không phải là lúc thích hợp để hầu cận Thế Tôn. Thế Tôn đã mệt mỏi. Ngày mai ta sẽ hầu cận Thế Tôn.” Sau khi đảnh lễ Thế Tôn và đi nhiễu bên phải, ông đã ra về.

อถ โข มหานาโม สกฺโก ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข มหานามํ สกฺกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘ตโย โขเม, มหานาม, สตฺถาโร สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? อิธ, มหานาม, เอกจฺโจ สตฺถา กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ; น รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, น เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ. อิธ ปน, มหานาม, เอกจฺโจ สตฺถา กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ; น เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ. อิธ ปน, มหานาม, เอกจฺโจ สตฺถา กามานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, รูปานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ, เวทนานํ ปริญฺญํ ปญฺญาเปติ. อิเม โข, มหานาม, ตโย สตฺถาโร สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. ‘อิเมสํ, มหานาม, ติณฺณํ สตฺถารานํ เอกา นิฏฺฐา อุทาหุ ปุถุ นิฏฺฐา’’’ติ?

Rồi vương tử Mahānāma dòng Sakka, sau khi đêm ấy đã qua, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã ngồi một bên. Thế Tôn đã nói điều này với vương tử Mahānāma dòng Sakka đang ngồi một bên: “Này Mahānāma, có ba vị đạo sư này hiện hữu, có mặt ở đời. Thế nào là ba? Này Mahānāma, ở đây, có vị đạo sư chế định sự liễu tri các dục; không chế định sự liễu tri các sắc, không chế định sự liễu tri các thọ. Lại nữa, này Mahānāma, ở đây, có vị đạo sư chế định sự liễu tri các dục, chế định sự liễu tri các sắc; không chế định sự liễu tri các thọ. Lại nữa, này Mahānāma, ở đây, có vị đạo sư chế định sự liễu tri các dục, chế định sự liễu tri các sắc, và chế định sự liễu tri các thọ. Này Mahānāma, đây là ba vị đạo sư hiện hữu, có mặt ở đời. ‘Này Mahānāma, ba vị đạo sư này có cùng một đích đến hay có đích đến khác nhau?’”

เอวํ วุตฺเต ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เอกาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. เอวํ วุตฺเต ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘นานาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เอกาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘นานาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภรณฺฑุ กาลาโม มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘เอกาติ, มหานาม[Pg.282], วเทหี’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภควา มหานามํ สกฺกํ เอตทโวจ – ‘‘นานาติ, มหานาม, วเทหี’’ติ.

Khi được nói như vậy, Bharaṇḍu Kālāma đã nói với vương tử Mahānāma dòng Sakka điều này: “Này Mahānāma, hãy nói là: ‘Giống nhau’.” Khi được nói như vậy, Thế Tôn đã nói với vương tử Mahānāma dòng Sakka điều này: “Này Mahānāma, hãy nói là: ‘Khác nhau’.” Lần thứ hai, Bharaṇḍu Kālāma cũng nói với vương tử Mahānāma dòng Sakka: “Này Mahānāma, hãy nói là: ‘Giống nhau’.” Lần thứ hai, Thế Tôn cũng nói với vương tử Mahānāma dòng Sakka: “Này Mahānāma, hãy nói là: ‘Khác nhau’.” Lần thứ ba, Bharaṇḍu Kālāma cũng nói với vương tử Mahānāma dòng Sakka: “Này Mahānāma, hãy nói là: ‘Giống nhau’.” Lần thứ ba, Thế Tôn cũng nói với vương tử Mahānāma dòng Sakka: “Này Mahānāma, hãy nói là: ‘Khác nhau’.”

อถ โข ภรณฺฑุ กาลามสฺส เอตทโหสิ – ‘‘มเหสกฺขสฺส วตมฺหิ มหานามสฺส สกฺกสฺส สมฺมุขา สมเณน โคตเมน ยาวตติยํ อปสาทิโต. ยํนูนาหํ กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข ภรณฺฑุ กาลาโม กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกามิ. ยํ กปิลวตฺถุมฺหา ปกฺกามิ ตถา ปกฺกนฺโตว อโหสิ น ปุน ปจฺจาคจฺฉีติ. จตุตฺถํ.

Rồi Bharaṇḍu Kālāma đã suy nghĩ thế này: “Thật vậy, ta đã bị Sa-môn Gotama bác bỏ đến lần thứ ba ngay trước mặt vương tử Mahānāma dòng Sakka, một người có thế lực lớn. Hay là ta nên rời khỏi Kapilavatthu.” Rồi Bharaṇḍu Kālāma đã rời khỏi Kapilavatthu. Khi ông rời khỏi Kapilavatthu, ông đã ra đi như vậy và không bao giờ quay trở lại. Hết phẩm thứ tư.

๕. หตฺถกสุตฺตํ

5. Kinh Hatthaka

๑๒๘. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข หตฺถโก เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา – ‘‘ภควโต ปุรโต ฐสฺสามี’’ติ โอสีทติเมว สํสีทติเมว, น สกฺโกติ สณฺฐาตุํ. เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิ วา เตลํ วา วาลุกาย อาสิตฺตํ โอสีทติเมว สํสีทติเมว, น สณฺฐาติ; เอวเมวํ หตฺถโก เทวปุตฺโต – ‘‘ภควโต ปุรโต ฐสฺสามี’’ติ โอสีทติเมว สํสีทติเมว, น สกฺโกติ สณฺฐาตุํ.

128. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, thiên tử Hatthaka, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm toàn thể Jetavana sáng rực, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ đứng trước mặt Thế Tôn,’ vị ấy cứ bị lún xuống, cứ bị chìm xuống, không thể đứng vững được. Ví như bơ hay dầu được đổ trên cát, nó cứ bị lún xuống, cứ bị chìm xuống, không đứng vững được; cũng vậy, thiên tử Hatthaka, (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ đứng trước mặt Thế Tôn,’ vị ấy cứ bị lún xuống, cứ bị chìm xuống, không thể đứng vững được.

อถ โข ภควา หตฺถกํ เทวปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โอฬาริกํ, หตฺถก, อตฺตภาวํ อภินิมฺมินาหี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ, โข หตฺถโก เทวปุตฺโต ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา โอฬาริกํ อตฺตภาวํ อภินิมฺมินิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตํ โข หตฺถกํ เทวปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ –

Bấy giờ, Thế Tôn nói với thiên tử Hatthaka điều này: ‘Này Hatthaka, hãy hóa hiện một thân thể thô.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ thiên tử Hatthaka vâng đáp Thế Tôn, hóa hiện một thân thể thô, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Thế Tôn nói với thiên tử Hatthaka đang đứng một bên điều này:

‘‘เย เต, หตฺถก, ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส ปวตฺติโน อเหสุํ, อปิ นุ เต เต ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน’’ติ? ‘‘เย จ เม, ภนฺเต, ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส ปวตฺติโน อเหสุํ, เต จ เม ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน; เย จ เม, ภนฺเต, ธมฺมา ปุพฺเพ มนุสฺสภูตสฺส นปฺปวตฺติโน อเหสุํ, เต จ เม ธมฺมา เอตรหิ ปวตฺติโน. เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ภควา เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ [Pg.283] ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อากิณฺโณ วิหรามิ เทวปุตฺเตหิ. ทูรโตปิ, ภนฺเต, เทวปุตฺตา อาคจฺฉนฺติ หตฺถกสฺส เทวปุตฺตสฺส สนฺติเก ‘ธมฺมํ โสสฺสามา’ติ. ติณฺณาหํ, ภนฺเต, ธมฺมานํ อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต. กตเมสํ ติณฺณํ? ภควโต อหํ, ภนฺเต, ทสฺสนสฺส อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต; สทฺธมฺมสวนสฺสาหํ, ภนฺเต, อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต; สงฺฆสฺสาหํ, ภนฺเต, อุปฏฺฐานสฺส อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต. อิเมสํ โข อหํ, ภนฺเต, ติณฺณํ ธมฺมานํ อติตฺโต อปฺปฏิวาโน กาลงฺกโต’’ติ.

‘Này Hatthaka, những pháp mà ngươi đã thực hành khi còn là người, những pháp ấy bây giờ có còn được thực hành không?’ ‘Bạch Thế Tôn, những pháp mà con đã thực hành khi còn là người, những pháp ấy bây giờ con vẫn thực hành; và bạch Thế Tôn, những pháp mà con chưa từng thực hành khi còn là người, những pháp ấy bây giờ con cũng thực hành. Bạch Thế Tôn, cũng như Thế Tôn bây giờ sống giữa các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, các vua chúa, các đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của họ; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con sống giữa các thiên tử. Bạch Thế Tôn, từ xa, các thiên tử cũng đến gần thiên tử Hatthaka (nghĩ rằng): ‘Chúng ta sẽ nghe Pháp.’ Bạch Thế Tôn, con đã mệnh chung mà không thỏa mãn, không nhàm chán đối với ba pháp. Ba pháp nào? Bạch Thế Tôn, con đã mệnh chung mà không thỏa mãn, không nhàm chán đối với việc diện kiến Thế Tôn; bạch Thế Tôn, con đã mệnh chung mà không thỏa mãn, không nhàm chán đối với việc nghe diệu pháp; bạch Thế Tôn, con đã mệnh chung mà không thỏa mãn, không nhàm chán đối với việc phục vụ Tăng chúng. Bạch Thế Tôn, con đã mệnh chung mà không thỏa mãn, không nhàm chán đối với ba pháp này.’

‘‘นาหํ ภควโต ทสฺสนสฺส, ติตฺติมชฺฌคา กุทาจนํ;

สงฺฆสฺส อุปฏฺฐานสฺส, สทฺธมฺมสวนสฺส จ.

Con chưa bao giờ đạt được sự thỏa mãn, đối với việc diện kiến Thế Tôn, đối với việc phục vụ Tăng chúng, và đối với việc nghe diệu pháp.

‘‘อธิสีลํ สิกฺขมาโน, สทฺธมฺมสวเน รโต;

ติณฺณํ ธมฺมานํ อติตฺโต, หตฺถโก อวิหํ คโต’’ติ. ปญฺจมํ;

‘Thực hành tăng thượng giới, ưa thích nghe diệu pháp, không thỏa mãn với ba pháp, Hatthaka đã đi đến cõi Aviha (Vô Phiền).’ Kinh thứ năm.

๖. กฏุวิยสุตฺตํ

6. Kinh Kaṭuviya (Miếng Đồ Ăn Thừa)

๑๒๙. เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย พาราณสึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา โคโยคปิลกฺขสฺมึ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ ภิกฺขุํ ริตฺตสฺสาทํ พาหิรสฺสาทํ มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ ปากตินฺทฺริยํ. ทิสฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ –

129. Một thời, Thế Tôn trú ở Bārāṇasī, tại Isipatana, Migadāya. Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, vào thành Bārāṇasī để khất thực. Khi đang đi khất thực ở gần cây đa Goyoga, Thế Tôn thấy một Tỳ khưu nọ, người có vị giác trống rỗng, có vị giác bên ngoài, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn buông thả. Thấy vậy, Ngài nói với vị Tỳ khưu ấy điều này:

‘‘มา โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อตฺตานํ กฏุวิยมกาสิ. ตํ วต ภิกฺขุ กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธน อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’’ติ. อถ โข โส ภิกฺขุ ภควตา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต สํเวคมาปาทิ. อถ โข ภควา พาราณสิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

‘Này Tỳ khưu, chớ làm cho tự thân mình giống như miếng đồ ăn thừa. Này Tỳ khưu, đối với người đã tự làm cho mình giống như miếng đồ ăn thừa, bị ướt đẫm bởi mùi hôi tanh, mà các con ruồi sẽ không bu đến, sẽ không bám theo, trường hợp ấy không xảy ra.’ Bấy giờ, vị Tỳ khưu ấy, được Thế Tôn khuyên dạy bằng lời giáo huấn này, đã đạt đến sự xúc động. Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi đi khất thực ở Bārāṇasī, lúc về sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, đã gọi các Tỳ khưu:

‘‘อิธาหํ, ภิกฺขเว, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย พาราณสึ [Pg.284] ปิณฺฑาย ปาวิสึ. อทฺทสํ โข อหํ, ภิกฺขเว, โคโยคปิลกฺขสฺมึ ปิณฺฑาย จรมาโน อญฺญตรํ ภิกฺขุํ ริตฺตสฺสาทํ พาหิรสฺสาทํ มุฏฺฐสฺสตึ อสมฺปชานํ อสมาหิตํ วิพฺภนฺตจิตฺตํ ปากตินฺทฺริยํ. ทิสฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจํ –

‘Này các Tỳ khưu, hôm nay, vào buổi sáng, Ta đắp y, mang y bát, vào thành Bārāṇasī để khất thực. Này các Tỳ khưu, khi đang đi khất thực ở gần cây đa Goyoga, Ta thấy một Tỳ khưu nọ, người có vị giác trống rỗng, có vị giác bên ngoài, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn buông thả. Thấy vậy, Ta nói với vị Tỳ khưu ấy điều này:

‘‘‘มา โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อตฺตานํ กฏุวิยมกาสิ. ตํ วต ภิกฺขุ กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธน อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’ติ. อถ โข, ภิกฺขเว, โส ภิกฺขุ มยา อิมินา โอวาเทน โอวทิโต สํเวคมาปาที’’ติ. เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, ภนฺเต, กฏุวิยํ? โก อามคนฺโธ? กา มกฺขิกา’’ติ?

‘‘Này Tỳ khưu, chớ làm cho tự thân mình giống như miếng đồ ăn thừa. Này Tỳ khưu, đối với người đã tự làm cho mình giống như miếng đồ ăn thừa, bị ướt đẫm bởi mùi hôi tanh, mà các con ruồi sẽ không bu đến, sẽ không bám theo, trường hợp ấy không xảy ra.’ Này các Tỳ khưu, bấy giờ, vị Tỳ khưu ấy, được Ta khuyên dạy bằng lời giáo huấn này, đã đạt đến sự xúc động.’ Khi được nói vậy, một Tỳ khưu khác bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, thế nào là miếng đồ ăn thừa? Thế nào là mùi hôi tanh? Thế nào là các con ruồi?’

‘‘อภิชฺฌา โข, ภิกฺขุ, กฏุวิยํ; พฺยาปาโท อามคนฺโธ; ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา มกฺขิกา. ตํ วต, ภิกฺขุ, กฏุวิยกตํ อตฺตานํ อามคนฺเธน อวสฺสุตํ มกฺขิกา นานุปติสฺสนฺติ นานฺวาสฺสวิสฺสนฺตีติ, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี’’ติ.

‘Này Tỳ khưu, tham ái chính là miếng đồ ăn thừa; sân hận chính là mùi hôi tanh; các tư duy xấu ác, bất thiện chính là các con ruồi. Này Tỳ khưu, đối với người đã tự làm cho mình giống như miếng đồ ăn thừa, bị ướt đẫm bởi mùi hôi tanh, mà các con ruồi sẽ không bu đến, sẽ không bám theo, trường hợp ấy không xảy ra.’

‘‘อคุตฺตํ จกฺขุโสตสฺมึ, อินฺทฺริเยสุ อสํวุตํ;

มกฺขิกานุปติสฺสนฺติ, สงฺกปฺปา ราคนิสฺสิตา.

‘Không phòng hộ ở mắt và tai, không thu thúc trong các căn, các con ruồi sẽ bu đến, tức là các ý nghĩ dựa vào tham ái.

‘‘กฏุวิยกโต ภิกฺขุ, อามคนฺเธ อวสฺสุโต;

อารกา โหติ นิพฺพานา, วิฆาตสฺเสว ภาควา.

‘Vị Tỳ khưu đã trở thành miếng đồ ăn thừa, bị ướt đẫm bởi mùi hôi tanh, thì xa lìa Nibbāna, chỉ có phần trong sự phiền não.

‘‘คาเม วา ยทิ วารญฺเญ, อลทฺธา สมถมตฺตโน ;

ปเรติ พาโล ทุมฺเมโธ, มกฺขิกาหิ ปุรกฺขโต.

‘Dù ở làng hay ở rừng, kẻ ngu si, trí tuệ thấp kém, không đạt được sự an tịnh cho tự thân, đi lang thang, bị các con ruồi vây quanh.

‘‘เย จ สีเลน สมฺปนฺนา, ปญฺญายูปสเมรตา;

อุปสนฺตา สุขํ เสนฺติ, นาสยิตฺวาน มกฺขิกา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

‘Còn những ai đầy đủ giới hạnh, ưa thích sự an tịnh bằng trí tuệ, các vị ấy, sau khi đã diệt trừ các con ruồi, được an tịnh, sống an lạc.’ Kinh thứ sáu.

๗. ปฐมอนุรุทฺธสุตฺตํ

7. Kinh Anuruddha thứ nhất

๑๓๐. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ทิพฺเพน จกฺขุนา [Pg.285] วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เยภุยฺเยน ปสฺสามิ มาตุคามํ กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชมานํ. กติหิ นุ โข, ภนฺเต, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ?

130. Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Anuruddha bạch Thế Tôn: – Bạch Thế Tôn, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, con thấy phần lớn người nữ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Bạch Thế Tôn, do thành tựu bao nhiêu pháp mà người nữ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục?

‘‘ตีหิ โข, อนุรุทฺธ, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, อนุรุทฺธ, มาตุคาโม ปุพฺพณฺหสมยํ มจฺเฉรมลปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ, มชฺฌนฺหิกสมยํ อิสฺสาปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ, สายนฺหสมยํ กามราคปริยุฏฺฐิเตน เจตสา อคารํ อชฺฌาวสติ. อิเมหิ โข, อนุรุทฺธ, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต มาตุคาโม กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชตี’’ติ. สตฺตมํ.

– Này Anuruddha, do thành tựu ba pháp, người nữ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Thế nào là ba? Này Anuruddha, ở đây, người nữ vào buổi sáng, sống trong gia đình với tâm bị cấu uế xan tham xâm chiếm; vào buổi trưa, sống trong gia đình với tâm bị tật đố xâm chiếm; vào buổi chiều, sống trong gia đình với tâm bị tham dục xâm chiếm. Này Anuruddha, do thành tựu ba pháp này, người nữ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. (Kinh) thứ bảy.

๘. ทุติยอนุรุทฺธสุตฺตํ

8. Kinh Anuruddha thứ hai

๑๓๑. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, อาวุโส สาริปุตฺต, ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สหสฺสํ โลกํ โอโลเกมิ. อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺคํ. อถ จ ปน เม นานุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตี’’ติ.

131. Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, cùng Tôn giả Sāriputta nói lên những lời chào hỏi thân hữu. Sau khi nói lên những lời chào hỏi thân hữu, đáng ghi nhớ, liền ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Anuruddha nói với Tôn giả Sāriputta: – Này Hiền giả Sāriputta, ở đây, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, tôi nhìn thấy một ngàn thế giới. Và tinh tấn của tôi được khơi dậy, không lùi bước; niệm được an trú, không quên lãng; thân được khinh an, không bồn chồn; tâm được định tĩnh, nhất tâm. Tuy vậy, tâm của tôi vẫn không được giải thoát khỏi các lậu hoặc, do không còn chấp thủ.

‘‘ยํ โข เต, อาวุโส อนุรุทฺธ, เอวํ โหติ – ‘อหํ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สหสฺสํ โลกํ โวโลเกมี’ติ, อิทํ เต มานสฺมึ. ยมฺปิ เต, อาวุโส อนุรุทฺธ, เอวํ โหติ – ‘อารทฺธํ โข ปน เม วีริยํ อสลฺลีนํ, อุปฏฺฐิตา สติ อสมฺมุฏฺฐา, ปสฺสทฺโธ กาโย อสารทฺโธ, สมาหิตํ จิตฺตํ เอกคฺค’นฺติ, อิทํ เต อุทฺธจฺจสฺมึ. ยมฺปิ เต, อาวุโส อนุรุทฺธ, เอวํ โหติ – ‘อถ จ ปน เม นานุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจตี’ติ, อิทํ [Pg.286] เต กุกฺกุจฺจสฺมึ. สาธุ วตายสฺมา อนุรุทฺโธ อิเม ตโย ธมฺเม ปหาย, อิเม ตโย ธมฺเม อมนสิกริตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรตู’’ติ.

– Này Hiền giả Anuruddha, khi Hiền giả nghĩ rằng: ‘Với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, tôi nhìn thấy một ngàn thế giới,’ đó là mạn của Hiền giả. Khi Hiền giả nghĩ rằng: ‘Và tinh tấn của tôi được khơi dậy, không lùi bước; niệm được an trú, không quên lãng; thân được khinh an, không bồn chồn; tâm được định tĩnh, nhất tâm,’ đó là trạo cử của Hiền giả. Khi Hiền giả nghĩ rằng: ‘Tuy vậy, tâm của tôi vẫn không được giải thoát khỏi các lậu hoặc, do không còn chấp thủ,’ đó là hối quá của Hiền giả. Lành thay, mong Tôn giả Anuruddha hãy từ bỏ ba pháp này, không tác ý đến ba pháp này, và hướng tâm đến giới bất tử.

อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ อปเรน สมเยน อิเม ตโย ธมฺเม ปหาย, อิเม ตโย ธมฺเม อมนสิกริตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหริ. อถ โข อายสฺมา อนุรุทฺโธ เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา อนุรุทฺโธ อรหตํ อโหสีติ. อฏฺฐมํ.

Rồi Tôn giả Anuruddha, vào một thời gian khác, đã từ bỏ ba pháp này, không tác ý đến ba pháp này, và hướng tâm đến giới bất tử. Rồi Tôn giả Anuruddha, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu đã tự mình với thắng trí, chứng ngộ, đạt đến và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Anuruddha đã trở thành một trong các vị A-la-hán. (Kinh) thứ tám.

๙. ปฏิจฺฉนฺนสุตฺตํ

9. Kinh Che Đậy

๑๓๒. ‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, ปฏิจฺฉนฺนานิ อาวหนฺติ, โน วิวฏานิ. กตมานิ ตีณิ? มาตุคาโม, ภิกฺขเว, ปฏิจฺฉนฺโน อาวหติ, โน วิวโฏ; พฺราหฺมณานํ, ภิกฺขเว, มนฺตา ปฏิจฺฉนฺนา อาวหนฺติ, โน วิวฏา; มิจฺฉาทิฏฺฐิ, ภิกฺขเว, ปฏิจฺฉนฺนา อาวหติ, โน วิวฏา. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ ปฏิจฺฉนฺนานิ อาวหนฺติ, โน วิวฏานิ.

132. – Này các Tỳ khưu, có ba điều này được che đậy thì mới phát huy tác dụng, không phải khi phơi bày. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, người nữ được che đậy thì mới phát huy tác dụng, không phải khi phơi bày; này các Tỳ khưu, các câu mật chú của Bà-la-môn được che đậy thì mới phát huy tác dụng, không phải khi phơi bày; này các Tỳ khưu, tà kiến được che đậy thì mới phát huy tác dụng, không phải khi phơi bày. Này các Tỳ khưu, đây là ba điều được che đậy thì mới phát huy tác dụng, không phải khi phơi bày.

‘‘ตีณิมานิ, ภิกฺขเว, วิวฏานิ วิโรจนฺติ, โน ปฏิจฺฉนฺนานิ. กตมานิ ตีณิ? จนฺทมณฺฑลํ, ภิกฺขเว, วิวฏํ วิโรจติ, โน ปฏิจฺฉนฺนํ; สูริยมณฺฑลํ, ภิกฺขเว, วิวฏํ วิโรจติ, โน ปฏิจฺฉนฺนํ; ตถาคตปฺปเวทิโต ธมฺมวินโย, ภิกฺขเว, วิวโฏ วิโรจติ, โน ปฏิจฺฉนฺโน. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ตีณิ วิวฏานิ วิโรจนฺติ, โน ปฏิจฺฉนฺนานี’’ติ. นวมํ.

– Này các Tỳ khưu, có ba điều này được phơi bày thì mới tỏa sáng, không phải khi che đậy. Thế nào là ba? Này các Tỳ khưu, mặt trăng được phơi bày thì mới tỏa sáng, không phải khi che đậy; này các Tỳ khưu, mặt trời được phơi bày thì mới tỏa sáng, không phải khi che đậy; này các Tỳ khưu, Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng được phơi bày thì mới tỏa sáng, không phải khi che đậy. Này các Tỳ khưu, đây là ba điều được phơi bày thì mới tỏa sáng, không phải khi che đậy. (Kinh) thứ chín.

๑๐. เลขสุตฺตํ

10. Kinh Nét Chữ

๑๓๓. ‘‘ตโยเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม ตโย? ปาสาณเลขูปโม ปุคฺคโล, ปถวิเลขูปโม ปุคฺคโล, อุทกเลขูปโม ปุคฺคโล. กตโม จ, ภิกฺขเว, ปาสาณเลขูปโม ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ [Pg.287] ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปาสาเณ เลขา น ขิปฺปํ ลุชฺชติ วาเตน วา อุทเกน วา, จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปาสาณเลขูปโม ปุคฺคโล.

133. – Này các Tỳ khưu, có ba hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là ba? Hạng người như nét chữ khắc trên đá, hạng người như nét chữ vẽ trên đất, và hạng người như nét chữ vẽ trên nước. Và này các Tỳ khưu, thế nào là hạng người như nét chữ khắc trên đá? Ở đây, này các Tỳ khưu, có hạng người thường hay phẫn nộ. Và cơn phẫn nộ ấy của người ấy tồn tại lâu dài. Ví như, này các Tỳ khưu, nét chữ khắc trên đá không mau lẹ bị xóa mất bởi gió hay bởi nước, nó tồn tại lâu dài; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có hạng người thường hay phẫn nộ. Và cơn phẫn nộ ấy của người ấy tồn tại lâu dài. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là hạng người như nét chữ khắc trên đá.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, ปถวิเลขูปโม ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ น ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ปถวิยา เลขา ขิปฺปํ ลุชฺชติ วาเตน วา อุทเกน วา, น จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อภิณฺหํ กุชฺฌติ. โส จ ขฺวสฺส โกโธ น ทีฆรตฺตํ อนุเสติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปถวิเลขูปโม ปุคฺคโล.

Này các Tỳ khưu, thế nào là người giống như vết vạch trên đất? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người thường hay phẫn nộ. Và cơn phẫn nộ của người ấy không tồn tại lâu dài. Này các Tỳ khưu, ví như vết vạch trên đất nhanh chóng bị xóa đi bởi gió hoặc bởi nước, không tồn tại lâu dài; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có người thường hay phẫn nộ. Và cơn phẫn nộ của người ấy không tồn tại lâu dài. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người giống như vết vạch trên đất.

‘‘กตโม จ, ภิกฺขเว, อุทกเลขูปโม ปุคฺคโล? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุคฺคโล อาคาฬฺเหนปิ วุจฺจมาโน ผรุเสนปิ วุจฺจมาโน อมนาเปนปิ วุจฺจมาโน สนฺธิยติเมว สํสนฺทติเมว สมฺโมทติเมว. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อุทเก เลขา ขิปฺปํเยว ปฏิวิคจฺฉติ, น จิรฏฺฐิติกา โหติ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล อาคาฬฺเหนปิ วุจฺจมาโน ผรุเสนปิ วุจฺจมาโน อมนาเปนปิ วุจฺจมาโน สนฺธิยติเมว สํสนฺทติเมว สมฺโมทติเมว. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อุทกเลขูปโม ปุคฺคโล. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. ทสมํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là người giống như vết vạch trên nước? Này các Tỳ khưu, ở đây, có người dù bị nói lời nặng nề, dù bị nói lời thô lỗ, dù bị nói lời không vừa ý, vẫn hòa hợp, vẫn thân thiện, vẫn vui vẻ. Này các Tỳ khưu, ví như vết vạch trên nước liền biến mất, không tồn tại lâu dài; cũng vậy, này các Tỳ khưu, ở đây có người dù bị nói lời nặng nề, dù bị nói lời thô lỗ, dù bị nói lời không vừa ý, vẫn hòa hợp, vẫn thân thiện, vẫn vui vẻ. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là người giống như vết vạch trên nước. Này các Tỳ khưu, ba hạng người này có mặt, hiện hữu trong thế gian. (Kinh) thứ mười.

กุสินารวคฺโค เตรสโม.

Phẩm Kusināra, thứ mười ba.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

กุสินารภณฺฑนา เจว, โคตมภรณฺฑุหตฺถโก;

กฏุวิยํ ทฺเว อนุรุทฺธา, ปฏิจฺฉนฺนํ เลเขน เต ทสาติ.

Kusināra, và Bhaṇḍana, Gotama, Bharaṇḍu, Hatthaka; Kaṭuviya, hai kinh Anuruddha, Paṭicchanna, và Lekha, đó là mười kinh.

(๑๔) ๔. โยธาชีววคฺโค

(14) 4. Phẩm Người Lính Chiến (Yodhājīva)

๑. โยธาชีวสุตฺตํ

1. Kinh Người Lính Chiến

๑๓๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต โยธาชีโว ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. กตเมหิ ตีหิ[Pg.288]? อิธ, ภิกฺขเว, โยธาชีโว ทูเร ปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา. อิเมหิ, โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต โยธาชีโว ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค, รญฺโญ องฺคนฺเตว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเมหิ ตีหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเร ปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา.

134. Này các Tỳ khưu, người lính chiến hội đủ ba yếu tố thì xứng đáng với vua, được vua dùng, và được xem là một bộ phận của nhà vua. Ba yếu tố nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, người lính chiến có thể bắn xa, là một xạ thủ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Này các Tỳ khưu, người lính chiến hội đủ ba yếu tố này thì xứng đáng với vua, được vua dùng, và được xem là một bộ phận của nhà vua. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu hội đủ ba yếu tố thì xứng đáng được cúng dường... là ruộng phước vô thượng cho đời. Ba yếu tố nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu có thể bắn xa, là một xạ thủ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเร ปาตี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ยํ กิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ รูปํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยา กาจิ เวทนา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนา อชฺฌตฺตา วา พหิทฺธา วา โอฬาริกา วา สุขุมา วา หีนา วา ปณีตา วา ยา ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ เวทนํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยา กาจิ สญฺญา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนา อชฺฌตฺตา วา พหิทฺธา วา โอฬาริกา วา สุขุมา วา หีนา วา ปณีตา วา ยา ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ สญฺญํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. เย เกจิ สงฺขารา อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนา อชฺฌตฺตา วา พหิทฺธา วา โอฬาริกา วา สุขุมา วา หีนา วา ปณีตา วา เย ทูเร สนฺติเก วา, สพฺเพ สงฺขาเร – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. ยํ กิญฺจิ วิญฺญาณํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา, สพฺพํ วิญฺญาณํ – ‘เนตํ มม, เนโสหมสฺมิ, น เมโส อตฺตา’ติ เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ทูเร ปาตี โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có thể bắn xa? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu đối với bất cứ sắc nào, dù quá khứ, tương lai, hay hiện tại, ở trong hay ở ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần, vị ấy thấy tất cả sắc với chánh trí tuệ như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Đối với bất cứ thọ nào, dù quá khứ, tương lai, hay hiện tại, ở trong hay ở ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần, vị ấy thấy tất cả thọ với chánh trí tuệ như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Đối với bất cứ tưởng nào, dù quá khứ, tương lai, hay hiện tại, ở trong hay ở ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần, vị ấy thấy tất cả tưởng với chánh trí tuệ như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Đối với bất cứ hành nào, dù quá khứ, tương lai, hay hiện tại, ở trong hay ở ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần, vị ấy thấy tất cả các hành với chánh trí tuệ như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Đối với bất cứ thức nào, dù quá khứ, tương lai, hay hiện tại, ở trong hay ở ngoài, thô hay tế, thấp kém hay cao thượng, xa hay gần, vị ấy thấy tất cả thức với chánh trí tuệ như thật rằng: ‘Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi.’ Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có thể bắn xa.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขณเวธี โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ; ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี [Pg.289] ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อกฺขณเวธี โหติ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu là một xạ thủ? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu biết như thật: ‘Đây là khổ,’ biết như thật: ‘Đây là nguồn gốc của khổ,’ biết như thật: ‘Đây là sự diệt khổ,’ biết như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ.’ Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu là một xạ thủ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหโต กายสฺส ปทาเลตา โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหนฺตํ อวิชฺชากฺขนฺธํ ปทาเลติ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหโต กายสฺส ปทาเลตา โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ปฐมํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vị Tỳ khưu có thể xuyên thủng vật thể lớn? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu xuyên thủng khối vô minh to lớn. Này các Tỳ khưu, như vậy là vị Tỳ khưu có thể xuyên thủng vật thể lớn. Này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu hội đủ ba pháp này thì xứng đáng được cúng dường... là ruộng phước vô thượng cho đời. (Kinh) thứ nhất.

๒. ปริสาสุตฺตํ

2. Kinh Hội Chúng

๑๓๕. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปริสา. กตมา ติสฺโส? อุกฺกาจิตวินีตา ปริสา, ปฏิปุจฺฉาวินีตา ปริสา, ยาวตาวินีตา ปริสา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปริสา’’ติ. ทุติยํ.

135. Này các Tỳ khưu, có ba loại hội chúng này. Ba loại nào? Hội chúng được giáo huấn qua lời giảng giải, hội chúng được giáo huấn qua sự hỏi đáp, và hội chúng chỉ được giáo huấn ở một mức độ nhất định. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại hội chúng. (Kinh) thứ hai.

๓. มิตฺตสุตฺตํ

3. Kinh Người Bạn

๑๓๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต มิตฺโต เสวิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ? ( ) ทุทฺททํ ททาติ, ทุกฺกรํ กโรติ, ทุกฺขมํ ขมติ – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต มิตฺโต เสวิตพฺโพ’’ติ. ตติยํ.

136. Này các Tỳ khưu, người bạn hội đủ ba yếu tố thì nên kết giao. Ba yếu tố nào? Người ấy cho vật khó cho, làm việc khó làm, nhẫn chịu điều khó nhẫn. Này các Tỳ khưu, người bạn hội đủ ba yếu tố này thì nên kết giao. (Kinh) thứ ba.

๔. อุปฺปาทาสุตฺตํ

4. Kinh Sự Sanh Khởi

๑๓๗. ‘‘อุปฺปาทา วา, ภิกฺขเว, ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ, ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา. สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา. ตํ ตถาคโต อภิสมฺพุชฺฌติ อภิสเมติ. อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา อภิสเมตฺวา อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญาเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ – ‘สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา’ติ. อุปฺปาทา วา, ภิกฺขเว, ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา. สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา. ตํ ตถาคโต อภิสมฺพุชฺฌติ อภิสเมติ. อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา [Pg.290] อภิสเมตฺวา อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญาเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ – ‘สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา’ติ. อุปฺปาทา วา, ภิกฺขเว, ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา. สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา. ตํ ตถาคโต อภิสมฺพุชฺฌติ อภิสเมติ. อภิสมฺพุชฺฌิตฺวา อภิสเมตฺวา อาจิกฺขติ เทเสติ ปญฺญาเปติ ปฏฺฐเปติ วิวรติ วิภชติ อุตฺตานีกโรติ – ‘สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา’’’ติ. จตุตฺถํ.

137. “Này các Tỳ khưu, dù các đức Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, yếu tố ấy vẫn an trú, là định tánh của pháp, là quy luật của pháp. Tất cả các pháp hữu vi là vô thường. Điều ấy, Như Lai tự mình giác ngộ, tự mình chứng đạt. Sau khi đã tự mình giác ngộ, tự mình chứng đạt, Ngài chỉ dạy, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ rằng: ‘Tất cả các pháp hữu vi là vô thường’. Này các Tỳ khưu, dù các đức Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, yếu tố ấy vẫn an trú, là định tánh của pháp, là quy luật của pháp. Tất cả các pháp hữu vi là khổ. Điều ấy, Như Lai tự mình giác ngộ, tự mình chứng đạt. Sau khi đã tự mình giác ngộ, tự mình chứng đạt, Ngài chỉ dạy, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ rằng: ‘Tất cả các pháp hữu vi là khổ’. Này các Tỳ khưu, dù các đức Như Lai có xuất hiện hay không xuất hiện, yếu tố ấy vẫn an trú, là định tánh của pháp, là quy luật của pháp. Tất cả các pháp là vô ngã. Điều ấy, Như Lai tự mình giác ngộ, tự mình chứng đạt. Sau khi đã tự mình giác ngộ, tự mình chứng đạt, Ngài chỉ dạy, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ rằng: ‘Tất cả các pháp là vô ngã’.”

๕. เกสกมฺพลสุตฺตํ

5. Kinh Vải Dệt Bằng Tóc

๑๓๘. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ยานิ กานิจิ ตนฺตาวุตานํ วตฺถานํ, เกสกมฺพโล เตสํ ปฏิกิฏฺโฐ อกฺขายติ. เกสกมฺพโล, ภิกฺขเว, สีเต สีโต, อุณฺเห อุณฺโห, ทุพฺพณฺโณ, ทุคฺคนฺโธ, ทุกฺขสมฺผสฺโส. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยานิ กานิจิ ปุถุสมณพฺราหฺมณวาทานํ มกฺขลิวาโท เตสํ ปฏิกิฏฺโฐ อกฺขายติ.

138. “Này các Tỳ khưu, ví như trong tất cả các loại vải dệt bằng sợi, tấm vải dệt bằng tóc người được xem là loại hạ tiện nhất. Này các Tỳ khưu, tấm vải dệt bằng tóc người thì lạnh trong mùa lạnh, nóng trong mùa nóng, màu sắc xấu xí, mùi hôi thối, xúc chạm khó chịu. Cũng vậy, này các Tỳ khưu, trong tất cả các học thuyết của nhiều Sa-môn, Bà-la-môn, học thuyết của Makkhali được xem là hạ tiện nhất.

‘‘มกฺขลิ, ภิกฺขเว, โมฆปุริโส เอวํวาที เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’นฺติ. เยปิ เต, ภิกฺขเว, อเหสุํ อตีตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, เตปิ ภควนฺโต กมฺมวาทา เจว อเหสุํ กิริยวาทา จ วีริยวาทา จ. เตปิ, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส ปฏิพาหติ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’นฺติ. เยปิ เต, ภิกฺขเว, ภวิสฺสนฺติ อนาคตมทฺธานํ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, เตปิ ภควนฺโต กมฺมวาทา เจว ภวิสฺสนฺติ กิริยวาทา จ วีริยวาทา จ. เตปิ, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส ปฏิพาหติ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’นฺติ. อหมฺปิ, ภิกฺขเว, เอตรหิ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ กมฺมวาโท เจว กิริยวาโท จ วีริยวาโท จ. มมฺปิ, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส ปฏิพาหติ – ‘นตฺถิ กมฺมํ, นตฺถิ กิริยํ, นตฺถิ วีริย’’’นฺติ.

“Này các Tỳ khưu, kẻ ngu si Makkhali có lời nói như vầy, có quan điểm như vầy: ‘Không có nghiệp, không có hành động, không có tinh tấn’. Này các Tỳ khưu, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, các đức Thế Tôn ấy cũng là những người chủ trương có nghiệp, chủ trương có hành động, và chủ trương có tinh tấn. Này các Tỳ khưu, kẻ ngu si Makkhali cũng bác bỏ các vị ấy rằng: ‘Không có nghiệp, không có hành động, không có tinh tấn’. Này các Tỳ khưu, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác trong tương lai, các đức Thế Tôn ấy cũng sẽ là những người chủ trương có nghiệp, chủ trương có hành động, và chủ trương có tinh tấn. Này các Tỳ khưu, kẻ ngu si Makkhali cũng bác bỏ các vị ấy rằng: ‘Không có nghiệp, không có hành động, không có tinh tấn’. Này các Tỳ khưu, ngay trong hiện tại, Ta là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, cũng là người chủ trương có nghiệp, chủ trương có hành động, và chủ trương có tinh tấn. Này các Tỳ khưu, kẻ ngu si Makkhali cũng bác bỏ cả Ta rằng: ‘Không có nghiệp, không có hành động, không có tinh tấn’.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, นทีมุเข ขิปฺปํ อุฑฺเฑยฺย พหูนํ มจฺฉานํ อหิตาย ทุกฺขาย อนยาย พฺยสนาย; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, มกฺขลิ โมฆปุริโส มนุสฺสขิปฺปํ มญฺเญ โลเก อุปฺปนฺโน พหูนํ สตฺตานํ อหิตาย ทุกฺขาย อนยาย พฺยสนายา’’ติ. ปญฺจมํ.

“Này các Tỳ khưu, ví như ở cửa sông, người ta giăng một cái đó, đem lại sự không lợi ích, đau khổ, không may mắn, và tai họa cho nhiều loài cá; cũng vậy, này các Tỳ khưu, kẻ ngu si Makkhali, Ta nghĩ, đã sinh ra trong đời như một cái đó bẫy người, đem lại sự không lợi ích, đau khổ, không may mắn, và tai họa cho nhiều chúng sanh.”

๖. สมฺปทาสุตฺตํ

6. Kinh Sự Toàn Hảo

๑๓๙. ‘‘ติสฺโส [Pg.291] อิมา, ภิกฺขเว, สมฺปทา. กตมา ติสฺโส? สทฺธาสมฺปทา, สีลสมฺปทา, ปญฺญาสมฺปทา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส สมฺปทา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

139. “Này các Tỳ khưu, có ba sự toàn hảo này. Ba là gì? Tín toàn hảo, giới toàn hảo, tuệ toàn hảo. Này các Tỳ khưu, đây là ba sự toàn hảo.”

๗. วุทฺธิสุตฺตํ

7. Kinh Sự Tăng Trưởng

๑๔๐. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วุทฺธิโย. กตมา ติสฺโส? สทฺธาวุทฺธิ, สีลวุทฺธิ, ปญฺญาวุทฺธิ – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วุทฺธิโย’’ติ. สตฺตมํ.

140. “Này các Tỳ khưu, có ba sự tăng trưởng này. Ba là gì? Sự tăng trưởng về tín, sự tăng trưởng về giới, sự tăng trưởng về tuệ. Này các Tỳ khưu, đây là ba sự tăng trưởng.”

๘. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ

8. Kinh Ngựa Non

๑๔๑. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ ตโย จ ปุริสขฬุงฺเก. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

141. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa non và ba loại người non trẻ. Các ngươi hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn,” các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa non? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa non có tốc độ, nhưng không có vẻ đẹp, không có tầm vóc và thân hình cân đối. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa non có tốc độ và có vẻ đẹp, nhưng không có tầm vóc và thân hình cân đối. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa non có tốc độ, có vẻ đẹp, và có cả tầm vóc và thân hình cân đối. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa non.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“Và này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người non trẻ? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người non trẻ có tốc độ, nhưng không có vẻ đẹp, không có tầm vóc và thân hình cân đối. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người non trẻ có tốc độ và có vẻ đẹp, nhưng không có tầm vóc và thân hình cân đối. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người non trẻ có tốc độ, có vẻ đẹp, và có cả tầm vóc và thân hình cân đối.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ [Pg.292], โน วิสฺสชฺเชติ. อิทมสฺส น วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người trẻ tuổi có được tốc lực, nhưng không có được vẻ đẹp, không có được vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’, ... cho đến ... tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Tuy nhiên, khi được hỏi về Thắng Pháp và Tạng Luật, vị ấy do dự, không trả lời được. Điều này, Ta nói là không phải vẻ đẹp của vị ấy. Và vị ấy không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người trẻ tuổi có được tốc lực, nhưng không có được vẻ đẹp, không có được vóc dáng.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. น ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người trẻ tuổi có được tốc lực và có được vẻ đẹp, nhưng không có được vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’, ... cho đến ... tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Tuy nhiên, khi được hỏi về Thắng Pháp và Tạng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là vẻ đẹp của vị ấy. Nhưng vị ấy không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người trẻ tuổi có được tốc lực và có được vẻ đẹp, nhưng không có được vóc dáng.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người trẻ tuổi có được tốc lực, có được vẻ đẹp, và có được vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là Khổ’, ... cho đến ... tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Tuy nhiên, khi được hỏi về Thắng Pháp và Tạng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là vẻ đẹp của vị ấy. Và vị ấy nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người trẻ tuổi có được tốc lực, có được vẻ đẹp, và có được vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại người trẻ tuổi.” (Kinh thứ tám).

๙. อสฺสปรสฺสสุตฺตํ

9. Kinh Assaparassa (Ngựa Tốt)

๑๔๒. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, อสฺสปรสฺเส เทเสสฺสามิ ตโย จ ปุริสปรสฺเส. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

142. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa tốt và ba loại người tốt. Các con hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý, Ta sẽ nói.” – “Vâng, bạch Thế Tôn.” – các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘กตเม [Pg.293] จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa tốt? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tốt có được tốc lực, nhưng không có được vẻ đẹp, không có được vóc dáng. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tốt có được tốc lực và có được vẻ đẹp, nhưng không có được vóc dáng. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tốt có được tốc lực, có được vẻ đẹp, và có được vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa tốt.”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ; น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người tốt? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tốt có được tốc lực, nhưng không có được vẻ đẹp, không có được vóc dáng. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tốt có được tốc lực và có được vẻ đẹp, nhưng không có được vóc dáng. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tốt có được tốc lực, có được vẻ đẹp, và có được vóc dáng.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินิเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ, โน วิสฺสชฺเชติ. อิทมสฺส น วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน โหติ; น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tốt có được tốc lực, nhưng không có được vẻ đẹp, không có được vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết Bàn, không còn trở lại thế giới này nữa. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Tuy nhiên, khi được hỏi về Thắng Pháp và Tạng Luật, vị ấy do dự, không trả lời được. Điều này, Ta nói là không phải vẻ đẹp của vị ấy. Và vị ấy không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tốt có được tốc lực, nhưng không có được vẻ đẹp, không có được vóc dáng.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ; วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tốt có được tốc lực và có được vẻ đẹp, nhưng không có được vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết Bàn, không còn trở lại thế giới này nữa. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Tuy nhiên, khi được hỏi về Thắng Pháp và Tạng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là vẻ đẹp của vị ấy. Và vị ấy không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, thuốc men trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tốt có được tốc lực và có được vẻ đẹp, nhưng không có được vóc dáng.”

‘‘กถญฺจ[Pg.294], ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา’’ติ. นวมํ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là người xuất chúng được thành tựu về tốc lực, được thành tựu về dung sắc, và được thành tựu về tầm vóc và thể chất? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu do đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử nên là vị hóa sanh, tại đấy sẽ nhập Niết Bàn, có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy. Ta nói rằng đây là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Ta nói rằng đây là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Ta nói rằng đây là tầm vóc và thể chất của vị ấy. Này các tỳ khưu, như vậy là người xuất chúng được thành tựu về tốc lực, được thành tựu về dung sắc, và được thành tựu về tầm vóc và thể chất. Này các tỳ khưu, đây là ba hạng người xuất chúng.” (Kinh) thứ chín.

๑๐. อสฺสาชานียสุตฺตํ

10. Kinh Assājānīya (Tuấn Mã)

๑๔๓. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, ภทฺเร อสฺสาชานีเย เทเสสฺสามิ ตโย จ ภทฺเร ปุริสาชานีเย. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

143. “Này các tỳ khưu, Ta sẽ giảng về ba loại tuấn mã hiền thiện và ba loại người hiền thiện như tuấn mã. Các ngươi hãy lắng nghe điều ấy, hãy khéo tác ý; Ta sẽ nói.” “Xin vâng, bạch Thế Tôn.” các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา อสฺสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโร อสฺสาชานีโย …เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา อสฺสาชานียา.

“Này các tỳ khưu, thế nào là ba loại tuấn mã hiền thiện? Này các tỳ khưu, ở đây, có loại tuấn mã hiền thiện ... được thành tựu về tốc lực, được thành tựu về dung sắc, và được thành tựu về tầm vóc và thể chất. Này các tỳ khưu, đây là ba loại tuấn mã hiền thiện.

‘‘กตเม จ ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา ปุริสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโร ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là ba loại người hiền thiện như tuấn mã? Này các tỳ khưu, ở đây, có loại người hiền thiện như tuấn mã ... được thành tựu về tốc lực, được thành tựu về dung sắc, và được thành tựu về tầm vóc và thể chất.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภทฺโร ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปฺปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภทฺโร ปุริสาชานีโย ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน [Pg.295] จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺรา ปุริสาชานียา’’ติ. ทสมํ.

“Này các tỳ khưu, thế nào là người hiền thiện như tuấn mã ... được thành tựu về tốc lực, được thành tựu về dung sắc, và được thành tựu về tầm vóc và thể chất? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu do đã đoạn tận các lậu hoặc nên tự mình với thắng trí chứng ngộ và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát ngay trong hiện tại. Ta nói rằng đây là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Ta nói rằng đây là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Ta nói rằng đây là tầm vóc và thể chất của vị ấy. Này các tỳ khưu, như vậy là người hiền thiện như tuấn mã được thành tựu về tốc lực, được thành tựu về dung sắc, và được thành tựu về tầm vóc và thể chất. Này các tỳ khưu, đây là ba loại người hiền thiện như tuấn mã.” (Kinh) thứ mười.

๑๑. ปฐมโมรนิวาปสุตฺตํ

11. Kinh Moranivāpa Thứ Nhất

๑๔๔. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ โมรนิวาเป ปริพฺพาชการาเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

144. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại khu vườn của các du sĩ ở Moranivāpa. Tại đấy, Thế Tôn đã gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu.” “Xin vâng, bạch Thế Tôn.” các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อเสกฺเขน สีลกฺขนฺเธน, อเสกฺเขน สมาธิกฺขนฺเธน, อเสกฺเขน ปญฺญากฺขนฺเธน. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. เอกาทสมํ.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu được thành tựu ba pháp là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đã đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách trược, là người sống đời phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến sự kết thúc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người. Ba pháp nào? Với uẩn giới vô học, với uẩn định vô học, với uẩn tuệ vô học. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu được thành tựu ba pháp này là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đã đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách trược, là người sống đời phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến sự kết thúc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người.” (Kinh) thứ mười một.

๑๒. ทุติยโมรนิวาปสุตฺตํ

12. Kinh Moranivāpa Thứ Hai

๑๔๕. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? อิทฺธิปาฏิหาริเยน, อาเทสนาปาฏิหาริเยน, อนุสาสนีปาฏิหาริเยน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. ทฺวาทสมํ.

145. “Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu được thành tựu ba pháp là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đã đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách trược, là người sống đời phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến sự kết thúc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người. Ba pháp nào? Với thần thông, với ký tâm thông, với giáo hóa thông. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu được thành tựu ba pháp này là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đã đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách trược, là người sống đời phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến sự kết thúc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người.” (Kinh) thứ mười hai.

๑๓. ตติยโมรนิวาปสุตฺตํ

13. Kinh Moranivāpa Thứ Ba

๑๔๖. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสานํ. กตเมหิ ตีหิ? สมฺมาทิฏฺฐิยา, สมฺมาญาเณน, สมฺมาวิมุตฺติยา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อจฺจนฺตนิฏฺโฐ [Pg.296] โหติ อจฺจนฺตโยคกฺเขมี อจฺจนฺตพฺรหฺมจารี อจฺจนฺตปริโยสาโน เสฏฺโฐ เทวมนุสฺสาน’’นฺติ. เตรสมํ.

146. “Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu được thành tựu ba pháp là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đã đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách trược, là người sống đời phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến sự kết thúc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người. Ba pháp nào? Với chánh kiến, với chánh trí, với chánh giải thoát. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu được thành tựu ba pháp này là người đã đạt đến mục đích tối hậu, đã đạt đến sự an ổn tối hậu khỏi các ách trược, là người sống đời phạm hạnh tối hậu, đã đạt đến sự kết thúc tối hậu, là bậc tối thượng giữa chư thiên và loài người.” (Kinh) thứ mười ba.

โยธาชีววคฺโค จุทฺทสโม.

Phẩm Yodhājīva, thứ mười bốn.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

โยโธ ปริสมิตฺตญฺจ, อุปฺปาทา เกสกมฺพโล;

สมฺปทา วุทฺธิ ตโย, อสฺสา ตโย โมรนิวาปิโนติ.

Yodho, parisā, và mitta, uppādā, kesakambalo; Sampadā, vuddhi, ba (kinh), assā, ba (kinh) ở Moranivāpa.

(๑๕) ๕. มงฺคลวคฺโค

(15) 5. Phẩm Maṅgala

๑. อกุสลสุตฺตํ

1. Kinh Akusala (Bất Thiện)

๑๔๗. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? อกุสเลน กายกมฺเมน, อกุสเลน วจีกมฺเมน, อกุสเลน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

147. “Này các tỳ khưu, người được thành tựu ba pháp thì giống như được mang đi và đặt vào, cũng vậy, (được đặt vào) cảnh địa ngục. Ba pháp nào? Với thân nghiệp bất thiện, với khẩu nghiệp bất thiện, với ý nghiệp bất thiện. Này các tỳ khưu, người được thành tựu ba pháp này thì giống như được mang đi và đặt vào, cũng vậy, (được đặt vào) cảnh địa ngục.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? กุสเลน กายกมฺเมน, กุสเลน วจีกมฺเมน, กุสเลน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. ปฐมํ.

“Này các tỳ khưu, người được thành tựu ba pháp thì giống như được mang đi và đặt vào, cũng vậy, (được đặt vào) cõi trời. Ba pháp nào? Với thân nghiệp thiện, với khẩu nghiệp thiện, với ý nghiệp thiện. Này các tỳ khưu, người được thành tựu ba pháp này thì giống như được mang đi và đặt vào, cũng vậy, (được đặt vào) cõi trời.” (Kinh) thứ nhất.

๒. สาวชฺชสุตฺตํ

2. Kinh Sāvajja (Có Tội Lỗi)

๑๔๘. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

148. Này các Tỳ khưu, người thành tựu ba pháp, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, bị đặt vào địa ngục. Ba pháp nào? Thân nghiệp có tội lỗi, khẩu nghiệp có tội lỗi, ý nghiệp có tội lỗi. Này các Tỳ khưu, người thành tựu ba pháp này, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, bị đặt vào địa ngục.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ สคฺเค’’ติ. ทุติยํ.

Này các Tỳ khưu, người thành tựu ba pháp, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, được đặt vào cõi trời. Ba pháp nào? Thân nghiệp không có tội lỗi, khẩu nghiệp không có tội lỗi, ý nghiệp không có tội lỗi. Này các Tỳ khưu, do ba pháp này... cho đến... cũng vậy, được đặt vào cõi trời. (Kinh thứ hai).

๓. วิสมสุตฺตํ

3. Kinh Visama (Không Đồng Đều)

๑๔๙. ‘‘ตีหิ[Pg.297], ภิกฺขเว…เป… วิสเมน กายกมฺเมน, วิสเมน วจีกมฺเมน, วิสเมน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ นิรเย.

149. Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp không đồng đều, khẩu nghiệp không đồng đều, ý nghiệp không đồng đều. Do ba pháp này... cho đến... cũng vậy, bị đặt vào địa ngục.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ…เป… สเมน กายกมฺเมน, สเมน วจีกมฺเมน, สเมน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ สคฺเค’’ติ. ตติยํ.

Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp đồng đều, khẩu nghiệp đồng đều, ý nghiệp đồng đều. Do ba pháp này... cho đến... cũng vậy, được đặt vào cõi trời. (Kinh thứ ba).

๔. อสุจิสุตฺตํ

4. Kinh Asuci (Không Trong Sạch)

๑๕๐. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… อสุจินา กายกมฺเมน, อสุจินา วจีกมฺเมน, อสุจินา มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข…เป… เอวํ นิรเย.

150. Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp không trong sạch, khẩu nghiệp không trong sạch, ý nghiệp không trong sạch. Do ba pháp này... cho đến... cũng vậy, bị đặt vào địa ngục.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สุจินา กายกมฺเมน, สุจินา วจีกมฺเมน, สุจินา มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ. จตุตฺถํ.

Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp trong sạch, khẩu nghiệp trong sạch, ý nghiệp trong sạch. Này các Tỳ khưu, người thành tựu ba pháp này, giống như được mang đến và đặt vào, cũng vậy, được đặt vào cõi trời. (Kinh thứ tư).

๕. ปฐมขตสุตฺตํ

5. Kinh Khata thứ nhất (Bị Tổn Hại)

๑๕๑. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? อกุสเลน กายกมฺเมน, อกุสเลน วจีกมฺเมน, อกุสเลน มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล อพฺยตฺโต อสปฺปุริโส ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, สาวชฺโช จ โหติ สานุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ อปุญฺญํ ปสวติ.

151. Này các Tỳ khưu, người ngu, không thông thái, không phải bậc chân nhân, khi thành tựu ba pháp, tự mình mang lấy thân bị tổn hại, bị hủy hoại, có tội lỗi, bị người trí quở trách, và tạo ra nhiều điều vô phước. Ba pháp nào? Thân nghiệp bất thiện, khẩu nghiệp bất thiện, ý nghiệp bất thiện. Này các Tỳ khưu, người ngu, không thông thái, không phải bậc chân nhân, khi thành tựu ba pháp này, tự mình mang lấy thân bị tổn hại, bị hủy hoại, có tội lỗi, bị người trí quở trách, và tạo ra nhiều điều vô phước.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวติ. กตเมหิ ตีหิ? กุสเลน กายกมฺเมน, กุสเลน วจีกมฺเมน, กุสเลน มโนกมฺเมน…เป…. ปญฺจมํ.

Này các Tỳ khưu, bậc hiền trí, thông thái, bậc chân nhân, khi thành tựu ba pháp, tự mình mang lấy thân không bị tổn hại, không bị hủy hoại, không có tội lỗi, không bị người trí quở trách, và tạo ra nhiều điều phước thiện. Ba pháp nào? Thân nghiệp thiện, khẩu nghiệp thiện, ý nghiệp thiện... cho đến... (Kinh thứ năm).

๖. ทุติยขตสุตฺตํ

6. Kinh Khata thứ hai

๑๕๒. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สาวชฺเชน กายกมฺเมน, สาวชฺเชน วจีกมฺเมน, สาวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป….

152. Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp có tội lỗi, khẩu nghiệp có tội lỗi, ý nghiệp có tội lỗi... cho đến...

‘‘ตีหิ[Pg.298], ภิกฺขเว…เป… อนวชฺเชน กายกมฺเมน, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน…เป…. ฉฏฺฐํ.

Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp không có tội lỗi, khẩu nghiệp không có tội lỗi, ý nghiệp không có tội lỗi... cho đến... (Kinh thứ sáu).

๗. ตติยขตสุตฺตํ

7. Kinh Khata thứ ba

๑๕๓. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… วิสเมน กายกมฺเมน, วิสเมน วจีกมฺเมน, วิสเมน มโนกมฺเมน…เป….

153. Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp không đồng đều, khẩu nghiệp không đồng đều, ý nghiệp không đồng đều... cho đến...

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สเมน กายกมฺเมน, สเมน วจีกมฺเมน, สเมน มโนกมฺเมน…เป…. สตฺตมํ.

Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp đồng đều, khẩu nghiệp đồng đều, ý nghiệp đồng đều... cho đến... (Kinh thứ bảy).

๘. จตุตฺถขตสุตฺตํ

8. Kinh Khata thứ tư

๑๕๔. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… อสุจินา กายกมฺเมน, อสุจินา วจีกมฺเมน, อสุจินา มโนกมฺเมน…เป….

154. Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp không trong sạch, khẩu nghiệp không trong sạch, ý nghiệp không trong sạch... cho đến...

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว…เป… สุจินา กายกมฺเมน, สุจินา วจีกมฺเมน, สุจินา มโนกมฺเมน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต วิยตฺโต สปฺปุริโส อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ, อนวชฺโช จ โหติ อนนุวชฺโช จ วิญฺญูนํ, พหุญฺจ ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. อฏฺฐมํ.

Này các Tỳ khưu, do ba pháp... cho đến... thân nghiệp trong sạch, khẩu nghiệp trong sạch, ý nghiệp trong sạch. Này các Tỳ khưu, bậc hiền trí, thông thái, bậc chân nhân, khi thành tựu ba pháp này, tự mình mang lấy thân không bị tổn hại, không bị hủy hoại, không có tội lỗi, không bị người trí quở trách, và tạo ra nhiều điều phước thiện. (Kinh thứ tám).

๙. วนฺทนาสุตฺตํ

9. Kinh Vandanā (Sự Đảnh Lễ)

๑๕๕. ‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, วนฺทนา. กตมา ติสฺโส? กาเยน, วาจาย, มนสา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส วนฺทนา’’ติ. นวมํ.

155. Này các Tỳ khưu, có ba sự đảnh lễ này. Ba sự nào? Bằng thân, bằng lời, bằng ý. Này các Tỳ khưu, đây là ba sự đảnh lễ. (Kinh thứ chín).

๑๐. ปุพฺพณฺหสุตฺตํ

10. Kinh Pubbaṇha (Buổi Sáng)

๑๕๖. ‘‘เย, ภิกฺขเว, สตฺตา ปุพฺพณฺหสมยํ กาเยน สุจริตํ จรนฺติ, วาจาย สุจริตํ จรนฺติ, มนสา สุจริตํ จรนฺติ, สุปุพฺพณฺโห, ภิกฺขเว, เตสํ สตฺตานํ.

156. Này các Tỳ khưu, những chúng sanh nào vào buổi sáng thực hành thiện hạnh bằng thân, thực hành thiện hạnh bằng lời, thực hành thiện hạnh bằng ý, này các Tỳ khưu, đối với những chúng sanh ấy, đó là một buổi sáng tốt lành.

‘‘เย, ภิกฺขเว, สตฺตา มชฺฌนฺหิกสมยํ กาเยน สุจริตํ จรนฺติ, วาจาย สุจริตํ จรนฺติ, มนสา สุจริตํ จรนฺติ, สุมชฺฌนฺหิโก, ภิกฺขเว, เตสํ สตฺตานํ.

Này các Tỳ khưu, những chúng sanh nào vào buổi trưa thực hành thiện hạnh bằng thân, thực hành thiện hạnh bằng lời, thực hành thiện hạnh bằng ý, này các Tỳ khưu, đối với những chúng sanh ấy, đó là một buổi trưa tốt lành.

‘‘เย[Pg.299], ภิกฺขเว, สตฺตา สายนฺหสมยํ กาเยน สุจริตํ จรนฺติ, วาจาย สุจริตํ จรนฺติ, มนสา สุจริตํ จรนฺติ, สุสายนฺโห, ภิกฺขเว, เตสํ สตฺตาน’’นฺติ.

Này các Tỳ khưu, những chúng sanh nào vào buổi chiều thực hành thiện hạnh bằng thân, thực hành thiện hạnh bằng lời, thực hành thiện hạnh bằng ý, này các Tỳ khưu, đối với những chúng sanh ấy, đó là một buổi chiều tốt lành.

‘‘สุนกฺขตฺตํ สุมงฺคลํ, สุปฺปภาตํ สุหุฏฺฐิตํ ;

สุขโณ สุมุหุตฺโต จ, สุยิฏฺฐํ พฺรหฺมจาริสุ.

Sao tốt, điềm lành, rạng đông tốt, thức dậy tốt; Khoảnh khắc tốt, thời khắc tốt, và sự cúng dường tốt đẹp đến những vị phạm hạnh.

‘‘ปทกฺขิณํ กายกมฺมํ, วาจากมฺมํ ปทกฺขิณํ;

ปทกฺขิณํ มโนกมฺมํ, ปณีธิ เต ปทกฺขิเณ ;

ปทกฺขิณานิ กตฺวาน, ลภนฺตตฺเถ ปทกฺขิเณ.

Thân nghiệp thuận lợi, khẩu nghiệp thuận lợi; Ý nghiệp thuận lợi, và ước nguyện của họ cũng thuận lợi. Sau khi làm những điều thuận lợi, họ đạt được những lợi ích thuận lợi.

‘‘เต อตฺถลทฺธา สุขิตา, วิรุฬฺหา พุทฺธสาสเน;

อโรคา สุขิตา โหถ, สห สพฺเพหิ ญาติภี’’ติ. ทสมํ;

Những người ấy, sau khi đạt được lợi ích, được an lạc, tăng trưởng trong giáo pháp của Đức Phật; Mong rằng họ được không bệnh, an lạc, cùng với tất cả bà con quyến thuộc. (Kinh thứ mười).

มงฺคลวคฺโค ปญฺจโม.

Phẩm Maṅgala (Điềm Lành), thứ năm.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

อกุสลญฺจ สาวชฺชํ, วิสมาสุจินา สห;

จตุโร ขตา วนฺทนา, ปุพฺพณฺเหน จ เต ทสาติ.

Bất thiện và có tội, không đồng đều cùng với không trong sạch; Bốn sự tự hủy hoại, sự đảnh lễ, cùng với buổi sáng, mười kinh ấy.

ตติโย ปณฺณาสโก สมตฺโต.

Dứt năm mươi kinh thứ ba.

(๑๖) ๖. อเจลกวคฺโค

(16) 6. Phẩm Acelaka (Lõa Thể)

๑๕๗-๑๖๓. ‘‘ติสฺโส [Pg.300] อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา ติสฺโส? อาคาฬฺหา ปฏิปทา, นิชฺฌามา ปฏิปทา, มชฺฌิมา ปฏิปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฺฐิ – ‘นตฺถิ กาเมสุ โทโส’ติ. โส กาเมสุ ปาตพฺยตํ อาปชฺชติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา.

157-163. – Này các tỳ khưu, có ba pháp hành này. Thế nào là ba? Pháp hành bám víu, pháp hành thiêu đốt, và pháp hành trung đạo. Và này các tỳ khưu, thế nào là pháp hành bám víu? Này các tỳ khưu, ở đây, có người có lời nói như vầy, có quan điểm như vầy: ‘Không có tội lỗi trong các dục.’ Vị ấy rơi vào sự buông thả trong các dục. Này các tỳ khưu, đây được gọi là pháp hành bám víu.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อเจลโก โหติ มุตฺตาจาโร, หตฺถาปเลขโน, น เอหิภทนฺติโก, น ติฏฺฐภทนฺติโก, นาภิหฏํ น อุทฺทิสฺสกตํ น นิมนฺตนํ สาทิยติ. โส น กุมฺภิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ, น กโฬปิมุขา ปฏิคฺคณฺหาติ น เอฬกมนฺตรํ น ทณฺฑมนฺตรํ น มุสลมนฺตรํ น ทฺวินฺนํ ภุญฺชมานานํ น คพฺภินิยา น ปายมานาย น ปุริสนฺตรคตาย น สงฺกิตฺตีสุ น ยตฺถ สา อุปฏฺฐิโต โหติ น ยตฺถ มกฺขิกา สณฺฑสณฺฑจารินี น มจฺฉํ น มํสํ น สุรํ น เมรยํ, น ถุโสทกํ ปิวติ. โส เอกาคาริโก วา โหติ เอกาโลปิโก, ทฺวาคาริโก วา โหติ ทฺวาโลปิโก… สตฺตาคาริโก วา โหติ สตฺตาโลปิโก; เอกิสฺสาปิ ทตฺติยา ยาเปติ, ทฺวีหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ… สตฺตหิปิ ทตฺตีหิ ยาเปติ; เอกาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ, ทฺวาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ… สตฺตาหิกมฺปิ อาหารํ อาหาเรติ – อิติ เอวรูปํ อทฺธมาสิกมฺปิ ปริยายภตฺตโภชนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ.

– Và này các tỳ khưu, thế nào là pháp hành thiêu đốt? Này các tỳ khưu, ở đây, có người là kẻ lõa thể, có hành vi phóng túng, liếm tay cho sạch, không chấp nhận lời mời ‘xin mời đến,’ không chấp nhận lời mời ‘xin hãy đứng lại,’ không nhận vật thực được mang đến, không nhận vật thực được làm riêng cho mình, không nhận lời mời. Vị ấy không nhận từ miệng nồi, không nhận từ miệng bát, không nhận ở ngưỡng cửa, không nhận ở giữa cây gậy, không nhận ở giữa cái chày, không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ người phụ nữ có thai, không nhận từ người phụ nữ đang cho con bú, không nhận từ người phụ nữ đang giao hợp với người đàn ông, không nhận vật thực từ nơi quyên góp, không nhận ở nơi có con chó đang chờ, không nhận ở nơi có ruồi bu, không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, không uống rượu men, không uống nước gạo lên men. Vị ấy chỉ nhận ở một nhà, chỉ ăn một miếng; hoặc nhận ở hai nhà, ăn hai miếng; … hoặc nhận ở bảy nhà, ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi mạng với một chén nhỏ, với hai chén nhỏ, … với bảy chén nhỏ. Vị ấy ăn một ngày một lần, ăn hai ngày một lần, … ăn bảy ngày một lần. Như vậy, vị ấy sống thực hành theo lối ăn các bữa ăn theo phiên cho đến nửa tháng.

โส สากภกฺโขปิ โหติ, สามากภกฺโขปิ โหติ, นีวารภกฺโขปิ โหติ, ททฺทุลภกฺโขปิ โหติ, หฏภกฺโขปิ โหติ, กณฺหภกฺโขปิ โหติ, อาจามภกฺโขปิ โหติ, ปิญฺญากภกฺโขปิ โหติ, ติณภกฺโขปิ โหติ, โคมยภกฺโขปิ โหติ, วนมูลผลาหาโร ยาเปติ ปวตฺตผลโภชี.

Vị ấy ăn rau, ăn hạt kê, ăn lúa hoang, ăn da vụn, ăn rêu, ăn cám, ăn nước cháo, ăn bã hạt có dầu, ăn cỏ, ăn phân bò. Vị ấy nuôi mạng bằng rễ và trái cây trong rừng, sống bằng các loại trái cây rụng.

โส สาณานิปิ ธาเรติ, มสาณานิปิ ธาเรติ, ฉวทุสฺสานิปิ ธาเรติ, ปํสุกูลานิปิ ธาเรติ, ติรีฏานิปิ ธาเรติ, อชินมฺปิ ธาเรติ, อชินกฺขิปมฺปิ ธาเรติ, กุสจีรมฺปิ ธาเรติ, วากจีรมฺปิ ธาเรติ, ผลกจีรมฺปิ ธาเรติ, เกสกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, วาฬกมฺพลมฺปิ ธาเรติ, อุลูกปกฺขิกมฺปิ [Pg.301] ธาเรติ, เกสมสฺสุโลจโกปิ โหติ เกสมสฺสุโลจนานุโยคมนุยุตฺโต, อุพฺภฏฺฐโกปิ โหติ อาสนปฏิกฺขิตฺโต, อุกฺกุฏิโกปิ โหติ อุกฺกุฏิกปฺปธานมนุยุตฺโต, กณฺฏกาปสฺสยิโกปิ โหติ กณฺฏกาปสฺสเย เสยฺยํ กปฺเปติ, สายตติยกมฺปิ อุทโกโรหนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ – อิติ เอวรูปํ อเนกวิหิตํ กายสฺส อาตาปนปริตาปนานุโยคมนุยุตฺโต วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา.

Vị ấy mặc y bằng vải gai, mặc y bằng vải gai pha trộn, mặc y bằng vải liệm người chết, mặc y bằng vải lượm từ đống rác, mặc y bằng vỏ cây, mặc y bằng da thú, mặc y bằng áo choàng da, mặc y bằng cỏ kusa, mặc y bằng sợi vỏ cây, mặc y bằng tấm ván, mặc y bằng tóc người, mặc y bằng lông đuôi ngựa, mặc y bằng lông cánh cú. Vị ấy nhổ râu tóc, chuyên tâm thực hành việc nhổ râu tóc. Vị ấy đứng thẳng, từ chối chỗ ngồi. Vị ấy ngồi xổm, chuyên tâm thực hành việc ngồi xổm. Vị ấy nằm trên giường gai, thực hành việc nằm trên giường gai. Vị ấy sống thực hành việc xuống nước ba lần mỗi ngày. Như vậy, vị ấy sống chuyên tâm thực hành theo nhiều cách khác nhau để hành hạ, thiêu đốt thân thể. Này các tỳ khưu, đây được gọi là pháp hành thiêu đốt.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปฏิปทา’’ติ.

– Và này các tỳ khưu, thế nào là pháp hành trung đạo? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời; ở nơi các cảm thọ...; ở nơi tâm...; vị ấy sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, đây được gọi là pháp hành trung đạo. Này các tỳ khưu, quả thật có ba pháp hành này.

‘‘ติสฺโส อิมา, ภิกฺขเว, ปฏิปทา. กตมา ติสฺโส? อาคาฬฺหา ปฏิปทา, นิชฺฌามา ปฏิปทา, มชฺฌิมา ปฏิปทา. กตมา จ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา…เป… อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อาคาฬฺหา ปฏิปทา.

– Này các tỳ khưu, có ba pháp hành này. Thế nào là ba? Pháp hành bám víu, pháp hành thiêu đốt, và pháp hành trung đạo. Và này các tỳ khưu, thế nào là pháp hành bám víu? ... Này các tỳ khưu, đây được gọi là pháp hành bám víu.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา…เป… อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, นิชฺฌามา ปฏิปทา.

– Và này các tỳ khưu, thế nào là pháp hành thiêu đốt? ... Này các tỳ khưu, đây được gọi là pháp hành thiêu đốt.

‘‘กตมา จ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ….

– Và này các tỳ khưu, thế nào là pháp hành trung đạo? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh, vị ấy khởi lên ý muốn không cho sanh khởi, tinh tấn, nỗ lực, nâng đỡ tâm và cố gắng; đối với các pháp ác, bất thiện đã sanh, vị ấy khởi lên ý muốn để đoạn tận, tinh tấn, nỗ lực, nâng đỡ tâm và cố gắng; đối với các pháp thiện chưa sanh, vị ấy khởi lên ý muốn cho được sanh khởi, tinh tấn, nỗ lực, nâng đỡ tâm và cố gắng; đối với các pháp thiện đã sanh, vị ấy khởi lên ý muốn cho được duy trì, không cho lu mờ, cho được tăng trưởng, quảng đại, tu tập, viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, tinh tấn, nỗ lực, nâng đỡ tâm và cố gắng...

‘‘ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ วีริยสมาธิ…เป… จิตฺตสมาธิ…เป… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ…เป….

Vị ấy tu tập thần túc được trang bị với định và các hành tinh tấn dựa trên ý muốn; vị ấy tu tập thần túc được trang bị với định và các hành tinh tấn dựa trên tinh tấn; ... vị ấy tu tập thần túc được trang bị với định và các hành tinh tấn dựa trên tâm; ... vị ấy tu tập thần túc được trang bị với định và các hành tinh tấn dựa trên thẩm sát...

‘‘สทฺธินฺทฺริยํ ภาเวติ… วีริยินฺทฺริยํ ภาเวติ… สตินฺทฺริยํ ภาเวติ… สมาธินฺทฺริยํ ภาเวติ… ปญฺญินฺทฺริยํ ภาเวติ….

Vị ấy tu tập tín quyền... tu tập tấn quyền... tu tập niệm quyền... tu tập định quyền... tu tập tuệ quyền...

‘‘สทฺธาพลํ [Pg.302] ภาเวติ… วีริยพลํ ภาเวติ… สติพลํ ภาเวติ… สมาธิพลํ ภาเวติ… ปญฺญาพลํ ภาเวติ….

Vị ấy tu tập tín lực... tu tập tấn lực... tu tập niệm lực... tu tập định lực... tu tập tuệ lực...

‘‘สติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… วีริยสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปีติสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ… อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคํ ภาเวติ….

“Vị ấy tu tập niệm giác chi... tu tập trạch pháp giác chi... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi...”

‘‘สมฺมาทิฏฺฐึ ภาเวติ… สมฺมาสงฺกปฺปํ ภาเวติ… สมฺมาวาจํ ภาเวติ… สมฺมากมฺมนฺตํ ภาเวติ … สมฺมาอาชีวํ ภาเวติ… สมฺมาวายามํ ภาเวติ… สมฺมาสตึ ภาเวติ… สมฺมาสมาธึ ภาเวติ…. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, มชฺฌิมา ปฏิปทา. อิมา โข, ภิกฺขเว, ติสฺโส ปฏิปทา’’ติ.

“Vị ấy tu tập chánh kiến... tu tập chánh tư duy... tu tập chánh ngữ... tu tập chánh nghiệp... tu tập chánh mạng... tu tập chánh tinh tấn... tu tập chánh niệm... tu tập chánh định... Này các tỳ khưu, đây được gọi là con đường trung đạo. Này các tỳ khưu, quả thật có ba con đường này.”

อเจลกวคฺโค ฉฏฺโฐ.

Phẩm Acelaka là thứ sáu.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

สติปฏฺฐานํ สมฺมปฺปธานํ, อิทฺธิปาทินฺทฺริเยน จ;

พลํ โพชฺฌงฺโค มคฺโค จ, ปฏิปทาย โยชเยติ.

Niệm xứ, chánh cần, và như ý túc, các căn; Lực, giác chi, và đạo, nên được hợp lại trong con đường thực hành.

(๑๗) ๗. กมฺมปถเปยฺยาลํ

(17) 7. Phần Rút Gọn về Con Đường của Nghiệp

๑๖๔-๑๘๓. ‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ตีหิ? อตฺตนา จ ปาณาติปาตี โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาเต สมาทเปติ, ปาณาติปาเต จ สมนุญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

164-183. “Này các tỳ khưu, người sở hữu ba pháp, như thể được mang đi và đặt vào, cũng vậy, bị đặt vào địa ngục. Ba pháp nào? Tự mình sát sanh, khuyến khích người khác sát sanh, và đồng tình với việc sát sanh. Này các tỳ khưu, quả thật người sở hữu ba pháp này, như thể được mang đi và đặt vào, cũng vậy, bị đặt vào địa ngục.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ตีหิ? อตฺตนา จ ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปาณาติปาตา เวรมณิยา สมาทเปติ, ปาณาติปาตา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Này các tỳ khưu, người sở hữu ba pháp, như thể được mang đi và đặt vào, cũng vậy, được đặt vào cõi trời. Ba pháp nào? Tự mình từ bỏ sát sanh, khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh, và đồng tình với việc từ bỏ sát sanh...”

‘‘อตฺตนา จ อทินฺนาทายี โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทาเน สมาทเปติ, อทินฺนาทาเน จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình lấy của không cho, khuyến khích người khác lấy của không cho, và đồng tình với việc lấy của không cho...”

‘‘อตฺตนา จ อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ อทินฺนาทานา เวรมณิยา สมาทเปติ, อทินฺนาทานา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình từ bỏ lấy của không cho, khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không cho, và đồng tình với việc từ bỏ lấy của không cho...”

‘‘อตฺตนา [Pg.303] จ กาเมสุมิจฺฉาจารี โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจาเร สมาทเปติ, กาเมสุมิจฺฉาจาเร จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình tà hạnh trong các dục, khuyến khích người khác tà hạnh trong các dục, và đồng tình với việc tà hạnh trong các dục...”

‘‘อตฺตนา จ กาเมสุมิจฺฉาจารา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา สมาทเปติ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục, khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh trong các dục, và đồng tình với việc từ bỏ tà hạnh trong các dục...”

‘‘อตฺตนา จ มุสาวาที โหติ, ปรญฺจ มุสาวาเท สมาทเปติ, มุสาวาเท จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình nói dối, khuyến khích người khác nói dối, và đồng tình với việc nói dối...”

‘‘อตฺตนา จ มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ มุสาวาทา เวรมณิยา สมาทเปติ, มุสาวาทา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình từ bỏ nói dối, khuyến khích người khác từ bỏ nói dối, và đồng tình với việc từ bỏ nói dối...”

‘‘อตฺตนา จ ปิสุณวาโจ โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย สมาทเปติ, ปิสุณาย วาจาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình nói lời đâm thọc, khuyến khích người khác nói lời đâm thọc, và đồng tình với việc nói lời đâm thọc...”

‘‘อตฺตนา จ ปิสุณาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ, ปิสุณาย วาจาย เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình từ bỏ nói lời đâm thọc, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời đâm thọc, và đồng tình với việc từ bỏ nói lời đâm thọc...”

‘‘อตฺตนา จ ผรุสวาโจ โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย สมาทเปติ, ผรุสาย วาจาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình nói lời thô ác, khuyến khích người khác nói lời thô ác, và đồng tình với việc nói lời thô ác...”

‘‘อตฺตนา จ ผรุสาย วาจาย ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา สมาทเปติ, ผรุสาย วาจาย เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình từ bỏ nói lời thô ác, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời thô ác, và đồng tình với việc từ bỏ nói lời thô ác...”

‘‘อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปี โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาเป สมาทเปติ, สมฺผปฺปลาเป จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình nói lời vô ích, khuyến khích người khác nói lời vô ích, và đồng tình với việc nói lời vô ích...”

‘‘อตฺตนา จ สมฺผปฺปลาปา ปฏิวิรโต โหติ, ปรญฺจ สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา สมาทเปติ, สมฺผปฺปลาปา เวรมณิยา จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình từ bỏ nói lời vô ích, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời vô ích, và đồng tình với việc từ bỏ nói lời vô ích...”

‘‘อตฺตนา จ อภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อภิชฺฌาย สมาทเปติ, อภิชฺฌาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình có lòng tham ái, khuyến khích người khác có lòng tham ái, và đồng tình với lòng tham ái...”

‘‘อตฺตนา จ อนภิชฺฌาลุ โหติ, ปรญฺจ อนภิชฺฌาย สมาทเปติ, อนภิชฺฌาย จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình không có lòng tham ái, khuyến khích người khác không có lòng tham ái, và đồng tình với việc không có lòng tham ái...”

‘‘อตฺตนา [Pg.304] จ พฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ พฺยาปาเท สมาทเปติ, พฺยาปาเท จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình có tâm sân hận, khuyến khích người khác có tâm sân hận, và đồng tình với tâm sân hận...”

‘‘อตฺตนา จ อพฺยาปนฺนจิตฺโต โหติ, ปรญฺจ อพฺยาปาเท สมาทเปติ, อพฺยาปาเท จ สมนุญฺโญ โหติ….

“Tự mình có tâm không sân hận, khuyến khích người khác có tâm không sân hận, và đồng tình với tâm không sân hận...”

‘‘อตฺตนา จ มิจฺฉาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ, มิจฺฉาทิฏฺฐิยา จ สมนุญฺโญ โหติ ….

“Tự mình có tà kiến, khuyến khích người khác có tà kiến, và đồng tình với tà kiến...”

‘‘อตฺตนา จ สมฺมาทิฏฺฐิโก โหติ, ปรญฺจ สมฺมาทิฏฺฐิยา สมาทเปติ, สมฺมาทิฏฺฐิยา จ สมนุญฺโญ โหติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค’’ติ.

“Tự mình có chánh kiến, khuyến khích người khác có chánh kiến, và đồng tình với chánh kiến. Này các tỳ khưu, quả thật người sở hữu ba pháp này, như thể được mang đi và đặt vào, cũng vậy, được đặt vào cõi trời.”

กมฺมปถเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

Phần Rút Gọn về Con Đường của Nghiệp đã hoàn tất.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

ปาณํ อทินฺนมิจฺฉา จ, มุสาวาที จ ปิสุณา;

ผรุสา สมฺผปฺปลาโป จ, อภิชฺฌา พฺยาปาททิฏฺฐิ จ;

กมฺมปเถสุ เปยฺยาลํ, ติกเกน นิโยชเยติ.

Sát sanh, lấy của không cho, và tà hạnh, nói dối và lời đâm thọc; Lời thô ác và lời vô ích, tham ái, sân hận, và tà kiến; Trong các con đường của nghiệp, phần rút gọn nên được áp dụng theo từng bộ ba.

(๑๘) ๘. ราคเปยฺยาลํ

(18) 8. Phần Rút Gọn về Tham Ái

๑๘๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ตโย? สุญฺญโต สมาธิ, อนิมิตฺโต สมาธิ, อปฺปณิหิโต สมาธิ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา. ( )

184. “Này các Tỳ khưu, để thắng tri tham ái, ba pháp cần phải được tu tập. Thế nào là ba? Không định, vô tướng định, và vô nguyện định. Này các Tỳ khưu, để thắng tri tham ái, ba pháp này cần phải được tu tập.”

‘‘ราคสฺส[Pg.305], ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา.

“Này các Tỳ khưu, để liễu tri tham ái... (tương tự)... để làm cho kiệt tận... để đoạn tận... để làm cho tiêu mất... để làm cho hoại diệt... để ly tham... để đoạn diệt... để từ bỏ... để xả ly, ba pháp này cần phải được tu tập.”

‘‘โทสสฺส… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปลาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย… จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย อิเม ตโย ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

“Đối với sân... si... phẫn nộ... hiềm hận... gièm pha... não hại... tật đố... xan tham... man trá... xảo quyệt... ngoan cố... tranh cạnh... kiêu mạn... quá mạn... say sưa... phóng dật, để thắng tri... để liễu tri... để làm cho kiệt tận... để đoạn tận... để làm cho tiêu mất... để làm cho hoại diệt... để ly tham... để đoạn diệt... để từ bỏ... để xả ly, ba pháp này cần phải được tu tập.”

(อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.)

(Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.)

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

Phần Tương Ưng Tham Ái được chấm dứt.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm này:

ราคํ โทสญฺจ โมหญฺจ, โกธูปนาหปญฺจมํ;

มกฺขปฬาสอิสฺสา จ, มจฺฉริมายาสาเฐยฺยา.

Tham, sân và si, phẫn nộ, hiềm hận là thứ năm; Gièm pha, não hại, và tật đố, xan tham, man trá, xảo quyệt.

ถมฺภสารมฺภมานญฺจ, อติมานมทสฺส จ;

ปมาทา สตฺตรส วุตฺตา, ราคเปยฺยาลนิสฺสิตา.

Ngoan cố, tranh cạnh, và kiêu mạn, quá mạn và say sưa; Phóng dật, mười bảy pháp này được nói, liên quan đến phần tương ưng tham ái.

เอเต โอปมฺมยุตฺเตน, อาปาเทน อภิญฺญาย;

ปริญฺญาย ปริกฺขยา, ปหานกฺขยพฺพเยน;

วิราคนิโรธจาคํ, ปฏินิสฺสคฺเค อิเม ทส.

Đối với những pháp này, có thắng tri, liễu tri, kiệt tận, đoạn tận, tiêu mất, hoại diệt; Ly tham, đoạn diệt, từ bỏ, và xả ly, đây là mười pháp.

สุญฺญโต อนิมิตฺโต จ, อปฺปณิหิโต จ ตโย;

สมาธิมูลกา เปยฺยาเลสุปิ ววตฺถิตา จาติ.

Không, vô tướng, và vô nguyện, là ba; Các pháp này có định làm gốc rễ, được thiết lập trong các phần tương ưng.

ติกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

Kinh Tạng Phẩm Ba Pháp được chấm dứt.